വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 0 48 4632522 4620336 2026-06-23T10:33:08Z Santhosh.thottingal 4789 4632522 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala}} {{featured}} {{Infobox state | name = | type = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | nickname kerala = ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്<br/> നാളികേരങ്ങളുടെ നാട്<br/>വൃക്ഷങ്ങളുടെ നാട്<br/> സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ തോട്ടം'' | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Rice fields of Kuttanad.jpg | photo2a =Munnar Top station.jpg | photo2b =Boat Beauty W.jpg | photo3a = Athirappilly Waterfalls 1.jpg | photo3b =Kathakali performance.jpg | photo4a = 01KovalamBeach&Kerala.jpg | photo5a =Kerala Government Secretariat.jpg | spacing = 2 | position = center | size = 220 | border = 0 | color = #FFFFFF | foot_montage = മുകളിൽനിന്ന്:<br/> [[കുട്ടനാട്|കുട്ടനാട്ടിലെ]] നെൽവയലുകൾ, [[മൂന്നാർ|മൂന്നാറിലെ]] തേയിലത്തോട്ടം, ആലപ്പുഴയിലെ [[കെട്ടുവള്ളം]], [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[കഥകളി]], [[കോവളം]] ബീച്ച്, തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേരള ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്|ഭരണസിരാകേന്ദ്രം]] }} | image_alt = | image_caption = | image_shield gallery [new] = Emblem of Kerala state Vector.svg | shield_alt = | image_map = IN-KL.svg | map_alt = | map_caption = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കേരളം | image_map1 = Kerala locator map.svg | map_caption1 = കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം | image_flag = | coor_pinpoint = [[തിരുവനന്തപുരം]] | coordinates = {{coord|8.5|77|region:IN-KL|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[Regions of India|മേഖല]] | subdivision_name1 = [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യ]] | established_title = രൂപീകരണം | established_date = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1956|11|1}} | parts_type = [[ജില്ല|ജില്ലകൾ]] | parts_style = para | p1 = [[Districts of Kerala|14]] | seat_type = തലസ്ഥാനം | seat = [[തിരുവനന്തപുരം]] | seat1_type = മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], | government_footnotes = | governing_body = [[Government of Kerala|കേരള സർക്കാർ]] | leader_title = [[ഗവർണ്ണർ]] | leader_name1 = [[V. D. Satheesan|വി.ഡി. സതീശൻ ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ.എൻ.സി]]) | leader_title2 = [[Legislature of Kerala|നിയമനിർമ്മാണം]] | leader_name2 = [[ഏകസഭ]], [[കേരള നിയമസഭ]] (140{{ref|leg|*}} സീറ്റുകൾ) | leader_title3 = നീതിന്യായം | leader_name3 = [[Kerala High Court|കേരള ഹൈക്കോടതി]] | leader_title4 = നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ | leader_name4 = [[കേരള നിയമസഭ|നിയമസഭ]]: 140 [[കേരളത്തിലെ ലോകസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ|ലോക്സഭ]]: 20 | area_footnotes = | area_total_km2 = 38863 | area_note = | area_rank = 22-ാമത് | elevation_footnotes = | elevation_m = 900 | population_footnotes = <ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 33387677 | population_as_of = 2011 | population_rank = 13-ാമത് | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone = [[ഔദ്യോഗിക_ഇന്ത്യൻ_സമയം|ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻസമയം (IST)]] | utc_offset = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | blank_name_sec1 = [[മാനവ വികസന സൂചിക]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.835<ref name="IDHR 2011" >{{cite web |title=India Human Development Report 2011: Towards Social Inclusion |url=http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |publisher=Institute of Applied Manpower Research, [[Planning Commission (India)|Planning Commission]], [[Government of India]] |accessdate=17 October 2012 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106031556/http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |url-status=dead }}</ref> (<span style="color:#090">വളരെ ഉയർന്നത്</span>) | blank1_name_sec1 = HDI റാങ്ക് | blank1_info_sec1 = 1-ാം (2011) | blank_name_sec2 = [[:en:Literacy_in_India|സാക്ഷരത]] | blank_info_sec2 = {{IncreaseNeutral}}96.2% (ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/9-litercy-26-30.pdf</ref> | blank1_name_sec2 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ | blank1_info_sec2 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] | website = [http://kerala.gov.in/ kerala.gov.in] | footnotes = {{note|leg|*}} 140 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്, 1 നാമനിർദ്ദേശം | official_name = കേരളം | unemployment_rate = | registration_plate = KL | leader_title1 = [[Chief Ministers of Kerala|മുഖ്യമന്ത്രി]] | leader_name = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | population_demonym = കേരളീയൻ, കേരളീയർ, മലയാളി | translit_lang1 = | native_name = ''Kēraḷam'' | native_name_lang = ml | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_max_point = [[ആനമുടി]] | elevation_max_m = 2,695 | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[കുട്ടനാട്]] | demographics_type1 = [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം|ജിഡിപി]] | demographics1_title1 = ആകെ (2022-2023) | demographics1_info1 = {{increase}} {{INRConvert|11.32|lc}} | Demographics section 1 title 2 = | Demographics section 1 title 3 = | Demographics section 1 info 2 = | Demographics section 1 info 3 = <!-- --> }} {{കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ}} {{Keralahistory}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സംസ്ഥാനമാണ്, '''കേരളം'''. കേരളം രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണ്. വടക്കൻ [[അക്ഷാംശം]] 8° 17' 30" നും 12° 47'40" നുമിടയ്ക്കും കിഴക്കൻ [[രേഖാംശം]] 74° 27'47" നും 77° 37'12" നുമിടയ്ക്കുമായി ഈ സംസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കും കിഴക്കും [[തമിഴ്‌നാട്]], വടക്കു [[കർണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലുമാണ്]]. പതിനൊന്നുമുതൽ 121 കിലോമീറ്റർവരെ വീതിയും 580 കിലോമീറ്റർ നീളവുമുള്ള കേരളത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ. [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ‌(ഇന്നത്തെ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കന്യാകുമാരി]] ജില്ലയും, [[തെങ്കാശി]] ജില്ലയിലെ [[ചെങ്കോട്ട]]<nowiki/>ത്താലൂക്കിൻറെ കിഴക്കേഭാഗവുമൊഴികെ) തിരുവിതാംകൂർ, പണ്ടത്തെ [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിലെ ഗൂഡല്ലൂർ താലുക്ക്, കുന്ദ താലൂക്ക്, ടോപ്‌ സ്ലിപ്, ആനക്കെട്ടിക്കു കിഴക്കുള്ള അട്ടപ്പാടിവനങ്ങൾ (ഇപ്പോൾ നീലഗിരി ജില്ല, കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ) ഒഴികെയുള്ള [[മലബാർ]] ജില്ല,<ref>Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p. 105.Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p.105.</ref> അതേ സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]]യിലെ തുളുനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കാസറഗോഡ് താലൂക്ക് (ഇപ്പോൾ [[കാസറഗോഡ് ജില്ല]]) എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ചേർത്ത്, [[1956]]-ലാണ്‌ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളസംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്. വൈവിദ്ധ്യമേറിയ ഭൂപ്രകൃതിയാൽ സമ്പന്നമായ ഇവിടം, ലോകത്തിലെ സന്ദർശനം നടത്തേണ്ട അമ്പതുസ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ട്രാവലർ മാഗസിൻ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് എന്നാണ് കേരളം അറിയപ്പെടുന്നത്.{{Ref_label|ക|ക|none}}<ref> [http://www.nationalgeographic.com/traveler/kerala.html ട്രാവലർ മാഗസിനിൽ കേരളത്തെപറ്റി ശേഖരിച്ച തീയതി 2007 മാർച്ച് 24]</ref> മലയാളം പ്രധാനഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്‌]]. മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] (വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം), [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കോട്ടയം]] എന്നിവയാണ്‌. [[കളരിപ്പയറ്റ്]], [[കഥകളി]], [[പടയണി]], [[ആയുർവേദം]], [[തെയ്യം]] മാപ്പിളപാട്ട് തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിന്റെ പുകഴേറ്റുന്നു. [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]<nowiki/>ക്കും കേരളം പ്രശസ്തമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ ജോലിചെയ്യുന്ന മലയാളികൾ കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രധാനഘടകമാണ്.<!--[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി]] കേരളത്തിനു ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു എന്നതും കേരളത്തിന്റെ പുരാതനചരിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ളതെന്നു തെളിയിക്കുന്നു.{{fact}}--> 1950കളിൽ വളരെ പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലായിരുന്ന [[കേരളം]] അരനൂറ്റാണ്ടിനിടയിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾക്കു സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. <!--ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും സാമൂഹിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമാണ്‌ കേരളം.{{തെളിവ്}}--> വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ആധുനികതയുടേയും വിദേശജോലി വരുമാനത്തിന്റെയും സ്വാധീനമാണ് ഇതിന് കാരണം. [[സാക്ഷരത]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[ആരോഗ്യം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളുടേതിനോടു കിടപിടിക്കുന്നതാണ്‌. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസനത്തെ [[കേരളാ മോഡൽ]] എന്ന പേരിൽ പല രാജ്യാന്തര സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞരും പഠനവിഷയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക്, [[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ്]] രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളികളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാറിൽ. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[യുകെ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ശക്തമായ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാം. പല വിദേശ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർ ഉന്നത പദവികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന തെക്കൻ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരും നഴ്സുമാരും ആണ് ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറെയും എന്ന്‌ പറയാം. പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരവും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർക്ക് ലഭിക്കാറുണ്ട്. <ref name="ashanet">http://www.ashanet.org/library/articles/kerala.199803.html</ref> വിവിധ സാമൂഹികമേഖലകളിൽ കൈവരിച്ച ചില നേട്ടങ്ങൾമൂലം കേരളം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 91% സാക്ഷരതയാണ്‌ അതിലൊന്ന്. ഇത്, ഇന്ത്യയിലെതന്നെ ഏറ്റവുമുയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കാണ്‌.<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web |url=http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |title=2005-2006 National Family Health Survey |access-date=2009-07-15 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217193846/http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx Census India - Number of Literates & Literacy Rate]</ref> 2005-ൽ ട്രാൻസ്പരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ നടത്തിയ ഒരു സർവ്വേപ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് അഴിമതിനടക്കുന്ന സംസ്ഥാനം കേരളമാണ്‌.<ref>{{cite web |title=India Corruption Study&nbsp;— 2005 |publisher=[[Transparency International]] |accessdate=2007-11-11 |url=http://www.transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012150233/http://transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |url-status=dead }}</ref> <ref name="rem1">{{cite web|url=http://ideas.repec.org/p/ind/cdswpp/328.html|title=Kerala's Gulf connection: Emigration, remittances and their macroeconomic impact 1972-2000|year=2002|author=K.P. Kannan, K.S. Hari}}</ref><ref name="rem2">{{cite web|url=http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|format=PDF|title=Remittances and its impact on the Kerala Economy and Society|year=2007|author=S Irudaya Rajan, K.C. Zachariah|access-date=2009-07-15|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225101006/http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="abroad">{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&pagewanted=1|title=Jobs Abroad Support ‘Model’ State in India|publisher=New York Times|year=2007}}</ref> == പേരിനുപിന്നിൽ == '''കേരളം''' എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി വിഭിന്നങ്ങളായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. * ''കേരവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലം'' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''കേരളം'' എന്ന പേരുണ്ടായെന്ന അഭിപ്രായമാണ് ഏറ്റവും പ്രബലം. '''കേരം''' എന്ന പദവും സ്ഥലം എന്നർത്ഥം വരുന്ന '''അളം''' എന്ന പദവുംചേർന്നാണ്, '''കേരളം''' എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന വാദം ഈ അഭിപ്രായത്തെ ബലപ്പെടുത്തുന്നു. * മറ്റൊരഭിപ്രായം അറബിസഞ്ചാരികളാണ് പേരിന്റെ ഉല്പത്തിക്കു പിന്നിലെന്നാണ്. കേരളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും സമ്പദ്സമൃദ്ധിയും കണ്ട്, അവർ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ച നാട് എന്നർത്ഥത്തിൽ '''ഖൈറുള്ള''' എന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്രെ. അതു ലോപിച്ചാണ്, കേരളം എന്ന പേരുണ്ടായതെന്നാണത്. "മലബാർ" എന്ന പദം അറബികൾവഴി ലഭിച്ചതാണെന്നതാണ്‌, ഈ അഭിപ്രായത്തിനു കൂടുതൽ പിന്തുണനല്കുന്നത്. "മഹൽ" എന്ന പദവും "ബുഹാർ" എന്ന പദവും ചേർന്നാണു മലബാർ എന്ന പദമുണ്ടായതത്രേ. "മഹൽബുഹാർ" എന്നാൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ നാട് എന്നർത്ഥം. അതു പിന്നീടു ലോപിച്ചാണ്, മലബാർ എന്നായത്. കേരളീയരല്ലാതെ, മറ്റാരും കേരളം എന്ന തികച്ചു പറയുന്നില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "M " എന്ന അക്ഷരമുണ്ടായിട്ടും "കേരള" എന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിലെഴുതുന്നത്. ഇക്കാര്യവും ഈ വാദത്തിന് ഉപോൽബലകമായിപ്പറയുന്നു.<ref> {{cite book |last=മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി|first=പി.കെ.|authorlink=പി.കെ.മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി |title=മുസ്ലീങ്ങളും കേരളസംസ്കാരവും|year=1982|publisher=കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി|location= തൃശൂർ|isbn= }}</ref> * കേരളം എന്ന പേരു്, [[കേരളചരിത്രം|‘ചേരളം’]] എന്ന പദത്തിൽനിന്നുദ്ഭവിച്ചതാണെന്നാണ്, മറ്റൊരു വാദം. ചേർ, അഥവാ ചേർന്ത എന്നതിന്, ചേർന്ന എന്നാണർത്ഥം. കടൽമാറി കരകൾ കൂടിച്ചേർന്ന എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുദ്ഭവിച്ചതെന്ന് ഒരു കൂട്ടർ കരുതുന്നു. [[സംഘകാലം|സംഘകാലത്തിലെ]] നെയ്തൽ തിണൈ എന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിൽവരുന്ന ഇവിടം, കടൽചേരുന്ന ഇടം എന്നയർത്ഥത്തിൽ ചേർ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ചേർ+അളം എന്നതിന്, സമുദ്രമെന്ന അർത്ഥവുമുണ്ട്. കടലോരമെന്ന സൂചനയാണ് ചേരളം തരുന്നത്. ചേരലർ കടലോരത്തിന്റെ അധിപരുമായി.<ref> സോമൻ ഇലവുംമൂട്; പ്രാചീനകേരളചരിത്രസംഗ്രഹം; താൾ 42, ധന്യാ ബുക്സ്, പുതുപ്പള്ളി, ഏപ്രിൽ 2000. </ref> * [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേര രാജാക്കന്മാരിൽ]]<nowiki/> നിന്നുമാകാം പേർ വന്നതെന്നാണ്, മറ്റൊരഭിപ്രായം.<ref> മനോരമ ഇയർ ബുക്ക് 2006 താൾ 372. മനോരമ പ്രസ്സ് കോട്ടയം </ref> ഇവരുടെ പേർ തന്നെ '''ഥേര''' എന്ന [[പാലി]] വാക്കിൽനിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ് എന്നാണ് മറ്റൊരു മതം. അതിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതവുമായി]] ബന്ധംകാണുന്നു. '''ഥേരൻ''' എന്ന വാക്കിന്, വലിയേട്ടൻ എന്നാണു വാച്യാർത്ഥം. ബുദ്ധമതത്തിലെ [[ഥേരവാദം|ഥേരവാദമതത്തിൽപെട്ടവരായിരുന്നു]] ചേരരാജാക്കന്മാർ എന്നു കരുതുന്നു. ഥേര എന്ന വാക്ക്, പാലിയിൽനിന്ന്, [[താലവ്യവത്കരണം]] എന്ന സ്വനനയപ്രകാരം ചേരൻ എന്നായതാണെന്നും, സ്ഥലമെന്ന അർത്ഥത്തിലുള്ള പാലിപദമായ തളം, ആദിലോപംപ്രാപിച്ച് അളം ആയതാണെന്നും ഇക്കൂട്ടർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കേരളം ഒരുകാലത്ത് [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരുടെ]] പ്രബലകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന വിശ്വാസം ബലപ്പെടുത്തുന്നതാണീ വാദം.<ref> {{cite book |last=പി.ഒ. |first=പുരുഷോത്തമൻ |authorlink=പി.ഒ. പുരുഷോത്തമൻ|title=ബുദ്ധന്റെ കാല്പാടുകൾ - പഠനം |year=2006 |publisher=പ്രൊഫ. വി. ലൈല |location= കേരളം |isbn= 81-240-1640-2 }} </ref> * വീരകേരളന്റെ നാടായതിനാൽ കേരളം എന്ന പേർവന്നുവെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്.<ref>മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> * മലഞ്ചെരിവ് എന്നർത്ഥമുള്ള ചാരൽ എന്ന തമിഴ്പദത്തിൽനിന്നാണ് ചേരൽ ഉണ്ടായതെന്നും അതാണ്, കേരളമായതെന്നുമുള്ള മറ്റൊരു വാദവും നിലനിൽക്കുന്നു. * ചേരം (കേരളം) എന്ന വാക്ക്, നാഗം (പാമ്പ്) എന്നതിന്റെ തൽസമമാണെന്ന് എൽ.എ. അനന്തകൃഷ്ണയ്യർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref> L. A. Ananthakrishna Iye: The Ethnographical survey of Cochin state. Monograph no:10 1906 </ref> കേരളത്തിലെ ദ്രാവിഡരുടെ നാഗാരാധനകാരണമായിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഈ പേരുവരാനിടയായത്. *കേരം എന്നത്, ചേരം എന്നതിന്റെ കർണ്ണാടകോച്ചാരണമാണെന്ന് ഡോക്ടർ [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഗോകർണ്ണത്തിനും, കന്യാകുമാരിക്കുമിടയിലുള്ള പ്രദേശത്തിന് ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ചേരം എന്നപേര്, കേരളം ആയി മാറിയതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref name=keralam343>{{cite book|title=കേരളചരിത്രം|last=പ്രൊഫസ്സർ.എ.|first=ശ്രീധരമേനോൻ|publisher=ഡി.സി.ബുക്സ്|year=2007|isbn=81-264-1588-6|page=26|quote=കേരളം എന്ന പേരിന്റെ ഉൽപത്തി}}</ref> [[പ്രമാണം:Kerala-map-ml.png|thumb|250px|കേരളത്തിന്റെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള ഭൂപടം]] ==ഭാഷ== [[പ്രമാണം:Collage malayalam letters.svg|ലഘുചിത്രം|മലയാളഭാഷയിലെ ലിപികൾ]] കേരളീയരുടെ പൊതുവ്യവഹാരഭാഷ, ദ്രാവിഡഭാഷാഗോത്രത്തില്പെട്ട [[മലയാളം|മലയാളമാണ്]]. പ്രാഗ്കാലതമിഴിൽനിന്നു രൂപംകൊണ്ടതാണു മലയാളം. [[വട്ടെഴുത്ത്|വട്ടെഴുത്തുലിപികളിലാണ്]] ആദ്യകാലമലയാളം എഴുതപ്പെട്ടുപോന്നത്. വട്ടെഴുത്തുലിപികളുടേയും [[ഗ്രന്ഥലിപി| ഗ്രന്ഥലിപികളുടേയും]] സങ്കലനത്തിലൂടെയാണ്, ഇന്നത്തെ മലയാളലിപിസഞ്ചയം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. സി.ഇ. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ്, ഇന്നെഴുതപ്പെടുകയും കേൾക്കപ്പെടുകയുംചെയ്യുന്ന മലയാളം, ഏറെക്കുറെ രൂപപ്പെടുന്നത്. നിത്യവ്യവഹാരഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായി വാമൊഴിവൈവിദ്ധ്യം, ഇന്നും വളരെയേറെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വരമൊഴിയുടെ കാര്യത്തിൽ കേരളമൊട്ടാകെ പണ്ടുമുതൽക്കേ ഏകമാനത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭാഷയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച്, ഇപ്പോഴും തർക്കംനിലനിൽക്കുന്നു == ചരിത്രം == {{Main|കേരള ചരിത്രം}} പ്രാകൃതകാലം മുതലേയുള്ള നിരവധി മനുഷ്യപ്രയാണങ്ങളുടേയും അവയിൽനിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞ അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടേയും തുടർച്ചയുടെ ബാക്കി പത്രമാണ്‌ ഇന്നത്തെ കേരളം.ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തീരദേശത്ത് ആദ്യമായി എത്തിപ്പെട്ടവർ [[നെഗ്രിറ്റോയ്ഡ്]]-[[ആസ്ത്രലോയ്ഡ്]] വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ടവരായിരുന്നിരിക്കണം എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ പ്രാകൃതകാലത്ത് ഇന്നുകാണുന്ന സമതലങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഇക്കൂട്ടർ മുഖ്യമായും വനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന നിരപ്പിലുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങളാണ് സ്വാഭാവികമായും താവളമാക്കിയത്. ഇവർ മുഖ്യമായും നായാട്ടിലൂടെയും വനങ്ങളിലെ കായ്കനികൾ ഭക്ഷിച്ചുമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. [[കൃഷി]] അവർക്ക് അജ്ഞാതമായിരുന്നു. ഇവരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇന്നും കേരളത്തിൽ അവശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കൻ മലകളിലും കാടുകളിലും കണ്ടുവരുന്ന [[പണിയർ]], [[ഇരുളർ]], [[കുറിച്യർ]], [[മുതുവാൻ|മുതുവാന്മാർ]], മലയരയർ, [[മലവേടർ]], [[ഉള്ളാടർ]], [[കാണിക്കാർ]] തുടങ്ങിയ ആദിവാസികൾ ഇവരുടെ പിൻഗാമികൾ ആണ്.<ref> [[മാതൃഭൂമി]] ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> <!-- പ്രാചീനശിലാ യുഗത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലായിരിക്കണം ഇവരുടെ അധിനിവേശം നടന്നത് (വെരിഫൈ ചെയ്യണം) --> [[പ്രമാണം:Muniyara.jpg|thumb|left|ശിലായുഗത്തിലേതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[മുനിയറകൾ]] കേരളത്തിലെ [[മറയൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്ത്.]] പിന്നീട് കടന്നുവന്നവരാണ് [[ദ്രാവിഡർ]]. കടൽ കുറേക്കൂടി പിൻവാങ്ങി കൂടുതൽ സമതലപ്രദേശങ്ങൾ ഉയർന്നുവരികയും ഭൂപ്രകൃതിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തതിനുശേഷമാണ് ഇതെന്നാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. മഹാശിലസംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ ഇവരാണ്. കേരളത്തിൽ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കൃഷി അറിയാമായിരുന്ന ഇവർ ആദിമനിവാസികൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന വനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുകയോ ആദിമനിവാസികൾ സമതലങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാതിരിക്കുകയോ ചെയ്തിരിക്കാം. ഈ ആദിമനിവാസികൾ തങ്ങളുടേതായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ അയൽക്കാരുമായി കൊള്ളക്കൊടുക്കകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായി പിൽക്കാലത്തെ [[സംഘസാഹിത്യം|സംഘം കൃതികളിൽ]] നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഇവർ [[കാളി]], പൂർവ്വികർ(മുത്തപ്പൻ), പ്രകൃതിശക്തികൾ, മലദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസങ്ങളും]] [[പുരാണം|പുരാണങ്ങളും]] രചിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെടുമ്പോഴേക്ക് ഏതായാലും കേരളം എന്ന വാക്ക് ഒരു സ്വതന്ത്രാസ്തിത്വം നേടിയിരുന്നു. ബി.സി.എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[രാമായണം|രാമായണത്തിലെ]] കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം 41ആം സർഗത്തിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. [[സുഗ്രീവൻ]], വാനരന്മാരെ ദക്ഷിണദേശത്തേയ്ക്കയക്കുമ്പോൾ കാണാവുന്ന രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: {{Rquote|left|<poem> നദീം ഗോദാവരീം ചൈവ സർവമേവാനുപശ്യത തഥൈവാന്ധ്രാൻ ച പൗണ്ഡ്രാൻ ച ചോളാൻ പാണ്ഡ്യാൻ ച കേരളാൻ</poem>|||രാമായണം, കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം.<ref>[http://sa.wikisource.org/wiki/किष्किन्धाकाण्डे_एकचत्वारिंशः_सर्गः_॥४-४१॥ Wikisource-രാമായണം "नदीम् गोदावरीम् चैव सर्वम् एव अनुपश्यत । तथैव आन्ध्रान् च पुण्ड्रान् च चोलान् पाण्ड्यान् केरलान् ॥४-४१-१२॥]</ref>}} [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഭാരതഭൂമിയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ ദ്രമിഡം, കേരളം, കർണാടകം മുതലായ നാമങ്ങൾ വരുന്നു. അതിനാൽ [[വ്യാസൻ]] ഭാരതമെഴുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളരാജ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അത് ദ്രാവിഡദേശത്തുനിന്നും ഭിന്നമായിരുന്നു എന്നും മനസ്സിലാക്കാം. മഹാഭാരതത്തിൽ ആദിപർവം 175ആം അധ്യായത്തിലും, സഭാപർവം 31ആം അധ്യായത്തിലും, വനപർവം 254ആം അധ്യായത്തിലും, ദ്രോണപർവം 70ആം അധ്യായത്തിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. രുക്മിണീസ്വയംവരത്തിൽ സംബന്ധിക്കുന്നതിനായി ദക്ഷിണദേശത്തുനിന്നും ചോളനും, പാണ്ഡ്യനും, കേരളനും വിദർഭ രാജധാനിയിൽ സന്നിഹിതരായിരുന്നതായി [[ഭാഗവതം]] ദശമസ്കന്ധത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം, അഗ്നിപുരാണം എന്നിവയിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞ് ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞാണ് അവ ഇന്നത്തെ മട്ടിലായതെന്നും അതിനിടെ അവയിൽ പ്രക്ഷിപ്തമായി പലതും കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും പണ്ഡിതമതമുണ്ട്. {{Quote box|width=30em|align=right|bgcolor=#ACE1AF|quote=''അശോകചക്രവർത്തിയുടെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു : ''<br /> : "ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനാകിയ രാജാ പ്രിയദർശിയുടെ രാജ്യത്തും അയൽ രാജ്യങ്ങളായ ചോള, പാണ്ഡ്യ, സത്യപുത്ര, കേരളപുത്ര രാജ്യങ്ങളിലും, താമ്രപർണിയിലും യവനരാജാവായ ആന്റിയോക്കോസ് ഭരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തും അതിന്റെ അയൽ രാജ്യങ്ങളിലും ദേവാനാംപ്രിയ രാജാപ്രിയദർശി രണ്ടുതരം ചികിത്സക്കുള്ള ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു: മനുഷ്യർക്കുള്ള ചികിത്സക്കും കന്നുകാലികൾക്കുള്ള ചികിത്സക്കും. ...".}} കേരളത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ രേഖ ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് 272-നും 232-നും ഇടയിൽ മദ്ധ്യേന്ത്യയിൽ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്ഥാപിച്ച ഒരു ശിലാഫലകത്തിൽ (രണ്ടാം ശിലാശാസനം) നിന്നാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref> {{cite book | last = പി.കെ. | first = ബാലകൃഷ്ണൻ| authorlink = പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ | title = ജാതിവ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും| publisher = [[കറൻറ് ബുക്സ്]] തൃശൂർ| year = 2005 | doi = | isbn = 81-226-0468-4 }} </ref> കേരളരാജാവിന്റെ പേര് അശോകശാസനത്തിൽ പറയുന്നില്ലെങ്കിലും ഇവിടെ '''കേരളപുത്ര''' എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത് കേരളമാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ശിലാശാസനം 13-ലും ഇതേരീതിയിലുള്ള പരാമർശം കാണാം. താമ്രപർണി എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഇന്നത്തെ [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയാണ്]]. കേരളവും [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി]] മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധത്തിന് പുരാതനമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ബി.സി.ഇ. 1000-ൽ [[സോളമൻ|സോളമന്റെ]] കപ്പലുകളിൽ ഫൊണീഷ്യന്മാർ കേരളതീരത്തുള്ള ഓഫിർ എന്ന തുറമുഖം സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ [[പൂവാർ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ ഓഫീർ തുറമുഖം നിലനിന്നിരുന്നത് എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=rockliff>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |author2= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=2|url=}}</ref> ബൈബിളിൽ പലയിടത്തായി കേരളത്തെ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആനകളെ കുറിച്ച് പറയുന്ന സ്ഥലത്തു ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വന്ന ആന എന്ന് വ്യകതമായി പറയുന്നുണ്ട്. ബൈബിളിൽ എസ്തറിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ വർഷം ബി.സി. 483-482 തുടങ്ങി മാർച്ച് 473 ബി.സി. കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയെയും പരാമർശ്ശിക്കുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്തുവിനു ശേഷമുളള ആദ്യനൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ, [[ചൈനീസ്‌ ഭാഷ|ചൈനീസ്]] യാത്രാരേഖകളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയുളള വിവരണങ്ങൾ കാണാം. ക്രി.മു. 302 സെലൂക്കസ് നിക്കേറ്റർ അയച്ച സഞ്ചാരിയായ മെഗസ്തനീസിന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയും ഇവിടത്തെ തുറമുഖത്തെപ്പറ്റിയും വിവരണം ഉണ്ട്. ക്രി.വ. ആദ്യ നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട പെരിപ്ലസ് എന്ന സഞ്ചാരസാഹിത്യത്തിൽ കേരളത്തിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുരാതന കാലം മുതൽ കേരളം [[ചേര രാജവംശം|ചേര രാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. [[തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ചേരൻമാരുടെ വ്യവഹാര ഭാഷ. തമിഴിൽ നിന്നും വേറിട്ട് മലയാള ഭാഷ ഉത്ഭവിച്ചതോടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതു ചരിത്രം പിറക്കുന്നത്. ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലേ കേരളത്തിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനു പ്രചാരം ലഭിച്ചു. ക്രിസ്തുവിനു മുൻപു തന്നെ കേരളീയർ യഹൂദരുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തു ശിഷ്യനായ [[തോമാശ്ലീഹാ|തോമസിന്റെ]] കേരളത്തിലേക്കുളള വരവിനു കളമൊരുക്കിയതു ഈ ബന്ധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനു വളരെക്കാലം മുന്നേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈനമതങ്ങളും കേരളത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ബുദ്ധമതം ക്ഷയിക്കുകയും ഹിന്ദുമതം പ്രബലമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ അറബി വ്യാപാരികളാണ് മലബാറിലെ പ്രബലമായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ പിറവിക്കു പിന്നിൽ. പത്താം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അസംഖ്യം ജന്മി പ്രഭുക്കന്മാർ വളർന്നു വന്നു. ഇവരുടെ അധികാരവടംവലികൾക്കും ബലപരീക്ഷണങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ ആത്യന്തികമായി, പതിനെട്ടാംനൂറ്റാണ്ടോടെ. [[സാമൂതിരി]], [[കൊച്ചി]] രാജാവ്, [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പ്രധാന അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വടക്ക് [[ചിറക്കൽ]], [[കോലത്തിരി]], വള്ളുവകോനാതിരി, തുടങ്ങിയ രാജവംശങ്ങളും മലബാറിൽ ചെറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[അറക്കൽ|അറക്കലും]] തിരൂർ സ്വരൂപവും, കുറുബ്രാനാട്, കടത്തനാട്, കൊടുങ്ങല്ലൂര് രാജവംശവും മേൽക്കൊയ്മ നിലനിർത്തിപ്പോന്നു. തുടർന്നാണ് കേരളം വിദേശാധിപത്യത്തിനു കീഴിലാവുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ അധികാരമുറപ്പിക്കുന്ന കാലമായപ്പോഴേക്ക് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രിട്ടീഷ്‌‌ [[മലബാർ]], കൊച്ചി, [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് കീഴിലായി. [[പ്രമാണം:Calicut 1572.jpg|thumb|left|400px| 1572 ലെ കാലിക്കറ്റ് പോർട്ട് - പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ കാലത്ത് വരച്ചത്, ജോർജ്ജ് ബ്രൗൺ ഫ്രാൻസ് ഹോഗെൻബെർ എന്നിവരുടെ ചിവിയേറ്റ്സ് ഓർബിസ് ടെറാറും എന്ന അറ്റ്ലസിൽ നിന്ന്]] പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായ [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] [[1498]]-ൽ കേരളത്തിൽ എത്തിയത് കേരളത്തിൽ നിന്നുളള സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ അറബികളുടെ മേൽക്കോയ്മ തകർക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ആയിരുന്നു. അതുവരെ യൂറോപ്പുമായുളള വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുടെയെല്ലാം ഇടനിലക്കാർ അറബികളായിരുന്നു. ഏതായാലും കേരളത്തിന്റെ കടൽമുഖങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികൾക്കു മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെട്ടതോടെ ഭൂമിമലയാളത്തിന്റെ ചരിത്രഗതി മാറിമറിഞ്ഞു. ഇതോടെ കേരളത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ പുതിയ അദ്ധ്യായം തുറക്കുകയായി. കേരള ചരിത്രത്തിൽ ക്രമബദ്ധമായ രേഖകൾ പാശ്ചാത്യനാടുകളിൽ ലഭ്യമാകുന്നത് [[വാസ്കോഡഗാമ]]യുടെ കേരള സന്ദർശനത്തോടെയാണ്.<ref> എം.എൻ. നമ്പൂതിരി; സാമൂതിരി ചരിത്രത്തിലെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ. വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം ശുകപുരം, കേരളം 1987 </ref> പോർച്ചുഗീസുകാരെത്തുടർന്ന് ഡച്ചുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും അവസാനമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കേരളചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഏടുകളിലെല്ലാം വിദേശാധിപത്യത്തിനെതിരെ നടന്ന നിരവധി സമരങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. [[പ്രമാണം:De Lannoy Surrender.JPG|thumb|[[Dutch East India Company|ഡച്ച്]] കമാന്ററായ [[Eustachius De Lannoy|ഡി. ലെനോയ്]] [[Marthanda Varma|മാർത്താണ്ഡവർമ്മക്ക്]] മുൻപിൽ [[Battle of Colachel|കുളച്ചൽ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം [[Padmanabhapuram Palace|പത്മനാഭകൊട്ടാരത്തിൽ]] വച്ച് കീഴടങ്ങുന്നു]] ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചതുമുതൽ '''കേരളം''' [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[മലബാർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്നു. [[മലബാർ]] പ്രദേശം [[മദിരാശി സംസ്ഥാനം|മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിനു കീഴിലായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലും]] നാട്ടുരാജാക്കൻമാരിലൂടെയായിരുന്നു ഭരണം. [[1947]]ൽ ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രയായ ശേഷം, ഐക്യകേരളത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടു. ഇതേത്തുടർന്ന്, [[1956]] [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്നിനാണ്]] [[മലയാളം]] പ്രധാനഭാഷയായ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്തുകൊണ്ട് '''കേരളം''' എന്ന [[സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിച്ചത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്ന്]] കേരളപ്പിറവിദിനമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2024 ലെ നാഷണൽ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട്‌ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 35.97 മില്യൺ അഥവാ 3.60 കോടിയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാമത് ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 3.31 കോടി ആണ്. ഇത് 3.18 കോടി എന്ന 2001 ലെ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ 4.91 ശതമാനത്തിന്റെ വർദ്ധനവാണ്. ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 2.56 ശതമാനം കേരളത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്. ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ സംസ്ഥാനം ആണ് കേരളം. കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 2200 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. ജനങ്ങൾ കൂടുതലും തീര പ്രദേശങ്ങളിലും ഇടനാട്ടിലും താമസിക്കുന്നവരാണ്. മലയോരങ്ങളിൽ ജനസാന്ദ്രത താരതമ്യേനെ കുറവാണ്. 2023 ലെ NFHS സർവേ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.8 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് പ്രത്യുത്പാദനം (TFR). == നാഴികക്കല്ലുകൾ == [[പ്രമാണം:Madras Prov 1859.gif|thumb|right|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Madras Province|മദ്രാസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] മാപ്. [[Malabar|മലബാർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[South Kanara|തെക്കെ കാനറ]] ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്.]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[ക്രി.മു. 350]] – [[ക്രി.മു. 275]] – [[ചാണക്യൻ|ചാണക്യന്റെ]] അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[ക്രി.മു. 270]] – അശോകന്റെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[52]] – ക്രിസ്തുശിഷ്യൻ [[തോമാശ്ലീഹ]] കേരളത്തിൽ വന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. * [[66]]–[[68]] – ജൂതന്മാരുടെ ആഗമനം * [[550]] കുരുമുളകിനേയും നാളികേരത്തേയും കുറിച്ച് [[കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റിസ്]] വിവരിക്കുന്നു. * [[664|630]] – [[മാലിക് ഇബ്നു ദിനാർ]] കേരളത്തിൽ എത്തുന്നു * [[778|788]] – [[ശങ്കരാചാര്യർ]] ജനിച്ചു. * [[800]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം – കുലശേഖരവർമ്മൻ. * [[825]] – കൊല്ലവർഷാരംഭം. * [[1090]] – രാമവർമ്മ കുലശേഖരന്റെ ഭരണാരംഭം. * [[1102]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്ത്യം. പ്രാദേശികസ്വരൂപങ്ങളുടെ ആവിർഭാവം. * [[1341]] – വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ തുടർന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ മുസിരിസ് തുറമുഖം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, കൊച്ചിയിൽ ഒരു സ്വാഭാവികതുറമുഖം രൂപം കൊള്ളുന്നു. * [[1498]] – വസ്കൊ ഡി ഗാമ കോഴിക്കോടിനടുത്ത് കപ്പലിറങ്ങുന്നു. യൂറോപ്പ്യൻന്മാർ കേരളത്തിലേക്ക്. * [[1653]] – [[കൂനൻ കുരിശുസത്യം]] *[[1789]] – ടിപ്പു സുൽത്താൻ കേരളം ആക്രമിക്കുന്നു. ==ഐതിഹ്യം== [[പ്രമാണം:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|left|[[Parasurama|പരശുരാമൻ]] മഴുവെറിഞ്ഞ് കേരളത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നു]] *ഹൈന്ദവ, വൈഷ്ണവ വിശ്വാസപ്രകാരം കേരളോല്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യത്തിൽ, [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമായ [[പരശുരാമൻ]] ക്ഷത്രിയ നിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണർക്ക്]] ദാനം ചെയ്യാനായി തന്റെ ആയുധമായ പരശു(മഴു) കൊണ്ട് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്ത പ്രദേശമാണ് കേരളക്കരയെന്നു പറയുന്നു.<ref>[[s:കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം|കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം - വിക്കി ഗ്രന്ഥശാല]]</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == {{main|കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം}} <!-- {{kerala map}} --> [[പ്രമാണം:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടി- [[ആനമുടി]] (2695 മീറ്റർ)]] കേരളം ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണിത്. ഇന്ത്യയുടെ വെറും 1.18 ശതമാനം വിസ്തീർണ്ണമേ കേരളത്തിനുള്ളൂ. എന്നാൽ ജനസംഖ്യയുടെ കാര്യത്തിൽ 3-4 % വരുന്നുണ്ട്. അക്ഷാംശം 8^o17' 30" മുതൽ 12^o47‘40“ വരെയും രേഖാംശം കിഴക്ക് 74^o51‘57“ മുതൽ 77^o 24‘47“ വരെയുമാണ് കേരളത്തിന്റെ കിടപ്പ്. ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 38,863 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. തെക്കുവടക്ക് നിളം 560 കി.മീറ്ററും കിഴക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ശരാശരി വീതി 60 കിലോമീറ്ററും ആണ്. കേരളത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തെ വീതി 11 കി. മീ ആണെങ്കിൽ [[എറണാകുളം]], [[ഇടുക്കി]] ജില്ലകളിൽ 124 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയുണ്ട്. തെക്കോട്ട് വീണ്ടും വീതി കുറഞ്ഞ് വരുന്നു. === ജില്ലകൾ === {{Main|കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ}} [[പ്രമാണം:Kerala density map1.PNG|thumb|left|കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത ഭൂപടം. ഇരുണ്ട നിറം കൂടിയ ജനസാന്ദ്രതയും ഇളം നിറം കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രതയും കാണിക്കുന്നു.]] കേരളത്തിലെ പതിനാല് ജില്ലകൾ [[വടക്കേ മലബാർ]], [[തെക്കേ മലബാർ]], [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നീ നാല് ചരിത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്നു. ഈ കാഴ്ചപ്പാടിന്ന് ഇവിടെ, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ബ്രിട്ടിഷ്ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ട കാലത്തോളമേ പഴക്കമുള്ളൂ. അതിന്നുമുൻപ് ഇവിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് അനേകം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്ന ഓരോ [[ജില്ല]]കളും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. * '''[[വടക്കേ മലബാർ]]''': [[കാസറഗോഡ് (ജില്ല)|കാസറഗോഡ്]], [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]], [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക്, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര]] താലൂക്ക് * '''[[തെക്കേ മലബാർ]]''': [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] വടകര താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]]''': [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[തിരുവിതാംകൂർ]]''': [[കോട്ടയം (ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[ഇടുക്കി (ജില്ല)|ഇടുക്കി]], [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]], [[പത്തനംതിട്ട (ജില്ല)|പത്തനംതിട്ട]], [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]], [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] കേരളത്തിൽ 14 [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]], 27 [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]], 78 [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്കുകൾ]], 1664 റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ, 6 [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] 87 [[നഗരസഭ|നഗരസഭകൾ]] 941 [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമായ [[പുതുച്ചേരി|പുതുച്ചേരിയുടെ]] ഭാഗമായ [[മാഹി|മാഹിയുടെ]] അതിരുകൾ മുഴുവൻ കേരളവുമായാണ് പങ്കുവെക്കുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്]] സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവും.<ref name=largestcity>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer:India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061933/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയാണ്]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരാതിർത്തിയിലായി വസിക്കുന്നതും.<ref name=largestUA>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer: India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001104243/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> വലിയ തുറമുഖ നഗരവും. [[കോഴിക്കോട്]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വാണിജ്യനഗരങ്ങൾ. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നത് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലാണ്]]. ഇവിടത്തെ 50 ശതമാനത്തിലധികം ജനങ്ങൾ നഗരത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |title=Directorate of Industries and Commerce - Kannur District |access-date=2009-07-14 |archive-date=2014-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013220/http://www.dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ [[ഹൈക്കോടതി]] എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ---- {| class="navbox" width="97%" !colspan="12" style="padding:0.3em 0; line-height:1.2em; font-size:110%;"| കേരളത്തിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങൾ<br />{{nobold|<small>(2001 Census of India estimate)<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/India-Kerala.html |title=Kerala |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner |date=2007-03-18 |accessdate=2008-07-23}}</ref></small>}} |- ! റാങ്ക് !! നഗരം !! ജില്ല !! ജനസംഖ്യ !! rowspan="6" |<!--{{Tnavbar|The Cities and the Largest Towns in Kerala|plain=1}}--> [[പ്രമാണം:Tvmcityview.jpg|border|135px|തിരുവനന്തപുരം]]<br /> [[തിരുവനന്തപുരം]]<br /> <br /> <br /> [[പ്രമാണം:Kochi India.jpg|border|135px|കൊച്ചി]]<br /> [[കൊച്ചി]]<br /> |- | align=center | 01 ||align=left | '''[[തിരുവനന്തപുരം]]''' || [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] || 744,983 |- | align=center | 02 ||align=left | '''[[കൊച്ചി]]''' || [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]] || 595,575 |- | align=center | 03 ||align=left | '''[[കോഴിക്കോട്]]''' || [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട്]] || 436,556 |- | align=center | 04 ||align=left | '''[[കൊല്ലം]]''' || [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]] || 361,029 |- | align=center | 05 ||align=left | '''[[തൃശ്ശൂർ]]''' || [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ]] || 317,526 |- |06 |[[കണ്ണൂർ]] |[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]] |232,486 | |- | align="center" | 07 || align="left" | '''[[ആലപ്പുഴ]]'''|| [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]]|| 187,495 | |- | align="center" | 08 || align="left" | '''[[പാലക്കാട്]]'''|| [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട്]]|| 130,767 | |- | align="center" | 09 || align="left" | '''[[തലശ്ശേരി]]'''|| [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]]|| 99,387 | |- | align="center" | 10 || align="left" | '''[[പൊന്നാനി]]'''|| [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]]|| 87,495 | |- | align="center" | 11 || align="left" | '''[[മഞ്ചേരി]]''' || [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]] || 83,024 | |} ===നദികൾ=== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ നദികൾ}} 44 നദികളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത് അവയിൽ 41 ഉം പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നു. കബനി, ഭവാനി, പാമ്പാർ എന്നീ മൂന്ന് നദികൾ കിഴക്കോട്ടൊഴുകി [[കാവേരി]]യിൽ ചേരുന്നു. 15 കിലോമീറ്ററിനു മേലെ നീളമുള്ളവയെയാണ് നദികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്, അതിനു താഴെ നിരവധിയുണ്ടെങ്കിലും അവയെ നദികളുടെ ഗണത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കേരളത്തിലെ മിക്ക നദികളും ഒരേ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു. കേരളത്തിലെ നദികൾ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതിനോടപേക്ഷിച്ച് വളരെ ചെറുതാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദി [[പെരിയാർ]] ആണ്. കേരളത്തിൽ നദികളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു ആദിമകാലത്തിൽ ഗതാഗതം നടന്നിരുന്നത്. നദികളിൽ നിന്ന് ജലസേചനം മത്സ്യബന്ധനം എന്നിവക്കു പുറമേ വിദ്യുച്ഛക്തിയും കേരളത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ജലസേചനത്തിനും ജലവൈദ്യുത നിർമ്മാണത്തിനുമായി നിരവധി അണക്കെട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ==ഭൂഗർഭജലം== [[കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ്|കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡും]] [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പും]] സംയുകതമായി കേരളത്തിലെ ഭൂഗർഭജല സമ്പത്തിന്റെ അളവു് നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആയിരത്തോളം കിണറുകളിൽ കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ് പഠനത്തിനായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. 2011ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം കേരളത്തിൽ ലഭ്യമായ ഭൂഗർഭജലം 6696 ഘനലക്ഷം മീറ്ററാണ്. വാർഷിക ഭൂഗർഭജല ലഭ്യത 6070 ഘനമീറ്ററാണ്. 3070 ഘനമീറ്റർ ഭൂഗർഭജലം കൃഷിയ്ക്ക് ലഭ്യമാണ്. കൂടുതൽ [[ഭൂഗർഭജല വിനിയോഗം]] [[ കാസറഗോഡ്|കാസറഗോഡും]] (77ശതമാനം) കുറവ് [[വയനാട്| വയനാടും]] (18ശതമാനം) ആണ്. അതിചൂഷണം [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ [[ചിറ്റൂർ|ചിറ്റൂരി]]ലാണ്. അർധഗുരുതരമായ 23 ബ്ലോക്കുകലുണ്ട്. [[കാസറഗോഡ്]], [[മലമ്പുഴ]] ബോക്കുകളെ ഗുരുതരമായും [[ചിറ്റൂർ]] ബ്ലോക്കിനെ അതീവ ഗുരുതരമായും വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 2025ൽ ഗാർഹിക-വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് 1710 ഘനമീറ്ററാകും. ഇത് കൃഷിയ്ക്കാവശ്യമായത് ഒഴിവാക്കിയാണ്.<ref name="test12">കേരളത്തിലെ ഭൂജല സമ്പത്ത്, ഡോ. നന്ദകുമാർ.പി.- ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ 2013</ref> ==വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ== [[File:Idukki009.jpg|thumb|right| ഇടുക്കി അണക്കെട്ട഼]] ===നദീജല പദ്ധതികൾ=== കേരളത്തിലെ പ്രധാന നദീജല പദ്ധതികൾ. {| class="wikitable" |- ! ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ബന്ധപ്പെട്ട നദികൾ |- | [[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ശെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ഇടുക്കി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[പെരിയാർ ]] |- | *[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[എറണാകുളം]] | [[ഇടമലയാർ]] |- | [[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[തൃശൂർ]] | [[ഷോളയാർ]] |- | [[കുറ്റ്യാടി പദ്ധതി| കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കോഴിക്കോട്]] | [[കുറ്റ്യാടിപ്പുഴ]] |- | [[തെന്മല അണക്കെട്ട് | കല്ലട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കൊല്ലം]] | [[കല്ലടയാർ]] |} ===പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ=== കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[കഞ്ചിക്കോട്]] | [[പാലക്കാട്]] | 2.025 |- | [[രാമക്കൽമേട്]] | [[ഇടുക്കി]] | 14.25 |- | [[അഗളി]] | [[പാലക്കാട്]] | 17.40 |}<ref name="vns3">ഊർജരംഗത്ത് സൂര്യപ്രഭ, ആര്യാടൻ മുഹമ്മദ് – ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ2013</ref> ===താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ=== താപോർജ്ജ വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|ബ്രഹ്മപുരം]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[എറണാകുളം]] |106.6 |- | [[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|കോഴിക്കോട്]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[കോഴിക്കോട്]] | 128.00 |- | [[കായംകുളം താപനിലയം|കായംകുളം]] ([[എൻ.ടി.പി.സി]]) | [[ആലപ്പുഴ]] |398.58 |- | [[ബി.എസ്.ഇ.എസ്]] (കെ.എസ്.ഇ.ബി) | [[എറണാകുളം]] | 157.00 |- | [[കാസറഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ]] | [[കാസറഗോഡ്]] | 20.44 |}<ref name="vns3"/> ===സഹ ഉത്പാദനം=== {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | എം.പി.എസ്. സ്റ്റീൽ കോ-ജനറേഷൻ | [[പാലക്കാട്]] |10 |- | [[പി.സി.ബി.എൽ. ലിമിറ്റഡ് കോ-ജനറേഷൻ]] | [[എറണാകുളം]] | 10 |} <ref name="vns3"/> ==കടലും തീരവും== കേരളത്തിന് 580 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കടൽത്തീരമുണ്ട്.<ref name=coastline>{{Cite web |url=http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426042052/http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |url-status=dead }}</ref> 14 ജില്ലകളിൽ 9ഉം കടലിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നവയാണ്<ref name=coastline/>. അന്തർദേശീയധാരണ അനുസരിച്ച് കരയിൽ നിന്ന് 320 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വരെയുള്ള കടൽ പ്രദേശം കേരളത്തിന് മത്സ്യബന്ധനത്തിനവകാശപ്പെട്ടതാണ്. ===തുറമുഖങ്ങൾ=== [[കൊച്ചി]] എന്ന പ്രധാന തുറമുഖം കൂടാതെ 18 അപ്രധാനതുറമുഖങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം]],[[കൊല്ലം തുറമുഖം]] തങ്കശ്ശേരി തുറമുഖം, [[ആലപ്പുഴ തുറമുഖം]], [[കായംകുളം തുറമുഖം]], [[മനക്കോടം തുറമുഖം]], [[തിരുവനന്തപുരം തുറമുഖം]], [[നീണ്ടകര തുറമുഖം]], [[മുനമ്പം തുറമുഖം]], [[പൊന്നാനി തുറമുഖം]], [[ബേപ്പൂർ തുറമുഖം]], [[കോഴിക്കോട് തുറമുഖം]], [[തലശ്ശേരി തുറമുഖം]], [[കണ്ണൂർ തുറമുഖം]], [[അഴീക്കൽ തുറമുഖം]], [[കാസറഗോഡ് തുറമുഖം]], [[മഞ്ചേശ്വരം തുറമുഖം]], [[നീലേശ്വരം തുറമുഖം]] എന്നിവയാണ് അവ.<ref name="test14">{{Cite web |url=http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-19 |archive-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520170641/http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |url-status=dead }}</ref> * [[വല്ലാർപാടം അന്താരാഷ്ട്ര കണ്ടെയ്‌നർ ട്രാൻസ്ഷിപ്‌മെന്റ് ടെർമിനൽ|വല്ലാർപാടം ടെർമിനൽ]] ==വനങ്ങൾ== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ}} കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 29,1 ശതമാനം, അതായത് 11,309.5 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വനമേഖലയാണ്.<ref name=forestdepartment>{{cite web|title=കേരളസർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് പോർട്ടൽ|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&catid=58:forest-a-wild-life-department&id=155:secretariat-department-forest-a-wildlife&Itemid=2258|work=കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|publisher=കേരള സർക്കാർ|accessdate=6 September 2011|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതിൽ വിവിധതരം ഉഷ്ണമേഖലാവനങ്ങൾ, ഇലപൊഴിയും വരണ്ടവനങ്ങൾ, ചോലവനങ്ങൾ, പുൽമേടുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. == ഋതുക്കൾ== അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് കേരളത്തിൽ നാല് ഋതുക്കളുണ്ട്. മഞ്ഞുകാലം – ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ. വേനൽക്കാലം – മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരെ. ഇടവപ്പാതി – ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ. തുലാവർഷം – ഒക്റ്റോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ. == കാലാവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Kerala ecozones map labelled3.png|thumb|right| കേരളത്തിലെ ഭൂമിയുടെ വിഭജനം ഏകദേശ ഭൂപടം]] ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായിക്കിടക്കുന്നതിനാൽ കേരളത്തിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ സമുദ്രസാമീപ്യവും പശ്ചിമഘട്ടനിരകൾ മഴമേഘങ്ങളേയും ഈർപ്പത്തിനേയും തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നതും മൂലം, സമശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്. കേരളത്തിൽ കാലാവസ്ഥകൾ വ്യക്തമായി വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നവയാണ്. രണ്ട് മഴക്കാലങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. [[കാലവർഷം|കാലവർഷവും]] [[തുലാവർഷം|തുലാവർഷവും]]. [[കേരളത്തിലെ‌ ശൈത്യകാലം|ശൈത്യകാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ വേനൽക്കാലം|വേനൽക്കാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ ഉഷ്ണകാലം|ഉഷ്ണകാലം]] എന്നീ മറ്റു കാലാവസ്ഥകളും അനുഭവപ്പെടുന്നു. കൂടിയ [[ആർദ്രത]] മൂലം അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിൽ വർഷത്തിൽ ചെറിയ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളേ കാണിക്കാറുമുള്ളു. === ശൈത്യകാലം === ചൂടു കുറഞ്ഞ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ എന്നേ പറയാൻ പറ്റൂ. ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് അകന്ന പ്രദേശങ്ങൾ പോലെ വളരെ കുറഞ്ഞ താപനില കേരളത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണാറില്ല. മഴ നന്നായി പെയ്യും കുറഞ്ഞ താപനില 13-16 വരെ ചിലപ്പോൾ ആകാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൂടിയ താപനില 23 നു താഴെ നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സുഖകരമായ ഒരു കാലാവസ്ഥയാണ് ഇത്. മൂന്നാർ പോലെയുള്ള കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില ശൈത്യപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്നവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമാകുന്നതിനാൽ വിദേശീയരായ സന്ദർശകർ കൂടുതൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഒരു കാലമാണിത്. ഏറ്റവും കൂടിയ മഴയുടെ അളവ് 15 സെ.മീ. യിൽ താഴെയാണ്.. === വേനൽക്കാലം === കേരളത്തിൽ വേനൽക്കാലം മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരേയാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇവിടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത് . എന്നാൽ മറ്റിടങ്ങളിലില്ലാത്ത തരം വേനൽ മഴ കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വിട്ടു വിട്ട് പെയ്യുന്ന മഴ മാർച്ച് മേയ് മാസങ്ങളിലെ താപനില കുറക്കാൻ സഹായിക്കാറുണ്ട്. ഈ കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇത് മേയിലാണ് കൂടുതലും ലഭ്യമാകുന്നത്.<ref> {{cite book | title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്|publisher=മനോരമ പ്രസ്സ്|location=കോട്ടയം|year=2006}} </ref> [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ തെക്കു കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[പാലക്കാട് ജില്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ 20 സെ.മീ ഓളം മഴ ലഭിക്കാറുണ്ട്. [[കാട്ടുതീ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. === മഴക്കാലം === ഇത് വ്യക്തമായ രീതിയിൽ രണ്ട് കാലങ്ങളിലായാണ് വരുന്നത്: ഇടവപ്പാതി, തുലാവർഷം. പിന്നെ വേനൽ മഴയും. കേരളത്തിൽ ഒരു വർഷം ശരാശരി 3000മി.ലിറ്ററോളം മഴകിട്ടാറുണ്ട്. മഴവെള്ളത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തോളം കടലിലേക്ക് ഒഴുകി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name="test12"/> ==== ഇടവപ്പാതി ==== {{main|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം}} ഇടവപ്പാതി അഥവാ [[തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാലം പൊതുവേ കാലവർഷം എന്ന പേരിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. [[ജൂൺ]] മുതൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] വരേയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് ഇത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. [[ഇടവം]] പകുതിയിൽ മഴ ആരംഭിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇടവപ്പാതി എന്നു വിളിക്കാറുള്ള ഈ മഴക്കാലം അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് രൂപം കൊണ്ട് വരുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സാമീപ്യം മൂലം ഘനീഭവിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇടിവെട്ടും മിന്നലും കുറവായിരിക്കുമെന്നതും ദിവസത്തിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മഴപെയ്യുമെന്നതുമാണ് തുലാവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഇതിനുള്ള പ്രത്യേകത. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] പീരുമേട് പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടെ 400 സെ.മീ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്നു. മലബാറിലെ [[കുറ്റ്യാടി]], [[വൈത്തിരി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ് വടക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മഴയുടെ നാലിൽ മൂന്നുഭാഗവും [[ജൂൺ|ജൂണിനും]] [[സെപ്റ്റംബർ|സെപ്റ്റംബറിനും]] ഇടക്കുള്ള [[തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷത്തിലാണ്]] പെയ്യുന്നത്. വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് വരുമ്പോൾ മഴയുടെ അളവ് കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞുവരുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] വർഷത്തിൽ ശരാശരി 302.26 സെന്റീമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ഇത് 163 സെന്റീമീറ്റർ മാത്രമാണ്<ref name=rockliff1>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=22-24|url=}}</ref>‌. ==== തുലാവർഷം ==== {{Main|തുലാവർഷം}} വടക്കു കിഴക്കൻ മൺസൂൺ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് തുലാമാസത്തിലാണ് പെയ്തുതുടങ്ങുന്നത്. അതായത് ഒക്ടോബർ പകുതിയോടെ ആരംഭിച്ച് ഡിസംബർ വരെ കിട്ടുന്ന ഈ മഴ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് കൂടുതലായും ലഭിക്കുന്നത്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ആണ് ഇത് കൂടുതലായും പെയ്യുക <!--അതുകൊണ്ട് ഈ മഴ നാലുമണി മഴ{{തെളിവ്}} എന്നറിയപ്പെടുന്നു-->, മാത്രവുമല്ല മഴയ്ക്ക് ഇടി മിന്നലിന്റെ അകമ്പടി ഇക്കാലത്ത് കൂടുതലായുണ്ടാകും. [[പുനലൂർ]], [[കുറ്റ്യാടി]], നേരിയമംഗലം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ മഴ കൂടുതൽ ലഭിക്കുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[പ്രമാണം:Roads of kerala(NH47).jpg|thumb|[[ദേശീയപാത 47]]- [[ചേർത്തല]]യിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ==== റോഡുകൾ ==== {{Main|കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതകൾ}} കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതയുടെ ആകെ നീളം 1,524 കിലോമീറ്ററും സംസ്ഥാനപാതയുടേത് 4,006 കിലോമീറ്ററുമാണ്, കൂടാതെ 23,702 കിലോമീറ്റർ ജില്ലാപാതകളും കേരളത്തിലുണ്ട് <ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227182533/http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ് [[ദേശീയ പാത 17|ദേശീയ പാത 66]]. [[കന്യാകുമാരി]]<nowiki/>യിൽ നിന്നു തുടങ്ങി മുംബൈക്ക് സമീപം പനവേൽ വരെ ചെന്ന് അവിടെ വച്ച് ദേശീയപാത 4-മായി കൂട്ടിമുട്ടുന്ന ദേശീയപാത 66 കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. കേരളത്തിലൂടെയുള്ള രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ്‌ [[ദേശീയപാത 47|ദേശീയപാത 544]]. ഇത് [[തമിഴ് നാട്|തമിഴ് നാട്ടിലെ]] [[സേലം|സേലത്തുനിന്നും]] ആരംഭിച്ച് കേരളത്തിലൂടെ കൊച്ചിവരെ പോകുന്നു. <ref>[[മാതൃഭൂമി]] തൊഴിൽ വാർത്തയുടെ ഹരിശ്രീ സപ്ലിമെന്റ് 2006 സെപ്റ്റംബർ 30</ref> ദേശീയപാത 85 (കൊച്ചി-രാമേശ്വരം), ദേശീയപാത 208(കൊല്ലം-തിരുമംഗലം), ദേശീയപാത 212(കോഴിക്കോട്-മൈസൂർ), ദേശീയപാത 213 (കോഴിക്കോട്-പാലക്കാട്), ദേശീയപാത 220 (കൊല്ലം-തേനി) എന്നീ ദേശീയപാതകൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307011530/http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |url-status=dead }}</ref> ദേശീയപാതകൾ കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിലെ റോഡ് ശൃംഖലയിൽ പ്രധാനം [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക|സംസ്ഥാനപാതകളാണ്]]. ഇവ കൂടാതെ ജില്ലാപാതകളും, പഞ്ചായത്തുപാതകളും ചേർന്ന് കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളേയും ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ==== റെയിൽ‌വേ ==== [[File:Angamaly Railway Station.JPG|thumb|left|അങ്കമാലി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] കേരളത്തിലെ റെയിൽവേ ശൃംഖല, ഇടുക്കി, വയനാട് എന്നീ ജില്ലകളൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാ ജില്ലകളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. എങ്കിലും മലപ്പുറം,പൈനാവ്(ഇടുക്കി), കല്പറ്റ(വയനാട്), പത്തനംതിട്ട എന്നീ ജില്ലാതലസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ റെയിൽശൃംഖലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മംഗലാപുരത്തുനിന്ന് കാസറഗോഡ് വഴി ഷൊർണൂർ വരെയും, ഷൊർണൂർ നിന്ന് പാലക്കാട് വഴി ചെന്നൈ ഭാഗത്തേക്കും, ഷൊർണൂരിൽ നിന്ന് എറണാകുളത്തേക്കും, എറണാകുളത്തുനിന്ന് കോട്ടയം വഴിയും ആലപ്പുഴ വഴിയും വെവ്വേറെ കൊല്ലത്തേക്കും, കൊല്ലത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരം വഴി നഗർകോവിൽ ഭാഗത്തേക്കും റെയിൽപ്പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ തൃശ്ശൂർ നിന്ന് ഗുരുവായൂർക്കും ഷൊർണൂർ നിന്ന് നിലമ്പൂർക്കും കൊല്ലത്തുനിന്ന് പുനലൂർക്കും റെയിൽപ്പാതകളുണ്ട്. പാലക്കാട് നിന്ന് പൊള്ളാച്ചിയിലേക്കും പുനലൂർ നിന്ന് ചെങ്കോട്ടയിലേക്കുമുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാതകൾ ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 1861 മാർച്ച് മാസത്തിൽ ബേപ്പൂർ നിന്ന് തിരൂർ വരെയാണ് കേരളതീരത്തെ ആദ്യത്തെ റെയിൽപ്പാത നിലവിൽ വന്നത്. പിന്നീട് ഈ പാത മംഗലാപുരത്തേക്കും മദിരാശി (ചെന്നൈ)യിലേക്കും നീട്ടി. തുടർന്ന് ഷൊർണൂർ കൊച്ചി പാതയും നിലവിൽ വന്നു. ഷൊർണുർ നിലമ്പൂർ പാതയും തുടർന്ന് വന്നു. 1904 മുതൽ ചെങ്കോട്ട മുതൽ പുനലൂർ വഴി കൊല്ലം വരെയുണ്ടായിരുന്ന മീറ്റർ ഗേജ് പാത 1930-കളിൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ നീട്ടി. ബാക്കി പാതകളെല്ലാം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരകാലത്ത് ഉണ്ടായവയാണ്. ==== ജലഗതാഗതം ==== [[പ്രമാണം:NationalWaterWay3.JPG|thumb|left|ദേശീയജലപാത 3.]] [[പ്രമാണം:Boat jetty Alappuzha.JPG|thumb|ആലപ്പുഴയിലെ കുപ്പപ്പുഴയിലെ ഒരു കടവ്]] തലങ്ങും വിലങ്ങും നദികളും അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന തോടുകളും ഉള്ള കേരളത്തിൽ വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെ മുഖ്യയാത്രാവാഹനങ്ങൾ. ഇത്രയേറെ ജലഗതാഗത സൗകര്യമുള്ളതിനാലാണ് പ്രാചീനലോകത്തെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളുടെ ഭൂപടത്തിൽ കേരളതുറമുഖങ്ങളും ഇടം പിടിച്ചത്. {{Ref|Putinger Tables}} വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളതിനാൽ ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, സഞ്ചാരം, വസ്ത്രധാരണം എന്നിവയിൽ തനതായ നിരവധി ശൈലികൾ കേരളത്തിനു സ്വന്തമായി. തുറമുഖങ്ങളും ഉൾനാടൻ ജലാശയത്തിന്റെ സാമീപ്യവും മൂലം ആദ്യം കുട്ടനാട്ടിലായിരുന്ന കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനം പിന്നീട് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കും പിന്നെ കൊച്ചിയിലേക്കും മാറി. അറബിക്കടലിന്റെ റാണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[കൊച്ചി]] ഇന്ത്യയിലെതന്നെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണ്. ദേശീയ ജലമാർഗ്ഗമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട [[കൊല്ലം]] - കോട്ടപ്പുറം [[ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയജലപാത 3]] കേരളത്തിലാണ്.<ref>http://iwai.gov.in/Waterways.htm</ref> ഇത് കൊല്ലത്തുനിന്നാരംഭിച്ച് കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരസഭാ അതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കോട്ടപ്പുറം വരെ എത്തുന്നു. ==== വ്യോമഗതാഗതം ==== [[File:കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളം.jpg|thumb| കരിപ്പൂ൪ വിമാനത്താവളം.]] കൊച്ചി([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി]]), കോഴിക്കോട്([[കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളം|കരിപ്പൂർ,മലപ്പുറം]]ജില്ല), [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം]], കണ്ണൂർ എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങൾ. കൊച്ചി വെല്ലിങ്ടൺ അയലന്റിലുള്ള വിമാനത്താവളം നാവികസേനയുടെ ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ നാലാമത്തെ വിമാനത്താവളം കണ്ണൂരിൽ 2018 ഡിസംബർ 9 നു ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല ശബരിമല അടുത്ത് എരുമേലിയിൽ പുതിയ വിമാനത്താവളത്തിന് വേണ്ട സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കാൻ നടപടി ആരംഭിച്ചു. == ഭരണം == {{പ്രധാനലേഖനം|കേരള നിയമസഭ|കേരള സർക്കാർ|കേരള ഹൈക്കോടതി}} സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു: # '''നിയമനിർമ്മാണം''': ഏകമണ്ഡല നിയമനിർമാണസഭയാണ് കേരളത്തിനുള്ളത്. നിയമസഭ എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''[[കേരള നിയമസഭ]]''', തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളും പ്രത്യേക ഭാരവാഹികളും അടങ്ങുന്നതാണ്. സ്പീക്കറെയും ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയും [[നിയമസഭാംഗം|നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. നിയമസഭാ യോഗങ്ങൾ സ്പീക്കറുടെ അധ്യക്ഷതയിലും സ്പീക്കറുടെ അഭാവത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറുമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. സംസ്ഥാനത്ത് 140 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്. നിയമസഭ നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ബജറ്റ് അംഗീകരിക്കുകയും സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും രൂപീകരണത്തിലും പ്രധാനപങ്ക് വഹിക്കുന്നു. # '''കാര്യനിർവ്വഹണം''': [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഭരണഘടനാപരമായ തലവനാണ്, അദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതിയാണ്]].[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] ആണ് കേരളത്തിൻ്റെ നിലവിലെ ഗവർണ്ണർ. [[കേരള സർക്കാർ|'''കേരള സർക്കാരിന്റെ''']] തലവനും വിപുലമായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരങ്ങൾ നിക്ഷിപ്തവുമായ [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് ഭരണം നയിക്കുന്നത്; നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ കക്ഷി/മുന്നണിയുടെ തലവനെ ഗവർണറാണ് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ച് ഗവർണറാണ് മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നത്. മന്ത്രിസഭയിൽ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാരും സഹമന്ത്രിമാരും (MoS) ഉൾപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മന്ത്രിമാർക്ക് വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതല ഗവർണർ നൽകുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് മന്ത്രിമാരെ ഭരണത്തിൽ സഹായിക്കുന്നു. സർക്കാരിന്റെ ഭരണ തലവനും ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്. ഓരോ സർക്കാർ വകുപ്പും നയിക്കുന്നത് ഒരു മന്ത്രിയാണ്, അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ ഒരു അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിയോ ഉണ്ട്, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്]] (IAS) ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടറിമാർ നയരൂപീകരണത്തിൽ മന്ത്രിയെയും സർക്കാരിനെയും സഹായിക്കുന്നു. ഭരണ സിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ആണ് മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും കാര്യാലയങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തലസ്ഥാന നഗരമായ തിരുവനന്ത്പുരത്ത് ആണ് സെക്രട്ടറിയേറ്റ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഓരോ ജില്ലകൾക്കും ഒരു ജില്ലാ ഭരണകൂടമുണ്ട്. ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർ]] ആണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആണ് കലക്ട്ടർമാരെ നിയമിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഭരണത്തിനായി [[തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്]]. # '''നീതിന്യായം''': ജുഡീഷ്യറിയിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയും]] കീഴ്ക്കോടതികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരള ഹൈക്കോടതി എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നീതിന്യായ തലസ്ഥാനം കൂടിയാണ് [[എറണാകുളം]]. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിൽ]] നിന്നുള്ള കേസുകളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കുന്നു. കേരളത്തെ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭയിൽ]] 20 പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളും [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] 9 അംഗങ്ങളുമാണ്. 20 ലോക്‌സഭാ എംപിമാരെ സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, അതേസമയം 9 രാജ്യസഭാ എംപിമാരെ [[കേരള നിയമസഭ]] [[ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യം|ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യത്തിലൂടെ]] തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ദേശീയ നിയമനിർമ്മാണത്തിലും നയ ചർച്ചകളിലും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിലും അവർ ഒരുമിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ==== തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം ==== 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ, 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ, 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവ ഗ്രാമീണ ഭരണം നടത്തുന്നു. 87 നഗരസഭകൾ, 6 കോർപ്പറേഷനുകൾ നഗര ഭരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ഇവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഓരോ 5 വർഷവും നടക്കുന്നു. {| class="wikitable" ! colspan=2 | കേരള സർക്കാർ |- ! ഘടന ! എണ്ണം |- | [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]] | 14 |- | [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകളുടെ പട്ടിക|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]] | 27 |- | [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകളുടെ പട്ടിക|താലൂക്കുകൾ]] | 75 |-90 | [[റവന്യൂ വില്ലേജ്|റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ]] | 1453 |} {| class="wikitable" !തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |title=Local Self Government Institutions {{!}} Deparyment of Panchayats |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |access-date=2023-05-27 |website=dop.lsgkerala.gov.in |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527140442/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |url-status=dead }}</ref> !എണ്ണം |- |[[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ]] |14 |- |[[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ]] |152 |- |[[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] |941 |- |[[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] |6 |- |[[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]] |87 |- |} {| class="wikitable" ! നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ ! എണ്ണം |- | [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] |20 |- | [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ]] |140 |} == രാഷ്ട്രീയം == [[പ്രമാണം:Protests in kerala.jpg|thumb|right|രാഷ്ട്രീയ സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങളും കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്.]] ബഹുകക്ഷി ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് കേരളത്തിൽ നിലവിലുളളത്. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ(എം)]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്,]] ‌[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികളാണ് പ്രധാന കക്ഷികൾ. ഒരു രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിക്കും ഒറ്റയ്ക്കു ജയിക്കാനുള്ള സ്വാധീനമില്ലാത്തതിനാൽ മുന്നണി സംവിധാനമാണ് ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വംനൽകുന്ന [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) യും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ-മാർക്സിസ്റ്റ് ([[സി.പി.ഐ.(എം)]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡി.എഫ്.]]) യുമാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി)]], [[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി|ജെ.എസ്.എസ്.]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|സി.എം.പി.]], [[ആർ.എസ്.പി (ബി)|ആർ.എസ്. പി. (ബി)]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] എന്നിവയാണ് യു. ഡി. എഫിലെ ഘടക കക്ഷികൾ. [[സി.പി.ഐ.]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)|ജനതാദൾ(എസ്)]], കേരളാ കോൺഗ്രസ്(എസ്), [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]], [[എൻ.സി.പി.|എൻ.സി.പി]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ലീഗ്|ഐ.എൻ.എൽ]] എന്നിവയാണ് എൽ.ഡി.എഫിലെ ഇതര കക്ഷികൾ.ബിജെപി പിഡിപി എസ്ഡിപിഐ തുടങ്ങിയപാർട്ടികളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഒരു മുന്നണിയോടും സ്ഥായിയായ അനുഭാവം പുലർത്താറില്ല. അതിനാൽ ഓരോ 5 വർഷവും ഈ മുന്നണികളുടെ സർക്കാരുകൾ മാറി മാറി വരുന്നു. === രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ === [[File:Kerala Council of Ministers 1957 EMS.jpg|thumb|1957ലെ ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ.|കണ്ണി=Special:FilePath/Council_of_ministers_1957_(Kerala_State).jpg]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[1956]] കേരള സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു – ജില്ലകൾ – [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ]], [[മലബാർ ജില്ല|മലബാർ]]. * [[1957]] [[ഇ.എം.എസ്.]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ – [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]], [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ജില്ലകൾ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. * [[1958]]-[[എറണാകുളം ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] വിദ്യാഭ്യാസ് ബില്ല് അവതരിപ്പിച്ച് നിയമമാക്കുന്നു. * [[1959]] [[വിമോചന സമരം]]. സർക്കാർ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. * [[1960]] രണ്ടാം പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പട്ടം താണുപിള്ള]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി രണ്ടാം സർക്കാർ [[കോൺഗ്രസ്]]-[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] മുന്നണി. [[ആർ. ശങ്കർ]] ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. * [[1962]] [[പട്ടം താണുപിള്ള]] പഞ്ചാബ് ഗവർണറായി നിയമിതനായതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജി വെക്കുന്നു. [[ആർ.ശങ്കർ]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1963]] [[കേരള ഭൂപരിഷ്കരണനിയമം|കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ബില്ല്]] പാസ്സായി. * [[1964]] വിവിധ ആരോപണങ്ങളെ തുടർന്ന് ആഭ്യന്തരമന്ത്രി [[പി.ടി. ചാക്കോ]] രാജിവെച്ചു, അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ ചേർന്ന് [[കേരളാ കോൺഗ്രസ്]] രൂപവത്കരിച്ചു. 15 എം.എൽ.എ. മാർ പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. മന്ത്രിസഭ നിലം പൊത്തി. * [[1965]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. ആർക്കും ഭൂരിപക്ഷം ഇല്ല. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. * [[1966]] കേരളത്തിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമം കൊണ്ടുവന്നു. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം തുടരുന്നു. [[അജിത്ത് പ്രസാദ് ജെയിൻ]] രാജിവെച്ചു, [[ഭഗവൻ സഹായ്]] പുതിയ ഗവർണർ. * [[1967]] മൂന്നാം തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യ കക്ഷി മന്ത്രിസഭ അധികാരത്തിൽ വന്നു. * [[1969]] [[മലപ്പുറം ജില്ല]] രൂപവത്കരിച്ചു. [[ഇ.എം.എസ്.]] മന്ത്രി സഭ രാജിവെച്ചു. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ; ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമല്ലാത്തയാളും രാജ്യസഭാംഗവുമായ ഒരാൾ കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്നു. * [[1970]] കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം. കുടിയായ്മ അവസാനിക്കുന്നു. മുന്നണിയിലെ ഘടകകക്ഷികളിൽ കൂറുമാറ്റം. അച്യുതമേനോൻ നിയമസഭ പിരിച്ചു വിടാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു; രാജി വക്കുന്നു. വീണ്ടും രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. ഇടക്കാല (നാലാം)തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. പട്ടം താണുപിള്ള അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 27). * [[1971]] സ്വകാര്യ വനങ്ങൾ ദേശസാത്കരിച്ചു. * [[1972]] [[ഇടുക്കി ജില്ല]], കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ഭേദഗതി ബിൽ, സ്വകാര്യ വന നിയമം. ആർ. ശങ്കർ അന്തരിച്ചു (നവം. 6). * [[1973]] [[നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] നിലവിൽ വന്നു. കാർഷിക കടാശ്വാസ നിയമം. * [[1974]] കേരള കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് ബാലകൃഷ്ണപിള്ള വിഘടിക്കുന്നു (പിള്ള ഗ്രൂപ്പ്). * [[1975]] മുസ്ലീം ലീഗ് പിളർന്നു (ഐ. യു. എം. എൽ, ഏ. ഐ. എം. എൽ.). കർഷക തൊഴിലാളി നിയമം പാസ്സായി. * [[1976]] തിരുവിതാംകൂർ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് നെല്ലും അരിയും കൊടുത്തിരുന്നത് നിർത്താൻ നിയമസഭ നിയമം കൊണ്ടു വന്നു.{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} കേരള കൂട്ടുകുടുംബ നിയമം. [[1955]]ല് പാസ്സാക്കിയ ഹിന്ദു നിയമം എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ബാധകമാക്കി (നവ 30). *അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം – കേരള നിയമസഭയുടെ കാലാവധി ആറുമാസം വീതം മൂന്നു തവണ നീട്ടി. * [[1977]] [[ലോകസഭ]], [[നിയമസഭ]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[രാജൻ കേസ്]] അരോപണങ്ങളെത്തുടർന്ന് രാജി. [[എ.കെ. ആൻറണി]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1978]] ചികമഗലൂർ പ്രശ്നത്തിൽ [[എ.കെ. ആൻറണി]] രാജി വെക്കുന്നു. സി.പി.ഐ. യിലെ [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായുള്ള 9-മാത്തെ കേരള മന്ത്രിസഭ. * [[1979]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] മുഖ്യമന്ത്രി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാലംഗ മന്ത്രിസഭക്ക് 49 ദിവസത്തിനു ശേഷം രാജിവക്കേണ്ടിവന്നു. കേരള കോൺഗ്രസ് രണ്ടായി പിളർന്നു. [[കേരള കോൺഗ്രസ് ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പ്|ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പും]] [[കേരള കോൺഗ്രസ് മാണി ഗ്രൂപ്പ്|മാണി ഗ്രൂപ്പും]] * [[1980]] ആറാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രി. [[വയനാട്]] ജില്ല രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു. * [[1981]] കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി) പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. നായനാർ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1982]] ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ പിന്തുണ പിൻവലിക്കുന്നു. ഒരംഗത്തിന്റെ മാത്രം ഭൂരിപക്ഷമുണ്ടായിരുന്ന കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. ഏഴാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. കെ. കരുണാകരൻ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. *[[1983]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]] അന്തരിച്ചു(സപ്തം 28). * [[1984]] [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ല രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും സാമാന്യജനങ്ങളുടേയും ഏറെക്കാലം നീണ്ട സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി [[സൈലന്റ് വാലി]] കാടുകൾ ദേശീയോദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. * [[1987]] എട്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[1991]] ഒമ്പതാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മെയ് 23 ന് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, മെയ് 21-ന് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധത്തേ തുടർന്ന്, മാറ്റിവച്ചത് ജൂൺ 18-നാണ് നടന്നത്. [[കെ.കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1995]] ഐ.എസ്.ആർ.ഓ ചാരക്കേസിനെ തുടർന്ന് കരുണാകരന്റെ രാജി. എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രി, ചാരായ നിരോധനം. * [[1996]] പത്താം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രി. *[[1998]] [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാട് അന്തരിച്ചു (മാർച്ച് 19). *[[2000]] എഞ്ചി.-മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് ആദ്യമായി സ്വകാര്യകോളേജുകൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. * [[2001]] പതിനൊന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[എ.കെ. ആന്റണി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[2004]] എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചതിനെത്തുടർന്ന് [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ. കെ. നായനാർ]] അന്തരിച്ചു. *2004 മെയ് 25 ന് ആർ എസ് അജിത്കുമാർ വാദ്ധ്യായർ സമുദായം സ്ഥാപിച്ചു.. പൊൻകുന്നം സ്വദേശിനി ആണ് *[[2005]] [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 12). * [[2006]] പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. *[[2010]] കെ.കരുണാകരൻ അന്തരിച്ചു (ഡിസം. 23). കേരള കോൺഗ്രസ്സിലെ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു. * [[2011]] പതിമൂന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-23 |archive-date=2013-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402165025/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |url-status=dead }}</ref> * [[2016]] പതിനാലാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. *2021 പതിനഞ്ചം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. === ഭരണസംവിധാനം === [[File:Niyamasabha Mandiram.JPG|thumb|കേരള നിയമസഭാ മന്ദിരം രാത്രിയിൽ]] സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിൽ]] 141 അംഗങ്ങളുണ്ട്. 140 [[നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ|നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളിൽ]] നിന്നുളള ജനപ്രതിനിധികളും [[ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം|ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ]] സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നോമിനേറ്റഡ് അംഗവും. സർക്കാരിന്റെ തലവൻ [[ഗവർണർ]] ആണ്. എന്നിരുന്നാലും ഗവർണർക്ക് നാമമാത്രമായ അധികാരങ്ങളേയുള്ളു. [[മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭയാണ്]] ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും വകുപ്പ് മേധാവിമാരുടെയും കാര്യലയങ്ങളും ഇവിടെയാണ്. ത്രിതല പഞ്ചായത്തുകളടങ്ങുന്നതാണ് പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനം. [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളാണ്]] ഏറ്റവും താഴേത്തട്ടിലുളളത്. അതിനു മുകളിൽ [[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും]] [[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാപഞ്ചായത്തുകളും]]. നിലവിൽ 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്.{{അവലംബം}} ഇവകൂടാതെ അഞ്ചു പ്രധാന നഗരങ്ങളെ [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപറേഷനുകളായും]] പ്രധാന പട്ടണങ്ങളെ [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ അതാത് നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഭരണമേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർമാരുമുണ്ട്.]] റവന്യു ഭരണ സംവിധാനം ജില്ലാ കലക്ടർമാർക്ക് കീഴിൽ താലൂക്ക് തഹസിൽദാർമാർ,അവർക്കുകീഴിലുള്ള വില്ലേജ് ഓഫീസർമാർ എന്നിവരിലൂടെ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ജില്ലാതല ഉദ്യോഗസ്ഥർ അതാത് വകുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ പരമോന്നത നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭയിലേക്ക്]] കേരളം 20 പ്രതിനിധികളെ അയക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ അധോമണ്ഡലമായ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] കേരളത്തിന് 9 പ്രതിനിധികളുണ്ട്. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == {{Main|കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടന}} സംസ്ഥാ‍നമായി രൂപീകൃതമായതു മുതൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടുകളോളം [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിലൂന്നിയ]] [[ക്ഷേമരാഷ്ട്രം|ക്ഷേമരാഷ്ട്ര]] മൂല്യങ്ങളാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ സമീപകാലത്ത് [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം]], നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ ഉദാരസമീപനങ്ങളിലൂടെ ഒരു മിശ്രസമ്പദ്വ്യവസ്ഥ എന്ന നിലയിലേക്കു മാറിയിട്ടുണ്ട്. 2004-2005ലെ കണക്കുകളനുസരിച്ച് കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം 89451.99 കോടി രൂപയാണ്.<ref name="PTI_2006">Press Trust of India (2006), "[http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm Kerala's GDP hits an all-time high]", Rediff [accessdate= [[25 February]] [[2007]]].</ref> ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ വളർച്ചാ സൂചികയിലും വൻകുതിച്ചു ചാട്ടം കാണാനാകുന്നുണ്ട്. 1980–90കളിൽ അഞ്ചു മുതൽ ആറു ശതമാനം വരെയായിരുന്ന വളർച്ചാ നിരക്ക് 2003–2004-ൽ 7.4 ശതമാനമായും 2004–2005-ൽ 9.2 ശതമാനമായും വർദ്ധിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും വളരെക്കുറച്ചു വൻ‌കിട കമ്പനികളേ കേരളത്തിൽ മുതൽമുടക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ ഈ കുറവു നികത്തുന്നതിനു പ്രധാന കാരണം വിദേശ നാടുകളിലുള്ള കേരളീയർ നാട്ടിലേക്കയക്കുന്ന പണമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&oref=slogin|title=Jobs Abroad Support 'Model' State in India |date= 7 September 2007 |work=New York Times|accessdate=07 September 2007}}</ref> മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഇരുപതു ശതമാനത്തോളം വരും ഇത്.<ref name="Hari_Kannan_2002">Hari, KS & KP Kannan (2002), "Kerala's Gulf Connection: Emigration, Remittances and their Macro Economic Impact (Working Paper 328)", Centre for Development Studies (Trivandrum).</ref> കേരളത്തിന്റെ ആളോഹരി വരുമാനം 11,819 രൂപയാണ്. ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ ഏറെ മുന്നിലാണ്. ആഗോള ശരാശരിയിൽ നിന്നും ഏറെ താഴെയും. കേരളത്തിന്റെ മാനവ വികസന സൂചികയും ജീവിത നിലവാരക്കണക്കുകളും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ആഗോള നിലവാരത്തോടു കിടപിടിക്കുന്നതുമാണ്.<ref name="Varma_2005">Varma, MS (2005), "[http://www.financialexpress.com/print.php?content_id=86925 Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap]", The Financial Express [link accessed [[25 February]] [[2007]]].</ref> ഒരേ സമയം ഉയർന്ന ജീ‍വിത നിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പിന്തുടരുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ അപൂർവ സാഹചര്യത്തെ കേരള മോഡൽ <ref name="Tharamangalam_2005_1">{{Harvnb|Tharamangalam|2005|p=1}}.</ref><ref name="Brenkert_2003_48">{{Harvnb|Brenkert|Malone|2003|p=48}}.</ref>എന്ന പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഗവേഷകർ പഠനവിഷയമാക്കാറുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരം, പൊതുഭരണം, ബാങ്കിങ്, ഗതാഗതം, വാർത്താവിനിമയം എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന സേവന മേഖലയും കൃഷി, മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളുമാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലുകൾ. === കാർഷികവിളകൾ === {{wide image|Munnar_tea_gardens.jpg|1050px|'''മൂന്നാറിലെ ഒരു ചായത്തോട്ടം.'''}} <!-- [[ചിത്രം:Rubber plantations.jpg|thumb|right| [[റബ്ബർ]] ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല് ആയിട്ടുണ്ട്. [[റബ്ബർ കൃഷി]] യുടെ ദൃശ്യം]] --> <!--[[ചിത്രം:ചുക്ക്.jpg|thumb|left| ചുക്ക് ഉണക്കുന്നത്- കൊച്ചിയിൽ നിന്ന്]]--> കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം കൃഷിയെ മുഖ്യവരുമാന മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 3105.21 ച.കി.മീ പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് (1990-ൽ ഇത് 5883.4 ച.കി.മീ ആയിരുന്നു) ഇവിടെ 688,859 ടൺ നെല്ല് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അറുന്നൂറോളം നെല്ലിനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കൃഷിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[നാളികേരം]], [[തേയില]], [[കാപ്പി]], [[റബ്ബർ]], [[കശുവണ്ടി]] എന്നിവയും [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[ജാതിക്ക]] എന്നീ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപകമായി കൃഷിചെയ്തു വരുന്നു. കേരളം ഒരു ഉപഭോക്തൃസംസ്ഥാനമാണ്. ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടിയിട്ടില്ലാത്ത കേരളം അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിയുന്നത്. കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും അന്നും ഇന്നും കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗുരുതരമായ സ്ഥിതിയാണ്. [[നെല്ല്]], [[മരച്ചീനി]], [[വാഴ]], [[റബ്ബർ]], [[കുരുമുളക്]], [[കവുങ്ങ്]], [[ഏലം]], [[കാപ്പി]] തുടങ്ങി മിക്ക കൃഷികളും കേരളത്തിലുണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങളും അതിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ വിൽക്കുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. അതായത് കാർഷികവിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മൂല്യവർദ്ധിതഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഉല്പാദനം കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. കാർഷികചെലവ് വർദ്ധിച്ചതും, കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പല കൃഷികളും കർഷകർ ചെയ്യാതായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ റബ്ബറാണ് കൂടുതലായി കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തൊണ്ണൂറ് ശതമാനം റബ്ബറും കേരളത്തിലാണ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. റബ്ബർപാൽ ഉപയോഗിച്ചു 25,000-ൽ പരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിരലിൽ എണ്ണാവുന്ന റബ്ബർ ഉൽപ്പന്നങ്ങളേ കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. റബ്ബർപാൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ, അതായത് പാലായോ, ഷീറ്റായോ തന്നെ വിൽപ്പന നടത്തുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. <!-- [[ചിത്രം:Paddyfileds.jpg|thumb|200p|right|നെല്പ്പാടങ്ങൾ]] --> [[പ്രമാണം:Cardomom plant.JPG|thumb|left|[[ഏലം|ഏലച്ചെടിയുടെ]] കട. കേരളത്തിൽ മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്തുവരുന്നു.]] കേരളം സ്വയം പര്യാപ്തത നേടുകയോ ധാരാളം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന കാർഷികവിളകൾ കുരുമുളക്, ഏലം, അടക്ക തുടങ്ങിയ നാണ്യവിളകളും റബ്ബർ പോലുള്ള വസ്തുക്കളുമാണ്. ഇവ കേരളത്തിൽ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. [[തെങ്ങ്|നാളികേരത്തിന്]] പേരുകേട്ട നാടായ കേരളം ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ നാളികേരക്കൃഷി പഠിച്ചത് ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നാണ്.<ref>ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും. പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ് ബൂക്സ് തൃശ്ശൂർ. ISBN 81-226-0468-4 </ref> വിലക്കുറവും, രോഗങ്ങൾ മൂലമുള്ള കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം ഇന്ന് കേരളം നാളികേരകൃഷിയിൽ നിന്ന് വളരെ പിന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു. തെങ്ങിനെ ബാധിക്കുന്ന പല രോഗങ്ങളും എവിടെ നിന്നു വന്നെന്നോ, കാരണം എന്തെന്നോ കണ്ടു പിടിക്കാൻ ഇന്നും ഇവിടത്തുകാർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നാളീകേരത്തിന്റെ വിവിധ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിച്ച് വിപണനം നടത്താൻ ശ്രമം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |title=കൃഷിയെപ്പറ്റി കേരള ആസൂത്രണ വിഭാഗം ഇറക്കിയ &#91;&#91;പി.ഡി.എഫ്&#93;&#93; ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090321/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |url-status=dead }}</ref> ==== പ്രധാന കാർഷിക വിളകൾ ==== [[പ്രമാണം:Coconut farm.jpg|thumb| left| തെങ്ങ്]] * ധാന്യങ്ങൾ: നെല്ല്, കൂവരക്ക്, ചോളം, വരാഗ്, ചാമ, * പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ: ഉഴുന്ന്, ചെറുപയർ, മുതിര, തുവരപ്പയർ, പെരുംപയർ. * കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ: മരച്ചീനി, ചേമ്പ്, ചേന, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, കാച്ചിൽ, മുള്ളങ്കി, കാരറ്റ്, ബീറ്റ്റൂട്ട്. * പച്ചക്കറികൾ: വഴുതന, തക്കാളി, മുളക്, ചീര, വെണ്ട, കയ്പക്ക (പാവക്ക), ചുരക്ക, പടവലങ്ങ, അമര, കോളിഫ്ലവർ, കാബേജ്, ഉള്ളി (സവാള), മത്തൻ, കുമ്പളം. * പഴവർഗ്ഗങ്ങൾ: ചക്ക, വാഴ, ശീമച്ചക്ക, മലമുന്തിരി, കശുമാങ്ങ, മാങ്ങ, പേരക്ക, ചെറുനാരങ്ങ, പപ്പായ, കൈതച്ചക്ക, സീതപ്പഴം, സപ്പോട്ട, മാതളം, ചാമ്പങ്ങ, ഞാവൽപ്പഴം, ആത്തപ്പഴം. * സുഗന്ധവിളകൾ: മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, ഏലം, തിപ്പലി, ജാതിക്ക, കറുവാപ്പട്ട, ഗ്രാമ്പൂ, ഓൽസ്പൈസ്, പെരുംജീരകം, ജീരകം. * എണ്ണവിളകൾ: തേങ്ങ, എള്ള്, നിലക്കടല, കടുക്, ആവണക്ക്, എണ്ണപ്പന. * പാനീയവിളകൾ: തേയില, കാപ്പി, കൊക്കോ. * മറ്റു വിളകൾ: പുകയില, വെറ്റില, കമുക്, റബ്ബർ, കരിമ്പ്. * ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ: ശതാവരി, കരിങ്ങാലി, നീർബ്രഹ്മി, ഞവര, കീഴാർനെല്ലി, കറ്റാർവാഴ, സർപ്പഗന്ധി, പള്ളിപ്പാല, കരിനൊച്ചി, ആടലോടകം, അമുക്കുരം തുടങ്ങിയവ. * വൃക്ഷങ്ങൾ: തേക്ക്, കരിമരം, ആഞ്ഞിലി, കാട്ടുപുന്ന, വീട്ടി, മരുത്, ഏഴിലം പാല, കടമ്പ്, മഹാഗണി, യൂക്കാലി, അക്കേഷ്യ, പ്ലാവ്, [[മഞ്ചാടി]] തുടങ്ങിയവ. [[പ്രമാണം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]] ==== സംസ്ഥാന കൃഷിവകുപ്പ് ==== മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതു പോലെ കേരളത്തിലും കർഷകരുമായി സഹകരിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷി വികസന പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതും നടപ്പിലാക്കുന്നതും കൃഷിവകുപ്പാണ്. കേരളത്തിൽ എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളിലും കൃഷി ഭവനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ, ഫാം, ഇൻഫർമേഷൻ തുടങ്ങിയ ഉപഘടകങ്ങളും കൃഷിവകുപ്പിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കാർഷിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഒരു പഠനകേന്ദ്രം 1965 ൽ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് തിരുവനന്തപുരം വെള്ളയാണിയിൽ കാർഷിക കോളേജും തൃശൂർ മണ്ണുത്തിയിൽ വെറ്ററിനറി കോളേജും നിലവിലുണ്ട്. പിന്നീട് 1972-ൽ തൃശൂർ വെള്ളാനിക്കര ആസ്ഥാനമായി [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കാർഷിക സർവകലാശാലയും]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഇവ കൂടാതെ കൊച്ചിയിൽ ഫിഷറീസ് കോളേജും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാർഷിക, മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. കൃഷിവകുപ്പിന്റെ "കേരളകർഷകൻ" തുടങ്ങിയ കാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കു വേണ്ടത്ര പ്രചാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യവസായം == [[പ്രമാണം:Kerala 15.jpg|thumb|കയർ വ്യവസായം ആലപ്പുഴ പോലുള്ള ജില്ലകളിൽ]] [[ഐടി]], [[ടൂറിസം]], പൊതുമേഖല, ബാങ്ക് മുതലായ സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുമരാമത്ത്, കമ്യൂണിക്കേഷൻ (2002–2003-ലെ ജി. എസ്. ഡി. പിയുടെ 63,8 %) തുടങ്ങിയ സേവനമേഖലകളും, [[കൃഷി]], [[മത്സ്യബന്ധനം]] (ജി.എസ്. ഡി .പിയുടെ 17,2 %) എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സമ്പദ്ഘടനയുടെ പ്രധാന സ്രോതസ്സുകൾ<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref><ref name = "GOK_2004c_24"/>. ഒരു സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം രൂപവത്കരിച്ചതിനു ശേഷം കേരളത്തിലെ വ്യവസായങ്ങൾ പ്രധാനമായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റികൾ പോലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി [[സ്വകാര്യവൽക്കരണം|സ്വകാര്യവൽക്കരണവും]], [[ഉദാരവൽക്കരണം|ഉദാരവൽക്കരണവും]] നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപവും കേരള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രോസ് ഡൊമസ്റ്റിക് പ്രൊഡക്ട്(gross domestic product)(2004-2005ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) ഏതാണ്ട് 89451.99 കോടി രൂപയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |title=Kerala's GDP hits an all-time high |work=[[Rediff.com|Rediff]] |publisher=Press Trust of India |date=2006-03-09 |accessdate=12 November 2007 |url=http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm }}</ref> എങ്കിലും സമീപകാലത്തെ GDP വളർച്ച (2004–2005 ൽ 9,2% 2003–2004ൽ 7,4%) പഴയ കാലത്തെ ശരാശരിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മെച്ചമാണെന്നു കാണാം(1980കളിൽ ഇത് 2.3% ഉം,1990 കളിൽ ഇത് 5.1%<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> ഉം 5.99%<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref>ആയിരുന്നു).<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> 1998 മുതൽ 2005 വരെ കേരളത്തിലെ വ്യാവസായികവളർച്ച 8.93% ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരി 4.80 ശതമാനവുമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |title=Pages |format=PDF |date= |accessdate=2009-07-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172532/http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ പെർ കാപ്പിറ്റ ജി.എസ്.ഡി.പി {{INRConvert|11819}},<ref name="Raman_2005">{{cite news |author=Raman N |date=2005-05-17 |title=How almost everyone in Kerala learned to read |agency=Christian Science Monitor |url=http://www.csmonitor.com/2005/0517/p12s01-legn.html |accessdate=2008-12-29 }}</ref> ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെയധികവും അന്താരാഷ്ട്ര ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെ കുറവുമാണ്<ref name="Mohindra_2003">{{cite journal |author=Mohindra KS |year=2003 |title=A report on women Self-Help Groups (SHGs) in Kerala state, India: a public health perspective |journal=Université de Montréal Département de médecine sociale et prévention }}</ref>{{rp|8}}. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഹ്യൂമൺ ഡവലപ്പ്മെന്റ് ഇൻഡെക്സ് കേരളത്തിലാണ്.<ref name="Varma_2005a">{{cite news |author=Varma MS |title=Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap |work=The Financial Express |date=2005-04-04 |accessdate=2007-11-12 |url=http://www.financialexpress.com/old/print.php?content_id=86925 }}</ref> ''കേരള പ്രതിഭാസം'' അല്ലെങ്കിൽ ''കേരളാ മോഡൽ വികസനം'' എന്നൊക്കെ വിളിക്കുന്ന, സംശയകരം എന്നു തോന്നാവുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ ഉയർന്ന ജന ജീവിതനിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക നിലവാരവും സേവനമേഖല മൂലമാണെന്ന് പലരും കരുതുന്നുണ്ട്<ref name="Brenkert_Malone_2003">{{cite journal |author1=Brenkert A |author2=Malone E |year=2003 |title=Vulnerability and resilience of India and Indian states to climate change: a first-order approximation |journal=Joint Global Change Research Institute }}</ref> {{rp|48}}<ref name="Tharamangalam_2005">{{cite journal |author=Tharamangalam J |year=2005 |title=The Perils of Social Development without Economic Growth: The Development Debacle of Kerala, India |journal=Political Economy for Environmental Planners |url=http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115072025/http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|1}}. കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയുടെ നട്ടെല്ലെന്നു പറയാവുന്നത് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന കേരളീയർ മൂലമാണ്‌. ജി.എസ്.ഡി.പി.യുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗവും ലഭിക്കുന്നത് വിദേശമലയാളികളിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ മലയാളി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിലെ വരുമാനം ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിലെ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref name="rem1"/><ref name="rem2"/><ref name="abroad"/>‌. കേരള ജനതയുടെ ഏതാണ്ട് പകുതി കുടുംബങ്ങളും പ്രധാനമായും കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്‌ കഴിയുന്നത്<ref name = "GOK_2005c"/>. കേരളത്തിലെ 3105.21 കിലോമീറ്റർ ചതുരശ്രവിസ്തൃതി വരുന്ന <ref name="Balachandran_2004"/>{{rp|5}} നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന്<ref name="Balachandran_2004">{{cite journal |author=Balachandran PG |year=2004 |title=Constraints on Diffusion and Adoption of Agro-mechanical Technology in Rice Cultivation in Kerala |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105215536/http://www.krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}}, ഏതാണ്ട് 600-ൽ അധികം തരത്തിലുള്ള നെൽവിളകളിലൂടെ<ref name="Sreedharan_2004">{{cite journal |author=Sreedharan TP |year=2004 |title=Biological Diversity of Kerala: A survey of Kalliasseri panchayat, Kannur district |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326054155/http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}} 688,859 ടൺ അരി ഒരു വർഷം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്<ref name = "GOK_2005c"/>. മറ്റു പ്രധാന വിളകളിൽ നാളികേരം(899,198 ), ചായ, കാപ്പി( ഇന്ത്യൻ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 23 %<ref name="Joy_2004">{{cite journal |author=Joy CV |year=2004 |title=Small Coffee Growers of Sulthan Bathery, Wayanad |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105212659/http://www.krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|13}} അല്ലെങ്കിൽ 57,000 ടൺ) [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]] തുടങ്ങിയ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ 590 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കിടക്കുന്ന തീരങ്ങളിലെ 10.5 ലക്ഷം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ ചേർന്ന് ഏതാണ്ട് 668,000 ടൺ മത്സ്യം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്(1999–2000 കാലയളവിലെ കണക്ക്). പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങളായ [[കയർ]], [[നെയ്ത്ത്]], [[കരകൗശല വസ്തു നിർമ്മാണം]] എന്നിവയിലൂടെ10 ലക്ഷം ജനങ്ങൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 1,80,000 ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് 909,859 മലയാളികൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്; 511 മദ്ധ്യ വൻകിട വ്യവസായയൂണിറ്റുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[ഇൽമനൈറ്റ്]], [[കാവോലിൻ]], [[ബോക്സൈറ്റ്]], [[സിലിക്ക]], [[ക്വാർട്‌സ്]], [[സിക്രോൺ]]<ref name="GOK_2005c">{{harvnb|Government of Kerala|2005c}}.</ref> തുടങ്ങിയ ഭൂഖനന യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നായി (ജി. എസ്. ഡി. പി. യുടെ 0,3 % <ref name="GOK_2004c_24">{{harvnb|Government of Kerala|2004c|p=24}}.</ref>) ഒരു ചെറിയ വരുമാനവും കേരളത്തിനു ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഗൃഹപൂന്തോട്ട നിർമ്മാണം, ജന്തു പരിപാലനം എന്നീ മേഖലകളിലും നൂറു കണക്കിനാളുകൾ തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന മേഖലകളിൽ [[ടൂറിസം]], നിർമ്മാണം, ബിസിനസ് പ്രോസസ് ഔട്ട്സോഴ്സിങ്ങ് എന്നിവയുമുൾപ്പെടുന്നു. 2002 മാർച്ചിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ബാങ്കുകൾക്കു മുഴുവനായി 3341 ബ്രാഞ്ചുകളുണ്ട്.ഇതിൽ ഓരോ ബാങ്കുകളും 10,000 ജനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കുകൾ അധികമായുള്ള മൂന്നാമത് സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം.<ref name="RBI_2002">{{cite web |url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/35585.pdf |title=State/Union Territory-Wise Number of Branches of Scheduled Commercial Banks and Average Population Per Bank Branch |date = March 2002 |work=Reserve Bank of India |accessdate=2008-12-28 |format=PDF}}</ref> 2007-ലെ കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ രഹിതർ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 9,4 % ആണ്<ref>{{cite news |author=Kumar KG |title=Jobless no more? |publisher=The Hindu |date=2007-10-08 |url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/10/08/stories/2007100850911500.htm |quote=A study by K.C. Zacharia and S. Irudaya Rajan, two economists at the Centre for Development Studies (CDS), Thiruvananthapuram, unemployment in Kerala has dropped from 19.1[%] in 2003 to 9.4[%] in 2007.}}</ref><ref name="Nair_2004">{{cite book |author=Nair NG |editor=Nair PRG, Shaji H |title=Measurement of Employment, Unemployment, and Underemployment |series=Kerala Research Programme on Local Level Development |publisher=Centre for Development Studies |location=Thiruvananthapuram |isbn=81-87621-75-3 |url=http://krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-31 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105193150/http://www.krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5, 13}}.<ref name="GOK_2004_4">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=4}}.</ref> ജനസഖ്യയുടെ 12.71 %<ref>{{cite news |author=Dhar A |title=260 million Indians still below poverty line |publisher=The Hindu |date=28-01-2006 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603081412/http://hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |url-status=dead }}</ref> മുതൽ 36 %<ref name="GOK_2006">{{harvnb|Government of Kerala|2006|p=1}}.</ref> വരെ ദാരിദ്ര്യരേഖക്കു താഴെയുള്ളവരാണ്. 45,000 ആളുകൾ ചേരി പ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="FOH_2002">{{Harv|Foundation For Humanization|2002}}.</ref> വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പറ്റിയ സ്ഥലമല്ല എന്ന അപഖ്യാതി അടുത്തകാലത്തായി കേരളത്തെ പിടികൂടിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിൽ യൂണിയൻ മേഖലയുടെ അകാരണമായ ഇടപെടലുകൾ മൂലമോ, കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ജോലിക്കാരെ കിട്ടാത്തതോ, പ്രവർത്തനദിനങ്ങൾ വിവിധ സമരങ്ങളുടേയും [[ഹർത്താൽ|ഹർത്താലുകളുടേയും]] പേരിൽ മുടങ്ങുന്നതോ, പാരിസ്ഥിതികപ്രശ്നങ്ങളോ, ജനവാസബാഹുല്യമോ, ഒക്കെ ഇതിന് കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. == വിനോദസഞ്ചാരം == {{പ്രധാനലേഖനം|വിനോദസഞ്ചാരം കേരളത്തിൽ}} [[File:Munnar Top station.jpg​|thumb|250px| മുന്നാർ- കേരളത്തിലെ ഒരു ഹിൽസ്റ്റേഷനാണ്]] കേരളം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്നിരിക്കുകയാണ്, 2006ൽ 85 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ കേരളം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത് മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 23,68% വർദ്ധന കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127065531/https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |url-status=dead }}</ref> മലയോരങ്ങളും കടലോരങ്ങളും വനസ്ഥലികളും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളുമായി സഞ്ചാരികൾക്കു പ്രിയങ്കരമായ ഒട്ടേറെ സ്ഥലങ്ങൾ കേരളത്തിലുടനീളമുണ്ട്. സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നു. [[മൂന്നാർ ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[പൊന്മുടി]] തുടങ്ങിയ മലയോര കേന്ദ്രങ്ങളും [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[കോവളം]], [[വർക്കല]], [[ചെറായി]] ബീച്ചുകളും, [[പെരിയാര്]], [[ഇരവികുളം]] വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങളും, [[കൊല്ലം]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം]], എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ കായൽ മേഖലയും ഹൌസ് ബോട്ടുകളും തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും, വാസ്കോഡഗാമ കപ്പലിറങ്ങിയ കോഴിക്കോട്ടെ കാപ്പാട് ബീച്ചും വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയിലും വിനോദസഞ്ചാരം നിർണായകമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ തീർത്ഥാടന വിനോദസഞ്ചാരവും ഇന്ത്യൻ വൈദ്യ സമ്പ്രദായമായ ആയുർവേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിനോദസഞ്ചാരവും സുപ്രധാനമാണ്. പ്രശസ്ത ആയുർവേദ ചികിൽസാ കേന്ദ്രമാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കോട്ടയ്ക്കൽ ആര്യവൈദ്യ ശാല. === സംസ്ഥാന വിനോദ സഞ്ചാര വകുപ്പ് === കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായുള്ള പ്രചരണപരിപാടികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടും സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുമുള്ള "ഉത്തരവാദിത്തവിനോദസഞ്ചാര വികസനം" എന്ന സമീപനമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റേത്.വിനോദ സഞ്ചാര വികസന മേഖലയിൽ കേരളം സ്തുത്യർഹമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ദേശീയവും, അന്തർദേശീയവുമായ പുരസ്കാരങ്ങളും സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വേൾഡ് ട്രാവൽ ആൻഡ് ടൂറിസം കൗൺസിൽ 2002ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ടൂറിസം സാറ്റലൈറ്റ് അക്കൌണ്ട്" പ്രകാരം ആഗോള തലത്തിൽ അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചാരികളുടെ വരവിലും വിദേശനാണ്യ വരുമാനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് കണക്കു കൂട്ടുന്നു. === കടൽത്തീരങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:കോസ്റ്റ്-ഗാർഡ്-കൊച്ചി.jpg|thumb|left| തീരദേശ സംരക്ഷണത്തിനായി കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു]] ഹിപ്പി കാലഘട്ടത്തിൽ ഹിപ്പികളുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രമായിരുന്ന കോവളം അതിനു മുമ്പേതന്നെ വിനോദ സഞ്ചാര സ്ഥലമെന്ന പേരിൽ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവിടെ ഇന്ന് വിദേശികളും സ്വദേശികളുമായി ധാരാളം പേർ വന്നു പോകുന്നു. ഇന്നും ഇത് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽത്തന്നെ ഖ്യാതിയുള്ള ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.kovalam.com/html/about.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011041353/http://www.kovalam.com/html/about.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ കടപ്പുറം|മുഴപ്പലിങ്ങാട്]], [[ആലപ്പുഴ]], [[വർക്കല]], [[ശംഖുമുഖം കടപ്പുറം|ശംഖുമുഖം]], [[ചെറായി]], [[അഴീക്കോട് മുനക്കല്]],തിരൂരിലെ പടിഞ്ഞാറേക്കര സൺ ആൻഡ് സാൻഡ് ബീച്ച്&nbsp; തുടങ്ങി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന പല കടൽത്തീരങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508170842/http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |url-status=dead }}</ref> === കായലുകൾ === <!-- [[ചിത്രം:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|കൊച്ചിയിലെ പ്രശസ്തമായ ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം]] --> കേരളതീരത്തെ കായലുകളിലെ വിനോദസഞ്ചാരസാദ്ധ്യതകൾ അടുത്തകാലത്തായി വളരെയേറെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നുണ്ട്. കായലുകളിൽ കെട്ടുവള്ളങ്ങളിലുള്ള യാത്രയും താമസവുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന സവിശേഷത – ഇക്കൂട്ടത്തിൽ [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]], [[കുമരകം]], [[പാതിരാമണൽ]] തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ട വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളാണ്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403003615/http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |url-status=dead }}</ref> ജലപ്പരപ്പിൽ ഇറങ്ങുകയും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യാനാകുന്ന സീ പ്ലെയിൻ ഉപയോഗിച്ച് ഈ കേന്ദ്രങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഇയ്യിടെ സർക്കാർ ഏർപ്പാടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === മലയോരകേന്ദ്രങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Kerala-treehouse-marayoor.jpg|thumb| മറയൂരിലെ മരത്തിലെ വീട്]] [[ഇടുക്കി]], [[നെയ്യാർ]], [[മൂന്നാർ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[ദേവികുളം]], [[പൊൻ‌മുടി]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പൈതൽ മല]], [[വാഗമൺ]] എന്നിവയാണ് ചില പ്രധാന മലയോര വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ. കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വെള്ളച്ചാട്ടമാണു [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]]. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാലക്കുടി|ചാലക്കുടിക്കു]] കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമാണ് "പെരുന്തേനരുവി" വെള്ളച്ചാട്ടം. റാന്നി താലൂക്കിലെ വെച്ചൂച്ചിറ പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ == ===ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട-ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. *[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ- ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്. *[[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം- ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന പൊങ്കാല, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. *[[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], എറണാകുളം *[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ. *[[ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം *[[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം|വsക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ]] (പൂരം) *[[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]] *[[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[ആലത്തിയൂർ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]], തിരൂർ *[[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം * [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], മാവേലിക്കര (കുംഭ ഭരണി) *[[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം]] *[[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * തളിപ്പറമ്പ് [[രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട *[[കാടാമ്പുഴ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], മലപ്പുറം * [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം * [[കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം|കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം,]] പാലക്കാട്‌ (കൈപ്പത്തി ക്ഷേത്രം) *[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]] *[[മണ്ണാറശാല നാഗരാജ ക്ഷേത്രം]], ഹരിപ്പാട് *[[ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (തൃക്കാർത്തിക പൊങ്കാല), ആലപ്പുഴ *[[പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം|പനച്ചിക്കാട് ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം (വിദ്യാരംഭം) *[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (നടതുറപ്പ്), ആലുവ, എറണാകുളം *[[മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം|മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം,]] തേക്കടി, ഇടുക്കി (ചിത്രാ പൗർണമി) *[[നെല്ലുവായ ധന്വന്തരീക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[തൃപ്രയാർ ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]], ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാന ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ഇസ്ലാമിക തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ചേരമാൻ ജുമാ മസ്ജിദ്]] – കേരളത്തിലെ ഒരു മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. *[[മമ്പുറം മഖാം]] *[[പൊന്നാനി]] *[[സിഎം മഖാം]] *[[പാണക്കാട്]] *[[ചുരത്തിൽ പള്ളി മഖാം]] മറ്റ് പ്രധാന ഇസ്ലാമിക ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== പരുമല പള്ളി, എടത്വ പള്ളി, [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി, [[അർത്തുങ്കൽ പള്ളി ]], [[പൂങ്കാവ് ]]പള്ളി,- KALLOOPARA PALLI തീർത്ഥാടനം [[പുതിയതുറ കൊച്ചെടത്വാ തീർത്ഥാടനം]] [[മലയാറ്റൂർ സെന്റ് തോമസ് പള്ളി|മലയാറ്റൂരും]], മണർകാട് പള്ളി, ഭരണങ്ങാനത്തെ [[അൽഫോൺസാമ്മ തീർഥാടനം|അൽഫോൺസാമ്മയുടെ]] പ്രവർത്തന മേഖലകളായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളും ക്രൈസ്തവർ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. == വന്യജീവിസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == കേരളത്തിൽ അഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുണ്ട്. [[1934]]-ൽ ആരംഭിച്ച [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവാണ്]] ആദ്യത്തേത്. ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ കൂടാതെ 16 വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇതിൽ മൂന്നെണ്ണം പക്ഷിസങ്കേതങ്ങളാണ്. [[നീലഗിരി]], [[അഗസ്ത്യവനം]], എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ജൈവമേഖലകളും ഉണ്ട്. [[ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനം|ഇരവികുളം]], [[സൈലന്റ്‌വാലി ദേശീയോദ്യാനം|സൈലന്റ് വാലി]], പാമ്പാടും ചോല, മതികെട്ടാൻചോല, ആനമുടിച്ചോല എന്നിവയാണ് 5 ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ. പെരിയാർ, നെയ്യാർ, പറമ്പിക്കുളം, പേപ്പാറ, ചെന്തുരുണി, ചിന്നാർ, തട്ടേക്കാട്, മംഗളവനം, ചിമ്മിണീ, പീച്ചി-വാഴാനി, വയനാട്, ചൂലന്നൂർ-മയിൽ സങ്കേതം, ഇടുക്കി, കുറിഞ്ഞി, ആറളം, മലബാർ എന്നിവയാണ് വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. == സാംസ്കാരികരംഗം == {{Main|കേരളസംസ്കാരം}} <!-- [[ചിത്രം:സെറ്റ്-മുണ്ട്.jpg|thumb|കേരളീയ സാരി ഉടുത്ത ഒരു സ്ത്രീ]] --> കേരളത്തിന്റെ സംസ്കാരം പുരാതന കാർഷിക സംസ്കൃതിയിൽ ഊന്നി വികസിച്ചു വന്നതാണ്. കുടുംബത്തിന് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തു കൊണ്ടുള്ള ഒരു സംസ്കാരമാണ് കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏതൊരു ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളെയുംപോലെ പുരുഷമേൽക്കോയ്മയുള്ള സമൂഹമാണ് പൊതുവേ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന് അണുകുടുംബങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. അച്ഛൻ, അമ്മ, രണ്ടു കുട്ടികൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് പൊതുവേ കേരളീയ കുടുംബങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന രീതി. സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും ഒന്നിച്ചു താമസിക്കണമെങ്കിലോ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടണമെങ്കിലോ വിവാഹം എന്ന ആചാരം നിർബന്ധമാണ്. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാരെ ആക്ഷേപിക്കുന്ന, ആക്രമിക്കുന്ന ഒരു രീതിയും കേരളത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. മലയാളം മലയാളികളുടേതാണെങ്കിലും കേരളം അവരുടേതുമാത്രമല്ല. പരദേശികളിലൂടെയാണ് കേരളം വളർന്നത്. മലയാളഭാഷ തന്നെ സങ്കരമായ ഒന്നാണ്‌. പരകീയമായ നിരവധി പദങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ ആദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ കേരളം മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി എന്നു വിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കേരളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരദേശികളുടെ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് കേരളം, കേരളീയരുടെ മാതൃഭൂമി എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തെ മാതൃഭൂമിയായി സ്വീകരിച്ച അന്യദേശീയരുടെ ഏകീകരണത്തിലും സ്വാംശീകരണത്തിലുമാണ്‌ കേരളം വികസിച്ചത്. കേരളസംസ്കാരത്തിന്റെ ചൈതന്യം അതിന്റെ വൈവിദ്ധ്യ ജനസഞ്ചയത്തിന്റെ ഐക്യത്തിലാണ്‌. മതസഹിഷ്ണുത, ജാതി-മത-വർഗവീക്ഷണം, രാഷ്ട്രീയബോധം, മൂല്യബോധം, സാക്ഷരത, സ്വതന്ത്രവീക്ഷണം തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകൾ കേരളത്തിൽ പൊതുവെ വികസിച്ചുവരാൻ കാരണം ഈ സങ്കലിതസ്വഭാവത്തിന്റെ സാർവ്വലൗകികതയാണ്. കേരളത്തിൽ മൂന്നേകാൽ കോടിയിലേറെ വരുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാം കേരളീയരാണെങ്കിലും അവരെല്ലാം മലയാളികൾ അല്ല എന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ ബഹുമുഖ സാംസ്കാരികതക്ക് കാരണം. ഈ മത-ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുട സങ്കലനത്തിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും മാത്രമല്ല കേരളത്തിന്റെ തന്നെ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്. അപ്രധാനമായവരിൽ ബുദ്ധ-ജൈന-സിക്ക് വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും അധികം തമിഴ് സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. കൂടാതെ ഇരുപത്തഞ്ചോളം മറ്റു ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും കുറവ് ചൈനീസ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. ===മതം=== ഇന്ത്യൻ മതേതരത്വം മാതൃകയായി കാണുന്നത് കേരളത്തെ ആണ്. എല്ലാ മതത്തിൽപെട്ടവരും ഒരുപോലെ കഴിയുന്ന നാട്, ജാതി മത പ്രശ്നങ്ങൾ കുറവുള്ള നാട് എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്ന 54.73% വരുന്ന ആളുകൾ ഹിന്ദുക്കളാണ്. ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾ 26.56%, ക്രിസ്ത്യാനികൾ 18.38% ആളുകളുമാണ്. മറ്റ് മത വിശ്വാസികൾ അല്ലെങ്കിൽ മതമില്ലാത്തവർ ജനസംഖ്യയുടെ 0.33% വരുന്നു. ഒരു മതമായി കേരളത്തിൽ കുടിയേറിയ ആദ്യത്തെ ജനവിഭാഗം [[യഹൂദർ]] ആണ്. ഇവരിൽ മിക്കവരും [[ഇസ്രായേൽ]] എന്ന രാജ്യത്തിലേക്ക് കുടിയേറി. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ നിന്നു വന്ന [[യദൂഹമതം]] പോലെ തന്നെ ഇന്ത്യയിലെ ഇതരഭാഗത്തു നിന്നും വൈദീക ഹിന്ദുമതവും സംഘടിതമായി വന്നു ചേർന്നു. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ ജനിച്ച ക്രിസ്തുമതവും ഇസ്ലാമും കേരളത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു. [[ക്രിസ്തുമതം]] ദർശനങ്ങളിലൂടെയും പരിവർത്തനത്തിലൂടെയും തെക്കൻ കേരളത്തിൽ വ്യാപിച്ചപ്പോൾ [[ഇസ്ലാം]] മതം കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ മേഖലയിൽ വ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനേക്കാൾ വളരെ മുൻപേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വേരൂന്നിയിരുന്നു. ഊർവരത, മാതൃ ദൈവാരാധന എന്നിവ നേരത്തെ തന്നെ കാർഷിക സംസ്കാരമുള്ള പുരാതന കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന യുദ്ധദൈവമായ തായ് ഭഗവതി കേരളത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് കാലക്രമേണ ഭഗവതി പൂജയായി മാറി ശാക്തേയ ഹിന്ദു മതത്തിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു. === സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ === കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തൃശ്ശൂരിനെയാണ്. [[പ്രമാണം:സംഗീതനാടക‍അക്കാദമി-തൃശൂർ.jpg|thumb|തൃശൂരിലെ സംഗീതനാടക അക്കാദമി ആസ്ഥാനം]] കേരളത്തിൽ മലയാള ഭാഷ, കല, സാഹിത്യം തുടങ്ങി മറ്റു പഠനങ്ങളുടേയും അഭിവൃദ്ധിക്കായി നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15നു രൂപീകൃതമായ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] യാണ്. തൃശൂർ ആണ് ആസ്ഥാനം. മലയാളഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും വികസനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കുകയാണ് അക്കാദമിയുടെ ലക്ഷ്യം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റഫറൻസ് ഗ്രന്ഥശാല അക്കാദമിക്ക് സ്വന്തമായുണ്ട്. മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾക്ക് അക്കാദമി പുരസ്കാരം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] എന്ന പേരിൽ കേരള സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ പ്രവത്തിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനം മലയാള ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. '''1968'''-ൽ നിലവിൽ വന്ന ഈ ഭാഷാ പഠനകേന്ദ്രം വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിന്റെ വികസനം, ഭാഷാ നവീകരണ എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രം, സാമൂഹികശാസ്ത്രം, പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികശാസ്ത്രം പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് അക്കാദമിക വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രാദേശിക ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് കേരളത്തിന്റേതാണ്. ചിത്ര-ശില്പകലകളുടെ വികസനം, സംരക്ഷണം, ഉദ്ധാരണം, പോഷണം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കി കേരള സർക്കാർ '''1962'''-ൽ ആരംഭിച്ച സ്ഥാപനമാണ് '''[[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി|ലളിതകലാ അക്കാദമി]]'''. ദൃശ്യകലകളെ സംബന്ധിച്ച പഠനം, ഗവേഷണം, പ്രസിദ്ധീകരണം എന്നിവയും പരിശീലനങ്ങളും മറ്റും നടത്തുന്ന ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം തൃശൂരാണ്. [[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡല]]മാണ് മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്കാരിക പഠനകേന്ദ്രം. തൃശൂരിലെ ചെറുതുരുത്തിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേരളകലാമണ്ഡലം [[വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ |മഹാകവി വള്ളത്തോളാണ്]] സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്നത് ഒരു കലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രവും സർവകലാശാലയുമാണ്. [[കഥകളി|കഥകളിയാണ്]] പ്രധാനമായും ഇവിടെ അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നത്. മോഹിനിയാട്ടം, കൂടിയാട്ടം, തുള്ളൽ, ചാക്യാർ കൂത്ത് എന്നിവയും പാഠ്യവിഷയങ്ങളാണ്. സംഗീതം, നാടകം എന്നീ കലകളുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കായി കേരള സർക്കാർ 1958-ൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമാണ് [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി|സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള കലാസ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കലാരംഗത്തുള്ളവരെയും കലയേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനവും തൃശൂരാണ്. മലയാള ഭാഷയുടെ പിതാവായ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ജന്മസ്ഥലമായാ തിരൂരിലെ തുഞ്ചൻപറമ്പ് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. 1981ൽ സാംസ്കാരികവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ [[കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] രൂപംകൊണ്ടു. കുട്ടികൾക്കായി പുസ്തകങ്ങളും ആനുകാലികങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. സർക്കാർതലത്തിൽ കുട്ടികൾക്കായി ഒരു പ്രാദേശികഭാഷയിൽ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏകസ്ഥാപനം എന്ന ബഹുമതിയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനുണ്ട്. ====സാംസ്കാരികസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പട്ടിക==== # കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി # കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി # കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി # കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി # കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സ്റ്റേറ്റ് ജവഹർ ബാലഭവൻ # ഭാരത് ഭവൻ # വൈലോപ്പിള്ളി സംസ്കൃതി ഭവൻ # കേരള കലാമണ്ഡലം # കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ സ്മാരകങ്ങൾ # ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമം # തകഴി സ്മാരകവും മ്യൂസിയവും # മഹാകവി മോയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി # സെന്റർ ഫോർ ഹെറിറ്റേജ് സ്റ്റഡീസ് # ഉണ്ണായിവാര്യർ സ്മാരക കലാനിലയം # മഹാകവി ഉള്ളൂർ സ്മാരകം # മഹാകവി പി. സ്മാരക കലാസാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം # കണ്ണശ്ശസ്മാരകം, നിരണം # ചെറുകാട് സ്മാരകട്രസ്റ്റ് # എ. ആർ. രാജരാജ വർമ്മ സ്മാരകം # കുമാരനാശാൻ ദേശീയ സാംസ്കാരിക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് #കുമാരനാശാൻ സ്മാരകം പല്ലന. # കേരള ബുക്ക് മാർക്കറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ # സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ സ്മാരകം, ചെറായി # തുഞ്ചൻ സ്മാരക ട്രസ്റ്റും ഗവേഷണകേന്ദ്രവും # മലയാളം മിഷൻ # വാസ്തുവിദ്യാ ഗുരുകുലം , ആറന്മുള # സംസ്ഥാന സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ് # ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ അസോസിയേഷൻ, കായിക്കര # മാർഗ്ഗി # ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാസമിതി # മുല്ലൂർ സ്‌മാരകം ഇലവുംതിട്ട. ==ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം== ലിംഗ സമത്വവും, ലിംഗനീതിയുമൊക്കെ ഒരു രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ പ്രദേശം കൈവരിച്ച വികസനത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയോ തുല്യ നീതിയുടെയോ സൂചികയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലും ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ, ട്രാൻസ് ജെൻഡറുകൾ തുടങ്ങിയവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പദ്ദത്തികൾ, സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മുന്നേറ്റം, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ഉള്ള സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, സ്കൂളുകളിൽ ജൻഡർ ന്യൂട്രൽ യൂണിഫോം തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണമാണ്. ലിംഗ വിവേചനം ഇതിന്റെ എതിർ വാക്കാണ്. ലിംഗ സമത്വം അല്ലെങ്കിൽ ജെന്റർ തുല്യത (Gender Equality) എന്നാൽ സ്ത്രീപുരുഷ-ട്രാൻസ്ജെന്ഡർ വിഭാഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും (LGBTIA+) തുല്യ പരിഗണന ഉറപ്പുവരുത്തുക (Equity), ലിംഗ ഭേദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവേചനം (Gender based discrimination) കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യമാണ്. ഒരു ലിംഗ വിഭാഗത്തിന്റെയും ശാരീരിക- മാനസിക പ്രത്യേകതകൾ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കാൻ കാരണമാകരുത് എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിവിധ ലിംഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ശാക്തീകരണമാണ് ലിംഗ സമത്വത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണ്. സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ് ജൻഡറുകളുടേയും ഉന്നതിക്കായി നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ഇതിന്‌ ഉദാഹരണമാണ്. [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], സാമ്പത്തികം, [[രാഷ്ട്രീയം]], തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ സമസ്ത മേഖലകളിലും എല്ലാ ലിംഗവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യത ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നൊരു ലക്ഷ്യം ഇതിനുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള അതിക്രമങ്ങളും ചൂഷണങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ വേരോടിയ ലിംഗ അസമത്വത്തിന്റെയും (Gender Inequality) ലിംഗ വിവേചനത്തിന്റെയും ഉപോത്പന്നങ്ങൾ ആണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇവ പരിഹരിക്കാൻ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ജൻഡർ ബോധവൽക്കരണത്തിന്റെയും അഭാവം പ്രശ്നം ഗുരുതരമാക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പദവിയും അധികാരവും ചെറുതായി കാണുന്ന, ലിംഗപദവി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേർതിരിവ് പൊതുവെ കേരളത്തിലും വ്യാപകമാണ്. ഇതിന്റെ ഫലമായി സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പുരുഷാധിപത്യ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതികളും, മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളും, സാംസ്ക്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടെ നേർക്കുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും, പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയും ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. വീടിനകത്തും പുറത്തും കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ വരുമാനമില്ലാത്ത തൊഴിൽ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നതും, സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാര തുല്യത കുറഞ്ഞതും, പുരുഷമേധാവിത്വ രീതികളും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ എല്ലായിടത്തും പോലെ പൊതുവെ കേരളത്തിലും സ്ത്രീകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും ഇപ്പോഴും വീട്ടുജോലികൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നവരും എന്നാൽ അവർ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല എന്നതുമാണ്. വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുക, കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുക, രോഗികളും ദുർബലരുമായ വൃദ്ധരെ സുശ്രൂഷിക്കുക തുടങ്ങിയ ജോലികൾ പലപ്പോഴും കഠിനമാണ്. എന്നാൽ ഇവ ചെയ്യാൻ മിക്കപ്പോഴും സ്ത്രീകൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. സ്ത്രീകൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്നതോ ജോലി ചെയ്യുന്നതോ മോശമാണ് എന്നൊരു ചിന്താഗതി സമൂഹത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. അക്കാരണത്താൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തമായി തൊഴിലോ വരുമാനമോ ഇല്ലെന്ന് മാത്രമല്ല സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ മിക്കപ്പോഴും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നു. സ്ത്രീധനം മൂലമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്. മറുവശത്ത് പുരുഷന്മാർ കുടുംബത്തിന്റെ ബാധ്യതകൾ ഏകപക്ഷീയമായി ശിരസിൽ ഏറ്റേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനം ഇപ്പോഴും കൃഷിയും അനുബന്ധ ജോലികളും ചെയ്യുന്നവരാണ്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ വലിയൊരു ശതമാനം സാമൂഹികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നവരും അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാത്തവരുമാണ്. ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIA+) വിഭാഗങ്ങളിൽ ട്രാൻസ് ജൻഡർ വ്യക്തികൾ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളെ സമൂഹത്തിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതോ അപമാനിക്കുന്നതോവായ പ്രവണത കാണാം. സമൂഹത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഇവർ പൊതുവേ ഒറ്റപ്പെടുന്ന സ്ഥിതി വിശേഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അവരുടെ സത്വം മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉടലെടുക്കുന്നു. പൊതുവേ കേരളത്തിലെ പൊതുയിടങ്ങളിൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അധികം കാണപ്പെടുന്നില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ. ഇത്തരം മേഖലയുമായി ബന്ധപെട്ടു പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത് ലിംഗ-ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യത്തെയും സാമൂഹിക സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. == ആചാരങ്ങൾ == ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വരവിനെത്തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും ഒട്ടേറെ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിവാഹം, മരണം എന്നിവയോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തിയിരുന്നു ആചാരപരമായ ചടങ്ങുകളിൽ തികച്ചും ദ്രാവിഡീയമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ടായിരുന്ന കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ വിവിധ മതങ്ങളുടെ വരവോടെ അതതു മതങ്ങളിൽ അനുശാസിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള ആചാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും പൂർവികാചാരങ്ങൾ പാടെ വിസ്മരിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള നയമാണ്‌ അതിലും പ്രകടമായിരുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടശേഷം മറ്റു മതങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിക്കുന്നതിലും കേരളീയർ വിമുഖത കാട്ടിയിട്ടില്ല. ദ്രാവിഡീയാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ബൗദ്ധരും ബൗദ്ധർ പിന്തുടർന്നിരുന്ന വിവിധാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ഹിന്ദുക്കളെയും ക്രിസ്തീയരേയും കേരളത്തിൽ കാണുന്നു. ഇസ്ലാം അവരുടേതായ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു ജീവിക്കുന്നു. === ആഘോഷങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും === കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളിൽ പലതും പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളവ മാത്രമാണ്‌. ആഘോഷങ്ങളിൽ പലതും പ്രാചീനകാലത്തെ പാരമ്പര്യം പേറുന്നവയാണ്. ആഘോഷങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾ വിവിധമതങ്ങളിൽ വിവിധതരമാണെങ്കിലും ചില സമാനതകൾ ദർശിക്കാനാവും. ==== മാമാങ്കം ==== {{Main|മാമാങ്കം}} പ്രാചീനകാലത്തെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരികോത്സവമായിരുന്ന മാമാങ്കം [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴയുടെ]] തീരത്തെ തിരൂരിനടുത്തു [[തിരുനാവായ]] മണപ്പുറത്ത് 12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കൊണ്ടാടിയിരുന്ന ആഘോഷമായിരുന്നു. ഇതോടൊപ്പം കാർഷിക-വാണീജ്യമേളകളും നടന്നുപോന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും ഇതിന് വന്നുചേർന്നു. കേരളത്തിൽ ഉളള എല്ലാ നാടുവാഴികളും തങ്ങളുടെ നായർ പടയാളികളും ആയി മാമാങ്കത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അവസാനത്തെ പെരുമാൾ ചക്രവർത്തിക്ക് ശേഷം മാമാങ്കത്തിൽ നിലപാടു നിന്നിരുന്നത് "വള്ളുവക്കോനാതിരി" ആയിരുന്നു. പിന്നിട് സാമൂതിരി ഈ സ്ഥാനം പിടിച്ചടക്കി. വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചാവേർ നായന്മാർ ഈ സ്ഥാനം തരിച്ചുപിടിക്കാനും തങ്ങളുടെ പൂർവികരുടെ ചോരക്ക് പകരം ചോദിക്കാനുമായി (കുടിപ്പക തീർക്കാനുമായി) സാമൂതിരിയുടെ (മങ്ങാട്ടച്ചൻ, പാറ നമ്പി, ധർമ്മോത്ത് പണിക്കർ (തമ്മേ പണിക്കർ), തിനയഞ്ചേരി ഇളയത്, കോഴിക്കോട് തലച്ചെന്നനായർ, ഏറനാട് മേനോൻ തുടങ്ങിയ മന്ത്രി /സേനാനായകന്മാരുടെയും ഇളയ രാജാവായ ഏറാൾപ്പാട്, മൂന്നാൾപ്പാട്, സാമന്ത രാജാക്കന്മാരായ പലക്കാട് അച്ചൻ,കവളപ്പാറ സ്വരൂപം മൂപ്പിൽ നായർ, കുതിരവട്ടത്ത് മൂപ്പിൽ നായർ, ബേപ്പൂർ രാജാ, വടകര വാഴുന്നോർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള) നായർ പടയാളികളോടും നാവികസേന തലവനായ കോഴിക്കോട് കോയ (ഷാബന്ദർ കോയ)നേതൃത്വത്തിലുള്ള മാപ്പിള/മരക്കാർ സേനയോടും ഏറ്റുമുട്ടി വീര ചരമം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.<ref>Encyclopaedia of Indian Culture, by Rajaram Narayan Saletore. Published by Sterling, 1981. ISBN 0-391-02332-2. 9780391023321. Page 869.</ref> പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൈസൂർ സുൽത്താന്മാരുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് സാമൂതിരിയുടെ സാമ്പത്തികനില പരുങ്ങലിലായതോടെ മാമാങ്കാഘോഷങ്ങൾക്ക് മങ്ങലേൽക്കുകയും ബ്രിട്ടിഷ് ആധിപത്യം പിടിമുറുക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇത് പാടേ നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==== ഓണം ==== {{Main|ഓണം}} കേരളത്തിന്റെ സംസ്ഥാനോത്സവമാണ് [[ഓണം]] വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് ഓണമാകുന്നത്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിനാണ് ഓണാഘോഷം പ്രധാനം. അതിനു പത്തു ദിവസം മുൻപ് അത്തം നാളിൽ തന്നെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആരംഭമാകുന്നു. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ശ്രീമഹാവിഷ്ണു വാമനാവതാരം ഭൂമിയിൽ സ്വീകരിച്ച ദിവസമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രം അത്കൊണ്ട് തന്നെ ഇത് ഭഗവാന്റെ ജന്മനാളായി കണക്കാക്കുന്നു. എങ്കിലും, ഓണം കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ അടയാളമാണു്. വിളവെടുപ്പുത്സവമായാണു് തുടക്കം എന്നു ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കർക്കടകമാസത്തിലെ വറുതിയ്ക്കു ശേഷം ഭക്ഷ്യശേഖരം കൊണ്ടു് കലവറ നിറയുന്ന കാലമാണു് ഈ ആഘോഷം. മുറ്റത്തു ചാണകം മെഴുകി കളം വരച്ചു് പൂക്കളമിടുന്നതു് പ്രധാന ആചാരമാണു്. തിരുവോണ നാളിൽ മഹാബലി തമ്പുരാനെയും തൃക്കാക്കരയപ്പനെയും (വാമനമൂർത്തി) വരവേൽക്കാനാണു് ഈ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ എന്നാണു് വിശ്വാസം. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത രീതിയിലാണു് ഓണം ആഘോഷിക്കുന്നതെങ്കിലും ആഘോഷകാലം ഒന്നു തന്നെയാണു്. എറണാകുളം ജില്ലയീലെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓണാഘോഷവും തൃപ്പൂണിത്തുറയിലെ അത്തച്ചമയവും എടുത്തു പറയേണ്ടതാണു്. സമൃദ്ധിയുടെ ആഘോഷമായാണു് കണക്കാക്കുന്നതെങ്കിലും സമത്വസുന്ദരമായ, മാനുഷരെല്ലാവരും ഒന്നു പോലെ കഴിഞ്ഞ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കൽ കൂടിയാണു് ഓണം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി സംസ്ഥാനസർക്കാർ ജില്ലാ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനത്തും ഓണാഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു. വിനോദ സഞ്ചാര വാരം ആയിട്ടാണു് സർക്കാർ ഓണാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതു്. കേരളത്തിന്റെ തനതു കലകളായ കഥകളി, കളരിപ്പയറ്റു്, മുതലായവയുടെ അവതരണങ്ങൾ, ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടു്, മറ്റു നാടൻ കലകളുടെ അവതരണങ്ങൾ, സംഗീതോത്സവങ്ങൾ, ജലോത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും സമാപന ദിവസം വിവിധ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയും പ്രധാന ഇനങ്ങളാണു്. ==== വിഷു ==== {{Main|വിഷു}} കേരളത്തിന്റെ കാർഷികോത്സവമാണ് [[വിഷു]], വിളവിറക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് മേടസംക്രാന്തിക്ക് വിഷു കൊണ്ടാടുന്നത്. കാർഷികവിഭവസമൃദ്ധിയെ കണി കണ്ടുകൊണ്ടാണ് അതാരംഭിക്കുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾ ശ്രീകൃഷ്ണനെ കണികണ്ടുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമായും ഇതാഘോഷിക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമാണ് ഇത്. വിഷു കഴിയുന്നതോടെ കേരളത്തിൽ വേനൽമഴ വ്യാപകമാകുകയും തുടർന്ന് കൃഷിക്കാർ എല്ലാ വിളകളുടേയും കൃഷിക്കുള്ള പ്രാരംഭപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഷുവിനെ കർഷക വർഷാരംഭം എന്നും പറയാറുണ്ട്. കൊല്ല വർഷാരംഭത്തിനുമുൻപ് മലയാളികളുടെ പുതുവത്സരം മേടം ഒന്ന് ആയിരുന്നിരിക്കണം. ==== വിദ്യാരംഭം ==== [[നവരാത്രി]] അവസാനം വിജയദശമി ദിവസം ഹൈന്ദവർ കുട്ടികളെ ആദ്യമായി എഴുത്തിന് ഇരുത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. കേരളത്തിൽ ഇത് [[മഹാസരസ്വതി]] പൂജയാണ്. ഹരിശ്രീ ഗണപതായേ നമഃ എന്ന് തുടങ്ങുന്ന വാക്കുകൾ ആചാര്യൻ കുട്ടികളെ കൊണ്ട് അരിയിൽ എഴുതിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ തിരൂർ തുഞ്ചൻ പറമ്പ്, പനച്ചിക്കാട് ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര തട്ടാരമ്പലം സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, പൂജപ്പുര സരസ്വതി മണ്ഡപം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇത് പ്രധാന ആഘോഷമാണ്. ==== ക്രിസ്തുമസ് ==== {{Main|ക്രിസ്തുമസ്}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ക്രിസ്തുമസ് കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജനനദിവസമാണ് ക്രിസ്തുമസ് ആയി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ==== ഈസ്റ്റർ ==== {{Main|ഈസ്റ്റർ}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ഈസ്റ്റർ കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തു ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ ദിവസമാണിത്. 1952-വരെ കേരളത്തിലെ സുറിയാനി സഭകൾ പഴയരീതിയിലായിരുന്നു ഈസ്റ്റർ കൊണ്ടാടിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1955-ൽ കൽദായ സഭ ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ അംഗീകരിച്ചതോടെ ഇന്ത്യയിലെല്ലാവരും ഒരു ദിവസമാണ് ഈസ്റ്റർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നത്. ==== ഈദ് അൽഫിതറും ഈദ് അൽ-അസ്ഹയും ==== {{Main|ഈദുൽ ഫിത്ർ |ഈദ് അൽ-അസ്ഹ}} ലോക മുസ്ലീങ്ങളുടെ രണ്ട് പെരുന്നാൾ ആഘോഷങ്ങളാണ് [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്റും]] [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ഈദുൽ അസ്ഹയും]]. ഈദുൽ ഫിത്ർ ചെറിയ പെരുന്നാൾ എന്നും ഈദുൽ അസ്ഹ ബക്രീദ്, ബലി പെരുന്നാൾ എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇസ്ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷ]] കലണ്ടറിലെ ഒമ്പതാമത്തെ മാസമായ [[റമദാൻ|റമദാനിലെ]] മുപ്പത് ദിനങ്ങളിലെ [[വ്രതം|വ്രതത്തിനൊടുവിൽ]] [[ശവ്വാൽ]] ഒന്ന് മാസ പിറവി എടുക്കുമ്പോൾ ആഹ്ലാദപൂർവ്വം ആഘോഷിക്കുന്നതാണ് ഈദുൽ ഫിത്ർ. അന്നേദിവസം ഭക്ഷണത്തിന് വകയില്ലാത്തവരെ നിർബന്ധ ദാനത്തിലൂടെ ഊട്ടണമെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ഇബ്രാഹിം നബി|പ്രവാചകനായ ഇബ്രാഹീമിന്റെ]] ത്യാഗപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മകളുണർത്തി കടന്ന് വരുന്ന പെരുന്നാളാണ് ഈദുൽ അസ്ഹ. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചു മകനെ ബലിയറുക്കാൻ കൊണ്ട് പോയ അദേഹത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിൽ പ്രീതിപ്പെട്ടു മകന് പകരം ആടിന്റെ ബലി ദൈവം സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്മരണയിൽ മൃഗത്തെ [[ബലി|ബലിയർപ്പിച്ച്]] ദാനം ചെയ്യുന്നതാണിതിന്റെ പ്രത്യേകത. കേരളത്തിലും ആഹ്ലാദപൂർവം ഈദ് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==== ദീപാവലി ==== ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമായ ഇത് കേരളത്തിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു. അന്ധകാരത്തിന് മേൽ പ്രകാശത്തിന്റെ വിജയം അഥവാ തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ശ്രീകൃഷ്ണണന്റെ നരകാസുര വധവും, മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഇതിന്റെ ഐതീഹ്യം. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും മറ്റും അന്ന് വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==== തൃക്കാർത്തിക ==== ദീപാവലി പോലെ തന്നെ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ് തൃക്കാർത്തിക. കേരളത്തിലെ ഹൈന്ദവരുടെ ഒരാഘോഷമാണ് കാർത്തികയും പൗർണമിയും ചേർന്ന് വരുന്ന ദിവസമാണ്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ വിശേഷ ദിനമായി കണക്കാക്കുന്ന അന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും വീടുകളിൽ ദീപം തെളിയിക്കലും മറ്റും നടന്നു വരുന്നു. ഇരുട്ടിന് മേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെയും സങ്കല്പം. ചക്കുളത്ത്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ പൊങ്കാല, കുമാരനെല്ലൂർ തൃക്കാർത്തിക, കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുനാൾ എന്നിവ പതിനായിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== മഹാശിവരാത്രി ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമായ [[മഹാശിവരാത്രി]] കേരളത്തിലും നടന്നു വരുന്നു. വ്രതാനുഷ്ഠാനവും ശിവക്ഷേത്ര ദർശനവുമാണ് പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. ആലുവ ശിവരാത്രി മണപ്പുറത്തെ ശിവരാത്രി ഉത്സവം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== തിരുവാതിര ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ, ശൈവരുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷം. ശിവപാർവതി വിവാഹം നടന്നതിന്റെ ആഘോഷം. ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചും സ്ത്രീകൾ പ്രത്യേക രീതിയിൽ തിരുവാതിരക്കളി എന്ന നൃത്തം ചെയ്തും നടത്തുന്ന ഉത്സവം. === പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങൾ === [[File:Maramadi dravidian sports.jpg|thumb|250px|right| മരമടി ഉത്സവം]] [[File:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px|right| കോട്ടപ്പുറം വള്ളം കളി]] [[File:101 Pala Bhairavi Kolam.jpg|thumb|250px|right|കടമ്മനിട്ട പടയണി]] [[File:Kalpathy Car Festival.JPG|thumb|250px|right| കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] കേരളത്തിൽ പ്രാദേശിക പ്രസക്തിയുള്ള നിരവധി ആഘോഷങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. ഇതിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ലക്ഷ്യമാക്കി നടത്തുന്നവയും ദേവാലയ ആഘോഷങ്ങളും ഉൾപ്പെടും *തൃശ്ശൂർ പൂരം – മേടമാസത്തിൽ ത്രിശൂരിലെ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തുള്ള തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്തു വച്ചു നടക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരം. ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മേള, പഞ്ചവാദ്യഘോഷങ്ങളും കുടമാറ്റം, പുലരുന്നതിനു മുമ്പുള്ള വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്. * [[ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാനദിവസം സ്ത്രീകൾ കൂട്ടായി എത്തി ക്ഷേത്രപരിസരത്തുവച്ച് പായസവും മറ്റും പാകം ചെയ്തു നിവേദിക്കുന്നതാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷകണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒന്നാണിത്. * [[തെയ്യം]] (കളിയാട്ടം) – [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] പ്രചാരത്തിലുള്ള [[അനുഷ്ഠാനകല|അനുഷ്ഠാനകലകളിൽ]] ഒന്നാണു '''തെയ്യം'''. [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിപ്പുഴയ്ക്കു]] വടക്കോട്ട്‌ '''കളിയാട്ടം''' എന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] മുതൽ [[വളപട്ടണം]] വരെ '''തെയ്യം''' എന്നും അല്പവ്യത്യാസങ്ങളോടെ തെയ്യം അറിയപ്പെടുന്നു. ഉത്തരമലബാറിൽ [[തീയർ]], ചാലിയാർ, [[നമ്പ്യാർ]] വിഭാകക്കാർക്കും പ്രധാന തെയ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. * [[അർത്തുങ്കൽ]] പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ അർത്തുങ്കൽ സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാളാണിത്.ജനുവരി 10-27 വരെയാണ്. * [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ തുമ്പോളി സെന്റ്. തോമസ് പള്ളിയിലെ തിരുനാളാണിത്.നവംബർ 27-ഡിസംബർ 15 വരെയാണ്. * [[അത്തച്ചമയം]] കേരളത്തിൽ ഓണത്തിന്റെ വരവ് അറിയിച്ചുകൊണ്ട്‌ ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നാളിൽ തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ നടക്കുന്ന ചമയഘോഷയാത്ര ആണ് അത്തച്ചമയം *[[ഗജമേള]] – ജനുവരിയിൽ തൃശൂരിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന ഗജമേള വിദേശികളെവരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. * [[മകരവിളക്ക്]] – ശബരിമലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ വിശേഷം. ജനുവരി മാസത്തിൽ (മകരസംക്രാന്തിനാളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്ന ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലക്ഷക്കണക്കിനു തീർത്ഥാടകർ എത്താറുണ്ട്. * [[ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം]] – തൃശൂരിലെ വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ [[ഉത്രാളിക്കാവ്|ഉത്രാളിക്കാവിലെ]] പൂരം. രാവും പകലുമായി ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുന്നു. * [[മാരാമൺ കൺവൻഷൻ]] – പത്തനംതിട്ടയിലെ കോഴഞ്ചേരിയിൽ പമ്പാ തീരത്ത് വച്ച് നടക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്രൈസ്തവസമ്മേളനം. * [[തിറയാട്ട മഹോത്സവം]] – കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലെ (തെക്കൻമലബാർ) കാവുകളിൽ വർഷംതോറും നടത്തപ്പെടുന്നു. ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരേയാണ് തിറയാട്ടകാലം. * [[കോണ്ടോട്ടി നേർച്ച]] – മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കൊണ്ടോട്ടി പള്ളിയിൽ മുസ്ലീം പുരോഹിതന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613012309/http://kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |url-status=dead }}</ref> * [[ ചെട്ടികുളങ്ങര കുംഭഭരണി]] – കുംഭ മാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * [[മീനഭരണി]] – മീനമാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലാണ് പ്രധാനം. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭരണിയാണ് എറ്റവും പ്രസിദ്ധം. * [[മലയാറ്റൂർ പെരുന്നാ]]ൾ – മലയാറ്റൂർ സെന്റ്.തോമസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കൊടുവിലെ മലകയറ്റം പ്രധാനം * [[എടത്വാ പെരുന്നാൾ]] – ആലപ്പുഴയിലെ എടത്വയിലെ സെന്റ്.ജോർജ്ജ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. 11 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾ * [[പരുമല പെരുന്നാൾ]] – പരുമലയിലെ കബറടങ്ങിയിരിക്കുന്ന [[പരുമല തിരുമേനി|മാർ ഗ്രിഗോറിയോസിന്റെ]] ഓർമപ്പെരുന്നാൾ *[[മണർകാട് പെരുന്നാൾ]] – മണർകാട് പള്ളിയിലെ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പെരുന്നാൾ. * [[ഓച്ചിറക്കളി]] – കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറ ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള പടനിലത്തെ ആഘോഷം. യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * കർക്കിടകവാവ് – ഹിന്ദുക്കൾ പിതൃക്കളുടെ പ്രീതിക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാനമായ ഒരു ദിവസം. കടൽക്കരകളിലും പുഴക്കരകളിലും ബലിയർപ്പിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം തിരുവല്ലം ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം, വയനാട് തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രധാനം. * [[നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] – ആലപ്പുഴ പുന്നമടക്കായലിലെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ ജലകായികമേള. എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് മാസം രണ്ടാമത്തെ ശനിയാഴ്ച ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[ബീമാപള്ളി ഉറുസ്]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ബീമാപള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. ബീമാബീവി എന്ന പുണ്യസ്ത്രീയുടെ മരണദിവസമാണ് ഈ മുസ്ലീം ആഘോഷം നടക്കുന്നത്. മറ്റു മതസ്ഥരും ചന്ദനക്കുടം വഹിക്കാൻ എത്തുന്നു. * [[ആറന്മുള ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള വള്ളം കളി]] – ആറന്മുളയിലെ ഉത്രട്ടാതി വള്ളം കളിൽ ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം കഴിഞ്ഞുള്ള നാളുകളിൽ ജലഘോഷയാത്രയായി നടത്തപ്പെടുന്നു. *[[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] – ലോകപ്രശസ്തമായ കടമ്മനിട്ട പടയണി എല്ലാവർഷവും മേടം മാസം ഒന്നുമുതൽ പത്തുവരെ ആചാരപൂർവം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] – പാലക്കാട് നഗരത്തിലെ കല്പാത്തി ആഗ്രഹാരത്തിൽ നടക്കുന്ന ആഘോഷം. കല്പാത്തി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, ലക്ഷ്മിനാരായണ ക്ഷേത്രം, മന്തക്കര മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ പങ്കെടുക്കുന്നു. * [[ഭരണങ്ങാനം പെരുന്നാള്]] * [[മലബാർ മഹോത്സവം]] * [[ആനയൂട്ട്]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് പൊങ്കാല]] – ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ നീരേറ്റുപുറത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പൊങ്കാല. വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസമാണ് പൊങ്കാല. ധാരാളം സ്ത്രീകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. *ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി – വൃശ്ചിക മാസത്തിൽ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതവും ഉത്സവവും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. *ചോറ്റാനിക്കര മകം – എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ മകം, പൂരം തൊഴൽ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ്. *സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി - വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വൈഷ്ണവ, ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനം. തിരുവനന്തപുരം ശ്രീ പദ്മനാഭ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഉത്സവം. == കലകൾ == [[പ്രമാണം:Margamkali - Saint Thomas Christian dance form.webm|thumb|മാർഗ്ഗംകളി - [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ]] ഒരു കലാ രൂപം.]] [[പ്രമാണം:Kadakali painting.jpg|thumb|right| [[കഥകളി]] കേരളത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്ത ഒരു കലയാണ്]] {{Main|കേരളീയ കലകൾ}} [[പ്രമാണം:Mohiniyattam_at_Kerala_School_Kalolsavam_2019_02.jpg|ലഘുചിത്രം|കേരളത്തിന്റെ തനത് നൃത്തരൂപം - [[മോഹിനിയാട്ടം]]]] കേരളത്തിലെ തനതായ നൃത്തങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയകലകളായ [[കഥകളി]], [[മോഹിനിയാട്ടം]], [[തുള്ളൽ]], [[തിരുവാതിരക്കളി]] തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂടാതെ [[തെയ്യം]], [[തിറയാട്ടം]], [[മാർഗ്ഗംകളി]], [[ഒപ്പന]], ഗരുഡനൃത്തം, മുടിയേറ്റ്, പരണേറ്റ്, വേലകളി, കാക്കാരിശ്ശി നാടകം, കണ്ണിയാർകളി, പൊറാട്ടുനാടകം, [[ചവിട്ടുനാടകം]] തുടങ്ങി അനേകം നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി കേരളത്തിലുണ്ട്. === ചവിട്ടു നാടകം === പോർത്തുഗീസുകാരുടെ വരവോടെയാണ് ചവിട്ടുനാടകത്തിന് പ്രചാരം ലഭിക്കുന്നത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ചവിട്ടുനാടകം തമിഴ് ഭാഷയിലായിരുന്നു. മത്രപ്രചാരണത്തിനായി പറങ്കികൾ ക്രിസ്തീയ കഥകൾ തമിഴിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. നടന്മാർ തന്നെ പാടുകയും ചെയ്തിരുന്നു === കാക്കാരിശ്ശി നാടകം === ചവിട്ടുനാടകത്തിനുശേഷം അവതരിച്ച ഒരു കലാരൂപമാണ് കാക്കാരിശ്ശി നാടകം. സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാകും വിധം പൊതുവായ കലാസംസ്കാരം ഇതിലടങ്ങിയിരുന്നു. ഹാസ്യത്തിൻ്റെ പിന്തുണ ഇതിനുണ്ട്. കാക്കാലനും കാക്കാലത്തിയുമാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ === മലയാള നാടക രംഗം === മലയാള നാടകവേദിയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട നാടകം ഭാഷാശാകുന്തളമാണ്. കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ ആണ് ഇതിൻ്റെ സൃഷ്ടാവ്. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളം തമിഴ് കലർന്ന സങ്കരനാടകങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നത്. മലയാള നാടകവേദിയിലെ ലക്ഷണമൊത്ത ആദ്യത്തെ സാമൂഹിക നാടകം കൊച്ചീപ്പൻ തരകൻ്റെ ‘മറിയാമ്മ‘ യാണ്. 1905 ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് നിരവധി സമിതികൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. കേരള നാടക ചരിത്രത്തിൽ ഈ സമിതികൾ വലിയ പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സിനിമ === മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിൻ്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ജെ.സി. ഡാനിയലിൽ നിന്നാണ്. ഇദ്ദേഹമാണ് മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമ രചിച്ചതും നിർമ്മിച്ചതും. നിശബ്ദ ചിത്രമായ വിഗതകുമരൻ ആയിരുന്നു ആദ്യ സിനിമ. 1938-ൽ ആദ്യ ശബ്ദചിത്രമായ ബാലൻ പുറത്തിറങ്ങി. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്യ് ശേഷം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ നിർമല എന്ന സിനിമയിലാണ് ആദ്യമായി പാട്ടു രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചത് ജി. ശങ്കരക്കു റുപ്പാണ്. 1949-ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ സ്റ്റുഡിയോ ആലപ്പുഴയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനുശേഷം തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് സിനിമാ ചിത്രീകരണം കുറേയൊക്കെ മലയാളത്തിലേക്ക് വന്നു. 1950 കളുടെ അന്ത്യത്തോടെ ഗൗരവമേ റിയ സിനിമകളിലേക്ക് മലയാളികൾ തിരിഞ്ഞു. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനും അരവിന്ദനും ജോൺ എബ്രഹാമും ഷാജി കരുണും കെ. ജി. ജോർജ്ജും ഭരതനും മറ്റും മലയാള സിനിമയെ ലോകത്തിൻ്റെ നെ റുകയിൽ പ്രതിഷ്ടിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{Main|വിദ്യാഭ്യാസം കേരളത്തിൽ}} [[പ്രമാണം:Kerala University.jpg|thumb|left|[[കേരള സർവ്വകലാശാല|കേരള സർവ്വകലാശാലയുടെ]] മുഖം]] കേരളത്തിൽ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം ഹിന്ദുമത ക്ഷേത്രങ്ങളും ബുദ്ധജൈനമതക്കാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. തുടർന്ന് സമൂഹത്തിലെ മുഖ്യധാരയിൽപ്പെട്ട എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഔപചാരികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രാമുഖ്യം കൊടുത്തുപോന്നു. പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും ഈ രീതി പിന്തുടർന്നു പോന്നിരുന്നു. പാശ്ചാത്യമാതൃകയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നതും സാർവത്രികമാകുന്നതും ബ്രീട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തോടേയാണ്. 1800-കളുടെ അവസാനത്തോടെ പടിഞ്ഞാറൻ മാതൃകയിൽ പലയിടത്തും സ്കൂളൂകളും കോളേജുകളും വന്നു തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഗ്രാമങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയ സ്കൂളുകൾ മിക്കതും സ്വകാര്യവ്യക്തികളാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. കോളേജുകൾ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ വലിയ പട്ടണങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു. സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ പുതുതായി വന്ന സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലമായ അഴിച്ചുപണി നടത്തി. ഇത് കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതയുടേയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റേയും നിലവാരം ഉയർത്തി. സർക്കാർ സഹായമുള്ളതും വ്യക്തികൾ നടത്തുന്നതുമായ ധാരാളം എയ്ഡഡ് കോളേജുകളും ഇക്കാലത്ത് ആരംഭിച്ചത് ഉപരിവിദ്യാഭ്യാസനിലവാരം ഉയരാൻ കാരണമായി. തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ പരക്കെ ലഭ്യമായി. കോഴിക്കോട്ടും തിരുവനന്തപുരത്തും മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ വന്നത് വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ഇന്ന് കേരളത്തിലെ എൻ. എസ്. എസ്, എസ്. എൻ.ഡി.പി, എസ്.എൻ.ട്രസ്റ്റ്, എം.ഇ.എസ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളും നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ സംഘടനകളും സംസ്ഥാനത്ത് ഒട്ടേറെ സ്കൂളുകളും കോളെജുകളും നടത്തുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസസംസ്കാരമുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസമേഖല ഏതൊരു വികസിത രാജ്യത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയോടും കിടപിടിക്കുന്നതാണ്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലാകട്ടെ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഒരു പരിധി വരെ കേരളം വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.2016 ജനുവരിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറി.<ref>{{cite news|last1=കേരളം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-becomes-1st-indian-state-achieve-100-primary-education-662878|accessdate=14 January 2016|agency=International Business Times|publisher=International Business Times|date=14 January 2016}}</ref> സാക്ഷരത മിഷന്റെ "അതുല്യം" പദ്ധതി വഴിയാണ് ഈ നേട്ടം കൈ വരിച്ചത്‌.<ref>{{cite web|last1=യുടൂബ്|first1=വിദ്യാഭ്യാസം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം|url=https://www.youtube.com/watch?v=Q8Hy29dey2g|website=യുടൂബ്|accessdate=11 January 2016}}</ref> [[അക്ഷയ]] എന്ന പേരിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ പദ്ധതിയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള [[കേന്ദ്ര സർവകലാശാല, കേരളം|കേന്ദ്ര സർവകലാശാല]],[[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]], [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല]], [[കാർഷിക സർവ്വകലാശാല തൃശൂര്]], [[കൊച്ചി ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]],[[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല|സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല കാലടി]], [[മഹാത്മഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] കോട്ടയം, [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] തിരുവനന്തപുരo, തിരൂരിലെ മലയാളം സർവകലാശാല എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ.[[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡലത്തിന്]] കല്പിത സർവകലാശാലാ പദവി ഉണ്ട്. ഏതാനും സ്വകാര്യ കലാശാലകൾക്കും ഇപ്പോൾ കല്പിതപദവി ഉണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിലും എയിഡഡ് – അൺ എയിഡഡ് മേഖലകളിലുമായി 12000 ത്തിൽ പരം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 5600 അദ്ധ്യാപകരും എയിഡഡ് മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 11000 അദ്ധ്യാപകരും ജോലി നോക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ് കോഴിക്കോട്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് (ഐ.ഐ.എം കെ‌) കോഴിക്കോട്]], [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി കാലിക്കറ്റ്‌|നാഷണൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (എൻ.ഐ.ടി) കോഴിക്കോട്]], ശ്രീചിത്രാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം തുടങ്ങിയ അന്തർദേശീയ നിലവാരമുള്ള സാങ്കേതിക – മാനേജ്മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസ - ആരോഗ്യ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. <!--വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപങ്ങൾ കൂടുതലും ക്രിസ്ത്യൻ, എൻ.എസ്.എസ്, എസ്.എൻ.ഡി.പി തുടങ്ങിയ മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിൽ ആണ്.{{തെളിവ്}}--> === സാക്ഷരത === {{കേരളം (അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ)}} കേരള സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 90.12 ശതമാനമാണ്. നിരക്ഷരർ 7.96% വും. ഇതിൽ വയനാട് ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറവ് സാക്ഷരത നിരക്ക്. 81.34%. കൂടിയ നിരക്ക് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും. വായനാശീലത്തിലും പത്തനംതിട്ടയാണ് മുന്നിൽ. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരാണ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യൂറോപ്പ്]] തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. <ref> {{cite news |title = സാക്ഷരകേരളത്തിൽ 7.96% പേർ നിരക്ഷരർ|url = |publisher =[[മലയാള മനോരമ]] |date = 18 September 2008|accessdate = 18 September 2008 |language =മലയാളം}}</ref>'കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമാദ്യം സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത നേടിയത് പട്ടണങ്ങളിൽ കോട്ടയവും ജില്ലകളിൽ എറണാകുളവും ആണ്. == ആഹാരരീതി == [[പ്രമാണം:OnaSadya - The Onam feast 2011.jpg|thumb|left|ഒരു സദ്യ]] {{main|കേരളീയരുടെ ആഹാരരീതി}} കേരളീയരുടെ മുഖ്യാഹാരം പൊതുവെ അരിയും പച്ചക്കറികളും മത്സ്യവും കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു. അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറ് മുഖ്യ ഭക്ഷണമാണ്. കാലാവസ്ഥയും മണ്ണും അനുയോജ്യമായതുകൊണ്ട് നെൽകൃഷിയും പച്ചക്കറി കൃഷിയും ഇവിടെ വ്യാപകമായിരുന്നു. [[ചക്ക]] കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും കേരളത്തിൽ ഏറെ വ്യാപകമാണ്. കടലിൽനിന്നും പുഴകളിൽനിന്നും കായലിൽനിന്നും ലഭിക്കുന്ന [[മത്സ്യം]] മലയാളിയുടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗമാണ്. [[അറബിക്കടൽ]] കേരളത്തിന് ആവശ്യമായ മത്സ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവകൂടാതെ യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവോടെ പ്രചാരത്തിലായ കപ്പയും പിൽക്കാലത്ത് ചപ്പാത്തിയും ഇവിടത്തുകാരുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. മാംസാഹാരങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി തന്നെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം മലയാളിയുടെയും ഭക്ഷണശീലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മുട്ട, മീൻകറി അല്ലെങ്കിൽ മീൻ വറുത്തത്, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. അതേ സമയം കോഴി, താറാവ്, ആട്, ബീഫ് തുടങ്ങിയ മാംസാഹാരങ്ങളുടെ ആളോഹരി ഉപഭോഗം പഴയ കാലത്തേക്കാൾ ഇക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ വളരെയേറെ കൂടിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് അറേബ്യൻ വിഭവങ്ങളായ കുഴിമന്തി, അൽഫാം തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്. [[പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|thumb|തയ്യാറായ ബിരിയാണി]] ഭക്ഷണപ്രിയരാണ് കേരളീയർ. പല ആളുകളും ചോറ് ധാരാളം കഴിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനുവേണ്ടി കറികൾ തയ്യാറാക്കുന്നു. അല്പം എരിവും പുളിവും കലർന്ന ആഹാരരീതിയാണ് കേരളീയരുടേത്. നാട്ടിൽ സുലഭമായ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും മുളക്, മഞ്ഞൾ, മല്ലി തുടങ്ങിയ പലവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെയും തേങ്ങയുടെയും വെളിച്ചെണ്ണയുടെയും സ്വാധീനം കേരളീയ പാചകങ്ങളിൽ നല്ലപോലെയുണ്ട്. പൂർണമായും സസ്യാഹാരം കഴിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. എങ്കിലും ഓണം, വിഷു മുതലായ ആഘോഷവേളകളിലും മറ്റ് ചടങ്ങുകൾക്കും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത [[സദ്യ]] പൊതുവേ സസ്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുള്ളതാണ്. എന്നിരുന്നാലും വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മത്സ്യ, മാംസ വിഭവങ്ങൾ സദ്യയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. കുത്തരിയുടെ ചോറ്, സാമ്പാർ, കാളൻ, പുളിശ്ശേരി, എരിശ്ശേരി, ഓലൻ, അവിയൽ, കൂട്ടുകറി, ഉപ്പേരി, അച്ചാർ, പുളി, പപ്പടം, പച്ചടി, കിച്ചടി, രസം, പഴം, വറുത്തുപ്പേരി, ശർക്കര ഉപ്പേരി എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സദ്യയുടെ വിഭവങ്ങൾ. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മീൻകറി, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഭവസമൃദ്ധമായ ഒരു സദ്യയ്ക്ക് ശേഷം രുചികരമായ [[പായസം]] കൂടിയായാലേ സദ്യ പൂർണ്ണമാകുകയുള്ളൂ. അട, സേമിയ, ചെറുപയർ, അരി, പാൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സ്വാദിഷ്ഠമായ പായസങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. പ്രാദേശികമായി ഇതിനു അല്പം വകഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം. മലബാറിൽ മുസ്ലീങ്ങളൂടെ ഇടയിലും മദ്ധ്യകേരളത്തിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിലും സദ്യയ്ക്ക് വൈവിധ്യവും സ്വാദുമേറിയ മത്സ്യ-മാംസവിഭവങ്ങൾ കാണാം. മാംസം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായത് [[ബിരിയാണി| ചിക്കൻ ബിരിയാണി]] ആണ്. മലബാറിലെ മുസ്ലിം മേഖലകളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന [[ബിരിയാണി| ബിരിയാണി]] വിശേഷിച്ചും പ്രസിദ്ധമാണ്. കുട്ടനാടൻ പ്രദേശങ്ങൾ മത്സ്യങ്ങൾ, താറാവ് എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾക്കു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ കൂടാതെ പുട്ട്, ദോശ, പലതരം പത്തിരികൾ, അപ്പം, ഇടിയപ്പം, ഇഡലി തുടങ്ങിയ അരികൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി പലഹാരങ്ങളും കേരളത്തിന് തനതായുണ്ട്. ==ആരോഗ്യം== ആരോഗ്യ രംഗത്തെ കേരളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളോട് ഏകദേശം സമാനമാണ്. ശരാശരി ആയുസ്സിൽ ഉണ്ടായ വർധന ആണ് ഒരു പ്രധാന കാരണം. പുരുഷന്മാരുടെ ശരാശരി ആയുസ് 72 വയസും സ്ത്രീകളുടേത്‌ 77 വയസുമാണ്. കുറയുന്ന ജനന നിരക്ക്, അതോടൊപ്പം കുറയുന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ച നിരക്ക്, [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളുടെ]] ഉപയോഗം, [[ശുചിത്വം]], [[വാക്‌സിനേഷൻ]] എന്നിവയുമുണ്ട്. നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വർധിച്ചു വരുന്ന ഗുരുതര [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് ഭീഷണി ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഉദാഹരണങ്ങൾ: [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], [[കാൻസർ]], കരൾ രോഗങ്ങൾ, വൃക്ക രോഗങ്ങൾ, [[വിഷാദരോഗം]] തുടങ്ങിയവ. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, ലെപ്രോസി, ലിംഫറ്റിക് ഫിലാരിയസിസ്, [[മലേറിയ]], [[ക്ഷയം]], [[എയ്ഡ്സ്]] എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് സർക്കാർ പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചികിത്സാരംഗം== കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മന്ത്രവാദം, മുറവൈദ്യം, ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഒറ്റമൂലി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സ തുടങ്ങിയ ഗോത്ര ചികിത്സകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഔഷധ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ നല്ല അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. അതിനു മാറ്റം വന്നത് അശോകന്റെ കാലത്താണ്. അദ്ദേഹം ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ നാനാദിക്കിലേക്കും അയച്ചതിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും [[ബുദ്ധമതം]] പ്രബലമായി. കൂടാതെ ആയുർവേദവും പ്രചരിച്ചു. കിഴി, പിഴിച്ചിൽ, ധാര തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട സുഖചികിത്സാ മുറകളാണ്. 1902-ൽ വൈദ്യരത്നം പി.എസ്. വാരിയർ കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല സ്ഥാപിച്ചു. അതിന് വളരെ മുൻപ് തന്നെ പാശ്ചാത്യ ചികിത്സാരീതികൾ കേരളത്തിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കാലത്ത് ശാസ്ത്ര പിൻബലത്തോടെ [[ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം]] ഏറെ പ്രചരിക്കപ്പെട്ടു. 1848-ൽ കൊച്ചിയിൽ ആദ്യത്തെ ധർമ്മാശുപത്രി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആശുപത്രിയാണ് ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രി. ഇതുവഴി ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഔദ്യോഗികമായി കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. 1950 ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ തറക്കല്ലിടൽ നടന്നു. തിരുവനന്തപുരത്താണിത് സ്ഥാപിതമായത്. പിന്നീട് കോഴിക്കോട്, തൃശ്ശൂർ, കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പലയിടങ്ങളിലും സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ തുറന്നു. തുടർന്ന് ജില്ലാ-ജനറൽ-താലൂക്ക് ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തിരുവനന്തപുരം റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ, മലബാർ കാൻസർ സെന്റർ, കൊച്ചിൻ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്റർ തുടങ്ങിയവ അർബുദ ചികിത്സ രംഗത്ത് സവിശേഷ സേവനം നൽകി വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആരോഗ്യ രംഗത്തും ഗവേഷണ രംഗത്തും ഏറെ മുന്നിലാണ്. കൂടാതെ കൊല്ലത്തെ ESIC മോഡൽ ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയവ മികച്ച സേവനം നൽകി വരുന്നു. ഇന്ന്‌‌ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും ഒന്നിലധികം [[ഡോക്ടർ]]മാർ, നേഴ്സുമാർ, [[ഫാർമസിസ്റ്റ്]], മറ്റ് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്ന കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും സാമൂഹിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും ESI ഡിസ്‌പെൻസറിയും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും ക്ലിനിക്കുകളും മറ്റും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സുമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന വിദഗ്ദ സംഘം പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകളും കുടുംബാസൂത്രണ ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളും പൊതുജനാരോഗ്യ സേവനങ്ങളും ജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കി വരുന്നു. ജീവിതശൈലി രോഗ ക്ലിനിക്, മാനസികാരോഗ്യ ആശ്വാസ് ക്ലിനിക് തുടങ്ങിയ പലതും ഇവിടങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ന് അരോഗ്യ സംരക്ഷണ രംഗത്ത് കേരളം ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്. ലോക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളായ ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയ കേരളത്തിലും നടന്നിട്ടുണ്ട്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രി മേഖലയും കേരളത്തിൽ വളരെ മുന്നേറിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിൽ ലോക നിലവാരത്തിലുള്ള ആധുനിക ചികിത്സയും ലഭ്യമാണ്. കൊച്ചിയിലെ അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ലേക്‌ഷോർ ആശുപത്രി, ആസ്റ്റർ മെഡിസിറ്റി, അപ്പോളോ ആശുപത്രി, കോഴിക്കോട് ബേബി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രി, കിംസ് ഹെൽത്ത്‌ തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ എടുത്തു പറയത്തക്ക രീതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. == കായികരംഗം == കേരളം കായികരംഗത്ത് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ മികച്ചു നിൽക്കുന്നു. 1950കളിലാണ് കേരളം കായികരംഗത്ത് പേരെടുക്കുന്നത്. കായിക കേരളത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഗോദവർമ്മ രാജ (ജി.വി.രാജ) ആണ്. 1974ൽ ലോങ്ങ് ജമ്പിൽ 8.07 മീറ്റർ ചാടിയ [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ]] ഇത്രയും ദൂരം ചാടുന്ന ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരനായി. കേരളത്തിലെ മികച്ച് ഓൾ റൗണ്ടർ അത്‌ലറ്റായ സുരേഷ്ബാബു കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി മാറിയത് 1978-ലാണ്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടിയ ആദ്യത്തെ മലയാളി താരം [[ഓ.എൽ. തോമസ്]] ആണ്. ആദ്യത്തെ മലയാളി ഒളിമ്പ്യൻ [[സി.കെ. ലക്ഷ്മൺ|സി.കെ. ലക്ഷ്മണും]] അർജ്ജുനപുരസ്കാര ജേതാവ് [[സി. ബാലകൃഷ്ണൻ|സി. ബാലകൃഷ്ണനുമാണ്]]. ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ മലയാളി വനിതയായ [[പി.ടി. ഉഷ]] ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് പുരസ്കാരങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടി കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനപാത്രമായി. ആദ്യമായി ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ കേരളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച വനിത [[എം.ഡി. വത്സമ്മ|എം.ഡി. വത്സമ്മയാണ്]]. [[മേഴ്സി മാത്യു കുട്ടൻ]], [[ഷൈനി വിൽസൺ]], [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] [[ബോബി അലോഷ്യസ്]], [[അഞ്ജു ബോബി ജോർജ്ജ്]], [[കെ.സി. റോസക്കുട്ടി]], [[ചിത്ര കെ. സോമൻ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര അത്‌ലറ്റുകളെ കേരളം വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കേരള വോളീബോൾ രംഗത്ത് നിന്ന് ലോകപ്രശസ്തിയിലേക്കുയർന്ന താരമാണ് [[ജിമ്മി ജോർജ്ജ്]]. ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി യൂറോപ്യൻ വോളിബോൾ ലീഗിൽ കളിച്ച ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരൻ അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Jimmy George |work=Sports Portal |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports |accessdate=11 November 2007 |url=http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514040141/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |url-status=dead }}</ref> 1950-ലാണ് കേരളത്തിൽ വോളിബോൾ അസോസിയേഷൻ രൂപം കൊണ്ടത്. ഐ.എം. വിജയൻ, ജോപോൾ അഞ്ചേരി, വി.പി. സത്യൻ തുടങ്ങിയ മലയാളികളായ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ രംഗത്ത് തങ്ങളുടേതായ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയവരാണ് കേരളത്തിൽ നിന്ന് രഞ്ജി ട്രോഫി വഴി [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യയുടെ]] ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിൽ എത്തിയ രണ്ടു താരങ്ങളുണ്ട്. [[കോതമംഗലം|കോതമംഗലത്തുകാരനായ]] [[എസ്. ശ്രീശാന്ത്‌|ശ്രീശാന്ത്]] 2005 മുതൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ അംഗമാണ്.<ref>{{cite web |title=India Wins World Twenty20 Thriller |publisher=The Hindu |date=25 September 2007 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://archive.today/20130110234429/http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |url-status=dead }}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പ്യൻ]] [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ|ടി.സി. യോഹന്നാന്റെ]] മകൻ [[ടിനു യോഹന്നാൻ]] ആണ് ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ടീമിൽ കളിച്ച മറ്റൊരു മലയാളി.<ref>{{cite web |title=It's advantage Tinu at the Mecca of cricket |publisher=The Hindu |date=13 June 2002 |accessdate=11 November 2011 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111220419/http://hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=India Squad Profiles: Tinu Yohannan |publisher=[[BBC Sport]] |year=2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/england/england_v_india_2002/india_player_profiles/2049702.stm }}</ref><ref>{{cite web |title=Warriors from Kerala |publisher=The Hindu |date=20 January 2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |archive-date=2013-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727023034/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[സഞ്ജു വി. സാംസൺ]] [[2013 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഐ.പി.എൽ. 2013]]ലെ മികച്ച യുവതാരത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും, അർദ്ധസെഞ്ച്വറി നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ താരമെന്ന ബഹുമതിയും നേടിയിട്ടുണ്ട്. == വാർത്താ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ == ഒമ്പത് ഭാഷകളിലായി ഒരു ഡസനിലധികം വർത്തമാനപത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=rniindia>{{cite web| url = https://rni.nic.in/pii.htm| title = General Review| accessdate = 01 September 2006| publisher = Registrar of Newspapers for India| archive-date = 2006-07-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20060713215421/http://www.rni.nic.in/pii.htm| url-status = dead}}</ref> ഇവയിൽ കൂടുതലും ഉള്ളത് മലയാളത്തിലും, ഇംഗ്ലീഷിലുമാണ്. ഇവയിൽ [[മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം|മലയാള മനോരമ]], [[മാതൃഭൂമി]], [[സുപ്രഭാതം]], [[മാധ്യമം]], [[സിറാജ് ദിനപത്രം|സിറാജ്]], [[തേജസ്‌ ദിനപത്രം|തേജസ്]], [[ജന്മഭൂമി]], [[ദേശാഭിമാനി]], [[ജനറൽ ദിനപത്രം|ജനറൽ]] '','' [[ജനയുഗം]], [[ചന്ദ്രിക ദിനപത്രം|ചന്ദ്രിക]], [[ദീപിക ദിനപത്രം|ദീപിക]], [[വർത്തമാനം ദിനപത്രം|വർത്തമാനം]], [[വീക്ഷണം ദിനപത്രം|വീക്ഷണം]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപത്രം|കേരളകൗമുദി]], എന്നീ ദിനപത്രങ്ങളും [[വനിത]], [[ഗൃഹലക്ഷ്മി]], [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[രിസാല വാരിക]], [[പ്രബോധനം വാരിക ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി ആനുകാലികങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ദൂരദർശൻ]] ആണ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത് തുടങ്ങിയത്. അതിനെക്കൂടാതെ ഇന്ന് [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]], [[കൈരളി ടി.വി|കൈരളി]], [[മഴവിൽ മനോരമ]], [[സൂര്യ ടി.വി.|സൂര്യ]], [[അമൃത ടി.വി.|അമൃത]], [[ജയ്‌ഹിന്ദ് ടി.വി.]], [[ഫ്‌ളവേഴ്‌സ് ടെലിവിഷൻ|ഫ്ലവേഴ്സ്]], [[സഫാരി ടിവി]] തുടങ്ങി 39 സ്വകാര്യചാനലുകളും ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകളാണു [[പീപ്പിൾ ടി.വി.|കൈരളി പീപ്പിൾ]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്‌]], [[24 ന്യൂസ്]], [[മനോരമ ന്യൂസ്]], [[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്]], [[ജനം ടി.വി]], [[റിപ്പോർട്ടർ (ടെലിവിഷൻ ചാനൽ)|റിപ്പോർട്ടർ]], ന്യൂസ് 18 കേരളം, [[മീഡിയാവൺ ടിവി]] എന്നിവ. [[ആകാശവാണി]] ആണ് പ്രധാന റേഡിയോ പ്രക്ഷേപകർ. ഇവരെക്കൂടാതെ സ്വകാര്യ റേഡിയോ നിലയങ്ങളായ [[റെഡ്‌.എഫ്.എം. 93.5|റെഡ് എഫ്.എം]], [[റേഡിയോ മാംഗോ 91.9|റേഡിയോ മാംഗോ]], [[ക്ലബ് എഫ്.എം.|ക്ലബ് എഫ്.എം]] [[റേഡിയോ മിർച്ചി]] [[ബിഗ് എഫ്. എം]] എന്നിവയും ഉണ്ട്. [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ]], [[ജിയോ]], [[വോഡാഫോൺ ഇന്ത്യ|വോഡഫോൺ-ഐഡിയ]], [[എയർടെൽ]] എന്നീ മൊബൈൽ സേവനദാതാക്കളാണ്‌ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഗൂഗിൾ ന്യൂസ്‌|ഗൂഗിൾ ന്യൂസിന്റെ]] മലയാളം പതിപ്പ് 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നിലവിൽ വന്നു.<ref>{{cite web|url=http://news.google.com/news?ned=ml_in|title=Google Malayalam News}}</ref> [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ.]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്]], [[കെ.സി.സി.എൽ]], [[വി.എസ്.എൻ.എൽ.]] എന്നിവ നൽകുന്ന [[ ഇന്റർനെറ്റ്]]-[[ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്]] സർവ്വീസുകൾ കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ലഭ്യമാണ്‌. ==ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം== കേരളത്തിന് തനതായ [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] വ്യവസായം ഉണ്ട്. മലയാളം കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലുമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനായ [[പ്രേംനസീർ]] 720 ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|title=Magic of Sophia Loren|date=2003-10-02|work=The Hindu|access-date=2009-07-15|archive-date=2003-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20031130011344/http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|url-status=dead}}</ref> മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കളായ [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]], [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയും]] 7 തവണ മികച്ച നടനുള്ള അവാർഡുകൾ കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book |title=Sura's Year Book 2006 |author=Subburaj V.V.K |page=620|isbn=978-81-7254-124-8 |url=https://books.google.com/books?id=Fz2WDD8sB0MC |publisher=Sura Books |accessdate=30 May 2015}}</ref> == കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ== [[നാഷണൽ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ]]യുടെ കണക്കനുസരിച്ച് (2006) ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അക്രമം നടക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം കേരളത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ കൂടുതലായി റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യപ്പെടുകയും, കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ട് കൂടിയാണ് ഇത്.<ref name="r1">[http://www.mathrubhumi.com/php/newsDetails.php?news_id=122200&n_type=HO&category_id=3&Farc=&previous=Y മാതൃഭൂമി വാർത്ത]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006-ൽ 6365 അക്രമക്കേസുകളാണ് കേരളത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് <ref name="r1"/>. [[ബീഹാർ]] (8259 കേസുകൾ), [[മഹാരാഷ്ട്ര]] (7453 കേസുകൾ) ആണ് ഒന്നും രണ്ടും സ്ഥാനങ്ങളിൽ <ref name="r1"/>. കേരളത്തിലെ ഒരു ലക്ഷം ആളുകളിൽ 20.19 പേർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു <ref name="r1"/>. ദേശീയ ശരാശരി 5.82 മാത്രമാണ്<ref name="r1"/>.{{തെളിവ്}} ==സാമൂഹിക സുരക്ഷ== സാമൂഹിക സുരക്ഷ, ക്ഷേമരാഷ്ട്രം എന്ന സങ്കല്പങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമൂഹത്തിൽ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1975 സെപ്റ്റംബർ 9 മുതലാണ് കേരളത്തിൽ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. വൃദ്ധർ, അംഗപരിമിതർ, ട്രാൻസ് ജെൻഡർ വ്യക്തികൾ, മുൻതടവുകാർ, തടവുകാർ, തുടങ്ങിയവർക്കുവേണ്ടി വിവിധ ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വകുപ്പിനുകീഴിൽ ആവിഷ്ക്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കി വരുന്നു. വയോജന പെൻഷൻ, വിധവാ പെൻഷൻ തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ നൽകി വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ തുക തീരെ കുറവാണ്, നിത്യ ചിലവുകൾക്ക് തികയുന്നില്ല, പലപ്പോഴും പണം വൈകി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ പരാതികൾ പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == കുടിവെള്ളം == കേരളത്തിലെ 70 ശതമാനം പേർക്കും ശുദ്ധജലം അവരവരുടെ വീടുകളിൽ ഉള്ള [[കിണർ]], കുളം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ലഭ്യമാകുന്നുണ്ട് എന്നത് കേരളത്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭാഗ്യമാണ്. 17.2 ശതമാനം പേർക്ക് ഭാഗികമായേ ശുദ്ധജലം ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ നഗരങ്ങളിലും മറ്റും സർക്കാർ ശുദ്ധജലം കുഴലുകളിൽ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സമുദ്രതീരത്ത് കിടക്കുന്ന [[വൈപ്പിൻ]] പോലുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലാണ് ശുദ്ധജലക്ഷാമം ഏറ്റവും രൂക്ഷം.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |title=ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളേക്കുറിച്ച് കേരള ജല അതോറിറ്റിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090345/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |url-status=dead }}</ref> നദികളിൽ നിന്നും പാടങ്ങളിൽ നിന്നും അനുവദനീയമായ അളവിലും കൂടുതൽ മണൽ എടുക്കുന്നത് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പലയിടങ്ങളിലും വേനൽകാലത്ത് ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ == കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം|മലയാളവും]], ഔദ്യോഗിക മുദ്ര [[അശോകസ്തംഭം|അശോകസ്തംഭത്തിന്]] ഇരുവശവുമായി നിൽക്കുന്ന ആനകളുമാണ്. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങാണ്]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷം. [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ|മലമുഴക്കി വേഴാമ്പലിന്]] ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയുടേയും [[ഇന്ത്യൻ ആന|ഇന്ത്യൻ ആനയ്ക്ക്]] ഔദ്യോഗിക മൃഗത്തിന്റേയും സ്ഥാനമുണ്ട്. [[കണിക്കൊന്ന]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പുഷ്പവും, [[കരിമീൻ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യവും,<ref name="കരിമീൻ">{{cite news|title=കരിമീൻ ഇനി സംസ്ഥാന മത്സ്യം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|accessdate=8 July 2010|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010092418/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|url-status=dead}}</ref> [[ചക്ക]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലവും,{{citation needed}} [[ഇളനീർ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയവും ആണ്.{{citation needed}} <gallery widths="140px" heights="180" perrow="5" align="center" mode="packed" caption="ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Laburnum anagyroides hanging flower cluster.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പൂവായ [[കണിക്കൊന്ന]] പ്രമാണം:1859-Martinique.web.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷമായ [[തെങ്ങ്]] പ്രമാണം:ThiruvambadyShivasundar.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മൃഗമായ [[ഇന്ത്യൻ ആന]] പ്രമാണം:Doppelhornvogel-09.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയായ [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ]] പ്രമാണം:കരിമീൻ.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യമായ [[കരിമീൻ]] പ്രമാണം:Coconut Drink, Pangandaran.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയമായ [[ഇളനീർ]] പ്രമാണം:Jackfruit ചക്ക.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലമായ [[ചക്ക]] </gallery> == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery widths="150" height="120px" perrow="4" align="center" mode="packed"> പ്രമാണം:Aranmula-boat race- Kerala-India-1.jpg|ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തപ്പെടുന്ന [[വള്ളംകളി]] മത്സരങ്ങൾ ലോക പ്രശസ്തമാണ്‌. പ്രമാണം:Thiruvathirakali kerala.jpg|[[തിരുവാതിരക്കളി]] ഓണത്തിനോടനുബന്ധിച്ചും മറ്റും കേരളത്തിലും വിദേശമലയാളികൾ ഉള്ളയിടത്തും നടത്തപ്പെടുന്നു. പ്രമാണം:Margamkali.jpg|[[മാർഗ്ഗംകളി]] ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായത്തിലെ ഒരുകലാ രൂപം File:Puliyoor Kali Theyyam at Mathamangalam.jpg|പുലിയൂർകാളി തെയ്യം പ്രമാണം:Thirayattam- (Karumakam & kariyathan thira).JPG|തിറയാട്ടം - കരുമകനും കരിയാത്തനും. </gallery> {{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ |Northwest = [[അറബിക്കടൽ]] |North = [[കർണ്ണാടക]] |Northeast = [[കർണ്ണാടക]] |West = [[അറബിക്കടൽ]] |Center = കേരളം |South = [[തമിഴ്നാട്]] |Southwest = [[അറബിക്കടൽ]] |Southeast = [[തമിഴ്നാട്]] |East = [[തമിഴ്നാട്]] |}} == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> '''ക'''.{{Note_label|ക|ക|none}} കേരളത്തെക്കുറിച്ചെഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ "ഭൂമുഖത്ത് ഇതുപോലെ മറ്റൊരു നാടില്ല" എന്നാണ്‌ വിവരിക്കുന്നത്. '''ഖ'''.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}} തിരുവിതാംകൂർ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് 4000 പറ നെല്ലും 110 പറ ഞവര അരിയും ഒന്നര പറ ഊര അരിയുമാണ് നൽകി വന്നിരുന്നത് ഇത് മാർച്ച് 2 നാണ് നിർത്തലാക്കിയത്. </div> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Kerala}} <div class="references-small"> ; സർക്കാർ * [http://www.kerala.gov.in കേരള ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118031516/http://www.kerala.gov.in/ |date=2006-01-18 }} * [http://www.keralacm.gov.in കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ] * [http://www.censuskerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007005011/http://www.censuskerala.org/ |date=2006-10-07 }} * [http://www.ktdc.com/ കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ വെബ് സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ; പൊതു വിജ്ഞാനം * [http://www.britannica.com/ebc/article-9369072 എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/315300/Kerala എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] </div> {{CMs of Kerala}} {{Governers of Kerala}} {{Kerala Dist}} {{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}} {{kerala|show=show}} {{Geographic location|Centre = Kerala |North= [[Karnataka|കർണ്ണാടകം]] |Northeast = |East = [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] |Southeast = |South= [[Indian Ocean|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]] |Southwest = |West = [[Lakshadweep Sea|ലക്ഷദ്വീപ് കടൽ]] |Northwest = [[Mahé, India|മയ്യഴി]] }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:കേരളം| ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] 1283gsn6bstkh2yxbslmq7pr54uis43 4632523 4632522 2026-06-23T10:37:14Z Santhosh.thottingal 4789 4632523 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala}} {{featured}} {{Infobox state | name = | type = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | nickname kerala = ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്<br/> നാളികേരങ്ങളുടെ നാട്<br/>വൃക്ഷങ്ങളുടെ നാട്<br/> സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ തോട്ടം'' | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Rice fields of Kuttanad.jpg | photo2a =Munnar Top station.jpg | photo2b =Boat Beauty W.jpg | photo3a = Athirappilly Waterfalls 1.jpg | photo3b =Kathakali performance.jpg | photo4a = 01KovalamBeach&Kerala.jpg | photo5a =Kerala Government Secretariat.jpg | spacing = 2 | position = center | size = 220 | border = 0 | color = #FFFFFF | foot_montage = മുകളിൽനിന്ന്:<br/> [[കുട്ടനാട്|കുട്ടനാട്ടിലെ]] നെൽവയലുകൾ, [[മൂന്നാർ|മൂന്നാറിലെ]] തേയിലത്തോട്ടം, ആലപ്പുഴയിലെ [[കെട്ടുവള്ളം]], [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[കഥകളി]], [[കോവളം]] ബീച്ച്, തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേരള ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്|ഭരണസിരാകേന്ദ്രം]] }} | image_alt = | image_caption = | image_shield gallery [new] = Emblem of Kerala state Vector.svg | shield_alt = | image_map = IN-KL.svg | map_alt = | map_caption = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കേരളം | image_map1 = Kerala locator map.svg | map_caption1 = കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം | image_flag = | coor_pinpoint = [[തിരുവനന്തപുരം]] | coordinates = {{coord|8.5|77|region:IN-KL|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[Regions of India|മേഖല]] | subdivision_name1 = [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യ]] | established_title = രൂപീകരണം | established_date = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1956|11|1}} | parts_type = [[ജില്ല|ജില്ലകൾ]] | parts_style = para | p1 = [[Districts of Kerala|14]] | seat_type = തലസ്ഥാനം | seat = [[തിരുവനന്തപുരം]] | seat1_type = മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], | government_footnotes = | governing_body = [[Government of Kerala|കേരള സർക്കാർ]] | leader_title = [[ഗവർണ്ണർ]] | leader_name1 = [[V. D. Satheesan|വി.ഡി. സതീശൻ ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ.എൻ.സി]]) | leader_title2 = [[Legislature of Kerala|നിയമനിർമ്മാണം]] | leader_name2 = [[ഏകസഭ]], [[കേരള നിയമസഭ]] (140{{ref|leg|*}} സീറ്റുകൾ) | leader_title3 = നീതിന്യായം | leader_name3 = [[Kerala High Court|കേരള ഹൈക്കോടതി]] | leader_title4 = നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ | leader_name4 = [[കേരള നിയമസഭ|നിയമസഭ]]: 140 [[കേരളത്തിലെ ലോകസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ|ലോക്സഭ]]: 20 | area_footnotes = | area_total_km2 = 38863 | area_note = | area_rank = 22-ാമത് | elevation_footnotes = | elevation_m = 900 | population_footnotes = <ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 33387677 | population_as_of = 2011 | population_rank = 13-ാമത് | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone = [[ഔദ്യോഗിക_ഇന്ത്യൻ_സമയം|ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻസമയം (IST)]] | utc_offset = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | blank_name_sec1 = [[മാനവ വികസന സൂചിക]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.835<ref name="IDHR 2011" >{{cite web |title=India Human Development Report 2011: Towards Social Inclusion |url=http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |publisher=Institute of Applied Manpower Research, [[Planning Commission (India)|Planning Commission]], [[Government of India]] |accessdate=17 October 2012 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106031556/http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |url-status=dead }}</ref> (<span style="color:#090">വളരെ ഉയർന്നത്</span>) | blank1_name_sec1 = HDI റാങ്ക് | blank1_info_sec1 = 1-ാം (2011) | blank_name_sec2 = [[:en:Literacy_in_India|സാക്ഷരത]] | blank_info_sec2 = {{IncreaseNeutral}}96.2% (ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/9-litercy-26-30.pdf</ref> | blank1_name_sec2 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ | blank1_info_sec2 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] | website = [http://kerala.gov.in/ kerala.gov.in] | footnotes = {{note|leg|*}} 140 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്, 1 നാമനിർദ്ദേശം | official_name = കേരളം | unemployment_rate = | registration_plate = KL | leader_title1 = [[Chief Ministers of Kerala|മുഖ്യമന്ത്രി]] | leader_name = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | population_demonym = കേരളീയൻ, കേരളീയർ, മലയാളി | translit_lang1 = | native_name = ''Kēraḷam'' | native_name_lang = ml | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_max_point = [[ആനമുടി]] | elevation_max_m = 2,695 | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[കുട്ടനാട്]] | demographics_type1 = [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം|ജിഡിപി]] | demographics1_title1 = ആകെ (2022-2023) | demographics1_info1 = {{increase}} {{INRConvert|11.32|lc}} | Demographics section 1 title 2 = | Demographics section 1 title 3 = | Demographics section 1 info 2 = | Demographics section 1 info 3 = <!-- --> }} {{കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ}} {{Keralahistory}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സംസ്ഥാനമാണ്, '''കേരളം'''. കേരളം രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണ്. വടക്കൻ [[അക്ഷാംശം]] 8° 17' 30" നും 12° 47'40" നുമിടയ്ക്കും കിഴക്കൻ [[രേഖാംശം]] 74° 27'47" നും 77° 37'12" നുമിടയ്ക്കുമായി ഈ സംസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കും കിഴക്കും [[തമിഴ്‌നാട്]], വടക്കു [[കർണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലുമാണ്]]. പതിനൊന്നുമുതൽ 121 കിലോമീറ്റർവരെ വീതിയും 580 കിലോമീറ്റർ നീളവുമുള്ള കേരളത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ. [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ‌(ഇന്നത്തെ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കന്യാകുമാരി]] ജില്ലയും, [[തെങ്കാശി]] ജില്ലയിലെ [[ചെങ്കോട്ട]]<nowiki/>ത്താലൂക്കിൻറെ കിഴക്കേഭാഗവുമൊഴികെ) തിരുവിതാംകൂർ, പണ്ടത്തെ [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിലെ ഗൂഡല്ലൂർ താലുക്ക്, കുന്ദ താലൂക്ക്, ടോപ്‌ സ്ലിപ്, ആനക്കെട്ടിക്കു കിഴക്കുള്ള അട്ടപ്പാടിവനങ്ങൾ (ഇപ്പോൾ നീലഗിരി ജില്ല, കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ) ഒഴികെയുള്ള [[മലബാർ]] ജില്ല,<ref>Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p. 105.Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p.105.</ref> അതേ സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]]യിലെ തുളുനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കാസറഗോഡ് താലൂക്ക് (ഇപ്പോൾ [[കാസറഗോഡ് ജില്ല]]) എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ചേർത്ത്, [[1956]]-ലാണ്‌ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളസംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്. വൈവിദ്ധ്യമേറിയ ഭൂപ്രകൃതിയാൽ സമ്പന്നമായ ഇവിടം, ലോകത്തിലെ സന്ദർശനം നടത്തേണ്ട അമ്പതുസ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ട്രാവലർ മാഗസിൻ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് എന്നാണ് കേരളം അറിയപ്പെടുന്നത്.{{Ref_label|ക|ക|none}}<ref> [http://www.nationalgeographic.com/traveler/kerala.html ട്രാവലർ മാഗസിനിൽ കേരളത്തെപറ്റി ശേഖരിച്ച തീയതി 2007 മാർച്ച് 24]</ref> മലയാളം പ്രധാനഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്‌]]. മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] (വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം), [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കോട്ടയം]] എന്നിവയാണ്‌. [[കളരിപ്പയറ്റ്]], [[കഥകളി]], [[പടയണി]], [[ആയുർവേദം]], [[തെയ്യം]] മാപ്പിളപാട്ട് തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിന്റെ പുകഴേറ്റുന്നു. [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]<nowiki/>ക്കും കേരളം പ്രശസ്തമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ ജോലിചെയ്യുന്ന മലയാളികൾ കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രധാനഘടകമാണ്.<!--[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി]] കേരളത്തിനു ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു എന്നതും കേരളത്തിന്റെ പുരാതനചരിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ളതെന്നു തെളിയിക്കുന്നു.{{fact}}--> 1950കളിൽ വളരെ പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലായിരുന്ന [[കേരളം]] അരനൂറ്റാണ്ടിനിടയിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾക്കു സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. <!--ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും സാമൂഹിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമാണ്‌ കേരളം.{{തെളിവ്}}--> വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ആധുനികതയുടേയും വിദേശജോലി വരുമാനത്തിന്റെയും സ്വാധീനമാണ് ഇതിന് കാരണം. [[സാക്ഷരത]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[ആരോഗ്യം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളുടേതിനോടു കിടപിടിക്കുന്നതാണ്‌. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസനത്തെ [[കേരളാ മോഡൽ]] എന്ന പേരിൽ പല രാജ്യാന്തര സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞരും പഠനവിഷയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക്, [[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ്]] രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളികളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാറിൽ. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[യുകെ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ശക്തമായ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാം. പല വിദേശ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർ ഉന്നത പദവികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന തെക്കൻ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരും നഴ്സുമാരും ആണ് ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറെയും എന്ന്‌ പറയാം. പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരവും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർക്ക് ലഭിക്കാറുണ്ട്. <ref name="ashanet">http://www.ashanet.org/library/articles/kerala.199803.html</ref> വിവിധ സാമൂഹികമേഖലകളിൽ കൈവരിച്ച ചില നേട്ടങ്ങൾമൂലം കേരളം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 91% സാക്ഷരതയാണ്‌ അതിലൊന്ന്. ഇത്, ഇന്ത്യയിലെതന്നെ ഏറ്റവുമുയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കാണ്‌.<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web |url=http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |title=2005-2006 National Family Health Survey |access-date=2009-07-15 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217193846/http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx Census India - Number of Literates & Literacy Rate]</ref> 2005-ൽ ട്രാൻസ്പരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ നടത്തിയ ഒരു സർവ്വേപ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് അഴിമതിനടക്കുന്ന സംസ്ഥാനം കേരളമാണ്‌.<ref>{{cite web |title=India Corruption Study&nbsp;— 2005 |publisher=[[Transparency International]] |accessdate=2007-11-11 |url=http://www.transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012150233/http://transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |url-status=dead }}</ref> <ref name="rem1">{{cite web|url=http://ideas.repec.org/p/ind/cdswpp/328.html|title=Kerala's Gulf connection: Emigration, remittances and their macroeconomic impact 1972-2000|year=2002|author=K.P. Kannan, K.S. Hari}}</ref><ref name="rem2">{{cite web|url=http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|format=PDF|title=Remittances and its impact on the Kerala Economy and Society|year=2007|author=S Irudaya Rajan, K.C. Zachariah|access-date=2009-07-15|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225101006/http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="abroad">{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&pagewanted=1|title=Jobs Abroad Support ‘Model’ State in India|publisher=New York Times|year=2007}}</ref> == പേരിനുപിന്നിൽ == '''കേരളം''' എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി വിഭിന്നങ്ങളായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. * ''കേരവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലം'' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''കേരളം'' എന്ന പേരുണ്ടായെന്ന അഭിപ്രായമാണ് ഏറ്റവും പ്രബലം. '''കേരം''' എന്ന പദവും സ്ഥലം എന്നർത്ഥം വരുന്ന '''അളം''' എന്ന പദവുംചേർന്നാണ്, '''കേരളം''' എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന വാദം ഈ അഭിപ്രായത്തെ ബലപ്പെടുത്തുന്നു. * മറ്റൊരഭിപ്രായം അറബിസഞ്ചാരികളാണ് പേരിന്റെ ഉല്പത്തിക്കു പിന്നിലെന്നാണ്. കേരളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും സമ്പദ്സമൃദ്ധിയും കണ്ട്, അവർ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ച നാട് എന്നർത്ഥത്തിൽ '''ഖൈറുള്ള''' എന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്രെ. അതു ലോപിച്ചാണ്, കേരളം എന്ന പേരുണ്ടായതെന്നാണത്. "മലബാർ" എന്ന പദം അറബികൾവഴി ലഭിച്ചതാണെന്നതാണ്‌, ഈ അഭിപ്രായത്തിനു കൂടുതൽ പിന്തുണനല്കുന്നത്. "മഹൽ" എന്ന പദവും "ബുഹാർ" എന്ന പദവും ചേർന്നാണു മലബാർ എന്ന പദമുണ്ടായതത്രേ. "മഹൽബുഹാർ" എന്നാൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ നാട് എന്നർത്ഥം. അതു പിന്നീടു ലോപിച്ചാണ്, മലബാർ എന്നായത്. കേരളീയരല്ലാതെ, മറ്റാരും കേരളം എന്ന തികച്ചു പറയുന്നില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "M " എന്ന അക്ഷരമുണ്ടായിട്ടും "കേരള" എന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിലെഴുതുന്നത്. ഇക്കാര്യവും ഈ വാദത്തിന് ഉപോൽബലകമായിപ്പറയുന്നു.<ref> {{cite book |last=മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി|first=പി.കെ.|authorlink=പി.കെ.മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി |title=മുസ്ലീങ്ങളും കേരളസംസ്കാരവും|year=1982|publisher=കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി|location= തൃശൂർ|isbn= }}</ref> * കേരളം എന്ന പേരു്, [[കേരളചരിത്രം|‘ചേരളം’]] എന്ന പദത്തിൽനിന്നുദ്ഭവിച്ചതാണെന്നാണ്, മറ്റൊരു വാദം. ചേർ, അഥവാ ചേർന്ത എന്നതിന്, ചേർന്ന എന്നാണർത്ഥം. കടൽമാറി കരകൾ കൂടിച്ചേർന്ന എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുദ്ഭവിച്ചതെന്ന് ഒരു കൂട്ടർ കരുതുന്നു. [[സംഘകാലം|സംഘകാലത്തിലെ]] നെയ്തൽ തിണൈ എന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിൽവരുന്ന ഇവിടം, കടൽചേരുന്ന ഇടം എന്നയർത്ഥത്തിൽ ചേർ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ചേർ+അളം എന്നതിന്, സമുദ്രമെന്ന അർത്ഥവുമുണ്ട്. കടലോരമെന്ന സൂചനയാണ് ചേരളം തരുന്നത്. ചേരലർ കടലോരത്തിന്റെ അധിപരുമായി.<ref> സോമൻ ഇലവുംമൂട്; പ്രാചീനകേരളചരിത്രസംഗ്രഹം; താൾ 42, ധന്യാ ബുക്സ്, പുതുപ്പള്ളി, ഏപ്രിൽ 2000. </ref> * [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേര രാജാക്കന്മാരിൽ]]<nowiki/> നിന്നുമാകാം പേർ വന്നതെന്നാണ്, മറ്റൊരഭിപ്രായം.<ref> മനോരമ ഇയർ ബുക്ക് 2006 താൾ 372. മനോരമ പ്രസ്സ് കോട്ടയം </ref> ഇവരുടെ പേർ തന്നെ '''ഥേര''' എന്ന [[പാലി]] വാക്കിൽനിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ് എന്നാണ് മറ്റൊരു മതം. അതിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതവുമായി]] ബന്ധംകാണുന്നു. '''ഥേരൻ''' എന്ന വാക്കിന്, വലിയേട്ടൻ എന്നാണു വാച്യാർത്ഥം. ബുദ്ധമതത്തിലെ [[ഥേരവാദം|ഥേരവാദമതത്തിൽപെട്ടവരായിരുന്നു]] ചേരരാജാക്കന്മാർ എന്നു കരുതുന്നു. ഥേര എന്ന വാക്ക്, പാലിയിൽനിന്ന്, [[താലവ്യവത്കരണം]] എന്ന സ്വനനയപ്രകാരം ചേരൻ എന്നായതാണെന്നും, സ്ഥലമെന്ന അർത്ഥത്തിലുള്ള പാലിപദമായ തളം, ആദിലോപംപ്രാപിച്ച് അളം ആയതാണെന്നും ഇക്കൂട്ടർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കേരളം ഒരുകാലത്ത് [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരുടെ]] പ്രബലകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന വിശ്വാസം ബലപ്പെടുത്തുന്നതാണീ വാദം.<ref> {{cite book |last=പി.ഒ. |first=പുരുഷോത്തമൻ |authorlink=പി.ഒ. പുരുഷോത്തമൻ|title=ബുദ്ധന്റെ കാല്പാടുകൾ - പഠനം |year=2006 |publisher=പ്രൊഫ. വി. ലൈല |location= കേരളം |isbn= 81-240-1640-2 }} </ref> * വീരകേരളന്റെ നാടായതിനാൽ കേരളം എന്ന പേർവന്നുവെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്.<ref>മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> * മലഞ്ചെരിവ് എന്നർത്ഥമുള്ള ചാരൽ എന്ന തമിഴ്പദത്തിൽനിന്നാണ് ചേരൽ ഉണ്ടായതെന്നും അതാണ്, കേരളമായതെന്നുമുള്ള മറ്റൊരു വാദവും നിലനിൽക്കുന്നു. * ചേരം (കേരളം) എന്ന വാക്ക്, നാഗം (പാമ്പ്) എന്നതിന്റെ തൽസമമാണെന്ന് എൽ.എ. അനന്തകൃഷ്ണയ്യർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref> L. A. Ananthakrishna Iye: The Ethnographical survey of Cochin state. Monograph no:10 1906 </ref> കേരളത്തിലെ ദ്രാവിഡരുടെ നാഗാരാധനകാരണമായിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഈ പേരുവരാനിടയായത്. *കേരം എന്നത്, ചേരം എന്നതിന്റെ കർണ്ണാടകോച്ചാരണമാണെന്ന് ഡോക്ടർ [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഗോകർണ്ണത്തിനും, കന്യാകുമാരിക്കുമിടയിലുള്ള പ്രദേശത്തിന് ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ചേരം എന്നപേര്, കേരളം ആയി മാറിയതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref name=keralam343>{{cite book|title=കേരളചരിത്രം|last=പ്രൊഫസ്സർ.എ.|first=ശ്രീധരമേനോൻ|publisher=ഡി.സി.ബുക്സ്|year=2007|isbn=81-264-1588-6|page=26|quote=കേരളം എന്ന പേരിന്റെ ഉൽപത്തി}}</ref> [[പ്രമാണം:Kerala-map-ml.png|thumb|250px|കേരളത്തിന്റെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള ഭൂപടം]] ==ഭാഷ== [[പ്രമാണം:Collage malayalam letters.svg|ലഘുചിത്രം|മലയാളഭാഷയിലെ ലിപികൾ]] കേരളീയരുടെ പൊതുവ്യവഹാരഭാഷ, ദ്രാവിഡഭാഷാഗോത്രത്തില്പെട്ട [[മലയാളം|മലയാളമാണ്]]. പ്രാഗ്കാലതമിഴിൽനിന്നു രൂപംകൊണ്ടതാണു മലയാളം. [[വട്ടെഴുത്ത്|വട്ടെഴുത്തുലിപികളിലാണ്]] ആദ്യകാലമലയാളം എഴുതപ്പെട്ടുപോന്നത്. വട്ടെഴുത്തുലിപികളുടേയും [[ഗ്രന്ഥലിപി| ഗ്രന്ഥലിപികളുടേയും]] സങ്കലനത്തിലൂടെയാണ്, ഇന്നത്തെ മലയാളലിപിസഞ്ചയം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. സി.ഇ. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ്, ഇന്നെഴുതപ്പെടുകയും കേൾക്കപ്പെടുകയുംചെയ്യുന്ന മലയാളം, ഏറെക്കുറെ രൂപപ്പെടുന്നത്. നിത്യവ്യവഹാരഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായി വാമൊഴിവൈവിദ്ധ്യം, ഇന്നും വളരെയേറെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വരമൊഴിയുടെ കാര്യത്തിൽ കേരളമൊട്ടാകെ പണ്ടുമുതൽക്കേ ഏകമാനത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭാഷയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച്, ഇപ്പോഴും തർക്കംനിലനിൽക്കുന്നു == ചരിത്രം == {{Main|കേരള ചരിത്രം}} പ്രാകൃതകാലം മുതലേയുള്ള നിരവധി മനുഷ്യപ്രയാണങ്ങളുടേയും അവയിൽനിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞ അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടേയും തുടർച്ചയുടെ ബാക്കി പത്രമാണ്‌ ഇന്നത്തെ കേരളം.ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തീരദേശത്ത് ആദ്യമായി എത്തിപ്പെട്ടവർ [[നെഗ്രിറ്റോയ്ഡ്]]-[[ആസ്ത്രലോയ്ഡ്]] വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ടവരായിരുന്നിരിക്കണം എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ പ്രാകൃതകാലത്ത് ഇന്നുകാണുന്ന സമതലങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഇക്കൂട്ടർ മുഖ്യമായും വനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന നിരപ്പിലുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങളാണ് സ്വാഭാവികമായും താവളമാക്കിയത്. ഇവർ മുഖ്യമായും നായാട്ടിലൂടെയും വനങ്ങളിലെ കായ്കനികൾ ഭക്ഷിച്ചുമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. [[കൃഷി]] അവർക്ക് അജ്ഞാതമായിരുന്നു. ഇവരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇന്നും കേരളത്തിൽ അവശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കൻ മലകളിലും കാടുകളിലും കണ്ടുവരുന്ന [[പണിയർ]], [[ഇരുളർ]], [[കുറിച്യർ]], [[മുതുവാൻ|മുതുവാന്മാർ]], മലയരയർ, [[മലവേടർ]], [[ഉള്ളാടർ]], [[കാണിക്കാർ]] തുടങ്ങിയ ആദിവാസികൾ ഇവരുടെ പിൻഗാമികൾ ആണ്.<ref> [[മാതൃഭൂമി]] ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> <!-- പ്രാചീനശിലാ യുഗത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലായിരിക്കണം ഇവരുടെ അധിനിവേശം നടന്നത് (വെരിഫൈ ചെയ്യണം) --> [[പ്രമാണം:Muniyara.jpg|thumb|left|ശിലായുഗത്തിലേതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[മുനിയറകൾ]] കേരളത്തിലെ [[മറയൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്ത്.]] പിന്നീട് കടന്നുവന്നവരാണ് [[ദ്രാവിഡർ]]. കടൽ കുറേക്കൂടി പിൻവാങ്ങി കൂടുതൽ സമതലപ്രദേശങ്ങൾ ഉയർന്നുവരികയും ഭൂപ്രകൃതിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തതിനുശേഷമാണ് ഇതെന്നാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. മഹാശിലസംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ ഇവരാണ്. കേരളത്തിൽ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കൃഷി അറിയാമായിരുന്ന ഇവർ ആദിമനിവാസികൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന വനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുകയോ ആദിമനിവാസികൾ സമതലങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാതിരിക്കുകയോ ചെയ്തിരിക്കാം. ഈ ആദിമനിവാസികൾ തങ്ങളുടേതായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ അയൽക്കാരുമായി കൊള്ളക്കൊടുക്കകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായി പിൽക്കാലത്തെ [[സംഘസാഹിത്യം|സംഘം കൃതികളിൽ]] നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഇവർ [[കാളി]], പൂർവ്വികർ(മുത്തപ്പൻ), പ്രകൃതിശക്തികൾ, മലദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസങ്ങളും]] [[പുരാണം|പുരാണങ്ങളും]] രചിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെടുമ്പോഴേക്ക് ഏതായാലും കേരളം എന്ന വാക്ക് ഒരു സ്വതന്ത്രാസ്തിത്വം നേടിയിരുന്നു. ബി.സി.എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[രാമായണം|രാമായണത്തിലെ]] കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം 41ആം സർഗത്തിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. [[സുഗ്രീവൻ]], വാനരന്മാരെ ദക്ഷിണദേശത്തേയ്ക്കയക്കുമ്പോൾ കാണാവുന്ന രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: {{Rquote|left|<poem> നദീം ഗോദാവരീം ചൈവ സർവമേവാനുപശ്യത തഥൈവാന്ധ്രാൻ ച പൗണ്ഡ്രാൻ ച ചോളാൻ പാണ്ഡ്യാൻ ച കേരളാൻ</poem>|||രാമായണം, കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം.<ref>[http://sa.wikisource.org/wiki/किष्किन्धाकाण्डे_एकचत्वारिंशः_सर्गः_॥४-४१॥ Wikisource-രാമായണം "नदीम् गोदावरीम् चैव सर्वम् एव अनुपश्यत । तथैव आन्ध्रान् च पुण्ड्रान् च चोलान् पाण्ड्यान् केरलान् ॥४-४१-१२॥]</ref>}} [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഭാരതഭൂമിയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ ദ്രമിഡം, കേരളം, കർണാടകം മുതലായ നാമങ്ങൾ വരുന്നു. അതിനാൽ [[വ്യാസൻ]] ഭാരതമെഴുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളരാജ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അത് ദ്രാവിഡദേശത്തുനിന്നും ഭിന്നമായിരുന്നു എന്നും മനസ്സിലാക്കാം. മഹാഭാരതത്തിൽ ആദിപർവം 175ആം അധ്യായത്തിലും, സഭാപർവം 31ആം അധ്യായത്തിലും, വനപർവം 254ആം അധ്യായത്തിലും, ദ്രോണപർവം 70ആം അധ്യായത്തിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. രുക്മിണീസ്വയംവരത്തിൽ സംബന്ധിക്കുന്നതിനായി ദക്ഷിണദേശത്തുനിന്നും ചോളനും, പാണ്ഡ്യനും, കേരളനും വിദർഭ രാജധാനിയിൽ സന്നിഹിതരായിരുന്നതായി [[ഭാഗവതം]] ദശമസ്കന്ധത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം, അഗ്നിപുരാണം എന്നിവയിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞ് ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞാണ് അവ ഇന്നത്തെ മട്ടിലായതെന്നും അതിനിടെ അവയിൽ പ്രക്ഷിപ്തമായി പലതും കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും പണ്ഡിതമതമുണ്ട്. കേരളത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ രേഖ ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് 272-നും 232-നും ഇടയിൽ മദ്ധ്യേന്ത്യയിൽ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്ഥാപിച്ച ഒരു ശിലാഫലകത്തിൽ (രണ്ടാം ശിലാശാസനം) നിന്നാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref> {{cite book | last = പി.കെ. | first = ബാലകൃഷ്ണൻ| authorlink = പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ | title = ജാതിവ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും| publisher = [[കറൻറ് ബുക്സ്]] തൃശൂർ| year = 2005 | doi = | isbn = 81-226-0468-4 }} </ref> കേരളരാജാവിന്റെ പേര് അശോകശാസനത്തിൽ പറയുന്നില്ലെങ്കിലും ഇവിടെ '''കേരളപുത്ര''' എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത് കേരളമാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ശിലാശാസനം 13-ലും ഇതേരീതിയിലുള്ള പരാമർശം കാണാം. താമ്രപർണി എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഇന്നത്തെ [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയാണ്]]. കേരളവും [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി]] മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധത്തിന് പുരാതനമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ബി.സി.ഇ. 1000-ൽ [[സോളമൻ|സോളമന്റെ]] കപ്പലുകളിൽ ഫൊണീഷ്യന്മാർ കേരളതീരത്തുള്ള ഓഫിർ എന്ന തുറമുഖം സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ [[പൂവാർ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ ഓഫീർ തുറമുഖം നിലനിന്നിരുന്നത് എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=rockliff>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |author2= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=2|url=}}</ref> ബൈബിളിൽ പലയിടത്തായി കേരളത്തെ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആനകളെ കുറിച്ച് പറയുന്ന സ്ഥലത്തു ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വന്ന ആന എന്ന് വ്യകതമായി പറയുന്നുണ്ട്. ബൈബിളിൽ എസ്തറിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ വർഷം ബി.സി. 483-482 തുടങ്ങി മാർച്ച് 473 ബി.സി. കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയെയും പരാമർശ്ശിക്കുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്തുവിനു ശേഷമുളള ആദ്യനൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ, [[ചൈനീസ്‌ ഭാഷ|ചൈനീസ്]] യാത്രാരേഖകളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയുളള വിവരണങ്ങൾ കാണാം. ക്രി.മു. 302 സെലൂക്കസ് നിക്കേറ്റർ അയച്ച സഞ്ചാരിയായ മെഗസ്തനീസിന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയും ഇവിടത്തെ തുറമുഖത്തെപ്പറ്റിയും വിവരണം ഉണ്ട്. ക്രി.വ. ആദ്യ നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട പെരിപ്ലസ് എന്ന സഞ്ചാരസാഹിത്യത്തിൽ കേരളത്തിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുരാതന കാലം മുതൽ കേരളം [[ചേര രാജവംശം|ചേര രാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. [[തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ചേരൻമാരുടെ വ്യവഹാര ഭാഷ. തമിഴിൽ നിന്നും വേറിട്ട് മലയാള ഭാഷ ഉത്ഭവിച്ചതോടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതു ചരിത്രം പിറക്കുന്നത്. ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലേ കേരളത്തിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനു പ്രചാരം ലഭിച്ചു. ക്രിസ്തുവിനു മുൻപു തന്നെ കേരളീയർ യഹൂദരുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തു ശിഷ്യനായ [[തോമാശ്ലീഹാ|തോമസിന്റെ]] കേരളത്തിലേക്കുളള വരവിനു കളമൊരുക്കിയതു ഈ ബന്ധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനു വളരെക്കാലം മുന്നേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈനമതങ്ങളും കേരളത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ബുദ്ധമതം ക്ഷയിക്കുകയും ഹിന്ദുമതം പ്രബലമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ അറബി വ്യാപാരികളാണ് മലബാറിലെ പ്രബലമായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ പിറവിക്കു പിന്നിൽ. പത്താം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അസംഖ്യം ജന്മി പ്രഭുക്കന്മാർ വളർന്നു വന്നു. ഇവരുടെ അധികാരവടംവലികൾക്കും ബലപരീക്ഷണങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ ആത്യന്തികമായി, പതിനെട്ടാംനൂറ്റാണ്ടോടെ. [[സാമൂതിരി]], [[കൊച്ചി]] രാജാവ്, [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പ്രധാന അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വടക്ക് [[ചിറക്കൽ]], [[കോലത്തിരി]], വള്ളുവകോനാതിരി, തുടങ്ങിയ രാജവംശങ്ങളും മലബാറിൽ ചെറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[അറക്കൽ|അറക്കലും]] തിരൂർ സ്വരൂപവും, കുറുബ്രാനാട്, കടത്തനാട്, കൊടുങ്ങല്ലൂര് രാജവംശവും മേൽക്കൊയ്മ നിലനിർത്തിപ്പോന്നു. തുടർന്നാണ് കേരളം വിദേശാധിപത്യത്തിനു കീഴിലാവുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ അധികാരമുറപ്പിക്കുന്ന കാലമായപ്പോഴേക്ക് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രിട്ടീഷ്‌‌ [[മലബാർ]], കൊച്ചി, [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് കീഴിലായി. [[പ്രമാണം:Calicut 1572.jpg|thumb|left|400px| 1572 ലെ കാലിക്കറ്റ് പോർട്ട് - പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ കാലത്ത് വരച്ചത്, ജോർജ്ജ് ബ്രൗൺ ഫ്രാൻസ് ഹോഗെൻബെർ എന്നിവരുടെ ചിവിയേറ്റ്സ് ഓർബിസ് ടെറാറും എന്ന അറ്റ്ലസിൽ നിന്ന്]] പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായ [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] [[1498]]-ൽ കേരളത്തിൽ എത്തിയത് കേരളത്തിൽ നിന്നുളള സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ അറബികളുടെ മേൽക്കോയ്മ തകർക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ആയിരുന്നു. അതുവരെ യൂറോപ്പുമായുളള വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുടെയെല്ലാം ഇടനിലക്കാർ അറബികളായിരുന്നു. ഏതായാലും കേരളത്തിന്റെ കടൽമുഖങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികൾക്കു മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെട്ടതോടെ ഭൂമിമലയാളത്തിന്റെ ചരിത്രഗതി മാറിമറിഞ്ഞു. ഇതോടെ കേരളത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ പുതിയ അദ്ധ്യായം തുറക്കുകയായി. കേരള ചരിത്രത്തിൽ ക്രമബദ്ധമായ രേഖകൾ പാശ്ചാത്യനാടുകളിൽ ലഭ്യമാകുന്നത് [[വാസ്കോഡഗാമ]]യുടെ കേരള സന്ദർശനത്തോടെയാണ്.<ref> എം.എൻ. നമ്പൂതിരി; സാമൂതിരി ചരിത്രത്തിലെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ. വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം ശുകപുരം, കേരളം 1987 </ref> പോർച്ചുഗീസുകാരെത്തുടർന്ന് ഡച്ചുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും അവസാനമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കേരളചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഏടുകളിലെല്ലാം വിദേശാധിപത്യത്തിനെതിരെ നടന്ന നിരവധി സമരങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. [[പ്രമാണം:De Lannoy Surrender.JPG|thumb|[[Dutch East India Company|ഡച്ച്]] കമാന്ററായ [[Eustachius De Lannoy|ഡി. ലെനോയ്]] [[Marthanda Varma|മാർത്താണ്ഡവർമ്മക്ക്]] മുൻപിൽ [[Battle of Colachel|കുളച്ചൽ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം [[Padmanabhapuram Palace|പത്മനാഭകൊട്ടാരത്തിൽ]] വച്ച് കീഴടങ്ങുന്നു]] ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചതുമുതൽ '''കേരളം''' [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[മലബാർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്നു. [[മലബാർ]] പ്രദേശം [[മദിരാശി സംസ്ഥാനം|മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിനു കീഴിലായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലും]] നാട്ടുരാജാക്കൻമാരിലൂടെയായിരുന്നു ഭരണം. [[1947]]ൽ ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രയായ ശേഷം, ഐക്യകേരളത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടു. ഇതേത്തുടർന്ന്, [[1956]] [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്നിനാണ്]] [[മലയാളം]] പ്രധാനഭാഷയായ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്തുകൊണ്ട് '''കേരളം''' എന്ന [[സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിച്ചത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്ന്]] കേരളപ്പിറവിദിനമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2024 ലെ നാഷണൽ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട്‌ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 35.97 മില്യൺ അഥവാ 3.60 കോടിയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാമത് ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 3.31 കോടി ആണ്. ഇത് 3.18 കോടി എന്ന 2001 ലെ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ 4.91 ശതമാനത്തിന്റെ വർദ്ധനവാണ്. ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 2.56 ശതമാനം കേരളത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്. ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ സംസ്ഥാനം ആണ് കേരളം. കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 2200 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. ജനങ്ങൾ കൂടുതലും തീര പ്രദേശങ്ങളിലും ഇടനാട്ടിലും താമസിക്കുന്നവരാണ്. മലയോരങ്ങളിൽ ജനസാന്ദ്രത താരതമ്യേനെ കുറവാണ്. 2023 ലെ NFHS സർവേ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.8 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് പ്രത്യുത്പാദനം (TFR). == നാഴികക്കല്ലുകൾ == [[പ്രമാണം:Madras Prov 1859.gif|thumb|right|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Madras Province|മദ്രാസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] മാപ്. [[Malabar|മലബാർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[South Kanara|തെക്കെ കാനറ]] ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്.]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[ക്രി.മു. 350]] – [[ക്രി.മു. 275]] – [[ചാണക്യൻ|ചാണക്യന്റെ]] അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[ക്രി.മു. 270]] – അശോകന്റെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[52]] – ക്രിസ്തുശിഷ്യൻ [[തോമാശ്ലീഹ]] കേരളത്തിൽ വന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. * [[66]]–[[68]] – ജൂതന്മാരുടെ ആഗമനം * [[550]] കുരുമുളകിനേയും നാളികേരത്തേയും കുറിച്ച് [[കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റിസ്]] വിവരിക്കുന്നു. * [[664|630]] – [[മാലിക് ഇബ്നു ദിനാർ]] കേരളത്തിൽ എത്തുന്നു * [[778|788]] – [[ശങ്കരാചാര്യർ]] ജനിച്ചു. * [[800]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം – കുലശേഖരവർമ്മൻ. * [[825]] – കൊല്ലവർഷാരംഭം. * [[1090]] – രാമവർമ്മ കുലശേഖരന്റെ ഭരണാരംഭം. * [[1102]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്ത്യം. പ്രാദേശികസ്വരൂപങ്ങളുടെ ആവിർഭാവം. * [[1341]] – വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ തുടർന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ മുസിരിസ് തുറമുഖം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, കൊച്ചിയിൽ ഒരു സ്വാഭാവികതുറമുഖം രൂപം കൊള്ളുന്നു. * [[1498]] – വസ്കൊ ഡി ഗാമ കോഴിക്കോടിനടുത്ത് കപ്പലിറങ്ങുന്നു. യൂറോപ്പ്യൻന്മാർ കേരളത്തിലേക്ക്. * [[1653]] – [[കൂനൻ കുരിശുസത്യം]] *[[1789]] – ടിപ്പു സുൽത്താൻ കേരളം ആക്രമിക്കുന്നു. ==ഐതിഹ്യം== [[പ്രമാണം:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|left|[[Parasurama|പരശുരാമൻ]] മഴുവെറിഞ്ഞ് കേരളത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നു]] *ഹൈന്ദവ, വൈഷ്ണവ വിശ്വാസപ്രകാരം കേരളോല്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യത്തിൽ, [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമായ [[പരശുരാമൻ]] ക്ഷത്രിയ നിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണർക്ക്]] ദാനം ചെയ്യാനായി തന്റെ ആയുധമായ പരശു(മഴു) കൊണ്ട് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്ത പ്രദേശമാണ് കേരളക്കരയെന്നു പറയുന്നു.<ref>[[s:കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം|കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം - വിക്കി ഗ്രന്ഥശാല]]</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == {{main|കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം}} <!-- {{kerala map}} --> [[പ്രമാണം:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടി- [[ആനമുടി]] (2695 മീറ്റർ)]] കേരളം ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണിത്. ഇന്ത്യയുടെ വെറും 1.18 ശതമാനം വിസ്തീർണ്ണമേ കേരളത്തിനുള്ളൂ. എന്നാൽ ജനസംഖ്യയുടെ കാര്യത്തിൽ 3-4 % വരുന്നുണ്ട്. അക്ഷാംശം 8^o17' 30" മുതൽ 12^o47‘40“ വരെയും രേഖാംശം കിഴക്ക് 74^o51‘57“ മുതൽ 77^o 24‘47“ വരെയുമാണ് കേരളത്തിന്റെ കിടപ്പ്. ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 38,863 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. തെക്കുവടക്ക് നിളം 560 കി.മീറ്ററും കിഴക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ശരാശരി വീതി 60 കിലോമീറ്ററും ആണ്. കേരളത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തെ വീതി 11 കി. മീ ആണെങ്കിൽ [[എറണാകുളം]], [[ഇടുക്കി]] ജില്ലകളിൽ 124 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയുണ്ട്. തെക്കോട്ട് വീണ്ടും വീതി കുറഞ്ഞ് വരുന്നു. === ജില്ലകൾ === {{Main|കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ}} [[പ്രമാണം:Kerala density map1.PNG|thumb|left|കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത ഭൂപടം. ഇരുണ്ട നിറം കൂടിയ ജനസാന്ദ്രതയും ഇളം നിറം കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രതയും കാണിക്കുന്നു.]] കേരളത്തിലെ പതിനാല് ജില്ലകൾ [[വടക്കേ മലബാർ]], [[തെക്കേ മലബാർ]], [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നീ നാല് ചരിത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്നു. ഈ കാഴ്ചപ്പാടിന്ന് ഇവിടെ, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ബ്രിട്ടിഷ്ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ട കാലത്തോളമേ പഴക്കമുള്ളൂ. അതിന്നുമുൻപ് ഇവിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് അനേകം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്ന ഓരോ [[ജില്ല]]കളും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. * '''[[വടക്കേ മലബാർ]]''': [[കാസറഗോഡ് (ജില്ല)|കാസറഗോഡ്]], [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]], [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക്, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര]] താലൂക്ക് * '''[[തെക്കേ മലബാർ]]''': [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] വടകര താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]]''': [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[തിരുവിതാംകൂർ]]''': [[കോട്ടയം (ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[ഇടുക്കി (ജില്ല)|ഇടുക്കി]], [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]], [[പത്തനംതിട്ട (ജില്ല)|പത്തനംതിട്ട]], [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]], [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] കേരളത്തിൽ 14 [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]], 27 [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]], 78 [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്കുകൾ]], 1664 റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ, 6 [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] 87 [[നഗരസഭ|നഗരസഭകൾ]] 941 [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമായ [[പുതുച്ചേരി|പുതുച്ചേരിയുടെ]] ഭാഗമായ [[മാഹി|മാഹിയുടെ]] അതിരുകൾ മുഴുവൻ കേരളവുമായാണ് പങ്കുവെക്കുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്]] സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവും.<ref name=largestcity>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer:India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061933/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയാണ്]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരാതിർത്തിയിലായി വസിക്കുന്നതും.<ref name=largestUA>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer: India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001104243/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> വലിയ തുറമുഖ നഗരവും. [[കോഴിക്കോട്]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വാണിജ്യനഗരങ്ങൾ. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നത് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലാണ്]]. ഇവിടത്തെ 50 ശതമാനത്തിലധികം ജനങ്ങൾ നഗരത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |title=Directorate of Industries and Commerce - Kannur District |access-date=2009-07-14 |archive-date=2014-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013220/http://www.dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ [[ഹൈക്കോടതി]] എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ---- {| class="navbox" width="97%" !colspan="12" style="padding:0.3em 0; line-height:1.2em; font-size:110%;"| കേരളത്തിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങൾ<br />{{nobold|<small>(2001 Census of India estimate)<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/India-Kerala.html |title=Kerala |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner |date=2007-03-18 |accessdate=2008-07-23}}</ref></small>}} |- ! റാങ്ക് !! നഗരം !! ജില്ല !! ജനസംഖ്യ !! rowspan="6" |<!--{{Tnavbar|The Cities and the Largest Towns in Kerala|plain=1}}--> [[പ്രമാണം:Tvmcityview.jpg|border|135px|തിരുവനന്തപുരം]]<br /> [[തിരുവനന്തപുരം]]<br /> <br /> <br /> [[പ്രമാണം:Kochi India.jpg|border|135px|കൊച്ചി]]<br /> [[കൊച്ചി]]<br /> |- | align=center | 01 ||align=left | '''[[തിരുവനന്തപുരം]]''' || [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] || 744,983 |- | align=center | 02 ||align=left | '''[[കൊച്ചി]]''' || [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]] || 595,575 |- | align=center | 03 ||align=left | '''[[കോഴിക്കോട്]]''' || [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട്]] || 436,556 |- | align=center | 04 ||align=left | '''[[കൊല്ലം]]''' || [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]] || 361,029 |- | align=center | 05 ||align=left | '''[[തൃശ്ശൂർ]]''' || [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ]] || 317,526 |- |06 |[[കണ്ണൂർ]] |[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]] |232,486 | |- | align="center" | 07 || align="left" | '''[[ആലപ്പുഴ]]'''|| [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]]|| 187,495 | |- | align="center" | 08 || align="left" | '''[[പാലക്കാട്]]'''|| [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട്]]|| 130,767 | |- | align="center" | 09 || align="left" | '''[[തലശ്ശേരി]]'''|| [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]]|| 99,387 | |- | align="center" | 10 || align="left" | '''[[പൊന്നാനി]]'''|| [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]]|| 87,495 | |- | align="center" | 11 || align="left" | '''[[മഞ്ചേരി]]''' || [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]] || 83,024 | |} ===നദികൾ=== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ നദികൾ}} 44 നദികളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത് അവയിൽ 41 ഉം പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നു. കബനി, ഭവാനി, പാമ്പാർ എന്നീ മൂന്ന് നദികൾ കിഴക്കോട്ടൊഴുകി [[കാവേരി]]യിൽ ചേരുന്നു. 15 കിലോമീറ്ററിനു മേലെ നീളമുള്ളവയെയാണ് നദികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്, അതിനു താഴെ നിരവധിയുണ്ടെങ്കിലും അവയെ നദികളുടെ ഗണത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കേരളത്തിലെ മിക്ക നദികളും ഒരേ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു. കേരളത്തിലെ നദികൾ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതിനോടപേക്ഷിച്ച് വളരെ ചെറുതാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദി [[പെരിയാർ]] ആണ്. കേരളത്തിൽ നദികളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു ആദിമകാലത്തിൽ ഗതാഗതം നടന്നിരുന്നത്. നദികളിൽ നിന്ന് ജലസേചനം മത്സ്യബന്ധനം എന്നിവക്കു പുറമേ വിദ്യുച്ഛക്തിയും കേരളത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ജലസേചനത്തിനും ജലവൈദ്യുത നിർമ്മാണത്തിനുമായി നിരവധി അണക്കെട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ==ഭൂഗർഭജലം== [[കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ്|കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡും]] [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പും]] സംയുകതമായി കേരളത്തിലെ ഭൂഗർഭജല സമ്പത്തിന്റെ അളവു് നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആയിരത്തോളം കിണറുകളിൽ കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ് പഠനത്തിനായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. 2011ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം കേരളത്തിൽ ലഭ്യമായ ഭൂഗർഭജലം 6696 ഘനലക്ഷം മീറ്ററാണ്. വാർഷിക ഭൂഗർഭജല ലഭ്യത 6070 ഘനമീറ്ററാണ്. 3070 ഘനമീറ്റർ ഭൂഗർഭജലം കൃഷിയ്ക്ക് ലഭ്യമാണ്. കൂടുതൽ [[ഭൂഗർഭജല വിനിയോഗം]] [[ കാസറഗോഡ്|കാസറഗോഡും]] (77ശതമാനം) കുറവ് [[വയനാട്| വയനാടും]] (18ശതമാനം) ആണ്. അതിചൂഷണം [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ [[ചിറ്റൂർ|ചിറ്റൂരി]]ലാണ്. അർധഗുരുതരമായ 23 ബ്ലോക്കുകലുണ്ട്. [[കാസറഗോഡ്]], [[മലമ്പുഴ]] ബോക്കുകളെ ഗുരുതരമായും [[ചിറ്റൂർ]] ബ്ലോക്കിനെ അതീവ ഗുരുതരമായും വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 2025ൽ ഗാർഹിക-വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് 1710 ഘനമീറ്ററാകും. ഇത് കൃഷിയ്ക്കാവശ്യമായത് ഒഴിവാക്കിയാണ്.<ref name="test12">കേരളത്തിലെ ഭൂജല സമ്പത്ത്, ഡോ. നന്ദകുമാർ.പി.- ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ 2013</ref> ==വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ== [[File:Idukki009.jpg|thumb|right| ഇടുക്കി അണക്കെട്ട഼]] ===നദീജല പദ്ധതികൾ=== കേരളത്തിലെ പ്രധാന നദീജല പദ്ധതികൾ. {| class="wikitable" |- ! ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ബന്ധപ്പെട്ട നദികൾ |- | [[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ശെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ഇടുക്കി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[പെരിയാർ ]] |- | *[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[എറണാകുളം]] | [[ഇടമലയാർ]] |- | [[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[തൃശൂർ]] | [[ഷോളയാർ]] |- | [[കുറ്റ്യാടി പദ്ധതി| കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കോഴിക്കോട്]] | [[കുറ്റ്യാടിപ്പുഴ]] |- | [[തെന്മല അണക്കെട്ട് | കല്ലട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കൊല്ലം]] | [[കല്ലടയാർ]] |} ===പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ=== കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[കഞ്ചിക്കോട്]] | [[പാലക്കാട്]] | 2.025 |- | [[രാമക്കൽമേട്]] | [[ഇടുക്കി]] | 14.25 |- | [[അഗളി]] | [[പാലക്കാട്]] | 17.40 |}<ref name="vns3">ഊർജരംഗത്ത് സൂര്യപ്രഭ, ആര്യാടൻ മുഹമ്മദ് – ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ2013</ref> ===താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ=== താപോർജ്ജ വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|ബ്രഹ്മപുരം]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[എറണാകുളം]] |106.6 |- | [[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|കോഴിക്കോട്]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[കോഴിക്കോട്]] | 128.00 |- | [[കായംകുളം താപനിലയം|കായംകുളം]] ([[എൻ.ടി.പി.സി]]) | [[ആലപ്പുഴ]] |398.58 |- | [[ബി.എസ്.ഇ.എസ്]] (കെ.എസ്.ഇ.ബി) | [[എറണാകുളം]] | 157.00 |- | [[കാസറഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ]] | [[കാസറഗോഡ്]] | 20.44 |}<ref name="vns3"/> ===സഹ ഉത്പാദനം=== {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | എം.പി.എസ്. സ്റ്റീൽ കോ-ജനറേഷൻ | [[പാലക്കാട്]] |10 |- | [[പി.സി.ബി.എൽ. ലിമിറ്റഡ് കോ-ജനറേഷൻ]] | [[എറണാകുളം]] | 10 |} <ref name="vns3"/> ==കടലും തീരവും== കേരളത്തിന് 580 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കടൽത്തീരമുണ്ട്.<ref name=coastline>{{Cite web |url=http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426042052/http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |url-status=dead }}</ref> 14 ജില്ലകളിൽ 9ഉം കടലിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നവയാണ്<ref name=coastline/>. അന്തർദേശീയധാരണ അനുസരിച്ച് കരയിൽ നിന്ന് 320 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വരെയുള്ള കടൽ പ്രദേശം കേരളത്തിന് മത്സ്യബന്ധനത്തിനവകാശപ്പെട്ടതാണ്. ===തുറമുഖങ്ങൾ=== [[കൊച്ചി]] എന്ന പ്രധാന തുറമുഖം കൂടാതെ 18 അപ്രധാനതുറമുഖങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം]],[[കൊല്ലം തുറമുഖം]] തങ്കശ്ശേരി തുറമുഖം, [[ആലപ്പുഴ തുറമുഖം]], [[കായംകുളം തുറമുഖം]], [[മനക്കോടം തുറമുഖം]], [[തിരുവനന്തപുരം തുറമുഖം]], [[നീണ്ടകര തുറമുഖം]], [[മുനമ്പം തുറമുഖം]], [[പൊന്നാനി തുറമുഖം]], [[ബേപ്പൂർ തുറമുഖം]], [[കോഴിക്കോട് തുറമുഖം]], [[തലശ്ശേരി തുറമുഖം]], [[കണ്ണൂർ തുറമുഖം]], [[അഴീക്കൽ തുറമുഖം]], [[കാസറഗോഡ് തുറമുഖം]], [[മഞ്ചേശ്വരം തുറമുഖം]], [[നീലേശ്വരം തുറമുഖം]] എന്നിവയാണ് അവ.<ref name="test14">{{Cite web |url=http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-19 |archive-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520170641/http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |url-status=dead }}</ref> * [[വല്ലാർപാടം അന്താരാഷ്ട്ര കണ്ടെയ്‌നർ ട്രാൻസ്ഷിപ്‌മെന്റ് ടെർമിനൽ|വല്ലാർപാടം ടെർമിനൽ]] ==വനങ്ങൾ== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ}} കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 29,1 ശതമാനം, അതായത് 11,309.5 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വനമേഖലയാണ്.<ref name=forestdepartment>{{cite web|title=കേരളസർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് പോർട്ടൽ|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&catid=58:forest-a-wild-life-department&id=155:secretariat-department-forest-a-wildlife&Itemid=2258|work=കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|publisher=കേരള സർക്കാർ|accessdate=6 September 2011|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതിൽ വിവിധതരം ഉഷ്ണമേഖലാവനങ്ങൾ, ഇലപൊഴിയും വരണ്ടവനങ്ങൾ, ചോലവനങ്ങൾ, പുൽമേടുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. == ഋതുക്കൾ== അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് കേരളത്തിൽ നാല് ഋതുക്കളുണ്ട്. മഞ്ഞുകാലം – ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ. വേനൽക്കാലം – മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരെ. ഇടവപ്പാതി – ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ. തുലാവർഷം – ഒക്റ്റോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ. == കാലാവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Kerala ecozones map labelled3.png|thumb|right| കേരളത്തിലെ ഭൂമിയുടെ വിഭജനം ഏകദേശ ഭൂപടം]] ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായിക്കിടക്കുന്നതിനാൽ കേരളത്തിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ സമുദ്രസാമീപ്യവും പശ്ചിമഘട്ടനിരകൾ മഴമേഘങ്ങളേയും ഈർപ്പത്തിനേയും തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നതും മൂലം, സമശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്. കേരളത്തിൽ കാലാവസ്ഥകൾ വ്യക്തമായി വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നവയാണ്. രണ്ട് മഴക്കാലങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. [[കാലവർഷം|കാലവർഷവും]] [[തുലാവർഷം|തുലാവർഷവും]]. [[കേരളത്തിലെ‌ ശൈത്യകാലം|ശൈത്യകാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ വേനൽക്കാലം|വേനൽക്കാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ ഉഷ്ണകാലം|ഉഷ്ണകാലം]] എന്നീ മറ്റു കാലാവസ്ഥകളും അനുഭവപ്പെടുന്നു. കൂടിയ [[ആർദ്രത]] മൂലം അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിൽ വർഷത്തിൽ ചെറിയ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളേ കാണിക്കാറുമുള്ളു. === ശൈത്യകാലം === ചൂടു കുറഞ്ഞ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ എന്നേ പറയാൻ പറ്റൂ. ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് അകന്ന പ്രദേശങ്ങൾ പോലെ വളരെ കുറഞ്ഞ താപനില കേരളത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണാറില്ല. മഴ നന്നായി പെയ്യും കുറഞ്ഞ താപനില 13-16 വരെ ചിലപ്പോൾ ആകാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൂടിയ താപനില 23 നു താഴെ നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സുഖകരമായ ഒരു കാലാവസ്ഥയാണ് ഇത്. മൂന്നാർ പോലെയുള്ള കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില ശൈത്യപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്നവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമാകുന്നതിനാൽ വിദേശീയരായ സന്ദർശകർ കൂടുതൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഒരു കാലമാണിത്. ഏറ്റവും കൂടിയ മഴയുടെ അളവ് 15 സെ.മീ. യിൽ താഴെയാണ്.. === വേനൽക്കാലം === കേരളത്തിൽ വേനൽക്കാലം മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരേയാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇവിടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത് . എന്നാൽ മറ്റിടങ്ങളിലില്ലാത്ത തരം വേനൽ മഴ കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വിട്ടു വിട്ട് പെയ്യുന്ന മഴ മാർച്ച് മേയ് മാസങ്ങളിലെ താപനില കുറക്കാൻ സഹായിക്കാറുണ്ട്. ഈ കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇത് മേയിലാണ് കൂടുതലും ലഭ്യമാകുന്നത്.<ref> {{cite book | title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്|publisher=മനോരമ പ്രസ്സ്|location=കോട്ടയം|year=2006}} </ref> [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ തെക്കു കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[പാലക്കാട് ജില്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ 20 സെ.മീ ഓളം മഴ ലഭിക്കാറുണ്ട്. [[കാട്ടുതീ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. === മഴക്കാലം === ഇത് വ്യക്തമായ രീതിയിൽ രണ്ട് കാലങ്ങളിലായാണ് വരുന്നത്: ഇടവപ്പാതി, തുലാവർഷം. പിന്നെ വേനൽ മഴയും. കേരളത്തിൽ ഒരു വർഷം ശരാശരി 3000മി.ലിറ്ററോളം മഴകിട്ടാറുണ്ട്. മഴവെള്ളത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തോളം കടലിലേക്ക് ഒഴുകി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name="test12"/> ==== ഇടവപ്പാതി ==== {{main|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം}} ഇടവപ്പാതി അഥവാ [[തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാലം പൊതുവേ കാലവർഷം എന്ന പേരിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. [[ജൂൺ]] മുതൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] വരേയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് ഇത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. [[ഇടവം]] പകുതിയിൽ മഴ ആരംഭിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇടവപ്പാതി എന്നു വിളിക്കാറുള്ള ഈ മഴക്കാലം അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് രൂപം കൊണ്ട് വരുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സാമീപ്യം മൂലം ഘനീഭവിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇടിവെട്ടും മിന്നലും കുറവായിരിക്കുമെന്നതും ദിവസത്തിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മഴപെയ്യുമെന്നതുമാണ് തുലാവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഇതിനുള്ള പ്രത്യേകത. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] പീരുമേട് പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടെ 400 സെ.മീ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്നു. മലബാറിലെ [[കുറ്റ്യാടി]], [[വൈത്തിരി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ് വടക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മഴയുടെ നാലിൽ മൂന്നുഭാഗവും [[ജൂൺ|ജൂണിനും]] [[സെപ്റ്റംബർ|സെപ്റ്റംബറിനും]] ഇടക്കുള്ള [[തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷത്തിലാണ്]] പെയ്യുന്നത്. വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് വരുമ്പോൾ മഴയുടെ അളവ് കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞുവരുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] വർഷത്തിൽ ശരാശരി 302.26 സെന്റീമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ഇത് 163 സെന്റീമീറ്റർ മാത്രമാണ്<ref name=rockliff1>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=22-24|url=}}</ref>‌. ==== തുലാവർഷം ==== {{Main|തുലാവർഷം}} വടക്കു കിഴക്കൻ മൺസൂൺ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് തുലാമാസത്തിലാണ് പെയ്തുതുടങ്ങുന്നത്. അതായത് ഒക്ടോബർ പകുതിയോടെ ആരംഭിച്ച് ഡിസംബർ വരെ കിട്ടുന്ന ഈ മഴ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് കൂടുതലായും ലഭിക്കുന്നത്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ആണ് ഇത് കൂടുതലായും പെയ്യുക <!--അതുകൊണ്ട് ഈ മഴ നാലുമണി മഴ{{തെളിവ്}} എന്നറിയപ്പെടുന്നു-->, മാത്രവുമല്ല മഴയ്ക്ക് ഇടി മിന്നലിന്റെ അകമ്പടി ഇക്കാലത്ത് കൂടുതലായുണ്ടാകും. [[പുനലൂർ]], [[കുറ്റ്യാടി]], നേരിയമംഗലം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ മഴ കൂടുതൽ ലഭിക്കുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[പ്രമാണം:Roads of kerala(NH47).jpg|thumb|[[ദേശീയപാത 47]]- [[ചേർത്തല]]യിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ==== റോഡുകൾ ==== {{Main|കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതകൾ}} കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതയുടെ ആകെ നീളം 1,524 കിലോമീറ്ററും സംസ്ഥാനപാതയുടേത് 4,006 കിലോമീറ്ററുമാണ്, കൂടാതെ 23,702 കിലോമീറ്റർ ജില്ലാപാതകളും കേരളത്തിലുണ്ട് <ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227182533/http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ് [[ദേശീയ പാത 17|ദേശീയ പാത 66]]. [[കന്യാകുമാരി]]<nowiki/>യിൽ നിന്നു തുടങ്ങി മുംബൈക്ക് സമീപം പനവേൽ വരെ ചെന്ന് അവിടെ വച്ച് ദേശീയപാത 4-മായി കൂട്ടിമുട്ടുന്ന ദേശീയപാത 66 കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. കേരളത്തിലൂടെയുള്ള രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ്‌ [[ദേശീയപാത 47|ദേശീയപാത 544]]. ഇത് [[തമിഴ് നാട്|തമിഴ് നാട്ടിലെ]] [[സേലം|സേലത്തുനിന്നും]] ആരംഭിച്ച് കേരളത്തിലൂടെ കൊച്ചിവരെ പോകുന്നു. <ref>[[മാതൃഭൂമി]] തൊഴിൽ വാർത്തയുടെ ഹരിശ്രീ സപ്ലിമെന്റ് 2006 സെപ്റ്റംബർ 30</ref> ദേശീയപാത 85 (കൊച്ചി-രാമേശ്വരം), ദേശീയപാത 208(കൊല്ലം-തിരുമംഗലം), ദേശീയപാത 212(കോഴിക്കോട്-മൈസൂർ), ദേശീയപാത 213 (കോഴിക്കോട്-പാലക്കാട്), ദേശീയപാത 220 (കൊല്ലം-തേനി) എന്നീ ദേശീയപാതകൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307011530/http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |url-status=dead }}</ref> ദേശീയപാതകൾ കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിലെ റോഡ് ശൃംഖലയിൽ പ്രധാനം [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക|സംസ്ഥാനപാതകളാണ്]]. ഇവ കൂടാതെ ജില്ലാപാതകളും, പഞ്ചായത്തുപാതകളും ചേർന്ന് കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളേയും ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ==== റെയിൽ‌വേ ==== [[File:Angamaly Railway Station.JPG|thumb|left|അങ്കമാലി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] കേരളത്തിലെ റെയിൽവേ ശൃംഖല, ഇടുക്കി, വയനാട് എന്നീ ജില്ലകളൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാ ജില്ലകളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. എങ്കിലും മലപ്പുറം,പൈനാവ്(ഇടുക്കി), കല്പറ്റ(വയനാട്), പത്തനംതിട്ട എന്നീ ജില്ലാതലസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ റെയിൽശൃംഖലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മംഗലാപുരത്തുനിന്ന് കാസറഗോഡ് വഴി ഷൊർണൂർ വരെയും, ഷൊർണൂർ നിന്ന് പാലക്കാട് വഴി ചെന്നൈ ഭാഗത്തേക്കും, ഷൊർണൂരിൽ നിന്ന് എറണാകുളത്തേക്കും, എറണാകുളത്തുനിന്ന് കോട്ടയം വഴിയും ആലപ്പുഴ വഴിയും വെവ്വേറെ കൊല്ലത്തേക്കും, കൊല്ലത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരം വഴി നഗർകോവിൽ ഭാഗത്തേക്കും റെയിൽപ്പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ തൃശ്ശൂർ നിന്ന് ഗുരുവായൂർക്കും ഷൊർണൂർ നിന്ന് നിലമ്പൂർക്കും കൊല്ലത്തുനിന്ന് പുനലൂർക്കും റെയിൽപ്പാതകളുണ്ട്. പാലക്കാട് നിന്ന് പൊള്ളാച്ചിയിലേക്കും പുനലൂർ നിന്ന് ചെങ്കോട്ടയിലേക്കുമുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാതകൾ ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 1861 മാർച്ച് മാസത്തിൽ ബേപ്പൂർ നിന്ന് തിരൂർ വരെയാണ് കേരളതീരത്തെ ആദ്യത്തെ റെയിൽപ്പാത നിലവിൽ വന്നത്. പിന്നീട് ഈ പാത മംഗലാപുരത്തേക്കും മദിരാശി (ചെന്നൈ)യിലേക്കും നീട്ടി. തുടർന്ന് ഷൊർണൂർ കൊച്ചി പാതയും നിലവിൽ വന്നു. ഷൊർണുർ നിലമ്പൂർ പാതയും തുടർന്ന് വന്നു. 1904 മുതൽ ചെങ്കോട്ട മുതൽ പുനലൂർ വഴി കൊല്ലം വരെയുണ്ടായിരുന്ന മീറ്റർ ഗേജ് പാത 1930-കളിൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ നീട്ടി. ബാക്കി പാതകളെല്ലാം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരകാലത്ത് ഉണ്ടായവയാണ്. ==== ജലഗതാഗതം ==== [[പ്രമാണം:NationalWaterWay3.JPG|thumb|left|ദേശീയജലപാത 3.]] [[പ്രമാണം:Boat jetty Alappuzha.JPG|thumb|ആലപ്പുഴയിലെ കുപ്പപ്പുഴയിലെ ഒരു കടവ്]] തലങ്ങും വിലങ്ങും നദികളും അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന തോടുകളും ഉള്ള കേരളത്തിൽ വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെ മുഖ്യയാത്രാവാഹനങ്ങൾ. ഇത്രയേറെ ജലഗതാഗത സൗകര്യമുള്ളതിനാലാണ് പ്രാചീനലോകത്തെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളുടെ ഭൂപടത്തിൽ കേരളതുറമുഖങ്ങളും ഇടം പിടിച്ചത്. {{Ref|Putinger Tables}} വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളതിനാൽ ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, സഞ്ചാരം, വസ്ത്രധാരണം എന്നിവയിൽ തനതായ നിരവധി ശൈലികൾ കേരളത്തിനു സ്വന്തമായി. തുറമുഖങ്ങളും ഉൾനാടൻ ജലാശയത്തിന്റെ സാമീപ്യവും മൂലം ആദ്യം കുട്ടനാട്ടിലായിരുന്ന കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനം പിന്നീട് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കും പിന്നെ കൊച്ചിയിലേക്കും മാറി. അറബിക്കടലിന്റെ റാണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[കൊച്ചി]] ഇന്ത്യയിലെതന്നെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണ്. ദേശീയ ജലമാർഗ്ഗമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട [[കൊല്ലം]] - കോട്ടപ്പുറം [[ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയജലപാത 3]] കേരളത്തിലാണ്.<ref>http://iwai.gov.in/Waterways.htm</ref> ഇത് കൊല്ലത്തുനിന്നാരംഭിച്ച് കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരസഭാ അതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കോട്ടപ്പുറം വരെ എത്തുന്നു. ==== വ്യോമഗതാഗതം ==== [[File:കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളം.jpg|thumb| കരിപ്പൂ൪ വിമാനത്താവളം.]] കൊച്ചി([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി]]), കോഴിക്കോട്([[കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളം|കരിപ്പൂർ,മലപ്പുറം]]ജില്ല), [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം]], കണ്ണൂർ എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങൾ. കൊച്ചി വെല്ലിങ്ടൺ അയലന്റിലുള്ള വിമാനത്താവളം നാവികസേനയുടെ ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ നാലാമത്തെ വിമാനത്താവളം കണ്ണൂരിൽ 2018 ഡിസംബർ 9 നു ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല ശബരിമല അടുത്ത് എരുമേലിയിൽ പുതിയ വിമാനത്താവളത്തിന് വേണ്ട സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കാൻ നടപടി ആരംഭിച്ചു. == ഭരണം == {{പ്രധാനലേഖനം|കേരള നിയമസഭ|കേരള സർക്കാർ|കേരള ഹൈക്കോടതി}} സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു: # '''നിയമനിർമ്മാണം''': ഏകമണ്ഡല നിയമനിർമാണസഭയാണ് കേരളത്തിനുള്ളത്. നിയമസഭ എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''[[കേരള നിയമസഭ]]''', തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളും പ്രത്യേക ഭാരവാഹികളും അടങ്ങുന്നതാണ്. സ്പീക്കറെയും ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയും [[നിയമസഭാംഗം|നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. നിയമസഭാ യോഗങ്ങൾ സ്പീക്കറുടെ അധ്യക്ഷതയിലും സ്പീക്കറുടെ അഭാവത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറുമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. സംസ്ഥാനത്ത് 140 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്. നിയമസഭ നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ബജറ്റ് അംഗീകരിക്കുകയും സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും രൂപീകരണത്തിലും പ്രധാനപങ്ക് വഹിക്കുന്നു. # '''കാര്യനിർവ്വഹണം''': [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഭരണഘടനാപരമായ തലവനാണ്, അദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതിയാണ്]].[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] ആണ് കേരളത്തിൻ്റെ നിലവിലെ ഗവർണ്ണർ. [[കേരള സർക്കാർ|'''കേരള സർക്കാരിന്റെ''']] തലവനും വിപുലമായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരങ്ങൾ നിക്ഷിപ്തവുമായ [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് ഭരണം നയിക്കുന്നത്; നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ കക്ഷി/മുന്നണിയുടെ തലവനെ ഗവർണറാണ് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ച് ഗവർണറാണ് മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നത്. മന്ത്രിസഭയിൽ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാരും സഹമന്ത്രിമാരും (MoS) ഉൾപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മന്ത്രിമാർക്ക് വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതല ഗവർണർ നൽകുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് മന്ത്രിമാരെ ഭരണത്തിൽ സഹായിക്കുന്നു. സർക്കാരിന്റെ ഭരണ തലവനും ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്. ഓരോ സർക്കാർ വകുപ്പും നയിക്കുന്നത് ഒരു മന്ത്രിയാണ്, അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ ഒരു അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിയോ ഉണ്ട്, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്]] (IAS) ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടറിമാർ നയരൂപീകരണത്തിൽ മന്ത്രിയെയും സർക്കാരിനെയും സഹായിക്കുന്നു. ഭരണ സിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ആണ് മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും കാര്യാലയങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തലസ്ഥാന നഗരമായ തിരുവനന്ത്പുരത്ത് ആണ് സെക്രട്ടറിയേറ്റ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഓരോ ജില്ലകൾക്കും ഒരു ജില്ലാ ഭരണകൂടമുണ്ട്. ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർ]] ആണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആണ് കലക്ട്ടർമാരെ നിയമിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഭരണത്തിനായി [[തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്]]. # '''നീതിന്യായം''': ജുഡീഷ്യറിയിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയും]] കീഴ്ക്കോടതികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരള ഹൈക്കോടതി എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നീതിന്യായ തലസ്ഥാനം കൂടിയാണ് [[എറണാകുളം]]. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിൽ]] നിന്നുള്ള കേസുകളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കുന്നു. കേരളത്തെ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭയിൽ]] 20 പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളും [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] 9 അംഗങ്ങളുമാണ്. 20 ലോക്‌സഭാ എംപിമാരെ സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, അതേസമയം 9 രാജ്യസഭാ എംപിമാരെ [[കേരള നിയമസഭ]] [[ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യം|ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യത്തിലൂടെ]] തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ദേശീയ നിയമനിർമ്മാണത്തിലും നയ ചർച്ചകളിലും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിലും അവർ ഒരുമിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ==== തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം ==== 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ, 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ, 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവ ഗ്രാമീണ ഭരണം നടത്തുന്നു. 87 നഗരസഭകൾ, 6 കോർപ്പറേഷനുകൾ നഗര ഭരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ഇവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഓരോ 5 വർഷവും നടക്കുന്നു. {| class="wikitable" ! colspan=2 | കേരള സർക്കാർ |- ! ഘടന ! എണ്ണം |- | [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]] | 14 |- | [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകളുടെ പട്ടിക|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]] | 27 |- | [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകളുടെ പട്ടിക|താലൂക്കുകൾ]] | 75 |-90 | [[റവന്യൂ വില്ലേജ്|റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ]] | 1453 |} {| class="wikitable" !തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |title=Local Self Government Institutions {{!}} Deparyment of Panchayats |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |access-date=2023-05-27 |website=dop.lsgkerala.gov.in |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527140442/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |url-status=dead }}</ref> !എണ്ണം |- |[[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ]] |14 |- |[[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ]] |152 |- |[[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] |941 |- |[[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] |6 |- |[[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]] |87 |- |} {| class="wikitable" ! നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ ! എണ്ണം |- | [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] |20 |- | [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ]] |140 |} == രാഷ്ട്രീയം == [[പ്രമാണം:Protests in kerala.jpg|thumb|right|രാഷ്ട്രീയ സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങളും കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്.]] ബഹുകക്ഷി ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് കേരളത്തിൽ നിലവിലുളളത്. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ(എം)]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്,]] ‌[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികളാണ് പ്രധാന കക്ഷികൾ. ഒരു രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിക്കും ഒറ്റയ്ക്കു ജയിക്കാനുള്ള സ്വാധീനമില്ലാത്തതിനാൽ മുന്നണി സംവിധാനമാണ് ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വംനൽകുന്ന [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) യും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ-മാർക്സിസ്റ്റ് ([[സി.പി.ഐ.(എം)]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡി.എഫ്.]]) യുമാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി)]], [[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി|ജെ.എസ്.എസ്.]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|സി.എം.പി.]], [[ആർ.എസ്.പി (ബി)|ആർ.എസ്. പി. (ബി)]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] എന്നിവയാണ് യു. ഡി. എഫിലെ ഘടക കക്ഷികൾ. [[സി.പി.ഐ.]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)|ജനതാദൾ(എസ്)]], കേരളാ കോൺഗ്രസ്(എസ്), [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]], [[എൻ.സി.പി.|എൻ.സി.പി]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ലീഗ്|ഐ.എൻ.എൽ]] എന്നിവയാണ് എൽ.ഡി.എഫിലെ ഇതര കക്ഷികൾ.ബിജെപി പിഡിപി എസ്ഡിപിഐ തുടങ്ങിയപാർട്ടികളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഒരു മുന്നണിയോടും സ്ഥായിയായ അനുഭാവം പുലർത്താറില്ല. അതിനാൽ ഓരോ 5 വർഷവും ഈ മുന്നണികളുടെ സർക്കാരുകൾ മാറി മാറി വരുന്നു. === രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ === [[File:Kerala Council of Ministers 1957 EMS.jpg|thumb|1957ലെ ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ.|കണ്ണി=Special:FilePath/Council_of_ministers_1957_(Kerala_State).jpg]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[1956]] കേരള സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു – ജില്ലകൾ – [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ]], [[മലബാർ ജില്ല|മലബാർ]]. * [[1957]] [[ഇ.എം.എസ്.]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ – [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]], [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ജില്ലകൾ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. * [[1958]]-[[എറണാകുളം ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] വിദ്യാഭ്യാസ് ബില്ല് അവതരിപ്പിച്ച് നിയമമാക്കുന്നു. * [[1959]] [[വിമോചന സമരം]]. സർക്കാർ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. * [[1960]] രണ്ടാം പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പട്ടം താണുപിള്ള]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി രണ്ടാം സർക്കാർ [[കോൺഗ്രസ്]]-[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] മുന്നണി. [[ആർ. ശങ്കർ]] ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. * [[1962]] [[പട്ടം താണുപിള്ള]] പഞ്ചാബ് ഗവർണറായി നിയമിതനായതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജി വെക്കുന്നു. [[ആർ.ശങ്കർ]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1963]] [[കേരള ഭൂപരിഷ്കരണനിയമം|കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ബില്ല്]] പാസ്സായി. * [[1964]] വിവിധ ആരോപണങ്ങളെ തുടർന്ന് ആഭ്യന്തരമന്ത്രി [[പി.ടി. ചാക്കോ]] രാജിവെച്ചു, അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ ചേർന്ന് [[കേരളാ കോൺഗ്രസ്]] രൂപവത്കരിച്ചു. 15 എം.എൽ.എ. മാർ പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. മന്ത്രിസഭ നിലം പൊത്തി. * [[1965]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. ആർക്കും ഭൂരിപക്ഷം ഇല്ല. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. * [[1966]] കേരളത്തിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമം കൊണ്ടുവന്നു. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം തുടരുന്നു. [[അജിത്ത് പ്രസാദ് ജെയിൻ]] രാജിവെച്ചു, [[ഭഗവൻ സഹായ്]] പുതിയ ഗവർണർ. * [[1967]] മൂന്നാം തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യ കക്ഷി മന്ത്രിസഭ അധികാരത്തിൽ വന്നു. * [[1969]] [[മലപ്പുറം ജില്ല]] രൂപവത്കരിച്ചു. [[ഇ.എം.എസ്.]] മന്ത്രി സഭ രാജിവെച്ചു. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ; ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമല്ലാത്തയാളും രാജ്യസഭാംഗവുമായ ഒരാൾ കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്നു. * [[1970]] കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം. കുടിയായ്മ അവസാനിക്കുന്നു. മുന്നണിയിലെ ഘടകകക്ഷികളിൽ കൂറുമാറ്റം. അച്യുതമേനോൻ നിയമസഭ പിരിച്ചു വിടാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു; രാജി വക്കുന്നു. വീണ്ടും രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. ഇടക്കാല (നാലാം)തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. പട്ടം താണുപിള്ള അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 27). * [[1971]] സ്വകാര്യ വനങ്ങൾ ദേശസാത്കരിച്ചു. * [[1972]] [[ഇടുക്കി ജില്ല]], കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ഭേദഗതി ബിൽ, സ്വകാര്യ വന നിയമം. ആർ. ശങ്കർ അന്തരിച്ചു (നവം. 6). * [[1973]] [[നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] നിലവിൽ വന്നു. കാർഷിക കടാശ്വാസ നിയമം. * [[1974]] കേരള കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് ബാലകൃഷ്ണപിള്ള വിഘടിക്കുന്നു (പിള്ള ഗ്രൂപ്പ്). * [[1975]] മുസ്ലീം ലീഗ് പിളർന്നു (ഐ. യു. എം. എൽ, ഏ. ഐ. എം. എൽ.). കർഷക തൊഴിലാളി നിയമം പാസ്സായി. * [[1976]] തിരുവിതാംകൂർ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് നെല്ലും അരിയും കൊടുത്തിരുന്നത് നിർത്താൻ നിയമസഭ നിയമം കൊണ്ടു വന്നു.{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} കേരള കൂട്ടുകുടുംബ നിയമം. [[1955]]ല് പാസ്സാക്കിയ ഹിന്ദു നിയമം എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ബാധകമാക്കി (നവ 30). *അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം – കേരള നിയമസഭയുടെ കാലാവധി ആറുമാസം വീതം മൂന്നു തവണ നീട്ടി. * [[1977]] [[ലോകസഭ]], [[നിയമസഭ]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[രാജൻ കേസ്]] അരോപണങ്ങളെത്തുടർന്ന് രാജി. [[എ.കെ. ആൻറണി]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1978]] ചികമഗലൂർ പ്രശ്നത്തിൽ [[എ.കെ. ആൻറണി]] രാജി വെക്കുന്നു. സി.പി.ഐ. യിലെ [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായുള്ള 9-മാത്തെ കേരള മന്ത്രിസഭ. * [[1979]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] മുഖ്യമന്ത്രി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാലംഗ മന്ത്രിസഭക്ക് 49 ദിവസത്തിനു ശേഷം രാജിവക്കേണ്ടിവന്നു. കേരള കോൺഗ്രസ് രണ്ടായി പിളർന്നു. [[കേരള കോൺഗ്രസ് ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പ്|ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പും]] [[കേരള കോൺഗ്രസ് മാണി ഗ്രൂപ്പ്|മാണി ഗ്രൂപ്പും]] * [[1980]] ആറാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രി. [[വയനാട്]] ജില്ല രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു. * [[1981]] കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി) പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. നായനാർ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1982]] ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ പിന്തുണ പിൻവലിക്കുന്നു. ഒരംഗത്തിന്റെ മാത്രം ഭൂരിപക്ഷമുണ്ടായിരുന്ന കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. ഏഴാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. കെ. കരുണാകരൻ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. *[[1983]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]] അന്തരിച്ചു(സപ്തം 28). * [[1984]] [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ല രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും സാമാന്യജനങ്ങളുടേയും ഏറെക്കാലം നീണ്ട സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി [[സൈലന്റ് വാലി]] കാടുകൾ ദേശീയോദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. * [[1987]] എട്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[1991]] ഒമ്പതാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മെയ് 23 ന് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, മെയ് 21-ന് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധത്തേ തുടർന്ന്, മാറ്റിവച്ചത് ജൂൺ 18-നാണ് നടന്നത്. [[കെ.കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1995]] ഐ.എസ്.ആർ.ഓ ചാരക്കേസിനെ തുടർന്ന് കരുണാകരന്റെ രാജി. എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രി, ചാരായ നിരോധനം. * [[1996]] പത്താം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രി. *[[1998]] [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാട് അന്തരിച്ചു (മാർച്ച് 19). *[[2000]] എഞ്ചി.-മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് ആദ്യമായി സ്വകാര്യകോളേജുകൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. * [[2001]] പതിനൊന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[എ.കെ. ആന്റണി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[2004]] എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചതിനെത്തുടർന്ന് [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ. കെ. നായനാർ]] അന്തരിച്ചു. *2004 മെയ് 25 ന് ആർ എസ് അജിത്കുമാർ വാദ്ധ്യായർ സമുദായം സ്ഥാപിച്ചു.. പൊൻകുന്നം സ്വദേശിനി ആണ് *[[2005]] [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 12). * [[2006]] പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. *[[2010]] കെ.കരുണാകരൻ അന്തരിച്ചു (ഡിസം. 23). കേരള കോൺഗ്രസ്സിലെ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു. * [[2011]] പതിമൂന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-23 |archive-date=2013-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402165025/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |url-status=dead }}</ref> * [[2016]] പതിനാലാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. *2021 പതിനഞ്ചം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. === ഭരണസംവിധാനം === [[File:Niyamasabha Mandiram.JPG|thumb|കേരള നിയമസഭാ മന്ദിരം രാത്രിയിൽ]] സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിൽ]] 141 അംഗങ്ങളുണ്ട്. 140 [[നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ|നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളിൽ]] നിന്നുളള ജനപ്രതിനിധികളും [[ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം|ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ]] സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നോമിനേറ്റഡ് അംഗവും. സർക്കാരിന്റെ തലവൻ [[ഗവർണർ]] ആണ്. എന്നിരുന്നാലും ഗവർണർക്ക് നാമമാത്രമായ അധികാരങ്ങളേയുള്ളു. [[മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭയാണ്]] ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും വകുപ്പ് മേധാവിമാരുടെയും കാര്യലയങ്ങളും ഇവിടെയാണ്. ത്രിതല പഞ്ചായത്തുകളടങ്ങുന്നതാണ് പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനം. [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളാണ്]] ഏറ്റവും താഴേത്തട്ടിലുളളത്. അതിനു മുകളിൽ [[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും]] [[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാപഞ്ചായത്തുകളും]]. നിലവിൽ 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്.{{അവലംബം}} ഇവകൂടാതെ അഞ്ചു പ്രധാന നഗരങ്ങളെ [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപറേഷനുകളായും]] പ്രധാന പട്ടണങ്ങളെ [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ അതാത് നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഭരണമേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർമാരുമുണ്ട്.]] റവന്യു ഭരണ സംവിധാനം ജില്ലാ കലക്ടർമാർക്ക് കീഴിൽ താലൂക്ക് തഹസിൽദാർമാർ,അവർക്കുകീഴിലുള്ള വില്ലേജ് ഓഫീസർമാർ എന്നിവരിലൂടെ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ജില്ലാതല ഉദ്യോഗസ്ഥർ അതാത് വകുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ പരമോന്നത നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭയിലേക്ക്]] കേരളം 20 പ്രതിനിധികളെ അയക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ അധോമണ്ഡലമായ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] കേരളത്തിന് 9 പ്രതിനിധികളുണ്ട്. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == {{Main|കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടന}} സംസ്ഥാ‍നമായി രൂപീകൃതമായതു മുതൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടുകളോളം [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിലൂന്നിയ]] [[ക്ഷേമരാഷ്ട്രം|ക്ഷേമരാഷ്ട്ര]] മൂല്യങ്ങളാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ സമീപകാലത്ത് [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം]], നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ ഉദാരസമീപനങ്ങളിലൂടെ ഒരു മിശ്രസമ്പദ്വ്യവസ്ഥ എന്ന നിലയിലേക്കു മാറിയിട്ടുണ്ട്. 2004-2005ലെ കണക്കുകളനുസരിച്ച് കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം 89451.99 കോടി രൂപയാണ്.<ref name="PTI_2006">Press Trust of India (2006), "[http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm Kerala's GDP hits an all-time high]", Rediff [accessdate= [[25 February]] [[2007]]].</ref> ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ വളർച്ചാ സൂചികയിലും വൻകുതിച്ചു ചാട്ടം കാണാനാകുന്നുണ്ട്. 1980–90കളിൽ അഞ്ചു മുതൽ ആറു ശതമാനം വരെയായിരുന്ന വളർച്ചാ നിരക്ക് 2003–2004-ൽ 7.4 ശതമാനമായും 2004–2005-ൽ 9.2 ശതമാനമായും വർദ്ധിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും വളരെക്കുറച്ചു വൻ‌കിട കമ്പനികളേ കേരളത്തിൽ മുതൽമുടക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ ഈ കുറവു നികത്തുന്നതിനു പ്രധാന കാരണം വിദേശ നാടുകളിലുള്ള കേരളീയർ നാട്ടിലേക്കയക്കുന്ന പണമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&oref=slogin|title=Jobs Abroad Support 'Model' State in India |date= 7 September 2007 |work=New York Times|accessdate=07 September 2007}}</ref> മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഇരുപതു ശതമാനത്തോളം വരും ഇത്.<ref name="Hari_Kannan_2002">Hari, KS & KP Kannan (2002), "Kerala's Gulf Connection: Emigration, Remittances and their Macro Economic Impact (Working Paper 328)", Centre for Development Studies (Trivandrum).</ref> കേരളത്തിന്റെ ആളോഹരി വരുമാനം 11,819 രൂപയാണ്. ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ ഏറെ മുന്നിലാണ്. ആഗോള ശരാശരിയിൽ നിന്നും ഏറെ താഴെയും. കേരളത്തിന്റെ മാനവ വികസന സൂചികയും ജീവിത നിലവാരക്കണക്കുകളും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ആഗോള നിലവാരത്തോടു കിടപിടിക്കുന്നതുമാണ്.<ref name="Varma_2005">Varma, MS (2005), "[http://www.financialexpress.com/print.php?content_id=86925 Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap]", The Financial Express [link accessed [[25 February]] [[2007]]].</ref> ഒരേ സമയം ഉയർന്ന ജീ‍വിത നിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പിന്തുടരുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ അപൂർവ സാഹചര്യത്തെ കേരള മോഡൽ <ref name="Tharamangalam_2005_1">{{Harvnb|Tharamangalam|2005|p=1}}.</ref><ref name="Brenkert_2003_48">{{Harvnb|Brenkert|Malone|2003|p=48}}.</ref>എന്ന പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഗവേഷകർ പഠനവിഷയമാക്കാറുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരം, പൊതുഭരണം, ബാങ്കിങ്, ഗതാഗതം, വാർത്താവിനിമയം എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന സേവന മേഖലയും കൃഷി, മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളുമാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലുകൾ. === കാർഷികവിളകൾ === {{wide image|Munnar_tea_gardens.jpg|1050px|'''മൂന്നാറിലെ ഒരു ചായത്തോട്ടം.'''}} <!-- [[ചിത്രം:Rubber plantations.jpg|thumb|right| [[റബ്ബർ]] ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല് ആയിട്ടുണ്ട്. [[റബ്ബർ കൃഷി]] യുടെ ദൃശ്യം]] --> <!--[[ചിത്രം:ചുക്ക്.jpg|thumb|left| ചുക്ക് ഉണക്കുന്നത്- കൊച്ചിയിൽ നിന്ന്]]--> കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം കൃഷിയെ മുഖ്യവരുമാന മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 3105.21 ച.കി.മീ പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് (1990-ൽ ഇത് 5883.4 ച.കി.മീ ആയിരുന്നു) ഇവിടെ 688,859 ടൺ നെല്ല് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അറുന്നൂറോളം നെല്ലിനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കൃഷിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[നാളികേരം]], [[തേയില]], [[കാപ്പി]], [[റബ്ബർ]], [[കശുവണ്ടി]] എന്നിവയും [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[ജാതിക്ക]] എന്നീ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപകമായി കൃഷിചെയ്തു വരുന്നു. കേരളം ഒരു ഉപഭോക്തൃസംസ്ഥാനമാണ്. ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടിയിട്ടില്ലാത്ത കേരളം അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിയുന്നത്. കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും അന്നും ഇന്നും കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗുരുതരമായ സ്ഥിതിയാണ്. [[നെല്ല്]], [[മരച്ചീനി]], [[വാഴ]], [[റബ്ബർ]], [[കുരുമുളക്]], [[കവുങ്ങ്]], [[ഏലം]], [[കാപ്പി]] തുടങ്ങി മിക്ക കൃഷികളും കേരളത്തിലുണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങളും അതിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ വിൽക്കുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. അതായത് കാർഷികവിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മൂല്യവർദ്ധിതഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഉല്പാദനം കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. കാർഷികചെലവ് വർദ്ധിച്ചതും, കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പല കൃഷികളും കർഷകർ ചെയ്യാതായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ റബ്ബറാണ് കൂടുതലായി കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തൊണ്ണൂറ് ശതമാനം റബ്ബറും കേരളത്തിലാണ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. റബ്ബർപാൽ ഉപയോഗിച്ചു 25,000-ൽ പരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിരലിൽ എണ്ണാവുന്ന റബ്ബർ ഉൽപ്പന്നങ്ങളേ കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. റബ്ബർപാൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ, അതായത് പാലായോ, ഷീറ്റായോ തന്നെ വിൽപ്പന നടത്തുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. <!-- [[ചിത്രം:Paddyfileds.jpg|thumb|200p|right|നെല്പ്പാടങ്ങൾ]] --> [[പ്രമാണം:Cardomom plant.JPG|thumb|left|[[ഏലം|ഏലച്ചെടിയുടെ]] കട. കേരളത്തിൽ മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്തുവരുന്നു.]] കേരളം സ്വയം പര്യാപ്തത നേടുകയോ ധാരാളം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന കാർഷികവിളകൾ കുരുമുളക്, ഏലം, അടക്ക തുടങ്ങിയ നാണ്യവിളകളും റബ്ബർ പോലുള്ള വസ്തുക്കളുമാണ്. ഇവ കേരളത്തിൽ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. [[തെങ്ങ്|നാളികേരത്തിന്]] പേരുകേട്ട നാടായ കേരളം ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ നാളികേരക്കൃഷി പഠിച്ചത് ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നാണ്.<ref>ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും. പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ് ബൂക്സ് തൃശ്ശൂർ. ISBN 81-226-0468-4 </ref> വിലക്കുറവും, രോഗങ്ങൾ മൂലമുള്ള കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം ഇന്ന് കേരളം നാളികേരകൃഷിയിൽ നിന്ന് വളരെ പിന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു. തെങ്ങിനെ ബാധിക്കുന്ന പല രോഗങ്ങളും എവിടെ നിന്നു വന്നെന്നോ, കാരണം എന്തെന്നോ കണ്ടു പിടിക്കാൻ ഇന്നും ഇവിടത്തുകാർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നാളീകേരത്തിന്റെ വിവിധ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിച്ച് വിപണനം നടത്താൻ ശ്രമം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |title=കൃഷിയെപ്പറ്റി കേരള ആസൂത്രണ വിഭാഗം ഇറക്കിയ &#91;&#91;പി.ഡി.എഫ്&#93;&#93; ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090321/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |url-status=dead }}</ref> ==== പ്രധാന കാർഷിക വിളകൾ ==== [[പ്രമാണം:Coconut farm.jpg|thumb| left| തെങ്ങ്]] * ധാന്യങ്ങൾ: നെല്ല്, കൂവരക്ക്, ചോളം, വരാഗ്, ചാമ, * പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ: ഉഴുന്ന്, ചെറുപയർ, മുതിര, തുവരപ്പയർ, പെരുംപയർ. * കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ: മരച്ചീനി, ചേമ്പ്, ചേന, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, കാച്ചിൽ, മുള്ളങ്കി, കാരറ്റ്, ബീറ്റ്റൂട്ട്. * പച്ചക്കറികൾ: വഴുതന, തക്കാളി, മുളക്, ചീര, വെണ്ട, കയ്പക്ക (പാവക്ക), ചുരക്ക, പടവലങ്ങ, അമര, കോളിഫ്ലവർ, കാബേജ്, ഉള്ളി (സവാള), മത്തൻ, കുമ്പളം. * പഴവർഗ്ഗങ്ങൾ: ചക്ക, വാഴ, ശീമച്ചക്ക, മലമുന്തിരി, കശുമാങ്ങ, മാങ്ങ, പേരക്ക, ചെറുനാരങ്ങ, പപ്പായ, കൈതച്ചക്ക, സീതപ്പഴം, സപ്പോട്ട, മാതളം, ചാമ്പങ്ങ, ഞാവൽപ്പഴം, ആത്തപ്പഴം. * സുഗന്ധവിളകൾ: മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, ഏലം, തിപ്പലി, ജാതിക്ക, കറുവാപ്പട്ട, ഗ്രാമ്പൂ, ഓൽസ്പൈസ്, പെരുംജീരകം, ജീരകം. * എണ്ണവിളകൾ: തേങ്ങ, എള്ള്, നിലക്കടല, കടുക്, ആവണക്ക്, എണ്ണപ്പന. * പാനീയവിളകൾ: തേയില, കാപ്പി, കൊക്കോ. * മറ്റു വിളകൾ: പുകയില, വെറ്റില, കമുക്, റബ്ബർ, കരിമ്പ്. * ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ: ശതാവരി, കരിങ്ങാലി, നീർബ്രഹ്മി, ഞവര, കീഴാർനെല്ലി, കറ്റാർവാഴ, സർപ്പഗന്ധി, പള്ളിപ്പാല, കരിനൊച്ചി, ആടലോടകം, അമുക്കുരം തുടങ്ങിയവ. * വൃക്ഷങ്ങൾ: തേക്ക്, കരിമരം, ആഞ്ഞിലി, കാട്ടുപുന്ന, വീട്ടി, മരുത്, ഏഴിലം പാല, കടമ്പ്, മഹാഗണി, യൂക്കാലി, അക്കേഷ്യ, പ്ലാവ്, [[മഞ്ചാടി]] തുടങ്ങിയവ. [[പ്രമാണം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]] ==== സംസ്ഥാന കൃഷിവകുപ്പ് ==== മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതു പോലെ കേരളത്തിലും കർഷകരുമായി സഹകരിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷി വികസന പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതും നടപ്പിലാക്കുന്നതും കൃഷിവകുപ്പാണ്. കേരളത്തിൽ എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളിലും കൃഷി ഭവനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ, ഫാം, ഇൻഫർമേഷൻ തുടങ്ങിയ ഉപഘടകങ്ങളും കൃഷിവകുപ്പിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കാർഷിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഒരു പഠനകേന്ദ്രം 1965 ൽ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് തിരുവനന്തപുരം വെള്ളയാണിയിൽ കാർഷിക കോളേജും തൃശൂർ മണ്ണുത്തിയിൽ വെറ്ററിനറി കോളേജും നിലവിലുണ്ട്. പിന്നീട് 1972-ൽ തൃശൂർ വെള്ളാനിക്കര ആസ്ഥാനമായി [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കാർഷിക സർവകലാശാലയും]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഇവ കൂടാതെ കൊച്ചിയിൽ ഫിഷറീസ് കോളേജും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാർഷിക, മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. കൃഷിവകുപ്പിന്റെ "കേരളകർഷകൻ" തുടങ്ങിയ കാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കു വേണ്ടത്ര പ്രചാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യവസായം == [[പ്രമാണം:Kerala 15.jpg|thumb|കയർ വ്യവസായം ആലപ്പുഴ പോലുള്ള ജില്ലകളിൽ]] [[ഐടി]], [[ടൂറിസം]], പൊതുമേഖല, ബാങ്ക് മുതലായ സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുമരാമത്ത്, കമ്യൂണിക്കേഷൻ (2002–2003-ലെ ജി. എസ്. ഡി. പിയുടെ 63,8 %) തുടങ്ങിയ സേവനമേഖലകളും, [[കൃഷി]], [[മത്സ്യബന്ധനം]] (ജി.എസ്. ഡി .പിയുടെ 17,2 %) എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സമ്പദ്ഘടനയുടെ പ്രധാന സ്രോതസ്സുകൾ<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref><ref name = "GOK_2004c_24"/>. ഒരു സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം രൂപവത്കരിച്ചതിനു ശേഷം കേരളത്തിലെ വ്യവസായങ്ങൾ പ്രധാനമായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റികൾ പോലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി [[സ്വകാര്യവൽക്കരണം|സ്വകാര്യവൽക്കരണവും]], [[ഉദാരവൽക്കരണം|ഉദാരവൽക്കരണവും]] നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപവും കേരള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രോസ് ഡൊമസ്റ്റിക് പ്രൊഡക്ട്(gross domestic product)(2004-2005ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) ഏതാണ്ട് 89451.99 കോടി രൂപയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |title=Kerala's GDP hits an all-time high |work=[[Rediff.com|Rediff]] |publisher=Press Trust of India |date=2006-03-09 |accessdate=12 November 2007 |url=http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm }}</ref> എങ്കിലും സമീപകാലത്തെ GDP വളർച്ച (2004–2005 ൽ 9,2% 2003–2004ൽ 7,4%) പഴയ കാലത്തെ ശരാശരിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മെച്ചമാണെന്നു കാണാം(1980കളിൽ ഇത് 2.3% ഉം,1990 കളിൽ ഇത് 5.1%<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> ഉം 5.99%<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref>ആയിരുന്നു).<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> 1998 മുതൽ 2005 വരെ കേരളത്തിലെ വ്യാവസായികവളർച്ച 8.93% ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരി 4.80 ശതമാനവുമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |title=Pages |format=PDF |date= |accessdate=2009-07-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172532/http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ പെർ കാപ്പിറ്റ ജി.എസ്.ഡി.പി {{INRConvert|11819}},<ref name="Raman_2005">{{cite news |author=Raman N |date=2005-05-17 |title=How almost everyone in Kerala learned to read |agency=Christian Science Monitor |url=http://www.csmonitor.com/2005/0517/p12s01-legn.html |accessdate=2008-12-29 }}</ref> ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെയധികവും അന്താരാഷ്ട്ര ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെ കുറവുമാണ്<ref name="Mohindra_2003">{{cite journal |author=Mohindra KS |year=2003 |title=A report on women Self-Help Groups (SHGs) in Kerala state, India: a public health perspective |journal=Université de Montréal Département de médecine sociale et prévention }}</ref>{{rp|8}}. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഹ്യൂമൺ ഡവലപ്പ്മെന്റ് ഇൻഡെക്സ് കേരളത്തിലാണ്.<ref name="Varma_2005a">{{cite news |author=Varma MS |title=Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap |work=The Financial Express |date=2005-04-04 |accessdate=2007-11-12 |url=http://www.financialexpress.com/old/print.php?content_id=86925 }}</ref> ''കേരള പ്രതിഭാസം'' അല്ലെങ്കിൽ ''കേരളാ മോഡൽ വികസനം'' എന്നൊക്കെ വിളിക്കുന്ന, സംശയകരം എന്നു തോന്നാവുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ ഉയർന്ന ജന ജീവിതനിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക നിലവാരവും സേവനമേഖല മൂലമാണെന്ന് പലരും കരുതുന്നുണ്ട്<ref name="Brenkert_Malone_2003">{{cite journal |author1=Brenkert A |author2=Malone E |year=2003 |title=Vulnerability and resilience of India and Indian states to climate change: a first-order approximation |journal=Joint Global Change Research Institute }}</ref> {{rp|48}}<ref name="Tharamangalam_2005">{{cite journal |author=Tharamangalam J |year=2005 |title=The Perils of Social Development without Economic Growth: The Development Debacle of Kerala, India |journal=Political Economy for Environmental Planners |url=http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115072025/http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|1}}. കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയുടെ നട്ടെല്ലെന്നു പറയാവുന്നത് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന കേരളീയർ മൂലമാണ്‌. ജി.എസ്.ഡി.പി.യുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗവും ലഭിക്കുന്നത് വിദേശമലയാളികളിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ മലയാളി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിലെ വരുമാനം ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിലെ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref name="rem1"/><ref name="rem2"/><ref name="abroad"/>‌. കേരള ജനതയുടെ ഏതാണ്ട് പകുതി കുടുംബങ്ങളും പ്രധാനമായും കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്‌ കഴിയുന്നത്<ref name = "GOK_2005c"/>. കേരളത്തിലെ 3105.21 കിലോമീറ്റർ ചതുരശ്രവിസ്തൃതി വരുന്ന <ref name="Balachandran_2004"/>{{rp|5}} നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന്<ref name="Balachandran_2004">{{cite journal |author=Balachandran PG |year=2004 |title=Constraints on Diffusion and Adoption of Agro-mechanical Technology in Rice Cultivation in Kerala |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105215536/http://www.krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}}, ഏതാണ്ട് 600-ൽ അധികം തരത്തിലുള്ള നെൽവിളകളിലൂടെ<ref name="Sreedharan_2004">{{cite journal |author=Sreedharan TP |year=2004 |title=Biological Diversity of Kerala: A survey of Kalliasseri panchayat, Kannur district |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326054155/http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}} 688,859 ടൺ അരി ഒരു വർഷം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്<ref name = "GOK_2005c"/>. മറ്റു പ്രധാന വിളകളിൽ നാളികേരം(899,198 ), ചായ, കാപ്പി( ഇന്ത്യൻ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 23 %<ref name="Joy_2004">{{cite journal |author=Joy CV |year=2004 |title=Small Coffee Growers of Sulthan Bathery, Wayanad |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105212659/http://www.krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|13}} അല്ലെങ്കിൽ 57,000 ടൺ) [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]] തുടങ്ങിയ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ 590 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കിടക്കുന്ന തീരങ്ങളിലെ 10.5 ലക്ഷം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ ചേർന്ന് ഏതാണ്ട് 668,000 ടൺ മത്സ്യം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്(1999–2000 കാലയളവിലെ കണക്ക്). പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങളായ [[കയർ]], [[നെയ്ത്ത്]], [[കരകൗശല വസ്തു നിർമ്മാണം]] എന്നിവയിലൂടെ10 ലക്ഷം ജനങ്ങൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 1,80,000 ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് 909,859 മലയാളികൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്; 511 മദ്ധ്യ വൻകിട വ്യവസായയൂണിറ്റുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[ഇൽമനൈറ്റ്]], [[കാവോലിൻ]], [[ബോക്സൈറ്റ്]], [[സിലിക്ക]], [[ക്വാർട്‌സ്]], [[സിക്രോൺ]]<ref name="GOK_2005c">{{harvnb|Government of Kerala|2005c}}.</ref> തുടങ്ങിയ ഭൂഖനന യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നായി (ജി. എസ്. ഡി. പി. യുടെ 0,3 % <ref name="GOK_2004c_24">{{harvnb|Government of Kerala|2004c|p=24}}.</ref>) ഒരു ചെറിയ വരുമാനവും കേരളത്തിനു ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഗൃഹപൂന്തോട്ട നിർമ്മാണം, ജന്തു പരിപാലനം എന്നീ മേഖലകളിലും നൂറു കണക്കിനാളുകൾ തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന മേഖലകളിൽ [[ടൂറിസം]], നിർമ്മാണം, ബിസിനസ് പ്രോസസ് ഔട്ട്സോഴ്സിങ്ങ് എന്നിവയുമുൾപ്പെടുന്നു. 2002 മാർച്ചിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ബാങ്കുകൾക്കു മുഴുവനായി 3341 ബ്രാഞ്ചുകളുണ്ട്.ഇതിൽ ഓരോ ബാങ്കുകളും 10,000 ജനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കുകൾ അധികമായുള്ള മൂന്നാമത് സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം.<ref name="RBI_2002">{{cite web |url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/35585.pdf |title=State/Union Territory-Wise Number of Branches of Scheduled Commercial Banks and Average Population Per Bank Branch |date = March 2002 |work=Reserve Bank of India |accessdate=2008-12-28 |format=PDF}}</ref> 2007-ലെ കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ രഹിതർ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 9,4 % ആണ്<ref>{{cite news |author=Kumar KG |title=Jobless no more? |publisher=The Hindu |date=2007-10-08 |url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/10/08/stories/2007100850911500.htm |quote=A study by K.C. Zacharia and S. Irudaya Rajan, two economists at the Centre for Development Studies (CDS), Thiruvananthapuram, unemployment in Kerala has dropped from 19.1[%] in 2003 to 9.4[%] in 2007.}}</ref><ref name="Nair_2004">{{cite book |author=Nair NG |editor=Nair PRG, Shaji H |title=Measurement of Employment, Unemployment, and Underemployment |series=Kerala Research Programme on Local Level Development |publisher=Centre for Development Studies |location=Thiruvananthapuram |isbn=81-87621-75-3 |url=http://krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-31 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105193150/http://www.krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5, 13}}.<ref name="GOK_2004_4">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=4}}.</ref> ജനസഖ്യയുടെ 12.71 %<ref>{{cite news |author=Dhar A |title=260 million Indians still below poverty line |publisher=The Hindu |date=28-01-2006 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603081412/http://hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |url-status=dead }}</ref> മുതൽ 36 %<ref name="GOK_2006">{{harvnb|Government of Kerala|2006|p=1}}.</ref> വരെ ദാരിദ്ര്യരേഖക്കു താഴെയുള്ളവരാണ്. 45,000 ആളുകൾ ചേരി പ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="FOH_2002">{{Harv|Foundation For Humanization|2002}}.</ref> വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പറ്റിയ സ്ഥലമല്ല എന്ന അപഖ്യാതി അടുത്തകാലത്തായി കേരളത്തെ പിടികൂടിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിൽ യൂണിയൻ മേഖലയുടെ അകാരണമായ ഇടപെടലുകൾ മൂലമോ, കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ജോലിക്കാരെ കിട്ടാത്തതോ, പ്രവർത്തനദിനങ്ങൾ വിവിധ സമരങ്ങളുടേയും [[ഹർത്താൽ|ഹർത്താലുകളുടേയും]] പേരിൽ മുടങ്ങുന്നതോ, പാരിസ്ഥിതികപ്രശ്നങ്ങളോ, ജനവാസബാഹുല്യമോ, ഒക്കെ ഇതിന് കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. == വിനോദസഞ്ചാരം == {{പ്രധാനലേഖനം|വിനോദസഞ്ചാരം കേരളത്തിൽ}} [[File:Munnar Top station.jpg​|thumb|250px| മുന്നാർ- കേരളത്തിലെ ഒരു ഹിൽസ്റ്റേഷനാണ്]] കേരളം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്നിരിക്കുകയാണ്, 2006ൽ 85 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ കേരളം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത് മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 23,68% വർദ്ധന കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127065531/https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |url-status=dead }}</ref> മലയോരങ്ങളും കടലോരങ്ങളും വനസ്ഥലികളും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളുമായി സഞ്ചാരികൾക്കു പ്രിയങ്കരമായ ഒട്ടേറെ സ്ഥലങ്ങൾ കേരളത്തിലുടനീളമുണ്ട്. സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നു. [[മൂന്നാർ ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[പൊന്മുടി]] തുടങ്ങിയ മലയോര കേന്ദ്രങ്ങളും [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[കോവളം]], [[വർക്കല]], [[ചെറായി]] ബീച്ചുകളും, [[പെരിയാര്]], [[ഇരവികുളം]] വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങളും, [[കൊല്ലം]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം]], എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ കായൽ മേഖലയും ഹൌസ് ബോട്ടുകളും തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും, വാസ്കോഡഗാമ കപ്പലിറങ്ങിയ കോഴിക്കോട്ടെ കാപ്പാട് ബീച്ചും വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയിലും വിനോദസഞ്ചാരം നിർണായകമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ തീർത്ഥാടന വിനോദസഞ്ചാരവും ഇന്ത്യൻ വൈദ്യ സമ്പ്രദായമായ ആയുർവേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിനോദസഞ്ചാരവും സുപ്രധാനമാണ്. പ്രശസ്ത ആയുർവേദ ചികിൽസാ കേന്ദ്രമാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കോട്ടയ്ക്കൽ ആര്യവൈദ്യ ശാല. === സംസ്ഥാന വിനോദ സഞ്ചാര വകുപ്പ് === കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായുള്ള പ്രചരണപരിപാടികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടും സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുമുള്ള "ഉത്തരവാദിത്തവിനോദസഞ്ചാര വികസനം" എന്ന സമീപനമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റേത്.വിനോദ സഞ്ചാര വികസന മേഖലയിൽ കേരളം സ്തുത്യർഹമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ദേശീയവും, അന്തർദേശീയവുമായ പുരസ്കാരങ്ങളും സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വേൾഡ് ട്രാവൽ ആൻഡ് ടൂറിസം കൗൺസിൽ 2002ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ടൂറിസം സാറ്റലൈറ്റ് അക്കൌണ്ട്" പ്രകാരം ആഗോള തലത്തിൽ അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചാരികളുടെ വരവിലും വിദേശനാണ്യ വരുമാനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് കണക്കു കൂട്ടുന്നു. === കടൽത്തീരങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:കോസ്റ്റ്-ഗാർഡ്-കൊച്ചി.jpg|thumb|left| തീരദേശ സംരക്ഷണത്തിനായി കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു]] ഹിപ്പി കാലഘട്ടത്തിൽ ഹിപ്പികളുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രമായിരുന്ന കോവളം അതിനു മുമ്പേതന്നെ വിനോദ സഞ്ചാര സ്ഥലമെന്ന പേരിൽ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവിടെ ഇന്ന് വിദേശികളും സ്വദേശികളുമായി ധാരാളം പേർ വന്നു പോകുന്നു. ഇന്നും ഇത് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽത്തന്നെ ഖ്യാതിയുള്ള ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.kovalam.com/html/about.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011041353/http://www.kovalam.com/html/about.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ കടപ്പുറം|മുഴപ്പലിങ്ങാട്]], [[ആലപ്പുഴ]], [[വർക്കല]], [[ശംഖുമുഖം കടപ്പുറം|ശംഖുമുഖം]], [[ചെറായി]], [[അഴീക്കോട് മുനക്കല്]],തിരൂരിലെ പടിഞ്ഞാറേക്കര സൺ ആൻഡ് സാൻഡ് ബീച്ച്&nbsp; തുടങ്ങി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന പല കടൽത്തീരങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508170842/http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |url-status=dead }}</ref> === കായലുകൾ === <!-- [[ചിത്രം:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|കൊച്ചിയിലെ പ്രശസ്തമായ ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം]] --> കേരളതീരത്തെ കായലുകളിലെ വിനോദസഞ്ചാരസാദ്ധ്യതകൾ അടുത്തകാലത്തായി വളരെയേറെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നുണ്ട്. കായലുകളിൽ കെട്ടുവള്ളങ്ങളിലുള്ള യാത്രയും താമസവുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന സവിശേഷത – ഇക്കൂട്ടത്തിൽ [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]], [[കുമരകം]], [[പാതിരാമണൽ]] തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ട വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളാണ്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403003615/http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |url-status=dead }}</ref> ജലപ്പരപ്പിൽ ഇറങ്ങുകയും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യാനാകുന്ന സീ പ്ലെയിൻ ഉപയോഗിച്ച് ഈ കേന്ദ്രങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഇയ്യിടെ സർക്കാർ ഏർപ്പാടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === മലയോരകേന്ദ്രങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Kerala-treehouse-marayoor.jpg|thumb| മറയൂരിലെ മരത്തിലെ വീട്]] [[ഇടുക്കി]], [[നെയ്യാർ]], [[മൂന്നാർ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[ദേവികുളം]], [[പൊൻ‌മുടി]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പൈതൽ മല]], [[വാഗമൺ]] എന്നിവയാണ് ചില പ്രധാന മലയോര വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ. കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വെള്ളച്ചാട്ടമാണു [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]]. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാലക്കുടി|ചാലക്കുടിക്കു]] കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമാണ് "പെരുന്തേനരുവി" വെള്ളച്ചാട്ടം. റാന്നി താലൂക്കിലെ വെച്ചൂച്ചിറ പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ == ===ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട-ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. *[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ- ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്. *[[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം- ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന പൊങ്കാല, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. *[[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], എറണാകുളം *[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ. *[[ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം *[[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം|വsക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ]] (പൂരം) *[[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]] *[[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[ആലത്തിയൂർ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]], തിരൂർ *[[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം * [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], മാവേലിക്കര (കുംഭ ഭരണി) *[[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം]] *[[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * തളിപ്പറമ്പ് [[രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട *[[കാടാമ്പുഴ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], മലപ്പുറം * [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം * [[കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം|കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം,]] പാലക്കാട്‌ (കൈപ്പത്തി ക്ഷേത്രം) *[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]] *[[മണ്ണാറശാല നാഗരാജ ക്ഷേത്രം]], ഹരിപ്പാട് *[[ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (തൃക്കാർത്തിക പൊങ്കാല), ആലപ്പുഴ *[[പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം|പനച്ചിക്കാട് ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം (വിദ്യാരംഭം) *[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (നടതുറപ്പ്), ആലുവ, എറണാകുളം *[[മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം|മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം,]] തേക്കടി, ഇടുക്കി (ചിത്രാ പൗർണമി) *[[നെല്ലുവായ ധന്വന്തരീക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[തൃപ്രയാർ ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]], ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാന ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ഇസ്ലാമിക തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ചേരമാൻ ജുമാ മസ്ജിദ്]] – കേരളത്തിലെ ഒരു മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. *[[മമ്പുറം മഖാം]] *[[പൊന്നാനി]] *[[സിഎം മഖാം]] *[[പാണക്കാട്]] *[[ചുരത്തിൽ പള്ളി മഖാം]] മറ്റ് പ്രധാന ഇസ്ലാമിക ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== പരുമല പള്ളി, എടത്വ പള്ളി, [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി, [[അർത്തുങ്കൽ പള്ളി ]], [[പൂങ്കാവ് ]]പള്ളി,- KALLOOPARA PALLI തീർത്ഥാടനം [[പുതിയതുറ കൊച്ചെടത്വാ തീർത്ഥാടനം]] [[മലയാറ്റൂർ സെന്റ് തോമസ് പള്ളി|മലയാറ്റൂരും]], മണർകാട് പള്ളി, ഭരണങ്ങാനത്തെ [[അൽഫോൺസാമ്മ തീർഥാടനം|അൽഫോൺസാമ്മയുടെ]] പ്രവർത്തന മേഖലകളായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളും ക്രൈസ്തവർ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. == വന്യജീവിസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == കേരളത്തിൽ അഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുണ്ട്. [[1934]]-ൽ ആരംഭിച്ച [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവാണ്]] ആദ്യത്തേത്. ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ കൂടാതെ 16 വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇതിൽ മൂന്നെണ്ണം പക്ഷിസങ്കേതങ്ങളാണ്. [[നീലഗിരി]], [[അഗസ്ത്യവനം]], എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ജൈവമേഖലകളും ഉണ്ട്. [[ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനം|ഇരവികുളം]], [[സൈലന്റ്‌വാലി ദേശീയോദ്യാനം|സൈലന്റ് വാലി]], പാമ്പാടും ചോല, മതികെട്ടാൻചോല, ആനമുടിച്ചോല എന്നിവയാണ് 5 ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ. പെരിയാർ, നെയ്യാർ, പറമ്പിക്കുളം, പേപ്പാറ, ചെന്തുരുണി, ചിന്നാർ, തട്ടേക്കാട്, മംഗളവനം, ചിമ്മിണീ, പീച്ചി-വാഴാനി, വയനാട്, ചൂലന്നൂർ-മയിൽ സങ്കേതം, ഇടുക്കി, കുറിഞ്ഞി, ആറളം, മലബാർ എന്നിവയാണ് വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. == സാംസ്കാരികരംഗം == {{Main|കേരളസംസ്കാരം}} <!-- [[ചിത്രം:സെറ്റ്-മുണ്ട്.jpg|thumb|കേരളീയ സാരി ഉടുത്ത ഒരു സ്ത്രീ]] --> കേരളത്തിന്റെ സംസ്കാരം പുരാതന കാർഷിക സംസ്കൃതിയിൽ ഊന്നി വികസിച്ചു വന്നതാണ്. കുടുംബത്തിന് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തു കൊണ്ടുള്ള ഒരു സംസ്കാരമാണ് കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏതൊരു ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളെയുംപോലെ പുരുഷമേൽക്കോയ്മയുള്ള സമൂഹമാണ് പൊതുവേ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന് അണുകുടുംബങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. അച്ഛൻ, അമ്മ, രണ്ടു കുട്ടികൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് പൊതുവേ കേരളീയ കുടുംബങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന രീതി. സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും ഒന്നിച്ചു താമസിക്കണമെങ്കിലോ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടണമെങ്കിലോ വിവാഹം എന്ന ആചാരം നിർബന്ധമാണ്. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാരെ ആക്ഷേപിക്കുന്ന, ആക്രമിക്കുന്ന ഒരു രീതിയും കേരളത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. മലയാളം മലയാളികളുടേതാണെങ്കിലും കേരളം അവരുടേതുമാത്രമല്ല. പരദേശികളിലൂടെയാണ് കേരളം വളർന്നത്. മലയാളഭാഷ തന്നെ സങ്കരമായ ഒന്നാണ്‌. പരകീയമായ നിരവധി പദങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ ആദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ കേരളം മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി എന്നു വിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കേരളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരദേശികളുടെ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് കേരളം, കേരളീയരുടെ മാതൃഭൂമി എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തെ മാതൃഭൂമിയായി സ്വീകരിച്ച അന്യദേശീയരുടെ ഏകീകരണത്തിലും സ്വാംശീകരണത്തിലുമാണ്‌ കേരളം വികസിച്ചത്. കേരളസംസ്കാരത്തിന്റെ ചൈതന്യം അതിന്റെ വൈവിദ്ധ്യ ജനസഞ്ചയത്തിന്റെ ഐക്യത്തിലാണ്‌. മതസഹിഷ്ണുത, ജാതി-മത-വർഗവീക്ഷണം, രാഷ്ട്രീയബോധം, മൂല്യബോധം, സാക്ഷരത, സ്വതന്ത്രവീക്ഷണം തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകൾ കേരളത്തിൽ പൊതുവെ വികസിച്ചുവരാൻ കാരണം ഈ സങ്കലിതസ്വഭാവത്തിന്റെ സാർവ്വലൗകികതയാണ്. കേരളത്തിൽ മൂന്നേകാൽ കോടിയിലേറെ വരുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാം കേരളീയരാണെങ്കിലും അവരെല്ലാം മലയാളികൾ അല്ല എന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ ബഹുമുഖ സാംസ്കാരികതക്ക് കാരണം. ഈ മത-ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുട സങ്കലനത്തിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും മാത്രമല്ല കേരളത്തിന്റെ തന്നെ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്. അപ്രധാനമായവരിൽ ബുദ്ധ-ജൈന-സിക്ക് വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും അധികം തമിഴ് സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. കൂടാതെ ഇരുപത്തഞ്ചോളം മറ്റു ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും കുറവ് ചൈനീസ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. ===മതം=== ഇന്ത്യൻ മതേതരത്വം മാതൃകയായി കാണുന്നത് കേരളത്തെ ആണ്. എല്ലാ മതത്തിൽപെട്ടവരും ഒരുപോലെ കഴിയുന്ന നാട്, ജാതി മത പ്രശ്നങ്ങൾ കുറവുള്ള നാട് എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്ന 54.73% വരുന്ന ആളുകൾ ഹിന്ദുക്കളാണ്. ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾ 26.56%, ക്രിസ്ത്യാനികൾ 18.38% ആളുകളുമാണ്. മറ്റ് മത വിശ്വാസികൾ അല്ലെങ്കിൽ മതമില്ലാത്തവർ ജനസംഖ്യയുടെ 0.33% വരുന്നു. ഒരു മതമായി കേരളത്തിൽ കുടിയേറിയ ആദ്യത്തെ ജനവിഭാഗം [[യഹൂദർ]] ആണ്. ഇവരിൽ മിക്കവരും [[ഇസ്രായേൽ]] എന്ന രാജ്യത്തിലേക്ക് കുടിയേറി. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ നിന്നു വന്ന [[യദൂഹമതം]] പോലെ തന്നെ ഇന്ത്യയിലെ ഇതരഭാഗത്തു നിന്നും വൈദീക ഹിന്ദുമതവും സംഘടിതമായി വന്നു ചേർന്നു. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ ജനിച്ച ക്രിസ്തുമതവും ഇസ്ലാമും കേരളത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു. [[ക്രിസ്തുമതം]] ദർശനങ്ങളിലൂടെയും പരിവർത്തനത്തിലൂടെയും തെക്കൻ കേരളത്തിൽ വ്യാപിച്ചപ്പോൾ [[ഇസ്ലാം]] മതം കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ മേഖലയിൽ വ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനേക്കാൾ വളരെ മുൻപേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വേരൂന്നിയിരുന്നു. ഊർവരത, മാതൃ ദൈവാരാധന എന്നിവ നേരത്തെ തന്നെ കാർഷിക സംസ്കാരമുള്ള പുരാതന കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന യുദ്ധദൈവമായ തായ് ഭഗവതി കേരളത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് കാലക്രമേണ ഭഗവതി പൂജയായി മാറി ശാക്തേയ ഹിന്ദു മതത്തിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു. === സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ === കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തൃശ്ശൂരിനെയാണ്. [[പ്രമാണം:സംഗീതനാടക‍അക്കാദമി-തൃശൂർ.jpg|thumb|തൃശൂരിലെ സംഗീതനാടക അക്കാദമി ആസ്ഥാനം]] കേരളത്തിൽ മലയാള ഭാഷ, കല, സാഹിത്യം തുടങ്ങി മറ്റു പഠനങ്ങളുടേയും അഭിവൃദ്ധിക്കായി നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15നു രൂപീകൃതമായ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] യാണ്. തൃശൂർ ആണ് ആസ്ഥാനം. മലയാളഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും വികസനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കുകയാണ് അക്കാദമിയുടെ ലക്ഷ്യം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റഫറൻസ് ഗ്രന്ഥശാല അക്കാദമിക്ക് സ്വന്തമായുണ്ട്. മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾക്ക് അക്കാദമി പുരസ്കാരം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] എന്ന പേരിൽ കേരള സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ പ്രവത്തിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനം മലയാള ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. '''1968'''-ൽ നിലവിൽ വന്ന ഈ ഭാഷാ പഠനകേന്ദ്രം വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിന്റെ വികസനം, ഭാഷാ നവീകരണ എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രം, സാമൂഹികശാസ്ത്രം, പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികശാസ്ത്രം പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് അക്കാദമിക വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രാദേശിക ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് കേരളത്തിന്റേതാണ്. ചിത്ര-ശില്പകലകളുടെ വികസനം, സംരക്ഷണം, ഉദ്ധാരണം, പോഷണം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കി കേരള സർക്കാർ '''1962'''-ൽ ആരംഭിച്ച സ്ഥാപനമാണ് '''[[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി|ലളിതകലാ അക്കാദമി]]'''. ദൃശ്യകലകളെ സംബന്ധിച്ച പഠനം, ഗവേഷണം, പ്രസിദ്ധീകരണം എന്നിവയും പരിശീലനങ്ങളും മറ്റും നടത്തുന്ന ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം തൃശൂരാണ്. [[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡല]]മാണ് മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്കാരിക പഠനകേന്ദ്രം. തൃശൂരിലെ ചെറുതുരുത്തിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേരളകലാമണ്ഡലം [[വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ |മഹാകവി വള്ളത്തോളാണ്]] സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്നത് ഒരു കലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രവും സർവകലാശാലയുമാണ്. [[കഥകളി|കഥകളിയാണ്]] പ്രധാനമായും ഇവിടെ അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നത്. മോഹിനിയാട്ടം, കൂടിയാട്ടം, തുള്ളൽ, ചാക്യാർ കൂത്ത് എന്നിവയും പാഠ്യവിഷയങ്ങളാണ്. സംഗീതം, നാടകം എന്നീ കലകളുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കായി കേരള സർക്കാർ 1958-ൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമാണ് [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി|സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള കലാസ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കലാരംഗത്തുള്ളവരെയും കലയേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനവും തൃശൂരാണ്. മലയാള ഭാഷയുടെ പിതാവായ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ജന്മസ്ഥലമായാ തിരൂരിലെ തുഞ്ചൻപറമ്പ് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. 1981ൽ സാംസ്കാരികവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ [[കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] രൂപംകൊണ്ടു. കുട്ടികൾക്കായി പുസ്തകങ്ങളും ആനുകാലികങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. സർക്കാർതലത്തിൽ കുട്ടികൾക്കായി ഒരു പ്രാദേശികഭാഷയിൽ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏകസ്ഥാപനം എന്ന ബഹുമതിയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനുണ്ട്. ====സാംസ്കാരികസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പട്ടിക==== # കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി # കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി # കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി # കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി # കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സ്റ്റേറ്റ് ജവഹർ ബാലഭവൻ # ഭാരത് ഭവൻ # വൈലോപ്പിള്ളി സംസ്കൃതി ഭവൻ # കേരള കലാമണ്ഡലം # കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ സ്മാരകങ്ങൾ # ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമം # തകഴി സ്മാരകവും മ്യൂസിയവും # മഹാകവി മോയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി # സെന്റർ ഫോർ ഹെറിറ്റേജ് സ്റ്റഡീസ് # ഉണ്ണായിവാര്യർ സ്മാരക കലാനിലയം # മഹാകവി ഉള്ളൂർ സ്മാരകം # മഹാകവി പി. സ്മാരക കലാസാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം # കണ്ണശ്ശസ്മാരകം, നിരണം # ചെറുകാട് സ്മാരകട്രസ്റ്റ് # എ. ആർ. രാജരാജ വർമ്മ സ്മാരകം # കുമാരനാശാൻ ദേശീയ സാംസ്കാരിക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് #കുമാരനാശാൻ സ്മാരകം പല്ലന. # കേരള ബുക്ക് മാർക്കറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ # സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ സ്മാരകം, ചെറായി # തുഞ്ചൻ സ്മാരക ട്രസ്റ്റും ഗവേഷണകേന്ദ്രവും # മലയാളം മിഷൻ # വാസ്തുവിദ്യാ ഗുരുകുലം , ആറന്മുള # സംസ്ഥാന സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ് # ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ അസോസിയേഷൻ, കായിക്കര # മാർഗ്ഗി # ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാസമിതി # മുല്ലൂർ സ്‌മാരകം ഇലവുംതിട്ട. ==ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം== ലിംഗ സമത്വവും, ലിംഗനീതിയുമൊക്കെ ഒരു രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ പ്രദേശം കൈവരിച്ച വികസനത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയോ തുല്യ നീതിയുടെയോ സൂചികയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലും ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ, ട്രാൻസ് ജെൻഡറുകൾ തുടങ്ങിയവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പദ്ദത്തികൾ, സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മുന്നേറ്റം, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ഉള്ള സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, സ്കൂളുകളിൽ ജൻഡർ ന്യൂട്രൽ യൂണിഫോം തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണമാണ്. ലിംഗ വിവേചനം ഇതിന്റെ എതിർ വാക്കാണ്. ലിംഗ സമത്വം അല്ലെങ്കിൽ ജെന്റർ തുല്യത (Gender Equality) എന്നാൽ സ്ത്രീപുരുഷ-ട്രാൻസ്ജെന്ഡർ വിഭാഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും (LGBTIA+) തുല്യ പരിഗണന ഉറപ്പുവരുത്തുക (Equity), ലിംഗ ഭേദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവേചനം (Gender based discrimination) കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യമാണ്. ഒരു ലിംഗ വിഭാഗത്തിന്റെയും ശാരീരിക- മാനസിക പ്രത്യേകതകൾ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കാൻ കാരണമാകരുത് എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിവിധ ലിംഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ശാക്തീകരണമാണ് ലിംഗ സമത്വത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണ്. സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ് ജൻഡറുകളുടേയും ഉന്നതിക്കായി നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ഇതിന്‌ ഉദാഹരണമാണ്. [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], സാമ്പത്തികം, [[രാഷ്ട്രീയം]], തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ സമസ്ത മേഖലകളിലും എല്ലാ ലിംഗവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യത ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നൊരു ലക്ഷ്യം ഇതിനുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള അതിക്രമങ്ങളും ചൂഷണങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ വേരോടിയ ലിംഗ അസമത്വത്തിന്റെയും (Gender Inequality) ലിംഗ വിവേചനത്തിന്റെയും ഉപോത്പന്നങ്ങൾ ആണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇവ പരിഹരിക്കാൻ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ജൻഡർ ബോധവൽക്കരണത്തിന്റെയും അഭാവം പ്രശ്നം ഗുരുതരമാക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പദവിയും അധികാരവും ചെറുതായി കാണുന്ന, ലിംഗപദവി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേർതിരിവ് പൊതുവെ കേരളത്തിലും വ്യാപകമാണ്. ഇതിന്റെ ഫലമായി സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പുരുഷാധിപത്യ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതികളും, മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളും, സാംസ്ക്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടെ നേർക്കുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും, പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയും ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. വീടിനകത്തും പുറത്തും കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ വരുമാനമില്ലാത്ത തൊഴിൽ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നതും, സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാര തുല്യത കുറഞ്ഞതും, പുരുഷമേധാവിത്വ രീതികളും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ എല്ലായിടത്തും പോലെ പൊതുവെ കേരളത്തിലും സ്ത്രീകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും ഇപ്പോഴും വീട്ടുജോലികൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നവരും എന്നാൽ അവർ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല എന്നതുമാണ്. വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുക, കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുക, രോഗികളും ദുർബലരുമായ വൃദ്ധരെ സുശ്രൂഷിക്കുക തുടങ്ങിയ ജോലികൾ പലപ്പോഴും കഠിനമാണ്. എന്നാൽ ഇവ ചെയ്യാൻ മിക്കപ്പോഴും സ്ത്രീകൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. സ്ത്രീകൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്നതോ ജോലി ചെയ്യുന്നതോ മോശമാണ് എന്നൊരു ചിന്താഗതി സമൂഹത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. അക്കാരണത്താൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തമായി തൊഴിലോ വരുമാനമോ ഇല്ലെന്ന് മാത്രമല്ല സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ മിക്കപ്പോഴും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നു. സ്ത്രീധനം മൂലമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്. മറുവശത്ത് പുരുഷന്മാർ കുടുംബത്തിന്റെ ബാധ്യതകൾ ഏകപക്ഷീയമായി ശിരസിൽ ഏറ്റേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനം ഇപ്പോഴും കൃഷിയും അനുബന്ധ ജോലികളും ചെയ്യുന്നവരാണ്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ വലിയൊരു ശതമാനം സാമൂഹികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നവരും അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാത്തവരുമാണ്. ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIA+) വിഭാഗങ്ങളിൽ ട്രാൻസ് ജൻഡർ വ്യക്തികൾ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളെ സമൂഹത്തിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതോ അപമാനിക്കുന്നതോവായ പ്രവണത കാണാം. സമൂഹത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഇവർ പൊതുവേ ഒറ്റപ്പെടുന്ന സ്ഥിതി വിശേഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അവരുടെ സത്വം മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉടലെടുക്കുന്നു. പൊതുവേ കേരളത്തിലെ പൊതുയിടങ്ങളിൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അധികം കാണപ്പെടുന്നില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ. ഇത്തരം മേഖലയുമായി ബന്ധപെട്ടു പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത് ലിംഗ-ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യത്തെയും സാമൂഹിക സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. == ആചാരങ്ങൾ == ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വരവിനെത്തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും ഒട്ടേറെ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിവാഹം, മരണം എന്നിവയോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തിയിരുന്നു ആചാരപരമായ ചടങ്ങുകളിൽ തികച്ചും ദ്രാവിഡീയമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ടായിരുന്ന കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ വിവിധ മതങ്ങളുടെ വരവോടെ അതതു മതങ്ങളിൽ അനുശാസിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള ആചാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും പൂർവികാചാരങ്ങൾ പാടെ വിസ്മരിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള നയമാണ്‌ അതിലും പ്രകടമായിരുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടശേഷം മറ്റു മതങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിക്കുന്നതിലും കേരളീയർ വിമുഖത കാട്ടിയിട്ടില്ല. ദ്രാവിഡീയാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ബൗദ്ധരും ബൗദ്ധർ പിന്തുടർന്നിരുന്ന വിവിധാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ഹിന്ദുക്കളെയും ക്രിസ്തീയരേയും കേരളത്തിൽ കാണുന്നു. ഇസ്ലാം അവരുടേതായ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു ജീവിക്കുന്നു. === ആഘോഷങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും === കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളിൽ പലതും പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളവ മാത്രമാണ്‌. ആഘോഷങ്ങളിൽ പലതും പ്രാചീനകാലത്തെ പാരമ്പര്യം പേറുന്നവയാണ്. ആഘോഷങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾ വിവിധമതങ്ങളിൽ വിവിധതരമാണെങ്കിലും ചില സമാനതകൾ ദർശിക്കാനാവും. ==== മാമാങ്കം ==== {{Main|മാമാങ്കം}} പ്രാചീനകാലത്തെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരികോത്സവമായിരുന്ന മാമാങ്കം [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴയുടെ]] തീരത്തെ തിരൂരിനടുത്തു [[തിരുനാവായ]] മണപ്പുറത്ത് 12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കൊണ്ടാടിയിരുന്ന ആഘോഷമായിരുന്നു. ഇതോടൊപ്പം കാർഷിക-വാണീജ്യമേളകളും നടന്നുപോന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും ഇതിന് വന്നുചേർന്നു. കേരളത്തിൽ ഉളള എല്ലാ നാടുവാഴികളും തങ്ങളുടെ നായർ പടയാളികളും ആയി മാമാങ്കത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അവസാനത്തെ പെരുമാൾ ചക്രവർത്തിക്ക് ശേഷം മാമാങ്കത്തിൽ നിലപാടു നിന്നിരുന്നത് "വള്ളുവക്കോനാതിരി" ആയിരുന്നു. പിന്നിട് സാമൂതിരി ഈ സ്ഥാനം പിടിച്ചടക്കി. വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചാവേർ നായന്മാർ ഈ സ്ഥാനം തരിച്ചുപിടിക്കാനും തങ്ങളുടെ പൂർവികരുടെ ചോരക്ക് പകരം ചോദിക്കാനുമായി (കുടിപ്പക തീർക്കാനുമായി) സാമൂതിരിയുടെ (മങ്ങാട്ടച്ചൻ, പാറ നമ്പി, ധർമ്മോത്ത് പണിക്കർ (തമ്മേ പണിക്കർ), തിനയഞ്ചേരി ഇളയത്, കോഴിക്കോട് തലച്ചെന്നനായർ, ഏറനാട് മേനോൻ തുടങ്ങിയ മന്ത്രി /സേനാനായകന്മാരുടെയും ഇളയ രാജാവായ ഏറാൾപ്പാട്, മൂന്നാൾപ്പാട്, സാമന്ത രാജാക്കന്മാരായ പലക്കാട് അച്ചൻ,കവളപ്പാറ സ്വരൂപം മൂപ്പിൽ നായർ, കുതിരവട്ടത്ത് മൂപ്പിൽ നായർ, ബേപ്പൂർ രാജാ, വടകര വാഴുന്നോർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള) നായർ പടയാളികളോടും നാവികസേന തലവനായ കോഴിക്കോട് കോയ (ഷാബന്ദർ കോയ)നേതൃത്വത്തിലുള്ള മാപ്പിള/മരക്കാർ സേനയോടും ഏറ്റുമുട്ടി വീര ചരമം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.<ref>Encyclopaedia of Indian Culture, by Rajaram Narayan Saletore. Published by Sterling, 1981. ISBN 0-391-02332-2. 9780391023321. Page 869.</ref> പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൈസൂർ സുൽത്താന്മാരുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് സാമൂതിരിയുടെ സാമ്പത്തികനില പരുങ്ങലിലായതോടെ മാമാങ്കാഘോഷങ്ങൾക്ക് മങ്ങലേൽക്കുകയും ബ്രിട്ടിഷ് ആധിപത്യം പിടിമുറുക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇത് പാടേ നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==== ഓണം ==== {{Main|ഓണം}} കേരളത്തിന്റെ സംസ്ഥാനോത്സവമാണ് [[ഓണം]] വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് ഓണമാകുന്നത്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിനാണ് ഓണാഘോഷം പ്രധാനം. അതിനു പത്തു ദിവസം മുൻപ് അത്തം നാളിൽ തന്നെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആരംഭമാകുന്നു. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ശ്രീമഹാവിഷ്ണു വാമനാവതാരം ഭൂമിയിൽ സ്വീകരിച്ച ദിവസമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രം അത്കൊണ്ട് തന്നെ ഇത് ഭഗവാന്റെ ജന്മനാളായി കണക്കാക്കുന്നു. എങ്കിലും, ഓണം കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ അടയാളമാണു്. വിളവെടുപ്പുത്സവമായാണു് തുടക്കം എന്നു ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കർക്കടകമാസത്തിലെ വറുതിയ്ക്കു ശേഷം ഭക്ഷ്യശേഖരം കൊണ്ടു് കലവറ നിറയുന്ന കാലമാണു് ഈ ആഘോഷം. മുറ്റത്തു ചാണകം മെഴുകി കളം വരച്ചു് പൂക്കളമിടുന്നതു് പ്രധാന ആചാരമാണു്. തിരുവോണ നാളിൽ മഹാബലി തമ്പുരാനെയും തൃക്കാക്കരയപ്പനെയും (വാമനമൂർത്തി) വരവേൽക്കാനാണു് ഈ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ എന്നാണു് വിശ്വാസം. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത രീതിയിലാണു് ഓണം ആഘോഷിക്കുന്നതെങ്കിലും ആഘോഷകാലം ഒന്നു തന്നെയാണു്. എറണാകുളം ജില്ലയീലെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓണാഘോഷവും തൃപ്പൂണിത്തുറയിലെ അത്തച്ചമയവും എടുത്തു പറയേണ്ടതാണു്. സമൃദ്ധിയുടെ ആഘോഷമായാണു് കണക്കാക്കുന്നതെങ്കിലും സമത്വസുന്ദരമായ, മാനുഷരെല്ലാവരും ഒന്നു പോലെ കഴിഞ്ഞ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കൽ കൂടിയാണു് ഓണം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി സംസ്ഥാനസർക്കാർ ജില്ലാ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനത്തും ഓണാഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു. വിനോദ സഞ്ചാര വാരം ആയിട്ടാണു് സർക്കാർ ഓണാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതു്. കേരളത്തിന്റെ തനതു കലകളായ കഥകളി, കളരിപ്പയറ്റു്, മുതലായവയുടെ അവതരണങ്ങൾ, ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടു്, മറ്റു നാടൻ കലകളുടെ അവതരണങ്ങൾ, സംഗീതോത്സവങ്ങൾ, ജലോത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും സമാപന ദിവസം വിവിധ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയും പ്രധാന ഇനങ്ങളാണു്. ==== വിഷു ==== {{Main|വിഷു}} കേരളത്തിന്റെ കാർഷികോത്സവമാണ് [[വിഷു]], വിളവിറക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് മേടസംക്രാന്തിക്ക് വിഷു കൊണ്ടാടുന്നത്. കാർഷികവിഭവസമൃദ്ധിയെ കണി കണ്ടുകൊണ്ടാണ് അതാരംഭിക്കുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾ ശ്രീകൃഷ്ണനെ കണികണ്ടുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമായും ഇതാഘോഷിക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമാണ് ഇത്. വിഷു കഴിയുന്നതോടെ കേരളത്തിൽ വേനൽമഴ വ്യാപകമാകുകയും തുടർന്ന് കൃഷിക്കാർ എല്ലാ വിളകളുടേയും കൃഷിക്കുള്ള പ്രാരംഭപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഷുവിനെ കർഷക വർഷാരംഭം എന്നും പറയാറുണ്ട്. കൊല്ല വർഷാരംഭത്തിനുമുൻപ് മലയാളികളുടെ പുതുവത്സരം മേടം ഒന്ന് ആയിരുന്നിരിക്കണം. ==== വിദ്യാരംഭം ==== [[നവരാത്രി]] അവസാനം വിജയദശമി ദിവസം ഹൈന്ദവർ കുട്ടികളെ ആദ്യമായി എഴുത്തിന് ഇരുത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. കേരളത്തിൽ ഇത് [[മഹാസരസ്വതി]] പൂജയാണ്. ഹരിശ്രീ ഗണപതായേ നമഃ എന്ന് തുടങ്ങുന്ന വാക്കുകൾ ആചാര്യൻ കുട്ടികളെ കൊണ്ട് അരിയിൽ എഴുതിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ തിരൂർ തുഞ്ചൻ പറമ്പ്, പനച്ചിക്കാട് ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര തട്ടാരമ്പലം സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, പൂജപ്പുര സരസ്വതി മണ്ഡപം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇത് പ്രധാന ആഘോഷമാണ്. ==== ക്രിസ്തുമസ് ==== {{Main|ക്രിസ്തുമസ്}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ക്രിസ്തുമസ് കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജനനദിവസമാണ് ക്രിസ്തുമസ് ആയി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ==== ഈസ്റ്റർ ==== {{Main|ഈസ്റ്റർ}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ഈസ്റ്റർ കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തു ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ ദിവസമാണിത്. 1952-വരെ കേരളത്തിലെ സുറിയാനി സഭകൾ പഴയരീതിയിലായിരുന്നു ഈസ്റ്റർ കൊണ്ടാടിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1955-ൽ കൽദായ സഭ ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ അംഗീകരിച്ചതോടെ ഇന്ത്യയിലെല്ലാവരും ഒരു ദിവസമാണ് ഈസ്റ്റർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നത്. ==== ഈദ് അൽഫിതറും ഈദ് അൽ-അസ്ഹയും ==== {{Main|ഈദുൽ ഫിത്ർ |ഈദ് അൽ-അസ്ഹ}} ലോക മുസ്ലീങ്ങളുടെ രണ്ട് പെരുന്നാൾ ആഘോഷങ്ങളാണ് [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്റും]] [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ഈദുൽ അസ്ഹയും]]. ഈദുൽ ഫിത്ർ ചെറിയ പെരുന്നാൾ എന്നും ഈദുൽ അസ്ഹ ബക്രീദ്, ബലി പെരുന്നാൾ എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇസ്ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷ]] കലണ്ടറിലെ ഒമ്പതാമത്തെ മാസമായ [[റമദാൻ|റമദാനിലെ]] മുപ്പത് ദിനങ്ങളിലെ [[വ്രതം|വ്രതത്തിനൊടുവിൽ]] [[ശവ്വാൽ]] ഒന്ന് മാസ പിറവി എടുക്കുമ്പോൾ ആഹ്ലാദപൂർവ്വം ആഘോഷിക്കുന്നതാണ് ഈദുൽ ഫിത്ർ. അന്നേദിവസം ഭക്ഷണത്തിന് വകയില്ലാത്തവരെ നിർബന്ധ ദാനത്തിലൂടെ ഊട്ടണമെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ഇബ്രാഹിം നബി|പ്രവാചകനായ ഇബ്രാഹീമിന്റെ]] ത്യാഗപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മകളുണർത്തി കടന്ന് വരുന്ന പെരുന്നാളാണ് ഈദുൽ അസ്ഹ. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചു മകനെ ബലിയറുക്കാൻ കൊണ്ട് പോയ അദേഹത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിൽ പ്രീതിപ്പെട്ടു മകന് പകരം ആടിന്റെ ബലി ദൈവം സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്മരണയിൽ മൃഗത്തെ [[ബലി|ബലിയർപ്പിച്ച്]] ദാനം ചെയ്യുന്നതാണിതിന്റെ പ്രത്യേകത. കേരളത്തിലും ആഹ്ലാദപൂർവം ഈദ് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==== ദീപാവലി ==== ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമായ ഇത് കേരളത്തിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു. അന്ധകാരത്തിന് മേൽ പ്രകാശത്തിന്റെ വിജയം അഥവാ തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ശ്രീകൃഷ്ണണന്റെ നരകാസുര വധവും, മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഇതിന്റെ ഐതീഹ്യം. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും മറ്റും അന്ന് വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==== തൃക്കാർത്തിക ==== ദീപാവലി പോലെ തന്നെ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ് തൃക്കാർത്തിക. കേരളത്തിലെ ഹൈന്ദവരുടെ ഒരാഘോഷമാണ് കാർത്തികയും പൗർണമിയും ചേർന്ന് വരുന്ന ദിവസമാണ്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ വിശേഷ ദിനമായി കണക്കാക്കുന്ന അന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും വീടുകളിൽ ദീപം തെളിയിക്കലും മറ്റും നടന്നു വരുന്നു. ഇരുട്ടിന് മേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെയും സങ്കല്പം. ചക്കുളത്ത്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ പൊങ്കാല, കുമാരനെല്ലൂർ തൃക്കാർത്തിക, കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുനാൾ എന്നിവ പതിനായിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== മഹാശിവരാത്രി ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമായ [[മഹാശിവരാത്രി]] കേരളത്തിലും നടന്നു വരുന്നു. വ്രതാനുഷ്ഠാനവും ശിവക്ഷേത്ര ദർശനവുമാണ് പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. ആലുവ ശിവരാത്രി മണപ്പുറത്തെ ശിവരാത്രി ഉത്സവം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== തിരുവാതിര ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ, ശൈവരുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷം. ശിവപാർവതി വിവാഹം നടന്നതിന്റെ ആഘോഷം. ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചും സ്ത്രീകൾ പ്രത്യേക രീതിയിൽ തിരുവാതിരക്കളി എന്ന നൃത്തം ചെയ്തും നടത്തുന്ന ഉത്സവം. === പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങൾ === [[File:Maramadi dravidian sports.jpg|thumb|250px|right| മരമടി ഉത്സവം]] [[File:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px|right| കോട്ടപ്പുറം വള്ളം കളി]] [[File:101 Pala Bhairavi Kolam.jpg|thumb|250px|right|കടമ്മനിട്ട പടയണി]] [[File:Kalpathy Car Festival.JPG|thumb|250px|right| കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] കേരളത്തിൽ പ്രാദേശിക പ്രസക്തിയുള്ള നിരവധി ആഘോഷങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. ഇതിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ലക്ഷ്യമാക്കി നടത്തുന്നവയും ദേവാലയ ആഘോഷങ്ങളും ഉൾപ്പെടും *തൃശ്ശൂർ പൂരം – മേടമാസത്തിൽ ത്രിശൂരിലെ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തുള്ള തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്തു വച്ചു നടക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരം. ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മേള, പഞ്ചവാദ്യഘോഷങ്ങളും കുടമാറ്റം, പുലരുന്നതിനു മുമ്പുള്ള വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്. * [[ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാനദിവസം സ്ത്രീകൾ കൂട്ടായി എത്തി ക്ഷേത്രപരിസരത്തുവച്ച് പായസവും മറ്റും പാകം ചെയ്തു നിവേദിക്കുന്നതാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷകണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒന്നാണിത്. * [[തെയ്യം]] (കളിയാട്ടം) – [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] പ്രചാരത്തിലുള്ള [[അനുഷ്ഠാനകല|അനുഷ്ഠാനകലകളിൽ]] ഒന്നാണു '''തെയ്യം'''. [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിപ്പുഴയ്ക്കു]] വടക്കോട്ട്‌ '''കളിയാട്ടം''' എന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] മുതൽ [[വളപട്ടണം]] വരെ '''തെയ്യം''' എന്നും അല്പവ്യത്യാസങ്ങളോടെ തെയ്യം അറിയപ്പെടുന്നു. ഉത്തരമലബാറിൽ [[തീയർ]], ചാലിയാർ, [[നമ്പ്യാർ]] വിഭാകക്കാർക്കും പ്രധാന തെയ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. * [[അർത്തുങ്കൽ]] പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ അർത്തുങ്കൽ സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാളാണിത്.ജനുവരി 10-27 വരെയാണ്. * [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ തുമ്പോളി സെന്റ്. തോമസ് പള്ളിയിലെ തിരുനാളാണിത്.നവംബർ 27-ഡിസംബർ 15 വരെയാണ്. * [[അത്തച്ചമയം]] കേരളത്തിൽ ഓണത്തിന്റെ വരവ് അറിയിച്ചുകൊണ്ട്‌ ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നാളിൽ തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ നടക്കുന്ന ചമയഘോഷയാത്ര ആണ് അത്തച്ചമയം *[[ഗജമേള]] – ജനുവരിയിൽ തൃശൂരിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന ഗജമേള വിദേശികളെവരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. * [[മകരവിളക്ക്]] – ശബരിമലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ വിശേഷം. ജനുവരി മാസത്തിൽ (മകരസംക്രാന്തിനാളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്ന ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലക്ഷക്കണക്കിനു തീർത്ഥാടകർ എത്താറുണ്ട്. * [[ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം]] – തൃശൂരിലെ വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ [[ഉത്രാളിക്കാവ്|ഉത്രാളിക്കാവിലെ]] പൂരം. രാവും പകലുമായി ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുന്നു. * [[മാരാമൺ കൺവൻഷൻ]] – പത്തനംതിട്ടയിലെ കോഴഞ്ചേരിയിൽ പമ്പാ തീരത്ത് വച്ച് നടക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്രൈസ്തവസമ്മേളനം. * [[തിറയാട്ട മഹോത്സവം]] – കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലെ (തെക്കൻമലബാർ) കാവുകളിൽ വർഷംതോറും നടത്തപ്പെടുന്നു. ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരേയാണ് തിറയാട്ടകാലം. * [[കോണ്ടോട്ടി നേർച്ച]] – മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കൊണ്ടോട്ടി പള്ളിയിൽ മുസ്ലീം പുരോഹിതന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613012309/http://kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |url-status=dead }}</ref> * [[ ചെട്ടികുളങ്ങര കുംഭഭരണി]] – കുംഭ മാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * [[മീനഭരണി]] – മീനമാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലാണ് പ്രധാനം. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭരണിയാണ് എറ്റവും പ്രസിദ്ധം. * [[മലയാറ്റൂർ പെരുന്നാ]]ൾ – മലയാറ്റൂർ സെന്റ്.തോമസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കൊടുവിലെ മലകയറ്റം പ്രധാനം * [[എടത്വാ പെരുന്നാൾ]] – ആലപ്പുഴയിലെ എടത്വയിലെ സെന്റ്.ജോർജ്ജ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. 11 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾ * [[പരുമല പെരുന്നാൾ]] – പരുമലയിലെ കബറടങ്ങിയിരിക്കുന്ന [[പരുമല തിരുമേനി|മാർ ഗ്രിഗോറിയോസിന്റെ]] ഓർമപ്പെരുന്നാൾ *[[മണർകാട് പെരുന്നാൾ]] – മണർകാട് പള്ളിയിലെ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പെരുന്നാൾ. * [[ഓച്ചിറക്കളി]] – കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറ ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള പടനിലത്തെ ആഘോഷം. യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * കർക്കിടകവാവ് – ഹിന്ദുക്കൾ പിതൃക്കളുടെ പ്രീതിക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാനമായ ഒരു ദിവസം. കടൽക്കരകളിലും പുഴക്കരകളിലും ബലിയർപ്പിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം തിരുവല്ലം ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം, വയനാട് തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രധാനം. * [[നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] – ആലപ്പുഴ പുന്നമടക്കായലിലെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ ജലകായികമേള. എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് മാസം രണ്ടാമത്തെ ശനിയാഴ്ച ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[ബീമാപള്ളി ഉറുസ്]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ബീമാപള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. ബീമാബീവി എന്ന പുണ്യസ്ത്രീയുടെ മരണദിവസമാണ് ഈ മുസ്ലീം ആഘോഷം നടക്കുന്നത്. മറ്റു മതസ്ഥരും ചന്ദനക്കുടം വഹിക്കാൻ എത്തുന്നു. * [[ആറന്മുള ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള വള്ളം കളി]] – ആറന്മുളയിലെ ഉത്രട്ടാതി വള്ളം കളിൽ ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം കഴിഞ്ഞുള്ള നാളുകളിൽ ജലഘോഷയാത്രയായി നടത്തപ്പെടുന്നു. *[[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] – ലോകപ്രശസ്തമായ കടമ്മനിട്ട പടയണി എല്ലാവർഷവും മേടം മാസം ഒന്നുമുതൽ പത്തുവരെ ആചാരപൂർവം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] – പാലക്കാട് നഗരത്തിലെ കല്പാത്തി ആഗ്രഹാരത്തിൽ നടക്കുന്ന ആഘോഷം. കല്പാത്തി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, ലക്ഷ്മിനാരായണ ക്ഷേത്രം, മന്തക്കര മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ പങ്കെടുക്കുന്നു. * [[ഭരണങ്ങാനം പെരുന്നാള്]] * [[മലബാർ മഹോത്സവം]] * [[ആനയൂട്ട്]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് പൊങ്കാല]] – ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ നീരേറ്റുപുറത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പൊങ്കാല. വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസമാണ് പൊങ്കാല. ധാരാളം സ്ത്രീകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. *ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി – വൃശ്ചിക മാസത്തിൽ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതവും ഉത്സവവും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. *ചോറ്റാനിക്കര മകം – എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ മകം, പൂരം തൊഴൽ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ്. *സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി - വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വൈഷ്ണവ, ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനം. തിരുവനന്തപുരം ശ്രീ പദ്മനാഭ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഉത്സവം. == കലകൾ == [[പ്രമാണം:Margamkali - Saint Thomas Christian dance form.webm|thumb|മാർഗ്ഗംകളി - [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ]] ഒരു കലാ രൂപം.]] [[പ്രമാണം:Kadakali painting.jpg|thumb|right| [[കഥകളി]] കേരളത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്ത ഒരു കലയാണ്]] {{Main|കേരളീയ കലകൾ}} [[പ്രമാണം:Mohiniyattam_at_Kerala_School_Kalolsavam_2019_02.jpg|ലഘുചിത്രം|കേരളത്തിന്റെ തനത് നൃത്തരൂപം - [[മോഹിനിയാട്ടം]]]] കേരളത്തിലെ തനതായ നൃത്തങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയകലകളായ [[കഥകളി]], [[മോഹിനിയാട്ടം]], [[തുള്ളൽ]], [[തിരുവാതിരക്കളി]] തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂടാതെ [[തെയ്യം]], [[തിറയാട്ടം]], [[മാർഗ്ഗംകളി]], [[ഒപ്പന]], ഗരുഡനൃത്തം, മുടിയേറ്റ്, പരണേറ്റ്, വേലകളി, കാക്കാരിശ്ശി നാടകം, കണ്ണിയാർകളി, പൊറാട്ടുനാടകം, [[ചവിട്ടുനാടകം]] തുടങ്ങി അനേകം നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി കേരളത്തിലുണ്ട്. === ചവിട്ടു നാടകം === പോർത്തുഗീസുകാരുടെ വരവോടെയാണ് ചവിട്ടുനാടകത്തിന് പ്രചാരം ലഭിക്കുന്നത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ചവിട്ടുനാടകം തമിഴ് ഭാഷയിലായിരുന്നു. മത്രപ്രചാരണത്തിനായി പറങ്കികൾ ക്രിസ്തീയ കഥകൾ തമിഴിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. നടന്മാർ തന്നെ പാടുകയും ചെയ്തിരുന്നു === കാക്കാരിശ്ശി നാടകം === ചവിട്ടുനാടകത്തിനുശേഷം അവതരിച്ച ഒരു കലാരൂപമാണ് കാക്കാരിശ്ശി നാടകം. സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാകും വിധം പൊതുവായ കലാസംസ്കാരം ഇതിലടങ്ങിയിരുന്നു. ഹാസ്യത്തിൻ്റെ പിന്തുണ ഇതിനുണ്ട്. കാക്കാലനും കാക്കാലത്തിയുമാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ === മലയാള നാടക രംഗം === മലയാള നാടകവേദിയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട നാടകം ഭാഷാശാകുന്തളമാണ്. കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ ആണ് ഇതിൻ്റെ സൃഷ്ടാവ്. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളം തമിഴ് കലർന്ന സങ്കരനാടകങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നത്. മലയാള നാടകവേദിയിലെ ലക്ഷണമൊത്ത ആദ്യത്തെ സാമൂഹിക നാടകം കൊച്ചീപ്പൻ തരകൻ്റെ ‘മറിയാമ്മ‘ യാണ്. 1905 ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് നിരവധി സമിതികൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. കേരള നാടക ചരിത്രത്തിൽ ഈ സമിതികൾ വലിയ പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സിനിമ === മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിൻ്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ജെ.സി. ഡാനിയലിൽ നിന്നാണ്. ഇദ്ദേഹമാണ് മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമ രചിച്ചതും നിർമ്മിച്ചതും. നിശബ്ദ ചിത്രമായ വിഗതകുമരൻ ആയിരുന്നു ആദ്യ സിനിമ. 1938-ൽ ആദ്യ ശബ്ദചിത്രമായ ബാലൻ പുറത്തിറങ്ങി. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്യ് ശേഷം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ നിർമല എന്ന സിനിമയിലാണ് ആദ്യമായി പാട്ടു രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചത് ജി. ശങ്കരക്കു റുപ്പാണ്. 1949-ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ സ്റ്റുഡിയോ ആലപ്പുഴയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനുശേഷം തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് സിനിമാ ചിത്രീകരണം കുറേയൊക്കെ മലയാളത്തിലേക്ക് വന്നു. 1950 കളുടെ അന്ത്യത്തോടെ ഗൗരവമേ റിയ സിനിമകളിലേക്ക് മലയാളികൾ തിരിഞ്ഞു. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനും അരവിന്ദനും ജോൺ എബ്രഹാമും ഷാജി കരുണും കെ. ജി. ജോർജ്ജും ഭരതനും മറ്റും മലയാള സിനിമയെ ലോകത്തിൻ്റെ നെ റുകയിൽ പ്രതിഷ്ടിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{Main|വിദ്യാഭ്യാസം കേരളത്തിൽ}} [[പ്രമാണം:Kerala University.jpg|thumb|left|[[കേരള സർവ്വകലാശാല|കേരള സർവ്വകലാശാലയുടെ]] മുഖം]] കേരളത്തിൽ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം ഹിന്ദുമത ക്ഷേത്രങ്ങളും ബുദ്ധജൈനമതക്കാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. തുടർന്ന് സമൂഹത്തിലെ മുഖ്യധാരയിൽപ്പെട്ട എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഔപചാരികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രാമുഖ്യം കൊടുത്തുപോന്നു. പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും ഈ രീതി പിന്തുടർന്നു പോന്നിരുന്നു. പാശ്ചാത്യമാതൃകയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നതും സാർവത്രികമാകുന്നതും ബ്രീട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തോടേയാണ്. 1800-കളുടെ അവസാനത്തോടെ പടിഞ്ഞാറൻ മാതൃകയിൽ പലയിടത്തും സ്കൂളൂകളും കോളേജുകളും വന്നു തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഗ്രാമങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയ സ്കൂളുകൾ മിക്കതും സ്വകാര്യവ്യക്തികളാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. കോളേജുകൾ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ വലിയ പട്ടണങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു. സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ പുതുതായി വന്ന സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലമായ അഴിച്ചുപണി നടത്തി. ഇത് കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതയുടേയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റേയും നിലവാരം ഉയർത്തി. സർക്കാർ സഹായമുള്ളതും വ്യക്തികൾ നടത്തുന്നതുമായ ധാരാളം എയ്ഡഡ് കോളേജുകളും ഇക്കാലത്ത് ആരംഭിച്ചത് ഉപരിവിദ്യാഭ്യാസനിലവാരം ഉയരാൻ കാരണമായി. തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ പരക്കെ ലഭ്യമായി. കോഴിക്കോട്ടും തിരുവനന്തപുരത്തും മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ വന്നത് വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ഇന്ന് കേരളത്തിലെ എൻ. എസ്. എസ്, എസ്. എൻ.ഡി.പി, എസ്.എൻ.ട്രസ്റ്റ്, എം.ഇ.എസ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളും നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ സംഘടനകളും സംസ്ഥാനത്ത് ഒട്ടേറെ സ്കൂളുകളും കോളെജുകളും നടത്തുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസസംസ്കാരമുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസമേഖല ഏതൊരു വികസിത രാജ്യത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയോടും കിടപിടിക്കുന്നതാണ്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലാകട്ടെ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഒരു പരിധി വരെ കേരളം വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.2016 ജനുവരിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറി.<ref>{{cite news|last1=കേരളം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-becomes-1st-indian-state-achieve-100-primary-education-662878|accessdate=14 January 2016|agency=International Business Times|publisher=International Business Times|date=14 January 2016}}</ref> സാക്ഷരത മിഷന്റെ "അതുല്യം" പദ്ധതി വഴിയാണ് ഈ നേട്ടം കൈ വരിച്ചത്‌.<ref>{{cite web|last1=യുടൂബ്|first1=വിദ്യാഭ്യാസം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം|url=https://www.youtube.com/watch?v=Q8Hy29dey2g|website=യുടൂബ്|accessdate=11 January 2016}}</ref> [[അക്ഷയ]] എന്ന പേരിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ പദ്ധതിയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള [[കേന്ദ്ര സർവകലാശാല, കേരളം|കേന്ദ്ര സർവകലാശാല]],[[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]], [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല]], [[കാർഷിക സർവ്വകലാശാല തൃശൂര്]], [[കൊച്ചി ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]],[[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല|സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല കാലടി]], [[മഹാത്മഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] കോട്ടയം, [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] തിരുവനന്തപുരo, തിരൂരിലെ മലയാളം സർവകലാശാല എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ.[[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡലത്തിന്]] കല്പിത സർവകലാശാലാ പദവി ഉണ്ട്. ഏതാനും സ്വകാര്യ കലാശാലകൾക്കും ഇപ്പോൾ കല്പിതപദവി ഉണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിലും എയിഡഡ് – അൺ എയിഡഡ് മേഖലകളിലുമായി 12000 ത്തിൽ പരം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 5600 അദ്ധ്യാപകരും എയിഡഡ് മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 11000 അദ്ധ്യാപകരും ജോലി നോക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ് കോഴിക്കോട്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് (ഐ.ഐ.എം കെ‌) കോഴിക്കോട്]], [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി കാലിക്കറ്റ്‌|നാഷണൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (എൻ.ഐ.ടി) കോഴിക്കോട്]], ശ്രീചിത്രാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം തുടങ്ങിയ അന്തർദേശീയ നിലവാരമുള്ള സാങ്കേതിക – മാനേജ്മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസ - ആരോഗ്യ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. <!--വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപങ്ങൾ കൂടുതലും ക്രിസ്ത്യൻ, എൻ.എസ്.എസ്, എസ്.എൻ.ഡി.പി തുടങ്ങിയ മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിൽ ആണ്.{{തെളിവ്}}--> === സാക്ഷരത === {{കേരളം (അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ)}} കേരള സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 90.12 ശതമാനമാണ്. നിരക്ഷരർ 7.96% വും. ഇതിൽ വയനാട് ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറവ് സാക്ഷരത നിരക്ക്. 81.34%. കൂടിയ നിരക്ക് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും. വായനാശീലത്തിലും പത്തനംതിട്ടയാണ് മുന്നിൽ. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരാണ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യൂറോപ്പ്]] തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. <ref> {{cite news |title = സാക്ഷരകേരളത്തിൽ 7.96% പേർ നിരക്ഷരർ|url = |publisher =[[മലയാള മനോരമ]] |date = 18 September 2008|accessdate = 18 September 2008 |language =മലയാളം}}</ref>'കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമാദ്യം സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത നേടിയത് പട്ടണങ്ങളിൽ കോട്ടയവും ജില്ലകളിൽ എറണാകുളവും ആണ്. == ആഹാരരീതി == [[പ്രമാണം:OnaSadya - The Onam feast 2011.jpg|thumb|left|ഒരു സദ്യ]] {{main|കേരളീയരുടെ ആഹാരരീതി}} കേരളീയരുടെ മുഖ്യാഹാരം പൊതുവെ അരിയും പച്ചക്കറികളും മത്സ്യവും കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു. അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറ് മുഖ്യ ഭക്ഷണമാണ്. കാലാവസ്ഥയും മണ്ണും അനുയോജ്യമായതുകൊണ്ട് നെൽകൃഷിയും പച്ചക്കറി കൃഷിയും ഇവിടെ വ്യാപകമായിരുന്നു. [[ചക്ക]] കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും കേരളത്തിൽ ഏറെ വ്യാപകമാണ്. കടലിൽനിന്നും പുഴകളിൽനിന്നും കായലിൽനിന്നും ലഭിക്കുന്ന [[മത്സ്യം]] മലയാളിയുടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗമാണ്. [[അറബിക്കടൽ]] കേരളത്തിന് ആവശ്യമായ മത്സ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവകൂടാതെ യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവോടെ പ്രചാരത്തിലായ കപ്പയും പിൽക്കാലത്ത് ചപ്പാത്തിയും ഇവിടത്തുകാരുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. മാംസാഹാരങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി തന്നെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം മലയാളിയുടെയും ഭക്ഷണശീലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മുട്ട, മീൻകറി അല്ലെങ്കിൽ മീൻ വറുത്തത്, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. അതേ സമയം കോഴി, താറാവ്, ആട്, ബീഫ് തുടങ്ങിയ മാംസാഹാരങ്ങളുടെ ആളോഹരി ഉപഭോഗം പഴയ കാലത്തേക്കാൾ ഇക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ വളരെയേറെ കൂടിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് അറേബ്യൻ വിഭവങ്ങളായ കുഴിമന്തി, അൽഫാം തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്. [[പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|thumb|തയ്യാറായ ബിരിയാണി]] ഭക്ഷണപ്രിയരാണ് കേരളീയർ. പല ആളുകളും ചോറ് ധാരാളം കഴിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനുവേണ്ടി കറികൾ തയ്യാറാക്കുന്നു. അല്പം എരിവും പുളിവും കലർന്ന ആഹാരരീതിയാണ് കേരളീയരുടേത്. നാട്ടിൽ സുലഭമായ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും മുളക്, മഞ്ഞൾ, മല്ലി തുടങ്ങിയ പലവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെയും തേങ്ങയുടെയും വെളിച്ചെണ്ണയുടെയും സ്വാധീനം കേരളീയ പാചകങ്ങളിൽ നല്ലപോലെയുണ്ട്. പൂർണമായും സസ്യാഹാരം കഴിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. എങ്കിലും ഓണം, വിഷു മുതലായ ആഘോഷവേളകളിലും മറ്റ് ചടങ്ങുകൾക്കും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത [[സദ്യ]] പൊതുവേ സസ്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുള്ളതാണ്. എന്നിരുന്നാലും വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മത്സ്യ, മാംസ വിഭവങ്ങൾ സദ്യയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. കുത്തരിയുടെ ചോറ്, സാമ്പാർ, കാളൻ, പുളിശ്ശേരി, എരിശ്ശേരി, ഓലൻ, അവിയൽ, കൂട്ടുകറി, ഉപ്പേരി, അച്ചാർ, പുളി, പപ്പടം, പച്ചടി, കിച്ചടി, രസം, പഴം, വറുത്തുപ്പേരി, ശർക്കര ഉപ്പേരി എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സദ്യയുടെ വിഭവങ്ങൾ. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മീൻകറി, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഭവസമൃദ്ധമായ ഒരു സദ്യയ്ക്ക് ശേഷം രുചികരമായ [[പായസം]] കൂടിയായാലേ സദ്യ പൂർണ്ണമാകുകയുള്ളൂ. അട, സേമിയ, ചെറുപയർ, അരി, പാൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സ്വാദിഷ്ഠമായ പായസങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. പ്രാദേശികമായി ഇതിനു അല്പം വകഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം. മലബാറിൽ മുസ്ലീങ്ങളൂടെ ഇടയിലും മദ്ധ്യകേരളത്തിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിലും സദ്യയ്ക്ക് വൈവിധ്യവും സ്വാദുമേറിയ മത്സ്യ-മാംസവിഭവങ്ങൾ കാണാം. മാംസം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായത് [[ബിരിയാണി| ചിക്കൻ ബിരിയാണി]] ആണ്. മലബാറിലെ മുസ്ലിം മേഖലകളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന [[ബിരിയാണി| ബിരിയാണി]] വിശേഷിച്ചും പ്രസിദ്ധമാണ്. കുട്ടനാടൻ പ്രദേശങ്ങൾ മത്സ്യങ്ങൾ, താറാവ് എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾക്കു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ കൂടാതെ പുട്ട്, ദോശ, പലതരം പത്തിരികൾ, അപ്പം, ഇടിയപ്പം, ഇഡലി തുടങ്ങിയ അരികൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി പലഹാരങ്ങളും കേരളത്തിന് തനതായുണ്ട്. ==ആരോഗ്യം== ആരോഗ്യ രംഗത്തെ കേരളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളോട് ഏകദേശം സമാനമാണ്. ശരാശരി ആയുസ്സിൽ ഉണ്ടായ വർധന ആണ് ഒരു പ്രധാന കാരണം. പുരുഷന്മാരുടെ ശരാശരി ആയുസ് 72 വയസും സ്ത്രീകളുടേത്‌ 77 വയസുമാണ്. കുറയുന്ന ജനന നിരക്ക്, അതോടൊപ്പം കുറയുന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ച നിരക്ക്, [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളുടെ]] ഉപയോഗം, [[ശുചിത്വം]], [[വാക്‌സിനേഷൻ]] എന്നിവയുമുണ്ട്. നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വർധിച്ചു വരുന്ന ഗുരുതര [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് ഭീഷണി ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഉദാഹരണങ്ങൾ: [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], [[കാൻസർ]], കരൾ രോഗങ്ങൾ, വൃക്ക രോഗങ്ങൾ, [[വിഷാദരോഗം]] തുടങ്ങിയവ. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, ലെപ്രോസി, ലിംഫറ്റിക് ഫിലാരിയസിസ്, [[മലേറിയ]], [[ക്ഷയം]], [[എയ്ഡ്സ്]] എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് സർക്കാർ പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചികിത്സാരംഗം== കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മന്ത്രവാദം, മുറവൈദ്യം, ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഒറ്റമൂലി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സ തുടങ്ങിയ ഗോത്ര ചികിത്സകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഔഷധ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ നല്ല അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. അതിനു മാറ്റം വന്നത് അശോകന്റെ കാലത്താണ്. അദ്ദേഹം ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ നാനാദിക്കിലേക്കും അയച്ചതിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും [[ബുദ്ധമതം]] പ്രബലമായി. കൂടാതെ ആയുർവേദവും പ്രചരിച്ചു. കിഴി, പിഴിച്ചിൽ, ധാര തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട സുഖചികിത്സാ മുറകളാണ്. 1902-ൽ വൈദ്യരത്നം പി.എസ്. വാരിയർ കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല സ്ഥാപിച്ചു. അതിന് വളരെ മുൻപ് തന്നെ പാശ്ചാത്യ ചികിത്സാരീതികൾ കേരളത്തിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കാലത്ത് ശാസ്ത്ര പിൻബലത്തോടെ [[ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം]] ഏറെ പ്രചരിക്കപ്പെട്ടു. 1848-ൽ കൊച്ചിയിൽ ആദ്യത്തെ ധർമ്മാശുപത്രി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആശുപത്രിയാണ് ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രി. ഇതുവഴി ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഔദ്യോഗികമായി കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. 1950 ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ തറക്കല്ലിടൽ നടന്നു. തിരുവനന്തപുരത്താണിത് സ്ഥാപിതമായത്. പിന്നീട് കോഴിക്കോട്, തൃശ്ശൂർ, കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പലയിടങ്ങളിലും സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ തുറന്നു. തുടർന്ന് ജില്ലാ-ജനറൽ-താലൂക്ക് ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തിരുവനന്തപുരം റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ, മലബാർ കാൻസർ സെന്റർ, കൊച്ചിൻ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്റർ തുടങ്ങിയവ അർബുദ ചികിത്സ രംഗത്ത് സവിശേഷ സേവനം നൽകി വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആരോഗ്യ രംഗത്തും ഗവേഷണ രംഗത്തും ഏറെ മുന്നിലാണ്. കൂടാതെ കൊല്ലത്തെ ESIC മോഡൽ ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയവ മികച്ച സേവനം നൽകി വരുന്നു. ഇന്ന്‌‌ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും ഒന്നിലധികം [[ഡോക്ടർ]]മാർ, നേഴ്സുമാർ, [[ഫാർമസിസ്റ്റ്]], മറ്റ് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്ന കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും സാമൂഹിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും ESI ഡിസ്‌പെൻസറിയും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും ക്ലിനിക്കുകളും മറ്റും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സുമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന വിദഗ്ദ സംഘം പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകളും കുടുംബാസൂത്രണ ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളും പൊതുജനാരോഗ്യ സേവനങ്ങളും ജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കി വരുന്നു. ജീവിതശൈലി രോഗ ക്ലിനിക്, മാനസികാരോഗ്യ ആശ്വാസ് ക്ലിനിക് തുടങ്ങിയ പലതും ഇവിടങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ന് അരോഗ്യ സംരക്ഷണ രംഗത്ത് കേരളം ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്. ലോക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളായ ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയ കേരളത്തിലും നടന്നിട്ടുണ്ട്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രി മേഖലയും കേരളത്തിൽ വളരെ മുന്നേറിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിൽ ലോക നിലവാരത്തിലുള്ള ആധുനിക ചികിത്സയും ലഭ്യമാണ്. കൊച്ചിയിലെ അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ലേക്‌ഷോർ ആശുപത്രി, ആസ്റ്റർ മെഡിസിറ്റി, അപ്പോളോ ആശുപത്രി, കോഴിക്കോട് ബേബി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രി, കിംസ് ഹെൽത്ത്‌ തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ എടുത്തു പറയത്തക്ക രീതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. == കായികരംഗം == കേരളം കായികരംഗത്ത് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ മികച്ചു നിൽക്കുന്നു. 1950കളിലാണ് കേരളം കായികരംഗത്ത് പേരെടുക്കുന്നത്. കായിക കേരളത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഗോദവർമ്മ രാജ (ജി.വി.രാജ) ആണ്. 1974ൽ ലോങ്ങ് ജമ്പിൽ 8.07 മീറ്റർ ചാടിയ [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ]] ഇത്രയും ദൂരം ചാടുന്ന ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരനായി. കേരളത്തിലെ മികച്ച് ഓൾ റൗണ്ടർ അത്‌ലറ്റായ സുരേഷ്ബാബു കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി മാറിയത് 1978-ലാണ്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടിയ ആദ്യത്തെ മലയാളി താരം [[ഓ.എൽ. തോമസ്]] ആണ്. ആദ്യത്തെ മലയാളി ഒളിമ്പ്യൻ [[സി.കെ. ലക്ഷ്മൺ|സി.കെ. ലക്ഷ്മണും]] അർജ്ജുനപുരസ്കാര ജേതാവ് [[സി. ബാലകൃഷ്ണൻ|സി. ബാലകൃഷ്ണനുമാണ്]]. ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ മലയാളി വനിതയായ [[പി.ടി. ഉഷ]] ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് പുരസ്കാരങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടി കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനപാത്രമായി. ആദ്യമായി ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ കേരളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച വനിത [[എം.ഡി. വത്സമ്മ|എം.ഡി. വത്സമ്മയാണ്]]. [[മേഴ്സി മാത്യു കുട്ടൻ]], [[ഷൈനി വിൽസൺ]], [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] [[ബോബി അലോഷ്യസ്]], [[അഞ്ജു ബോബി ജോർജ്ജ്]], [[കെ.സി. റോസക്കുട്ടി]], [[ചിത്ര കെ. സോമൻ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര അത്‌ലറ്റുകളെ കേരളം വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കേരള വോളീബോൾ രംഗത്ത് നിന്ന് ലോകപ്രശസ്തിയിലേക്കുയർന്ന താരമാണ് [[ജിമ്മി ജോർജ്ജ്]]. ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി യൂറോപ്യൻ വോളിബോൾ ലീഗിൽ കളിച്ച ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരൻ അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Jimmy George |work=Sports Portal |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports |accessdate=11 November 2007 |url=http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514040141/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |url-status=dead }}</ref> 1950-ലാണ് കേരളത്തിൽ വോളിബോൾ അസോസിയേഷൻ രൂപം കൊണ്ടത്. ഐ.എം. വിജയൻ, ജോപോൾ അഞ്ചേരി, വി.പി. സത്യൻ തുടങ്ങിയ മലയാളികളായ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ രംഗത്ത് തങ്ങളുടേതായ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയവരാണ് കേരളത്തിൽ നിന്ന് രഞ്ജി ട്രോഫി വഴി [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യയുടെ]] ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിൽ എത്തിയ രണ്ടു താരങ്ങളുണ്ട്. [[കോതമംഗലം|കോതമംഗലത്തുകാരനായ]] [[എസ്. ശ്രീശാന്ത്‌|ശ്രീശാന്ത്]] 2005 മുതൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ അംഗമാണ്.<ref>{{cite web |title=India Wins World Twenty20 Thriller |publisher=The Hindu |date=25 September 2007 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://archive.today/20130110234429/http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |url-status=dead }}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പ്യൻ]] [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ|ടി.സി. യോഹന്നാന്റെ]] മകൻ [[ടിനു യോഹന്നാൻ]] ആണ് ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ടീമിൽ കളിച്ച മറ്റൊരു മലയാളി.<ref>{{cite web |title=It's advantage Tinu at the Mecca of cricket |publisher=The Hindu |date=13 June 2002 |accessdate=11 November 2011 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111220419/http://hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=India Squad Profiles: Tinu Yohannan |publisher=[[BBC Sport]] |year=2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/england/england_v_india_2002/india_player_profiles/2049702.stm }}</ref><ref>{{cite web |title=Warriors from Kerala |publisher=The Hindu |date=20 January 2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |archive-date=2013-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727023034/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[സഞ്ജു വി. സാംസൺ]] [[2013 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഐ.പി.എൽ. 2013]]ലെ മികച്ച യുവതാരത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും, അർദ്ധസെഞ്ച്വറി നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ താരമെന്ന ബഹുമതിയും നേടിയിട്ടുണ്ട്. == വാർത്താ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ == ഒമ്പത് ഭാഷകളിലായി ഒരു ഡസനിലധികം വർത്തമാനപത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=rniindia>{{cite web| url = https://rni.nic.in/pii.htm| title = General Review| accessdate = 01 September 2006| publisher = Registrar of Newspapers for India| archive-date = 2006-07-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20060713215421/http://www.rni.nic.in/pii.htm| url-status = dead}}</ref> ഇവയിൽ കൂടുതലും ഉള്ളത് മലയാളത്തിലും, ഇംഗ്ലീഷിലുമാണ്. ഇവയിൽ [[മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം|മലയാള മനോരമ]], [[മാതൃഭൂമി]], [[സുപ്രഭാതം]], [[മാധ്യമം]], [[സിറാജ് ദിനപത്രം|സിറാജ്]], [[തേജസ്‌ ദിനപത്രം|തേജസ്]], [[ജന്മഭൂമി]], [[ദേശാഭിമാനി]], [[ജനറൽ ദിനപത്രം|ജനറൽ]] '','' [[ജനയുഗം]], [[ചന്ദ്രിക ദിനപത്രം|ചന്ദ്രിക]], [[ദീപിക ദിനപത്രം|ദീപിക]], [[വർത്തമാനം ദിനപത്രം|വർത്തമാനം]], [[വീക്ഷണം ദിനപത്രം|വീക്ഷണം]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപത്രം|കേരളകൗമുദി]], എന്നീ ദിനപത്രങ്ങളും [[വനിത]], [[ഗൃഹലക്ഷ്മി]], [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[രിസാല വാരിക]], [[പ്രബോധനം വാരിക ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി ആനുകാലികങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ദൂരദർശൻ]] ആണ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത് തുടങ്ങിയത്. അതിനെക്കൂടാതെ ഇന്ന് [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]], [[കൈരളി ടി.വി|കൈരളി]], [[മഴവിൽ മനോരമ]], [[സൂര്യ ടി.വി.|സൂര്യ]], [[അമൃത ടി.വി.|അമൃത]], [[ജയ്‌ഹിന്ദ് ടി.വി.]], [[ഫ്‌ളവേഴ്‌സ് ടെലിവിഷൻ|ഫ്ലവേഴ്സ്]], [[സഫാരി ടിവി]] തുടങ്ങി 39 സ്വകാര്യചാനലുകളും ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകളാണു [[പീപ്പിൾ ടി.വി.|കൈരളി പീപ്പിൾ]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്‌]], [[24 ന്യൂസ്]], [[മനോരമ ന്യൂസ്]], [[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്]], [[ജനം ടി.വി]], [[റിപ്പോർട്ടർ (ടെലിവിഷൻ ചാനൽ)|റിപ്പോർട്ടർ]], ന്യൂസ് 18 കേരളം, [[മീഡിയാവൺ ടിവി]] എന്നിവ. [[ആകാശവാണി]] ആണ് പ്രധാന റേഡിയോ പ്രക്ഷേപകർ. ഇവരെക്കൂടാതെ സ്വകാര്യ റേഡിയോ നിലയങ്ങളായ [[റെഡ്‌.എഫ്.എം. 93.5|റെഡ് എഫ്.എം]], [[റേഡിയോ മാംഗോ 91.9|റേഡിയോ മാംഗോ]], [[ക്ലബ് എഫ്.എം.|ക്ലബ് എഫ്.എം]] [[റേഡിയോ മിർച്ചി]] [[ബിഗ് എഫ്. എം]] എന്നിവയും ഉണ്ട്. [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ]], [[ജിയോ]], [[വോഡാഫോൺ ഇന്ത്യ|വോഡഫോൺ-ഐഡിയ]], [[എയർടെൽ]] എന്നീ മൊബൈൽ സേവനദാതാക്കളാണ്‌ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഗൂഗിൾ ന്യൂസ്‌|ഗൂഗിൾ ന്യൂസിന്റെ]] മലയാളം പതിപ്പ് 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നിലവിൽ വന്നു.<ref>{{cite web|url=http://news.google.com/news?ned=ml_in|title=Google Malayalam News}}</ref> [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ.]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്]], [[കെ.സി.സി.എൽ]], [[വി.എസ്.എൻ.എൽ.]] എന്നിവ നൽകുന്ന [[ ഇന്റർനെറ്റ്]]-[[ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്]] സർവ്വീസുകൾ കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ലഭ്യമാണ്‌. ==ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം== കേരളത്തിന് തനതായ [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] വ്യവസായം ഉണ്ട്. മലയാളം കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലുമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനായ [[പ്രേംനസീർ]] 720 ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|title=Magic of Sophia Loren|date=2003-10-02|work=The Hindu|access-date=2009-07-15|archive-date=2003-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20031130011344/http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|url-status=dead}}</ref> മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കളായ [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]], [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയും]] 7 തവണ മികച്ച നടനുള്ള അവാർഡുകൾ കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book |title=Sura's Year Book 2006 |author=Subburaj V.V.K |page=620|isbn=978-81-7254-124-8 |url=https://books.google.com/books?id=Fz2WDD8sB0MC |publisher=Sura Books |accessdate=30 May 2015}}</ref> == കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ== [[നാഷണൽ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ]]യുടെ കണക്കനുസരിച്ച് (2006) ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അക്രമം നടക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം കേരളത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ കൂടുതലായി റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യപ്പെടുകയും, കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ട് കൂടിയാണ് ഇത്.<ref name="r1">[http://www.mathrubhumi.com/php/newsDetails.php?news_id=122200&n_type=HO&category_id=3&Farc=&previous=Y മാതൃഭൂമി വാർത്ത]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006-ൽ 6365 അക്രമക്കേസുകളാണ് കേരളത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് <ref name="r1"/>. [[ബീഹാർ]] (8259 കേസുകൾ), [[മഹാരാഷ്ട്ര]] (7453 കേസുകൾ) ആണ് ഒന്നും രണ്ടും സ്ഥാനങ്ങളിൽ <ref name="r1"/>. കേരളത്തിലെ ഒരു ലക്ഷം ആളുകളിൽ 20.19 പേർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു <ref name="r1"/>. ദേശീയ ശരാശരി 5.82 മാത്രമാണ്<ref name="r1"/>.{{തെളിവ്}} ==സാമൂഹിക സുരക്ഷ== സാമൂഹിക സുരക്ഷ, ക്ഷേമരാഷ്ട്രം എന്ന സങ്കല്പങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമൂഹത്തിൽ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1975 സെപ്റ്റംബർ 9 മുതലാണ് കേരളത്തിൽ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. വൃദ്ധർ, അംഗപരിമിതർ, ട്രാൻസ് ജെൻഡർ വ്യക്തികൾ, മുൻതടവുകാർ, തടവുകാർ, തുടങ്ങിയവർക്കുവേണ്ടി വിവിധ ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വകുപ്പിനുകീഴിൽ ആവിഷ്ക്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കി വരുന്നു. വയോജന പെൻഷൻ, വിധവാ പെൻഷൻ തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ നൽകി വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ തുക തീരെ കുറവാണ്, നിത്യ ചിലവുകൾക്ക് തികയുന്നില്ല, പലപ്പോഴും പണം വൈകി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ പരാതികൾ പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == കുടിവെള്ളം == കേരളത്തിലെ 70 ശതമാനം പേർക്കും ശുദ്ധജലം അവരവരുടെ വീടുകളിൽ ഉള്ള [[കിണർ]], കുളം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ലഭ്യമാകുന്നുണ്ട് എന്നത് കേരളത്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭാഗ്യമാണ്. 17.2 ശതമാനം പേർക്ക് ഭാഗികമായേ ശുദ്ധജലം ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ നഗരങ്ങളിലും മറ്റും സർക്കാർ ശുദ്ധജലം കുഴലുകളിൽ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സമുദ്രതീരത്ത് കിടക്കുന്ന [[വൈപ്പിൻ]] പോലുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലാണ് ശുദ്ധജലക്ഷാമം ഏറ്റവും രൂക്ഷം.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |title=ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളേക്കുറിച്ച് കേരള ജല അതോറിറ്റിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090345/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |url-status=dead }}</ref> നദികളിൽ നിന്നും പാടങ്ങളിൽ നിന്നും അനുവദനീയമായ അളവിലും കൂടുതൽ മണൽ എടുക്കുന്നത് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പലയിടങ്ങളിലും വേനൽകാലത്ത് ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ == കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം|മലയാളവും]], ഔദ്യോഗിക മുദ്ര [[അശോകസ്തംഭം|അശോകസ്തംഭത്തിന്]] ഇരുവശവുമായി നിൽക്കുന്ന ആനകളുമാണ്. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങാണ്]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷം. [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ|മലമുഴക്കി വേഴാമ്പലിന്]] ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയുടേയും [[ഇന്ത്യൻ ആന|ഇന്ത്യൻ ആനയ്ക്ക്]] ഔദ്യോഗിക മൃഗത്തിന്റേയും സ്ഥാനമുണ്ട്. [[കണിക്കൊന്ന]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പുഷ്പവും, [[കരിമീൻ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യവും,<ref name="കരിമീൻ">{{cite news|title=കരിമീൻ ഇനി സംസ്ഥാന മത്സ്യം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|accessdate=8 July 2010|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010092418/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|url-status=dead}}</ref> [[ചക്ക]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലവും,{{citation needed}} [[ഇളനീർ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയവും ആണ്.{{citation needed}} <gallery widths="140px" heights="180" perrow="5" align="center" mode="packed" caption="ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Laburnum anagyroides hanging flower cluster.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പൂവായ [[കണിക്കൊന്ന]] പ്രമാണം:1859-Martinique.web.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷമായ [[തെങ്ങ്]] പ്രമാണം:ThiruvambadyShivasundar.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മൃഗമായ [[ഇന്ത്യൻ ആന]] പ്രമാണം:Doppelhornvogel-09.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയായ [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ]] പ്രമാണം:കരിമീൻ.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യമായ [[കരിമീൻ]] പ്രമാണം:Coconut Drink, Pangandaran.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയമായ [[ഇളനീർ]] പ്രമാണം:Jackfruit ചക്ക.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലമായ [[ചക്ക]] </gallery> == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery widths="150" height="120px" perrow="4" align="center" mode="packed"> പ്രമാണം:Aranmula-boat race- Kerala-India-1.jpg|ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തപ്പെടുന്ന [[വള്ളംകളി]] മത്സരങ്ങൾ ലോക പ്രശസ്തമാണ്‌. പ്രമാണം:Thiruvathirakali kerala.jpg|[[തിരുവാതിരക്കളി]] ഓണത്തിനോടനുബന്ധിച്ചും മറ്റും കേരളത്തിലും വിദേശമലയാളികൾ ഉള്ളയിടത്തും നടത്തപ്പെടുന്നു. പ്രമാണം:Margamkali.jpg|[[മാർഗ്ഗംകളി]] ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായത്തിലെ ഒരുകലാ രൂപം File:Puliyoor Kali Theyyam at Mathamangalam.jpg|പുലിയൂർകാളി തെയ്യം പ്രമാണം:Thirayattam- (Karumakam & kariyathan thira).JPG|തിറയാട്ടം - കരുമകനും കരിയാത്തനും. </gallery> {{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ |Northwest = [[അറബിക്കടൽ]] |North = [[കർണ്ണാടക]] |Northeast = [[കർണ്ണാടക]] |West = [[അറബിക്കടൽ]] |Center = കേരളം |South = [[തമിഴ്നാട്]] |Southwest = [[അറബിക്കടൽ]] |Southeast = [[തമിഴ്നാട്]] |East = [[തമിഴ്നാട്]] |}} == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> '''ക'''.{{Note_label|ക|ക|none}} കേരളത്തെക്കുറിച്ചെഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ "ഭൂമുഖത്ത് ഇതുപോലെ മറ്റൊരു നാടില്ല" എന്നാണ്‌ വിവരിക്കുന്നത്. '''ഖ'''.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}} തിരുവിതാംകൂർ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് 4000 പറ നെല്ലും 110 പറ ഞവര അരിയും ഒന്നര പറ ഊര അരിയുമാണ് നൽകി വന്നിരുന്നത് ഇത് മാർച്ച് 2 നാണ് നിർത്തലാക്കിയത്. </div> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Kerala}} <div class="references-small"> ; സർക്കാർ * [http://www.kerala.gov.in കേരള ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118031516/http://www.kerala.gov.in/ |date=2006-01-18 }} * [http://www.keralacm.gov.in കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ] * [http://www.censuskerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007005011/http://www.censuskerala.org/ |date=2006-10-07 }} * [http://www.ktdc.com/ കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ വെബ് സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ; പൊതു വിജ്ഞാനം * [http://www.britannica.com/ebc/article-9369072 എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/315300/Kerala എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] </div> {{CMs of Kerala}} {{Governers of Kerala}} {{Kerala Dist}} {{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}} {{kerala|show=show}} {{Geographic location|Centre = Kerala |North= [[Karnataka|കർണ്ണാടകം]] |Northeast = |East = [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] |Southeast = |South= [[Indian Ocean|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]] |Southwest = |West = [[Lakshadweep Sea|ലക്ഷദ്വീപ് കടൽ]] |Northwest = [[Mahé, India|മയ്യഴി]] }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:കേരളം| ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] jxv93s7ytypg8e4srscssqd0rr9e49h 4632524 4632523 2026-06-23T10:38:43Z Santhosh.thottingal 4789 /* തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം */ 4632524 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala}} {{featured}} {{Infobox state | name = | type = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | nickname kerala = ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്<br/> നാളികേരങ്ങളുടെ നാട്<br/>വൃക്ഷങ്ങളുടെ നാട്<br/> സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ തോട്ടം'' | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Rice fields of Kuttanad.jpg | photo2a =Munnar Top station.jpg | photo2b =Boat Beauty W.jpg | photo3a = Athirappilly Waterfalls 1.jpg | photo3b =Kathakali performance.jpg | photo4a = 01KovalamBeach&Kerala.jpg | photo5a =Kerala Government Secretariat.jpg | spacing = 2 | position = center | size = 220 | border = 0 | color = #FFFFFF | foot_montage = മുകളിൽനിന്ന്:<br/> [[കുട്ടനാട്|കുട്ടനാട്ടിലെ]] നെൽവയലുകൾ, [[മൂന്നാർ|മൂന്നാറിലെ]] തേയിലത്തോട്ടം, ആലപ്പുഴയിലെ [[കെട്ടുവള്ളം]], [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[കഥകളി]], [[കോവളം]] ബീച്ച്, തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേരള ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്|ഭരണസിരാകേന്ദ്രം]] }} | image_alt = | image_caption = | image_shield gallery [new] = Emblem of Kerala state Vector.svg | shield_alt = | image_map = IN-KL.svg | map_alt = | map_caption = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കേരളം | image_map1 = Kerala locator map.svg | map_caption1 = കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം | image_flag = | coor_pinpoint = [[തിരുവനന്തപുരം]] | coordinates = {{coord|8.5|77|region:IN-KL|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[Regions of India|മേഖല]] | subdivision_name1 = [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യ]] | established_title = രൂപീകരണം | established_date = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1956|11|1}} | parts_type = [[ജില്ല|ജില്ലകൾ]] | parts_style = para | p1 = [[Districts of Kerala|14]] | seat_type = തലസ്ഥാനം | seat = [[തിരുവനന്തപുരം]] | seat1_type = മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], | government_footnotes = | governing_body = [[Government of Kerala|കേരള സർക്കാർ]] | leader_title = [[ഗവർണ്ണർ]] | leader_name1 = [[V. D. Satheesan|വി.ഡി. സതീശൻ ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ.എൻ.സി]]) | leader_title2 = [[Legislature of Kerala|നിയമനിർമ്മാണം]] | leader_name2 = [[ഏകസഭ]], [[കേരള നിയമസഭ]] (140{{ref|leg|*}} സീറ്റുകൾ) | leader_title3 = നീതിന്യായം | leader_name3 = [[Kerala High Court|കേരള ഹൈക്കോടതി]] | leader_title4 = നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ | leader_name4 = [[കേരള നിയമസഭ|നിയമസഭ]]: 140 [[കേരളത്തിലെ ലോകസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ|ലോക്സഭ]]: 20 | area_footnotes = | area_total_km2 = 38863 | area_note = | area_rank = 22-ാമത് | elevation_footnotes = | elevation_m = 900 | population_footnotes = <ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 33387677 | population_as_of = 2011 | population_rank = 13-ാമത് | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone = [[ഔദ്യോഗിക_ഇന്ത്യൻ_സമയം|ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻസമയം (IST)]] | utc_offset = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | blank_name_sec1 = [[മാനവ വികസന സൂചിക]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.835<ref name="IDHR 2011" >{{cite web |title=India Human Development Report 2011: Towards Social Inclusion |url=http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |publisher=Institute of Applied Manpower Research, [[Planning Commission (India)|Planning Commission]], [[Government of India]] |accessdate=17 October 2012 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106031556/http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |url-status=dead }}</ref> (<span style="color:#090">വളരെ ഉയർന്നത്</span>) | blank1_name_sec1 = HDI റാങ്ക് | blank1_info_sec1 = 1-ാം (2011) | blank_name_sec2 = [[:en:Literacy_in_India|സാക്ഷരത]] | blank_info_sec2 = {{IncreaseNeutral}}96.2% (ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/9-litercy-26-30.pdf</ref> | blank1_name_sec2 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ | blank1_info_sec2 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] | website = [http://kerala.gov.in/ kerala.gov.in] | footnotes = {{note|leg|*}} 140 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്, 1 നാമനിർദ്ദേശം | official_name = കേരളം | unemployment_rate = | registration_plate = KL | leader_title1 = [[Chief Ministers of Kerala|മുഖ്യമന്ത്രി]] | leader_name = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | population_demonym = കേരളീയൻ, കേരളീയർ, മലയാളി | translit_lang1 = | native_name = ''Kēraḷam'' | native_name_lang = ml | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_max_point = [[ആനമുടി]] | elevation_max_m = 2,695 | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[കുട്ടനാട്]] | demographics_type1 = [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം|ജിഡിപി]] | demographics1_title1 = ആകെ (2022-2023) | demographics1_info1 = {{increase}} {{INRConvert|11.32|lc}} | Demographics section 1 title 2 = | Demographics section 1 title 3 = | Demographics section 1 info 2 = | Demographics section 1 info 3 = <!-- --> }} {{കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ}} {{Keralahistory}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സംസ്ഥാനമാണ്, '''കേരളം'''. കേരളം രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണ്. വടക്കൻ [[അക്ഷാംശം]] 8° 17' 30" നും 12° 47'40" നുമിടയ്ക്കും കിഴക്കൻ [[രേഖാംശം]] 74° 27'47" നും 77° 37'12" നുമിടയ്ക്കുമായി ഈ സംസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കും കിഴക്കും [[തമിഴ്‌നാട്]], വടക്കു [[കർണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലുമാണ്]]. പതിനൊന്നുമുതൽ 121 കിലോമീറ്റർവരെ വീതിയും 580 കിലോമീറ്റർ നീളവുമുള്ള കേരളത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ. [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ‌(ഇന്നത്തെ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കന്യാകുമാരി]] ജില്ലയും, [[തെങ്കാശി]] ജില്ലയിലെ [[ചെങ്കോട്ട]]<nowiki/>ത്താലൂക്കിൻറെ കിഴക്കേഭാഗവുമൊഴികെ) തിരുവിതാംകൂർ, പണ്ടത്തെ [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിലെ ഗൂഡല്ലൂർ താലുക്ക്, കുന്ദ താലൂക്ക്, ടോപ്‌ സ്ലിപ്, ആനക്കെട്ടിക്കു കിഴക്കുള്ള അട്ടപ്പാടിവനങ്ങൾ (ഇപ്പോൾ നീലഗിരി ജില്ല, കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ) ഒഴികെയുള്ള [[മലബാർ]] ജില്ല,<ref>Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p. 105.Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p.105.</ref> അതേ സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]]യിലെ തുളുനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കാസറഗോഡ് താലൂക്ക് (ഇപ്പോൾ [[കാസറഗോഡ് ജില്ല]]) എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ചേർത്ത്, [[1956]]-ലാണ്‌ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളസംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്. വൈവിദ്ധ്യമേറിയ ഭൂപ്രകൃതിയാൽ സമ്പന്നമായ ഇവിടം, ലോകത്തിലെ സന്ദർശനം നടത്തേണ്ട അമ്പതുസ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ട്രാവലർ മാഗസിൻ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് എന്നാണ് കേരളം അറിയപ്പെടുന്നത്.{{Ref_label|ക|ക|none}}<ref> [http://www.nationalgeographic.com/traveler/kerala.html ട്രാവലർ മാഗസിനിൽ കേരളത്തെപറ്റി ശേഖരിച്ച തീയതി 2007 മാർച്ച് 24]</ref> മലയാളം പ്രധാനഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്‌]]. മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] (വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം), [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കോട്ടയം]] എന്നിവയാണ്‌. [[കളരിപ്പയറ്റ്]], [[കഥകളി]], [[പടയണി]], [[ആയുർവേദം]], [[തെയ്യം]] മാപ്പിളപാട്ട് തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിന്റെ പുകഴേറ്റുന്നു. [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]<nowiki/>ക്കും കേരളം പ്രശസ്തമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ ജോലിചെയ്യുന്ന മലയാളികൾ കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രധാനഘടകമാണ്.<!--[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി]] കേരളത്തിനു ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു എന്നതും കേരളത്തിന്റെ പുരാതനചരിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ളതെന്നു തെളിയിക്കുന്നു.{{fact}}--> 1950കളിൽ വളരെ പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലായിരുന്ന [[കേരളം]] അരനൂറ്റാണ്ടിനിടയിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾക്കു സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. <!--ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും സാമൂഹിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമാണ്‌ കേരളം.{{തെളിവ്}}--> വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ആധുനികതയുടേയും വിദേശജോലി വരുമാനത്തിന്റെയും സ്വാധീനമാണ് ഇതിന് കാരണം. [[സാക്ഷരത]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[ആരോഗ്യം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളുടേതിനോടു കിടപിടിക്കുന്നതാണ്‌. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസനത്തെ [[കേരളാ മോഡൽ]] എന്ന പേരിൽ പല രാജ്യാന്തര സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞരും പഠനവിഷയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക്, [[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ്]] രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളികളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാറിൽ. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[യുകെ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ശക്തമായ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാം. പല വിദേശ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർ ഉന്നത പദവികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന തെക്കൻ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരും നഴ്സുമാരും ആണ് ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറെയും എന്ന്‌ പറയാം. പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരവും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർക്ക് ലഭിക്കാറുണ്ട്. <ref name="ashanet">http://www.ashanet.org/library/articles/kerala.199803.html</ref> വിവിധ സാമൂഹികമേഖലകളിൽ കൈവരിച്ച ചില നേട്ടങ്ങൾമൂലം കേരളം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 91% സാക്ഷരതയാണ്‌ അതിലൊന്ന്. ഇത്, ഇന്ത്യയിലെതന്നെ ഏറ്റവുമുയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കാണ്‌.<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web |url=http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |title=2005-2006 National Family Health Survey |access-date=2009-07-15 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217193846/http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx Census India - Number of Literates & Literacy Rate]</ref> 2005-ൽ ട്രാൻസ്പരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ നടത്തിയ ഒരു സർവ്വേപ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് അഴിമതിനടക്കുന്ന സംസ്ഥാനം കേരളമാണ്‌.<ref>{{cite web |title=India Corruption Study&nbsp;— 2005 |publisher=[[Transparency International]] |accessdate=2007-11-11 |url=http://www.transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012150233/http://transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |url-status=dead }}</ref> <ref name="rem1">{{cite web|url=http://ideas.repec.org/p/ind/cdswpp/328.html|title=Kerala's Gulf connection: Emigration, remittances and their macroeconomic impact 1972-2000|year=2002|author=K.P. Kannan, K.S. Hari}}</ref><ref name="rem2">{{cite web|url=http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|format=PDF|title=Remittances and its impact on the Kerala Economy and Society|year=2007|author=S Irudaya Rajan, K.C. Zachariah|access-date=2009-07-15|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225101006/http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="abroad">{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&pagewanted=1|title=Jobs Abroad Support ‘Model’ State in India|publisher=New York Times|year=2007}}</ref> == പേരിനുപിന്നിൽ == '''കേരളം''' എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി വിഭിന്നങ്ങളായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. * ''കേരവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലം'' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''കേരളം'' എന്ന പേരുണ്ടായെന്ന അഭിപ്രായമാണ് ഏറ്റവും പ്രബലം. '''കേരം''' എന്ന പദവും സ്ഥലം എന്നർത്ഥം വരുന്ന '''അളം''' എന്ന പദവുംചേർന്നാണ്, '''കേരളം''' എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന വാദം ഈ അഭിപ്രായത്തെ ബലപ്പെടുത്തുന്നു. * മറ്റൊരഭിപ്രായം അറബിസഞ്ചാരികളാണ് പേരിന്റെ ഉല്പത്തിക്കു പിന്നിലെന്നാണ്. കേരളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും സമ്പദ്സമൃദ്ധിയും കണ്ട്, അവർ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ച നാട് എന്നർത്ഥത്തിൽ '''ഖൈറുള്ള''' എന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്രെ. അതു ലോപിച്ചാണ്, കേരളം എന്ന പേരുണ്ടായതെന്നാണത്. "മലബാർ" എന്ന പദം അറബികൾവഴി ലഭിച്ചതാണെന്നതാണ്‌, ഈ അഭിപ്രായത്തിനു കൂടുതൽ പിന്തുണനല്കുന്നത്. "മഹൽ" എന്ന പദവും "ബുഹാർ" എന്ന പദവും ചേർന്നാണു മലബാർ എന്ന പദമുണ്ടായതത്രേ. "മഹൽബുഹാർ" എന്നാൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ നാട് എന്നർത്ഥം. അതു പിന്നീടു ലോപിച്ചാണ്, മലബാർ എന്നായത്. കേരളീയരല്ലാതെ, മറ്റാരും കേരളം എന്ന തികച്ചു പറയുന്നില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "M " എന്ന അക്ഷരമുണ്ടായിട്ടും "കേരള" എന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിലെഴുതുന്നത്. ഇക്കാര്യവും ഈ വാദത്തിന് ഉപോൽബലകമായിപ്പറയുന്നു.<ref> {{cite book |last=മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി|first=പി.കെ.|authorlink=പി.കെ.മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി |title=മുസ്ലീങ്ങളും കേരളസംസ്കാരവും|year=1982|publisher=കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി|location= തൃശൂർ|isbn= }}</ref> * കേരളം എന്ന പേരു്, [[കേരളചരിത്രം|‘ചേരളം’]] എന്ന പദത്തിൽനിന്നുദ്ഭവിച്ചതാണെന്നാണ്, മറ്റൊരു വാദം. ചേർ, അഥവാ ചേർന്ത എന്നതിന്, ചേർന്ന എന്നാണർത്ഥം. കടൽമാറി കരകൾ കൂടിച്ചേർന്ന എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുദ്ഭവിച്ചതെന്ന് ഒരു കൂട്ടർ കരുതുന്നു. [[സംഘകാലം|സംഘകാലത്തിലെ]] നെയ്തൽ തിണൈ എന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിൽവരുന്ന ഇവിടം, കടൽചേരുന്ന ഇടം എന്നയർത്ഥത്തിൽ ചേർ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ചേർ+അളം എന്നതിന്, സമുദ്രമെന്ന അർത്ഥവുമുണ്ട്. കടലോരമെന്ന സൂചനയാണ് ചേരളം തരുന്നത്. ചേരലർ കടലോരത്തിന്റെ അധിപരുമായി.<ref> സോമൻ ഇലവുംമൂട്; പ്രാചീനകേരളചരിത്രസംഗ്രഹം; താൾ 42, ധന്യാ ബുക്സ്, പുതുപ്പള്ളി, ഏപ്രിൽ 2000. </ref> * [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേര രാജാക്കന്മാരിൽ]]<nowiki/> നിന്നുമാകാം പേർ വന്നതെന്നാണ്, മറ്റൊരഭിപ്രായം.<ref> മനോരമ ഇയർ ബുക്ക് 2006 താൾ 372. മനോരമ പ്രസ്സ് കോട്ടയം </ref> ഇവരുടെ പേർ തന്നെ '''ഥേര''' എന്ന [[പാലി]] വാക്കിൽനിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ് എന്നാണ് മറ്റൊരു മതം. അതിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതവുമായി]] ബന്ധംകാണുന്നു. '''ഥേരൻ''' എന്ന വാക്കിന്, വലിയേട്ടൻ എന്നാണു വാച്യാർത്ഥം. ബുദ്ധമതത്തിലെ [[ഥേരവാദം|ഥേരവാദമതത്തിൽപെട്ടവരായിരുന്നു]] ചേരരാജാക്കന്മാർ എന്നു കരുതുന്നു. ഥേര എന്ന വാക്ക്, പാലിയിൽനിന്ന്, [[താലവ്യവത്കരണം]] എന്ന സ്വനനയപ്രകാരം ചേരൻ എന്നായതാണെന്നും, സ്ഥലമെന്ന അർത്ഥത്തിലുള്ള പാലിപദമായ തളം, ആദിലോപംപ്രാപിച്ച് അളം ആയതാണെന്നും ഇക്കൂട്ടർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കേരളം ഒരുകാലത്ത് [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരുടെ]] പ്രബലകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന വിശ്വാസം ബലപ്പെടുത്തുന്നതാണീ വാദം.<ref> {{cite book |last=പി.ഒ. |first=പുരുഷോത്തമൻ |authorlink=പി.ഒ. പുരുഷോത്തമൻ|title=ബുദ്ധന്റെ കാല്പാടുകൾ - പഠനം |year=2006 |publisher=പ്രൊഫ. വി. ലൈല |location= കേരളം |isbn= 81-240-1640-2 }} </ref> * വീരകേരളന്റെ നാടായതിനാൽ കേരളം എന്ന പേർവന്നുവെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്.<ref>മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> * മലഞ്ചെരിവ് എന്നർത്ഥമുള്ള ചാരൽ എന്ന തമിഴ്പദത്തിൽനിന്നാണ് ചേരൽ ഉണ്ടായതെന്നും അതാണ്, കേരളമായതെന്നുമുള്ള മറ്റൊരു വാദവും നിലനിൽക്കുന്നു. * ചേരം (കേരളം) എന്ന വാക്ക്, നാഗം (പാമ്പ്) എന്നതിന്റെ തൽസമമാണെന്ന് എൽ.എ. അനന്തകൃഷ്ണയ്യർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref> L. A. Ananthakrishna Iye: The Ethnographical survey of Cochin state. Monograph no:10 1906 </ref> കേരളത്തിലെ ദ്രാവിഡരുടെ നാഗാരാധനകാരണമായിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഈ പേരുവരാനിടയായത്. *കേരം എന്നത്, ചേരം എന്നതിന്റെ കർണ്ണാടകോച്ചാരണമാണെന്ന് ഡോക്ടർ [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഗോകർണ്ണത്തിനും, കന്യാകുമാരിക്കുമിടയിലുള്ള പ്രദേശത്തിന് ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ചേരം എന്നപേര്, കേരളം ആയി മാറിയതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref name=keralam343>{{cite book|title=കേരളചരിത്രം|last=പ്രൊഫസ്സർ.എ.|first=ശ്രീധരമേനോൻ|publisher=ഡി.സി.ബുക്സ്|year=2007|isbn=81-264-1588-6|page=26|quote=കേരളം എന്ന പേരിന്റെ ഉൽപത്തി}}</ref> [[പ്രമാണം:Kerala-map-ml.png|thumb|250px|കേരളത്തിന്റെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള ഭൂപടം]] ==ഭാഷ== [[പ്രമാണം:Collage malayalam letters.svg|ലഘുചിത്രം|മലയാളഭാഷയിലെ ലിപികൾ]] കേരളീയരുടെ പൊതുവ്യവഹാരഭാഷ, ദ്രാവിഡഭാഷാഗോത്രത്തില്പെട്ട [[മലയാളം|മലയാളമാണ്]]. പ്രാഗ്കാലതമിഴിൽനിന്നു രൂപംകൊണ്ടതാണു മലയാളം. [[വട്ടെഴുത്ത്|വട്ടെഴുത്തുലിപികളിലാണ്]] ആദ്യകാലമലയാളം എഴുതപ്പെട്ടുപോന്നത്. വട്ടെഴുത്തുലിപികളുടേയും [[ഗ്രന്ഥലിപി| ഗ്രന്ഥലിപികളുടേയും]] സങ്കലനത്തിലൂടെയാണ്, ഇന്നത്തെ മലയാളലിപിസഞ്ചയം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. സി.ഇ. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ്, ഇന്നെഴുതപ്പെടുകയും കേൾക്കപ്പെടുകയുംചെയ്യുന്ന മലയാളം, ഏറെക്കുറെ രൂപപ്പെടുന്നത്. നിത്യവ്യവഹാരഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായി വാമൊഴിവൈവിദ്ധ്യം, ഇന്നും വളരെയേറെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വരമൊഴിയുടെ കാര്യത്തിൽ കേരളമൊട്ടാകെ പണ്ടുമുതൽക്കേ ഏകമാനത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭാഷയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച്, ഇപ്പോഴും തർക്കംനിലനിൽക്കുന്നു == ചരിത്രം == {{Main|കേരള ചരിത്രം}} പ്രാകൃതകാലം മുതലേയുള്ള നിരവധി മനുഷ്യപ്രയാണങ്ങളുടേയും അവയിൽനിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞ അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടേയും തുടർച്ചയുടെ ബാക്കി പത്രമാണ്‌ ഇന്നത്തെ കേരളം.ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തീരദേശത്ത് ആദ്യമായി എത്തിപ്പെട്ടവർ [[നെഗ്രിറ്റോയ്ഡ്]]-[[ആസ്ത്രലോയ്ഡ്]] വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ടവരായിരുന്നിരിക്കണം എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ പ്രാകൃതകാലത്ത് ഇന്നുകാണുന്ന സമതലങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഇക്കൂട്ടർ മുഖ്യമായും വനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന നിരപ്പിലുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങളാണ് സ്വാഭാവികമായും താവളമാക്കിയത്. ഇവർ മുഖ്യമായും നായാട്ടിലൂടെയും വനങ്ങളിലെ കായ്കനികൾ ഭക്ഷിച്ചുമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. [[കൃഷി]] അവർക്ക് അജ്ഞാതമായിരുന്നു. ഇവരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇന്നും കേരളത്തിൽ അവശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കൻ മലകളിലും കാടുകളിലും കണ്ടുവരുന്ന [[പണിയർ]], [[ഇരുളർ]], [[കുറിച്യർ]], [[മുതുവാൻ|മുതുവാന്മാർ]], മലയരയർ, [[മലവേടർ]], [[ഉള്ളാടർ]], [[കാണിക്കാർ]] തുടങ്ങിയ ആദിവാസികൾ ഇവരുടെ പിൻഗാമികൾ ആണ്.<ref> [[മാതൃഭൂമി]] ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> <!-- പ്രാചീനശിലാ യുഗത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലായിരിക്കണം ഇവരുടെ അധിനിവേശം നടന്നത് (വെരിഫൈ ചെയ്യണം) --> [[പ്രമാണം:Muniyara.jpg|thumb|left|ശിലായുഗത്തിലേതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[മുനിയറകൾ]] കേരളത്തിലെ [[മറയൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്ത്.]] പിന്നീട് കടന്നുവന്നവരാണ് [[ദ്രാവിഡർ]]. കടൽ കുറേക്കൂടി പിൻവാങ്ങി കൂടുതൽ സമതലപ്രദേശങ്ങൾ ഉയർന്നുവരികയും ഭൂപ്രകൃതിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തതിനുശേഷമാണ് ഇതെന്നാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. മഹാശിലസംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ ഇവരാണ്. കേരളത്തിൽ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കൃഷി അറിയാമായിരുന്ന ഇവർ ആദിമനിവാസികൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന വനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുകയോ ആദിമനിവാസികൾ സമതലങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാതിരിക്കുകയോ ചെയ്തിരിക്കാം. ഈ ആദിമനിവാസികൾ തങ്ങളുടേതായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ അയൽക്കാരുമായി കൊള്ളക്കൊടുക്കകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായി പിൽക്കാലത്തെ [[സംഘസാഹിത്യം|സംഘം കൃതികളിൽ]] നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഇവർ [[കാളി]], പൂർവ്വികർ(മുത്തപ്പൻ), പ്രകൃതിശക്തികൾ, മലദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസങ്ങളും]] [[പുരാണം|പുരാണങ്ങളും]] രചിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെടുമ്പോഴേക്ക് ഏതായാലും കേരളം എന്ന വാക്ക് ഒരു സ്വതന്ത്രാസ്തിത്വം നേടിയിരുന്നു. ബി.സി.എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[രാമായണം|രാമായണത്തിലെ]] കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം 41ആം സർഗത്തിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. [[സുഗ്രീവൻ]], വാനരന്മാരെ ദക്ഷിണദേശത്തേയ്ക്കയക്കുമ്പോൾ കാണാവുന്ന രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: {{Rquote|left|<poem> നദീം ഗോദാവരീം ചൈവ സർവമേവാനുപശ്യത തഥൈവാന്ധ്രാൻ ച പൗണ്ഡ്രാൻ ച ചോളാൻ പാണ്ഡ്യാൻ ച കേരളാൻ</poem>|||രാമായണം, കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം.<ref>[http://sa.wikisource.org/wiki/किष्किन्धाकाण्डे_एकचत्वारिंशः_सर्गः_॥४-४१॥ Wikisource-രാമായണം "नदीम् गोदावरीम् चैव सर्वम् एव अनुपश्यत । तथैव आन्ध्रान् च पुण्ड्रान् च चोलान् पाण्ड्यान् केरलान् ॥४-४१-१२॥]</ref>}} [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഭാരതഭൂമിയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ ദ്രമിഡം, കേരളം, കർണാടകം മുതലായ നാമങ്ങൾ വരുന്നു. അതിനാൽ [[വ്യാസൻ]] ഭാരതമെഴുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളരാജ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അത് ദ്രാവിഡദേശത്തുനിന്നും ഭിന്നമായിരുന്നു എന്നും മനസ്സിലാക്കാം. മഹാഭാരതത്തിൽ ആദിപർവം 175ആം അധ്യായത്തിലും, സഭാപർവം 31ആം അധ്യായത്തിലും, വനപർവം 254ആം അധ്യായത്തിലും, ദ്രോണപർവം 70ആം അധ്യായത്തിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. രുക്മിണീസ്വയംവരത്തിൽ സംബന്ധിക്കുന്നതിനായി ദക്ഷിണദേശത്തുനിന്നും ചോളനും, പാണ്ഡ്യനും, കേരളനും വിദർഭ രാജധാനിയിൽ സന്നിഹിതരായിരുന്നതായി [[ഭാഗവതം]] ദശമസ്കന്ധത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം, അഗ്നിപുരാണം എന്നിവയിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞ് ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞാണ് അവ ഇന്നത്തെ മട്ടിലായതെന്നും അതിനിടെ അവയിൽ പ്രക്ഷിപ്തമായി പലതും കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും പണ്ഡിതമതമുണ്ട്. കേരളത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ രേഖ ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് 272-നും 232-നും ഇടയിൽ മദ്ധ്യേന്ത്യയിൽ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്ഥാപിച്ച ഒരു ശിലാഫലകത്തിൽ (രണ്ടാം ശിലാശാസനം) നിന്നാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref> {{cite book | last = പി.കെ. | first = ബാലകൃഷ്ണൻ| authorlink = പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ | title = ജാതിവ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും| publisher = [[കറൻറ് ബുക്സ്]] തൃശൂർ| year = 2005 | doi = | isbn = 81-226-0468-4 }} </ref> കേരളരാജാവിന്റെ പേര് അശോകശാസനത്തിൽ പറയുന്നില്ലെങ്കിലും ഇവിടെ '''കേരളപുത്ര''' എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത് കേരളമാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ശിലാശാസനം 13-ലും ഇതേരീതിയിലുള്ള പരാമർശം കാണാം. താമ്രപർണി എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഇന്നത്തെ [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയാണ്]]. കേരളവും [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി]] മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധത്തിന് പുരാതനമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ബി.സി.ഇ. 1000-ൽ [[സോളമൻ|സോളമന്റെ]] കപ്പലുകളിൽ ഫൊണീഷ്യന്മാർ കേരളതീരത്തുള്ള ഓഫിർ എന്ന തുറമുഖം സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ [[പൂവാർ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ ഓഫീർ തുറമുഖം നിലനിന്നിരുന്നത് എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=rockliff>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |author2= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=2|url=}}</ref> ബൈബിളിൽ പലയിടത്തായി കേരളത്തെ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആനകളെ കുറിച്ച് പറയുന്ന സ്ഥലത്തു ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വന്ന ആന എന്ന് വ്യകതമായി പറയുന്നുണ്ട്. ബൈബിളിൽ എസ്തറിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ വർഷം ബി.സി. 483-482 തുടങ്ങി മാർച്ച് 473 ബി.സി. കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയെയും പരാമർശ്ശിക്കുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്തുവിനു ശേഷമുളള ആദ്യനൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ, [[ചൈനീസ്‌ ഭാഷ|ചൈനീസ്]] യാത്രാരേഖകളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയുളള വിവരണങ്ങൾ കാണാം. ക്രി.മു. 302 സെലൂക്കസ് നിക്കേറ്റർ അയച്ച സഞ്ചാരിയായ മെഗസ്തനീസിന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയും ഇവിടത്തെ തുറമുഖത്തെപ്പറ്റിയും വിവരണം ഉണ്ട്. ക്രി.വ. ആദ്യ നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട പെരിപ്ലസ് എന്ന സഞ്ചാരസാഹിത്യത്തിൽ കേരളത്തിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുരാതന കാലം മുതൽ കേരളം [[ചേര രാജവംശം|ചേര രാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. [[തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ചേരൻമാരുടെ വ്യവഹാര ഭാഷ. തമിഴിൽ നിന്നും വേറിട്ട് മലയാള ഭാഷ ഉത്ഭവിച്ചതോടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതു ചരിത്രം പിറക്കുന്നത്. ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലേ കേരളത്തിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനു പ്രചാരം ലഭിച്ചു. ക്രിസ്തുവിനു മുൻപു തന്നെ കേരളീയർ യഹൂദരുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തു ശിഷ്യനായ [[തോമാശ്ലീഹാ|തോമസിന്റെ]] കേരളത്തിലേക്കുളള വരവിനു കളമൊരുക്കിയതു ഈ ബന്ധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനു വളരെക്കാലം മുന്നേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈനമതങ്ങളും കേരളത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ബുദ്ധമതം ക്ഷയിക്കുകയും ഹിന്ദുമതം പ്രബലമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ അറബി വ്യാപാരികളാണ് മലബാറിലെ പ്രബലമായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ പിറവിക്കു പിന്നിൽ. പത്താം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അസംഖ്യം ജന്മി പ്രഭുക്കന്മാർ വളർന്നു വന്നു. ഇവരുടെ അധികാരവടംവലികൾക്കും ബലപരീക്ഷണങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ ആത്യന്തികമായി, പതിനെട്ടാംനൂറ്റാണ്ടോടെ. [[സാമൂതിരി]], [[കൊച്ചി]] രാജാവ്, [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പ്രധാന അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വടക്ക് [[ചിറക്കൽ]], [[കോലത്തിരി]], വള്ളുവകോനാതിരി, തുടങ്ങിയ രാജവംശങ്ങളും മലബാറിൽ ചെറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[അറക്കൽ|അറക്കലും]] തിരൂർ സ്വരൂപവും, കുറുബ്രാനാട്, കടത്തനാട്, കൊടുങ്ങല്ലൂര് രാജവംശവും മേൽക്കൊയ്മ നിലനിർത്തിപ്പോന്നു. തുടർന്നാണ് കേരളം വിദേശാധിപത്യത്തിനു കീഴിലാവുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ അധികാരമുറപ്പിക്കുന്ന കാലമായപ്പോഴേക്ക് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രിട്ടീഷ്‌‌ [[മലബാർ]], കൊച്ചി, [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് കീഴിലായി. [[പ്രമാണം:Calicut 1572.jpg|thumb|left|400px| 1572 ലെ കാലിക്കറ്റ് പോർട്ട് - പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ കാലത്ത് വരച്ചത്, ജോർജ്ജ് ബ്രൗൺ ഫ്രാൻസ് ഹോഗെൻബെർ എന്നിവരുടെ ചിവിയേറ്റ്സ് ഓർബിസ് ടെറാറും എന്ന അറ്റ്ലസിൽ നിന്ന്]] പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായ [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] [[1498]]-ൽ കേരളത്തിൽ എത്തിയത് കേരളത്തിൽ നിന്നുളള സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ അറബികളുടെ മേൽക്കോയ്മ തകർക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ആയിരുന്നു. അതുവരെ യൂറോപ്പുമായുളള വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുടെയെല്ലാം ഇടനിലക്കാർ അറബികളായിരുന്നു. ഏതായാലും കേരളത്തിന്റെ കടൽമുഖങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികൾക്കു മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെട്ടതോടെ ഭൂമിമലയാളത്തിന്റെ ചരിത്രഗതി മാറിമറിഞ്ഞു. ഇതോടെ കേരളത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ പുതിയ അദ്ധ്യായം തുറക്കുകയായി. കേരള ചരിത്രത്തിൽ ക്രമബദ്ധമായ രേഖകൾ പാശ്ചാത്യനാടുകളിൽ ലഭ്യമാകുന്നത് [[വാസ്കോഡഗാമ]]യുടെ കേരള സന്ദർശനത്തോടെയാണ്.<ref> എം.എൻ. നമ്പൂതിരി; സാമൂതിരി ചരിത്രത്തിലെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ. വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം ശുകപുരം, കേരളം 1987 </ref> പോർച്ചുഗീസുകാരെത്തുടർന്ന് ഡച്ചുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും അവസാനമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കേരളചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഏടുകളിലെല്ലാം വിദേശാധിപത്യത്തിനെതിരെ നടന്ന നിരവധി സമരങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. [[പ്രമാണം:De Lannoy Surrender.JPG|thumb|[[Dutch East India Company|ഡച്ച്]] കമാന്ററായ [[Eustachius De Lannoy|ഡി. ലെനോയ്]] [[Marthanda Varma|മാർത്താണ്ഡവർമ്മക്ക്]] മുൻപിൽ [[Battle of Colachel|കുളച്ചൽ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം [[Padmanabhapuram Palace|പത്മനാഭകൊട്ടാരത്തിൽ]] വച്ച് കീഴടങ്ങുന്നു]] ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചതുമുതൽ '''കേരളം''' [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[മലബാർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്നു. [[മലബാർ]] പ്രദേശം [[മദിരാശി സംസ്ഥാനം|മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിനു കീഴിലായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലും]] നാട്ടുരാജാക്കൻമാരിലൂടെയായിരുന്നു ഭരണം. [[1947]]ൽ ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രയായ ശേഷം, ഐക്യകേരളത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടു. ഇതേത്തുടർന്ന്, [[1956]] [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്നിനാണ്]] [[മലയാളം]] പ്രധാനഭാഷയായ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്തുകൊണ്ട് '''കേരളം''' എന്ന [[സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിച്ചത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്ന്]] കേരളപ്പിറവിദിനമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2024 ലെ നാഷണൽ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട്‌ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 35.97 മില്യൺ അഥവാ 3.60 കോടിയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാമത് ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 3.31 കോടി ആണ്. ഇത് 3.18 കോടി എന്ന 2001 ലെ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ 4.91 ശതമാനത്തിന്റെ വർദ്ധനവാണ്. ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 2.56 ശതമാനം കേരളത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്. ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ സംസ്ഥാനം ആണ് കേരളം. കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 2200 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. ജനങ്ങൾ കൂടുതലും തീര പ്രദേശങ്ങളിലും ഇടനാട്ടിലും താമസിക്കുന്നവരാണ്. മലയോരങ്ങളിൽ ജനസാന്ദ്രത താരതമ്യേനെ കുറവാണ്. 2023 ലെ NFHS സർവേ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.8 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് പ്രത്യുത്പാദനം (TFR). == നാഴികക്കല്ലുകൾ == [[പ്രമാണം:Madras Prov 1859.gif|thumb|right|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Madras Province|മദ്രാസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] മാപ്. [[Malabar|മലബാർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[South Kanara|തെക്കെ കാനറ]] ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്.]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[ക്രി.മു. 350]] – [[ക്രി.മു. 275]] – [[ചാണക്യൻ|ചാണക്യന്റെ]] അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[ക്രി.മു. 270]] – അശോകന്റെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[52]] – ക്രിസ്തുശിഷ്യൻ [[തോമാശ്ലീഹ]] കേരളത്തിൽ വന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. * [[66]]–[[68]] – ജൂതന്മാരുടെ ആഗമനം * [[550]] കുരുമുളകിനേയും നാളികേരത്തേയും കുറിച്ച് [[കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റിസ്]] വിവരിക്കുന്നു. * [[664|630]] – [[മാലിക് ഇബ്നു ദിനാർ]] കേരളത്തിൽ എത്തുന്നു * [[778|788]] – [[ശങ്കരാചാര്യർ]] ജനിച്ചു. * [[800]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം – കുലശേഖരവർമ്മൻ. * [[825]] – കൊല്ലവർഷാരംഭം. * [[1090]] – രാമവർമ്മ കുലശേഖരന്റെ ഭരണാരംഭം. * [[1102]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്ത്യം. പ്രാദേശികസ്വരൂപങ്ങളുടെ ആവിർഭാവം. * [[1341]] – വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ തുടർന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ മുസിരിസ് തുറമുഖം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, കൊച്ചിയിൽ ഒരു സ്വാഭാവികതുറമുഖം രൂപം കൊള്ളുന്നു. * [[1498]] – വസ്കൊ ഡി ഗാമ കോഴിക്കോടിനടുത്ത് കപ്പലിറങ്ങുന്നു. യൂറോപ്പ്യൻന്മാർ കേരളത്തിലേക്ക്. * [[1653]] – [[കൂനൻ കുരിശുസത്യം]] *[[1789]] – ടിപ്പു സുൽത്താൻ കേരളം ആക്രമിക്കുന്നു. ==ഐതിഹ്യം== [[പ്രമാണം:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|left|[[Parasurama|പരശുരാമൻ]] മഴുവെറിഞ്ഞ് കേരളത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നു]] *ഹൈന്ദവ, വൈഷ്ണവ വിശ്വാസപ്രകാരം കേരളോല്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യത്തിൽ, [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമായ [[പരശുരാമൻ]] ക്ഷത്രിയ നിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണർക്ക്]] ദാനം ചെയ്യാനായി തന്റെ ആയുധമായ പരശു(മഴു) കൊണ്ട് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്ത പ്രദേശമാണ് കേരളക്കരയെന്നു പറയുന്നു.<ref>[[s:കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം|കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം - വിക്കി ഗ്രന്ഥശാല]]</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == {{main|കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം}} <!-- {{kerala map}} --> [[പ്രമാണം:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടി- [[ആനമുടി]] (2695 മീറ്റർ)]] കേരളം ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണിത്. ഇന്ത്യയുടെ വെറും 1.18 ശതമാനം വിസ്തീർണ്ണമേ കേരളത്തിനുള്ളൂ. എന്നാൽ ജനസംഖ്യയുടെ കാര്യത്തിൽ 3-4 % വരുന്നുണ്ട്. അക്ഷാംശം 8^o17' 30" മുതൽ 12^o47‘40“ വരെയും രേഖാംശം കിഴക്ക് 74^o51‘57“ മുതൽ 77^o 24‘47“ വരെയുമാണ് കേരളത്തിന്റെ കിടപ്പ്. ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 38,863 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. തെക്കുവടക്ക് നിളം 560 കി.മീറ്ററും കിഴക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ശരാശരി വീതി 60 കിലോമീറ്ററും ആണ്. കേരളത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തെ വീതി 11 കി. മീ ആണെങ്കിൽ [[എറണാകുളം]], [[ഇടുക്കി]] ജില്ലകളിൽ 124 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയുണ്ട്. തെക്കോട്ട് വീണ്ടും വീതി കുറഞ്ഞ് വരുന്നു. === ജില്ലകൾ === {{Main|കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ}} [[പ്രമാണം:Kerala density map1.PNG|thumb|left|കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത ഭൂപടം. ഇരുണ്ട നിറം കൂടിയ ജനസാന്ദ്രതയും ഇളം നിറം കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രതയും കാണിക്കുന്നു.]] കേരളത്തിലെ പതിനാല് ജില്ലകൾ [[വടക്കേ മലബാർ]], [[തെക്കേ മലബാർ]], [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നീ നാല് ചരിത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്നു. ഈ കാഴ്ചപ്പാടിന്ന് ഇവിടെ, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ബ്രിട്ടിഷ്ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ട കാലത്തോളമേ പഴക്കമുള്ളൂ. അതിന്നുമുൻപ് ഇവിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് അനേകം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്ന ഓരോ [[ജില്ല]]കളും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. * '''[[വടക്കേ മലബാർ]]''': [[കാസറഗോഡ് (ജില്ല)|കാസറഗോഡ്]], [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]], [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക്, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര]] താലൂക്ക് * '''[[തെക്കേ മലബാർ]]''': [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] വടകര താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]]''': [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[തിരുവിതാംകൂർ]]''': [[കോട്ടയം (ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[ഇടുക്കി (ജില്ല)|ഇടുക്കി]], [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]], [[പത്തനംതിട്ട (ജില്ല)|പത്തനംതിട്ട]], [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]], [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] കേരളത്തിൽ 14 [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]], 27 [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]], 78 [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്കുകൾ]], 1664 റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ, 6 [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] 87 [[നഗരസഭ|നഗരസഭകൾ]] 941 [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമായ [[പുതുച്ചേരി|പുതുച്ചേരിയുടെ]] ഭാഗമായ [[മാഹി|മാഹിയുടെ]] അതിരുകൾ മുഴുവൻ കേരളവുമായാണ് പങ്കുവെക്കുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്]] സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവും.<ref name=largestcity>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer:India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061933/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയാണ്]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരാതിർത്തിയിലായി വസിക്കുന്നതും.<ref name=largestUA>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer: India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001104243/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> വലിയ തുറമുഖ നഗരവും. [[കോഴിക്കോട്]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വാണിജ്യനഗരങ്ങൾ. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നത് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലാണ്]]. ഇവിടത്തെ 50 ശതമാനത്തിലധികം ജനങ്ങൾ നഗരത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |title=Directorate of Industries and Commerce - Kannur District |access-date=2009-07-14 |archive-date=2014-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013220/http://www.dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ [[ഹൈക്കോടതി]] എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ---- {| class="navbox" width="97%" !colspan="12" style="padding:0.3em 0; line-height:1.2em; font-size:110%;"| കേരളത്തിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങൾ<br />{{nobold|<small>(2001 Census of India estimate)<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/India-Kerala.html |title=Kerala |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner |date=2007-03-18 |accessdate=2008-07-23}}</ref></small>}} |- ! റാങ്ക് !! നഗരം !! ജില്ല !! ജനസംഖ്യ !! rowspan="6" |<!--{{Tnavbar|The Cities and the Largest Towns in Kerala|plain=1}}--> [[പ്രമാണം:Tvmcityview.jpg|border|135px|തിരുവനന്തപുരം]]<br /> [[തിരുവനന്തപുരം]]<br /> <br /> <br /> [[പ്രമാണം:Kochi India.jpg|border|135px|കൊച്ചി]]<br /> [[കൊച്ചി]]<br /> |- | align=center | 01 ||align=left | '''[[തിരുവനന്തപുരം]]''' || [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] || 744,983 |- | align=center | 02 ||align=left | '''[[കൊച്ചി]]''' || [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]] || 595,575 |- | align=center | 03 ||align=left | '''[[കോഴിക്കോട്]]''' || [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട്]] || 436,556 |- | align=center | 04 ||align=left | '''[[കൊല്ലം]]''' || [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]] || 361,029 |- | align=center | 05 ||align=left | '''[[തൃശ്ശൂർ]]''' || [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ]] || 317,526 |- |06 |[[കണ്ണൂർ]] |[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]] |232,486 | |- | align="center" | 07 || align="left" | '''[[ആലപ്പുഴ]]'''|| [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]]|| 187,495 | |- | align="center" | 08 || align="left" | '''[[പാലക്കാട്]]'''|| [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട്]]|| 130,767 | |- | align="center" | 09 || align="left" | '''[[തലശ്ശേരി]]'''|| [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]]|| 99,387 | |- | align="center" | 10 || align="left" | '''[[പൊന്നാനി]]'''|| [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]]|| 87,495 | |- | align="center" | 11 || align="left" | '''[[മഞ്ചേരി]]''' || [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]] || 83,024 | |} ===നദികൾ=== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ നദികൾ}} 44 നദികളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത് അവയിൽ 41 ഉം പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നു. കബനി, ഭവാനി, പാമ്പാർ എന്നീ മൂന്ന് നദികൾ കിഴക്കോട്ടൊഴുകി [[കാവേരി]]യിൽ ചേരുന്നു. 15 കിലോമീറ്ററിനു മേലെ നീളമുള്ളവയെയാണ് നദികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്, അതിനു താഴെ നിരവധിയുണ്ടെങ്കിലും അവയെ നദികളുടെ ഗണത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കേരളത്തിലെ മിക്ക നദികളും ഒരേ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു. കേരളത്തിലെ നദികൾ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതിനോടപേക്ഷിച്ച് വളരെ ചെറുതാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദി [[പെരിയാർ]] ആണ്. കേരളത്തിൽ നദികളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു ആദിമകാലത്തിൽ ഗതാഗതം നടന്നിരുന്നത്. നദികളിൽ നിന്ന് ജലസേചനം മത്സ്യബന്ധനം എന്നിവക്കു പുറമേ വിദ്യുച്ഛക്തിയും കേരളത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ജലസേചനത്തിനും ജലവൈദ്യുത നിർമ്മാണത്തിനുമായി നിരവധി അണക്കെട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ==ഭൂഗർഭജലം== [[കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ്|കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡും]] [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പും]] സംയുകതമായി കേരളത്തിലെ ഭൂഗർഭജല സമ്പത്തിന്റെ അളവു് നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആയിരത്തോളം കിണറുകളിൽ കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ് പഠനത്തിനായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. 2011ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം കേരളത്തിൽ ലഭ്യമായ ഭൂഗർഭജലം 6696 ഘനലക്ഷം മീറ്ററാണ്. വാർഷിക ഭൂഗർഭജല ലഭ്യത 6070 ഘനമീറ്ററാണ്. 3070 ഘനമീറ്റർ ഭൂഗർഭജലം കൃഷിയ്ക്ക് ലഭ്യമാണ്. കൂടുതൽ [[ഭൂഗർഭജല വിനിയോഗം]] [[ കാസറഗോഡ്|കാസറഗോഡും]] (77ശതമാനം) കുറവ് [[വയനാട്| വയനാടും]] (18ശതമാനം) ആണ്. അതിചൂഷണം [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ [[ചിറ്റൂർ|ചിറ്റൂരി]]ലാണ്. അർധഗുരുതരമായ 23 ബ്ലോക്കുകലുണ്ട്. [[കാസറഗോഡ്]], [[മലമ്പുഴ]] ബോക്കുകളെ ഗുരുതരമായും [[ചിറ്റൂർ]] ബ്ലോക്കിനെ അതീവ ഗുരുതരമായും വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 2025ൽ ഗാർഹിക-വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് 1710 ഘനമീറ്ററാകും. ഇത് കൃഷിയ്ക്കാവശ്യമായത് ഒഴിവാക്കിയാണ്.<ref name="test12">കേരളത്തിലെ ഭൂജല സമ്പത്ത്, ഡോ. നന്ദകുമാർ.പി.- ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ 2013</ref> ==വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ== [[File:Idukki009.jpg|thumb|right| ഇടുക്കി അണക്കെട്ട഼]] ===നദീജല പദ്ധതികൾ=== കേരളത്തിലെ പ്രധാന നദീജല പദ്ധതികൾ. {| class="wikitable" |- ! ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ബന്ധപ്പെട്ട നദികൾ |- | [[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ശെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ഇടുക്കി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[പെരിയാർ ]] |- | *[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[എറണാകുളം]] | [[ഇടമലയാർ]] |- | [[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[തൃശൂർ]] | [[ഷോളയാർ]] |- | [[കുറ്റ്യാടി പദ്ധതി| കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കോഴിക്കോട്]] | [[കുറ്റ്യാടിപ്പുഴ]] |- | [[തെന്മല അണക്കെട്ട് | കല്ലട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കൊല്ലം]] | [[കല്ലടയാർ]] |} ===പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ=== കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[കഞ്ചിക്കോട്]] | [[പാലക്കാട്]] | 2.025 |- | [[രാമക്കൽമേട്]] | [[ഇടുക്കി]] | 14.25 |- | [[അഗളി]] | [[പാലക്കാട്]] | 17.40 |}<ref name="vns3">ഊർജരംഗത്ത് സൂര്യപ്രഭ, ആര്യാടൻ മുഹമ്മദ് – ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ2013</ref> ===താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ=== താപോർജ്ജ വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|ബ്രഹ്മപുരം]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[എറണാകുളം]] |106.6 |- | [[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|കോഴിക്കോട്]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[കോഴിക്കോട്]] | 128.00 |- | [[കായംകുളം താപനിലയം|കായംകുളം]] ([[എൻ.ടി.പി.സി]]) | [[ആലപ്പുഴ]] |398.58 |- | [[ബി.എസ്.ഇ.എസ്]] (കെ.എസ്.ഇ.ബി) | [[എറണാകുളം]] | 157.00 |- | [[കാസറഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ]] | [[കാസറഗോഡ്]] | 20.44 |}<ref name="vns3"/> ===സഹ ഉത്പാദനം=== {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | എം.പി.എസ്. സ്റ്റീൽ കോ-ജനറേഷൻ | [[പാലക്കാട്]] |10 |- | [[പി.സി.ബി.എൽ. ലിമിറ്റഡ് കോ-ജനറേഷൻ]] | [[എറണാകുളം]] | 10 |} <ref name="vns3"/> ==കടലും തീരവും== കേരളത്തിന് 580 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കടൽത്തീരമുണ്ട്.<ref name=coastline>{{Cite web |url=http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426042052/http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |url-status=dead }}</ref> 14 ജില്ലകളിൽ 9ഉം കടലിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നവയാണ്<ref name=coastline/>. അന്തർദേശീയധാരണ അനുസരിച്ച് കരയിൽ നിന്ന് 320 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വരെയുള്ള കടൽ പ്രദേശം കേരളത്തിന് മത്സ്യബന്ധനത്തിനവകാശപ്പെട്ടതാണ്. ===തുറമുഖങ്ങൾ=== [[കൊച്ചി]] എന്ന പ്രധാന തുറമുഖം കൂടാതെ 18 അപ്രധാനതുറമുഖങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം]],[[കൊല്ലം തുറമുഖം]] തങ്കശ്ശേരി തുറമുഖം, [[ആലപ്പുഴ തുറമുഖം]], [[കായംകുളം തുറമുഖം]], [[മനക്കോടം തുറമുഖം]], [[തിരുവനന്തപുരം തുറമുഖം]], [[നീണ്ടകര തുറമുഖം]], [[മുനമ്പം തുറമുഖം]], [[പൊന്നാനി തുറമുഖം]], [[ബേപ്പൂർ തുറമുഖം]], [[കോഴിക്കോട് തുറമുഖം]], [[തലശ്ശേരി തുറമുഖം]], [[കണ്ണൂർ തുറമുഖം]], [[അഴീക്കൽ തുറമുഖം]], [[കാസറഗോഡ് തുറമുഖം]], [[മഞ്ചേശ്വരം തുറമുഖം]], [[നീലേശ്വരം തുറമുഖം]] എന്നിവയാണ് അവ.<ref name="test14">{{Cite web |url=http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-19 |archive-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520170641/http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |url-status=dead }}</ref> * [[വല്ലാർപാടം അന്താരാഷ്ട്ര കണ്ടെയ്‌നർ ട്രാൻസ്ഷിപ്‌മെന്റ് ടെർമിനൽ|വല്ലാർപാടം ടെർമിനൽ]] ==വനങ്ങൾ== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ}} കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 29,1 ശതമാനം, അതായത് 11,309.5 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വനമേഖലയാണ്.<ref name=forestdepartment>{{cite web|title=കേരളസർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് പോർട്ടൽ|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&catid=58:forest-a-wild-life-department&id=155:secretariat-department-forest-a-wildlife&Itemid=2258|work=കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|publisher=കേരള സർക്കാർ|accessdate=6 September 2011|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതിൽ വിവിധതരം ഉഷ്ണമേഖലാവനങ്ങൾ, ഇലപൊഴിയും വരണ്ടവനങ്ങൾ, ചോലവനങ്ങൾ, പുൽമേടുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. == ഋതുക്കൾ== അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് കേരളത്തിൽ നാല് ഋതുക്കളുണ്ട്. മഞ്ഞുകാലം – ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ. വേനൽക്കാലം – മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരെ. ഇടവപ്പാതി – ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ. തുലാവർഷം – ഒക്റ്റോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ. == കാലാവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Kerala ecozones map labelled3.png|thumb|right| കേരളത്തിലെ ഭൂമിയുടെ വിഭജനം ഏകദേശ ഭൂപടം]] ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായിക്കിടക്കുന്നതിനാൽ കേരളത്തിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ സമുദ്രസാമീപ്യവും പശ്ചിമഘട്ടനിരകൾ മഴമേഘങ്ങളേയും ഈർപ്പത്തിനേയും തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നതും മൂലം, സമശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്. കേരളത്തിൽ കാലാവസ്ഥകൾ വ്യക്തമായി വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നവയാണ്. രണ്ട് മഴക്കാലങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. [[കാലവർഷം|കാലവർഷവും]] [[തുലാവർഷം|തുലാവർഷവും]]. [[കേരളത്തിലെ‌ ശൈത്യകാലം|ശൈത്യകാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ വേനൽക്കാലം|വേനൽക്കാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ ഉഷ്ണകാലം|ഉഷ്ണകാലം]] എന്നീ മറ്റു കാലാവസ്ഥകളും അനുഭവപ്പെടുന്നു. കൂടിയ [[ആർദ്രത]] മൂലം അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിൽ വർഷത്തിൽ ചെറിയ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളേ കാണിക്കാറുമുള്ളു. === ശൈത്യകാലം === ചൂടു കുറഞ്ഞ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ എന്നേ പറയാൻ പറ്റൂ. ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് അകന്ന പ്രദേശങ്ങൾ പോലെ വളരെ കുറഞ്ഞ താപനില കേരളത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണാറില്ല. മഴ നന്നായി പെയ്യും കുറഞ്ഞ താപനില 13-16 വരെ ചിലപ്പോൾ ആകാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൂടിയ താപനില 23 നു താഴെ നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സുഖകരമായ ഒരു കാലാവസ്ഥയാണ് ഇത്. മൂന്നാർ പോലെയുള്ള കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില ശൈത്യപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്നവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമാകുന്നതിനാൽ വിദേശീയരായ സന്ദർശകർ കൂടുതൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഒരു കാലമാണിത്. ഏറ്റവും കൂടിയ മഴയുടെ അളവ് 15 സെ.മീ. യിൽ താഴെയാണ്.. === വേനൽക്കാലം === കേരളത്തിൽ വേനൽക്കാലം മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരേയാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇവിടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത് . എന്നാൽ മറ്റിടങ്ങളിലില്ലാത്ത തരം വേനൽ മഴ കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വിട്ടു വിട്ട് പെയ്യുന്ന മഴ മാർച്ച് മേയ് മാസങ്ങളിലെ താപനില കുറക്കാൻ സഹായിക്കാറുണ്ട്. ഈ കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇത് മേയിലാണ് കൂടുതലും ലഭ്യമാകുന്നത്.<ref> {{cite book | title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്|publisher=മനോരമ പ്രസ്സ്|location=കോട്ടയം|year=2006}} </ref> [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ തെക്കു കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[പാലക്കാട് ജില്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ 20 സെ.മീ ഓളം മഴ ലഭിക്കാറുണ്ട്. [[കാട്ടുതീ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. === മഴക്കാലം === ഇത് വ്യക്തമായ രീതിയിൽ രണ്ട് കാലങ്ങളിലായാണ് വരുന്നത്: ഇടവപ്പാതി, തുലാവർഷം. പിന്നെ വേനൽ മഴയും. കേരളത്തിൽ ഒരു വർഷം ശരാശരി 3000മി.ലിറ്ററോളം മഴകിട്ടാറുണ്ട്. മഴവെള്ളത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തോളം കടലിലേക്ക് ഒഴുകി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name="test12"/> ==== ഇടവപ്പാതി ==== {{main|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം}} ഇടവപ്പാതി അഥവാ [[തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാലം പൊതുവേ കാലവർഷം എന്ന പേരിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. [[ജൂൺ]] മുതൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] വരേയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് ഇത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. [[ഇടവം]] പകുതിയിൽ മഴ ആരംഭിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇടവപ്പാതി എന്നു വിളിക്കാറുള്ള ഈ മഴക്കാലം അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് രൂപം കൊണ്ട് വരുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സാമീപ്യം മൂലം ഘനീഭവിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇടിവെട്ടും മിന്നലും കുറവായിരിക്കുമെന്നതും ദിവസത്തിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മഴപെയ്യുമെന്നതുമാണ് തുലാവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഇതിനുള്ള പ്രത്യേകത. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] പീരുമേട് പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടെ 400 സെ.മീ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്നു. മലബാറിലെ [[കുറ്റ്യാടി]], [[വൈത്തിരി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ് വടക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മഴയുടെ നാലിൽ മൂന്നുഭാഗവും [[ജൂൺ|ജൂണിനും]] [[സെപ്റ്റംബർ|സെപ്റ്റംബറിനും]] ഇടക്കുള്ള [[തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷത്തിലാണ്]] പെയ്യുന്നത്. വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് വരുമ്പോൾ മഴയുടെ അളവ് കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞുവരുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] വർഷത്തിൽ ശരാശരി 302.26 സെന്റീമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ഇത് 163 സെന്റീമീറ്റർ മാത്രമാണ്<ref name=rockliff1>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=22-24|url=}}</ref>‌. ==== തുലാവർഷം ==== {{Main|തുലാവർഷം}} വടക്കു കിഴക്കൻ മൺസൂൺ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് തുലാമാസത്തിലാണ് പെയ്തുതുടങ്ങുന്നത്. അതായത് ഒക്ടോബർ പകുതിയോടെ ആരംഭിച്ച് ഡിസംബർ വരെ കിട്ടുന്ന ഈ മഴ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് കൂടുതലായും ലഭിക്കുന്നത്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ആണ് ഇത് കൂടുതലായും പെയ്യുക <!--അതുകൊണ്ട് ഈ മഴ നാലുമണി മഴ{{തെളിവ്}} എന്നറിയപ്പെടുന്നു-->, മാത്രവുമല്ല മഴയ്ക്ക് ഇടി മിന്നലിന്റെ അകമ്പടി ഇക്കാലത്ത് കൂടുതലായുണ്ടാകും. [[പുനലൂർ]], [[കുറ്റ്യാടി]], നേരിയമംഗലം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ മഴ കൂടുതൽ ലഭിക്കുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[പ്രമാണം:Roads of kerala(NH47).jpg|thumb|[[ദേശീയപാത 47]]- [[ചേർത്തല]]യിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ==== റോഡുകൾ ==== {{Main|കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതകൾ}} കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതയുടെ ആകെ നീളം 1,524 കിലോമീറ്ററും സംസ്ഥാനപാതയുടേത് 4,006 കിലോമീറ്ററുമാണ്, കൂടാതെ 23,702 കിലോമീറ്റർ ജില്ലാപാതകളും കേരളത്തിലുണ്ട് <ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227182533/http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ് [[ദേശീയ പാത 17|ദേശീയ പാത 66]]. [[കന്യാകുമാരി]]<nowiki/>യിൽ നിന്നു തുടങ്ങി മുംബൈക്ക് സമീപം പനവേൽ വരെ ചെന്ന് അവിടെ വച്ച് ദേശീയപാത 4-മായി കൂട്ടിമുട്ടുന്ന ദേശീയപാത 66 കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. കേരളത്തിലൂടെയുള്ള രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ്‌ [[ദേശീയപാത 47|ദേശീയപാത 544]]. ഇത് [[തമിഴ് നാട്|തമിഴ് നാട്ടിലെ]] [[സേലം|സേലത്തുനിന്നും]] ആരംഭിച്ച് കേരളത്തിലൂടെ കൊച്ചിവരെ പോകുന്നു. <ref>[[മാതൃഭൂമി]] തൊഴിൽ വാർത്തയുടെ ഹരിശ്രീ സപ്ലിമെന്റ് 2006 സെപ്റ്റംബർ 30</ref> ദേശീയപാത 85 (കൊച്ചി-രാമേശ്വരം), ദേശീയപാത 208(കൊല്ലം-തിരുമംഗലം), ദേശീയപാത 212(കോഴിക്കോട്-മൈസൂർ), ദേശീയപാത 213 (കോഴിക്കോട്-പാലക്കാട്), ദേശീയപാത 220 (കൊല്ലം-തേനി) എന്നീ ദേശീയപാതകൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307011530/http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |url-status=dead }}</ref> ദേശീയപാതകൾ കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിലെ റോഡ് ശൃംഖലയിൽ പ്രധാനം [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക|സംസ്ഥാനപാതകളാണ്]]. ഇവ കൂടാതെ ജില്ലാപാതകളും, പഞ്ചായത്തുപാതകളും ചേർന്ന് കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളേയും ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ==== റെയിൽ‌വേ ==== [[File:Angamaly Railway Station.JPG|thumb|left|അങ്കമാലി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] കേരളത്തിലെ റെയിൽവേ ശൃംഖല, ഇടുക്കി, വയനാട് എന്നീ ജില്ലകളൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാ ജില്ലകളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. എങ്കിലും മലപ്പുറം,പൈനാവ്(ഇടുക്കി), കല്പറ്റ(വയനാട്), പത്തനംതിട്ട എന്നീ ജില്ലാതലസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ റെയിൽശൃംഖലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മംഗലാപുരത്തുനിന്ന് കാസറഗോഡ് വഴി ഷൊർണൂർ വരെയും, ഷൊർണൂർ നിന്ന് പാലക്കാട് വഴി ചെന്നൈ ഭാഗത്തേക്കും, ഷൊർണൂരിൽ നിന്ന് എറണാകുളത്തേക്കും, എറണാകുളത്തുനിന്ന് കോട്ടയം വഴിയും ആലപ്പുഴ വഴിയും വെവ്വേറെ കൊല്ലത്തേക്കും, കൊല്ലത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരം വഴി നഗർകോവിൽ ഭാഗത്തേക്കും റെയിൽപ്പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ തൃശ്ശൂർ നിന്ന് ഗുരുവായൂർക്കും ഷൊർണൂർ നിന്ന് നിലമ്പൂർക്കും കൊല്ലത്തുനിന്ന് പുനലൂർക്കും റെയിൽപ്പാതകളുണ്ട്. പാലക്കാട് നിന്ന് പൊള്ളാച്ചിയിലേക്കും പുനലൂർ നിന്ന് ചെങ്കോട്ടയിലേക്കുമുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാതകൾ ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 1861 മാർച്ച് മാസത്തിൽ ബേപ്പൂർ നിന്ന് തിരൂർ വരെയാണ് കേരളതീരത്തെ ആദ്യത്തെ റെയിൽപ്പാത നിലവിൽ വന്നത്. പിന്നീട് ഈ പാത മംഗലാപുരത്തേക്കും മദിരാശി (ചെന്നൈ)യിലേക്കും നീട്ടി. തുടർന്ന് ഷൊർണൂർ കൊച്ചി പാതയും നിലവിൽ വന്നു. ഷൊർണുർ നിലമ്പൂർ പാതയും തുടർന്ന് വന്നു. 1904 മുതൽ ചെങ്കോട്ട മുതൽ പുനലൂർ വഴി കൊല്ലം വരെയുണ്ടായിരുന്ന മീറ്റർ ഗേജ് പാത 1930-കളിൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ നീട്ടി. ബാക്കി പാതകളെല്ലാം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരകാലത്ത് ഉണ്ടായവയാണ്. ==== ജലഗതാഗതം ==== [[പ്രമാണം:NationalWaterWay3.JPG|thumb|left|ദേശീയജലപാത 3.]] [[പ്രമാണം:Boat jetty Alappuzha.JPG|thumb|ആലപ്പുഴയിലെ കുപ്പപ്പുഴയിലെ ഒരു കടവ്]] തലങ്ങും വിലങ്ങും നദികളും അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന തോടുകളും ഉള്ള കേരളത്തിൽ വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെ മുഖ്യയാത്രാവാഹനങ്ങൾ. ഇത്രയേറെ ജലഗതാഗത സൗകര്യമുള്ളതിനാലാണ് പ്രാചീനലോകത്തെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളുടെ ഭൂപടത്തിൽ കേരളതുറമുഖങ്ങളും ഇടം പിടിച്ചത്. {{Ref|Putinger Tables}} വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളതിനാൽ ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, സഞ്ചാരം, വസ്ത്രധാരണം എന്നിവയിൽ തനതായ നിരവധി ശൈലികൾ കേരളത്തിനു സ്വന്തമായി. തുറമുഖങ്ങളും ഉൾനാടൻ ജലാശയത്തിന്റെ സാമീപ്യവും മൂലം ആദ്യം കുട്ടനാട്ടിലായിരുന്ന കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനം പിന്നീട് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കും പിന്നെ കൊച്ചിയിലേക്കും മാറി. അറബിക്കടലിന്റെ റാണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[കൊച്ചി]] ഇന്ത്യയിലെതന്നെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണ്. ദേശീയ ജലമാർഗ്ഗമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട [[കൊല്ലം]] - കോട്ടപ്പുറം [[ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയജലപാത 3]] കേരളത്തിലാണ്.<ref>http://iwai.gov.in/Waterways.htm</ref> ഇത് കൊല്ലത്തുനിന്നാരംഭിച്ച് കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരസഭാ അതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കോട്ടപ്പുറം വരെ എത്തുന്നു. ==== വ്യോമഗതാഗതം ==== [[File:കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളം.jpg|thumb| കരിപ്പൂ൪ വിമാനത്താവളം.]] കൊച്ചി([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി]]), കോഴിക്കോട്([[കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളം|കരിപ്പൂർ,മലപ്പുറം]]ജില്ല), [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം]], കണ്ണൂർ എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങൾ. കൊച്ചി വെല്ലിങ്ടൺ അയലന്റിലുള്ള വിമാനത്താവളം നാവികസേനയുടെ ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ നാലാമത്തെ വിമാനത്താവളം കണ്ണൂരിൽ 2018 ഡിസംബർ 9 നു ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല ശബരിമല അടുത്ത് എരുമേലിയിൽ പുതിയ വിമാനത്താവളത്തിന് വേണ്ട സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കാൻ നടപടി ആരംഭിച്ചു. == ഭരണം == {{പ്രധാനലേഖനം|കേരള നിയമസഭ|കേരള സർക്കാർ|കേരള ഹൈക്കോടതി}} സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു: # '''നിയമനിർമ്മാണം''': ഏകമണ്ഡല നിയമനിർമാണസഭയാണ് കേരളത്തിനുള്ളത്. നിയമസഭ എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''[[കേരള നിയമസഭ]]''', തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളും പ്രത്യേക ഭാരവാഹികളും അടങ്ങുന്നതാണ്. സ്പീക്കറെയും ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയും [[നിയമസഭാംഗം|നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. നിയമസഭാ യോഗങ്ങൾ സ്പീക്കറുടെ അധ്യക്ഷതയിലും സ്പീക്കറുടെ അഭാവത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറുമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. സംസ്ഥാനത്ത് 140 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്. നിയമസഭ നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ബജറ്റ് അംഗീകരിക്കുകയും സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും രൂപീകരണത്തിലും പ്രധാനപങ്ക് വഹിക്കുന്നു. # '''കാര്യനിർവ്വഹണം''': [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഭരണഘടനാപരമായ തലവനാണ്, അദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതിയാണ്]].[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] ആണ് കേരളത്തിൻ്റെ നിലവിലെ ഗവർണ്ണർ. [[കേരള സർക്കാർ|'''കേരള സർക്കാരിന്റെ''']] തലവനും വിപുലമായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരങ്ങൾ നിക്ഷിപ്തവുമായ [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് ഭരണം നയിക്കുന്നത്; നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ കക്ഷി/മുന്നണിയുടെ തലവനെ ഗവർണറാണ് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ച് ഗവർണറാണ് മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നത്. മന്ത്രിസഭയിൽ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാരും സഹമന്ത്രിമാരും (MoS) ഉൾപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മന്ത്രിമാർക്ക് വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതല ഗവർണർ നൽകുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് മന്ത്രിമാരെ ഭരണത്തിൽ സഹായിക്കുന്നു. സർക്കാരിന്റെ ഭരണ തലവനും ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്. ഓരോ സർക്കാർ വകുപ്പും നയിക്കുന്നത് ഒരു മന്ത്രിയാണ്, അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ ഒരു അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിയോ ഉണ്ട്, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്]] (IAS) ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടറിമാർ നയരൂപീകരണത്തിൽ മന്ത്രിയെയും സർക്കാരിനെയും സഹായിക്കുന്നു. ഭരണ സിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ആണ് മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും കാര്യാലയങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തലസ്ഥാന നഗരമായ തിരുവനന്ത്പുരത്ത് ആണ് സെക്രട്ടറിയേറ്റ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഓരോ ജില്ലകൾക്കും ഒരു ജില്ലാ ഭരണകൂടമുണ്ട്. ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർ]] ആണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആണ് കലക്ട്ടർമാരെ നിയമിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഭരണത്തിനായി [[തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്]]. # '''നീതിന്യായം''': ജുഡീഷ്യറിയിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയും]] കീഴ്ക്കോടതികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരള ഹൈക്കോടതി എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നീതിന്യായ തലസ്ഥാനം കൂടിയാണ് [[എറണാകുളം]]. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിൽ]] നിന്നുള്ള കേസുകളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കുന്നു. കേരളത്തെ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭയിൽ]] 20 പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളും [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] 9 അംഗങ്ങളുമാണ്. 20 ലോക്‌സഭാ എംപിമാരെ സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, അതേസമയം 9 രാജ്യസഭാ എംപിമാരെ [[കേരള നിയമസഭ]] [[ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യം|ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യത്തിലൂടെ]] തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ദേശീയ നിയമനിർമ്മാണത്തിലും നയ ചർച്ചകളിലും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിലും അവർ ഒരുമിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ==== തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം ==== 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ, 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ, 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവ ഗ്രാമീണ ഭരണം നടത്തുന്നു. 87 നഗരസഭകൾ, 6 കോർപ്പറേഷനുകൾ നഗര ഭരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ഇവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഓരോ 5 വർഷവും നടക്കുന്നു. {| class="wikitable" ! colspan=2 | കേരള സർക്കാർ |- ! ഘടന ! എണ്ണം |- | [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]] | 14 |- | [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകളുടെ പട്ടിക|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]] | 27 |- | [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകളുടെ പട്ടിക|താലൂക്കുകൾ]] | 75 |- | [[റവന്യൂ വില്ലേജ്|റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ]] | 1453 |} {| class="wikitable" !തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |title=Local Self Government Institutions {{!}} Deparyment of Panchayats |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |access-date=2023-05-27 |website=dop.lsgkerala.gov.in |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527140442/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |url-status=dead }}</ref> !എണ്ണം |- |[[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ]] |14 |- |[[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ]] |152 |- |[[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] |941 |- |[[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] |6 |- |[[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]] |87 |- |} {| class="wikitable" ! നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ ! എണ്ണം |- | [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] |20 |- | [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ]] |140 |} == രാഷ്ട്രീയം == [[പ്രമാണം:Protests in kerala.jpg|thumb|right|രാഷ്ട്രീയ സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങളും കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്.]] ബഹുകക്ഷി ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് കേരളത്തിൽ നിലവിലുളളത്. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ(എം)]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്,]] ‌[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികളാണ് പ്രധാന കക്ഷികൾ. ഒരു രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിക്കും ഒറ്റയ്ക്കു ജയിക്കാനുള്ള സ്വാധീനമില്ലാത്തതിനാൽ മുന്നണി സംവിധാനമാണ് ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വംനൽകുന്ന [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) യും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ-മാർക്സിസ്റ്റ് ([[സി.പി.ഐ.(എം)]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡി.എഫ്.]]) യുമാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി)]], [[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി|ജെ.എസ്.എസ്.]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|സി.എം.പി.]], [[ആർ.എസ്.പി (ബി)|ആർ.എസ്. പി. (ബി)]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] എന്നിവയാണ് യു. ഡി. എഫിലെ ഘടക കക്ഷികൾ. [[സി.പി.ഐ.]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)|ജനതാദൾ(എസ്)]], കേരളാ കോൺഗ്രസ്(എസ്), [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]], [[എൻ.സി.പി.|എൻ.സി.പി]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ലീഗ്|ഐ.എൻ.എൽ]] എന്നിവയാണ് എൽ.ഡി.എഫിലെ ഇതര കക്ഷികൾ.ബിജെപി പിഡിപി എസ്ഡിപിഐ തുടങ്ങിയപാർട്ടികളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഒരു മുന്നണിയോടും സ്ഥായിയായ അനുഭാവം പുലർത്താറില്ല. അതിനാൽ ഓരോ 5 വർഷവും ഈ മുന്നണികളുടെ സർക്കാരുകൾ മാറി മാറി വരുന്നു. === രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ === [[File:Kerala Council of Ministers 1957 EMS.jpg|thumb|1957ലെ ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ.|കണ്ണി=Special:FilePath/Council_of_ministers_1957_(Kerala_State).jpg]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[1956]] കേരള സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു – ജില്ലകൾ – [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ]], [[മലബാർ ജില്ല|മലബാർ]]. * [[1957]] [[ഇ.എം.എസ്.]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ – [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]], [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ജില്ലകൾ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. * [[1958]]-[[എറണാകുളം ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] വിദ്യാഭ്യാസ് ബില്ല് അവതരിപ്പിച്ച് നിയമമാക്കുന്നു. * [[1959]] [[വിമോചന സമരം]]. സർക്കാർ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. * [[1960]] രണ്ടാം പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പട്ടം താണുപിള്ള]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി രണ്ടാം സർക്കാർ [[കോൺഗ്രസ്]]-[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] മുന്നണി. [[ആർ. ശങ്കർ]] ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. * [[1962]] [[പട്ടം താണുപിള്ള]] പഞ്ചാബ് ഗവർണറായി നിയമിതനായതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജി വെക്കുന്നു. [[ആർ.ശങ്കർ]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1963]] [[കേരള ഭൂപരിഷ്കരണനിയമം|കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ബില്ല്]] പാസ്സായി. * [[1964]] വിവിധ ആരോപണങ്ങളെ തുടർന്ന് ആഭ്യന്തരമന്ത്രി [[പി.ടി. ചാക്കോ]] രാജിവെച്ചു, അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ ചേർന്ന് [[കേരളാ കോൺഗ്രസ്]] രൂപവത്കരിച്ചു. 15 എം.എൽ.എ. മാർ പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. മന്ത്രിസഭ നിലം പൊത്തി. * [[1965]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. ആർക്കും ഭൂരിപക്ഷം ഇല്ല. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. * [[1966]] കേരളത്തിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമം കൊണ്ടുവന്നു. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം തുടരുന്നു. [[അജിത്ത് പ്രസാദ് ജെയിൻ]] രാജിവെച്ചു, [[ഭഗവൻ സഹായ്]] പുതിയ ഗവർണർ. * [[1967]] മൂന്നാം തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യ കക്ഷി മന്ത്രിസഭ അധികാരത്തിൽ വന്നു. * [[1969]] [[മലപ്പുറം ജില്ല]] രൂപവത്കരിച്ചു. [[ഇ.എം.എസ്.]] മന്ത്രി സഭ രാജിവെച്ചു. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ; ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമല്ലാത്തയാളും രാജ്യസഭാംഗവുമായ ഒരാൾ കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്നു. * [[1970]] കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം. കുടിയായ്മ അവസാനിക്കുന്നു. മുന്നണിയിലെ ഘടകകക്ഷികളിൽ കൂറുമാറ്റം. അച്യുതമേനോൻ നിയമസഭ പിരിച്ചു വിടാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു; രാജി വക്കുന്നു. വീണ്ടും രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. ഇടക്കാല (നാലാം)തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. പട്ടം താണുപിള്ള അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 27). * [[1971]] സ്വകാര്യ വനങ്ങൾ ദേശസാത്കരിച്ചു. * [[1972]] [[ഇടുക്കി ജില്ല]], കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ഭേദഗതി ബിൽ, സ്വകാര്യ വന നിയമം. ആർ. ശങ്കർ അന്തരിച്ചു (നവം. 6). * [[1973]] [[നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] നിലവിൽ വന്നു. കാർഷിക കടാശ്വാസ നിയമം. * [[1974]] കേരള കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് ബാലകൃഷ്ണപിള്ള വിഘടിക്കുന്നു (പിള്ള ഗ്രൂപ്പ്). * [[1975]] മുസ്ലീം ലീഗ് പിളർന്നു (ഐ. യു. എം. എൽ, ഏ. ഐ. എം. എൽ.). കർഷക തൊഴിലാളി നിയമം പാസ്സായി. * [[1976]] തിരുവിതാംകൂർ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് നെല്ലും അരിയും കൊടുത്തിരുന്നത് നിർത്താൻ നിയമസഭ നിയമം കൊണ്ടു വന്നു.{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} കേരള കൂട്ടുകുടുംബ നിയമം. [[1955]]ല് പാസ്സാക്കിയ ഹിന്ദു നിയമം എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ബാധകമാക്കി (നവ 30). *അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം – കേരള നിയമസഭയുടെ കാലാവധി ആറുമാസം വീതം മൂന്നു തവണ നീട്ടി. * [[1977]] [[ലോകസഭ]], [[നിയമസഭ]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[രാജൻ കേസ്]] അരോപണങ്ങളെത്തുടർന്ന് രാജി. [[എ.കെ. ആൻറണി]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1978]] ചികമഗലൂർ പ്രശ്നത്തിൽ [[എ.കെ. ആൻറണി]] രാജി വെക്കുന്നു. സി.പി.ഐ. യിലെ [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായുള്ള 9-മാത്തെ കേരള മന്ത്രിസഭ. * [[1979]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] മുഖ്യമന്ത്രി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാലംഗ മന്ത്രിസഭക്ക് 49 ദിവസത്തിനു ശേഷം രാജിവക്കേണ്ടിവന്നു. കേരള കോൺഗ്രസ് രണ്ടായി പിളർന്നു. [[കേരള കോൺഗ്രസ് ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പ്|ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പും]] [[കേരള കോൺഗ്രസ് മാണി ഗ്രൂപ്പ്|മാണി ഗ്രൂപ്പും]] * [[1980]] ആറാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രി. [[വയനാട്]] ജില്ല രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു. * [[1981]] കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി) പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. നായനാർ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1982]] ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ പിന്തുണ പിൻവലിക്കുന്നു. ഒരംഗത്തിന്റെ മാത്രം ഭൂരിപക്ഷമുണ്ടായിരുന്ന കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. ഏഴാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. കെ. കരുണാകരൻ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. *[[1983]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]] അന്തരിച്ചു(സപ്തം 28). * [[1984]] [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ല രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും സാമാന്യജനങ്ങളുടേയും ഏറെക്കാലം നീണ്ട സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി [[സൈലന്റ് വാലി]] കാടുകൾ ദേശീയോദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. * [[1987]] എട്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[1991]] ഒമ്പതാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മെയ് 23 ന് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, മെയ് 21-ന് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധത്തേ തുടർന്ന്, മാറ്റിവച്ചത് ജൂൺ 18-നാണ് നടന്നത്. [[കെ.കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1995]] ഐ.എസ്.ആർ.ഓ ചാരക്കേസിനെ തുടർന്ന് കരുണാകരന്റെ രാജി. എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രി, ചാരായ നിരോധനം. * [[1996]] പത്താം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രി. *[[1998]] [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാട് അന്തരിച്ചു (മാർച്ച് 19). *[[2000]] എഞ്ചി.-മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് ആദ്യമായി സ്വകാര്യകോളേജുകൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. * [[2001]] പതിനൊന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[എ.കെ. ആന്റണി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[2004]] എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചതിനെത്തുടർന്ന് [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ. കെ. നായനാർ]] അന്തരിച്ചു. *2004 മെയ് 25 ന് ആർ എസ് അജിത്കുമാർ വാദ്ധ്യായർ സമുദായം സ്ഥാപിച്ചു.. പൊൻകുന്നം സ്വദേശിനി ആണ് *[[2005]] [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 12). * [[2006]] പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. *[[2010]] കെ.കരുണാകരൻ അന്തരിച്ചു (ഡിസം. 23). കേരള കോൺഗ്രസ്സിലെ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു. * [[2011]] പതിമൂന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-23 |archive-date=2013-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402165025/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |url-status=dead }}</ref> * [[2016]] പതിനാലാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. *2021 പതിനഞ്ചം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. === ഭരണസംവിധാനം === [[File:Niyamasabha Mandiram.JPG|thumb|കേരള നിയമസഭാ മന്ദിരം രാത്രിയിൽ]] സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിൽ]] 141 അംഗങ്ങളുണ്ട്. 140 [[നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ|നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളിൽ]] നിന്നുളള ജനപ്രതിനിധികളും [[ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം|ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ]] സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നോമിനേറ്റഡ് അംഗവും. സർക്കാരിന്റെ തലവൻ [[ഗവർണർ]] ആണ്. എന്നിരുന്നാലും ഗവർണർക്ക് നാമമാത്രമായ അധികാരങ്ങളേയുള്ളു. [[മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭയാണ്]] ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും വകുപ്പ് മേധാവിമാരുടെയും കാര്യലയങ്ങളും ഇവിടെയാണ്. ത്രിതല പഞ്ചായത്തുകളടങ്ങുന്നതാണ് പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനം. [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളാണ്]] ഏറ്റവും താഴേത്തട്ടിലുളളത്. അതിനു മുകളിൽ [[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും]] [[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാപഞ്ചായത്തുകളും]]. നിലവിൽ 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്.{{അവലംബം}} ഇവകൂടാതെ അഞ്ചു പ്രധാന നഗരങ്ങളെ [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപറേഷനുകളായും]] പ്രധാന പട്ടണങ്ങളെ [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ അതാത് നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഭരണമേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർമാരുമുണ്ട്.]] റവന്യു ഭരണ സംവിധാനം ജില്ലാ കലക്ടർമാർക്ക് കീഴിൽ താലൂക്ക് തഹസിൽദാർമാർ,അവർക്കുകീഴിലുള്ള വില്ലേജ് ഓഫീസർമാർ എന്നിവരിലൂടെ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ജില്ലാതല ഉദ്യോഗസ്ഥർ അതാത് വകുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ പരമോന്നത നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭയിലേക്ക്]] കേരളം 20 പ്രതിനിധികളെ അയക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ അധോമണ്ഡലമായ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] കേരളത്തിന് 9 പ്രതിനിധികളുണ്ട്. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == {{Main|കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടന}} സംസ്ഥാ‍നമായി രൂപീകൃതമായതു മുതൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടുകളോളം [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിലൂന്നിയ]] [[ക്ഷേമരാഷ്ട്രം|ക്ഷേമരാഷ്ട്ര]] മൂല്യങ്ങളാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ സമീപകാലത്ത് [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം]], നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ ഉദാരസമീപനങ്ങളിലൂടെ ഒരു മിശ്രസമ്പദ്വ്യവസ്ഥ എന്ന നിലയിലേക്കു മാറിയിട്ടുണ്ട്. 2004-2005ലെ കണക്കുകളനുസരിച്ച് കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം 89451.99 കോടി രൂപയാണ്.<ref name="PTI_2006">Press Trust of India (2006), "[http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm Kerala's GDP hits an all-time high]", Rediff [accessdate= [[25 February]] [[2007]]].</ref> ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ വളർച്ചാ സൂചികയിലും വൻകുതിച്ചു ചാട്ടം കാണാനാകുന്നുണ്ട്. 1980–90കളിൽ അഞ്ചു മുതൽ ആറു ശതമാനം വരെയായിരുന്ന വളർച്ചാ നിരക്ക് 2003–2004-ൽ 7.4 ശതമാനമായും 2004–2005-ൽ 9.2 ശതമാനമായും വർദ്ധിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും വളരെക്കുറച്ചു വൻ‌കിട കമ്പനികളേ കേരളത്തിൽ മുതൽമുടക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ ഈ കുറവു നികത്തുന്നതിനു പ്രധാന കാരണം വിദേശ നാടുകളിലുള്ള കേരളീയർ നാട്ടിലേക്കയക്കുന്ന പണമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&oref=slogin|title=Jobs Abroad Support 'Model' State in India |date= 7 September 2007 |work=New York Times|accessdate=07 September 2007}}</ref> മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഇരുപതു ശതമാനത്തോളം വരും ഇത്.<ref name="Hari_Kannan_2002">Hari, KS & KP Kannan (2002), "Kerala's Gulf Connection: Emigration, Remittances and their Macro Economic Impact (Working Paper 328)", Centre for Development Studies (Trivandrum).</ref> കേരളത്തിന്റെ ആളോഹരി വരുമാനം 11,819 രൂപയാണ്. ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ ഏറെ മുന്നിലാണ്. ആഗോള ശരാശരിയിൽ നിന്നും ഏറെ താഴെയും. കേരളത്തിന്റെ മാനവ വികസന സൂചികയും ജീവിത നിലവാരക്കണക്കുകളും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ആഗോള നിലവാരത്തോടു കിടപിടിക്കുന്നതുമാണ്.<ref name="Varma_2005">Varma, MS (2005), "[http://www.financialexpress.com/print.php?content_id=86925 Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap]", The Financial Express [link accessed [[25 February]] [[2007]]].</ref> ഒരേ സമയം ഉയർന്ന ജീ‍വിത നിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പിന്തുടരുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ അപൂർവ സാഹചര്യത്തെ കേരള മോഡൽ <ref name="Tharamangalam_2005_1">{{Harvnb|Tharamangalam|2005|p=1}}.</ref><ref name="Brenkert_2003_48">{{Harvnb|Brenkert|Malone|2003|p=48}}.</ref>എന്ന പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഗവേഷകർ പഠനവിഷയമാക്കാറുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരം, പൊതുഭരണം, ബാങ്കിങ്, ഗതാഗതം, വാർത്താവിനിമയം എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന സേവന മേഖലയും കൃഷി, മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളുമാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലുകൾ. === കാർഷികവിളകൾ === {{wide image|Munnar_tea_gardens.jpg|1050px|'''മൂന്നാറിലെ ഒരു ചായത്തോട്ടം.'''}} <!-- [[ചിത്രം:Rubber plantations.jpg|thumb|right| [[റബ്ബർ]] ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല് ആയിട്ടുണ്ട്. [[റബ്ബർ കൃഷി]] യുടെ ദൃശ്യം]] --> <!--[[ചിത്രം:ചുക്ക്.jpg|thumb|left| ചുക്ക് ഉണക്കുന്നത്- കൊച്ചിയിൽ നിന്ന്]]--> കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം കൃഷിയെ മുഖ്യവരുമാന മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 3105.21 ച.കി.മീ പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് (1990-ൽ ഇത് 5883.4 ച.കി.മീ ആയിരുന്നു) ഇവിടെ 688,859 ടൺ നെല്ല് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അറുന്നൂറോളം നെല്ലിനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കൃഷിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[നാളികേരം]], [[തേയില]], [[കാപ്പി]], [[റബ്ബർ]], [[കശുവണ്ടി]] എന്നിവയും [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[ജാതിക്ക]] എന്നീ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപകമായി കൃഷിചെയ്തു വരുന്നു. കേരളം ഒരു ഉപഭോക്തൃസംസ്ഥാനമാണ്. ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടിയിട്ടില്ലാത്ത കേരളം അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിയുന്നത്. കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും അന്നും ഇന്നും കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗുരുതരമായ സ്ഥിതിയാണ്. [[നെല്ല്]], [[മരച്ചീനി]], [[വാഴ]], [[റബ്ബർ]], [[കുരുമുളക്]], [[കവുങ്ങ്]], [[ഏലം]], [[കാപ്പി]] തുടങ്ങി മിക്ക കൃഷികളും കേരളത്തിലുണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങളും അതിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ വിൽക്കുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. അതായത് കാർഷികവിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മൂല്യവർദ്ധിതഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഉല്പാദനം കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. കാർഷികചെലവ് വർദ്ധിച്ചതും, കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പല കൃഷികളും കർഷകർ ചെയ്യാതായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ റബ്ബറാണ് കൂടുതലായി കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തൊണ്ണൂറ് ശതമാനം റബ്ബറും കേരളത്തിലാണ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. റബ്ബർപാൽ ഉപയോഗിച്ചു 25,000-ൽ പരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിരലിൽ എണ്ണാവുന്ന റബ്ബർ ഉൽപ്പന്നങ്ങളേ കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. റബ്ബർപാൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ, അതായത് പാലായോ, ഷീറ്റായോ തന്നെ വിൽപ്പന നടത്തുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. <!-- [[ചിത്രം:Paddyfileds.jpg|thumb|200p|right|നെല്പ്പാടങ്ങൾ]] --> [[പ്രമാണം:Cardomom plant.JPG|thumb|left|[[ഏലം|ഏലച്ചെടിയുടെ]] കട. കേരളത്തിൽ മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്തുവരുന്നു.]] കേരളം സ്വയം പര്യാപ്തത നേടുകയോ ധാരാളം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന കാർഷികവിളകൾ കുരുമുളക്, ഏലം, അടക്ക തുടങ്ങിയ നാണ്യവിളകളും റബ്ബർ പോലുള്ള വസ്തുക്കളുമാണ്. ഇവ കേരളത്തിൽ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. [[തെങ്ങ്|നാളികേരത്തിന്]] പേരുകേട്ട നാടായ കേരളം ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ നാളികേരക്കൃഷി പഠിച്ചത് ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നാണ്.<ref>ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും. പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ് ബൂക്സ് തൃശ്ശൂർ. ISBN 81-226-0468-4 </ref> വിലക്കുറവും, രോഗങ്ങൾ മൂലമുള്ള കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം ഇന്ന് കേരളം നാളികേരകൃഷിയിൽ നിന്ന് വളരെ പിന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു. തെങ്ങിനെ ബാധിക്കുന്ന പല രോഗങ്ങളും എവിടെ നിന്നു വന്നെന്നോ, കാരണം എന്തെന്നോ കണ്ടു പിടിക്കാൻ ഇന്നും ഇവിടത്തുകാർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നാളീകേരത്തിന്റെ വിവിധ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിച്ച് വിപണനം നടത്താൻ ശ്രമം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |title=കൃഷിയെപ്പറ്റി കേരള ആസൂത്രണ വിഭാഗം ഇറക്കിയ &#91;&#91;പി.ഡി.എഫ്&#93;&#93; ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090321/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |url-status=dead }}</ref> ==== പ്രധാന കാർഷിക വിളകൾ ==== [[പ്രമാണം:Coconut farm.jpg|thumb| left| തെങ്ങ്]] * ധാന്യങ്ങൾ: നെല്ല്, കൂവരക്ക്, ചോളം, വരാഗ്, ചാമ, * പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ: ഉഴുന്ന്, ചെറുപയർ, മുതിര, തുവരപ്പയർ, പെരുംപയർ. * കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ: മരച്ചീനി, ചേമ്പ്, ചേന, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, കാച്ചിൽ, മുള്ളങ്കി, കാരറ്റ്, ബീറ്റ്റൂട്ട്. * പച്ചക്കറികൾ: വഴുതന, തക്കാളി, മുളക്, ചീര, വെണ്ട, കയ്പക്ക (പാവക്ക), ചുരക്ക, പടവലങ്ങ, അമര, കോളിഫ്ലവർ, കാബേജ്, ഉള്ളി (സവാള), മത്തൻ, കുമ്പളം. * പഴവർഗ്ഗങ്ങൾ: ചക്ക, വാഴ, ശീമച്ചക്ക, മലമുന്തിരി, കശുമാങ്ങ, മാങ്ങ, പേരക്ക, ചെറുനാരങ്ങ, പപ്പായ, കൈതച്ചക്ക, സീതപ്പഴം, സപ്പോട്ട, മാതളം, ചാമ്പങ്ങ, ഞാവൽപ്പഴം, ആത്തപ്പഴം. * സുഗന്ധവിളകൾ: മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, ഏലം, തിപ്പലി, ജാതിക്ക, കറുവാപ്പട്ട, ഗ്രാമ്പൂ, ഓൽസ്പൈസ്, പെരുംജീരകം, ജീരകം. * എണ്ണവിളകൾ: തേങ്ങ, എള്ള്, നിലക്കടല, കടുക്, ആവണക്ക്, എണ്ണപ്പന. * പാനീയവിളകൾ: തേയില, കാപ്പി, കൊക്കോ. * മറ്റു വിളകൾ: പുകയില, വെറ്റില, കമുക്, റബ്ബർ, കരിമ്പ്. * ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ: ശതാവരി, കരിങ്ങാലി, നീർബ്രഹ്മി, ഞവര, കീഴാർനെല്ലി, കറ്റാർവാഴ, സർപ്പഗന്ധി, പള്ളിപ്പാല, കരിനൊച്ചി, ആടലോടകം, അമുക്കുരം തുടങ്ങിയവ. * വൃക്ഷങ്ങൾ: തേക്ക്, കരിമരം, ആഞ്ഞിലി, കാട്ടുപുന്ന, വീട്ടി, മരുത്, ഏഴിലം പാല, കടമ്പ്, മഹാഗണി, യൂക്കാലി, അക്കേഷ്യ, പ്ലാവ്, [[മഞ്ചാടി]] തുടങ്ങിയവ. [[പ്രമാണം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]] ==== സംസ്ഥാന കൃഷിവകുപ്പ് ==== മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതു പോലെ കേരളത്തിലും കർഷകരുമായി സഹകരിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷി വികസന പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതും നടപ്പിലാക്കുന്നതും കൃഷിവകുപ്പാണ്. കേരളത്തിൽ എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളിലും കൃഷി ഭവനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ, ഫാം, ഇൻഫർമേഷൻ തുടങ്ങിയ ഉപഘടകങ്ങളും കൃഷിവകുപ്പിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കാർഷിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഒരു പഠനകേന്ദ്രം 1965 ൽ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് തിരുവനന്തപുരം വെള്ളയാണിയിൽ കാർഷിക കോളേജും തൃശൂർ മണ്ണുത്തിയിൽ വെറ്ററിനറി കോളേജും നിലവിലുണ്ട്. പിന്നീട് 1972-ൽ തൃശൂർ വെള്ളാനിക്കര ആസ്ഥാനമായി [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കാർഷിക സർവകലാശാലയും]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഇവ കൂടാതെ കൊച്ചിയിൽ ഫിഷറീസ് കോളേജും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാർഷിക, മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. കൃഷിവകുപ്പിന്റെ "കേരളകർഷകൻ" തുടങ്ങിയ കാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കു വേണ്ടത്ര പ്രചാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യവസായം == [[പ്രമാണം:Kerala 15.jpg|thumb|കയർ വ്യവസായം ആലപ്പുഴ പോലുള്ള ജില്ലകളിൽ]] [[ഐടി]], [[ടൂറിസം]], പൊതുമേഖല, ബാങ്ക് മുതലായ സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുമരാമത്ത്, കമ്യൂണിക്കേഷൻ (2002–2003-ലെ ജി. എസ്. ഡി. പിയുടെ 63,8 %) തുടങ്ങിയ സേവനമേഖലകളും, [[കൃഷി]], [[മത്സ്യബന്ധനം]] (ജി.എസ്. ഡി .പിയുടെ 17,2 %) എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സമ്പദ്ഘടനയുടെ പ്രധാന സ്രോതസ്സുകൾ<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref><ref name = "GOK_2004c_24"/>. ഒരു സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം രൂപവത്കരിച്ചതിനു ശേഷം കേരളത്തിലെ വ്യവസായങ്ങൾ പ്രധാനമായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റികൾ പോലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി [[സ്വകാര്യവൽക്കരണം|സ്വകാര്യവൽക്കരണവും]], [[ഉദാരവൽക്കരണം|ഉദാരവൽക്കരണവും]] നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപവും കേരള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രോസ് ഡൊമസ്റ്റിക് പ്രൊഡക്ട്(gross domestic product)(2004-2005ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) ഏതാണ്ട് 89451.99 കോടി രൂപയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |title=Kerala's GDP hits an all-time high |work=[[Rediff.com|Rediff]] |publisher=Press Trust of India |date=2006-03-09 |accessdate=12 November 2007 |url=http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm }}</ref> എങ്കിലും സമീപകാലത്തെ GDP വളർച്ച (2004–2005 ൽ 9,2% 2003–2004ൽ 7,4%) പഴയ കാലത്തെ ശരാശരിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മെച്ചമാണെന്നു കാണാം(1980കളിൽ ഇത് 2.3% ഉം,1990 കളിൽ ഇത് 5.1%<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> ഉം 5.99%<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref>ആയിരുന്നു).<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> 1998 മുതൽ 2005 വരെ കേരളത്തിലെ വ്യാവസായികവളർച്ച 8.93% ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരി 4.80 ശതമാനവുമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |title=Pages |format=PDF |date= |accessdate=2009-07-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172532/http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ പെർ കാപ്പിറ്റ ജി.എസ്.ഡി.പി {{INRConvert|11819}},<ref name="Raman_2005">{{cite news |author=Raman N |date=2005-05-17 |title=How almost everyone in Kerala learned to read |agency=Christian Science Monitor |url=http://www.csmonitor.com/2005/0517/p12s01-legn.html |accessdate=2008-12-29 }}</ref> ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെയധികവും അന്താരാഷ്ട്ര ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെ കുറവുമാണ്<ref name="Mohindra_2003">{{cite journal |author=Mohindra KS |year=2003 |title=A report on women Self-Help Groups (SHGs) in Kerala state, India: a public health perspective |journal=Université de Montréal Département de médecine sociale et prévention }}</ref>{{rp|8}}. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഹ്യൂമൺ ഡവലപ്പ്മെന്റ് ഇൻഡെക്സ് കേരളത്തിലാണ്.<ref name="Varma_2005a">{{cite news |author=Varma MS |title=Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap |work=The Financial Express |date=2005-04-04 |accessdate=2007-11-12 |url=http://www.financialexpress.com/old/print.php?content_id=86925 }}</ref> ''കേരള പ്രതിഭാസം'' അല്ലെങ്കിൽ ''കേരളാ മോഡൽ വികസനം'' എന്നൊക്കെ വിളിക്കുന്ന, സംശയകരം എന്നു തോന്നാവുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ ഉയർന്ന ജന ജീവിതനിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക നിലവാരവും സേവനമേഖല മൂലമാണെന്ന് പലരും കരുതുന്നുണ്ട്<ref name="Brenkert_Malone_2003">{{cite journal |author1=Brenkert A |author2=Malone E |year=2003 |title=Vulnerability and resilience of India and Indian states to climate change: a first-order approximation |journal=Joint Global Change Research Institute }}</ref> {{rp|48}}<ref name="Tharamangalam_2005">{{cite journal |author=Tharamangalam J |year=2005 |title=The Perils of Social Development without Economic Growth: The Development Debacle of Kerala, India |journal=Political Economy for Environmental Planners |url=http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115072025/http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|1}}. കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയുടെ നട്ടെല്ലെന്നു പറയാവുന്നത് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന കേരളീയർ മൂലമാണ്‌. ജി.എസ്.ഡി.പി.യുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗവും ലഭിക്കുന്നത് വിദേശമലയാളികളിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ മലയാളി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിലെ വരുമാനം ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിലെ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref name="rem1"/><ref name="rem2"/><ref name="abroad"/>‌. കേരള ജനതയുടെ ഏതാണ്ട് പകുതി കുടുംബങ്ങളും പ്രധാനമായും കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്‌ കഴിയുന്നത്<ref name = "GOK_2005c"/>. കേരളത്തിലെ 3105.21 കിലോമീറ്റർ ചതുരശ്രവിസ്തൃതി വരുന്ന <ref name="Balachandran_2004"/>{{rp|5}} നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന്<ref name="Balachandran_2004">{{cite journal |author=Balachandran PG |year=2004 |title=Constraints on Diffusion and Adoption of Agro-mechanical Technology in Rice Cultivation in Kerala |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105215536/http://www.krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}}, ഏതാണ്ട് 600-ൽ അധികം തരത്തിലുള്ള നെൽവിളകളിലൂടെ<ref name="Sreedharan_2004">{{cite journal |author=Sreedharan TP |year=2004 |title=Biological Diversity of Kerala: A survey of Kalliasseri panchayat, Kannur district |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326054155/http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}} 688,859 ടൺ അരി ഒരു വർഷം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്<ref name = "GOK_2005c"/>. മറ്റു പ്രധാന വിളകളിൽ നാളികേരം(899,198 ), ചായ, കാപ്പി( ഇന്ത്യൻ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 23 %<ref name="Joy_2004">{{cite journal |author=Joy CV |year=2004 |title=Small Coffee Growers of Sulthan Bathery, Wayanad |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105212659/http://www.krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|13}} അല്ലെങ്കിൽ 57,000 ടൺ) [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]] തുടങ്ങിയ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ 590 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കിടക്കുന്ന തീരങ്ങളിലെ 10.5 ലക്ഷം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ ചേർന്ന് ഏതാണ്ട് 668,000 ടൺ മത്സ്യം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്(1999–2000 കാലയളവിലെ കണക്ക്). പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങളായ [[കയർ]], [[നെയ്ത്ത്]], [[കരകൗശല വസ്തു നിർമ്മാണം]] എന്നിവയിലൂടെ10 ലക്ഷം ജനങ്ങൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 1,80,000 ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് 909,859 മലയാളികൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്; 511 മദ്ധ്യ വൻകിട വ്യവസായയൂണിറ്റുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[ഇൽമനൈറ്റ്]], [[കാവോലിൻ]], [[ബോക്സൈറ്റ്]], [[സിലിക്ക]], [[ക്വാർട്‌സ്]], [[സിക്രോൺ]]<ref name="GOK_2005c">{{harvnb|Government of Kerala|2005c}}.</ref> തുടങ്ങിയ ഭൂഖനന യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നായി (ജി. എസ്. ഡി. പി. യുടെ 0,3 % <ref name="GOK_2004c_24">{{harvnb|Government of Kerala|2004c|p=24}}.</ref>) ഒരു ചെറിയ വരുമാനവും കേരളത്തിനു ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഗൃഹപൂന്തോട്ട നിർമ്മാണം, ജന്തു പരിപാലനം എന്നീ മേഖലകളിലും നൂറു കണക്കിനാളുകൾ തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന മേഖലകളിൽ [[ടൂറിസം]], നിർമ്മാണം, ബിസിനസ് പ്രോസസ് ഔട്ട്സോഴ്സിങ്ങ് എന്നിവയുമുൾപ്പെടുന്നു. 2002 മാർച്ചിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ബാങ്കുകൾക്കു മുഴുവനായി 3341 ബ്രാഞ്ചുകളുണ്ട്.ഇതിൽ ഓരോ ബാങ്കുകളും 10,000 ജനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കുകൾ അധികമായുള്ള മൂന്നാമത് സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം.<ref name="RBI_2002">{{cite web |url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/35585.pdf |title=State/Union Territory-Wise Number of Branches of Scheduled Commercial Banks and Average Population Per Bank Branch |date = March 2002 |work=Reserve Bank of India |accessdate=2008-12-28 |format=PDF}}</ref> 2007-ലെ കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ രഹിതർ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 9,4 % ആണ്<ref>{{cite news |author=Kumar KG |title=Jobless no more? |publisher=The Hindu |date=2007-10-08 |url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/10/08/stories/2007100850911500.htm |quote=A study by K.C. Zacharia and S. Irudaya Rajan, two economists at the Centre for Development Studies (CDS), Thiruvananthapuram, unemployment in Kerala has dropped from 19.1[%] in 2003 to 9.4[%] in 2007.}}</ref><ref name="Nair_2004">{{cite book |author=Nair NG |editor=Nair PRG, Shaji H |title=Measurement of Employment, Unemployment, and Underemployment |series=Kerala Research Programme on Local Level Development |publisher=Centre for Development Studies |location=Thiruvananthapuram |isbn=81-87621-75-3 |url=http://krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-31 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105193150/http://www.krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5, 13}}.<ref name="GOK_2004_4">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=4}}.</ref> ജനസഖ്യയുടെ 12.71 %<ref>{{cite news |author=Dhar A |title=260 million Indians still below poverty line |publisher=The Hindu |date=28-01-2006 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603081412/http://hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |url-status=dead }}</ref> മുതൽ 36 %<ref name="GOK_2006">{{harvnb|Government of Kerala|2006|p=1}}.</ref> വരെ ദാരിദ്ര്യരേഖക്കു താഴെയുള്ളവരാണ്. 45,000 ആളുകൾ ചേരി പ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="FOH_2002">{{Harv|Foundation For Humanization|2002}}.</ref> വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പറ്റിയ സ്ഥലമല്ല എന്ന അപഖ്യാതി അടുത്തകാലത്തായി കേരളത്തെ പിടികൂടിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിൽ യൂണിയൻ മേഖലയുടെ അകാരണമായ ഇടപെടലുകൾ മൂലമോ, കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ജോലിക്കാരെ കിട്ടാത്തതോ, പ്രവർത്തനദിനങ്ങൾ വിവിധ സമരങ്ങളുടേയും [[ഹർത്താൽ|ഹർത്താലുകളുടേയും]] പേരിൽ മുടങ്ങുന്നതോ, പാരിസ്ഥിതികപ്രശ്നങ്ങളോ, ജനവാസബാഹുല്യമോ, ഒക്കെ ഇതിന് കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. == വിനോദസഞ്ചാരം == {{പ്രധാനലേഖനം|വിനോദസഞ്ചാരം കേരളത്തിൽ}} [[File:Munnar Top station.jpg​|thumb|250px| മുന്നാർ- കേരളത്തിലെ ഒരു ഹിൽസ്റ്റേഷനാണ്]] കേരളം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്നിരിക്കുകയാണ്, 2006ൽ 85 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ കേരളം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത് മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 23,68% വർദ്ധന കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127065531/https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |url-status=dead }}</ref> മലയോരങ്ങളും കടലോരങ്ങളും വനസ്ഥലികളും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളുമായി സഞ്ചാരികൾക്കു പ്രിയങ്കരമായ ഒട്ടേറെ സ്ഥലങ്ങൾ കേരളത്തിലുടനീളമുണ്ട്. സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നു. [[മൂന്നാർ ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[പൊന്മുടി]] തുടങ്ങിയ മലയോര കേന്ദ്രങ്ങളും [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[കോവളം]], [[വർക്കല]], [[ചെറായി]] ബീച്ചുകളും, [[പെരിയാര്]], [[ഇരവികുളം]] വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങളും, [[കൊല്ലം]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം]], എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ കായൽ മേഖലയും ഹൌസ് ബോട്ടുകളും തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും, വാസ്കോഡഗാമ കപ്പലിറങ്ങിയ കോഴിക്കോട്ടെ കാപ്പാട് ബീച്ചും വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയിലും വിനോദസഞ്ചാരം നിർണായകമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ തീർത്ഥാടന വിനോദസഞ്ചാരവും ഇന്ത്യൻ വൈദ്യ സമ്പ്രദായമായ ആയുർവേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിനോദസഞ്ചാരവും സുപ്രധാനമാണ്. പ്രശസ്ത ആയുർവേദ ചികിൽസാ കേന്ദ്രമാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കോട്ടയ്ക്കൽ ആര്യവൈദ്യ ശാല. === സംസ്ഥാന വിനോദ സഞ്ചാര വകുപ്പ് === കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായുള്ള പ്രചരണപരിപാടികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടും സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുമുള്ള "ഉത്തരവാദിത്തവിനോദസഞ്ചാര വികസനം" എന്ന സമീപനമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റേത്.വിനോദ സഞ്ചാര വികസന മേഖലയിൽ കേരളം സ്തുത്യർഹമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ദേശീയവും, അന്തർദേശീയവുമായ പുരസ്കാരങ്ങളും സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വേൾഡ് ട്രാവൽ ആൻഡ് ടൂറിസം കൗൺസിൽ 2002ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ടൂറിസം സാറ്റലൈറ്റ് അക്കൌണ്ട്" പ്രകാരം ആഗോള തലത്തിൽ അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചാരികളുടെ വരവിലും വിദേശനാണ്യ വരുമാനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് കണക്കു കൂട്ടുന്നു. === കടൽത്തീരങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:കോസ്റ്റ്-ഗാർഡ്-കൊച്ചി.jpg|thumb|left| തീരദേശ സംരക്ഷണത്തിനായി കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു]] ഹിപ്പി കാലഘട്ടത്തിൽ ഹിപ്പികളുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രമായിരുന്ന കോവളം അതിനു മുമ്പേതന്നെ വിനോദ സഞ്ചാര സ്ഥലമെന്ന പേരിൽ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവിടെ ഇന്ന് വിദേശികളും സ്വദേശികളുമായി ധാരാളം പേർ വന്നു പോകുന്നു. ഇന്നും ഇത് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽത്തന്നെ ഖ്യാതിയുള്ള ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.kovalam.com/html/about.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011041353/http://www.kovalam.com/html/about.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ കടപ്പുറം|മുഴപ്പലിങ്ങാട്]], [[ആലപ്പുഴ]], [[വർക്കല]], [[ശംഖുമുഖം കടപ്പുറം|ശംഖുമുഖം]], [[ചെറായി]], [[അഴീക്കോട് മുനക്കല്]],തിരൂരിലെ പടിഞ്ഞാറേക്കര സൺ ആൻഡ് സാൻഡ് ബീച്ച്&nbsp; തുടങ്ങി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന പല കടൽത്തീരങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508170842/http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |url-status=dead }}</ref> === കായലുകൾ === <!-- [[ചിത്രം:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|കൊച്ചിയിലെ പ്രശസ്തമായ ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം]] --> കേരളതീരത്തെ കായലുകളിലെ വിനോദസഞ്ചാരസാദ്ധ്യതകൾ അടുത്തകാലത്തായി വളരെയേറെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നുണ്ട്. കായലുകളിൽ കെട്ടുവള്ളങ്ങളിലുള്ള യാത്രയും താമസവുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന സവിശേഷത – ഇക്കൂട്ടത്തിൽ [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]], [[കുമരകം]], [[പാതിരാമണൽ]] തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ട വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളാണ്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403003615/http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |url-status=dead }}</ref> ജലപ്പരപ്പിൽ ഇറങ്ങുകയും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യാനാകുന്ന സീ പ്ലെയിൻ ഉപയോഗിച്ച് ഈ കേന്ദ്രങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഇയ്യിടെ സർക്കാർ ഏർപ്പാടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === മലയോരകേന്ദ്രങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Kerala-treehouse-marayoor.jpg|thumb| മറയൂരിലെ മരത്തിലെ വീട്]] [[ഇടുക്കി]], [[നെയ്യാർ]], [[മൂന്നാർ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[ദേവികുളം]], [[പൊൻ‌മുടി]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പൈതൽ മല]], [[വാഗമൺ]] എന്നിവയാണ് ചില പ്രധാന മലയോര വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ. കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വെള്ളച്ചാട്ടമാണു [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]]. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാലക്കുടി|ചാലക്കുടിക്കു]] കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമാണ് "പെരുന്തേനരുവി" വെള്ളച്ചാട്ടം. റാന്നി താലൂക്കിലെ വെച്ചൂച്ചിറ പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ == ===ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട-ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. *[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ- ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്. *[[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം- ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന പൊങ്കാല, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. *[[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], എറണാകുളം *[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ. *[[ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം *[[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം|വsക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ]] (പൂരം) *[[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]] *[[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[ആലത്തിയൂർ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]], തിരൂർ *[[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം * [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], മാവേലിക്കര (കുംഭ ഭരണി) *[[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം]] *[[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * തളിപ്പറമ്പ് [[രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട *[[കാടാമ്പുഴ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], മലപ്പുറം * [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം * [[കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം|കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം,]] പാലക്കാട്‌ (കൈപ്പത്തി ക്ഷേത്രം) *[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]] *[[മണ്ണാറശാല നാഗരാജ ക്ഷേത്രം]], ഹരിപ്പാട് *[[ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (തൃക്കാർത്തിക പൊങ്കാല), ആലപ്പുഴ *[[പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം|പനച്ചിക്കാട് ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം (വിദ്യാരംഭം) *[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (നടതുറപ്പ്), ആലുവ, എറണാകുളം *[[മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം|മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം,]] തേക്കടി, ഇടുക്കി (ചിത്രാ പൗർണമി) *[[നെല്ലുവായ ധന്വന്തരീക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[തൃപ്രയാർ ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]], ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാന ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ഇസ്ലാമിക തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ചേരമാൻ ജുമാ മസ്ജിദ്]] – കേരളത്തിലെ ഒരു മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. *[[മമ്പുറം മഖാം]] *[[പൊന്നാനി]] *[[സിഎം മഖാം]] *[[പാണക്കാട്]] *[[ചുരത്തിൽ പള്ളി മഖാം]] മറ്റ് പ്രധാന ഇസ്ലാമിക ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== പരുമല പള്ളി, എടത്വ പള്ളി, [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി, [[അർത്തുങ്കൽ പള്ളി ]], [[പൂങ്കാവ് ]]പള്ളി,- KALLOOPARA PALLI തീർത്ഥാടനം [[പുതിയതുറ കൊച്ചെടത്വാ തീർത്ഥാടനം]] [[മലയാറ്റൂർ സെന്റ് തോമസ് പള്ളി|മലയാറ്റൂരും]], മണർകാട് പള്ളി, ഭരണങ്ങാനത്തെ [[അൽഫോൺസാമ്മ തീർഥാടനം|അൽഫോൺസാമ്മയുടെ]] പ്രവർത്തന മേഖലകളായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളും ക്രൈസ്തവർ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. == വന്യജീവിസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == കേരളത്തിൽ അഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുണ്ട്. [[1934]]-ൽ ആരംഭിച്ച [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവാണ്]] ആദ്യത്തേത്. ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ കൂടാതെ 16 വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇതിൽ മൂന്നെണ്ണം പക്ഷിസങ്കേതങ്ങളാണ്. [[നീലഗിരി]], [[അഗസ്ത്യവനം]], എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ജൈവമേഖലകളും ഉണ്ട്. [[ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനം|ഇരവികുളം]], [[സൈലന്റ്‌വാലി ദേശീയോദ്യാനം|സൈലന്റ് വാലി]], പാമ്പാടും ചോല, മതികെട്ടാൻചോല, ആനമുടിച്ചോല എന്നിവയാണ് 5 ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ. പെരിയാർ, നെയ്യാർ, പറമ്പിക്കുളം, പേപ്പാറ, ചെന്തുരുണി, ചിന്നാർ, തട്ടേക്കാട്, മംഗളവനം, ചിമ്മിണീ, പീച്ചി-വാഴാനി, വയനാട്, ചൂലന്നൂർ-മയിൽ സങ്കേതം, ഇടുക്കി, കുറിഞ്ഞി, ആറളം, മലബാർ എന്നിവയാണ് വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. == സാംസ്കാരികരംഗം == {{Main|കേരളസംസ്കാരം}} <!-- [[ചിത്രം:സെറ്റ്-മുണ്ട്.jpg|thumb|കേരളീയ സാരി ഉടുത്ത ഒരു സ്ത്രീ]] --> കേരളത്തിന്റെ സംസ്കാരം പുരാതന കാർഷിക സംസ്കൃതിയിൽ ഊന്നി വികസിച്ചു വന്നതാണ്. കുടുംബത്തിന് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തു കൊണ്ടുള്ള ഒരു സംസ്കാരമാണ് കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏതൊരു ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളെയുംപോലെ പുരുഷമേൽക്കോയ്മയുള്ള സമൂഹമാണ് പൊതുവേ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന് അണുകുടുംബങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. അച്ഛൻ, അമ്മ, രണ്ടു കുട്ടികൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് പൊതുവേ കേരളീയ കുടുംബങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന രീതി. സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും ഒന്നിച്ചു താമസിക്കണമെങ്കിലോ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടണമെങ്കിലോ വിവാഹം എന്ന ആചാരം നിർബന്ധമാണ്. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാരെ ആക്ഷേപിക്കുന്ന, ആക്രമിക്കുന്ന ഒരു രീതിയും കേരളത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. മലയാളം മലയാളികളുടേതാണെങ്കിലും കേരളം അവരുടേതുമാത്രമല്ല. പരദേശികളിലൂടെയാണ് കേരളം വളർന്നത്. മലയാളഭാഷ തന്നെ സങ്കരമായ ഒന്നാണ്‌. പരകീയമായ നിരവധി പദങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ ആദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ കേരളം മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി എന്നു വിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കേരളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരദേശികളുടെ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് കേരളം, കേരളീയരുടെ മാതൃഭൂമി എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തെ മാതൃഭൂമിയായി സ്വീകരിച്ച അന്യദേശീയരുടെ ഏകീകരണത്തിലും സ്വാംശീകരണത്തിലുമാണ്‌ കേരളം വികസിച്ചത്. കേരളസംസ്കാരത്തിന്റെ ചൈതന്യം അതിന്റെ വൈവിദ്ധ്യ ജനസഞ്ചയത്തിന്റെ ഐക്യത്തിലാണ്‌. മതസഹിഷ്ണുത, ജാതി-മത-വർഗവീക്ഷണം, രാഷ്ട്രീയബോധം, മൂല്യബോധം, സാക്ഷരത, സ്വതന്ത്രവീക്ഷണം തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകൾ കേരളത്തിൽ പൊതുവെ വികസിച്ചുവരാൻ കാരണം ഈ സങ്കലിതസ്വഭാവത്തിന്റെ സാർവ്വലൗകികതയാണ്. കേരളത്തിൽ മൂന്നേകാൽ കോടിയിലേറെ വരുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാം കേരളീയരാണെങ്കിലും അവരെല്ലാം മലയാളികൾ അല്ല എന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ ബഹുമുഖ സാംസ്കാരികതക്ക് കാരണം. ഈ മത-ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുട സങ്കലനത്തിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും മാത്രമല്ല കേരളത്തിന്റെ തന്നെ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്. അപ്രധാനമായവരിൽ ബുദ്ധ-ജൈന-സിക്ക് വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും അധികം തമിഴ് സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. കൂടാതെ ഇരുപത്തഞ്ചോളം മറ്റു ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും കുറവ് ചൈനീസ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. ===മതം=== ഇന്ത്യൻ മതേതരത്വം മാതൃകയായി കാണുന്നത് കേരളത്തെ ആണ്. എല്ലാ മതത്തിൽപെട്ടവരും ഒരുപോലെ കഴിയുന്ന നാട്, ജാതി മത പ്രശ്നങ്ങൾ കുറവുള്ള നാട് എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്ന 54.73% വരുന്ന ആളുകൾ ഹിന്ദുക്കളാണ്. ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾ 26.56%, ക്രിസ്ത്യാനികൾ 18.38% ആളുകളുമാണ്. മറ്റ് മത വിശ്വാസികൾ അല്ലെങ്കിൽ മതമില്ലാത്തവർ ജനസംഖ്യയുടെ 0.33% വരുന്നു. ഒരു മതമായി കേരളത്തിൽ കുടിയേറിയ ആദ്യത്തെ ജനവിഭാഗം [[യഹൂദർ]] ആണ്. ഇവരിൽ മിക്കവരും [[ഇസ്രായേൽ]] എന്ന രാജ്യത്തിലേക്ക് കുടിയേറി. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ നിന്നു വന്ന [[യദൂഹമതം]] പോലെ തന്നെ ഇന്ത്യയിലെ ഇതരഭാഗത്തു നിന്നും വൈദീക ഹിന്ദുമതവും സംഘടിതമായി വന്നു ചേർന്നു. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ ജനിച്ച ക്രിസ്തുമതവും ഇസ്ലാമും കേരളത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു. [[ക്രിസ്തുമതം]] ദർശനങ്ങളിലൂടെയും പരിവർത്തനത്തിലൂടെയും തെക്കൻ കേരളത്തിൽ വ്യാപിച്ചപ്പോൾ [[ഇസ്ലാം]] മതം കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ മേഖലയിൽ വ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനേക്കാൾ വളരെ മുൻപേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വേരൂന്നിയിരുന്നു. ഊർവരത, മാതൃ ദൈവാരാധന എന്നിവ നേരത്തെ തന്നെ കാർഷിക സംസ്കാരമുള്ള പുരാതന കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന യുദ്ധദൈവമായ തായ് ഭഗവതി കേരളത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് കാലക്രമേണ ഭഗവതി പൂജയായി മാറി ശാക്തേയ ഹിന്ദു മതത്തിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു. === സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ === കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തൃശ്ശൂരിനെയാണ്. [[പ്രമാണം:സംഗീതനാടക‍അക്കാദമി-തൃശൂർ.jpg|thumb|തൃശൂരിലെ സംഗീതനാടക അക്കാദമി ആസ്ഥാനം]] കേരളത്തിൽ മലയാള ഭാഷ, കല, സാഹിത്യം തുടങ്ങി മറ്റു പഠനങ്ങളുടേയും അഭിവൃദ്ധിക്കായി നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15നു രൂപീകൃതമായ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] യാണ്. തൃശൂർ ആണ് ആസ്ഥാനം. മലയാളഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും വികസനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കുകയാണ് അക്കാദമിയുടെ ലക്ഷ്യം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റഫറൻസ് ഗ്രന്ഥശാല അക്കാദമിക്ക് സ്വന്തമായുണ്ട്. മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾക്ക് അക്കാദമി പുരസ്കാരം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] എന്ന പേരിൽ കേരള സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ പ്രവത്തിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനം മലയാള ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. '''1968'''-ൽ നിലവിൽ വന്ന ഈ ഭാഷാ പഠനകേന്ദ്രം വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിന്റെ വികസനം, ഭാഷാ നവീകരണ എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രം, സാമൂഹികശാസ്ത്രം, പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികശാസ്ത്രം പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് അക്കാദമിക വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രാദേശിക ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് കേരളത്തിന്റേതാണ്. ചിത്ര-ശില്പകലകളുടെ വികസനം, സംരക്ഷണം, ഉദ്ധാരണം, പോഷണം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കി കേരള സർക്കാർ '''1962'''-ൽ ആരംഭിച്ച സ്ഥാപനമാണ് '''[[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി|ലളിതകലാ അക്കാദമി]]'''. ദൃശ്യകലകളെ സംബന്ധിച്ച പഠനം, ഗവേഷണം, പ്രസിദ്ധീകരണം എന്നിവയും പരിശീലനങ്ങളും മറ്റും നടത്തുന്ന ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം തൃശൂരാണ്. [[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡല]]മാണ് മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്കാരിക പഠനകേന്ദ്രം. തൃശൂരിലെ ചെറുതുരുത്തിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേരളകലാമണ്ഡലം [[വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ |മഹാകവി വള്ളത്തോളാണ്]] സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്നത് ഒരു കലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രവും സർവകലാശാലയുമാണ്. [[കഥകളി|കഥകളിയാണ്]] പ്രധാനമായും ഇവിടെ അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നത്. മോഹിനിയാട്ടം, കൂടിയാട്ടം, തുള്ളൽ, ചാക്യാർ കൂത്ത് എന്നിവയും പാഠ്യവിഷയങ്ങളാണ്. സംഗീതം, നാടകം എന്നീ കലകളുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കായി കേരള സർക്കാർ 1958-ൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമാണ് [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി|സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള കലാസ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കലാരംഗത്തുള്ളവരെയും കലയേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനവും തൃശൂരാണ്. മലയാള ഭാഷയുടെ പിതാവായ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ജന്മസ്ഥലമായാ തിരൂരിലെ തുഞ്ചൻപറമ്പ് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. 1981ൽ സാംസ്കാരികവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ [[കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] രൂപംകൊണ്ടു. കുട്ടികൾക്കായി പുസ്തകങ്ങളും ആനുകാലികങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. സർക്കാർതലത്തിൽ കുട്ടികൾക്കായി ഒരു പ്രാദേശികഭാഷയിൽ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏകസ്ഥാപനം എന്ന ബഹുമതിയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനുണ്ട്. ====സാംസ്കാരികസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പട്ടിക==== # കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി # കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി # കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി # കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി # കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സ്റ്റേറ്റ് ജവഹർ ബാലഭവൻ # ഭാരത് ഭവൻ # വൈലോപ്പിള്ളി സംസ്കൃതി ഭവൻ # കേരള കലാമണ്ഡലം # കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ സ്മാരകങ്ങൾ # ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമം # തകഴി സ്മാരകവും മ്യൂസിയവും # മഹാകവി മോയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി # സെന്റർ ഫോർ ഹെറിറ്റേജ് സ്റ്റഡീസ് # ഉണ്ണായിവാര്യർ സ്മാരക കലാനിലയം # മഹാകവി ഉള്ളൂർ സ്മാരകം # മഹാകവി പി. സ്മാരക കലാസാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം # കണ്ണശ്ശസ്മാരകം, നിരണം # ചെറുകാട് സ്മാരകട്രസ്റ്റ് # എ. ആർ. രാജരാജ വർമ്മ സ്മാരകം # കുമാരനാശാൻ ദേശീയ സാംസ്കാരിക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് #കുമാരനാശാൻ സ്മാരകം പല്ലന. # കേരള ബുക്ക് മാർക്കറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ # സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ സ്മാരകം, ചെറായി # തുഞ്ചൻ സ്മാരക ട്രസ്റ്റും ഗവേഷണകേന്ദ്രവും # മലയാളം മിഷൻ # വാസ്തുവിദ്യാ ഗുരുകുലം , ആറന്മുള # സംസ്ഥാന സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ് # ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ അസോസിയേഷൻ, കായിക്കര # മാർഗ്ഗി # ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാസമിതി # മുല്ലൂർ സ്‌മാരകം ഇലവുംതിട്ട. ==ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം== ലിംഗ സമത്വവും, ലിംഗനീതിയുമൊക്കെ ഒരു രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ പ്രദേശം കൈവരിച്ച വികസനത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയോ തുല്യ നീതിയുടെയോ സൂചികയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലും ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ, ട്രാൻസ് ജെൻഡറുകൾ തുടങ്ങിയവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പദ്ദത്തികൾ, സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മുന്നേറ്റം, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ഉള്ള സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, സ്കൂളുകളിൽ ജൻഡർ ന്യൂട്രൽ യൂണിഫോം തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണമാണ്. ലിംഗ വിവേചനം ഇതിന്റെ എതിർ വാക്കാണ്. ലിംഗ സമത്വം അല്ലെങ്കിൽ ജെന്റർ തുല്യത (Gender Equality) എന്നാൽ സ്ത്രീപുരുഷ-ട്രാൻസ്ജെന്ഡർ വിഭാഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും (LGBTIA+) തുല്യ പരിഗണന ഉറപ്പുവരുത്തുക (Equity), ലിംഗ ഭേദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവേചനം (Gender based discrimination) കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യമാണ്. ഒരു ലിംഗ വിഭാഗത്തിന്റെയും ശാരീരിക- മാനസിക പ്രത്യേകതകൾ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കാൻ കാരണമാകരുത് എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിവിധ ലിംഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ശാക്തീകരണമാണ് ലിംഗ സമത്വത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണ്. സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ് ജൻഡറുകളുടേയും ഉന്നതിക്കായി നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ഇതിന്‌ ഉദാഹരണമാണ്. [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], സാമ്പത്തികം, [[രാഷ്ട്രീയം]], തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ സമസ്ത മേഖലകളിലും എല്ലാ ലിംഗവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യത ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നൊരു ലക്ഷ്യം ഇതിനുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള അതിക്രമങ്ങളും ചൂഷണങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ വേരോടിയ ലിംഗ അസമത്വത്തിന്റെയും (Gender Inequality) ലിംഗ വിവേചനത്തിന്റെയും ഉപോത്പന്നങ്ങൾ ആണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇവ പരിഹരിക്കാൻ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ജൻഡർ ബോധവൽക്കരണത്തിന്റെയും അഭാവം പ്രശ്നം ഗുരുതരമാക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പദവിയും അധികാരവും ചെറുതായി കാണുന്ന, ലിംഗപദവി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേർതിരിവ് പൊതുവെ കേരളത്തിലും വ്യാപകമാണ്. ഇതിന്റെ ഫലമായി സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പുരുഷാധിപത്യ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതികളും, മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളും, സാംസ്ക്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടെ നേർക്കുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും, പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയും ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. വീടിനകത്തും പുറത്തും കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ വരുമാനമില്ലാത്ത തൊഴിൽ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നതും, സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാര തുല്യത കുറഞ്ഞതും, പുരുഷമേധാവിത്വ രീതികളും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ എല്ലായിടത്തും പോലെ പൊതുവെ കേരളത്തിലും സ്ത്രീകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും ഇപ്പോഴും വീട്ടുജോലികൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നവരും എന്നാൽ അവർ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല എന്നതുമാണ്. വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുക, കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുക, രോഗികളും ദുർബലരുമായ വൃദ്ധരെ സുശ്രൂഷിക്കുക തുടങ്ങിയ ജോലികൾ പലപ്പോഴും കഠിനമാണ്. എന്നാൽ ഇവ ചെയ്യാൻ മിക്കപ്പോഴും സ്ത്രീകൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. സ്ത്രീകൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്നതോ ജോലി ചെയ്യുന്നതോ മോശമാണ് എന്നൊരു ചിന്താഗതി സമൂഹത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. അക്കാരണത്താൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തമായി തൊഴിലോ വരുമാനമോ ഇല്ലെന്ന് മാത്രമല്ല സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ മിക്കപ്പോഴും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നു. സ്ത്രീധനം മൂലമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്. മറുവശത്ത് പുരുഷന്മാർ കുടുംബത്തിന്റെ ബാധ്യതകൾ ഏകപക്ഷീയമായി ശിരസിൽ ഏറ്റേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനം ഇപ്പോഴും കൃഷിയും അനുബന്ധ ജോലികളും ചെയ്യുന്നവരാണ്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ വലിയൊരു ശതമാനം സാമൂഹികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നവരും അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാത്തവരുമാണ്. ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIA+) വിഭാഗങ്ങളിൽ ട്രാൻസ് ജൻഡർ വ്യക്തികൾ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളെ സമൂഹത്തിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതോ അപമാനിക്കുന്നതോവായ പ്രവണത കാണാം. സമൂഹത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഇവർ പൊതുവേ ഒറ്റപ്പെടുന്ന സ്ഥിതി വിശേഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അവരുടെ സത്വം മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉടലെടുക്കുന്നു. പൊതുവേ കേരളത്തിലെ പൊതുയിടങ്ങളിൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അധികം കാണപ്പെടുന്നില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ. ഇത്തരം മേഖലയുമായി ബന്ധപെട്ടു പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത് ലിംഗ-ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യത്തെയും സാമൂഹിക സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. == ആചാരങ്ങൾ == ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വരവിനെത്തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും ഒട്ടേറെ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിവാഹം, മരണം എന്നിവയോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തിയിരുന്നു ആചാരപരമായ ചടങ്ങുകളിൽ തികച്ചും ദ്രാവിഡീയമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ടായിരുന്ന കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ വിവിധ മതങ്ങളുടെ വരവോടെ അതതു മതങ്ങളിൽ അനുശാസിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള ആചാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും പൂർവികാചാരങ്ങൾ പാടെ വിസ്മരിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള നയമാണ്‌ അതിലും പ്രകടമായിരുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടശേഷം മറ്റു മതങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിക്കുന്നതിലും കേരളീയർ വിമുഖത കാട്ടിയിട്ടില്ല. ദ്രാവിഡീയാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ബൗദ്ധരും ബൗദ്ധർ പിന്തുടർന്നിരുന്ന വിവിധാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ഹിന്ദുക്കളെയും ക്രിസ്തീയരേയും കേരളത്തിൽ കാണുന്നു. ഇസ്ലാം അവരുടേതായ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു ജീവിക്കുന്നു. === ആഘോഷങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും === കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളിൽ പലതും പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളവ മാത്രമാണ്‌. ആഘോഷങ്ങളിൽ പലതും പ്രാചീനകാലത്തെ പാരമ്പര്യം പേറുന്നവയാണ്. ആഘോഷങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾ വിവിധമതങ്ങളിൽ വിവിധതരമാണെങ്കിലും ചില സമാനതകൾ ദർശിക്കാനാവും. ==== മാമാങ്കം ==== {{Main|മാമാങ്കം}} പ്രാചീനകാലത്തെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരികോത്സവമായിരുന്ന മാമാങ്കം [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴയുടെ]] തീരത്തെ തിരൂരിനടുത്തു [[തിരുനാവായ]] മണപ്പുറത്ത് 12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കൊണ്ടാടിയിരുന്ന ആഘോഷമായിരുന്നു. ഇതോടൊപ്പം കാർഷിക-വാണീജ്യമേളകളും നടന്നുപോന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും ഇതിന് വന്നുചേർന്നു. കേരളത്തിൽ ഉളള എല്ലാ നാടുവാഴികളും തങ്ങളുടെ നായർ പടയാളികളും ആയി മാമാങ്കത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അവസാനത്തെ പെരുമാൾ ചക്രവർത്തിക്ക് ശേഷം മാമാങ്കത്തിൽ നിലപാടു നിന്നിരുന്നത് "വള്ളുവക്കോനാതിരി" ആയിരുന്നു. പിന്നിട് സാമൂതിരി ഈ സ്ഥാനം പിടിച്ചടക്കി. വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചാവേർ നായന്മാർ ഈ സ്ഥാനം തരിച്ചുപിടിക്കാനും തങ്ങളുടെ പൂർവികരുടെ ചോരക്ക് പകരം ചോദിക്കാനുമായി (കുടിപ്പക തീർക്കാനുമായി) സാമൂതിരിയുടെ (മങ്ങാട്ടച്ചൻ, പാറ നമ്പി, ധർമ്മോത്ത് പണിക്കർ (തമ്മേ പണിക്കർ), തിനയഞ്ചേരി ഇളയത്, കോഴിക്കോട് തലച്ചെന്നനായർ, ഏറനാട് മേനോൻ തുടങ്ങിയ മന്ത്രി /സേനാനായകന്മാരുടെയും ഇളയ രാജാവായ ഏറാൾപ്പാട്, മൂന്നാൾപ്പാട്, സാമന്ത രാജാക്കന്മാരായ പലക്കാട് അച്ചൻ,കവളപ്പാറ സ്വരൂപം മൂപ്പിൽ നായർ, കുതിരവട്ടത്ത് മൂപ്പിൽ നായർ, ബേപ്പൂർ രാജാ, വടകര വാഴുന്നോർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള) നായർ പടയാളികളോടും നാവികസേന തലവനായ കോഴിക്കോട് കോയ (ഷാബന്ദർ കോയ)നേതൃത്വത്തിലുള്ള മാപ്പിള/മരക്കാർ സേനയോടും ഏറ്റുമുട്ടി വീര ചരമം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.<ref>Encyclopaedia of Indian Culture, by Rajaram Narayan Saletore. Published by Sterling, 1981. ISBN 0-391-02332-2. 9780391023321. Page 869.</ref> പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൈസൂർ സുൽത്താന്മാരുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് സാമൂതിരിയുടെ സാമ്പത്തികനില പരുങ്ങലിലായതോടെ മാമാങ്കാഘോഷങ്ങൾക്ക് മങ്ങലേൽക്കുകയും ബ്രിട്ടിഷ് ആധിപത്യം പിടിമുറുക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇത് പാടേ നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==== ഓണം ==== {{Main|ഓണം}} കേരളത്തിന്റെ സംസ്ഥാനോത്സവമാണ് [[ഓണം]] വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് ഓണമാകുന്നത്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിനാണ് ഓണാഘോഷം പ്രധാനം. അതിനു പത്തു ദിവസം മുൻപ് അത്തം നാളിൽ തന്നെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആരംഭമാകുന്നു. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ശ്രീമഹാവിഷ്ണു വാമനാവതാരം ഭൂമിയിൽ സ്വീകരിച്ച ദിവസമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രം അത്കൊണ്ട് തന്നെ ഇത് ഭഗവാന്റെ ജന്മനാളായി കണക്കാക്കുന്നു. എങ്കിലും, ഓണം കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ അടയാളമാണു്. വിളവെടുപ്പുത്സവമായാണു് തുടക്കം എന്നു ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കർക്കടകമാസത്തിലെ വറുതിയ്ക്കു ശേഷം ഭക്ഷ്യശേഖരം കൊണ്ടു് കലവറ നിറയുന്ന കാലമാണു് ഈ ആഘോഷം. മുറ്റത്തു ചാണകം മെഴുകി കളം വരച്ചു് പൂക്കളമിടുന്നതു് പ്രധാന ആചാരമാണു്. തിരുവോണ നാളിൽ മഹാബലി തമ്പുരാനെയും തൃക്കാക്കരയപ്പനെയും (വാമനമൂർത്തി) വരവേൽക്കാനാണു് ഈ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ എന്നാണു് വിശ്വാസം. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത രീതിയിലാണു് ഓണം ആഘോഷിക്കുന്നതെങ്കിലും ആഘോഷകാലം ഒന്നു തന്നെയാണു്. എറണാകുളം ജില്ലയീലെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓണാഘോഷവും തൃപ്പൂണിത്തുറയിലെ അത്തച്ചമയവും എടുത്തു പറയേണ്ടതാണു്. സമൃദ്ധിയുടെ ആഘോഷമായാണു് കണക്കാക്കുന്നതെങ്കിലും സമത്വസുന്ദരമായ, മാനുഷരെല്ലാവരും ഒന്നു പോലെ കഴിഞ്ഞ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കൽ കൂടിയാണു് ഓണം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി സംസ്ഥാനസർക്കാർ ജില്ലാ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനത്തും ഓണാഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു. വിനോദ സഞ്ചാര വാരം ആയിട്ടാണു് സർക്കാർ ഓണാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതു്. കേരളത്തിന്റെ തനതു കലകളായ കഥകളി, കളരിപ്പയറ്റു്, മുതലായവയുടെ അവതരണങ്ങൾ, ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടു്, മറ്റു നാടൻ കലകളുടെ അവതരണങ്ങൾ, സംഗീതോത്സവങ്ങൾ, ജലോത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും സമാപന ദിവസം വിവിധ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയും പ്രധാന ഇനങ്ങളാണു്. ==== വിഷു ==== {{Main|വിഷു}} കേരളത്തിന്റെ കാർഷികോത്സവമാണ് [[വിഷു]], വിളവിറക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് മേടസംക്രാന്തിക്ക് വിഷു കൊണ്ടാടുന്നത്. കാർഷികവിഭവസമൃദ്ധിയെ കണി കണ്ടുകൊണ്ടാണ് അതാരംഭിക്കുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾ ശ്രീകൃഷ്ണനെ കണികണ്ടുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമായും ഇതാഘോഷിക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമാണ് ഇത്. വിഷു കഴിയുന്നതോടെ കേരളത്തിൽ വേനൽമഴ വ്യാപകമാകുകയും തുടർന്ന് കൃഷിക്കാർ എല്ലാ വിളകളുടേയും കൃഷിക്കുള്ള പ്രാരംഭപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഷുവിനെ കർഷക വർഷാരംഭം എന്നും പറയാറുണ്ട്. കൊല്ല വർഷാരംഭത്തിനുമുൻപ് മലയാളികളുടെ പുതുവത്സരം മേടം ഒന്ന് ആയിരുന്നിരിക്കണം. ==== വിദ്യാരംഭം ==== [[നവരാത്രി]] അവസാനം വിജയദശമി ദിവസം ഹൈന്ദവർ കുട്ടികളെ ആദ്യമായി എഴുത്തിന് ഇരുത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. കേരളത്തിൽ ഇത് [[മഹാസരസ്വതി]] പൂജയാണ്. ഹരിശ്രീ ഗണപതായേ നമഃ എന്ന് തുടങ്ങുന്ന വാക്കുകൾ ആചാര്യൻ കുട്ടികളെ കൊണ്ട് അരിയിൽ എഴുതിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ തിരൂർ തുഞ്ചൻ പറമ്പ്, പനച്ചിക്കാട് ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര തട്ടാരമ്പലം സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, പൂജപ്പുര സരസ്വതി മണ്ഡപം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇത് പ്രധാന ആഘോഷമാണ്. ==== ക്രിസ്തുമസ് ==== {{Main|ക്രിസ്തുമസ്}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ക്രിസ്തുമസ് കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജനനദിവസമാണ് ക്രിസ്തുമസ് ആയി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ==== ഈസ്റ്റർ ==== {{Main|ഈസ്റ്റർ}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ഈസ്റ്റർ കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തു ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ ദിവസമാണിത്. 1952-വരെ കേരളത്തിലെ സുറിയാനി സഭകൾ പഴയരീതിയിലായിരുന്നു ഈസ്റ്റർ കൊണ്ടാടിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1955-ൽ കൽദായ സഭ ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ അംഗീകരിച്ചതോടെ ഇന്ത്യയിലെല്ലാവരും ഒരു ദിവസമാണ് ഈസ്റ്റർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നത്. ==== ഈദ് അൽഫിതറും ഈദ് അൽ-അസ്ഹയും ==== {{Main|ഈദുൽ ഫിത്ർ |ഈദ് അൽ-അസ്ഹ}} ലോക മുസ്ലീങ്ങളുടെ രണ്ട് പെരുന്നാൾ ആഘോഷങ്ങളാണ് [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്റും]] [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ഈദുൽ അസ്ഹയും]]. ഈദുൽ ഫിത്ർ ചെറിയ പെരുന്നാൾ എന്നും ഈദുൽ അസ്ഹ ബക്രീദ്, ബലി പെരുന്നാൾ എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇസ്ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷ]] കലണ്ടറിലെ ഒമ്പതാമത്തെ മാസമായ [[റമദാൻ|റമദാനിലെ]] മുപ്പത് ദിനങ്ങളിലെ [[വ്രതം|വ്രതത്തിനൊടുവിൽ]] [[ശവ്വാൽ]] ഒന്ന് മാസ പിറവി എടുക്കുമ്പോൾ ആഹ്ലാദപൂർവ്വം ആഘോഷിക്കുന്നതാണ് ഈദുൽ ഫിത്ർ. അന്നേദിവസം ഭക്ഷണത്തിന് വകയില്ലാത്തവരെ നിർബന്ധ ദാനത്തിലൂടെ ഊട്ടണമെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ഇബ്രാഹിം നബി|പ്രവാചകനായ ഇബ്രാഹീമിന്റെ]] ത്യാഗപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മകളുണർത്തി കടന്ന് വരുന്ന പെരുന്നാളാണ് ഈദുൽ അസ്ഹ. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചു മകനെ ബലിയറുക്കാൻ കൊണ്ട് പോയ അദേഹത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിൽ പ്രീതിപ്പെട്ടു മകന് പകരം ആടിന്റെ ബലി ദൈവം സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്മരണയിൽ മൃഗത്തെ [[ബലി|ബലിയർപ്പിച്ച്]] ദാനം ചെയ്യുന്നതാണിതിന്റെ പ്രത്യേകത. കേരളത്തിലും ആഹ്ലാദപൂർവം ഈദ് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==== ദീപാവലി ==== ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമായ ഇത് കേരളത്തിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു. അന്ധകാരത്തിന് മേൽ പ്രകാശത്തിന്റെ വിജയം അഥവാ തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ശ്രീകൃഷ്ണണന്റെ നരകാസുര വധവും, മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഇതിന്റെ ഐതീഹ്യം. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും മറ്റും അന്ന് വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==== തൃക്കാർത്തിക ==== ദീപാവലി പോലെ തന്നെ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ് തൃക്കാർത്തിക. കേരളത്തിലെ ഹൈന്ദവരുടെ ഒരാഘോഷമാണ് കാർത്തികയും പൗർണമിയും ചേർന്ന് വരുന്ന ദിവസമാണ്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ വിശേഷ ദിനമായി കണക്കാക്കുന്ന അന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും വീടുകളിൽ ദീപം തെളിയിക്കലും മറ്റും നടന്നു വരുന്നു. ഇരുട്ടിന് മേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെയും സങ്കല്പം. ചക്കുളത്ത്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ പൊങ്കാല, കുമാരനെല്ലൂർ തൃക്കാർത്തിക, കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുനാൾ എന്നിവ പതിനായിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== മഹാശിവരാത്രി ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമായ [[മഹാശിവരാത്രി]] കേരളത്തിലും നടന്നു വരുന്നു. വ്രതാനുഷ്ഠാനവും ശിവക്ഷേത്ര ദർശനവുമാണ് പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. ആലുവ ശിവരാത്രി മണപ്പുറത്തെ ശിവരാത്രി ഉത്സവം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== തിരുവാതിര ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ, ശൈവരുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷം. ശിവപാർവതി വിവാഹം നടന്നതിന്റെ ആഘോഷം. ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചും സ്ത്രീകൾ പ്രത്യേക രീതിയിൽ തിരുവാതിരക്കളി എന്ന നൃത്തം ചെയ്തും നടത്തുന്ന ഉത്സവം. === പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങൾ === [[File:Maramadi dravidian sports.jpg|thumb|250px|right| മരമടി ഉത്സവം]] [[File:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px|right| കോട്ടപ്പുറം വള്ളം കളി]] [[File:101 Pala Bhairavi Kolam.jpg|thumb|250px|right|കടമ്മനിട്ട പടയണി]] [[File:Kalpathy Car Festival.JPG|thumb|250px|right| കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] കേരളത്തിൽ പ്രാദേശിക പ്രസക്തിയുള്ള നിരവധി ആഘോഷങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. ഇതിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ലക്ഷ്യമാക്കി നടത്തുന്നവയും ദേവാലയ ആഘോഷങ്ങളും ഉൾപ്പെടും *തൃശ്ശൂർ പൂരം – മേടമാസത്തിൽ ത്രിശൂരിലെ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തുള്ള തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്തു വച്ചു നടക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരം. ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മേള, പഞ്ചവാദ്യഘോഷങ്ങളും കുടമാറ്റം, പുലരുന്നതിനു മുമ്പുള്ള വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്. * [[ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാനദിവസം സ്ത്രീകൾ കൂട്ടായി എത്തി ക്ഷേത്രപരിസരത്തുവച്ച് പായസവും മറ്റും പാകം ചെയ്തു നിവേദിക്കുന്നതാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷകണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒന്നാണിത്. * [[തെയ്യം]] (കളിയാട്ടം) – [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] പ്രചാരത്തിലുള്ള [[അനുഷ്ഠാനകല|അനുഷ്ഠാനകലകളിൽ]] ഒന്നാണു '''തെയ്യം'''. [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിപ്പുഴയ്ക്കു]] വടക്കോട്ട്‌ '''കളിയാട്ടം''' എന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] മുതൽ [[വളപട്ടണം]] വരെ '''തെയ്യം''' എന്നും അല്പവ്യത്യാസങ്ങളോടെ തെയ്യം അറിയപ്പെടുന്നു. ഉത്തരമലബാറിൽ [[തീയർ]], ചാലിയാർ, [[നമ്പ്യാർ]] വിഭാകക്കാർക്കും പ്രധാന തെയ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. * [[അർത്തുങ്കൽ]] പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ അർത്തുങ്കൽ സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാളാണിത്.ജനുവരി 10-27 വരെയാണ്. * [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ തുമ്പോളി സെന്റ്. തോമസ് പള്ളിയിലെ തിരുനാളാണിത്.നവംബർ 27-ഡിസംബർ 15 വരെയാണ്. * [[അത്തച്ചമയം]] കേരളത്തിൽ ഓണത്തിന്റെ വരവ് അറിയിച്ചുകൊണ്ട്‌ ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നാളിൽ തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ നടക്കുന്ന ചമയഘോഷയാത്ര ആണ് അത്തച്ചമയം *[[ഗജമേള]] – ജനുവരിയിൽ തൃശൂരിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന ഗജമേള വിദേശികളെവരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. * [[മകരവിളക്ക്]] – ശബരിമലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ വിശേഷം. ജനുവരി മാസത്തിൽ (മകരസംക്രാന്തിനാളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്ന ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലക്ഷക്കണക്കിനു തീർത്ഥാടകർ എത്താറുണ്ട്. * [[ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം]] – തൃശൂരിലെ വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ [[ഉത്രാളിക്കാവ്|ഉത്രാളിക്കാവിലെ]] പൂരം. രാവും പകലുമായി ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുന്നു. * [[മാരാമൺ കൺവൻഷൻ]] – പത്തനംതിട്ടയിലെ കോഴഞ്ചേരിയിൽ പമ്പാ തീരത്ത് വച്ച് നടക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്രൈസ്തവസമ്മേളനം. * [[തിറയാട്ട മഹോത്സവം]] – കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലെ (തെക്കൻമലബാർ) കാവുകളിൽ വർഷംതോറും നടത്തപ്പെടുന്നു. ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരേയാണ് തിറയാട്ടകാലം. * [[കോണ്ടോട്ടി നേർച്ച]] – മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കൊണ്ടോട്ടി പള്ളിയിൽ മുസ്ലീം പുരോഹിതന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613012309/http://kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |url-status=dead }}</ref> * [[ ചെട്ടികുളങ്ങര കുംഭഭരണി]] – കുംഭ മാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * [[മീനഭരണി]] – മീനമാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലാണ് പ്രധാനം. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭരണിയാണ് എറ്റവും പ്രസിദ്ധം. * [[മലയാറ്റൂർ പെരുന്നാ]]ൾ – മലയാറ്റൂർ സെന്റ്.തോമസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കൊടുവിലെ മലകയറ്റം പ്രധാനം * [[എടത്വാ പെരുന്നാൾ]] – ആലപ്പുഴയിലെ എടത്വയിലെ സെന്റ്.ജോർജ്ജ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. 11 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾ * [[പരുമല പെരുന്നാൾ]] – പരുമലയിലെ കബറടങ്ങിയിരിക്കുന്ന [[പരുമല തിരുമേനി|മാർ ഗ്രിഗോറിയോസിന്റെ]] ഓർമപ്പെരുന്നാൾ *[[മണർകാട് പെരുന്നാൾ]] – മണർകാട് പള്ളിയിലെ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പെരുന്നാൾ. * [[ഓച്ചിറക്കളി]] – കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറ ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള പടനിലത്തെ ആഘോഷം. യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * കർക്കിടകവാവ് – ഹിന്ദുക്കൾ പിതൃക്കളുടെ പ്രീതിക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാനമായ ഒരു ദിവസം. കടൽക്കരകളിലും പുഴക്കരകളിലും ബലിയർപ്പിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം തിരുവല്ലം ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം, വയനാട് തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രധാനം. * [[നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] – ആലപ്പുഴ പുന്നമടക്കായലിലെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ ജലകായികമേള. എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് മാസം രണ്ടാമത്തെ ശനിയാഴ്ച ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[ബീമാപള്ളി ഉറുസ്]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ബീമാപള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. ബീമാബീവി എന്ന പുണ്യസ്ത്രീയുടെ മരണദിവസമാണ് ഈ മുസ്ലീം ആഘോഷം നടക്കുന്നത്. മറ്റു മതസ്ഥരും ചന്ദനക്കുടം വഹിക്കാൻ എത്തുന്നു. * [[ആറന്മുള ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള വള്ളം കളി]] – ആറന്മുളയിലെ ഉത്രട്ടാതി വള്ളം കളിൽ ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം കഴിഞ്ഞുള്ള നാളുകളിൽ ജലഘോഷയാത്രയായി നടത്തപ്പെടുന്നു. *[[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] – ലോകപ്രശസ്തമായ കടമ്മനിട്ട പടയണി എല്ലാവർഷവും മേടം മാസം ഒന്നുമുതൽ പത്തുവരെ ആചാരപൂർവം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] – പാലക്കാട് നഗരത്തിലെ കല്പാത്തി ആഗ്രഹാരത്തിൽ നടക്കുന്ന ആഘോഷം. കല്പാത്തി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, ലക്ഷ്മിനാരായണ ക്ഷേത്രം, മന്തക്കര മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ പങ്കെടുക്കുന്നു. * [[ഭരണങ്ങാനം പെരുന്നാള്]] * [[മലബാർ മഹോത്സവം]] * [[ആനയൂട്ട്]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് പൊങ്കാല]] – ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ നീരേറ്റുപുറത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പൊങ്കാല. വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസമാണ് പൊങ്കാല. ധാരാളം സ്ത്രീകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. *ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി – വൃശ്ചിക മാസത്തിൽ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതവും ഉത്സവവും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. *ചോറ്റാനിക്കര മകം – എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ മകം, പൂരം തൊഴൽ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ്. *സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി - വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വൈഷ്ണവ, ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനം. തിരുവനന്തപുരം ശ്രീ പദ്മനാഭ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഉത്സവം. == കലകൾ == [[പ്രമാണം:Margamkali - Saint Thomas Christian dance form.webm|thumb|മാർഗ്ഗംകളി - [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ]] ഒരു കലാ രൂപം.]] [[പ്രമാണം:Kadakali painting.jpg|thumb|right| [[കഥകളി]] കേരളത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്ത ഒരു കലയാണ്]] {{Main|കേരളീയ കലകൾ}} [[പ്രമാണം:Mohiniyattam_at_Kerala_School_Kalolsavam_2019_02.jpg|ലഘുചിത്രം|കേരളത്തിന്റെ തനത് നൃത്തരൂപം - [[മോഹിനിയാട്ടം]]]] കേരളത്തിലെ തനതായ നൃത്തങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയകലകളായ [[കഥകളി]], [[മോഹിനിയാട്ടം]], [[തുള്ളൽ]], [[തിരുവാതിരക്കളി]] തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂടാതെ [[തെയ്യം]], [[തിറയാട്ടം]], [[മാർഗ്ഗംകളി]], [[ഒപ്പന]], ഗരുഡനൃത്തം, മുടിയേറ്റ്, പരണേറ്റ്, വേലകളി, കാക്കാരിശ്ശി നാടകം, കണ്ണിയാർകളി, പൊറാട്ടുനാടകം, [[ചവിട്ടുനാടകം]] തുടങ്ങി അനേകം നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി കേരളത്തിലുണ്ട്. === ചവിട്ടു നാടകം === പോർത്തുഗീസുകാരുടെ വരവോടെയാണ് ചവിട്ടുനാടകത്തിന് പ്രചാരം ലഭിക്കുന്നത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ചവിട്ടുനാടകം തമിഴ് ഭാഷയിലായിരുന്നു. മത്രപ്രചാരണത്തിനായി പറങ്കികൾ ക്രിസ്തീയ കഥകൾ തമിഴിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. നടന്മാർ തന്നെ പാടുകയും ചെയ്തിരുന്നു === കാക്കാരിശ്ശി നാടകം === ചവിട്ടുനാടകത്തിനുശേഷം അവതരിച്ച ഒരു കലാരൂപമാണ് കാക്കാരിശ്ശി നാടകം. സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാകും വിധം പൊതുവായ കലാസംസ്കാരം ഇതിലടങ്ങിയിരുന്നു. ഹാസ്യത്തിൻ്റെ പിന്തുണ ഇതിനുണ്ട്. കാക്കാലനും കാക്കാലത്തിയുമാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ === മലയാള നാടക രംഗം === മലയാള നാടകവേദിയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട നാടകം ഭാഷാശാകുന്തളമാണ്. കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ ആണ് ഇതിൻ്റെ സൃഷ്ടാവ്. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളം തമിഴ് കലർന്ന സങ്കരനാടകങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നത്. മലയാള നാടകവേദിയിലെ ലക്ഷണമൊത്ത ആദ്യത്തെ സാമൂഹിക നാടകം കൊച്ചീപ്പൻ തരകൻ്റെ ‘മറിയാമ്മ‘ യാണ്. 1905 ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് നിരവധി സമിതികൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. കേരള നാടക ചരിത്രത്തിൽ ഈ സമിതികൾ വലിയ പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സിനിമ === മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിൻ്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ജെ.സി. ഡാനിയലിൽ നിന്നാണ്. ഇദ്ദേഹമാണ് മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമ രചിച്ചതും നിർമ്മിച്ചതും. നിശബ്ദ ചിത്രമായ വിഗതകുമരൻ ആയിരുന്നു ആദ്യ സിനിമ. 1938-ൽ ആദ്യ ശബ്ദചിത്രമായ ബാലൻ പുറത്തിറങ്ങി. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്യ് ശേഷം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ നിർമല എന്ന സിനിമയിലാണ് ആദ്യമായി പാട്ടു രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചത് ജി. ശങ്കരക്കു റുപ്പാണ്. 1949-ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ സ്റ്റുഡിയോ ആലപ്പുഴയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനുശേഷം തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് സിനിമാ ചിത്രീകരണം കുറേയൊക്കെ മലയാളത്തിലേക്ക് വന്നു. 1950 കളുടെ അന്ത്യത്തോടെ ഗൗരവമേ റിയ സിനിമകളിലേക്ക് മലയാളികൾ തിരിഞ്ഞു. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനും അരവിന്ദനും ജോൺ എബ്രഹാമും ഷാജി കരുണും കെ. ജി. ജോർജ്ജും ഭരതനും മറ്റും മലയാള സിനിമയെ ലോകത്തിൻ്റെ നെ റുകയിൽ പ്രതിഷ്ടിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{Main|വിദ്യാഭ്യാസം കേരളത്തിൽ}} [[പ്രമാണം:Kerala University.jpg|thumb|left|[[കേരള സർവ്വകലാശാല|കേരള സർവ്വകലാശാലയുടെ]] മുഖം]] കേരളത്തിൽ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം ഹിന്ദുമത ക്ഷേത്രങ്ങളും ബുദ്ധജൈനമതക്കാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. തുടർന്ന് സമൂഹത്തിലെ മുഖ്യധാരയിൽപ്പെട്ട എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഔപചാരികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രാമുഖ്യം കൊടുത്തുപോന്നു. പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും ഈ രീതി പിന്തുടർന്നു പോന്നിരുന്നു. പാശ്ചാത്യമാതൃകയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നതും സാർവത്രികമാകുന്നതും ബ്രീട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തോടേയാണ്. 1800-കളുടെ അവസാനത്തോടെ പടിഞ്ഞാറൻ മാതൃകയിൽ പലയിടത്തും സ്കൂളൂകളും കോളേജുകളും വന്നു തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഗ്രാമങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയ സ്കൂളുകൾ മിക്കതും സ്വകാര്യവ്യക്തികളാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. കോളേജുകൾ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ വലിയ പട്ടണങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു. സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ പുതുതായി വന്ന സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലമായ അഴിച്ചുപണി നടത്തി. ഇത് കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതയുടേയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റേയും നിലവാരം ഉയർത്തി. സർക്കാർ സഹായമുള്ളതും വ്യക്തികൾ നടത്തുന്നതുമായ ധാരാളം എയ്ഡഡ് കോളേജുകളും ഇക്കാലത്ത് ആരംഭിച്ചത് ഉപരിവിദ്യാഭ്യാസനിലവാരം ഉയരാൻ കാരണമായി. തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ പരക്കെ ലഭ്യമായി. കോഴിക്കോട്ടും തിരുവനന്തപുരത്തും മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ വന്നത് വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ഇന്ന് കേരളത്തിലെ എൻ. എസ്. എസ്, എസ്. എൻ.ഡി.പി, എസ്.എൻ.ട്രസ്റ്റ്, എം.ഇ.എസ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളും നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ സംഘടനകളും സംസ്ഥാനത്ത് ഒട്ടേറെ സ്കൂളുകളും കോളെജുകളും നടത്തുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസസംസ്കാരമുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസമേഖല ഏതൊരു വികസിത രാജ്യത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയോടും കിടപിടിക്കുന്നതാണ്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലാകട്ടെ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഒരു പരിധി വരെ കേരളം വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.2016 ജനുവരിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറി.<ref>{{cite news|last1=കേരളം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-becomes-1st-indian-state-achieve-100-primary-education-662878|accessdate=14 January 2016|agency=International Business Times|publisher=International Business Times|date=14 January 2016}}</ref> സാക്ഷരത മിഷന്റെ "അതുല്യം" പദ്ധതി വഴിയാണ് ഈ നേട്ടം കൈ വരിച്ചത്‌.<ref>{{cite web|last1=യുടൂബ്|first1=വിദ്യാഭ്യാസം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം|url=https://www.youtube.com/watch?v=Q8Hy29dey2g|website=യുടൂബ്|accessdate=11 January 2016}}</ref> [[അക്ഷയ]] എന്ന പേരിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ പദ്ധതിയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള [[കേന്ദ്ര സർവകലാശാല, കേരളം|കേന്ദ്ര സർവകലാശാല]],[[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]], [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല]], [[കാർഷിക സർവ്വകലാശാല തൃശൂര്]], [[കൊച്ചി ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]],[[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല|സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല കാലടി]], [[മഹാത്മഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] കോട്ടയം, [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] തിരുവനന്തപുരo, തിരൂരിലെ മലയാളം സർവകലാശാല എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ.[[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡലത്തിന്]] കല്പിത സർവകലാശാലാ പദവി ഉണ്ട്. ഏതാനും സ്വകാര്യ കലാശാലകൾക്കും ഇപ്പോൾ കല്പിതപദവി ഉണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിലും എയിഡഡ് – അൺ എയിഡഡ് മേഖലകളിലുമായി 12000 ത്തിൽ പരം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 5600 അദ്ധ്യാപകരും എയിഡഡ് മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 11000 അദ്ധ്യാപകരും ജോലി നോക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ് കോഴിക്കോട്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് (ഐ.ഐ.എം കെ‌) കോഴിക്കോട്]], [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി കാലിക്കറ്റ്‌|നാഷണൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (എൻ.ഐ.ടി) കോഴിക്കോട്]], ശ്രീചിത്രാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം തുടങ്ങിയ അന്തർദേശീയ നിലവാരമുള്ള സാങ്കേതിക – മാനേജ്മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസ - ആരോഗ്യ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. <!--വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപങ്ങൾ കൂടുതലും ക്രിസ്ത്യൻ, എൻ.എസ്.എസ്, എസ്.എൻ.ഡി.പി തുടങ്ങിയ മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിൽ ആണ്.{{തെളിവ്}}--> === സാക്ഷരത === {{കേരളം (അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ)}} കേരള സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 90.12 ശതമാനമാണ്. നിരക്ഷരർ 7.96% വും. ഇതിൽ വയനാട് ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറവ് സാക്ഷരത നിരക്ക്. 81.34%. കൂടിയ നിരക്ക് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും. വായനാശീലത്തിലും പത്തനംതിട്ടയാണ് മുന്നിൽ. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരാണ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യൂറോപ്പ്]] തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. <ref> {{cite news |title = സാക്ഷരകേരളത്തിൽ 7.96% പേർ നിരക്ഷരർ|url = |publisher =[[മലയാള മനോരമ]] |date = 18 September 2008|accessdate = 18 September 2008 |language =മലയാളം}}</ref>'കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമാദ്യം സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത നേടിയത് പട്ടണങ്ങളിൽ കോട്ടയവും ജില്ലകളിൽ എറണാകുളവും ആണ്. == ആഹാരരീതി == [[പ്രമാണം:OnaSadya - The Onam feast 2011.jpg|thumb|left|ഒരു സദ്യ]] {{main|കേരളീയരുടെ ആഹാരരീതി}} കേരളീയരുടെ മുഖ്യാഹാരം പൊതുവെ അരിയും പച്ചക്കറികളും മത്സ്യവും കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു. അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറ് മുഖ്യ ഭക്ഷണമാണ്. കാലാവസ്ഥയും മണ്ണും അനുയോജ്യമായതുകൊണ്ട് നെൽകൃഷിയും പച്ചക്കറി കൃഷിയും ഇവിടെ വ്യാപകമായിരുന്നു. [[ചക്ക]] കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും കേരളത്തിൽ ഏറെ വ്യാപകമാണ്. കടലിൽനിന്നും പുഴകളിൽനിന്നും കായലിൽനിന്നും ലഭിക്കുന്ന [[മത്സ്യം]] മലയാളിയുടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗമാണ്. [[അറബിക്കടൽ]] കേരളത്തിന് ആവശ്യമായ മത്സ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവകൂടാതെ യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവോടെ പ്രചാരത്തിലായ കപ്പയും പിൽക്കാലത്ത് ചപ്പാത്തിയും ഇവിടത്തുകാരുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. മാംസാഹാരങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി തന്നെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം മലയാളിയുടെയും ഭക്ഷണശീലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മുട്ട, മീൻകറി അല്ലെങ്കിൽ മീൻ വറുത്തത്, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. അതേ സമയം കോഴി, താറാവ്, ആട്, ബീഫ് തുടങ്ങിയ മാംസാഹാരങ്ങളുടെ ആളോഹരി ഉപഭോഗം പഴയ കാലത്തേക്കാൾ ഇക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ വളരെയേറെ കൂടിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് അറേബ്യൻ വിഭവങ്ങളായ കുഴിമന്തി, അൽഫാം തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്. [[പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|thumb|തയ്യാറായ ബിരിയാണി]] ഭക്ഷണപ്രിയരാണ് കേരളീയർ. പല ആളുകളും ചോറ് ധാരാളം കഴിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനുവേണ്ടി കറികൾ തയ്യാറാക്കുന്നു. അല്പം എരിവും പുളിവും കലർന്ന ആഹാരരീതിയാണ് കേരളീയരുടേത്. നാട്ടിൽ സുലഭമായ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും മുളക്, മഞ്ഞൾ, മല്ലി തുടങ്ങിയ പലവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെയും തേങ്ങയുടെയും വെളിച്ചെണ്ണയുടെയും സ്വാധീനം കേരളീയ പാചകങ്ങളിൽ നല്ലപോലെയുണ്ട്. പൂർണമായും സസ്യാഹാരം കഴിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. എങ്കിലും ഓണം, വിഷു മുതലായ ആഘോഷവേളകളിലും മറ്റ് ചടങ്ങുകൾക്കും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത [[സദ്യ]] പൊതുവേ സസ്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുള്ളതാണ്. എന്നിരുന്നാലും വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മത്സ്യ, മാംസ വിഭവങ്ങൾ സദ്യയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. കുത്തരിയുടെ ചോറ്, സാമ്പാർ, കാളൻ, പുളിശ്ശേരി, എരിശ്ശേരി, ഓലൻ, അവിയൽ, കൂട്ടുകറി, ഉപ്പേരി, അച്ചാർ, പുളി, പപ്പടം, പച്ചടി, കിച്ചടി, രസം, പഴം, വറുത്തുപ്പേരി, ശർക്കര ഉപ്പേരി എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സദ്യയുടെ വിഭവങ്ങൾ. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മീൻകറി, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഭവസമൃദ്ധമായ ഒരു സദ്യയ്ക്ക് ശേഷം രുചികരമായ [[പായസം]] കൂടിയായാലേ സദ്യ പൂർണ്ണമാകുകയുള്ളൂ. അട, സേമിയ, ചെറുപയർ, അരി, പാൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സ്വാദിഷ്ഠമായ പായസങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. പ്രാദേശികമായി ഇതിനു അല്പം വകഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം. മലബാറിൽ മുസ്ലീങ്ങളൂടെ ഇടയിലും മദ്ധ്യകേരളത്തിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിലും സദ്യയ്ക്ക് വൈവിധ്യവും സ്വാദുമേറിയ മത്സ്യ-മാംസവിഭവങ്ങൾ കാണാം. മാംസം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായത് [[ബിരിയാണി| ചിക്കൻ ബിരിയാണി]] ആണ്. മലബാറിലെ മുസ്ലിം മേഖലകളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന [[ബിരിയാണി| ബിരിയാണി]] വിശേഷിച്ചും പ്രസിദ്ധമാണ്. കുട്ടനാടൻ പ്രദേശങ്ങൾ മത്സ്യങ്ങൾ, താറാവ് എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾക്കു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ കൂടാതെ പുട്ട്, ദോശ, പലതരം പത്തിരികൾ, അപ്പം, ഇടിയപ്പം, ഇഡലി തുടങ്ങിയ അരികൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി പലഹാരങ്ങളും കേരളത്തിന് തനതായുണ്ട്. ==ആരോഗ്യം== ആരോഗ്യ രംഗത്തെ കേരളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളോട് ഏകദേശം സമാനമാണ്. ശരാശരി ആയുസ്സിൽ ഉണ്ടായ വർധന ആണ് ഒരു പ്രധാന കാരണം. പുരുഷന്മാരുടെ ശരാശരി ആയുസ് 72 വയസും സ്ത്രീകളുടേത്‌ 77 വയസുമാണ്. കുറയുന്ന ജനന നിരക്ക്, അതോടൊപ്പം കുറയുന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ച നിരക്ക്, [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളുടെ]] ഉപയോഗം, [[ശുചിത്വം]], [[വാക്‌സിനേഷൻ]] എന്നിവയുമുണ്ട്. നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വർധിച്ചു വരുന്ന ഗുരുതര [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് ഭീഷണി ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഉദാഹരണങ്ങൾ: [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], [[കാൻസർ]], കരൾ രോഗങ്ങൾ, വൃക്ക രോഗങ്ങൾ, [[വിഷാദരോഗം]] തുടങ്ങിയവ. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, ലെപ്രോസി, ലിംഫറ്റിക് ഫിലാരിയസിസ്, [[മലേറിയ]], [[ക്ഷയം]], [[എയ്ഡ്സ്]] എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് സർക്കാർ പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചികിത്സാരംഗം== കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മന്ത്രവാദം, മുറവൈദ്യം, ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഒറ്റമൂലി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സ തുടങ്ങിയ ഗോത്ര ചികിത്സകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഔഷധ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ നല്ല അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. അതിനു മാറ്റം വന്നത് അശോകന്റെ കാലത്താണ്. അദ്ദേഹം ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ നാനാദിക്കിലേക്കും അയച്ചതിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും [[ബുദ്ധമതം]] പ്രബലമായി. കൂടാതെ ആയുർവേദവും പ്രചരിച്ചു. കിഴി, പിഴിച്ചിൽ, ധാര തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട സുഖചികിത്സാ മുറകളാണ്. 1902-ൽ വൈദ്യരത്നം പി.എസ്. വാരിയർ കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല സ്ഥാപിച്ചു. അതിന് വളരെ മുൻപ് തന്നെ പാശ്ചാത്യ ചികിത്സാരീതികൾ കേരളത്തിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കാലത്ത് ശാസ്ത്ര പിൻബലത്തോടെ [[ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം]] ഏറെ പ്രചരിക്കപ്പെട്ടു. 1848-ൽ കൊച്ചിയിൽ ആദ്യത്തെ ധർമ്മാശുപത്രി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആശുപത്രിയാണ് ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രി. ഇതുവഴി ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഔദ്യോഗികമായി കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. 1950 ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ തറക്കല്ലിടൽ നടന്നു. തിരുവനന്തപുരത്താണിത് സ്ഥാപിതമായത്. പിന്നീട് കോഴിക്കോട്, തൃശ്ശൂർ, കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പലയിടങ്ങളിലും സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ തുറന്നു. തുടർന്ന് ജില്ലാ-ജനറൽ-താലൂക്ക് ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തിരുവനന്തപുരം റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ, മലബാർ കാൻസർ സെന്റർ, കൊച്ചിൻ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്റർ തുടങ്ങിയവ അർബുദ ചികിത്സ രംഗത്ത് സവിശേഷ സേവനം നൽകി വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആരോഗ്യ രംഗത്തും ഗവേഷണ രംഗത്തും ഏറെ മുന്നിലാണ്. കൂടാതെ കൊല്ലത്തെ ESIC മോഡൽ ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയവ മികച്ച സേവനം നൽകി വരുന്നു. ഇന്ന്‌‌ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും ഒന്നിലധികം [[ഡോക്ടർ]]മാർ, നേഴ്സുമാർ, [[ഫാർമസിസ്റ്റ്]], മറ്റ് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്ന കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും സാമൂഹിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും ESI ഡിസ്‌പെൻസറിയും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും ക്ലിനിക്കുകളും മറ്റും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സുമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന വിദഗ്ദ സംഘം പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകളും കുടുംബാസൂത്രണ ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളും പൊതുജനാരോഗ്യ സേവനങ്ങളും ജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കി വരുന്നു. ജീവിതശൈലി രോഗ ക്ലിനിക്, മാനസികാരോഗ്യ ആശ്വാസ് ക്ലിനിക് തുടങ്ങിയ പലതും ഇവിടങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ന് അരോഗ്യ സംരക്ഷണ രംഗത്ത് കേരളം ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്. ലോക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളായ ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയ കേരളത്തിലും നടന്നിട്ടുണ്ട്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രി മേഖലയും കേരളത്തിൽ വളരെ മുന്നേറിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിൽ ലോക നിലവാരത്തിലുള്ള ആധുനിക ചികിത്സയും ലഭ്യമാണ്. കൊച്ചിയിലെ അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ലേക്‌ഷോർ ആശുപത്രി, ആസ്റ്റർ മെഡിസിറ്റി, അപ്പോളോ ആശുപത്രി, കോഴിക്കോട് ബേബി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രി, കിംസ് ഹെൽത്ത്‌ തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ എടുത്തു പറയത്തക്ക രീതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. == കായികരംഗം == കേരളം കായികരംഗത്ത് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ മികച്ചു നിൽക്കുന്നു. 1950കളിലാണ് കേരളം കായികരംഗത്ത് പേരെടുക്കുന്നത്. കായിക കേരളത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഗോദവർമ്മ രാജ (ജി.വി.രാജ) ആണ്. 1974ൽ ലോങ്ങ് ജമ്പിൽ 8.07 മീറ്റർ ചാടിയ [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ]] ഇത്രയും ദൂരം ചാടുന്ന ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരനായി. കേരളത്തിലെ മികച്ച് ഓൾ റൗണ്ടർ അത്‌ലറ്റായ സുരേഷ്ബാബു കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി മാറിയത് 1978-ലാണ്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടിയ ആദ്യത്തെ മലയാളി താരം [[ഓ.എൽ. തോമസ്]] ആണ്. ആദ്യത്തെ മലയാളി ഒളിമ്പ്യൻ [[സി.കെ. ലക്ഷ്മൺ|സി.കെ. ലക്ഷ്മണും]] അർജ്ജുനപുരസ്കാര ജേതാവ് [[സി. ബാലകൃഷ്ണൻ|സി. ബാലകൃഷ്ണനുമാണ്]]. ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ മലയാളി വനിതയായ [[പി.ടി. ഉഷ]] ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് പുരസ്കാരങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടി കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനപാത്രമായി. ആദ്യമായി ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ കേരളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച വനിത [[എം.ഡി. വത്സമ്മ|എം.ഡി. വത്സമ്മയാണ്]]. [[മേഴ്സി മാത്യു കുട്ടൻ]], [[ഷൈനി വിൽസൺ]], [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] [[ബോബി അലോഷ്യസ്]], [[അഞ്ജു ബോബി ജോർജ്ജ്]], [[കെ.സി. റോസക്കുട്ടി]], [[ചിത്ര കെ. സോമൻ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര അത്‌ലറ്റുകളെ കേരളം വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കേരള വോളീബോൾ രംഗത്ത് നിന്ന് ലോകപ്രശസ്തിയിലേക്കുയർന്ന താരമാണ് [[ജിമ്മി ജോർജ്ജ്]]. ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി യൂറോപ്യൻ വോളിബോൾ ലീഗിൽ കളിച്ച ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരൻ അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Jimmy George |work=Sports Portal |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports |accessdate=11 November 2007 |url=http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514040141/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |url-status=dead }}</ref> 1950-ലാണ് കേരളത്തിൽ വോളിബോൾ അസോസിയേഷൻ രൂപം കൊണ്ടത്. ഐ.എം. വിജയൻ, ജോപോൾ അഞ്ചേരി, വി.പി. സത്യൻ തുടങ്ങിയ മലയാളികളായ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ രംഗത്ത് തങ്ങളുടേതായ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയവരാണ് കേരളത്തിൽ നിന്ന് രഞ്ജി ട്രോഫി വഴി [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യയുടെ]] ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിൽ എത്തിയ രണ്ടു താരങ്ങളുണ്ട്. [[കോതമംഗലം|കോതമംഗലത്തുകാരനായ]] [[എസ്. ശ്രീശാന്ത്‌|ശ്രീശാന്ത്]] 2005 മുതൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ അംഗമാണ്.<ref>{{cite web |title=India Wins World Twenty20 Thriller |publisher=The Hindu |date=25 September 2007 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://archive.today/20130110234429/http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |url-status=dead }}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പ്യൻ]] [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ|ടി.സി. യോഹന്നാന്റെ]] മകൻ [[ടിനു യോഹന്നാൻ]] ആണ് ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ടീമിൽ കളിച്ച മറ്റൊരു മലയാളി.<ref>{{cite web |title=It's advantage Tinu at the Mecca of cricket |publisher=The Hindu |date=13 June 2002 |accessdate=11 November 2011 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111220419/http://hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=India Squad Profiles: Tinu Yohannan |publisher=[[BBC Sport]] |year=2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/england/england_v_india_2002/india_player_profiles/2049702.stm }}</ref><ref>{{cite web |title=Warriors from Kerala |publisher=The Hindu |date=20 January 2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |archive-date=2013-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727023034/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[സഞ്ജു വി. സാംസൺ]] [[2013 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഐ.പി.എൽ. 2013]]ലെ മികച്ച യുവതാരത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും, അർദ്ധസെഞ്ച്വറി നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ താരമെന്ന ബഹുമതിയും നേടിയിട്ടുണ്ട്. == വാർത്താ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ == ഒമ്പത് ഭാഷകളിലായി ഒരു ഡസനിലധികം വർത്തമാനപത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=rniindia>{{cite web| url = https://rni.nic.in/pii.htm| title = General Review| accessdate = 01 September 2006| publisher = Registrar of Newspapers for India| archive-date = 2006-07-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20060713215421/http://www.rni.nic.in/pii.htm| url-status = dead}}</ref> ഇവയിൽ കൂടുതലും ഉള്ളത് മലയാളത്തിലും, ഇംഗ്ലീഷിലുമാണ്. ഇവയിൽ [[മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം|മലയാള മനോരമ]], [[മാതൃഭൂമി]], [[സുപ്രഭാതം]], [[മാധ്യമം]], [[സിറാജ് ദിനപത്രം|സിറാജ്]], [[തേജസ്‌ ദിനപത്രം|തേജസ്]], [[ജന്മഭൂമി]], [[ദേശാഭിമാനി]], [[ജനറൽ ദിനപത്രം|ജനറൽ]] '','' [[ജനയുഗം]], [[ചന്ദ്രിക ദിനപത്രം|ചന്ദ്രിക]], [[ദീപിക ദിനപത്രം|ദീപിക]], [[വർത്തമാനം ദിനപത്രം|വർത്തമാനം]], [[വീക്ഷണം ദിനപത്രം|വീക്ഷണം]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപത്രം|കേരളകൗമുദി]], എന്നീ ദിനപത്രങ്ങളും [[വനിത]], [[ഗൃഹലക്ഷ്മി]], [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[രിസാല വാരിക]], [[പ്രബോധനം വാരിക ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി ആനുകാലികങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ദൂരദർശൻ]] ആണ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത് തുടങ്ങിയത്. അതിനെക്കൂടാതെ ഇന്ന് [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]], [[കൈരളി ടി.വി|കൈരളി]], [[മഴവിൽ മനോരമ]], [[സൂര്യ ടി.വി.|സൂര്യ]], [[അമൃത ടി.വി.|അമൃത]], [[ജയ്‌ഹിന്ദ് ടി.വി.]], [[ഫ്‌ളവേഴ്‌സ് ടെലിവിഷൻ|ഫ്ലവേഴ്സ്]], [[സഫാരി ടിവി]] തുടങ്ങി 39 സ്വകാര്യചാനലുകളും ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകളാണു [[പീപ്പിൾ ടി.വി.|കൈരളി പീപ്പിൾ]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്‌]], [[24 ന്യൂസ്]], [[മനോരമ ന്യൂസ്]], [[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്]], [[ജനം ടി.വി]], [[റിപ്പോർട്ടർ (ടെലിവിഷൻ ചാനൽ)|റിപ്പോർട്ടർ]], ന്യൂസ് 18 കേരളം, [[മീഡിയാവൺ ടിവി]] എന്നിവ. [[ആകാശവാണി]] ആണ് പ്രധാന റേഡിയോ പ്രക്ഷേപകർ. ഇവരെക്കൂടാതെ സ്വകാര്യ റേഡിയോ നിലയങ്ങളായ [[റെഡ്‌.എഫ്.എം. 93.5|റെഡ് എഫ്.എം]], [[റേഡിയോ മാംഗോ 91.9|റേഡിയോ മാംഗോ]], [[ക്ലബ് എഫ്.എം.|ക്ലബ് എഫ്.എം]] [[റേഡിയോ മിർച്ചി]] [[ബിഗ് എഫ്. എം]] എന്നിവയും ഉണ്ട്. [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ]], [[ജിയോ]], [[വോഡാഫോൺ ഇന്ത്യ|വോഡഫോൺ-ഐഡിയ]], [[എയർടെൽ]] എന്നീ മൊബൈൽ സേവനദാതാക്കളാണ്‌ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഗൂഗിൾ ന്യൂസ്‌|ഗൂഗിൾ ന്യൂസിന്റെ]] മലയാളം പതിപ്പ് 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നിലവിൽ വന്നു.<ref>{{cite web|url=http://news.google.com/news?ned=ml_in|title=Google Malayalam News}}</ref> [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ.]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്]], [[കെ.സി.സി.എൽ]], [[വി.എസ്.എൻ.എൽ.]] എന്നിവ നൽകുന്ന [[ ഇന്റർനെറ്റ്]]-[[ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്]] സർവ്വീസുകൾ കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ലഭ്യമാണ്‌. ==ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം== കേരളത്തിന് തനതായ [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] വ്യവസായം ഉണ്ട്. മലയാളം കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലുമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനായ [[പ്രേംനസീർ]] 720 ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|title=Magic of Sophia Loren|date=2003-10-02|work=The Hindu|access-date=2009-07-15|archive-date=2003-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20031130011344/http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|url-status=dead}}</ref> മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കളായ [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]], [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയും]] 7 തവണ മികച്ച നടനുള്ള അവാർഡുകൾ കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book |title=Sura's Year Book 2006 |author=Subburaj V.V.K |page=620|isbn=978-81-7254-124-8 |url=https://books.google.com/books?id=Fz2WDD8sB0MC |publisher=Sura Books |accessdate=30 May 2015}}</ref> == കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ== [[നാഷണൽ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ]]യുടെ കണക്കനുസരിച്ച് (2006) ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അക്രമം നടക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം കേരളത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ കൂടുതലായി റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യപ്പെടുകയും, കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ട് കൂടിയാണ് ഇത്.<ref name="r1">[http://www.mathrubhumi.com/php/newsDetails.php?news_id=122200&n_type=HO&category_id=3&Farc=&previous=Y മാതൃഭൂമി വാർത്ത]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006-ൽ 6365 അക്രമക്കേസുകളാണ് കേരളത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് <ref name="r1"/>. [[ബീഹാർ]] (8259 കേസുകൾ), [[മഹാരാഷ്ട്ര]] (7453 കേസുകൾ) ആണ് ഒന്നും രണ്ടും സ്ഥാനങ്ങളിൽ <ref name="r1"/>. കേരളത്തിലെ ഒരു ലക്ഷം ആളുകളിൽ 20.19 പേർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു <ref name="r1"/>. ദേശീയ ശരാശരി 5.82 മാത്രമാണ്<ref name="r1"/>.{{തെളിവ്}} ==സാമൂഹിക സുരക്ഷ== സാമൂഹിക സുരക്ഷ, ക്ഷേമരാഷ്ട്രം എന്ന സങ്കല്പങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമൂഹത്തിൽ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1975 സെപ്റ്റംബർ 9 മുതലാണ് കേരളത്തിൽ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. വൃദ്ധർ, അംഗപരിമിതർ, ട്രാൻസ് ജെൻഡർ വ്യക്തികൾ, മുൻതടവുകാർ, തടവുകാർ, തുടങ്ങിയവർക്കുവേണ്ടി വിവിധ ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വകുപ്പിനുകീഴിൽ ആവിഷ്ക്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കി വരുന്നു. വയോജന പെൻഷൻ, വിധവാ പെൻഷൻ തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ നൽകി വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ തുക തീരെ കുറവാണ്, നിത്യ ചിലവുകൾക്ക് തികയുന്നില്ല, പലപ്പോഴും പണം വൈകി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ പരാതികൾ പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == കുടിവെള്ളം == കേരളത്തിലെ 70 ശതമാനം പേർക്കും ശുദ്ധജലം അവരവരുടെ വീടുകളിൽ ഉള്ള [[കിണർ]], കുളം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ലഭ്യമാകുന്നുണ്ട് എന്നത് കേരളത്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭാഗ്യമാണ്. 17.2 ശതമാനം പേർക്ക് ഭാഗികമായേ ശുദ്ധജലം ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ നഗരങ്ങളിലും മറ്റും സർക്കാർ ശുദ്ധജലം കുഴലുകളിൽ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സമുദ്രതീരത്ത് കിടക്കുന്ന [[വൈപ്പിൻ]] പോലുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലാണ് ശുദ്ധജലക്ഷാമം ഏറ്റവും രൂക്ഷം.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |title=ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളേക്കുറിച്ച് കേരള ജല അതോറിറ്റിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090345/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |url-status=dead }}</ref> നദികളിൽ നിന്നും പാടങ്ങളിൽ നിന്നും അനുവദനീയമായ അളവിലും കൂടുതൽ മണൽ എടുക്കുന്നത് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പലയിടങ്ങളിലും വേനൽകാലത്ത് ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ == കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം|മലയാളവും]], ഔദ്യോഗിക മുദ്ര [[അശോകസ്തംഭം|അശോകസ്തംഭത്തിന്]] ഇരുവശവുമായി നിൽക്കുന്ന ആനകളുമാണ്. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങാണ്]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷം. [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ|മലമുഴക്കി വേഴാമ്പലിന്]] ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയുടേയും [[ഇന്ത്യൻ ആന|ഇന്ത്യൻ ആനയ്ക്ക്]] ഔദ്യോഗിക മൃഗത്തിന്റേയും സ്ഥാനമുണ്ട്. [[കണിക്കൊന്ന]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പുഷ്പവും, [[കരിമീൻ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യവും,<ref name="കരിമീൻ">{{cite news|title=കരിമീൻ ഇനി സംസ്ഥാന മത്സ്യം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|accessdate=8 July 2010|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010092418/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|url-status=dead}}</ref> [[ചക്ക]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലവും,{{citation needed}} [[ഇളനീർ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയവും ആണ്.{{citation needed}} <gallery widths="140px" heights="180" perrow="5" align="center" mode="packed" caption="ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Laburnum anagyroides hanging flower cluster.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പൂവായ [[കണിക്കൊന്ന]] പ്രമാണം:1859-Martinique.web.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷമായ [[തെങ്ങ്]] പ്രമാണം:ThiruvambadyShivasundar.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മൃഗമായ [[ഇന്ത്യൻ ആന]] പ്രമാണം:Doppelhornvogel-09.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയായ [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ]] പ്രമാണം:കരിമീൻ.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യമായ [[കരിമീൻ]] പ്രമാണം:Coconut Drink, Pangandaran.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയമായ [[ഇളനീർ]] പ്രമാണം:Jackfruit ചക്ക.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലമായ [[ചക്ക]] </gallery> == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery widths="150" height="120px" perrow="4" align="center" mode="packed"> പ്രമാണം:Aranmula-boat race- Kerala-India-1.jpg|ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തപ്പെടുന്ന [[വള്ളംകളി]] മത്സരങ്ങൾ ലോക പ്രശസ്തമാണ്‌. പ്രമാണം:Thiruvathirakali kerala.jpg|[[തിരുവാതിരക്കളി]] ഓണത്തിനോടനുബന്ധിച്ചും മറ്റും കേരളത്തിലും വിദേശമലയാളികൾ ഉള്ളയിടത്തും നടത്തപ്പെടുന്നു. പ്രമാണം:Margamkali.jpg|[[മാർഗ്ഗംകളി]] ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായത്തിലെ ഒരുകലാ രൂപം File:Puliyoor Kali Theyyam at Mathamangalam.jpg|പുലിയൂർകാളി തെയ്യം പ്രമാണം:Thirayattam- (Karumakam & kariyathan thira).JPG|തിറയാട്ടം - കരുമകനും കരിയാത്തനും. </gallery> {{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ |Northwest = [[അറബിക്കടൽ]] |North = [[കർണ്ണാടക]] |Northeast = [[കർണ്ണാടക]] |West = [[അറബിക്കടൽ]] |Center = കേരളം |South = [[തമിഴ്നാട്]] |Southwest = [[അറബിക്കടൽ]] |Southeast = [[തമിഴ്നാട്]] |East = [[തമിഴ്നാട്]] |}} == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> '''ക'''.{{Note_label|ക|ക|none}} കേരളത്തെക്കുറിച്ചെഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ "ഭൂമുഖത്ത് ഇതുപോലെ മറ്റൊരു നാടില്ല" എന്നാണ്‌ വിവരിക്കുന്നത്. '''ഖ'''.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}} തിരുവിതാംകൂർ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് 4000 പറ നെല്ലും 110 പറ ഞവര അരിയും ഒന്നര പറ ഊര അരിയുമാണ് നൽകി വന്നിരുന്നത് ഇത് മാർച്ച് 2 നാണ് നിർത്തലാക്കിയത്. </div> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Kerala}} <div class="references-small"> ; സർക്കാർ * [http://www.kerala.gov.in കേരള ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118031516/http://www.kerala.gov.in/ |date=2006-01-18 }} * [http://www.keralacm.gov.in കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ] * [http://www.censuskerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007005011/http://www.censuskerala.org/ |date=2006-10-07 }} * [http://www.ktdc.com/ കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ വെബ് സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ; പൊതു വിജ്ഞാനം * [http://www.britannica.com/ebc/article-9369072 എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/315300/Kerala എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] </div> {{CMs of Kerala}} {{Governers of Kerala}} {{Kerala Dist}} {{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}} {{kerala|show=show}} {{Geographic location|Centre = Kerala |North= [[Karnataka|കർണ്ണാടകം]] |Northeast = |East = [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] |Southeast = |South= [[Indian Ocean|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]] |Southwest = |West = [[Lakshadweep Sea|ലക്ഷദ്വീപ് കടൽ]] |Northwest = [[Mahé, India|മയ്യഴി]] }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:കേരളം| ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] rc4fx9xzcrcvymhcwk65djipp1ovusg 0 4576 4632514 4597112 2026-06-23T09:39:16Z Irshadpp 10433 /* പേരിൻറെ ചരിത്രം */ 4632514 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mappila Songs}} {{ആധികാരികത}} കേരളത്തിലെ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് ഇടയിൽ രൂപം കൊള്ളുകയും പ്രചാരത്തിലിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംഗീതശാഖയാണു് '''മാപ്പിളപ്പാട്ട്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[മാപ്പിള]] എന്ന വിശേഷണപദം ഈ സംഗീതശാഖയുടെ സാമുദായികസ്വഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മാപ്പിളപ്പാട്ട് അറബി മലയാളത്തിലെ സാഹിത്യമായാണ് രൂപം കൊണ്ടത്. കേരള മാപ്പിള കലാ അക്കാദമിയുടെ നിർവചനം ഇങ്ങനെ കാണാം<ref name="IOSRMAPPILA">{{cite journal |last1=Joseph Koyippally Joseph |title=‘Mappila’: Identity and semantic narrowing |journal=IOSR Journal of Mechanical and Civil Engineering (IOSR-JMCE) |date=ജൂലൈ 2018 |volume=22 |issue=1 |page=8 |url=http://www.iosrjournals.org/iosr-jhss/papers/Vol.%2022%20Issue1/Version-6/B2201060813.pdf |accessdate=14 സെപ്റ്റംബർ 2019}}</ref>, :അറബിച്ചുവയുള്ള മലയാളം ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട (പ്രാദേശിക മാപ്പിള ശൈലിയിൽ) മുസ്‌ലിം ഗാനശാഖയാണ് മാപ്പിളപ്പാട്ട്. ജനകീയവും സംഗീതാത്മകവുമാണ് അതിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ. സംഗീതത്തിനു മുൻതൂക്കമുള്ളത്കൊണ്ട് തന്നെ ഗാനമാധുരിക്ക് പ്രാധാന്യം കല്പിക്കുന്നു. മലയാളത്തിൽ നിലവിലിരിക്കുന്ന ഗാനവൃത്തങ്ങൾക്ക്പുറമേ സംസ്കൃത വൃത്തങ്ങളിൽ ചിലരൂപമാറ്റം വരുത്തിയും പാട്ടുകൾ രചിക്കുകയുണ്ടായി. മാപ്പിളപ്പാട്ടിൻറെ ഈണത്തിന്റെ താളക്രമത്തിന് 'ഇശൽ' എന്നാണ് പറയുന്നത്. തൊങ്കൽ, ആദിഅനം, പുകയിനാൽ, കൊമ്പ്, കപ്പപ്പാട്ട്, ഒപ്പനചായൽ, ഒപ്പനമുറുക്കം, വിരുത്തം,തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ ഇശലുകൾ ഉണ്ട്. ദ്രാവിഡ രീതിയുടെ അടിത്തറയിൽ നിന്നാണ് ഇശലുകൾ രൂപപ്പെടുത്തിയിക്കുന്നത്. കമ്പി, കഴുത്ത്, വാൽകമ്പി, വാലുമ്മൽക്കമ്പി, എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രാസവ്യവസ്ഥ കൂടി മാപ്പിളപ്പാട്ടിനുണ്ട്, ഇതിൻറെയും അടിസ്ഥാനം ദ്രാവിഡപാരമ്പര്യം തന്നെയാണ്. കമ്പി-പാട്ടിലെ 'മോന' അഥവാ ആദ്യാക്ഷരപ്രാസവും കഴുത്ത്-നാലടിയിലും രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരം സമാനമാവുക എന്നത് പാട്ടിലെ 'എതുക' (ദ്വിതിയാക്ഷര പ്രാസത്തിനുതുല്യം)യ്ക്ക് തുല്യവുമാണ്. വാൽകമ്പി അന്ത്യാക്ഷരപ്രാസവും, വാലുമ്മൽകമ്പി അന്താദിപ്രാസവുമാണ്. ഭാഷയിലെ പാട്ടു പാരമ്പര്യം മാപ്പിളപ്പാട്ടിൻറെ പാരമ്പര്യവുമായി ഇഴചേരുന്നതിൻറെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളാണിവയൊക്കെ. മാലപ്പാട്ടുകൾ, പടപ്പാട്ടുകൾ, പ്രണയകാവ്യങ്ങൾ, കത്തുപാട്ടുകൾ, ഒപ്പനപ്പാട്ടുകൾ, കിസ്സപ്പാട്ടുകൾ, കെസ്സുപ്പാട്ടുകൾ, കല്യാണപ്പാട്ടുകൾ തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ പാട്ടുകൾ മാപ്പിളപ്പാട്ടു സാഹിത്യത്തിൽ ഉണ്ട്. മാലപ്പാട്ടുകളിൽ ആദ്യത്തേത്, കൊല്ലവർഷം 752-ൽ കൊഴിക്കോട്ടുകാരനായ ഖാസിമുഹമ്മദ്‌ രചിച്ച 'മുഹയിദ്ധീൻമാല'യാണ്. [[ഖാസി മുഹമ്മദ്]], [[മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യർ|മോയിൻ കുട്ടി വൈദ്യർ]], [[കുഞ്ഞായിൻ മുസ്ല്യാർ]], ഇച്ച മസ്താൻ തുടങ്ങിയ പൌരാണിക കവികളുടേതടക്കം ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളും ഗീതങ്ങളും മാപ്പിളപ്പാട്ടായി പ്രചാരത്തിലുണ്ടു്. കവിയേക്കാൾ പാടുന്നവർക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകപ്പെട്ടതിനാലായിരിക്കണം പല മാപ്പിള കൃതികളും അജ്ഞാത കർതൃകങ്ങളായത് . സമകാലീന മാപ്പിളപ്പാട്ടുകളിൽ അറബി-മലയാളത്തിന്റെ സ്വാധീനവും തുലോം കുറവാണ്.{{തെളിവ്}} [[കെ.ടി. മുഹമ്മദ്]], [[എം.എൻ. കാരശ്ശേരി|എം.എൻ.കാരശ്ശേരി]], [[പി.ടി. അബ്ദുറഹ്മാൻ|പി.റ്റി.അബ്ദുൽ റഹ്‌മാൻ]], എ.വി.മുഹമ്മദ് , [[ചാന്ദ് പാഷ]], നാസിർ മണ്ണാർമല (കെ.എസമദ് മൗലവി), എം.എച്ച് വെള്ളുവങ്ങാട് തുടങ്ങിയവർ പുതിയ കാലത്തെ മാപ്പിളപ്പാട്ടുരചയിതാക്കളാണ്. [[കെ.രാഘവൻ]], [[പി. ഭാസ്കരൻ]] തുടങ്ങിയവർ മാപ്പിളപ്പാട്ടുകളെ സിനിമാസംഗീതമേഖലയിലേക്കെത്തിച്ചവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. == ചരിത്രം == [[File:Vaidyar.JPG|thumb|right|പ്രസിദ്ധ മാപ്പിളപ്പാട്ടുരചയിതാവ്, [[മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യർ|മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യരുടെ]] സ്മാരകം. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ [[കൊണ്ടോട്ടി|കൊണ്ടോട്ടിയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.]] അറബികൾക്ക് പുരാതനകാലം മുതലേ കേരളവുമായി ഉണ്ടായിരുന്ന കച്ചവടബന്ധം കേരളത്തിൽ ഇസ്‌ലാം മതത്തിനു വേരോട്ടമുണ്ടാകാൻ അവസരം ഒരുക്കി. അറബികളുടെ ഭാഷയും സംസ്കാരവും കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം മതാനുയായികളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഈ സാംസ്‌കാരിക സമ്പർക്കത്തിന്റെ ഫലമാണു് അറബി-മലയാളവും മാപ്പിള സഹിത്യവും. ഗവേഷകരിൽ ചിലർ മാപ്പിളസാഹിത്യത്തിനു് തൊള്ളായിരം കൊല്ലത്തോളം പഴമ കൽപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ==പേരിൻറെ ചരിത്രം== മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ടെങ്കിലും മാപ്പിളപ്പാട്ട് എന്ന പേര് 1932-ൽ വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി 'അൽഅമീൻ' പത്രത്തിലെഴുതിയ ഒരു ലേഖനത്തിലാണ് ആദ്യമായി മാപ്പിളപ്പാട്ട് എന്ന പദം പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടതെന്നാണ് ചരിത്രകാരനും ഗവേഷകനുമായ [[കെ.കെ. മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ കരീം|കെ.കെ മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ കരീം]] സാഹിബ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. അതുവരെയും 'സബീനപ്പാട്ടുകൾ' എന്ന പേരിലാണ് മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കുഞ്ഞായിൻ മുസല്യാരുടെ 'കപ്പ(ൽ)പാട്ടിൽ' നിന്നാണ് ഈ പേരുണ്ടായതെന്നാണ് ഒരുപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. മനുഷ്യശരീരത്തെ കപ്പലിനോടുപമിച്ച് ആധ്യാത്മിക വിചാരം നടത്തുന്ന ഒരു ദാർശനിക കാവ്യമാണ് കപ്പപ്പാട്ട്. കപ്പലിന് അറബിയിൽ സഫീനഃ എന്നാണ് പറയുക. അതിനാൽ കപ്പപ്പാട്ട് 'സഫീനപ്പാട്ട്' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ആ മാതൃകയിൽ രചിക്കപ്പെട്ട പാട്ടുകളെല്ലാം സഫീനപ്പാട്ട് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു പോന്നു. സഫീനയാണ് സബീനയായത്.<ref>http://www.aramamonline.net/detail.php?cid=776&tp=1{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == പ്രമുഖ മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകർ, കവികൾ == * [[മഹാകവി മോയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ]] * [[എ.വി.മുഹമ്മദ്]] * [[ഒ.എം. കരുവാരക്കുണ്ട്]] * [[എരഞ്ഞോളി മൂസ]] * ഹംസാഖാൻ പുല്ലങ്കോട് * [[അസീസ് തായിനേരി]] * [[കണ്ണുർ സലിം]] * [[കണ്ണൂർ ഷെരീഫ്]] * [[വി.എം. കുട്ടി]] * [[വിളയിൽ ഫസീല]] * [[അഫ്സൽ]] * [[നിലമ്പൂർ ഷാജി]] * [[പുലിക്കോട്ടിൽ ഹൈദർ]] * നാസിർ മണ്ണാർമല (കെ.എ. സമദ് മൗലവി) * [[റംലാ ബീഗം]] * [[ഐഷാ ബീഗം]] * [[എസ്.എ. ജമീൽ]] * [[പീർ മുഹമ്മദ്]] * [[വടകര കൃഷ്ണദാസ്]] * [[വി.ടി. മുരളി|വി ടി മുരളി]] * എം.എച്ച്. വെള്ളുവങ്ങാട് * [[ഒ.അബുടി മാസ്റ്റർ]] * [[രഹ്‌ന|രഹ്ന]] * ഫൈസൽകൻമനം * [[നസറുദ്ധീൻ മണ്ണാർക്കാട്]] * ബദറുദ്ദീൻ പാറന്നൂർ * ജാബിർ കെ കരുവാരകുണ്ട് * കണ്ണൂർ സീനത്ത് * ഷാഫി കൊല്ലം * മിക്സിത് * മുക്കം സാജിത * ഫിറോസ് നാദാപുരം * ടി.പി.എം.വാണിമേൽ * അബു മുഫീദ താനാളൂർ * ഹംസ നരേക്കാവ് * ഷംനാസ് കണ്ണൂക്കര * ഷംസു ആയിപ്പുഴ *കണ്ണൂർ നൗഷാദ് *മുണ്ടമ്പ്ര ഉണ്ണി മുഹമ്മദ് സാഹിബ് *അരീക്കോട് മുസ്ലിയാരകത്ത് ഇമ്പിച്ചി മുഹമ്മദ് *എം കെ കുഞ്ഞിപ്പോക്കർ കീഴുപറമ്പ് *കെ ജെ സത്താർ *ബാപ്പു വെള്ളിപ്പറമ്പ് *ഷൈജൽ ഒടുങ്ങാക്കാട് == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://malayalasangeetham.blogspot.com/2011/01/blog-post_6775.html മാപ്പിളപ്പാട്ടിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനം] ==അവലംബം== {{reflist}} {{ഫലകം:നാടൻപാട്ടുകൾ‎}} {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സ്കൂൾ കലോത്സവ ഇനങ്ങൾ]] ==അവലംബം== {{RL}} 73ubtaesu7azm1nann3nywbo34wq01m 0 5885 4632401 4613752 2026-06-22T22:04:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632401 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Leonardo da Vinci}} {{Infobox artist | name = ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി | image = Leonardo_self.jpg | caption = ഡാവിഞ്ചി വരച്ച സ്വന്തം ഛായാചിത്രം, circa 1512 to 1515<ref group="nb">This drawing in red chalk is widely (though not universally) accepted as an original [[self-portrait]]. The main reason for hesitation in accepting it as a portrait of Leonardo is that, to modern eyes, the subject appears to be of a greater age than Leonardo ever achieved. It is possible that Leonardo drew this picture of himself deliberately aged, specifically for Raphael's portrait of him in [[The School of Athens]].</ref> [[Royal Library of Turin]] | birth_name = {{#property:P1477}} | birth_date = {{birth date|1452|4|15|mf=y}} | birth_place = [[Vinci, Italy|Vinci]], [[Republic of Florence]], in the present day [[Province of Florence]], [[Italy]] | death_date = {{death date and age|1519|5|2|1452|4|15|mf=y}} | death_place = [[Amboise]], [[Touraine]] (in present-day [[Indre-et-Loire]], [[France]]) | nationality = [[Italy|Italian]] | field = Many and diverse fields of [[The arts|arts]] and [[science]]s | movement = [[High Renaissance]] | works = ''[[Mona Lisa]]'', ''[[The Last Supper (Leonardo)|The Last Supper]]'', ''[[Vitruvian Man|The Vitruvian Man]]'' }} [[നവോത്ഥാന കാലം‌|നവോത്ഥാനകാലത്തെ]] പ്രശസ്തനായ ഒരു കലാകാരനായിരുന്നു '''ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി''' ({{IPA-it|leoˈnardo di ˌsɛr ˈpjɛːro da (v)ˈvintʃi|lang|it-Leonardo di ser Piero da Vinci.ogg}}. ലോകത്തിലെ എക്കാലത്തേയും ഏറ്റവും മികച്ച ചിത്രകാരന്മാരിലൊരാളായി കരുതപ്പെടുന്ന ബഹുമുഖപ്രതിഭയായിരുന്നു അദ്ദേഹം .1452 ഏപ്രിൽ 15 ന് [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിലെ]] ഫ്ലോറൻസ് പ്രവിശ്യയിലെ വിഞ്ചിക്കടുത്തുള്ള ''അഗിയാനോ'' എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം 1519 മേയ് 2 ഫ്രാൻസിലെ ക്ലോസ് ലുസെ കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് മരണമടഞ്ഞു. ശില്പി, ചിത്രകാരൻ, വാസ്തുശില്പി, ശാസ്‌ത്രജ്ഞൻ, ശരീരശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ, സംഗീതവിദഗ്ദ്ധൻ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിലും അദ്ദേഹം പ്രശസ്‌തനായിരുന്നു. അച്ഛന്റെ പേര് ലിയനാർഡോ ദി സേർ പിയറോ എന്നും അമ്മയുടെ പേര് കാറ്റെരിന എന്നും ആണ്‌‍. ഡാവിഞ്ചി എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ ഇറ്റലിയിലെ വിഞ്ചിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്ത മരിയ ഡെല്ല ഗ്ഗ്രാസിയെ ദേവാലയത്തിലെ [[തിരുവത്താഴം]], [[മൊണാലിസ]] എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അവയുടെ കലാമൂല്യത്തിന്റെ പേരിൽ ലോക പ്രശസ്തങ്ങളാണ്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്താഗതികൾ തന്റെ കാലത്തിനും മുൻപിൽ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹെലിക്കോപ്റ്റർ, റ്റാങ്ക്, കാൽക്കുലേറ്റർ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുവാനുള്ള മാതൃകകൾ മുതലായവ അങ്ങനെയുള്ളവയാണ്. ഏറോഡയനാമിക്സിലെ നിയമങ്ങൾ, വിമാനം കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിന് നാന്നൂറ് വർഷം മുൻപ് ഇദ്ദേഹം കണ്ടുപിടിച്ചു.{{തെളിവ്}} [[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസും]] [[പിസ]]യും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പിസയെ തോൽപ്പിക്കാനായി ഡാവിഞ്ചിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു നദിയിൽ അണക്കെട്ടു നിർമ്മിച്ചു. ഒരു പുതിയ ചിത്രകലാ രീതി ലിയൊനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. അക്കാലത്ത് ചിത്രകാരന്മാർ വെളുത്ത പശ്ചാത്തലമായിരുന്നു ചിത്രങ്ങൾ രചിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ലിയൊനാർഡോ ഇരുണ്ട പശ്ചാത്തലം ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രങ്ങൾ രചിച്ചു. ഇതൊരു ത്രിമാന പ്രതീതി ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന വസ്തുവിന് നൽകി. പല നിഴലുകൾ ഉള്ള ഇരുണ്ട ശൈലിയിൽ ചിത്രങ്ങാൾ വരയ്ക്കുന്നതിൻ പ്രശസ്തനായിരുന്നു ഡാ വിഞ്ചി. ലിയൊനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി ഉന്നത [[നവോത്ഥാനം|നവോത്ഥാനത്തിന്റെ]] നായകരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. യഥാതഥ ചിത്രകലയിൽ (റിയലിസ്റ്റിക്) വളരെ തല്പരനായിരുന്ന ‍ഡാവിഞ്ചി ഒരിക്കൽ മനുഷ്യ ശരീരം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് പഠിക്കാനായി ഒരു ശവശരീരം കീറി മുറിച്ചുനോക്കിയിട്ടുണ്ട്. == ജീവിതം == ===കുട്ടിക്കാലം, 1452-1466=== [[പ്രമാണം:Vinci casa Leonardo.jpg|thumb|[[ആഞ്ചിയാനോ|ആഞ്ചിയാനോയിലെ]] ലിയനാർഡോയുടെ കുട്ടിക്കാലത്തെ വീട്|alt=Photo of a building of rough stone with small windows, surrounded by olive trees]] [[പ്രമാണം:Study of a Tuscan Landscape.jpg|thumb|ലിയനാർഡോയുടെ ആദ്യകാല ചിത്രം, ദി ആർണോ വാലി (1473), [[Uffizi]] |alt= Pen drawing of a landscape with mountains, a river in a deep valley, and a small castle]] ഡാവിഞ്ചിയുടെ മുഴുവൻ പേര് ''ലിയനാർഡോ ഡി സെർ പിയറോ ഡാ വിഞ്ചി'' എന്നാണ്.ഇതിനർത്ഥം,'' ലിയനാർഡോ, വിഞ്ചിയിൽ നിന്നുള്ള മെസ്സ് സെർ പിയറോ യുടെ മകൻ'' എന്നാണ്. ഡാവിഞ്ചി തന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ അഞ്ച് വർഷങ്ങൾ ചിലവഴിച്ചത് അമ്മയുടെ വീടായ ഹാംലെറ്റിലെ ആഞ്ചിയാനോയിലായിരുന്നു.പിന്നീട് 1457 മുതൽ ഫ്രാൻസെസ്കേവിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണമായ വിഞ്ചിയിൽ തന്റ അച്ഛൻ, അച്ഛന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, അമ്മാവൻ എന്നിവരോടൊപ്പമായിരുന്നു താമസിച്ചത്. പതിനാറുകാരിയായ ആൽബീറ അമഡോറി എന്ന പെൺകുട്ടിയെയായിരുന്നു ഡാവിഞ്ചിയുടെ അച്ഛൻ പിന്നീട് വിവാഹം കഴിച്ചത്. പക്ഷേ അവൾ ചെറുപ്പക്കാലത്തുതന്നെ മരണമടയുകയുണ്ടായി. ഡാവിഞ്ചിയുടെ പതിനാറാം വയസ്സിൽ (1468) അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ഫ്രാൻസെസ്ക ലാൻഫ്രെഡിനി എന്ന ഇരുപതുകാരിയെ വീണ്ടും വിവാഹം കഴിച്ചുവെങ്കിലും സന്താനങ്ങളുണ്ടാകുന്നതിനുമുമ്പായി അവരും മരണമടഞ്ഞു. ഡാവിഞ്ചി ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലും ഗണിതത്തിലും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. പിന്നീടുള്ള കാലത്ത് ഡാവിഞ്ചിയുടെ വിശേഷങ്ങൾ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ രേഖപ്പെടുത്തിവച്ചിട്ടുള്ളൂ. [[പ്രമാണം:Andrea del Verrocchio, Leonardo da Vinci - Baptism of Christ - Uffizi.jpg|thumb|left|''[[The Baptism of Christ (Verrocchio)|ക്രിസ്തുവിന്റെ ബാപ്റ്റിസം]]'' (1472–1475)—[[Uffizi]], വെറോച്ചിയുടേയും ലിയനാർഡോയുടേയും|alt='ചിത്രം ക്രിസ്തുവിനെ കാണിക്കുന്നു, ഒരു അയഞ്ഞ തുണിയുമായി ക്രിസ്തു, പാറകൾ നിറഞ്ഞ ആഴം കുറഞ്ഞ അരുവിയിൽ നിൽക്കുന്നു, വലതുവശത്തായി,ബാപ്റ്റിസ്റ്റായ ജോൺ, കുരിശും കൈയ്യിൽ പിടിച്ച്, ഒരുതുള്ളി ജലം ക്രിസ്തുവിന്റെ തലയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്നു'. വലതുവശത്തായി രണ്ട് മാലാഖകൾ മുട്ടുകുത്തിയിരിക്കുന്നു. മുകളിൽ ക്രിസുതുവാണ് ദൈവത്തിന്റെ കരങ്ങൾ]] ===വെറോച്ചിയോയുടെ പണിപ്പുര, 1466-1476=== 1466-ൽ, ലിയനാർഡോയുടെ പതിനാലാം വയസ്സിൽ, ആന്ഡ്രിയ ഡി കയോൺ, എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ|വെറോച്ചിയോ]] യുടെ കീഴിലായിരുന്നു ലിയനാർഡോ പരിശീലനം നേടിയത്.[[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസിലെ]] "ഏറ്റവും മികച്ച പണിപ്പുരകളിൽ ഒന്ന്" വെറച്ചിയോയുടേതായിരുന്നു.<ref name="Rosci">Rosci, p.13</ref>.[[ഡൊമനിക്കോ ഗിർലാൻഡൈയോ]],[[പീറ്റ്രോ പെറുഗ്വിനോ ]],[[സാൻഡ്രോ ബോട്ടിക്കെല്ലി]],[[ലോറൻസോ ഡി ക്രെഡി]] തുടങ്ങീ പ്രശസ്തരായ ചിത്രകാരന്മാർ വെറോച്ചിയോയുടെ കീഴിൽ അഭ്യസിക്കുകയോ,സഹായിക്കുകയോ ചെയ്തവരാണ്.ലിയനാർഡോ വ്യത്യസ്തരത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ ആർജ്ജിച്ച ബഹുമുഖപ്രതിഭയായിരുന്നു,<ref>Rosci, p.27</ref>കാരണം ലിയനാർഡോ, [[ഡ്രാഫ്റ്റിങ്ങ്]], [[കെമിസ്ട്രി]],[[മെറ്റാല്ല്വാർജി]],[[മെറ്റൽ വർക്കിങ്ങ്]],[[പ്ലാസ്റ്റർ കാസ്റ്റിങ്ങ്]],[[ലെതർ വർക്കിങ്ങ്]],[[മെക്കാനിക്ക്]][[കാർപ്പെന്റ്റ്രറി]],[[ഡ്രോയിങ്ങ്]],[[പെയിന്റിങ്ങ്]],[[സ്കല്പ്റ്റിങ്ങ്]],[[മോഡലിങ്ങ്]] എന്നീ രംഗങ്ങളിലും കഴിവുകൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. വെറോച്ചിയോയുടെ പണിപ്പുരകൾ സമ്മാനിച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ അധികവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ വരച്ചതാണ്.വാസരിക്ക് അനുഗണമായി, ലിയനാർഡോ ''[[ക്രിസ്തുവിന്റെ മാമോദീസ]]'' പൂർത്തിയാക്കാൻ വെറോച്ചിയെ സഹായിക്കാനായി,,ആ ചിത്രത്തിലെ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനായ മാലാഖ യേശുവിനെ താങ്ങുന്നാതായി വരച്ചത് ശ്രേഷ്ഠമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുനാഥനായ വെറോച്ചിയോക്ക് തോന്നി.അതുകൊണ്ട് തന്നെ വെറോച്ചിയോ ''[[ബ്രഷ്]]'' താഴെവച്ചു.പിന്നീടദ്ദേഹം ഒരിക്കലും വരച്ചിട്ടില്ല.ഈ ചിത്രത്തിൽ [[ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങ്]]ന്റെ പുതിയ വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ചു.കാപ്പിനിറത്തിലുള്ള മലകളിലെ അരുവിയിലൂടെ കാണാവുന്ന പാറകളും,അതിലുമപ്പുറം യേശു ലിയനാർഡോയടെ കരങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയായി നിൽക്കുന്നതും കാണാം.ബാർഡെലോ യിലെ [[വെങ്കലപ്രതിമ]]യായ [[ഡേവിഡ്]]നേയും,''[[ടോബിയാസ് ആന്റ് ഏഞ്ചൽ]] -ലെ'' റാഫെലിനേയും,പിന്നെ [[മാലാഖ]]മാരേയുമാണ് വെറോച്ചിയോ വരച്ചത്. 1472-ൽ 20-ാം വയസ്സിൽ ലിയനാർഡോ, ആർട്ടിസ്ററുമാരുടേയും,ഡോക്ടർമാരുടെ മരുന്നുകളുടേയും ഗിൽഡായ [[എസ്.ടി. ലൂക്ക് ഗിൽഡ്]]-ൽ ഗുരുനാഥനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.അച്ഛന്റെ കാലശേഷവും ലിയനാർഡോ സ്വന്തമായ ഒരു പണിപ്പുര നടത്തിപോന്നു,അവിടേയും,വെറോച്ചിയോടൊപ്പൊമുള്ള സഹകരണത്തോടെ അവിടെ ചിത്രങ്ങൾ പിറന്നു.1473 ആഗസ്ത് 5നാണ്,ലിയനാർഡോയുടെ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളായി അറിയപ്പെട്ട പേനയും,മഷിയുമുപയോഗിച്ച് വരച്ച ''[[ആർണോ]] വാലി'' പൂർത്തിയായത്. ===തൊഴിൽ ജീവിതം, 1476-1513=== [[പ്രമാണം:Leonardo da Vinci - Adorazione dei Magi - Google Art Project.jpg|thumb|250px|''[[Adoration of the Magi (ലിയനാർഡോ)|ദി അഡോറേഷൻ ഓഫ് മാഗി]]'', (1481)—[[Uffizi]]|alt=An unfinished painting showing the Virgin Mary and Christ Child surrounded by many figures who are all crowding to look at the baby. Behind the figures are a distant landscape and a large ruined building. More people are coming, in the distance]] ഫ്ലോറൻസ് കോടതിയിലെ 1476 -ലെ രേഖകൾ പ്രകാരം ലിയനാർഡോയും,മറ്റ് മൂന്ന് ചെറുപ്പക്കാരും സോഡോമി എന്ന കുറ്റത്തിന് പിടിക്കപ്പെട്ടു.പക്ഷെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=Chiesa83 /><ref group="nb">Homosexual acts were illegal in Renaissance Florence.</ref> ആ that date until 1478-ലെ ആ ദിനം കഴിഞ്ഞുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും രേഖകളില്ല.<ref name="everything">{{cite book|title=The Everything Da Vinci Book|url=https://archive.org/details/everythingdavinc0000phil|first=Shana |last=Priwer|first2= Cynthia|last2=Phillips|year=2006|page=[https://archive.org/details/everythingdavinc0000phil/page/244 245]}}</ref>അദ്ദേഹം 1478 -ൽ വെറോച്ചിയോയുടെ പണിപ്പുരയിൽ നിന്ന് പോകുകയും,കൂടുതൽ കാലം നിവാസിയായി നിൽക്കാൻ കഴിയാത്ത ലിയനാർഡോ യുടെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്തു.ഒരു എഴുത്തുകാരൻ,"അനോണിമോ" ഗാണ്ടിയാനോ എന്ന പേരുള്ളയാൾ 1480 കളിൽ മെഡികി -യോടൊപ്പം ജീവിക്കുകയും,ഫ്ലോറൻസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സാൻ മാർകോ എന്ന സ്ഥലത്തെ ഗാർഡെൻ ഓഫ് ദി പിസ്സ -യിൽ ജോലിചെയ്യുകയാണെന്നും തറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞത്, [[നവപ്ലേറ്റോണിസം|നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിന്റെ]] അക്കാദമിയിലെ പെയിന്ററും,കവിയും,പിന്നെ തത്ത്വചിന്തകനും ആയിരുന്ന [[മെഡികി]] അംഗികരിച്ചു.<ref name=Chiesa83 />1478 ജനുവരിയിൽ,അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് സ്വതന്ത്ര കമ്മീഷനുകൾ വന്നു:[[പ്ലാസ്സോ വെക്കിയോ]] -യിലെ, സെയിന്റ് ബെർനാർഡ് -ന്റെ ചാപ്പലിനുവേണ്ടി ഒരു ആൽത്തറകഷ്ണം വരക്കാനും, മറ്റൊന്ന് 1481 മാർച്ചിൽ സാൻ ഡോണാറ്റോ എ സ്കോപേറ്റോ -യിലെ പുരോഹിതർക്കായി [[അഡോറേഷൻ ഓഫ് ദി മാഗി]] എന്ന ചിത്രം വരക്കാനുമായിരുന്നു അത്.<ref> name=Wasser1</ref>മുകളിൽ പറഞ്ഞ രണ്ടും പൂർത്തിയായി,രണ്ടാമതായി പറഞ്ഞത് ലിയനാർഡോ മിലാനിലേക്ക് പോയതിന്റെ ഭാഗമായി തടസ്സപ്പെട്ടു. [[പ്രമാണം:Mousai Helikon Staatliche Antikensammlungen Schoen80 n1.jpg|thumb|300px|''ലിറെ''|ലിറെ]] 1482-ൽ ലിയനാർഡോ,പ്രശസ്ത സംഗീതജ്ഞനുമായിരുന്ന വാസരി<ref>{{cite book|last=Winternitz|first=Emanuel|title= Leonardo Da Vinci As a Musician|url=https://archive.org/details/leonardodavincia0000wint|year=1982}}</ref> കുതിര തലയുടെ രൂപത്തിൽ ഒരു [[ലിറെ]] നിർമ്മിച്ചു. [[ലുഡോവികോ സ്ഫോർസ]] യോടും,[[ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് മിലാൻ|ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് മിലാനോടും]] സൗഹൃദം നിലനിർത്താനായി, [[ലോറൻസോ ഡി മെഡികി]] ലിയനാർഡോയുടെ കൂടെ ലിറെ ഒരു സമ്മാനമായി മിലാനിലേക്ക് അയച്ചു.<ref>{{cite book |last= Rossi|first=Paolo|title=The Birth of Modern Science|url= https://archive.org/details/birthofmodernsci0000ross|year=2001|page=[https://archive.org/details/birthofmodernsci0000ross/page/33 33]}}</ref> ആ സമയത്ത് ലിയനാർഡോ ലുഡോവിക്കോ -ക്ക് എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് വിഭാഗത്തിൽ തനിക്ക് നേടാൻ കഴിയുന്ന വിജയങ്ങളെകുറിച്ച് ഒരു കത്തെഴുതി. തനിക്ക് പെയിന്റ് ചെയ്യാനുമറിയാമെന്നും പറഞ്ഞു.<ref name=DA /><ref>{{cite web|title=Leonardo's Letter to Ludovico Sforza|work=|publisher=Leonardo-History|date=|url=http://www.leonardo-history.com/life.htm?Section=S5|accessdate=5 January 2010|archive-date=2019-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603002006/http://www.leonardo-history.com/life.htm?Section=S5|url-status=dead}}</ref> ലിയനാർഡോ 1482 മുതൽ 1499 വരേയും മിലാനിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. അതിനിടയ്ക്കാണ് [[വിർജിൻ ഓഫ് ദി റോക്ക്സ്]] എന്ന ചിത്രം പരിശുദ്ധ ആശയഗ്രഹണത്തിനും, പിന്നെ [[അന്ത്യ അത്താഴം]] [[സാന്റാ മറിയ ഡെല്ലെ ഗ്രാസിയേ]] എന്ന കന്യമാഠത്തിനായും വരച്ചുകൊടുത്തത്.<ref name=Kemp>{{cite book|first=Martin|last=Kemp|title=Leonardo|url=https://archive.org/details/leonardo00kemp|year=2004}}</ref> 1485 കളിലെ വസന്തകാലത്ത് ലിയനാർഡോ [[ഹങ്കറി|ഹങ്കറിയിലേക്ക്]] ലുഡോവികോ യെ പ്രതനിധീകരിച്ച്, [[തിരുക്കുടുംബം]] എന്ന ചിത്രം വരച്ചതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്ന [[മാത്തിയാസ് കോർവിനസ്സ്]]നെ കാണാനായി പോയി.<ref>Franz-Joachim Verspohl, ''Michelangelo Buonarroti und Leonardo Da Vinci: Republikanischer Alltag und Künstlerkonkurrenz in Florenz zwischen 1501 und 1505'' (Wallstein Verlag, 2007), p. 151.</ref> 1493 -നും 1495-നും ഇടയിലായി ലിയനാർഡോ കാറ്ററീന എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സ്ത്രീയെ അവരുടെ കരം ചുമത്തുന്നതിന്റെ രേഖകളെയാശ്രയിച്ച് പട്ടികപ്പെടുത്തിവച്ചു.1495-ൽ കാറ്ററീന മരിക്കുമ്പോൾ അവളുടെ വിലാപയാത്രയിൽ ആ വിലാപയാത്രയുടെ ചെലവ് എടുത്തിരുന്നവർ കാറ്ററീന ലിയനാർഡോയുടെ അമ്മയാണെന്ന് സമർത്ഥിച്ചു.<ref>Codex II, 95 r, Victoria and Albert Museum, as cited by della Chiesa p. 85</ref> [[പ്രമാണം:Study of horse.jpg|thumb|left|upright|[[ലിയനാർഡോയുടെ കുതിര|ലിയനാർഡോയുടെ ജേർണലിൽ നിന്നുള്ള കുതിരകളെകുറിച്ചുള്ള പഠനം.]] -റോയൽ ലൈബ്രറി, [[വിന്ഡർ കാസ്റ്റിൽ]]]] ലിനാർഡോ ലുഡോവിക്കോ ക്കുവേണ്ടി വ്യത്യസ്തതരം പ്രോജക്റ്റുകളിൽ ജോലിചെയ്തിട്ടുണ്ട്.[[ഫ്രാൻസെസ്കോ സ്ഫോർസ]] -യുടെ ഓർമ്മക്കായുള്ള ഒരു [[കുതിരസവാരിക്കാര പ്രതിമ|കുതിരസവാരി സ്മാരകചിഹ്നവും]] ,[[മിലാൻ കാത്രെഡൽ]] -നുവേണ്ടിയുള്ള വലിയ കുംഭഗോപരവും, ചങ്ങാടവും പ്രതേകതരം ഒരു സന്ദർഭത്തിനായുള്ള രംഗവും അതിലുൾപ്പെടുന്നു. അഞ്ച് ടൺ [[വെങ്കലം]] വേണ്ടി വന്നു അത് പണിയാനായി.എന്നാൽ ലിയനാർഡോ -വിന് പരിചിതമുള്ളതുപോലെ തന്നെ ആ സ്മാരക ചിഹ്നം വർഷങ്ങളായി പണിതീരeതെ നിന്നു.1480 കളിൽ ആ കുതിരയുടെ മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള രൂപം പൂർത്തിയായി.ആ മൺപ്രതിമ രണ്ട് വലിയ കുതിരസവാരിപ്രതിമയെ വെല്ലുന്നതായിരുന്നു.അങ്ങനെ പാഡുവയിലെ ഡോണാട്ടെല്ലോ യുടെ കുതിരസവാരിപ്രതിമയായ [[ഗട്ടാമെലാട്ടാ]] -യും, വെനീസിലെ വെറോച്ചിയോയുടെ [[ബാർട്ടലൂമിയോ കോല്ല്യോനി]] എന്ന പ്രതിമയും കാലപ്പോക്കിൽ ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ [[ഗ്രാൻ കാവല്ലോ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref name=DA /><ref group="nb">Verrocchio's statue of Bartolomeo Colleoni was not cast until 1488, after his death, and after Leonardo had already begun work on the statue for Ludovico.</ref> ലിയനാർഡോ അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തു- ന്നതിനായി വിശദമായ രൂപരേഖകൾ ഉണ്ടാക്കുവാൻ തുടങ്ങി.<ref name=DA /> എങ്ങനെയിരുന്നാലും, [[മൈക്കലാഞ്ചലോ]] , ലിയനാർഡോ അതിന്റെ രൂപ രേഖ തയ്യാറാക്കാൻ അർഹനല്ലെന്ന് ആക്ഷേപിച്ചു.<ref name=LB /> 1494 -ലെ നവംബർ മാസത്തിൽ ലുഡോവികോ ആ വെങ്കലം [[ചാൾസ് എട്ടാമൻ]] -ൽ നിന്നുമുള്ള ആക്രമണത്തിൽ നിന്നും നഗരത്ത സംരക്ഷിക്കാനായുള്ള [[പീരങ്കി]] കളിൽ ‍ഉപോയോഗിക്കനായി നൽകി.<ref name=DA /> 1499-ലെ [[രണ്ടാം ഇറ്റാലിയൻ യുദ്ധം|രണ്ടാം ഇറ്റാലിയൻ യുദ്ധത്തിൽ]] ആക്രമിക്കുന്ന ഫ്രെഞ്ച് അംഗങ്ങൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ അത്ര വലിപ്പമുള്ള മൺ പ്രതിമകളായ ''ഗ്രാൻ കാവല്ലോ'' -കളെ പരീശീലിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചു.ലുവിക്കോ സ്ഫോർസ യോടൊപ്പം,ലിയനാർഡോയും, അ്ദദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനും,ശിഷ്യന്റെ കൂട്ടുകാരനും,ഒരു ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചേർന്ന് മിലാനിൽ നിന്ന് [[വെനീസ്|വെനീസിലേക്ക്]] പൊയ്ക്കളഞ്ഞു.<ref name=Chiesa85>della Chiesa, p.85</ref>ലിയനാർഡോ ജോലിക്കായി പട്ടാളത്തിലെ ശിൽപ്പിയും,എഞ്ചിനീയറുമായ സ്ഥലത്ത് അദ്ദേഹം സ്വന്തം നഗരത്തെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നുമുള്ള ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കാനായുള്ള പദ്ധതികളും നിർമ്മിച്ചു.<ref name=LB /> 1500 കളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിൽ, ലിയനാർഡോയും,അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബവും [[സാന്റിസ്സിമാ അനുൻസിയാറ്റാ]] എന്ന മഠത്തിലെ സേവകരായ മഠക്കാരുടെ അതിഥികളായിരുന്നു, അവിടെത്തന്നെ അവർ അദ്ദേഹത്തിന് പണിപ്പുര പണിതുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. വാസരിയുടെ വാക്കുകളനുസരിച്ച് ലിയനാർഡോ [[ദി വെർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് സെയിന്റ് അന്ന ആന്റ് സെയിന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ്]] എന്ന ഒരു കാർട്ടൂൺ രചിച്ചിരുന്നു, ജനശ്രദ്ധനേടിയ ഒരു വരയായിരുന്ന ഇതിൽ "സ്തീയും പുരുഷനും , യൗവനങ്ങളും വാർദ്ധക്യങ്ങളും" ആട്ടിൻപറ്റങ്ങളെ പോലെ,ആഘോഷവേളകളിലുള്ളതുപോലെ കാണാനായി വന്നു.<ref>Vasari, p.256</ref>{{refn|In 2005, the studio was rediscovered during the restoration of part of a building occupied for 100 years by the Department of Military Geography.<ref>{{cite news|first=Richard|last=Owen|title=Found: the studio where Leonardo met Mona Lisa|publisher=The Times|date=12 January 2005|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article411195.ece|accessdate=5 January 2010|location=London|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718125807/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article411195.ece|url-status=dead}}</ref>|group=nb}} [[പ്രമാണം:Leonardo da Vinci - Plan of Imola - Google Art Project.jpg|thumb|250px|ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ [[സിസേർ ബോർജിയ]] -ക്കുവേണ്ടി വരച്ച ഇമോള എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മമായ ഭൂപടം.]] 1502, [[സീസന]] -യിൽ തന്റെ രക്ഷിതാവിനൊപ്പം, മിലിട്ടറിയിലെ ശിൽപ്പിയും, എഞ്ചിനീയറുമാണെന്ന് നുണ പറഞ്ഞ് [[അലക്സാണ്ടർ ആറാമൻ മാർപ്പാപ്പ]|അലക്സാണ്ടർ ആറാമൻ മാർപ്പാപ്പയുടെ]] മകനായ [[സിസേർ ബോർജിയ]] യുടെ സെർവീസിലേക്ക് കടന്നു.<ref name=Chiesa85 /> ലിയനാർഡോ സീസേറിൽ തന്റെ വിശ്വാസം പിടിച്ചുപറ്റാനായി, [[ഇമോള|ഇമോളയിൽ]] സീസേറിനുവേണ്ടിയുള്ള ഒരു സുരക്ഷിതകോട്ടയും ഒരു നഗരവും രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു.ആ ഭൂപടങ്ങൾ അന്നത്തെ കാലത്ത് നിലനിന്നുള്ള ചിന്തകൾക്കുമപ്പുറവും,അങ്ങെങ്ങും കാണാൻ കഴിയാത്തതുമായിരുന്നു.അത് കണ്ടതിന്റെ ഫലമായി സീസേർ ലിയനാർഡോയെ തന്റെ ചീഫ് മിലിട്ടറി എഞ്ചിനീയറും,ശിൽപ്പിയും ആക്കി ഉയർത്തി. പിന്നീട് ലിയനാർഡോയുടെ രക്ഷിതാവിനുവേണ്ടി ടുസ്കാനിയയുടേയും,[[ചൈനാ വാലി]] യുടേയും ഭൂപടം ആ സ്ഥലത്തേകുറിച്ച് നല്ലൊരു അറിവുണ്ടാക്കാൻ വരച്ചു.ഫ്ലോറൻസിൽ എല്ലാ സമയങ്ങളിലും വെള്ളം കിട്ടാനായുള്ള അറിയിപ്പിന്റെ ഫലമായി, അദ്ദേഹം ഫ്ലോറൻസിൽ നിന്ന് കടല് വരെ ഒരു [[ഡാം]] കെട്ടാനായി ഈ ഭൂപടങ്ങളും സംയോജിപ്പിച്ചു. [[പ്രമാണം:After leonardo da vinci, The Battle of Anghiari by Rubens, Louvre.jpg|thumb|400px|left|ബാറ്റിൽ ഓഫ് ആനാഗിരി]] [[പ്രമാണം:Battagliadicascina.jpg|thumb|400px|right|ബാറ്റിൽ ഓഫ് കാസ്കിനാ]] ലിയനാർഡോ വീണ്ടും ഫ്ലോറൻസിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്ന് 1503 ഒക്ടോബർ 18-ൽ എസ്‍.ടി.ലൂക്കിന്റെ ഗിൽഡിനെ പുഃനസംഗമിപ്പിക്കുകയും, രണ്ട് വർഷം അവിടേതന്നെ നിൽക്കുകയും [[ബാറ്റിൽ ഓഫ് ആനാഗിരി]] എന്ന ചുമർചിത്രം സിഗ്നോറിയക്കുവേണ്ടി വരക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=Chiesa85 /> ഈ ചിത്രത്തിന്റെ കുറച്ച് ഭാഗം [[ദി ബാറ്റിൽ ഓഫ് കാസ്കിന]] എന്ന പേരിൽ [[മൈക്കലാഞ്ചലോ]] ആണ് വരച്ചത്.{{refn|Both works are lost. While the entire composition of Michelangelo's painting is known from a copy by Aristotole da Sangallo, 1542.<ref>{{cite book|first=Ludwig|last= Goldscheider|title=Michelangelo: paintings, sculptures, architecture|url=https://archive.org/details/bwb_S0-AUL-016|year=1967|publisher=Phaidon Press|isbn=978-0-7148-1314-1}}</ref> Leonardo's painting is only known from preparatory sketches and several copies of the centre section, of which the best known, and probably least accurate, is by [[Peter Paul Rubens]].<ref>della Chiesa, pp.106–107</ref>|group=nb}} 1504 ഫ്ലോറൻസിൽ, അദ്ദേഹം കലാകരന്മാരുടെ ഇച്ഛക്കെതിരായി വീണ്ടും സ്ഥാനംകണ്ടെത്തുന്നതിന്റെ ഒരു ഭാഗമായിരുന്നു,മൈക്കലാഞ്ചലോനിർമ്മിച്ച ശിലയായ [[ഡേവിഡ്]] -നെതിരെ. <ref>Gaetano Milanesi, ''Epistolario Buonarroti'', Florence (1875), as cited by della Chiesa.</ref> 1506 -ൽ ലിയനാർഡോ മിലാനിലേക്ക് തിരിച്ചുപോയി.അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ശിഷ്യന്മാരും,അനുയായികളും,കൂടെ ജോലി ചെയ്തവരും ഒക്കെ മിലാനിലാണുള്ളത്.<ref name=LB /> [[ബെർനാർഡിനോ ലുയീനി]] , [[ഗ്യോവന്നി അന്റോണിയോ ബോൾട്രാഫിലോ]], [[മാർകോ ഡി ഓഗിയോനോ]] എന്നിവരും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref group="nb">D'Oggiono is known in part for his contemporary copies of the ''Last Supper''.</ref> ഈ സമയത്ത് മിലാനിന്റെ [[ഫ്രെഞ്ച് ഗവർണർ]] ആയ [[ചാൾസ് ഡി ആമ്പോയിസ് രണ്ടാമൻ|ചാൾസ് ഡി ആമ്പോയിസ് രണ്ടാമനുവേണ്ടി]] ലിയനാർഡോ ഒരു കുതിരസവാരി പ്രതിമ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{cite journal|title=Achademia Leonardi Vinci|journal=Journal of Leonardo Studies & Bibliography of Vinciana|volume=VIII|pages=243–244|year=1990}}</ref> ഒരു മെഴുക് രൂപം ഇപ്പോഴഉം അതിജീവിച്ചിട്ടുണ്ട്,അത് ശുദ്ധവുമാണെങ്കിൽ,അതുതന്നെയാണ് ലിയനാർഡോയുടെ ശിലയെകുറിച്ചുള്ള ഏക ഉദാഹരണം.<ref name=dailymail>{{cite news|last=Stebner|first=Beth|title=Remarkable 500-year-old Leonardo Da Vinci casting of horse and rider unveiled after original was lost for centuries|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2195602/Leonardo-Da-Vinci-casting-Horse-Rider-unveiled-beeswax-sculpture-lost-centuries.html|accessdate=4 February 2014|newspaper=Daily Mail|date=29 August 2012}}</ref> ലിയനാർഡോ മിലാനിലും കൂടുതൽ കാലം താമസിച്ചില്ല. കാരണം 1504 -ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛന്റെ മരിച്ചിരുന്നു.പിന്നെ 1507-ൽ അദ്ദേഹം വീണ്ടും ഫ്ലോറൻസിലേക്ക് പോകുകയും,അച്ഛന്റെ എസ്റ്റേറ്റിന്റെ കാര്യത്തിൽ സഹോദരനുമായുള്ള പ്രശ്നത്തിൽ ഒത്തുതീർപ്പുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.1508 ആകുന്നതോടെ ലിയനാർഡോ വീണ്ടും മിലാനിലേ്ക് തിരിക്കുകയും,സാന്റാ ബാബില യുടെ പള്ളിഇടവക ഭൂമിയായ പോർട്ടാ ഓറിയെന്റലൽ സ്വന്തമായൊരു വീട്ടിൽ താമസമാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=Chiesa86>della Chiesa, p.86</ref> === വാർദ്ധക്യകാലം,1513-1519 === [[മൈക്കലാഞ്ചലോ]] യും , [[റാഫേൽ|റാഫേലും]] ഊർജ്ജ്വസ്വലരായിരുന്ന 1513 സെപ്റ്റമ്പർ മുതൽ 1516 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ലിയനാർഡോ [[ലിയോ പത്താമൻ മാർപാപ്പ]] യുടെ കീഴിൽ [[റോം|റോമിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വത്തിക്കാനിലെ [[ബെൽവെഡ്രെ]] യിലായിരുന്നു ജീവിതത്തിന്റെ പിന്നീടുള്ള കൂടിയ കാലവും ജീവിച്ചത്.<ref name=Chiesa86 /> 1515 ഒക്ടോബറിൽ,[[ഫ്രാൻസിന്റെ ഒന്നാമത്തെ രാജാവ്]] നഷ്ടപ്പെട്ട മിലാനിനെ തിരിച്ചുപിടിച്ചു.<ref name=Wasser1 /> ഡിസംബർ 19 -ന്, ബൊളോഗാനയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചെടുത്തിരുന്ന [[ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ|ഫ്രാൻസിസ് ഓന്നാമന്റേയും]] , [[ലിയോ മാർപാപ്പ പത്താമൻ|ലിയോ മാർപാപ്പ പത്താമന്റേയും]] യോഗത്തിൽ ലിയനാർഡോ പ്രത്യക്ഷനായിരുന്നു.<ref name=LB /><ref>Georges Goyau, ''François I'', Transcribed by Gerald Rossi. The Catholic Encyclopedia, Volume VI. Published 1909. New York: Robert Appleton Company. Retrieved on 2007-10-04</ref><ref>{{cite web|first=Salvador|last=Miranda|url=http://www.fiu.edu/~mirandas/bios1527-ii.htm|title=The Cardinals of the Holy Roman Church: Antoine du Prat|year=1998–2007|accessdate=4 October 2007|archive-date=2011-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825134702/http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1527-ii.htm|url-status=dead}}</ref> ലിയനാർഡോ ഫ്രാൻസിസിനുവേണ്ടി മുന്നോട്ടു നടക്കുന്ന,അതിന്റെ ഹൃദയം തുറന്നാൽ ഒരു കൂട്ടം ലില്ലി പൂക്കൾ പുറത്തേക്ക് വരുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു മെക്കാനിക്കൽ സിംഹത്തെ നിർമ്മിക്കാമെന്ന് കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.<ref name="Vasari, p.265">Vasari, p.265</ref>{{refn|It is unknown for what occasion the mechanical lion was made but it is believed to have greeted the king at his entry into [[Lyon]] and perhaps was used for the peace talks between the French king and [[Pope Leo X]] in [[Bologna]]. A conjectural recreation of the lion has been made and is on display in the Museum of Bologna.<ref>{{cite web|title=Reconstruction of Leonardo's walking lion|url=http://www.ancientandautomata.com/ita/lavori/leone.htm|language=it|accessdate=5 January 2010|archive-date=2011-08-23|archive-url=https://www.webcitation.org/61ABEKIPw?url=http://www.ancientandautomata.com/ita/lavori/leone.htm|url-status=dead}}</ref>|group=nb}} 1516 -ൽ, അദ്ദേഹം ഫ്രാൻകോയിസ് സെർവീസിലേക്ക് കടന്നു, രാജാവിന്റെ ഒദ്യോഗികവസതിയായ [[ചാറ്റുഏവു ഡി ആമ്പോയിസ്]] അടുത്ത് ഒരു [[മാനർ]] വീടായ [[ക്ലോസ് ലൂക്ക്|ക്ലോസ് ലൂക്കിന്റെ]] ആവശ്യത്തിനാണത്. ഇവിടെതന്നെയാണ് ലിയനാർഡോ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പവും, ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പവും,കൗണ്ട് [[ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി]] -യോടൊപ്പവും 10,000 [[സ്കുഡി]] പെൻഷൻ വകയായി കൈപറ്റി ജീവിതാവസാനത്തിന്റെ മൂന്നു വർഷങ്ങൾ ചിലവഴിച്ചത്. [[പ്രമാണം:Clos luce 04 straight.JPG|thumb|400px|,1519 ഫ്രാൻസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ക്ലോസ് ലൂക്ക്|ക്ലോസ് ലൂക്കിലാണ്]] ലിയനാർഡോ മരിച്ചത്]] ലിയനാർഡോ,1519 മെയ് 2 -ന് [[ക്ലോസ് ലൂക്ക്|ക്ലോസ് ലൂക്കിൽ]] വച്ചാണ് അന്തരിച്ചത്. ഫ്രാൻസിസ് എന്റെ അടുത്ത ഒരു കൂട്ടുകാരനായി. വാസരിയുടെ രേഖകൾ പറയുന്നത്, രാജാവ് ലിയനാർ‍ോയുടെ തല ലിയനാർഡോയുടെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ച് തന്റെ കൈയ്യിൽ വച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. എങ്ങനെയിരുന്നാലും ഈ കഥ ഛായാഗ്രഹണമായിരിക്കുന്നത് [[അഗസ്റ്റേ ഡൊമിനിക് ആംഗ്ര]] യുടേയും, [[പ്രമാണം:François-Guillaume Ménageot - The Death of Leonardo da Vinci in the Arms of Francis I - WGA15025.jpg|thumb|left|300px|ലിയനാർഡോയുടെ മരണം]] മറ്റ് ഫ്രെഞ്ച് ചിത്രകാരന്മാരുടേയും ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ്,അതുപോലെ ആഞ്ചലിക്ക കോഫ്മാൻ പ്രകാരം, ചിലപ്പോൾ പുരാണങ്ങൾ സത്യങ്ങളേക്കാൾ ശരിയായിരിക്കാം.<ref> group="nb"</ref>ലിയനാർഡോയുടെ അവസാന നാഴികകളിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പുരോഹിതനെ അയച്ച് കുമ്പസാരിക്കുകയും,[[പുണ്യ ജലം]] വാങ്ങുകയും ചെയ്തെന്ന വാസരി സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref>Vasari, p.270</ref>ലിയനാർഡോയുടെ ഇഷ്ടം അനുസരിച്ച്,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവമഞ്ചത്തിന് പിന്നാലെ അറുപത് യാചകന്മാർ അണിനിരന്നു.<ref group="nb">This was a charitable legacy as each of the sixty paupers would have been awarded an established mourner's fee in the terms of Leonardo's will.</ref>ലിയനാർഡോയുടെ ധനം,പെയിന്റിങ്ങുകൾ,ഉപകരണങ്ങൾ,ലൈബ്രറി എന്നിവയുടേയൊക്കെ അവകാശിയും, നടത്തിപ്പുകാരിയും മെൽസിയാണ്.ലിയനാർഡോയുടെ കൂടെ കൂടുതൽ കാലം ഉണ്ടായിരുന്ന ശിഷ്യനും, കൂട്ടാളിയും ആയിരുന്ന സാലൈ -യും, സാലൈയുടെ ജോലിക്കാരനായിരുന്ന ബാറ്റിസ്റ്റാ ഡി വിലുസിസ്സിനേയും അദ്ദേഹം ഓർത്തു. ഇവരായിരുന്നു [[വൈൻയാർഡ്]] -ന്റെ തുല്യ അവകാശികൾ.ലിയനാർഡോയുടെ സോഹദരന് നൽകിയത് കുറച്ച് ഭൂമിയും,അദ്ദേഹത്തെ പരിചരിച്ച സ്ത്രീക്ക് നൽകിയത് ചെറുരോമങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അരികുകളോടുകൂടിയ ഒരു കറുത്ത ഘടികാരവുമായിരുന്നു.<ref group="nb">The black cloak, of good quality material, was a ready-made item from a clothier, with the fur trim being an additional luxury. The possession of this garment meant that Leonardo's house keeper could attend his funeral "respectably" attired at no expense to herself.</ref><ref>{{cite web|title=Leonardo's will|work=|publisher=Leonardo-history|date=|url=http://www.leonardo-history.com/life.htm?Section=S6|accessdate=28 September 2007|archive-date=2016-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009231650/http://www.leonardo-history.com/life.htm?Section=S6|url-status=dead}}</ref> ലിയനാർഡോയെ അടക്കം ചെയ്തത് [[ഫ്രാൻസ്| ഫ്രാൻസിലെ]] [[ചാറ്റ്വി ഡി ആന്പോയിസ്]] എന്ന കൊട്ടാരത്തിലെ വിശുദ്ധ ഹുബർട്ട് ചാപ്പലിലാണ്. ലിയനാർഡോയുടെ മരണത്തിനുശേഷം ഏകദേശം 20 വർഷം കഴിഞ്ഞ്, ഒരു [[സ്വർണം|സ്വർണപണിക്കാരനോടും]] ,ബെൻവെനുട്ടോ കെല്ലിനിയോടും ഫ്രാൻസിസ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു "ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയെ പോലെ മറ്റൊരാൾ ഇനി ഈ ലോകത്തുണ്ടാകുമോ എന്ന് സംശയമാണ്, പെയിന്റിങ്ങളും,ശിൽപ്പങ്ങളും,നിർമ്മാണങ്ങളും കൊണ്ടല്ല,മറിച്ച് അദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു തത്ത്വചിന്തകനായിരുന്നു."<ref>{{cite book|author=Mario Lucertini, Ana Millan Gasca, Fernando Nicolo |title=Technological Concepts and Mathematical Models in the Evolution of Modern Engineering Systems|url=http://books.google.com/?id=YISIUycS4HgC&pg=PA13&lpg=PA13&dq=leonardo+cellini+francois+philosopher|accessdate=2007-10-03|isbn=978-3-7643-6940-8|year=2004 | publisher=Birkhäuser}}</ref> ==ബന്ധങ്ങളും , പ്രചോദനങ്ങളും== [[പ്രമാണം:Gylleneportarna.jpg|thumb|left|upright|350px|ഗിബർട്ടിയുടെ ''വാതിലുകളുടെ സ്വർഗ്ഗം'' (1425–52) സാമൂഹികമായ പ്രതാപങ്ങളുടെ ഉറവിടമായിരുന്നു. ധാരാളം കലാകാരന്മാർ ‍അവരുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കുചേർന്നു.]] ===[[ഫ്ലോറൻസ്]]: ലിയനാർഡോയുടെ ചമൽക്കാരവും , സാമൂഹിക ചുറ്റുപാടും=== ലിയനാർഡോയുടെ യുവത്വ കാലത്ത്, ഫ്ലോറൻസായിരുന്നു ക്രിസ്തീയ മാനവീയ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം.<ref name="Rosci" /> [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ| വെറോച്ചിയോയുടെ]] കീഴെ പഠനമനുഷ്ഠിക്കൽ ആരംഭിച്ച 1466 കളിലായിരുന്നു വെറോച്ചിയോയുടെ ഗുരു ആയ ശ്രേഷ്ഠനായ ശിൽപ്പി, [[ഡോണറ്റെലോ]] മരിച്ചത്.പ്രെസ്പെക്ററീവുപയോഗം ചിത്രങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ച ആദ്യകാല പരീക്ഷണങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്ന [[ഉക്കെല്ലോ]] ഒരു വൃദ്ധനായിരുന്നു. ചിത്രകരന്മാരായിരുന്ന [[പിയറോ ഡെല്ലാ ഫ്രാൻസെസ്കോ]] -യും [[ഫിലിപ്പോ ലിപ്പി]] -യും , ശിൽപ്പിയായിരുന്ന [[ലൂക്കാ ഡെല്ലാ റോബിയാ]]യും , വാസ്‌തുശില്‌പിയായിരുന്ന [[ലിയോൺ ബാറ്റിസ്റ്റാ ആൽബെർട്ടി]] തുടങ്ങയവരെല്ലാവരും അവരുടെ അറുപതുകളിലായിരുന്നു.അടുത്ത തലമുറയിലെ വിജയകരമായ കലാകാരന്മാർ, ലിയനാർഡോയുടെ ഗുരുവായിരുന്ന [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ]] , [[ആന്റോണിയോ ഡി പോല്ലോയ്ളോ]] , ചായാഗ്രഹണ ശിൽപ്പിയും, ലോറൻസോ മെഡികിയുടെ അച്ഛന്റെ പക്കൽ നിന്ന്, നെഞ്ച് വരെയുള്ള രീതിയിലുള്ള പ്രതിമകൾക്ക് പ്രോത്സാഹനവും,ഇഷ്ടവും ലഭിച്ച [[മൈനോ ഡാ പോല്ലോയ്ളോ]] യും ആയിരുന്നു.<ref name=Hartt>{{cite book| first=Frederich|last=Hartt|title=A History of Italian Renaissance Art| url=https://archive.org/details/historyofitalian0000hart_h8b7|year=1970|pages=[https://archive.org/details/historyofitalian0000hart_h8b7/page/127 127]–333}}</ref><ref name=Rosci1>Rosci, ''Leonardo'', chapter 1, ''the historical setting'', pp.9–20</ref><ref name=Bruck /><ref name=Rach /> ലിയനാർഡോയുടെ യുവത്വം ചിലവഴിച്ചത് മുകളിൽ പറഞ്ഞ ചിത്രകാരന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങൾ വച്ച് അലങ്കരിച്ചതും,ഡൊണാറ്റെലോയുടെ സമകാലീക ചിത്രങ്ങളും വച്ച് അലങ്കരിച്ച [[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസിലായിരുന്നു]], [[മാസക്കിയോ]] യുടെ, ഏറ്റവും ആകർഷണീയമായ ചുമർച ചിത്രങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യവും,വികാരങ്ങളും കൂടി കലർന്നതും, [[ഗിബർട്ടി]] യുടെ [[സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിലുകൾ]] , [[സ്വർണം|സ്വർണ ഇതളുകളാൽ]] തിളങ്ങുന്നതും, സങ്കീർണ്ണമായ രൂപങ്ങളുടെ സംയോജനാ രചനയടങ്ങിയ വിശദമായ വാസ്തുശിൽപ്പി പശ്ചാത്തലം ഉള്ളതുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് പിയറോ ഡെല്ലാ ഫ്രാൻസെസ്കാ വീക്ഷണകോണിനെ (perspective) കുറിച്ച് വിശദമായി പഠിക്കുകയും <ref>Piero della Francesca, ''On Perspective for Painting (De Prospectiva Pingendi)''</ref>,പിന്നീട്, ആദ്യമായി ഒരു കലാകാരൻ ശാസ്ത്രീയ വിധത്തിൽ, പ്രകാശത്തെകുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനം നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തത്.ഈ പഠനങ്ങളും,ആൽബെർട്ടിയുടെ പ്രബന്ധങ്ങളും<ref>Leon Battista Alberti, ''De Pictura'', 1435. [http://www.noteaccess.com/Texts/Alberti/ ''On Painting'', in English], [http://www.liberliber.it/mediateca/libri/a/alberti/de_pictura/html/depictur.htm ''De Pictura'', in Latin]</ref> ചെറുപ്പക്കാരായ കലാകാരന്മാർക്കും ,ലിയനാർഡോയുടെ സ്വന്തം നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കും, കലാസൃഷ്ടികൾക്കും ഒരു പുത്തൻ ഉണർവ് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=Hartt /><ref name=Bruck /><ref name=Rach />. ലിയനാർഡോയുടെ ഒരു വരയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചുവന്നതും,അതിന്റെ വരയുടെയുടനീളം പ്രചോദനം ലഭിച്ചതുമായ മാസാക്കിയോയുടെ "[[എക്സ്പൾഷൻ ഫ്രം ദി ഗാർഡെൻ ഓഫ് ഈഡൻ]]" എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ആദാമും ഹവ്വായും| ആദാമിന്റേയും , ഹവ്വയുടേയും]] നഗ്നമായ മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ ശക്തമായതും പ്രകടനാത്മകമായതുമായ ഒന്നിനെ കുറിക്കുന്നത്, ത്രിമാന തലത്തിൽ പ്രകാശവും,ഷെയിഡും കലർത്തിയാണ്.ഡോണറ്റെലോ യുടെ "[[ദാവീദ്]]" എന്ന മാനവികതയിലൂന്നിയ ചിത്രത്തിന്റെ സ്വാധീനം ലിയനാർഡോയുടെ മുൻകാല ചിത്രങ്ങളിൽ കാണാം,പ്രതേകിച്ച് ജോൺ എന്ന ബാപ്റ്റസ്റ്റിൽ.<ref name=Hartt /><ref name= Rosci1 /> [[പ്രമാണം:Workshop of Andrea del Verrocchio, 1470s Metropolitan Museum N-Y.jpg|thumb|upright|390px| വെറോച്ചിയോയുടെ ഭക്തിപൂർണമായ ഒരു ചെറിയ ചിത്രം c. 1470]] ഫ്ലോറൻസിലെ ലോകസിദ്ധമായ പാരമ്പര്യം [[വിർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ്]] എന്ന കു‍ഞ്ഞു ആൽത്തറ ശിൽപ്പമായിരുന്നു. ഇവയിൽ മിക്കവയും, [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ|വെറോച്ചിയോയുടേയോ]] , ഫിലിപ്പോ ലിപ്പിയുടേയോ , വിപുലമായ [[ഡെല്ലാ റോബിയാ]] കുടുംബത്തിന്റേയോ പണിപ്പുരയിൽ വച്ച് [[ടെമ്പറ]] -യിൽ അല്ലെങ്കിൽ മിനുസപ്പെടുത്തിയ ടെറാകോട്ടയിലോ നിർമ്മിച്ചതാണ്.<ref name=Hartt /> [[ദി മഡോണ വിത്ത് കാർനേഷൻ]] , [[ബെനോയിസ് മഡോണ]]തുടങ്ങീ ലിയനാർഡോയുടെ ആദ്യകാലത്തെ മഡോണയുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ, ഒരു വ്യക്തിയുടെ ത്യാഗത്തെ കാണിക്കുന്നത് ഈ പാരമ്പര്യത്തെ പിൻഗമിച്ചാണ്, പ്രതേകിച്ച് വളഞ്ഞ കോണിലും,ഉണ്ണിയേശുവിന് എതിരേയും വരച്ചിരിക്കുന്ന ബെനോയിസ് മഡോണയുടെ കാര്യത്തിൽ.ഈ സംയോജന പ്രമേയം [[ദി വിർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് സെയിന്റ് അന്ന]] പോലെ ലിയനാർഡോയുടെ പിന്നീടുള്ള പെയിന്റിങ്ങുകളിൽ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name=LB /> ലിയനാർഡോയുടെ കാലത്തെ സമകാലീരരായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള [[സാൻഡ്രോ ബോട്ടിക്കെല്ലി]] , [[ഡൊമനിക്കോ ഗിർലാൻഡൈയോ]] , [[പീറ്റ്രോ പെറുഗ്വിനോ]] എന്നിവർ.<ref name=Rosci1 />അവർ കണ്ടുമുട്ടിയത് വളരെ അടുത്ത ചങ്ങാത്തമുണ്ടായിരുന്ന വെറോച്ചിയോയുടെ പണിപ്പുരയിലും,പിന്നെ [[മെഡികി]] യുടെ [[ആക്കാദമി]] യിലുമായിരുന്നു.<ref name=LB />ഇവരിലെ ബോട്ടിക്കെല്ലിയോട് മെഡികി കുടുംബത്തിന് ഒരു പ്രതേക ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നു,അതുകൊണ്ടു തന്നെ വരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം തീരുമാനിച്ച ഒന്നായിരുന്നു.പിന്നേയുള്ള ഗിർലാൻഡൈയോയം,പെറുഗ്വിനോയും ഫലവൃദ്ധിയുള്ളവരും,വലിയ പണിപ്പുരകൾ നടത്തിപോരുന്നവരുമായിരുന്നു.ഫ്ലോറൻസിലെ കാര്യക്ഷമരായ യുവാക്കളെകുറിച്ചും,വലിയ മതങ്ങളെകുറിച്ച് തീർത്ത ചുമർചിത്രങ്ങളെകുറിച്ചുമുള്ള ഗിർലാൻഡൈയോയുടെ കഴിവിനേയും, പെറുഗ്വിനോയുടെ, വിശുദ്ധരുടേയും,മാലാഖമാരുടേയും എല്ലായിപ്പോഴും, പൂർണ്ണമായും ആശ്രയിക്കാവുന്ന രമ്യതയേയും,നിരപരാദിത്വത്തേയും വരക്കാനുള്ള കഴിവിനേയും പ്രശംസിക്കുന്ന സന്തുഷ്ടായിരിക്കുന്ന ആശ്രയദാതാക്കൾക്ക് ചെയ്ത കമ്മീഷൻ അവർ കാര്യക്ഷമതയോടെ, പൂർത്തിയാക്കികൊടുത്തു.<ref name=Hartt /> [[പ്രമാണം:Hugo van der Goes 006.jpg|thumb|350px|left|ഒരു ഫ്ലോറൻ കുടുംബത്തിനായി വരച്ച [[ഹ്യൂഗോ വാൻ ഡെർ ഗോയെസ്]] -ന്റെ ''ദി പോർട്ടിനറി ആൾട്ടർപീസ്'' എന്ന ചിത്രം.]] ഈ മൂന്നുപേരും ഒരുമിച്ച് സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലിലെ കമ്മീഷൻ ഏറ്റെടുത്ത് വരക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പെറുഗ്വിനോയുടെ 1479 -ലെ ജോലിയുടെ കാര്യത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു.എന്നാൽ വളരെയധികം ശ്രദ്ധയേറിയ ഈ കമ്മീഷനിൽ ലിയനാർഡോ ഒരു ഭാഗമായിരുന്നില്ല.അദ്ദേഹത്തിന്റ അർത്ഥപൂർണ്ണമായ ആദ്യത്തെ കമ്മീഷൻ സ്കോപെറ്റോവിലെ മഠവാസികൾക്കായുള്ള [[അഡോറേഷൻ ഓഫ് ദി മാഗി]] എന്ന ചിത്രമായിരുന്നു,എന്നാലത് പൂർത്തീകരിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=LB /> 1476 -ൽ ലിയനാർഡോ വെറോച്ചിയോയുടെ പണിപ്പുരയുമായി കൂടിചേരുന്ന സമയത്തായിരുന്നു, ലിയനാർഡോയേയും, [[ഡൊമനിക്കോ ഗിർലാൻഡൈയോ|ഗിർലാൻഡൈയോയേയും]] , [[പീറ്റ്രോ പെറുഗ്വിനോ|പെറുഗ്വിനോയേയും]] മറ്റ് ചിത്രകാരന്മാരേയും അത്യധികം സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ പുതിയ തരം പെയിന്റിങ്ങ് തന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയ [[വാൻ ഡെർ ഗോയെസ്]] -ന്റെ [[പോർട്ടിനറി ആൽട്ടർപീസ്]] എന്ന ചിത്രം ഫ്ലോറൻസിലേക്ക് എത്തിചേർന്നത്.<ref name=Rosci1 />എണ്ണച്ചായചിത്രരചനയുടെ ഉപജ്ഞാതാവ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന സികില്യാൻ പെയിന്ററായ [[അന്തോനെല്ലോ ദ മെസ്സീന]] , 1479 -ൽ അദ്ദേഹത്തെ നയിച്ച [[ഗ്യോവന്നി ബെല്ലിനി]] എണ്ണച്ചായ ചിത്രത്തിന്റെ തന്ത്രങ്ങളെ അംഗീകരിച്ചതുമായ [[വെനീസ്|വെനീസിലേക്ക്]] അവിടത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുപ്പെട്ട തന്ത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറ്റാൻ പുറപ്പെട്ടു. പിന്നീടാണ് ലിയനാർഡോ വെനീസ് സന്ദർശിച്ചത്.<ref name=Rosci1 /><ref name=Rach /> രണ്ട് സമകാലീനരായ നിർമ്മാതാക്കളായ [[ഡൊണാറ്റോ ബ്രാമന്റെ]] -യും, [[ആന്റോണിയോ ഡാ സങ്കല്ലോ ദി എൽഡർ]] -യേയും പോലെ ലിയനാർഡോയും പള്ളികളുടെ നിർമ്മാണത്തിനായുള്ള രൂപരേഖകൾ പരീക്ഷണാർത്ഥം വരച്ചിട്ടുണ്ട്,അവയിലെ ചിലതൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലേഖനങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്,രൂപരേഖകളും,കാഴ്ചകളും. എന്നാൽ അവയൊന്നിനേയും ഇതുവരെയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടില്ല.<ref name=Rosci1 /><ref>Hartt, pp.391–92</ref> [[പ്രമാണം:Ghirlandaio a-pucci-lorenzo-de-medici-f-sassetti 1.jpg|thumb|upright|390px|ലോറൻസോ ഡി ' മെഡികിയും ആന്റോണിയോ പുക്കിയും. ഫ്രാൻസെസ്കോ സാസെറ്റി, ഗ്യിലൈയോ ഡി'മെഡികിയൊടൊപ്പം, [[ഡൊമനിക്കോ ഗിർലാൻഡൈയോ]] വരച്ച ചുമർചിത്രം.]] ലിയനാർഡോയുടെ രാഷ്ട്രീയപരമായ സമകാലീനൻ അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ മൂന്ന് വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളതും,1478, [[പാസ്സി കോൺസ്പിരസി]] -യിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഗ്യുല്ലിനി -യുടെ സഹോദരനുമായ [[ലോറൻസോ മെഡികി]] ആയിരുന്നു.ലിയനാർഡോവിനെ മെഡികി കോടതിയിൽ നിന്ന് അമ്പാസഡറായ അയച്ച, 1479 1499 കലായളവിൽ [[മിലാൻ|മിലാനിനെ]] ഭരിച്ച [[ലുഡോവികോ ഇൽ മോറോ]] -യും, ലിയനാർഡോയുടെ അതേ പ്രായമായിരുന്നു.<ref name=Rosci1 /> ആൽബെർട്ടിയോടൊപ്പം ലിയനാർഡോ മെഡികിയുടെ വീട് സന്ർശിച്ചു,എന്നാൽ പ്രതേക കാരണത്താൽ അവർ, പഴയ മനുഷ്യശാസ്തരജ്ഞനായിരുന്ന [[മാർസിലിഗോ ഫികിനോ]] ആയിരുന്നു [[നവപ്ലേറ്റോണിസം|നവപ്ലറ്റോണിസത്തിന്റെ]] ഉപജ്ഞാതാവും എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു;[[ക്രിസ്റ്റഫറോ ലാൻഡിനോ]] എന്ന, ക്ലാസ്സിക്കൽ രചനകളുടെ വ്യഖ്യാന എഴുത്തുകാരനും,[[ജോൺ ആർഗിറോപോളസ്]] എന്ന ഗ്രീക്ക് അദ്ധ്യാപകനും, [[അരിസ്റ്റോട്ടിൽ|അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ]] പ്രവർതനങ്ങൾ തർജ്ജമ ചെയ്തയാളും ആണ് മറ്റുപ്രധാനികൾ.ഒപ്പം മെഡികി അക്കാദമിയെ സംഘാടനം ചെയ്യുന്നതിന് സഹായിച്ച ചെറുപ്പക്കാരനായ,ബുദ്ധിമാനുമായ, [[പികോ ഡെല്ലാ മിറാൻഡോള]] എന്ന തത്ത്വചിന്തകനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമകാലീരരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. <ref name=Rosci1 /><ref name=Rach /><ref>{{cite book|first=Hugh Ross|last=Williamson|title=Lorenzo the Magnificent|url=https://archive.org/details/lorenzomagnifice0000ross|year=1974}}</ref> പിന്നീട് ലിയനാർഡോ എഴുതിയ ഒരു ലേഖനത്തിൽ അതിന്റെ വശത്തിലായി ''മെഡികി എന്നെ നിർമ്മിച്ചു,മെഡികതന്നെ എന്നെ നശിപ്പിച്ചു'' എന്നെഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.ഇത് ലോറൻസോക്കെതിരേയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളാകുമ്പോൾ, ആ സമയം ലിയനാർഡോവിന് മിലാനിലെ കോടതിയിൽ ജോലിയും കിട്ടി.പക്ഷെ ഇപ്പോഴും ആ ഗൂഢാർത്ഥമായ വരികൾകൊണ്ട് അദ്ദേഹം എന്താണ് ഉദ്ദേശിച്ചത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.<ref name=LB /> സാധാരണയായി,ഉയർന്ന നവോത്ഥാനത്തിലെ മൂന്നു ഭീമന്മാരെ ഒരുമിച്ചാണ് പേരിവിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ലിയനാർഡോവും,മൈക്കലാഞ്ചലോവും,റാഫേലും ഒരേ തലമുറയിൽപ്പെട്ടവരല്ല.മൈക്കലാഞ്ചോ ജനിച്ചപ്പോൾ ലിയനാർഡോവിന് മുപ്പത്തി-രണ്ടും, റാഫേൽ ജനിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് മുപ്പത്തി-ഒന്നുമായിരുന്നു.<ref name=Rosci1 />ലിയനാർഡോക്ക് ശേഷം, റാഫേൽ 1520-ൽ തന്റെ 37-ാം വയസ്സിൽ മരണമടയുകയുണ്ടായി,എന്നാൽ മൈക്കലാഞ്ചലോ അടുത്ത് 45 വർഷം തന്റെ നിർമ്മാണം തുടർന്ന് പോന്നൂ.<ref name=Bruck>{{cite book|first=Gene A.|last=Brucker|title=Renaissance Florence|url=https://archive.org/details/renaissanceflore00bruc_0|year=1969}}</ref><ref name=Rach>{{cite book|first=Ilan|last=Rachum|title=The Renaissance, an Illustrated Encyclopedia|year=1979}}</ref> ===വ്യക്തിജീവിതം=== {{പ്രധാനലേഖനം|ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ സ്വകാര്യജീവിതം}} ലിയനാർഡോവിന്റെ ജീവിതകാലത്തിൽ തന്നെ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിലുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവിനെകുറിച്ചും,"വിശിഷ്ടമായ ശരീര ഘടനയേയും,ഭംഗിയേയും", "പെയ്തൊഴിയാത്ത ശേഭയേയും","ശ്രേഷ്ഠമായ ശക്തിയേയും", "ദാനശീലത്തേയും,രാജോജിതമായ സ്വഭാവത്തേയും,മനസ്സിന്റെ ഭയാനകമായ വിശാലതേയേയും" കുറിച്ച് വാസരി വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Vasari, p.253</ref>അതുപോലെതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ മറ്റു വശങ്ങളും മറ്റുള്ളവരിൽ ജിജ്ഞാസ വർദ്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.അത്തരം ഒരു അദ്ദേഹത്തിലുള്ളഒരു വശം എന്നത് ജീവിതമൂല്യങ്ങൾക്ക് വിലകൽപ്പിക്കുക എന്നതാണ്, വാസരിയുടെ വാക്കുകളനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം, കൂടിലടകപ്പെട്ട പക്ഷികളെ എവിടെകണ്ടാലും തുറന്നുവിടുമായിരുന്നത്രേ.<ref>Vasari, p.257</ref><ref>{{cite book|page=17|url=https://archive.org/stream/gri_33125000944930#page/n47/mode/2up/|author=Müntz, Eugène |year= 1898|title=Leonardo da Vinci. Artist, Thinker, and Man of Science. Volume 1|publisher=William Heinemann|place=London}}</ref> [[പ്രമാണം:Da Vinci Isabella d'Este.jpg|thumb|left|upright|400px|[[ഇസബല്ലാ ഡി'എസ്റ്റെ]] -നെ ചായാഗ്രഹണം ചെയ്യാനായുപയോഗിച്ച പഠനങ്ങൾ(1500) [[ലൂവ്രേ]]]] ലിയനാർഡോവിന് നിറയെ കൂട്ടുകാരുണ്ടായിരുന്നു,ആ കൂട്ടുകാരിൽ പലരും ഇപ്പോൾ അവരവരുടെ മേഖലകളിൽ അവരുടേതായ സ്ഥാനങ്ങളിലോ,അവരുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യത്തിലോ പ്രശസ്തരായവരാണ്.ലിയനാർഡോ,1490 കളിൽ, എഴുതാൻ സഹായിച്ച [[ഡെ ഡിവിനാ പ്രോപ്പോർട്ടിയോനെ]] എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചീതാവായ പ്രശസ്ത ഗണിതജ്ഞനായിരുന്ന [[ലൂക്കാ പസിയോളി]] യയും ആ കൂട്ടുകാരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/special/Leonardo_Master_Draftsman/draftsman_left_essay.asp|title=Leonardo, Left-Handed Draftsman and writer|accessdate=18 October 2009|last=Bambach|first=Carmen|year=2003|location=New York|publisher=Metropolitan Museum of Art|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091110221047/http://www.metmuseum.org/special/leonardo_master_draftsman/draftsman_left_essay.asp|archivedate=2009-11-10|url-status=live}}</ref>.ലിയനാർഡോ, തന്റെ കൂട്ടുകാരിലൊരാളായ [[കെകില്ല്യ ഗാല്ലെറാനി]] യും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് അനിയത്തിമാരായ ഇസബെല്ലയേയും,ബെറ്റ്രികയേയും ഒഴിച്ച്, മറ്റ് ഒരു സ്ത്രീമായും ഒരിക്കലും വളരെ അടുത്ത് ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നില്ല.<ref>Cartwright Ady, Julia. Beatrice d'Este, Duchess of Milan, 1475–1497. Publisher: J.M. Dent, 1899; Cartwright Ady, Julia. Isabella D'Este, Marchioness of Mantua, 1474–1539. Publisher; J.M. Dent, 1903.</ref>[[മാന്റുവാ| മാന്റുവയിലേക്കുള്ള]] യാത്രയിൽ അദ്ദേഹം ഇസബെല്ലയുടെ ഒരു ചായാഗ്രഹണം ചെയ്തു,ആ ചിത്രം മറ്റൊരു ചായാഗ്രഹണം വരക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു എന്ന് കരുതുന്നു,എന്നാൽ ഈ ചിത്രം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref name=LB /> ചങ്ങാത്തത്തിനപ്പുറം, അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിത രഹസ്യങ്ങൾ തന്നിൽ തന്നെ ഒതുക്കി വച്ചു. ലിയനാർഡോയുടെ ലൈഗികത സിദ്ധാന്തീകരണത്തിലും,വിശകലനത്തിലും,പരിഹാസത്തിനും വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. ഈ പ്രവണത ആരംഭിച്ചത് 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധേ്യയും, പിന്നീട് 19-ഉം 20ം-ഉം നൂറ്റാണ്ടിൽ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു,ഇത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാണപ്പെട്ടത് [[സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ്]] -ൽ നിന്നായിരുന്നു.<ref>Sigmund Freud, ''Eine Kindheitserinnerung des Leonardo da Vinci'', (1910)</ref> ലിയനാർഡോ, ഒരുപക്ഷെ ഉറ്റ ചങ്ങാതി ബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരായ സാലൈ -യോടും, മൈൽസി -യോടുമായിരുന്നു.മെൽസി,ലിയനാർഡോയുടെ മരണം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനെ അറിയിക്കാനായി എഴുതിയ കത്തിൽ, ''ലിയനാർഡോയുടെ ശിഷ്യന്മാർ ഇപ്പോഴും വിചാരിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തേപോൽ ഇനിയാരും ഉണ്ടാകില്ല'', എന്നാണ്.പിന്നീട് 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇവരിലെ ബന്ധം ലൈഗികമാണോ എന്ന് ആക്ഷേപങ്ങളുണ്ടായി.1476 -ലെ കോടതി രേഖകളനുസരിച്ച്,ലിയനാർഡോവിന് 21 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹവും,മൂന്ന് ചെറുപ്പക്കാരും,ഒരു ആൺ വേശ്യയുമൊപ്പം [[സോഡോമി]] കേസിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ തെളിവില്ലാത്തതുമൂലം അവർ പുറത്തിറങ്ങി.ആ ദിവസത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വവർഗ്ഗപ്രേമി -ത്വത്തേകുറിച്ചും അതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളിലുള്ള പങ്കിനെകുറിച്ചും ധാരാളം എഴുതപ്പെട്ടു, പ്രതേകിച്ച് ''ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ്'' ''ബാക്കസ്'' എന്ന ചിത്രത്തിലും,ഇതുപോലുള്ള മറ്റ് ചിത്രങ്ങളിലേയും, ലൈംഗികതയും അതിന്റെ സജ്ജീകരണങ്ങളും തെളിച്ചു കാണിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Michael Rocke, ''Forbidden Friendships'' epigraph, p. 148 & N120 p.298</ref> <!-- The info contained here is beyond dispute. It HAS been claimed. Please look at the main article and carry on the argument there. --> ===സഹായികളും , ശിഷ്യന്മാരും=== [[പ്രമാണം:Leonardo da Vinci - Saint John the Baptist C2RMF retouched.jpg|thumb|right|300px|‌''[[ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ്]]'' എന്ന ചിത്രത്തിന് ''സാലൈ'' ആണ് മാതൃക രൂപമായി നിന്നത് എന്ന് കരുതുന്നു. <ref name="Salai as John the Baptist">{{cite news | url=http://www.artdaily.com/index.asp?int_sec=2&int_new=44665 | title=Art Historian Silvano Vinceti Claims Male Model Behind Leonardo da Vinci's Mona Lisa | agency=Associated Press | date=2 February 2011 | accessdate=16 November 2011 | author=Rizzo, Alessandra | archive-date=2015-10-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151029110603/http://artdaily.com/index.asp?int_sec=2&int_new=44665 | url-status=dead }}</ref>'' (c. 1514)—[[ലൂവ്രേ]]]] സാലൈ എന്ന് ചെല്ലപ്പേരുള്ള ഗ്യാൻ ഗിയാകോമോ കാപ്രോട്ടി ഡാ ഓറെനെ, ലിയനാർഡോയുടെ വീട്ടിൽ 1490 കളിലാണ് വീട്ടുജോലിക്കാരനായി ചേർന്നത്.ലിയനാർഡോ ഓരോ ഒരു വർഷം കഴിയുമ്പോൾ സാലൈയുടെ ദുഷ് ചെയ്തികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, "കള്ളനെന്നോ,നുണയനെന്നോ,പിടിവാശിയുള്ളവനെന്നോ,ആർത്തിപിടിച്ചവൻ" എന്നോ വിളിക്കുമായിരുന്നു,എന്നാൽ പിന്നീട് സാലൈ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് ജോലിയെങ്കിലും ചെയ്ത് ആവശ്യമുള്ള പണമോ, മറ്റ് മൂല്യമുള്ള വസ്തുക്കളോ ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ,ആ സമ്പത്ത് തുണികൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>Leonardo, Codex C. 15v, Institut of France. Trans. Richter</ref>എങ്കിലും, ലിയനാർഡോ സാലൈയിൽ സന്തോഷത്തോടെ പെരുമാറി,ഒപ്പം സാലൈ ലിയനാർഡോയുടെ വീട്ടുജോലിക്കാരനായി അടുത്ത മുപ്പതുകൊല്ലം ജോലി ചെയ്തു.<ref>della Chiesa, p. 84</ref>സാലൈ, ആൻഡ്രിയ സാലൈ എന്ന പേരിൽ കുറച്ച് പെയിന്റിങ്ങുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്,പക്ഷെ വാസരി, ലിയനാർഡോ സാലൈ -ന് "പെയിന്റിങ്ങുകളെകുറിച്ചുള്ള തന്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തതുകൊണ്ടാണ്" എന്ന് വിമർശിച്ചു.<ref>Vasari, p. 265"</ref>ലിയനാർഡോയുടെ മറ്റ് ശിഷ്യൻമാരായ [[മാർക്കോ ഡി ഒഗ്ഗിയോനോ]] -യുടേയും , [[ബോൾട്ടാഫ്രിയോ]] -യുടേയും ചിത്രങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച കലാപരമായ അംഗീകാരങ്ങൾ പോലെ സാലൈയുടെ പെയിന്റിങ്ങുകൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. 1515 -ൽ സാലൈ, [[മൊന്നാ വന്നാ]] എന്ന പേരിലുള്ള [[മോണാലിസ|മൊണാ ലിസയുടെ]] നഗ്ന ചിത്രം വരച്ചു.<ref>{{cite web|last=Gross|first=Tom|title=Mona Lisa Goes Topless|work=|publisher=Paintingsdirect.com|date=|url=http://www.paintingsdirect.com/content/artnews/032001/artnews1.html|accessdate=27 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070403073656/http://www.paintingsdirect.com/content/artnews/032001/artnews1.html|archivedate=2007-04-03|url-status=dead}}</ref>സാലൈ അ്ദദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സമയത്ത് മൊണാലിസ എന്ന ചിത്രം സ്വന്തമാക്കുകയും,സാലൈയുടെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് അതിന്റെ മൂല്ല്യം 505 ലിറെ([[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിലേയും]] ,[[തുർക്കി|തുർക്കിയിലേയും]] [[നാണയം]]) ആകുകയും ചെയ്തു,ഇത്രയും ചെറിയ ഒരു പാനൽ പെയിന്റിങ്ങിന് ഈ വില അസാധാരണമായവിധം ഉയർന്നതായിരുന്നു.<ref name=NR>{{cite web|last=Rossiter|first=Nick|title=Could this be the secret of her smile?|work=|publisher=Telegraph.co.UK|date=4 July 2003|url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2003/04/07/banr.xml|accessdate=3 October 2007|location=London|archive-date=2008-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080609213218/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2003%2F04%2F07%2Fbanr.xml|url-status=dead}}</ref> 1506-ൽ ലിയനാർഡോ മറ്റൊരു ശിഷ്യനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.ലിയനാർഡോയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യനായി മാറിയ, [[ലൊമ്പാർഡ്]] അരിസ്റ്റോക്രാറ്റിന്റെ മകനായ കൗണ്ട് [[ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി]] -യായിരുന്നു അത്.മെൽസി ലിയനാർഡോയൊടൊപ്പം ഫ്രാൻസിലേക്ക് യാത്രപോകുകയും, ലിയനാർഡോയുടെ [[മരണം]]വരെ കൂടെയുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു.<ref name=LB /> ലിയനാർഡോയുടെ മരണത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാപരമായ വരകളും, ശാസ്ത്രീയ നിർമ്മാണരേഖകളും,ശേഖരങ്ങളും,എസ്റ്റേറ്റും മെൽസിക്ക് പൈതൃകമായി ലഭിച്ചു. ==പെയിന്റിങ്ങുകൾ== {{ഇതും കാണുക|ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ വരകളുടെ ലിസ്ററ്}} [[File:Leonardo da Vinci - Annunciazione - Google Art Project.jpg|thumb|600px|''[[വിളമ്പരം]]'' (1475–1480)—Uffizi, എന്ന ചിത്രം ലിയനാർഡോയുടെ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളിലെ പൂർത്തീകരിച്ചവയിലൊന്നെന്ന് കരുതുന്നു.]] എന്നാലും ലിയനാർഡോ അറിയപ്പെട്ടതും, പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടതും ഒരു ശാസ്ത്രകാരനായും, നിർമ്മാതാവായുമാണ്,പക്ഷെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 400 വർഷങ്ങളിലെ പ്രശസ്തി നിലനിർത്തിയത് അദ്ദേഹം നേടിയ പെയിന്റർ പതവിയും, കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വരകളും,മറ്റു മാസ്റ്റർ പീസുകളുമാണ്.<ref>By the 1490s Leonardo had already been described as a "Divine" painter. His fame is discussed by Daniel Arasse in ''Leonardo da Vinci'', pp. 11–15</ref> ഈ ചിത്രങ്ങളൊക്കെ വ്യത്യസ്ത രീതികളുടെ അവലംബം മൂലം വളരെ ശ്രദ്ധേയവും, കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ ശൈലി അനുവർത്തിച്ചതും, കലാഭിജ്ഞനും,എഴുത്തുകാരും വളരെയധികം ചർച്ചചെയ്തതും കൂടിയാണ്.ഇതൊക്കേയും, പിന്നെ, പെയിന്റിങ്ങിന്റെ പുറത്ത് അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ച തന്ത്രങ്ങളുമൊക്കെ ലിയനാർഡോയുടെ പെയിന്റിങ്ങുകളെ വിശിഷ്ടമായ ഒന്നാക്കി,ഒപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[അനാട്ടമി]]യിലേയും, [[പ്രകാശം|പ്രകാശത്തിലേയും]],[[സസ്യശാസ്ത്രം|സസ്യശാസ്ത്രത്തിലേയും]],[[ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം|ഭൂഗർഭശാസ്ത്രത്തിലേയും]] [[ഫിസിയോഗ്നോമി|ഫിസിയോഗ്നോമിയിലേയും]] സൂക്ഷ്മമായ അറിവ് മനുഷ്യന്റെ വികാര വിചാരങ്ങളെകുറിച്ചും ഭാവങ്ങളെകുറിച്ചും അപ്പോഴുള്ള ശാരീരിക മാറ്റങ്ങളും, ചലനങ്ങളുമകൊ്കെ മനസ്സിലാക്കാനും, അത് ലിയനാർഡോയുടെ ചിത്രത്തിലെ മനുഷ്യരൂപങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനും സാധിച്ചു. ലിയനാർഡോയുടെ ഈ അസാധാരണ കഴിവുകളൊക്കെ സംയോജിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ് ''[[മൊണാലിസ|മൊണാലിസയും]]'' , ''[[അന്ത്യ അത്താഴം|അന്ത്യ അത്താഴവും]]'' , ''വെർജിൻ ആന്റ് ദി റോക്ക്'' -ഉം.<ref>These qualities of Leonardo's works are discussed by Frederick Hartt in ''A History of Italian Renaissance Art'', pp. 387–411.</ref> [[പ്രമാണം:Leonardo, san girolamo.jpg|left|thumb|upright|400px|ഒരു പൂർത്തിയാകാത്ത ചിത്രം - ''മരുഭൂമി ജനതമായ മനസ്സോടെ എസ്‍ടി. ജെറോം'', (c.&nbsp;1480), [[വത്തിക്കാൻ]]]] ===ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങൾ=== ലിയനാർഡോയുടെ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത് [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ| വെറോച്ചിയോയുടെ]] ഒപ്പംചേർന്ന് വരച്ച [[ക്രിസ്തുവിന്റെ മാമോദീസ]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ നിന്നാണ്.മറ്റ് രണ്ട് ചിത്രങ്ങളുടേയും കീഴെ ലിയനാർഡോ പണിപ്പുരയിലായിരുന്ന കാലയളവിലെ തിയ്യതിയാണ് കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്,അവ രണ്ടും [[മംഗളവാർത്ത|മംഗളവാർത്തയെ]] കാണിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു.ഒരു ചിത്രം ചെറുതും, 59 സെ.മീ നീളവും,14 സെ.മീ വീതിയുമുള്ളതാണ്. ഇതൊരു പ്രെഡല്ല ചിത്രമായതുകൊണ്ടു തന്നെ അതിന്റെ താഴ് ഭാഗത്തിന് കൂടുതൽ സ്ഥലം വേണ്ടിവരുകയും,[[ലോറൻസോ ഡി ക്രെഡി]] -യുടെ ഇാ തരം പെയിന്റിങ്ങ് വേർതിരിയുകയും ചെയ്തു.രണ്ടാമത്തേത് കുറച്ച് വലിയ ചിത്രമാണ്, 217 സെ.മീ നീളമതിനുണ്ട്.<ref>della Chiesa, pp. 88, 90</ref> ഫ്രാ ആഞ്ചെലിക്കോയുടെ വളരെ പ്രശ്സ്തി നേടിയ [[മറിയം]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ, ചിത്രത്തിന്റെ ഇടതുവശത്തായി മറിയം ഇരിക്കുകയേയും, തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ചിറകുകളുയർത്തി ലില്ലി പൂവ് നൽകുന്ന മാലാഖയേയും, വരച്ചിരിക്കുന്നതുപോലുള്ള രൂപകൽപ്പന തന്നെയാണ്, മുകളിലെ രണ്ട് മംഗളവാർത്ത ചിത്രത്തിലും ലിയനാർഡോ നടത്തിയിട്ടുള്ളത്.എന്നിരുന്നാലും ഇതിലെ വലിയ പെയിന്റിങ്ങ്, ഒരിക്കൽ [[ഡൊമനിക്കോ ഗിർലാൻഡൈയോ|ഗിർലാൻഡൈയോക്ക്]] അവകാശമുള്ളതായിരുന്നു.ഇന്നത് ലിയനാർഡോക്കായി.<ref name=Berti>{{cite book| first = Luciano | last = Berti | title = The Uffizi | url = https://archive.org/details/uffizivasaricorr0000luci | year = 1971 | pages = [https://archive.org/details/uffizivasaricorr0000luci/page/59 59]–62}}</ref> ചെറിയ ചിത്രത്തിൽ മറിയത്തിന്റെ പിൻതിരിഞ്ഞ കണ്ണും,മടക്കിയ കൈകളും എന്ന ഭാവത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു,അത് പ്രതീകവത്‌കരിക്കുന്നത് ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയെയാണ്.വലിയ ചിത്രത്തിലാണെങ്കിൽ എങ്ങനെയായാലും മറിയം വിധേയത്വത്തോടെയല്ല.ഒരു പെൺകുട്ടി,അവളുടെ അപ്രതീക്ഷതിമായ ദൂതൻ ബൈബിളിൽ ഒരു വിരൽവച്ച് ആ സ്ഥലം അടയാളപ്പെടുത്തി അത്ഭുതപ്പെടുന്നതുപോലേയോ,അഭിവാദ്യം അറിയുക്കുന്നതുപോലേയോ കൈയുയർത്തി മറിയത്തിന്റെ ബൈബിൾ വായനയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയാണ്.<ref name=Hartt /> ഇതൊക്കെ, ഈ ക്ഷമയുള്ള ചെറുപ്പക്കാരിയായ സ്ത്രീ തന്നെയാണ് [[ദൈവമാതാവ്]] എന്ന അറിയിക്കുന്നു,വിധിക്കു കീഴടങ്ങലിലൂടെയല്ല, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ.ഈ ചിത്രത്തിൽ ആ ചെറുപ്പക്കാരിയായ മറിയത്തിന് മനുഷ്യ മുഖം നൽകുകയും ദൈവത്തിന്റെ അവതാരത്തിൽ മനുഷ്യകുലത്തിനുള്ള വലിയ പങ്കെന്താണ് നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുകത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ===1480 -കളിലെ പെയിന്റിങ്ങുകൾ=== [[പ്രമാണം:Leonardo da Vinci Virgin of the Rocks (National Gallery London).jpg|thumb|350px|''[[വിർജിൻ ഓഫ് ദ റോക്ക്സ്]]'', [[നാഷ്ണൽ ഗാലറി]],[[ലണ്ടൺ]], ലിയനാർഡോയുടെ പ്രകൃതി സ്നേഹ്ത്തെ വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്ന ഒന്ന്.]] ലിയനാർഡോയ്ക്ക് രണ്ട് പ്രധാനപ്പെട്ട കമ്മീഷൻ എത്തുകയും,രചനാ രീതിയുടെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചുകൊണ്ടുള്ള മറ്റൊരു ചിത്രം തുടങ്ങിവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.രണ്ടോ മൂന്നോ ചിത്രങ്ങൾ പൂർത്തീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല,പണം കൊടുത്ത് തീരാതിരുന്ന പ്രയാസം മൂലം മൂന്നാമത്തേ പെയിന്റിങ്ങ് പൂർത്തിയാവാൻ കുറച്ച് നാളുകൾ പിടിച്ചു.ഇതിലെ ഒരു ചിത്രമാണ് ''എസ്.ടി ജോറോം ഇൻ വൈൽഡേർനെസ്സ്''.ബോർട്ടോലോൺ എന്ന സഹായി പറയുന്നത് ഈ ചിത്രം ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു പ്രതേക സാഹചര്യവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ്,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയറികുറുപ്പുകളിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്:"ഞാൻ വിചാരിച്ചു ഞാൻ ജീവിക്കാൻ പഠിക്കുകയാണെന്ന്, എന്നാൽ അങ്ങനെയല്ല, ഞാൻ മരിക്കാനായിരുന്നു പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്."<ref name=LB /> എന്നിരുന്നാലും ചിത്രം വര കഷ്ടിച്ച് തുടങ്ങി,ആ രചനാരീതി കാണാവുന്നതായിരുന്നു,എന്നാൽ അസാധാരണവും.{{refn|The painting, which in the 18th century belonged to [[Angelica Kauffman]], was later cut up. The two main sections were found in a junk shop and cobbler's shop and were reunited.<ref name=Wasser2 /> It is probable that outer parts of the composition are missing.|group=nb}}പശ്ചാതാപകനായ [[ജെറോം]] ചിത്രത്തിന്റെ നടുക്കിലെ ഇടമാണ് കൈവശം വയ്ക്കുന്നത്,കർണ്ണരേഖയിൽ നിന്ന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതരത്തിലും,പിന്നെ മുകളിൽ നിന്ന് കുറച്ച് കാണാനും സാധിക്കുന്ന തരത്തിലുമാണ് അത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുട്ടുകുത്തി നിൽക്കുന്ന രംഗം,ഒരു തരം ട്രാപ്പെസെയിഡ് രൂപത്തിലേക്ക് മാറിയതുപോലെ തോന്നുന്നു,ഒരു കൈ ചിത്രത്തിന്റെ പുറത്തേ മൂലയിലേക്ക് വലിച്ചുനീട്ടിയതുപോലേയും,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉറ്റു നോട്ടം ഏതിർവശത്തിലേക്കുമാകത്തക്കവിധത്തിലാണ് ചിത്രം.ജെ.വാസ്സെർമാൻ, ലിയനാർഡോയുടെ പെയിന്റിങ്ങും,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരശാസ്ത്ര പഠനവുമായുള്ള ബന്ധത്തെ കുറിച്ച് എടുത്ത് പറയുന്നുണ്ട്.<ref name=Wasser2>Wasserman, pp.104–6</ref>പരന്നുകിടക്കുന്ന നിലത്തിന് അക്കരെ ഒരു ചിഹ്നം ആയി,ചിത്രത്തിന്റെ നിലത്തിന് കുറുകെയായി, വാൽ രണ്ടായി ചുരുട്ടി ശ്രേഷ്നായ ഒരു സിംഹം ഇരിക്കുന്നുണ്ട്.ആ ചിത്രത്തിലെ മറ്റു സവിശേഷമായ കാര്യങ്ങളെന്നത്, രൂപത്തിന്റെ നിഴലിന് എതിരേ കിടക്കുന്ന പരുപരുത്ത പാറകളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രദേശമാണ്. സ്കോപ്പെറ്റോവിലെ സാൻ ഡൊണാറ്റോ എന്ന മഠത്തിലെ, മഠവാസികളിൽ നിന്നുമുള്ള കമ്മീഷന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രൂപീകൃതമായതാണ്, ശൗര്യം നിറഞ്ഞ രചനാ രീതിയോടുകൂടിയ രൂപവും,വ്യക്തിപരമായ നാടകീയത ഉള്ള പ്രകൃതി ദൃശ്യത്തിന്റെ ഗണങ്ങളും ഒക്കെ കൂടിചേരുന്ന ശ്രേഷ്ഠമായതും,എന്നാൽ പൂർത്തീകരിക്കാത്തതുമായ [[അഡോറേഷൻ ഓഫ് ദി മാഗി]] എന്ന ചിത്രം. ഇത് വളരെ സങ്കീർമായ രചനാ രീതിയായിരുന്നു,250 x 250 സെ.മീ ആണ് ഇതിന്റെ വലിപ്പം.ലിയനാർഡോ അസംഖ്യം ഡ്രോയി യിങ്ങ്സും, ആദ്യമപരമായ പഠനങ്ങളും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.പശ്ചാത്തലത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന,എന്നാൽ നശിക്കപ്പെട്ട [[ഉദാത്തവാസ്തുവിദ്യ]] യുടെ രേഖീയമായ വീക്ഷണകോണിനെ കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ ഒന്നും അതിലുൾപ്പെടുന്നു.എന്നാൽ 1482 -ൽ ലിയനാർഡോ [[ലോറെൻസോ ഡി മെഡികി]] യുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം [[ലുഡോവിക്കോ ഇൽ മോറോ]] യുടെ ഓത്താശ പിടിച്ചുപറ്റാനായി [[മിലാൻ|മിലാനിലേക്ക്]] പോകണ്ടിവന്നു,അതോടെ ആ പെയിന്റിങ്ങ് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Chiesa83 /><ref name=Berti /> ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട പെയിന്റിങ്ങ് കോൺഫേർനിറ്റിയുടെ പരിശുദ്ധ ആശയഗ്രഹണത്തിനായി മിലാനിൽ വച്ച് കമ്മീഷൻ ചെയ്ത,[[വിർജിൻ ഓഫ് ദി റോക്ക്സ്]] ആയിരുന്നു.നേരത്തേ അലങ്കാരപണികളൊക്കെ ചെയ്ത് തീർത്ത ഈ ചിത്രം പൂർത്തീകരിക്കാനായി [[ഡി പ്രെഡിസ് സഹോദരന്മാർ|ഡി പ്രെഡിസ് സഹോദരന്മാരുടെ]] സഹായം ആവശ്യമായിവന്നു, കാരണം വളരെ വലിപ്പമുള്ള ഈ ആൽത്തറയിൽ നിറങ്ങൾ നിറക്കാൻ നല്ലൊരു സഹായം തന്നെ ആവശ്യമായിരുന്നു.<ref>Wasserman, p.108</ref> [[ക്രിസ്തു]] വിന്റെ ശൈശവകാലത്ത്, ഒരു മാലാഖയുടെ സംരക്ഷണതയിൽ [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലേക്ക്]] പോയികൊണ്ടിരുന്ന, കുട്ടിയായിരുന്ന [[യഹ്‌യ|ജോൺ ദി ബാപ്ററിസ്റ്റ്]], [[പരിശുദ്ധകുടുംബം|പരിശുദ്ധ കുടുംബത്തെ]] കാണുന്ന സന്ദർഭത്തിലെ കെട്ടിചമച്ച കഥകൾ ലിയനാർഡോ വരക്കാനായി തീരുമാനിച്ചു.ഈ പെയിന്റിങ്ങ്, ലിയനാർഡോയുടെ ചിത്രമായതുകൊണ്ടുതന്നെ ജോണിനെ തിരിച്ചറിയും വിധവും, യേശുവിനെ വന്ദിക്കുന്ന വിധത്തിലുമാണ് വരച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒപ്പം,തെന്നിവീഴുന്ന കല്ലുകളും,കളകളാരവം പൊഴിക്കുന്ന ജലവും, നിറഞ്ഞ പ്രകൃതി ദൃശ്യത്തിനു ചുറ്റും മനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ മുട്ടുകുത്തി ഉണ്ണിയേശുവിനെ വന്ദിക്കുന്നതും കാണിച്ചു തരുന്നു.<ref>{{cite web | title =The Mysterious Virgin | work = | publisher =[[National Gallery, London]] | url =http://www.nationalgallery.org.uk/collection/features/potm/2006/may/feature1.htm | accessdate =27 September 2007 | archive-date =2007-10-15 | archive-url =https://web.archive.org/web/20071015062743/http://nationalgallery.org.uk/collection/features/potm/2006/may/feature1.htm | url-status =dead }}</ref> ഇത് കുറച്ച് വലിയ ചിത്രം തന്നെയാണ്,ഏതാണ്ട് 200 x 120 സെ.മീ വലിപ്പം വരുന്നു,പക്ഷെ എസ്.ടി ഡോണാട്ടോ യിലെ മഠവാസികൾക്ക് കമ്മീഷൻ ചെയ്ത ചിത്രത്തിന്റേതത്ര സങ്കീർണത ഇവിടെ വരുന്നില്ല,കാരണം നാല് രൂപങ്ങളും, ഏറെകുറേ അൻപത് കല്ലുകളും,വാസ്തുവിദ്യയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിശദാംശങ്ങളേക്കാൾ സാമാന്യം കുറവുമാണ് ഈ ചിത്രം.അങ്ങനെയവസാനം ഈ ചിത്രം പൂർത്തിയായി;വാസ്തവത്തിൽ ഈ ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ട് രൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.ഒന്ന് കോൺഫേർനിറ്റിയുടെ ചാപ്പലിൽ ബാക്കി വന്നതും,മറ്റൊന്ന് ലിയനാർഡോ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലേക്ക്]] എടുത്തുകൊണ്ടുപോയതും.പക്ഷെ ആ സദോഹരന്മാർ അവർക്കവരുടെ പെയിന്റിങ്ങ് കിട്ടിയില്ല,അടുത്ത നൂറ്റാണ്ടുവരുംവരെ, അവർക്കായുള്ള പണവും.<ref name=DA>{{cite book | first = Daniel | last = Arasse | title = Leonardo da Vinci | url = https://archive.org/details/leonardodavincir0000aras | year = 1998 }}</ref><ref name="Chiesa85" /> ===1490-കളിലെ പെയിന്റിങ്ങ്സ്=== 1490 -കളിലെ ലിയനാർഡോയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പെയിന്റിങ്ങ് മിലാനിലെ സാന്റാ മറിയ ഡെല്ലാ ഗ്രാസിയെ എന്ന മഠത്തിന്റെ ഊട്ടുപുരക്കായി വരച്ച [[അന്ത്യ അത്താഴം|അന്ത്യ അത്താഴമായിരുന്നു]].[[ക്രിസ്തു]] -വിന്റെ അവസാന നാളുകൾ എണ്ണിതിട്ടപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, ക്രിസ്തുവും,ശിഷ്യന്മാരും ചേർന്ന് പങ്കിട്ട അവസാനത്തെ അത്താഴത്തെ കാണിച്ചു തരികയാണ് ഈ ചിത്രം.''നിങ്ങളിലൊരാൾ എന്നെ വഞ്ചിക്കും'' എന്ന് യേശു പറയുന്നത് ഈ നിമിഷത്തിലാണ്.ക്രിസ്തുവിന്റെ 12 പൂക്കളിൽ അമ്പരപ്പ് സൃഷ്ടിച്ച [[കഥ]]യാണ് ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ ലിയനാർഡോ പറയാനാഗ്രഹിക്കുന്നത്. <ref name=DA /> നോവലിസ്റ്റായ [[മാട്ടെല്ലോ ബാൻഡെല്ലോ]] ലിയനാർഡോ വരച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ കുറേ കാര്യങങൾ നിരീക്ഷിച്ചതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അക്കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ എഴുതിവച്ചു,അദ്ദേഹം ചില നാളുകൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ, സൂര്യൻ ഉദിച്ച മുതൽ, അസ്തമിക്കുംവരേയും വരച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും,പക്ഷെ അതിനുശേഷം ലിയനാഡോ മൂന്നോ നാലോ, ദിവസം ഒന്നും വരക്കാതേയുമിരിക്കും.<ref>Wasserman, p.124</ref>ലിയനാർഡോ ലുഡോവിക്കോയെ ഇടപെടുത്തും വരേയും,അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരുന്ന [[ക്രിസ്‌തീയ മഠാധിപതി]] -യുടെ ധാരണശക്തിക്കും അപ്പുറമായിരുന്നു ആ ചിത്രം.ലിയനാർഡോയുടെ, ക്രിസ്തുവിന്റേയും,വിശ്വാസവഞ്ചകരായ ജൂതരുടേയും മുഖത്തെ മതിയാവോളം വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയുന്ന കഴിവുമൂലം എത്രത്തോളം കഷ്ടപ്പെട്ടി ട്ടുണ്ടെന്ന് [[വാസരി]] വിവരിക്കുന്നുണ്ട്,ഒപ്പം അവിടത്തെ നാടുവാഴിയോട് ആ മഠത്തിലെ തന്നെ ക്രിസ്‌തീയ മഠാധിപതിയെ തന്റെ ചിത്രത്തിന് ഉദാഹരണ രൂപമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സമ്മതം തന്നതിൽ ലിയനാർഡോ കടപ്പെട്ടവാനാണെന്നും പറയുന്നുണ്ട്.<ref>Vasari, p.263</ref> അങ്ങനെ ആ ചിത്രത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിൽ ആ ചിത്രം രൂപകൽപ്പനയുടേയും,വർണ്ണനയുടേയും മാസ്റ്റർ പീസായി മാറി.<ref>Vasari, p.262</ref>പക്ഷെ പെട്ടെന്നുതന്നെ അധഃപതിക്കുകയും ചെയ്തു,പിന്നീട് 100 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ ചിത്രം "''പൂർണ്ണമായി അധഃപതിച്ച ഒന്ന്''" എന്ന് വിശേഷിക്കപ്പെട്ടു.<ref>della Chiesa, p.97</ref>ലിയനാർഡോ,തുടർച്ചയായി ഉപയോഗിച്ച് പരിചിതമായിതീർന്ന ഫ്രെസ്കോയിലെ തന്ത്ര്ങ്ങളിൽ നിന്ന് [[ടെമ്പറ]] ഉപയോഗിച്ച്, ആദ്യം പെയിന്റിംഗ് പ്രൈമർ പൂശി വരക്കുന്നതോടെ പശാചത്തലത്തിലെ വിഷയത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയും,അത് മാത്രമായി പൊന്തി വരികയും,മിന്നുകയും ചെയ്യുന്ന തന്ത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>della Chiesa, p.98</ref>എന്നാലും ഈ ചിത്രം തന്നെയാണ് കലയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പുനഃനിർമ്മാണം നടത്തിയതും,വിവിധ മീഡിയങ്ങളിലൂടെ ഇതേ തന്ത്ര്ം സ്വീകരിച്ചതുമായ പെയിന്റിങ്ങ്. ===1500 -കളിലെ പെയിന്റിങ്ങ്=== [[പ്രമാണം:Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg|thumb|left|300px|'''[[മൊണാലിസ]]''' ''അല്ലെങ്കിൽ ലാ ഗിയോകോണ്ടാ'' (1503/05/07)-[[ലൂവ്രേ]]]] ലിയനാർഡോ 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വരച്ച പെയിന്റിങ്ങുകളുടെ കൂട്ടത്തിലെ ചെറിയ ചായാഗ്രഹണമാണ് [[മൊണാലിസ]] അല്ലെങ്കിൽ ''ലാ ഗിയാകോണ്ട''."''ചിരിക്കുന്ന ഒന്ന്''" എന്ന് ഈ ചിത്രത്തെ വിഷേശിപ്പിക്കുന്നു.പ്രെസന്റ് [[എറ]] കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ചിത്രം വാദിക്കത്തക്കവിധത്തിൽ ലോക പ്രശസ്തമായ ഒന്നായിരുന്നു.ആ പ്രശ്സ്ഥി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് എങ്ങും പിടികൊടുക്കാതെ നിൽക്കുന്ന മൊണാലിസയുടെ ചുണ്ടിൽ വിരിയുന്ന ചിരിയിലായിരുന്നു.ഇതിലെ നിഘൂഡത നിറഞ്ഞ സവിശേഷത ഒരുപക്ഷെ,ചിത്രകാരൻ സൂക്ഷ്മമായി ചുണ്ടിന്റേയും,കണ്ണിന്റേയും മൂലകളെ നിഴലിലാക്കിയതായിരിക്കാം,അപ്പോൾ ഈ ചിരിയെ നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയാതെ വരുന്നു.നിഴലിന്റെ തന്ത്രങ്ങളുപോയോഗിച്ച ലിയനാർഡോയുടെ ഈ രീതിയെ [[സ്ഫുമോട്ടോ]] എന്നും, ''ലിയനാർഡോയുടെ പുകവലി'' എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു.വാസരി പറഞ്ഞത്,"ആ ചിരി യഥാർത്ഥ മനുഷ്യന്റെ ചിരിയേക്കാൾ ഹൃദ്യമാകുന്നു;അത് കാണുന്നയാൾക്ക് ആ ചിരി യഥാർത്ഥത്തേക്കാൾ ജീവനുള്ളതായി തോന്നും" എന്നാണ്.<ref>Vasari, p.267</ref>{{refn|Whether or not Vasari had seen the Mona Lisa is the subject of debate. The opinion that he had ''not'' seen the painting is based mainly on the fact that he describes the Mona Lisa as having eyebrows. Daniel Arasse in ''Leonardo da Vinci'' discusses the possibility that Leonardo may have painted the figure with eyebrows which were subsequently removed. (They were not fashionable in the mid-16th century.)<ref name=DA /> The analysis of high resolution scans made by Pascal Cotte has revealed that the Mona Lisa had eyebrows and eyelashes which have been subsequently removed.<ref>{{cite news| publisher=BBC News |title= The Mona Lisa had brows and lashes | date = 22 October 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7056041.stm | accessdate=22 February 2008}}</ref>|group=nb}} ഈ ചിത്രത്തിൽ മറ്റ് സവിശേഷതയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് അലങ്കരിക്കപ്പെടാത്ത വസ്ത്രങ്ങളാണ്,കൈകൾക്കും,കണ്ണുകൾക്കും മറ്റ് വിശദാംശങ്ങളൊന്നും സാമ്യപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല,നാട്യപരമായ പ്രകൃതി ദൃശ്യവും,പശ്ചാത്തലവും ഒക്കെ ലോകം കാണുന്നത് ഒരുതരം ഒഴുക്കിന്റെ രൂപത്തിലാണ്,പിന്നെ ‌[[ഓയിൽ പെയിന്റ്]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള കീഴ്പ്പെടുത്തുന്ന ചായക്കൂട്ടും,അതിശക്തമായ പെയിന്റ്റിങ്ങ് തതന്ര്ങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള രമ്യമായ പ്രകൃതിയും എടുത്ത് പറയേണ്ടുന്നവയാണ്,പക്ഷെ [[ടെമ്പറ]] അതിൽ വീഴുന്നതോടേയും,പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇടകലരുന്നതോടേയും ബ്രഷിന്റെ അടയാളങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാതാകുന്നു.{{refn|Jack Wasserman writes of "the inimitable treatment of the surfaces" of this painting.<ref>Wasserman, p. 144</ref>|group=nb}}വാസരി തന്റെ അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചത്, ഒരു പെയിന്റിങ്ങിന്റെ രീതി, അത്, "ഏറ്റവും ഇച്ഛാശക്തിയുള്ള ഗുരുവിന്റേയും .... ഹൃദയത്തെ ബലക്ഷയപ്പെടുത്തും" എന്നാണ്.<ref>Vasari, p.266</ref> കൃത്യമായ സംരക്ഷണത്തിലൂടെ മനസ്സിലായത്, ഇതിൽ എഴുതിവച്ചിരിക്കുന്ന തിയതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആ നാളുകളിൽ, പാനൽ പെയിന്റിങ്ങിൽ പുനഃവരയോ,കേടുപാട് തീർക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് അപൂർവ്വമായിരുന്നു എന്നാണ്.<ref>della Chiesa, p.103</ref> [[വിർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് എസ്.ടി അന്ന]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ വാസ്സെർമാനെ ''അത്ഭുതവാഹമായ സൗന്ദര്യമെന്ന്'' വർണ്ണിക്കുന്നത്, രചനാസംയോഗത്തിലൂടെ പ്രകൃതി ദൃശ്യത്തിലും,അതിലെ രൂപങ്ങളിലും ആ ചിത്രത്തിന്റെ വിഷയത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്.<ref>Wasserman, p.150</ref> പിന്നെ ഹാർക്കൻസ് വരക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് [[ജെറോം|ജെറോമിന്]] പിന്നിൽ ഒരു വളഞ്ഞ കോണിലാണ്.ഈ ചിത്രത്തെ പതിവിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നതും ഈ ചിത്രത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് രൂപങ്ങൾ രണ്ട് വളഞ്ഞ കോണുകളായി, ഒന്നിനുമകളിലൊന്നായി വരച്ചിരിക്കുന്നതാണ്.[[മറിയം]] ഇരിക്കുന്നത് മറിയത്തിന്റെ അമ്മയായ എസ്.ടി അന്നയുടെ മടിയിലാണ്.അവൾ ഒരു വശത്തേക്ക് ചായ്ഞ്ഞ് ലാമ്പുമായി കളിക്കുന്ന [[യേശു|ഉണ്ണിയേശു]] -വിനെ പിടിച്ചു നിർത്തുകയാണ്,സ്വന്തം ആസന്നമായ ത്യാഗത്തിന്റെ സൂചനകളാണിത്.<ref name=DA /> ഈ പെയിന്റിങ്ങ്,നിരവധിപേർ,നിരവധി തവണ പകർത്തുകയും, [[മൈക്കലാഞ്ചലോ]] , [[റാഫേൽ]] , [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ സാർട്ടോ]] എന്നിവർക്ക് പ്രചോദനമാകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്<ref>della Chiesa, p.109</ref> പിന്നെ പോണോട്ടോർമോ യിലൂടേയും, കൊറെഗ്ഗിയിലൂടേയും ഇത് കടന്നുപോയി.രചനാസംയോഗത്തിലെ ഈ പ്രവണതയെ അനുവർത്തിച്ചതിൽ ചിലരാണ്, [[വെനീസ്|വെനീസിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ വെനീഷ്യൻ]] പെയിന്ററുകളായ [[ടിന്റോറെറ്റൊ]] -യും , വെറോനെസേയും. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header_align = center | header = | image1 = Leonardo da vinci, The Virgin and Child with Saint Anne 01.jpg | width1 =220 | alt1 = | image2 =Leonardo da Vinci - Virgin and Child with Ss Anne and John the Baptist.jpg | width2 = 250 | alt2 = }} ===ഡ്രോയിങ്ങുകൾ=== ലിയനാർഡോ ഒരു വിപുലമായ ചിത്രകാരനല്ല,എന്നാൽ വിപുലമായി മാതൃകഎഴുതുന്ന ഒരു വ്യക്തിയാണ്,ലേഖനങ്ങൾ ചെറിയ വരകളോടെേയും,വിശദാംശങ്ങളോടേയും ,എഴുതി.എല്ലാ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധയിൽ വരുത്താൻ അതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.അതിൽ പെയിന്റിങ്ങിനുവേണ്ടിയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ ഉൾപ്പെടുന്നു,ഇതിന്റെ തുടക്ക കാഴ്ചകൾ ലിയനാർഡോയുടെ ''ദി അഡോറേഷൻ ഓഫ് ദി മാഗി'' , ''ദി വിർജിൻ ഓഫ് ദി റോക്ക്'' പിന്നെ ''[[അന്ത്യ അത്താഴം]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ കാണാം.<ref name=Popham /> അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന 1473 -ൽ വരച്ച ''ദി [[ആർണോ വാലി]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ നദികളുടേയും,പർവതങ്ങളുടേയും,മൊണ്ടേലുപ്പോ എന്ന കൊട്ടാരത്തിന്റേയും,കൃഷി സ്ഥലത്തിന്റേയും ശ്രേഷ്ഠമായ വിശദീകരണങ്ങൾ കാണാം.<ref name=LB /><ref name=Popham>{{cite book | first = A.E. | last = Popham | title = The Drawings of Leonardo da Vinci | year = 1946 }}</ref> ലിയനാർഡോയുടെ പ്രശസ്ത ഡ്രോയിങ്ങുകളുടെ കൂട്ടത്തിലുള്ള,മനുഷ്യ ശരീരത്തിന്റെ അനുപാതത്തെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന [[വിട്രൂവിയൻ മാൻ]] -നെ,[[ലൂവ്രേ]] യിലെ [[ദി വിർജിൻ ഓഫ് ദി റോക്ക്സ്]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ,''മാലാഖയുടെ തല'' വരക്കാനായി പ്രയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്,ഒപ്പം ''[[ബെത്‌ലഹേം]] -ന്റെ നക്ഷ്ത്രത്തിന്റെ'' സസ്യ പഠനവും,നിറപേപ്പറിലെ, കറുത്ത ചോക്കുകൊണ്ടുള്ള വലിയ (160x100) ഡ്രോയിങ്ങും, [[ലണ്ടൺ|ലണ്ടണിലെ]] നാഷ്ണൽ ഗാലറിയിലെ, ദി വിർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് എസ്.ടി അന്ന ആന്റ് എസ്.ടി ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് എന്ന ചിത്രത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=Popham />ഈ ഡ്രോയിങ്ങിൽ, [[മൊണാലിസ|മൊണാ ലിസയിൽ]] പ്രയോഗിച്ചിട്ടുള്ള, നിഘൂഢമായ [[സ്ഫുമാറ്റോ]] -യുടെ നിഴലിന്റെ തന്ത്രമാണ് പ്രയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്.അതിൽ നിന്നും ചിന്തിക്കാം,ലുവ്രേയിലെ [[ദി വിർജിൻ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് എസ്.ടി അന്ന]] എന്ന ചിത്രത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഇതിൽ നിന്ന് ഒരു പെയിന്റിങ്ങ് ചെയ്തിട്ടില്ല എന്ന്.<ref>della Chiesa, p. 102</ref> മറ്റ് ഡ്രോയിങ്ങുകൾ, അനേകമുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ കാരിക്കേച്ചറുകളായാണ് വരച്ചിരിക്കുന്നത്,കാരണം,അതിശയോക്തിയാണെങ്കിലും,അവയൊക്കെ ജീവിച്ചിരുന്ന,എന്നാൽ ജിവനില്ലാത്ത ശരീരങ്ങളിലെ നിരീക്ഷണത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായവയാണ്.വാസരി പറഞ്ഞത്, ലിയനാർഡോ ഒരിക്കൽ ഒരു ഹൃദയഹാരിയായ വ്യക്തിയുടെ മുഖം കണ്ടാൽ, ആയാളെ, ആ ദിവസം മുഴുവനും പിന്തുടരുകയും,നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും, എന്നാണ്.<ref>Vasari, p. 261</ref>സാലൈയുടെ കൂട്ടുകാരനായ,ഒരു സുന്ദരനായ ചെറുപ്പക്കാരനെ കുറിച്ചും,മറ്റ് സൗന്ദര്യമുള്ള ചെറുപ്പക്കാരെകുറിച്ചും, അസംഖ്യം പഠനങ്ങൾ അദ്ദേഹം നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്,അവരൊക്കേയും ആകർഷണീയമായ മുഖ ഭാവമുള്ളവരായിരുന്നു,അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ "ഗ്രേഷ്യൻ ‍പ്രോഫൈൽ" എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref group="nb">The "Grecian profile" has a continuous straight line from forehead to nose-tip, the bridge of the nose being exceptionally high. It is a feature of many [[Ancient Greek sculpture|Classical Greek]] statues.</ref>ആ മുഖങ്ങൾക്ക് ധീരയോദാക്കാന്മാരുടെ ഭാവവുമുണ്ടായിരുന്നു.<ref name=Popham />സാലൈ പ്രത്യക്ഷനായിരിക്കുന്നത് ഫാൻസി വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞ രൂപത്തിലാണ്.ലിയനാർഡോവിന് ചിലപ്പോൾ അറിഞ്ഞിരിക്കാം,ഇവയൊക്കെ നാടകത്തിന്റെ രംഗങ്ങൾക്കായി സഹായിച്ചേക്കാം എന്ന്.മറ്റുള്ള അതിസൂക്ഷ്മമായ ഡ്രോയിങ്ങ്സും തുണിത്തരങ്ങളെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ എടുത്ത് പറയുന്നു.ലിയനാർഡോയുടെ മുദ്രപതിപ്പിച്ച മാറ്റത്തിലൊന്ന്,ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളിലെ ഈ തുണിത്തരങ്ങളെ വരക്കുന്നതായിരുന്നു. മറ്റൊരു, പലപ്പോഴായി പുനനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഡ്രോയിങ്ങ്സിലൊന്നാണ് 1479-ൽ [[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസിൽ]] വച്ച് വരച്ച, പാസ്സി കൊൺസ്പിറസി -യിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ലോറൻസോ ഡി മെഡികി യുടെ സഹോദരനായ ഗ്വില്യാനോ യുടെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, ബെർനാർഡോ ബാറോൺകെല്ലിയു ശരീരത്തെ കാണിക്കുന്ന, ഭീകരമായ ഒരു ചിത്രം.<ref name=Popham /> പക്ഷപാതരഹിതമായ ധർമ്മനീതി യോടെ ,ലിയനാർഡോ '''മിറർ റൈറ്റിങ്ങിന്'''[https://en.wikipedia.org/wiki/Mirror_writing] റജിസ്റ്റർ ചെയ്തു.ലിയനാർഡോ മരിക്കുന്ന സമയത്ത് ബാർണോക്കെല്ലി ആ മിറർ റൈറ്റിങ്ങോടുകൂടിയ കുപ്പായമാണണിഞ്ഞിരുന്നത്. ==നിരീക്ഷണങ്ങളും നിർമ്മാണങ്ങളും== {{Main|https://en.wikipedia.org/wiki/Science_and_inventions_of_Leonardo_da_Vinci}} [[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|ദി ''[[വിട്രൂവിയൻ മാൻ]]'' (c.&nbsp;1485) [[ആക്കാദമിയ]],[[വെനീസ്]]]] ===ലേഖനങ്ങളും , നോട്ടുകളും=== {{See also|List of works by Leonardo da Vinci#Manuscripts}} [[റിനെസ്സാൻസ്]] -ലെ [[മാനവികത]] -യുട കാലഘട്ടം അറിയപ്പെടുന്നത്,[[ശാസ്ത്രം|ശാസ്ത്രത്തിലേയും]] , [[കല|കലയിലേയും]] ഇരു ധ്രുവങ്ങൾ പോലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളെ അന്യോനം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താത്ത കാലമെന്നാണ്,ബഹുമുഖ പ്രതിഭയായ,ഡാവിഞ്ചി ശാസ്ത്രവും, വാസ്തുവിദ്യയും പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്,അതദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുമുണ്ട്.<ref name=DA />ഈ പഠനങ്ങളൊക്കെ നോട്ടുകളായും,ഡ്രോയിങ്ങ്സുകളായും, 13,000 പേജുകളിലായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്,ഇത് സാധ്യമായത്,ഫ്യൂസ് ആർട്ടിലൂടേയും, [[പ്രകൃതിയുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രം|പ്രകൃതിയുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിലൂടേയും]] ആണ്(ആധൂനികകാലത്തെ ആധൂനിക ശാസ്ത്രം).ഇവയൊക്കെ നിർമ്മിച്ചതിനും,നിർമ്മിക്കപ്പട്ടതിനും കാരണം ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതവും,സഞ്ചാരവും,പിന്നെ ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തിലൂടെയുള്ള തുടർച്ചയായുള്ള നിരീക്ഷണവുമാണ്.<ref name=DA /> ലിയനാർഡോയുടെ മിക്ക എഴുത്തു രീതിയും മിറർ റൈറ്റിങ്ങിലൂടെയായിരുന്നു.ചിലപ്പോൾ ഇതിന്റെ കാരണം നാം നിർദ്ദേശിച്ച കാരങ്ങൾക്കതീതമായേക്കാം.ലിയനാർഡോ തന്റെ ഇടത് കൈ കൊണ്ട് എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്,വലതുവശത്തു നിന്ന് ഇടത്തേ വശത്തേക്ക് എഴുതി പോകുവാൻ എളുപ്പമായതുകൊണ്ടാവാം.<ref group="nb">Left-handed writers using a split nib or quill pen experience difficulty pushing the pen from left to right across the page.</ref>[[File:Da Vinci Studies of Embryos Luc Viatour.jpg|thumb|left|ഗർഭസ്ഥ ശിശു ഭ്രൂണാവസ്ഥയിലിരിക്കുന്നതിനെകുറിച്ച് ലിയനാർഡോയുടെ പഠനങ്ങളെ കാണിക്കുന്ന ഒരു പേജ്(c.&nbsp;1510) റോയൽ ലൈബ്രറി, [[വിന്റ്സർ കൊട്ടാരം]]]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോട്ടുകളും,ഡ്രോയിങ്ങ്സും ചിന്തയുടേയും,താത്പര്യത്തിന്റേയും വിശാലതയാണ് തുറന്നിടുന്നത്,സാധാരണ പലചരക്ക്കച്ചവടക്കാൻ പലചരക്ക് സാധനങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് ഇടുന്നതുപോലെ.പിന്നെ ജനങ്ങൾ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിസങ്കീർണമായ ചിറകുകളുടേയും,ജലത്തിലൂടെ നടക്കാനുതകുന്ന ഷൂസുകളുടേയും ഡിസൈനുകൾ കണ്ട് പണവും ഉപഹാരവുമൊക്കെ നൽകിയിരുന്നു.ഇതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെയിന്റിങ്ങുകൾക്കാവശ്യമായ കൂട്ടുകളും,വിശദാംശങ്ങളെകുറിച്ചും,തിരശ്ശീലയെകുറിച്ചുമുള്ള പഠനങ്ങളും,മൃഗങ്ങളുടേയും,കുഞ്ഞുങ്ങളുടേയും, മുഖത്തേയും,മുഖഭാവങ്ങളേയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും,അവയവപഠനത്തിനായി ശരീരം കീറലും,സസ്യപഠനവും,പാറകളുടെ മാറ്റങ്ങളും,നീർച്ചുഴികളും,യുദ്ധാനന്തര യന്ത്രങ്ങളും,പറക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളും,തത്വശാസ്ത്രവുമെല്ലാം ഉൾപപെ്ട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=DA /> ഈ നോട്ടുബുക്കുകളുടെ, — സത്യത്തിൽ,വ്യത്യസ്തതരത്തിലും,വലിപ്പത്തിലുമുള്ള ഇവയുടെ പേപ്പറുകൾ, ലിയനാർഡോയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടുകാർ വിതരണം ചെയ്തു — [[വിന്റസർ കൊട്ടാരം|വിന്റസർ കൊട്ടാരത്തിലെ]] റോയൽ ലൈബ്രറിയിലേയും,[[ലൂവ്രേ|ലൂവ്രേയിലേയും]],''''ബിബിലിയോടെകാ നാഷ്ണൽ ഡി എസ്പാന''''യിലേയും,[[വിക്ടോറിയ ആന്റ് ആൽബർട്ട് മ്യൂസിയം|വിക്ടോറിയ ആന്റ് ആൽബർട്ട് മ്യൂസിയത്തിലേയും]],[[കോഡെക്സ് അറ്റലാന്റിക്കസ്|കോഡെക്സ് അറ്റലാന്റിക്കസിന്റെ]] പന്ത്രണ്ട വാള്യങ്ങൾ ഉള്ള [[മിലാൻ|മിലാനിലെ]] [[ബിബിലിയോടെകാ ആമ്പ്രോസിന|ബിബിലിയോടെകാ ആമ്പ്രോസിനയിലേയും]],[[കോഡെക്സ് അരുൻഡെൽ|കോഡെക്സ് അരുൻഡെല്ലിന്റെ]] കുറച്ച് ഭാഗങ്ങൾ ഓൺലൈനായി മാറ്റിയ [[ലണ്ടൺ|ലണ്ടണിലെ]] [[ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി|ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയിലേയും]] ഉള്ള പ്രൗഢമായ ഭാഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തികഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു<ref>{{cite web | title =Sketches by Leonardo | work =Turning the Pages | publisher =[[British Library]] | url =http://www.bl.uk/onlinegallery/ttp/ttpbooks.html | accessdate =27 September 2007 | archive-date =2010-06-24 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100624031653/http://www.bl.uk/onlinegallery/ttp/ttpbooks.html | url-status =dead }}</ref>.[[കോഡെക്സ് ലീയസെസ്റ്റർ]] എന്നതാണ് ലിയനാർഡോയുടെ സ്വന്തം കൈയ്യിലുള്ള പ്രൗഡമായ, ശാസ്ത്രീയ പ്രവർത്തനം.[[ബിൽ ഗേറ്റ്സ്]] സ്വന്തമാക്കിയ ഇത്,ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽതന്നെ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ നഗരങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ലിയനാർഡോയുടെ കുറിപ്പുകൾക്കുള്ള കൃത്യമായ ചിട്ടയും,ക്രമവും ഉദ്ദേശിച്ച പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനെ കൂടുതൽ സുഗമമാക്കി.പക്ഷെ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റു പല കുറിപ്പുകളിലും,ഉദാഹരണത്തിന് മനുഷ്യന്റെ ജനിക്കുന്നതിനുമുമ്പുള്ള ഹൃദയത്തെ എടുക്കുകയാണെങ്കിൽ,ഒരു ഷീറ്റിൽ,ഒരു വിഷയത്തിൽ തന്നെ, ചുറ്റും വിശദീകരണവും,ചിത്രവും നിറഞ്ഞിരിക്കും.<ref>Windsor Castle, Royal Library, sheets RL 19073v–74v and RL 19102, respectively.</ref><ref group="nb">This method of organisation minimises of loss of data in the case of pages being mixed up or destroyed.</ref>അക്കാരണങ്ങളാൽ അതൊന്നും, ആരും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചില്ല,അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതം ഇപ്പോഴും നിഘൂഡമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.<ref name=DA /> ===ശാസ്ത്രീയപരമായ പഠനങ്ങൾ=== [[File:Leonardo polyhedra.png|thumb|upright|[[റോമ്പികുബേക്തേഡ്രോൺ]] [[ലൂക്കാ പസിയോളി|ലൂക്കാ പസിയോളിയയുടെ]]''[[ഡി ഡിവിന പ്രോപ്പോർഷ്യയോൺ|ഡി ഡിവിന പ്രോപ്പോർഷ്യയോണിൽ]]''പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്]] [[File:Rhombicuboctahedron.gif|60px|left]] ലിയനാർഡോയുടെ അഭിപ്രായം, ''ശാസ്ത്രമെന്നത് നിരീക്ഷിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്'' എന്നാണ്:അദ്ദേഹം ഒരു അത്ഭുതകാഴ്ചയെ അത് കാണിക്കുന്ന അങ്ങേയറ്റത്തെ സൂ്ഷ്മതലത്തേയും ഒരുതരത്തിലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളും,സൈദ്ധാന്തികമായ വിശദീകരണങ്ങളും ഇല്ലാതെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ലിയനാർഡോ [[ലാറ്റിൻ|ലാറ്റിനിലേയും]] കണക്കിലേയും പ്രാദേശിക വിദ്യഭ്യാസത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ സമകാലീനാരായാ പഠിതാക്കളൊന്നും ലിയനാർഡോ ഒരു ശാസ്ത്രകാരൻ എന്ന് അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല,എങ്ങനെയിരുന്നാലും അദ്ദേഹം തനിക്കു തന്നെ ലാറ്റിൽ പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തു.പിന്നീട് 1490 കളിൽ അദ്ദേഹം [[ലൂക്കാ പസിയോളി|ലൂക്കാ പസിയോളിയുടെ]] കീഴെ കണക്ക് പഠിക്കാൻ പോകുകയും, "പാസിയോളിയയുടെ പുസ്തകമായ '''''ഡി ഡിവിന പ്രോപ്പോർഷ്യയോൺ''''' -ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി" എന്ന് കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്ന, സാധാരണ ഖരത്തിന്റെ, അസ്ഥികൂടത്തെപ്പോലുള്ള, വളരെ ഗ്രഹനമായ ഒരു ഡ്രോയിങ്ങ് നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു,ഇത് 1509 -ൽ പാസിയോളിയയുടെ പുസ്തകത്തിൽ പ്രസീദ്ധീകരിച്ചു.<ref name=DA /> ഇത് കാണിച്ചത്,ലിയനാർഡോ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലേഖനങ്ങളിലൂടെ പുതിയ ഒരു വ്യത്യസ്തമായ ഗവേഷണപഠനപ്രബന്ധം,വ്യത്യസ്തമായ ഒന്നായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്ന ഒന്ന് ആസുത്രണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുയാണ് എന്നാണ്.[[ശരീരശാസ്ത്രം|ശരീരശാസ്ത്രത്തിലെ]] ഒരു യുക്തിയുക്തമായ ഗവേഷണപ്രബന്ധം ആണതെന്ന് 1517-ൽ കാർഡിനാൽ ഡി ആരാഗോണിന്റെ സെക്രട്ടറിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ പറഞ്ഞിരിക്കണം.<ref>{{cite book | last = O'Malley | last2 = Saunders | title = Leonardo on the Human Body | year = 1982 | publisher = Dover Publications | publication-place = New York }}</ref>അനാട്ടമി പഠനങ്ങളിലെ ലിയനാർഡോയുടെ സംഭാവനങ്ങളുടെ ഭാവങ്ങളും, പ്രകാശവും പ്രകൃതിദൃശ്യവും കൂട്ടിചേർത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായ ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി [[കോഡെക്സ് ഉർബിനാസ്]] എന്ന പേരിൽ,[[നിക്കോളാസ് പൗസിൻ]] എന്ന ക്ലാസ്സിക്കൽ പെയിന്ററുടെ ഡ്രോയിങ്ങുകളെകുറിച്ച് കൊത്തിവച്ച<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/336408/Leonardo-da-Vinci/59102/Sculpture |title=Leonardo da Vinci (Italian artist, engineer, and scientist) : Sculpture – Encyclopedia Britannica |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=6 May 2013}}</ref> പുസ്തകം 1651-ൽ [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിലും]] , 1724 -ൽ [[ജെർമനി|ജെർമനിയിലും]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു<ref>della Chiesa, p. 117</ref>. അറാസ്സെയുടെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച്,[[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലുള്ള]] ആ ഗവേഷണപഠനപ്രബന്ധം 62 എഡീഷനുകളായി,പതിനഞ്ച് വർഷം കൊണ്ട് പുറത്തിറങ്ങുകയും,ലിയനാർഡോ, "കലയിലെ ഫ്രെഞ്ച് ആക്കാദമിക്ക് ചിന്തകളുടെ പൂർവ്വഗാമി" എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=DA /> ലിയനാർഡോയുടെ, പരീക്ഷണങ്ങളും,ഒരു ശുദ്ധമായ ശാസ്ത്രീയപരമായ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചതായിരുന്നു,അതിനോടൊപ്പമുള്ളതും, സമ്പൂർണമായതുമായ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി ലിയനാർഡോ ഒരു ശാസ്ത്രകരാനെന്ന് നിലയ്ക്ക്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണ പരീക്ഷണ ശൈലി,ഇക്കാര്യത്തിൽ ലിയനാർഡോയെ പിൻതുടർന്ന [[ഗലീലിയോ ഗലീലി|ഗലീലിയോയുടേയും]] ,[[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ|ന്യൂട്ടന്റേയും]] മറ്റു ശാസ്ത്രകാരന്മാരുടേയും,പരീക്ഷണരീതിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ''ഫ്രിജിയോഫ് കാപ്ര'' പറഞ്ഞു,അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തവാദവും,സാങ്കൽപികസിദ്ധാന്തീകരണവും കലയിലും,മറ്റിതര പെയിന്റിങ്ങുകളിലും സമന്വയിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Capra, Fritjof. The Science of Leonardo; Inside the Mind of the Genius of the Renaissance. (New York, Doubleday, 2007)</ref> [[File:Leonardo da Vinci - RCIN 919000, Verso The bones and muscles of the arm c.1510-11.jpg|left|thumb|കൈയ്യിനെകുറിച്ചുള്ള ശരീരശാസ്‌ത്രപരമായ ഒരു പഠനം,(c.&nbsp;1510)]] ===[[ശരീരശാസ്ത്രം]]=== തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെല്ലാം ശരീരശാസ്ത്രം പഠിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ]] -വിൽ നിന്നായിരുന്നു ലിയനാർഡോയുടെ മനുഷ്യശരീരത്തെകുറിച്ചുള്ള [[ശരീരശാസ്ത്രം]] തുടങ്ങുന്നത്.ഒരു ആർട്ടിസ്റ്റ് ആയതുകൊണ്ടു തന്നെ ലിയനാർഡോ ടോപ്പോഗ്രാഫിക് ശരീരശാസ്ത്രത്തിൽ മാസ്റ്ററായി,[[പേശി|പേശികളെകുറിച്ചും]] , [[ടെൻഡൻ|ടെൻഡനുകളെകുറിച്ചും]] ശരീരശാസ്ത്രത്തിൽ വരുന്ന മറ്റ് പലതിനേയും കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വരക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ചിത്രകാരനായതുകൊണ്ടു തന്നെ, ലിയനാർഡോക്ക് [[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ''സാന്റാ മറിയ നൂവോ യുടെ ആശുപത്രിയിലേയും'' പിന്നീട്, മിലാനിലേയും,[[റോം|റോമിലേയും]] ആശുപത്രികളിൽ നിന്ന് മരിച്ച ഉടലുകൾ എടുക്കുവാനും അവയവ പഠനങ്ങൾക്കായി കീറിമുറിക്കാനും അനുവാദം ഉണ്ടായി.1510 മുതൽ 1511 വരെ അദ്ദേഹം [[മാർക്കാന്റോണിയോ ഡെല്ലാ ടോറെ]] എന്ന ഡോക്ടറുമായി കൂടിചേർന്ന് പഠനങ്ങൾ നടത്തി.അങ്ങനെ ലിയനാർഡോ ശരീരശാസ്ത്രത്തിലെ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 240 വിശദാമായ ഡ്രോയിങ്ങ്സുകളും,13,000 കുറിപ്പുകളും നിർമ്മിച്ചു.<ref name=Sooke />ഈ പേപ്പറുകളൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻതുടർച്ചക്കാരിലേക്ക് ഉപേക്ഷിച്ചു,ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി,പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളെ ആഴത്തിൽ നിരീക്ഷിച്ചു,പക്ഷെ അത് അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല,കാരണൺ ലിയനാർഡോയുടെ എഴുത്ത് ശൈലി സവിശേഷമായ ഒന്നായിരുന്നു.<ref name=KDK />1632 ഫ്രാൻസിൽ, ലിയനാർഡോയുടെ ശരീരശാസ്ത്രത്തിലേയും,പെയിന്റിങ്ങിലെ ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങളിലേയും വളരെ കുറച്ച് കാര്യങ്ങളുൾപ്പെടുത്തി അത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു,പക്ഷെ അത് പൂർത്തിയാക്കാൻ, മെൽസി മരിച്ച് 50 വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ആരും ശ്രമിച്ചില്ല.മെൽസി ഈ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനിന്റെ ഈ ചാപ്റ്ററിൽ ചേർക്കേണ്ടതിനാവശ്യമായ അസംസ്കൃതവസ്തുക്കൾ ആവശ്യമാണെന്ന് വിളമ്പരം ചെയ്തപ്പോൾ,അവർ ചില ,ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞരേയും,കലാകാരന്മാരേയും അതിനായി ഉപയോഗിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്,അതിൽ അവരുടേയടുത്തുനിന്ന് കുറച്ച് ഡ്രോയിങ്ങുകൾ വാങ്ങിയ വാസരിയും,[[കെല്ലിനി]] -യും,[[ആൽബ്രെട്ട് ഡ്യൂറർ]] -ം അതിലുൾപ്പെടുന്നു.<ref name=KDK /> ലിയനാർഡോയുടെ ശരീരശാസ്ത്ര ഡ്രോയിങ്ങുകളിൽ മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികളെകുറിച്ചും,അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളെകുറിച്ചും,പിന്നെ പേശികളെകുറിച്ചും, സ്നായുക്കളെകുറിച്ചും ഉള്ള ഡ്രോയിങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.അദ്ദേഹം അസ്ഥിയുടെ സാങ്കേതികമയാ പ്രവർത്തികളും,പേശികളുടെ ചലനവും, എല്ലാം ഒരു നിശിച്ത ആനുപാതത്തിൽ പ്രോയോഗിക്കുന്നത് എന്നതിനെകുറിച്ച് ആധൂനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ബയോമെക്കാനിക്സിനായി പ്രവചിച്ചു.<ref name=Mason>{{cite book| last = Mason| first = Stephen F.| authorlink = Stephen F. Mason| title = A History of the Sciences| url = https://archive.org/details/historyofscience00maso|publisher = Collier Books| year = 1962| location = New York, NY| page = [https://archive.org/details/historyofscience00maso/page/550 550]}}</ref>ലിയനാർഡോ ഹൃദയത്തേയും, [[രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം|രക്തചംക്രമണവ്യൂഹത്തെേയും]],[[പ്രത്യുൽപ്പാദനാവയവം|പ്രത്യുൽപ്പാദനാവയവങ്ങളേയും]] മറ്റ് ആന്തരീക അവയവങ്ങളേയും,ഗർഭാശയത്തിരിക്കുന്ന ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത മനുഷ്യകുഞ്ഞിന്റെ ആദ്യത്തെ ശാസ്ത്രീയപരമായ ഒരു ഡ്രോയിങ്ങ് ഉണ്ടാക്കുവാനായി വരച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=Popham />എന്നാൽ ഈ വരകളും,കുറിപ്പുകളും ആ കാലഘട്ടത്തെ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ നിന്നും വളരെ മുന്നോട്ടുപോയതായിരുന്നു,എന്നാലുമത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ നിസ്സംശയമായി അപ്പോഴത്തെ വൈദ്യശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അത് വലിയൊരു മാറ്റം വരുത്തുമായിരുന്നു.<ref name=Sooke>Alistair Sooke, The Daily Telegraph, 28 July 2013, [http://www.telegraph.co.uk/culture/art/leonardo-da-vinci/10202124/Leonardo-da-Vinci-Anatomy-of-an-artist.html Online], accessed 29 July 2013.</ref><ref>Hannah Furness, [[The Daily Telegraph]], 12 March 2013, [http://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/edinburgh-festival/9923336/Leonardo-da-Vinci-was-right-all-along-new-medical-scans-show.html Online], accessed 28 July 2013.</ref> ഒരു കലാകാരൻ എന്ന നിലക്കു തന്നെ,ലിയനാർഡോ അടുത്തബന്ധം പുലർത്തി,മനുഷ്യന്റെ വികാരവിചാരങ്ങളെകുറിച്ചും, മനഃശാസ്ത്രത്തെകുറിച്ചും,പ്രായത്തിന്റെ പ്രതിഫലങ്ങളെകുറിച്ചും പഠിച്ചു.അദ്ദേഹം സൗന്ദര്യമില്ലാത്തവരെന്ന നിനക്കുന്നവരുടേയും,രോഗം ബാധിച്ചവരുടേയും നിരവധി രൂപങ്ങൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=DA /><ref name=Popham />ലിയനാർഡോ ധാരാളം ജന്തുക്കളേയും ശരീരശാസ്ത്രപരമായി പഠിക്കുകയും,വരച്ചിട്ടുമുണ്ടായിരുന്നു,അവയിൽ പശു,പക്ഷികൾ,കുരങ്ങന്മാർ,കരടി,തവളകൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു,ഒപ്പം ഇതിലെ ഇവയുടെ അസ്ഥികൂടത്തെ മനുഷ്യന്റേതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിനോക്കുമ്പോൾ അത് മനുഷ്യന്റേത് സമാനമാണ് മനസ്സിലാക്കാം.പിന്നെ അദ്ദേഹം കുറച്ച് കുതിരകളെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Popham /> ===വാസ്തുവിദ്യയും നിർമ്മിതികളും=== [[File:Design for a Flying Machine.jpg|thumb|പറക്കുന്ന യന്ത്രത്തിന്റെ ഡിസൈൻ, (c.&nbsp;1488) ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂടട് ഡി ഫ്രാൻസ്, [[പാരിസ്]]]] ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതകാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു വാസ്തുവിദ്യകാരനെന്ന നിലയിലും പ്രശസ്തിപ്പെട്ടിരുന്നു.[[ലുഡോവിക്കോ ഇൽ മോറോ]] -യ്ക്കയച്ച കത്തിൽ തങ്ങളുടെ നഗരത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും,വളഞ്ഞാക്രമണത്തിനുമായി ഒരുതരം യന്ത്രം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയാണെന്ന് എഴുതി.അദ്ദേഹം പിന്നെ,1499 കളിൽ വെനീസിലേക്ക് പോയപ്പോൾ അവിടെ ഒരു വാസ്തുവിദ്യുടെ ജോലി തരപ്പെടുകയും,ആ നഗരത്തെ സംരക്ഷിക്കാനായി,ചലിക്കുന്ന ബാരിക്കേഡുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.കൂടാതെ ലിയനാർഡോ, [[നിക്കോളോ മാക്കിയവെല്ലി|നിക്കോളോ മാക്കിയവെല്ലിയുടെ]] കൂടെ [[ആർണോ]][[നദി]] വഴിതിരിച്ചിവിടുന്ന പ്രോജക്റ്റും ഏറ്റെടുത്ത് പൂർത്തീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book | author = [[Roger Masters]] | title = Machiavelli, Leonardo and the Science of Power | url = https://archive.org/details/machiavellileona0000mast | year = 1996 }}</ref><ref>{{cite book | author = [[Roger Masters]] | title = Fortune is a River: Leonardo Da Vinci and Niccolò Machiavelli's Magnificent Dream to Change the Course of Florentine History | url = https://archive.org/details/fortuneisriverle0000mast | year = 1998 }}</ref>ലിയനാർഡോയുടെ നിർമ്മാണങ്ങളിൽ പ്രായോഗികമായതും,അപ്രായോഗികമായതും ഉൾപ്പെടുന്നു.സംഗീതോപകരണങ്ങൾ,ലിയനാർഡോയുടെ മെക്കാനിക്കൽ ക്നൈറ്റ്(ലിയനാർഡോയുടെ റോബോട്ട്),ഹൈഡ്രോളിക് പമ്പുകൾ,റിവേഴ്സിബിൾ ക്രാങ്ക് മെക്കാനിസം,ഫിന്നർ മോർട്ടാർ ഷെൽസ്,സ്റ്റീം കേനൺ എന്നിവകൊണ്ടത് ഉദാഹരിക്കാം. 1502 -ൽ അദ്ദേഹം,[[കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ|കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ]] ഓട്ടോമൻ [[സുൽത്താൻ]] , [[ബെയാസിദ് രണ്ടാമൻ]] എന്നിവർക്കായി സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് പ്രോജക്റ്റിന്റെ ഭാഗമായി, 720,അടി (220 m) വലിപ്പമുള്ള ഒരു പാലത്തിന്റെ രൂപരേഖ വരച്ചു.ഈ പാലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത് [[ബോസ്ഫറസ്|ബോസ്ഫറസിന്റെ]] വായ്ഭാഗമായും,വാതിലായും, അറിയപ്പെടുന്ന ഗോൾഡ് ഹോർണിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു.പക്ഷെ ബെയാസിദ് ഈ പാലം പണിയുക അസാധ്യമാണെന്ന് വിശ്വിസിച്ചു,അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബെയാസിദ് ഇതിനായി ലിയനാർഡോയെ പിന്തുണച്ചില്ല.എന്നിരുന്നാലും 2001 -ൽ,നോർവേയിൽ ലിയനാർഡോയുടെ രൂപകൽപ്പനപ്രകാരം ഒരു കുഞ്ഞു പാലം നിർമ്മിച്ചതിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.vebjorn-sand.com/|title=The Leonardo Bridge Project |publisher=Vebjorn-sand.com |date= |accessdate=29 October 2011}}</ref><ref>{{cite news | last =Levy | first =Daniel S. | title =Dream of the Master | publisher =''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine | date =4 October 1999 | url =http://www.vebjorn-sand.com/dreamsofthemaster.html | accessdate =27 September 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070912033510/http://www.vebjorn-sand.com/dreamsofthemaster.html | archivedate =2007-09-12 | url-status =live }}</ref> ലിയനാർഡോയുടെ, 1505-ൽ എഴുതപ്പെട്ട പക്ഷികളുടെ പറക്കലിനെകുറിച്ചുള്ള കോഡെക്സും,അതിനെകുറിച്ചുള്ള ധാരാളം പഠനങ്ങളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ''പറക്കുന്ന പ്രതിഭാസമായിരുന്നു'' അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആകർഷിച്ചത്.മറ്റുപല പറക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളും, നിർമ്മിക്കാൻ ലിയനാർഡോക്കിത് പ്രചോദനമായി,അങ്ങനെ നിർമ്മിച്ച യന്ത്രങ്ങളിൽ, പക്ഷികളെ പോലെ ചിറകുകൾ തുടർച്ചയായി അടിച്ച് പറക്കുന്ന ആകാശനൗകകളായ [[ഓർണിതോപ്റ്റർ|ഓർണിതോപ്പ്റ്ററുകളും]] , ഹെലികോപ്റ്ററിലെ റോട്ടർ ഘടിപ്പിച്ചതുപോലുള്ള മറ്റൊരു യന്ത്രവും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=DA />ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ സ്റ്റേഷനിലെ [[ചാനൽ 4]] ''ലിയനാർഡോയുടെ സ്വപ്ന യന്ത്രങ്ങൾ'' എന്ന പേരിൽ ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ ഡോക്കുമെന്ഡറി 2003 -ൽ പുറത്തിറക്കാനായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.ലിയനാർഡോയുടെ [[പാരച്യൂട്ട്]] , ''ജൈന്റ് ക്രോസ്സ് ബൗ'' പോലുള്ള യന്ത്രങ്ങളുടെ ഡിസൈനുകൾ അതിനുശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും,പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0365434/|title=Leonardo's Dream Machines (TV Movie 2003)|work=IMDb}}</ref><ref>[http://www.bl.uk/onlinegallery/features/leonardo/parachute.html British Library online gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191121011521/http://www.bl.uk/onlinegallery/features/leonardo/parachute.html |date=2019-11-21 }} (retrieved 10 October 2013)</ref>അതിൽ ചിലതൊക്കെ വിജയകരമായി,എങ്കിലും മറ്റുള്ളതൊക്കെ ക്ഷണനേരത്തേക്ക് മാത്രമേ വിജയകരമായുള്ളൂ. ===പ്രസിദ്ധരുടെ മതിപ്പ്=== {{Main|Cultural references to Leonardo da Vinci}} [[File:Francois I recoit les derniers soupirs de Leonard de Vinci by Ingres.jpg|left|thumb|''ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ അന്ത്യനിമിഷത്തിൽ ഫ്രാൻസിലെ രാജാവായ ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ'', [[അഗസ്റ്റേ ഡൊമിനിക് ആംഗ്ര|ഇന്ഗ്രസ്]], 1818]] ലിയനാർഡോ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധി, ലിയനാർഡോയെ ഒരു മൂല്ല്യമുള്ള ഒന്നായി കണക്കാക്കി ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനിടയാക്കിയിരുന്നു,ഒപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാർദ്ധക്യകാലത്തും വേണ്ട പരിചരണം നൽകുകയും ചെയ്തു. രസകരമെന്തെന്നുവച്ചാൽ ലിയനാർഡോക്ക് ഒരിക്കലും തരംതാണേണ്ടിവന്നിട്ടില്ല.ജനകൂട്ടം ഇപ്പോഴും ലിയനാർഡോയുടെ പ്രശ്സ്തിയേറിയ ചിത്രങ്ങൾ കാണാൻ തുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു,ടീ.ഷേർട്ടുകൾ ഇപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളെ താങ്ങികൊണ്ടിരിക്കുന്നു,പിന്നെ എഴുത്തുകാർ ലിയനാർഡോയുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തെകുറിച്ചും,അസാമാന്യബുദ്ധിയെകുറിച്ചും വർണ്ണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു,ചുരുക്കിപറഞ്ഞാൽ,അദ്ദേഹംതന്നെയാണ് നാമിപ്പോഴും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു അത്യപൂർവ്വ ബുദ്ധിമാൻ.<ref name=DA /> [[ജോർജിയോ വസാരി]] -യുടെ [[ലൈവ്സ് ഓഫ് ആർട്ടിസ്റ്റ്]] എന്ന പുസ്തകത്തിലെ 1568-ൽ അധികപ്പെടുത്തിയ എഡീഷനിൽ<ref>Vasari, p.255</ref>ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ഇങ്ങനെ എഴുതുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. {{quote|കാലത്തിന്റെ സാധാരണ കറക്കത്തിൽ സ്ത്രീയും,പുരുഷനും, അവരുടേതായ അസാമാന്യ കഴിവോടെ ജനിക്കുന്ന,എന്നാൽ യാദൃച്ഛികമായി നമ്മുടെ വിശിഷ്ടമായ പ്രകൃതി, സ്വർഗ്ഗാതീതമായ ശരീരസൗന്തര്യത്തോടേയും,ആത്മാവിന്റെ പാപവിമുക്താവസ്ഥയോടേയും,മറ്റൊരാളെ കണ്ട് അയാളിൽ നിന്നകലുമ്പോൾ ആ വ്യക്തിയിൽ സമൃദ്ധിയെ നിറക്കുന്ന കഴിവോടേയും,അങ്ങനെ അവന്റെ ഓരോ ചലനവും,മനുഷ്യ കഴിവിനുമപ്പുറം ദൈവത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ നടക്കുന്നവനുമായ ഒരേയൊരു മനുഷ്യനെ നിർമ്മിക്കുന്നു.ആ അയാൾ ''ലിയനാർ ഡാ വിഞ്ചി'' ആണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം.അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് അിതസാമാന്യമായ ശരീരസൗന്തര്യത്തോടുകൂടിയ കലാകാരനും,പ്രദർശിപ്പിച്ചതിലൊക്കെ ആകർഷത്വം നിറ‍ച്ചതും,തന്റെ അറിവ് താൻ തന്നെ പാകമാക്കിയതുമായ ഒരു മനുഷ്യൻ.|[[ജോർജിയോ വസാരി]]}} [[File:Leonardo IMG 1759.JPG|thumb|[[ആമ്പോയിസ്സ്|ആമ്പോയിസ്സിലെ]] ലിയനാർഡോയുടെ ശില]] പിന്നീടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനിച്ചത് എഴുതപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങളിലെ പെയിന്റർമാരും,വിമർശകരും,ചരിത്രകാരന്മാരും,ആയിരുന്നു.[[ബാൾഡാസരെ കാസ്റ്റിഗലിയോൺ]],1528 -ൽ എഴുതപ്പെട്ട ''Il കോർട്ടെഗിയാമോ'' (''ദി കോർട്ടിയർ'') -ന്റെ രചീതാവ്:"...&nbsp;ലോകത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ മറ്റൊരു പെയിന്റർ താൻ തന്നെ അതുല്യനായ ഈ ചിത്രത്തിനുമുന്നിൽ തലതാഴ്ത്തുന്നു&nbsp;..."<ref>{{cite journal | author-link = Baldassare Castiglione | first = Baldassare | last = Castiglione | title = Il Cortegiano | year = 1528 }}</ref>ഈ ജീവിചരിത്രകാരൻ"അനോണിമോ ഗാഡിയാനോ" എന്നറിയപ്പെടുമ്പോൾ എഴുതി, c.&nbsp;1540:"വിശ്വജനനീയവും,,വളരെ അപൂർവ്വമായ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധിയെ, പ്രകൃതിയുടെ അസാധാരണത്വം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒന്ന് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം&nbsp;..."<ref>"Anonimo Gaddiani", elaborating on ''Libro di Antonio Billi'', 1537–1542</ref> 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഹെന്റി ഫ്യൂസെലി 1801 -ൽ ലിയനാർഡോയെ കുറിച്ച് എഴുതിയതോടെ ലിയനാർഡോയുടെ പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന് കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ ലഭിച്ചു:"അലങ്കാര പൊലിമയെ ഉടനെ തന്നെ ലിയനാർഡോ മുറിച്ചുമാറ്റിയപ്പോൾ,പഴയ മേന്മകൾ തമ്മിലുള്ള അന്തരം വർദ്ധിച്ചതോടെ ആധൂനിക കലക്ക് ഉദയമായി:പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന്റെ എല്ലാ കൂട്ടിചേരുവകളും,മൂലകങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിതമായവൻ..."<ref>{{cite journal | first = Henry | last = Fuseli | title = Lectures | volume = II | year = 1801 }}</ref>ഇത് എ.ഇ. റിയോ 1861 -ൽ എഴുതിയിയതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്:"ലിയനാർഡോ തന്റെ കഴിവിന്റെ കാഠിന്യത്തിലും,ബലത്തിലും,മറ്റ് കലാകാരന്മാരേക്കാൾ ഉയർന്ന പദവിയിലെത്തി."<ref>{{cite journal | first = A.E. | last = Rio | title = L'art chrétien | url = https://archive.org/details/delartchrtien02riogoog | year = 1861 }}</ref> അങ്ങനെ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടായതോടെ,ലിയനാർഡോയുടെ ചിത്രങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രചാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറിപ്പുകൾക്കും,ലേഖനങ്ങൾക്കും കിട്ടി.[[ഹിപ്പോലിടെ ടൈൻ]] 1866 -ൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി:"ഇത്രയും വിശ്വജനനീയവും,അശക്തമായി നിറവേറ്റിയും,അനന്തതക്കായുള്ള ആഗ്രഹവും, എന്നാൽ പ്രകൃതീയമായിതന്നെ നിർമ്മിതമായവനും,തന്റെ നൂറ്റാണ്ടും ഇനി വരുന്ന നൂറ്റാണ്ടുകളും ഒക്കെ ഓർക്കപ്പെടുന്നവനുമായ ഡാവിഞ്ചിയ്ക്ക് ഒരു ഉദാഹരണം കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല."<ref>{{cite journal | first = Hippolyte | last = Taine | title = Voyage en Italie | url = https://archive.org/details/voyageenitalie01taingoog | year = 1866 }}</ref>കലാ ചരിത്രകാരനായ [[ബെർനാർഡ് ബെറെൻസൺ]] 1896 -ൽ ഇങ്ങനേയും എഴുതി:"ഒരു പക്ഷെ ലിയനാർഡോയാണ് കൃത്യമായ വിദ്യഭ്യാസമുള്ള ഒരു കലാകാരൻ എന്ന് നമുക്ക് പറയാം:അദ്ദേഹം കൈവയ്ക്കാത്ത മേഖലകളില്ല,അതോടെ അവയൊക്കെ അവയുടെ അനശ്വരമായ ദീപ്തിയിലേക്കെത്തുന്നു.അസ്ഥികൂടത്തിന്റെ ചേദത്തെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളെയെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ,അത് പേശികളെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളാകാം, അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഒരു വരക്കുതന്നെ പ്രകാശവും,ഷെയിഡും കൃത്യമായി പ്രയോഗിച്ചു, അങ്ങനെ അന്ത്യം, ജീവിതമൂല്യങ്ങളെ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന ഒരു ഉപാധിയായി അത് മാറുകയും ചെയ്തു."<ref>{{cite journal | first = Bernard | last = Berenson | author-link = Bernard Berenson | title = The Italian Painters of the Renaissance | year = 1896 }}</ref> ലിയനാർഡോയുടെ പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന്റെ പ്രസക്തി ഇപ്പോഴും അടങ്ങാതെ തുടർന്നുപോകുന്നു;വിദഗ്ദ്ധർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തുകൾ തർജ്ജമ ചെയ്തു,ചിത്രങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയ സാങ്കേതി വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്തു,രേഖപ്പെടുത്തിവച്ച രേഖകൾ,എന്നാൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തവ,ഇന്ന് തേടികൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.artnewsonline.com/currentarticle.cfm?art_id=1240 | title = ArtNews article about current studies into Leonardo's life and works | first = Melinda | last = Henneberger | publisher = Art News Online | accessdate = 10 January 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060505165842/http://www.artnewsonline.com/currentarticle.cfm?art_id=1240 | archivedate = 2006-05-05 | url-status = live }}</ref>ലിയാനാ ബോർട്ടോലോൺ,1967-ൽ എഴുതികൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടയ്ക്ക് പറഞ്ഞു."താത്പര്യത്തിന്റെ ദ്വിന്നാത്മകത അദ്ദേഹത്തിന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ അറിവ് നേടാൻ ഉത്തേജകമായി...ജനനീയനായ പ്രതിഭാശാലിയും,അതിതവിശിഷ്ടമായവനും ആകുമ്പോൾ ധാരാളം ആധിപിടിപ്പിക്കുന്ന, അന്തർലീനമായി കിടക്കുന്ന അതിസ്വരങ്ങളെ നേരിടേണ്ടി വരും,എന്ന് ലിയനാർഡോയെ പരിഗണിക്കുന്നത് വളരെ ശരിയാണ്.മനുഷ്യൻ, 16-ാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതുപോലെ, അസ്വസ്ഥമായ മനുഷ്യന്റെ ഈ നാളുകളിലും, ഒരു പ്രതിഭയെ കാണുന്നത് ഒരുപോലെയാണ്.അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ കടന്നുപോയി,എന്നാലും, നമ്മെയിപ്പോഴും ലിയനാർഡോ വിസ്മയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു."<ref name= LB /> == ഇതും കാണുക == {{Wikipedia books|3=Key artists}} ഈ നവോത്ഥാന കലാകാരന്മാർ ഡാ‍വിഞ്ചിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. * [[മൈക്കെലാഞ്ജലോ]] * [[റാഫേൽ]] * [[Aerial perspective]] * [[Italian Renaissance painting]] * ''[[Leonardo da Vinci, A Memory of His Childhood]]'' * [[Leonardo da Vinci-Fiumicino Airport]] * [[List of Italian painters]] * [[List of vegetarians]] * [[Medical Renaissance]] * [[Museo della Scienza e della Tecnologia "Leonardo da Vinci"]] * [[Renaissance technology]] ==അധിക ലിങ്കുകൾ== {{Sister project links|wikt=no|v=no|n=no|b=no|s=Author:Leonardo da Vinci}} * {{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinci]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}} * [http://leonardovirginoftherocks.blogspot.com/ Leonardo da Vinci and ''the Virgin of the Rocks'', A different point of view] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703103754/http://leonardovirginoftherocks.blogspot.com/ |date=2018-07-03 }} * {{Gutenberg author |id=Leonardo+da+Vinci | name=Leonardo da Vinci}} * {{gutenberg|no=7785|name=Leonardo da Vinci'' by Maurice Walter Brockwell'}} * {{Internet Archive author |sname=Leonardo da Vinci}} * [http://www.sacred-texts.com/aor/dv/index.htm Complete text & images of Richter's translation of the Notebooks] * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/l/leonardo/ Web Gallery of Leonardo Paintings] * [http://www.drawingsofleonardo.org/ Drawings of Leonardo da Vinci] * [http://arts.guardian.co.uk/features/story/0,,1860869,00.html Da Vinci Decoded] Article from ''[[The Guardian]]'' * [http://www.ted.com/index.php/talks/view/id/235 The true face of Leonardo Da Vinci?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080626075636/http://www.ted.com/index.php/talks/view/id/235 |date=2008-06-26 }} * [http://www.ivu.org/history/davinci/hurwitz.html Leonardo da Vinci's Ethical Vegetarianism] * [http://fulltextarchive.com/page/The-Notebooks-of-Leonardo-Da-Vinci-Complete1/ The Notebooks of Leonardo da Vinci] * [http://www.bbc.co.uk/science/leonardo Leonardo da Vinci at BBC Science] * [http://news.yahoo.com/blogs/sideshow/exclusive-500-old-leonardo-da-vinci-sculpture-horse-201456519.html Yahoo news, 500-year-old Leonardo da Vinci sculpture 'Horse and Rider' unveiled] * [http://www.royalcollection.org.uk/exhibitions/leonardo-da-vinci-anatomist Leonardo da Vinci: Anatomist] The Queen's Gallery, Buckingham Palace, Friday, 4 May 2012 to Sunday, 7 October 2012. High-resolution anatomical drawings. *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/90258 ''Leonardo da Vinci, Master Draftsman''], Catalog of an exhibition held at the Metropolitan Museum of Art, New York, Jan. 22-Mar. 30, 2003. {{Leonardo da Vinci}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Vinci, Leonardo da}} == അവലംബം == {{reflist|colwidth=30em|group="nb"}} == കണ്ണികൾ == {{wikiquote|ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി}} {{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}} [[വർഗ്ഗം:ചിത്രകല]] [[വർഗ്ഗം:ശിൽപ്പികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 2-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1452-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1519-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ സംഗീതജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ പണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ ശിൽപ്പികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റാലിയൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:നവോത്ഥാനകാല ശിൽപികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നവോത്ഥാനം]] nqstctefn9kozm5wolk9hbnjm3iwcdq 0 7575 4632540 4543826 2026-06-23T11:58:45Z Malikaveedu 16584 4632540 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Annapurneshwari Temple, Cherukunnu}} {{Infobox Hindu temple | name = അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം | image = File:Annapoorneswari.jpg | alt = | caption = Annapoorneswari Temple Vishu Vilak Utsav | map_type = | map_caption = | coordinates ={{Wikidatacoord|Q4768005|type:event|display=inline,title}} | native_name = ചെറുകുന്ന് അന്നപൂർണേശ്വരി ക്ഷേത്രം | country = [[ഇന്ത്യ]] | state = [[കേരള]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | location = [[ചെറുകുന്ന്]] | elevation_m = | deity = [[Annapurna (goddess)|Annapurna]] and [[Krishna]] | festivals= [[ജന്മാഷ്ടമി]], [[വിഷു]], [[ഏകാദശി]] | architecture = കേരള വാസ്തുവിദ്യ | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | established = | creator = | governing_body = മലബാർ ദേവസ്വം | website = {{URL|https://www.cherukunnuannapoorneswaritemple.in}} }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചെറുകുന്ന്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. <ref>*[http://www.knr.kerala.gov.in/touristspots.htm കണ്ണൂർ എൻ.ഐ.സി. വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226065235/http://www.knr.kerala.gov.in/touristspots.htm |date=2007-02-26 }}</ref>ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ [[മഹാവിഷ്ണു]] ആണെങ്കിലും പ്രാധാന്യം സമൃദ്ധിയുടെയും പോഷണത്തിന്റെയും ഈശ്വരിയും ശ്രീ പാർവതിയുടെ ഭാവഭേദവുമായ അന്നപൂർണേശ്വരി എന്ന ഭഗവതിയ്ക്കാണ്. == അന്നപൂർണേശ്വരി == ശ്രീ പാർവതിയുടെ ഒരു മൂർത്തിഭേദം. സർവ സമൃദ്ധിയുടെയും ഭഗവതി. ആദിപരാശക്തിയുടെ ആഹാരം നൽകുന്ന മാതൃഭാവം. ഒരു കൈയിൽ അന്നപാത്രവും മറു കൈയിൽ കരണ്ടിയും വഹിച്ചിരിക്കുന്ന രൂപമാണ് ഭഗവതിയുടേത്. ശംഖ്, താമര, അന്നപാത്രം, കരണ്ടി എന്നിവ ധരിച്ച് നാലു കൈകളോടുകൂടിയ ഒരു സങ്കല്പവും ചില രൂപശില്പങ്ങളിൽ കാണുന്നുണ്ട്. സർവ്വർക്കും ആഹാരം നൽകുന്ന പ്രകൃതിയാണ് അന്നപൂർണയെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. മഹാലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ തന്നെയാണ് ഈ ഭഗവതി. ശാകംഭരിയാണ് സമാനമായ മറ്റൊരു ശക്തിരൂപം. കാശിയിലുള്ള (വാരണാസി) അന്നപൂര്ണാക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. == ഐതിഹ്യം == സ്ഥലത്തെ ഐതിഹ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച് [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്.<ref>http://www.india9.com/i9show/Cherukunnu-Annapoorneshwari-Temple-20975.htm</ref> [[കാശി|കാശിയിലെ]] അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി മൂന്നു തോഴിമാരും ഒരുപാട് ഭക്തരുമായി ഒരു കപ്പലിൽ ഇങ്ങോട്ടു വന്നുവെന്നും പിന്നീട് ഇന്ന് ക്ഷേത്രം നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ഭഗവതി വന്നുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം|തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും പരമശിവൻ തന്റെ ഭാര്യയായ അന്നപൂർണ്ണേശ്വരിയെ സന്ദർശിക്കാൻ ദിവസവും അത്താഴപൂജക്കു ശേഷം ചെറുകുന്നിലെത്തുമെന്നാണ് സങ്കല്പം. ഇവിടെ ര‍ണ്ട് നേരം പ്രസാദ ഊട്ട് ഉണ്ട്. ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാട് അന്നദാനം ആണ്. പരാശക്തിയുടെ അന്നപൂർണാഭാവത്തിന്റെ പിന്നിലുള്ള കഥ ഇപ്രകാരമാണ്. തന്റെ ഭിക്ഷാടന യോഗത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്താമഗ്നനായിരുന്ന മഹാദേവൻ ഒരിക്കൽ ഭക്ഷണത്തിന് പ്രാധാന്യമില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഭക്ഷണമില്ലാതെയും ജീവിക്കാനാകുമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. എന്നാൽ ഭക്ഷണത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാൻ തന്നെ പാർവതി തീരുമാനിച്ചു. ഇതിനായി ശക്തി സ്വരൂപിണിയായ ഭഗവതി സ്വയം അപ്രത്യക്ഷമായി. അതോടെ ഭൂമിയിലുള്ള സകല ഭക്ഷണത്തിന്റെ സ്‌ത്രോതസുകളും അപ്രത്യക്ഷമായി. അധികം വൈകാതെ തന്നെ ശിവന് ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണെന്ന് ബോധിച്ചു. ഭിക്ഷാടനത്തിന് പോയിട്ടും മഹാദേവന് ഭിക്ഷയായി ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. ആളുകൾ ദാരിദ്ര്യരായി മാറി. വിശന്നു വലഞ്ഞ മഹാദേവൻ ദേവി ഐശ്വര്യദായിനിയായി കാശിയിൽ പ്രത്യക്ഷപെട്ടു എല്ലാവർക്കും ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നതായി അറിഞ്ഞു. പാർവതിക്കു മുന്നിൽ ഭക്ഷണം ലഭിക്കാൻ പാത്രവുമായി യാചിച്ചു നിൽക്കേണ്ടിയും വന്നു. ഭക്ഷണത്തിന്റെ ദേവിയായി പാർവതി മാറിയത് ഇങ്ങനെയാണ്. അന്നപൂർണേശ്വരിയായും ശരീരത്തിന് പോഷണം നൽകുന്നവളായും അറിയപ്പെടുന്നു. അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ ഉടനെ ഭഗവതിയെ പ്രേമാധിക്യത്തോടു കൂടി കെട്ടിപ്പുണർന്നു. അപ്പോൾ അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ പരസ്പരം യോജിച്ച് ഐക്യം പ്രാപിച്ചു. ശിവൻ അങ്ങനെയാണത്രേ അർധനാരീശ്വരനായത് (നോ: അർധനാരീശ്വരൻ). ലോകർക്ക് അന്നം ഊട്ടുന്ന ശ്രീ പാർവതിയെ ആണ് അന്നപൂർണേശ്വരി ആയി സങ്കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. == ധ്യാനശ്ളോകം == ഒരു ധ്യാനശ്ളോകം താഴെകൊടുക്കുന്നു: രക്താം വിചിത്രനയനാം നവചന്ദ്രചൂഡാ- മന്നപ്രദാനനിരതാം സ്തനഭാരനമ്രാം നൃത്യന്തമിന്ദുസകലാഭരണം വിലോക്യ ഹൃഷ്ടാം ഭജേ ഭഗവതീം ഭവദുഃഖഹന്ത്രീം. ഭക്തൻമാർക്ക് അഭീഷ്ടവരങ്ങൾ നല്കുന്നതിൽ സദാസന്നദ്ധയും ദയാപൂർണയും ആയ അന്നപൂർണേശ്വരിയെക്കുറിച്ച് അനേകം സ്തോത്രങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ആദിശങ്കരാചാര്യർ എഴുതിയിട്ടുള്ളതാണ് ദേവ്യുപാസകർക്കിടയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധം. നിത്യാനന്ദകരീ, വരാഭയകരീ, സൌന്ദര്യരത്നാകരീ നിർധൂതാഖിലഘോരപാപനികരീ, പ്രത്യക്ഷമാഹേശ്വരീ പ്രാലേയാചലവംശപാവനകരീ കാശീപുരാധീശ്വരീ ഭിക്ഷാംദേഹി കൃപാവലംബനകരീ, മാതാന്നപൂർണേശ്വരീ. എന്നിങ്ങനെ അത് ആരംഭിക്കുകയും, അന്നപൂർണേ സദാപൂർണേ ശങ്കരപ്രാണവല്ലഭേ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസിധ്യർഥം ഭിക്ഷാം ദേഹി നമോസ്തുതേ. എന്നിങ്ങനെ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അന്നപൂർണാഷ്ടകമെന്നാണ് ഈ സ്തോത്രരത്നത്തിന്റെ പേര്. ഈ സ്തോത്രം വേദവ്യാസരചിതമാണെന്നും ഒരുപക്ഷമുണ്ട് (ശബ്ദകല്പദ്രുമം). കാശിയിലും കേരളത്തിലെ ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അന്നപൂർണേശ്വരീ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. പരശുരാമൻ കാശിയിൽ ചെന്ന് അന്നപൂർണാദേവിയെ പൂജിച്ചു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയതായി ചില ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ കാണുന്നു. ചൈത്രമാസം (മീനം) വെളുത്ത നവമിദിവസം അന്നപൂർണാദേവിയുടെ പൂജ സവിശേഷമായി ചിലയിടങ്ങളിൽ (ഉദാ. ബംഗാൾ) കൊണ്ടാടി വരുന്നുണ്ട്. == ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം == വല്ലഭൻ രണ്ടാമനാണ് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചത്. കാലപ്പഴക്കത്താൽ ക്ഷേത്രം നശിക്കാറായപ്പോൾ 1866ൽ അവിട്ടം തിരുനാൾ രാജാവ് ക്ഷേത്ര പുനർനിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലശേഷം കേരളവർമ്മ രാജാവ് പണിപൂർത്തിയാക്കി. == ഉത്സവങ്ങൾ == ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ [[നവരാത്രി]] ഉത്സവം പ്രശസ്തമാണ്. ഉത്സവത്തിന് ക്ഷേത്രവളപ്പിൽ ഭജന, [[കഥാപ്രസംഗം]], [[ഓട്ടൻ‌തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയ കലാപരിപാടികൾ നടക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/10/07/stories/2005100712360300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-12-05 |archive-date=2007-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213013102/http://www.hindu.com/2005/10/07/stories/2005100712360300.htm |url-status=dead }}</ref> == വിഷുവിളക്ക് == വിഷു വിളക്കു ഉൽസവമാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം. എഴു ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഉത്സവമാണിത്. മേട സംക്രമം മുതൽ മേടം ഏഴാം തീയതി വരെയാണ് ഉത്സവം. മേടം രണ്ടാം തീയതി ചെറുകുന്ന്, മൂന്നാം തീയതി കണ്ണപുരം, നാലാം തീയതി ഇരിണാവ്, ആറാം തീയതി പറശ്ശിനി എന്നീ ദേശവാസികളുടെ വക കാഴ്ച വരവും വെടിമരുന്നു പ്രയോഗവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഈ ഉൽസവത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണം, ക്ഷേത്രതിനു മുന്നിലും ചുറ്റിലുമായി നിർമ്മികുന്ന വട്ടപന്തലാണ്. വട്ടപ്പന്തലിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് എല്ലാ വർഷവും മലയാളമാസം ധനു രണ്ടാം തീയതിയാണ്. പന്തലിനാവശ്യമായ 111 തേക്കിൻ തൂണുകൾ നാട്ടുകാരുടെ ശ്രമദാനമായി ഉയർത്തുകയും ചെയ്യും. തുടർന്ന് 7500 മടൽ മെടഞ്ഞ ഓല, 2000ത്തോളം മുള എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഏകദേശം 100ൽപ്പരം മനുഷ്യാധ്വാനം പന്തലിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഏകദേശം ഒരു മാസത്തോളം സമയമെടുത്താണ് വട്ടപ്പന്തൽ നിർമ്മിക്കുന്നത്. <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/2149031-local_news-kannur-%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%8D.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-05 |archive-date=2013-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302063648/http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/2149031-local_news-Kannur-%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%8D.html |url-status=dead }}</ref> == പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ == വെള്ളിയാഴ്ച, പൗർണമി, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, ദീപാവലി. ശിവ പ്രധാനമായ ഞായർ, തിങ്കൾ ദിവസങ്ങളും വിശേഷം. == ചിത്രശാല == <gallery> Image:Cherukunnu annapoorneswari temple.JPG|അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം ചെറുകുന്ന് Image:Cherukunnu annapoorneswari temple1.JPG|അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം ചെറുകുന്ന് </gallery> == അവലംബം == <references /> == മറ്റു ലിങ്കുകൾ == {{കണ്ണൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] cgow5vj74anj20ly8b3hkdef52doctl 0 7625 4632312 4618444 2026-06-22T12:16:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632312 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Moscow}} {{Infobox Russian federal subject |en_name=മോസ്കോ<br/>Moscow |ru_name=Москва |image_skyline= |image_caption='''മുകളിൽ''': [[St. Basil's Cathedral|വി. ബേസിലിന്റെ കത്തീഡ്രലും]] [[Spasskaya Tower|Spasskaya Clocktower|സ്പാസ്കയ ക്ലോക്ക്ടവറും]] [[Red Square|ചുവന്ന ചത്വരത്തിൽ]]<br>'''നടുക്ക്''': [[Radisson Royal Hotel, Moscow|റാഡിസൺ സിറ്റി ഹോട്ടൽ, മോസ്കോ]], [[Bolshoi Theatre|ബോൾഷോയ് തിയേറ്റർ]], [[Cathedral of Christ the Saviour|ക്രിസ്തു രക്ഷകൻ കത്തീഡ്രൽ]], [[Poklonnaya Hill|പൊക്ലൊണ്ണായ കുന്ന്]], [[Moscow Monorail|മോസ്കോ മോണോറെയ്ല്]], [[Kolomenskoye|കോളൊമെൻസ്കൊയെ]]<br>'''താഴെ''': [[Moscow International Business Center|മോസ്കോ അന്താരാഷ്ട്ര ബിസിനസ് സെന്റർ]] |image_map=Moscow in Russia (special marker).svg |country={{flag|റഷ്യ|2014}} |former_colonization={{flag|Union of Soviet Socialist Republics|2013}} |latd=55 |latm=45 |lats=06 |longd=37 |longm=37 |longs=04 |image_coa=Coat of Arms of Moscow.svg |coa_caption=[[Coat of arms of Moscow|ഔദ്യോഗിക മുദ്ര]] |image_flag=Flag of Moscow, Russia.svg |flag_caption=[[Flag of Moscow|പതാക]] |anthem=''[[Moya Moskva|My Moscow]]'' |holiday=The first Saturday and Sunday of September |holiday_ref=<ref>{{cite web|title=Holidays and significant dates of Moscow|url=http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?documentId=119125|work=Moscow City Government|accessdate=29 September 2010|archive-date=2011-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110823153912/http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?documentId=119125|url-status=dead}}</ref> <!--POLITICAL STATUS--> |political_status=ഫെഡറൽ നഗരം |political_status_link=റഷ്യയിലെ ഫെഡറൽ നഗരങ്ങൾ |federal_district=[[Central Federal District|സെൻട്രൽ]] |economic_region=[[Central economic region|സെൻട്രൽ]] <!--STATS--> |pop_2010census=11503501 |pop_2010census_rank=1ആം |pop_2010census_ref= |urban_pop_2010census=100% |rural_pop_2010census=0 |pop_density=9682 |pop_density_as_of=1 ജനുവരി 2010 |pop_density_ref=<ref>{{cite web|title=Плотность населения Российской Федерации по субъектам Российской Федерации|url=http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E::%7Ctabl-02-10.xls|work=Rosstat|accessdate=30 September 2010|year=2010|archive-date=2011-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728034845/http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E::%7Ctabl-02-10.xls|url-status=dead}}</ref> |pop_latest=12108257 |pop_latest_date=2014 |pop_latest_ref=<ref name="2014Est">[[Goskomstat|Rosstat]]. [http://www.gks.ru/free_doc/doc_2011/year/year2011.rar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200430222922/https://www.gks.ru/free_doc/doc_2011/year/year2011.rar |date=2020-04-30 }} {{In lang|ru}}</ref> |area_km2=2511 |area_km2_ref=<ref>{{cite web |url=http://mos.ru/press-center/press_releases/index.php?id_4=19417&afrom_4=25.10.2010&ato_4=03.08.2011 |title=О совместных предложениях Правительства Москвы и Правительства Московской области по изменению границ столицы Российской Федерации — города Москвы |publisher=Mos.ru |date=25 October 2010 |accessdate=9 July 2014 |archive-date=2014-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028011227/http://www.mos.ru/press-center/press_releases/index.php?id_4=19417&afrom_4=25.10.2010&ato_4=03.08.2011 |url-status=dead }}</ref> |area_km2_rank=83rd |established_date=Before 1147 |established_date_ref=<ref name="dolgorukiy" /> |license_plates=77, 99, 97, 177, 199, 197, 777, 799, 797 |ISO=RU-MOW <!--GOVERNMENT--> |gov_as_of=2011 |leader_title=[[Mayor of Moscow|മേയർ]] |leader_title_ref=<ref name="mayor">{{cite web|url=http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?rubricId=14107|title=The Moscow City Mayor|publisher=Government of Moscow|accessdate=18 March 2010|archive-date=2011-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110823154527/http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?rubricId=14107|url-status=dead}}</ref> |leader_name=[[Sergey Sobyanin|സെർറ്റെ സൊബ്യാനിൻ]] |leader_name_ref=<ref name="mayor"/> |legislature=[[Moscow City Duma|സിറ്റി ഡ്യൂമ]] |legislature_ref=<ref>{{cite web|title=The Moscow Statute|url=http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?rubricId=14215&documentId=118572|work=Moscow City Duma|publisher=Moscow City Government|accessdate=29 September 2010|date=28 June 1995|quote=The supreme and exclusive legislative (representative) body of the state power in Moscow is the Moscow City Duma.|archive-date=2011-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110823154646/http://old.mos.ru/wps/portal/EnglishVersion?rubricId=14215&documentId=118572|url-status=dead}}</ref> |website=http://www.mos.ru |website_ref |date=ജൂലൈ 2014 }} [[റഷ്യൻ ഫെഡറേഷൻ|റഷ്യൻ ഫെഡറേഷന്റെ]] തലസ്ഥാന നഗരവും,[[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും ആണ് '''മോസ്കോ''' ({{lang-ru|Москва́}} [[സഹായം:IPA|IPA]]: {{Audio-IPA|ru-Moskva.ogg|[mɐˈskva]}}). റഷ്യയിലേ മാത്രമല്ല, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] തന്നെ ഏറ്റവും വലിയതും, ലോകത്തിലെ മെട്രോപോളിറ്റൻ സിറ്റികളിൽ ഏറ്റവും വലിയതും മോസ്കോ തന്നെയാണ്. ചരിത്രപരമായി, ചക്രവർത്തി ഭരണകാലത്തും, പിന്നീട് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] രൂപവത്കരിച്ചപ്പോഴും, മോസ്കോ തന്നെയായിരുന്നു രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം.മോസ്കോയാണ് റഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ,വാണിജ്യ,സാമ്പത്തീക,വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രം. == ചരിത്രം == മോസ്കവ് ({{lang-ru|гра́д Моско́в}}), നദിക്കരികിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് മോസ്കോ എന്ന പേരുണ്ടായത്. മോസ്കവ് എന്ന വാക്കിന്റെ ഉദ്ഭവം അറിയില്ലെങ്കിലും, അതേപറ്റി പല അഭിപ്രായങ്ങളും ഉണ്ട്. 1147-ൽ യൂറി ഡോൾഗോർകി, നെ‌വ്‌ഗൊരോഡ് സെവെസ്‌കി രാജകുമാരനോട് മോസ്കോയിലേക്ക് വരാനായി ആവശ്യപ്പെടുന്നതാണ് മോസ്കോ എന്ന പേർ ആദ്യമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു<ref name="dolgorukiy">{{cite web |url=http://faculty.oxy.edu/richmond/csp8/history_of_moscow.htm |title=The History of Moscow |publisher=Occidental College |last=Comins-Richmond |first=Walter |accessdate=2006-07-03 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517163858/http://faculty.oxy.edu/richmond/csp8/history_of_moscow.htm |url-status=dead }}</ref> ഒൻപത് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1156-ൽ, വികസിച്ചുവരുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിനുചുറ്റും, തടി കൊണ്ട് ഒരു ചുറ്റുമതിൽ (ക്രെംലിൻ)കെട്ടാൻ യൂറി ഡോൾഗോർകി ഉത്തരവിട്ടു <ref>{{cite web |url=http://russia.nypl.org/events/Kremlin.html |title=Russia Engages the World: The Building of the Kremlin, 1156–1516 |publisher=The New York Public Library |accessdate=2006-07-03 |archive-date=2006-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061014200343/http://russia.nypl.org/events/Kremlin.html |url-status=dead }}</ref> 1237–1238 മംഗോളിയർ ഈ പ്രദേശത്തെ ആക്രമിച്ച് നിവാസികളെ കൊന്നൊടുക്കി തീവച്ചു. പിന്നീട് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മോസ്കോ 1327-ൽ വ്ലാഡിമിർ സുസ്ദാലിന്റെ തലസ്ഥാനമായി.<ref name="golden-ring">{{cite web|url=http://www.moscow-city.ru/download/source/Golden_Ring_Engl.pdf/8-11.pdf|format=PDF|title=Along the Moscow Golden Ring|publisher=Moscow, Russia Tourist Information center|accessdate=2006-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117175537/http://www.moscow-city.ru/download/source/Golden_Ring_Engl.pdf/8-11.pdf|archivedate=2012-01-17|url-status=live}}</ref> [[വോൾഗ നദി|വോൾഗ നദിയുടെ]] സാമീപ്യം മോസ്കോവിന്റെ പടിപടിയായുള്ള വികസനത്തിന് സഹായിച്ചു. ''ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി ഒഫ് മോസ്കോ'' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇവിടം റഷ്യയുടെ നാനാഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുമുള്ള ആൾക്കാരെ ആകർഷിച്ചു. == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Sisterlinks|Moscow}} {{Wikinewspar|Power crisis in Moscow and central Russia largest ever recorded}} {{wikivoyage|Moscow}} * [http://www.smartmoscow.com smartmoscow.com - independent, detailed guide] * [http://www.nomer.org/moskva White Pages of Moscow] * {{In lang|ru}} [http://www.1-moscow.com Website of Modern Moscow] * [http://www.moscow.info Moscow.Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913151429/http://www.moscow.info/ |date=2008-09-13 }} * [https://forum-msk.info/ Moscow Forum] * [http://www.discovermoscow.com Moscow Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509133550/http://www.discovermoscow.com/ |date=2008-05-09 }} * [http://www.waytorussia.net/Moscow/Guide.html Travel guide to Moscow]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://moscow.the.by/ Weather in Moscow - moscow.the.by.] === ഒഫീഷ്യൽ സൈറ്റുകൾ === * [http://www.moscow-city.ru/?lang_char_id=en Committee for Tourism of Moscow City Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080402001920/http://www.moscow-city.ru/?lang_char_id=en |date=2008-04-02 }} * [http://www.mos.ru Official Moscow Administration Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225145638/http://mos.ru/ |date=2011-02-25 }} {{In lang|ru}} === വാർത്തയിൽ === * [http://www.themoscowtimes.com/ ''The Moscow Times''] - Moscow's leading English-language newspaper * [http://english.mn.ru/english/ ''The Moscow News''] - one of Moscow's oldest English-language newspapers * [http://www.russiaprofile.org/ ''Russia Profile''] - In-depth coverage of international, political, business and cultural events in Russia (in English) === കാലാവസ്ഥ === * [http://www.tutiempo.net/en/Climate/MOSCOW/276120.htm Historical weather records for Moscow] * [http://moscow.the.by/ Weather of Moscow, 6 days&nbsp;— moscow.the.by] === ഭൂപടം === * [http://moscow.360cities.net 360 Panorama Guide to Moscow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225100856/http://moscow.360cities.net/ |date=2008-12-25 }} {{In lang|en}} {{In lang|ru}} === ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോയും === * [http://moskva.kotoroy.net/ Photos of disappearing Moscow] * [http://www.mdf.ru/english/ Moscow House of Photography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804005231/http://www.mdf.ru/english/ |date=2006-08-04 }} * [http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=157670 Some images from Ukraina Hotel] (plus maps from area around the hotel) * [http://babinets.com/beautiful-pictures-moscow-russia-photos/beautiful-photos-moscow-russia-pictures.html Christmas Moscow. Photo gallery]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.russia-travel.ws/regions/Moscow/ Sights of Moscow, photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017132106/http://russia-travel.ws/regions/Moscow/ |date=2008-10-17 }} * [http://www.travelling-images.com/russia-moscow-january-2008 Photogallery of Moscow] * [http://www.kotomka.com/en/moskva/index.html Moscow Photo] * Martin Cruz Smith "Moscow never sleeps" [[National Geographic Magazine]] August 2008 [http://ngm.nationalgeographic.com/2008/08/moscow-night/smith-text link] {{List of European capitals by region}} {{List of Asian capitals by region}} {{Euro-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:മോസ്കോ]] [[വർഗ്ഗം:റഷ്യയിലെ നഗരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒളിമ്പിക്സ് മത്സരങ്ങൾക്ക് ആതിഥ്യം വഹിച്ച നഗരങ്ങൾ]] qve5zv251dkafwskdpzo2z22e2xjbfm 0 8075 4632437 4617678 2026-06-23T02:04:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632437 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vayalar Award}} മലയാള സാഹിത്യ സംഭാവനകൾക്ക് നൽകുന്ന പുരസ്കാരമാണ് '''വയലാർ പുരസ്കാരം'''<ref>[http://keralaculture.org/malayalam/vayalar-award/482] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923070428/http://keralaculture.org/malayalam/vayalar-award/482|date=2017-09-23}}|വയലാർ അവാർഡ്</ref>. മലയാളത്തിലെ ഒരു കവിയായിരുന്ന [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ]] ഓർമ്മയ്ക്കായിട്ടാണ് ഈ പുരസ്കാരം രൂപവത്കരിച്ചത്. [[എഴുത്തുകാർ|എഴുത്തുകാരും]] [[സാംസ്കാരിക നായകന്മാർ|സാംസ്കാരിക നായകന്മാരും]] അടങ്ങുന്ന സമിതി നിർദ്ദേശിക്കുന്ന കൃതികളിൽ നിന്ന് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിയാണ് വയലാർ അവാ‍ർഡ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്. [[സർഗസാഹിത്യം|സർഗസാഹിത്യത്തിനുള്ള]] ഈ അവാർഡ് 1977 നൽകിയത്. എല്ലാ വർഷവും ഒക്ടോബർ 27 അവാർഡ് നൽകുന്നത്.<ref>[https://www.outlookindia.com/newsscroll/t-d-radhakrishnan-selected-for-vayalar-award-/1163276]|outlookindia</ref>. വയലാർ അവാർഡിൻറെ സമ്മാനതുക ഒരു ലക്ഷം രൂപയും, [[കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ]] വെങ്കലത്തിൽ തീർത്ത ശില്പവുമാണ് പുരസ്‌കാരം. 2014 വരെ 25000 രൂപയായിരുന്നു. == വയലാർ അവാർഡ് ലഭിച്ച കൃതികളും അവയുടെ കർത്താക്കളും <ref>[http://keralaculture.org/malayalam/vayalar-award/482] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923070428/http://keralaculture.org/malayalam/vayalar-award/482|date=2017-09-23}}|http://keralaculture.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005171436/http://www.keralaculture.org/|date=2017-10-05}}</ref>== {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം ! വ്യക്തി ! ഗ്രന്ഥം ! കുറിപ്പുകൾ |- | 1977 | [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] | [[അഗ്നിസാക്ഷി]] | |- | 1978 | [[പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] | [[ഇനി ഞാൻ ഉറങ്ങട്ടെ]] | |- | 1979 | [[മലയാറ്റൂർ രാമകൃഷ്ണൻ]] | [[യന്ത്രം(നോവൽ)|യന്ത്രം]] | |- | 1980 | [[തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള]] | [[കയർ (നോവൽ)|കയർ]] | |- | 1981 | [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ]] | [[മകരക്കൊയ്ത്ത്]] | |- | 1982 | [[ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]] | [[ഉപ്പ് (കവിതാ സമാഹാരം)|ഉപ്പ്]] | |- | 1983 | [[വിലാസിനി]] | [[അവകാശികൾ]] | |- | 1984 | [[സുഗതകുമാരി]] | [[അമ്പലമണി]] | |- | 1985 | [[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]] | [[രണ്ടാമൂഴം (നോവൽ)|രണ്ടാമൂഴം]] | |- | 1986 | [[എൻ.എൻ. കക്കാട്]] | [[സഫലമീയാത്ര]] | |- | 1987 | [[എൻ. കൃഷ്ണപിള്ള]] | [[പ്രതിപാത്രം ഭാഷണഭേദം]] | |- | 1988 | [[തിരുനല്ലൂർ കരുണാകരൻ]] | [[തിരുനെല്ലൂർ കരുണാകരന്റെ കവിതകൾ]] | |- | 1989 | [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]] | [[തത്ത്വമസി (ഗ്രന്ഥം)‎|തത്ത്വമസി]] | |- | 1990 | [[സി. രാധാകൃഷ്ണൻ]] | [[മുൻപേ പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ]] | |- | 1991 | [[ഒ. വി. വിജയൻ]] | [[ഗുരുസാഗരം]] | |- | 1992 | [[എം.കെ. സാനു]] | [[ചങ്ങമ്പുഴ - നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്നേഹഭാജനം]] | |- | 1993 | [[ആനന്ദ്‌|ആനന്ദ് (പി. സച്ചിദാനന്ദൻ)]] | [[മരുഭൂമികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്‌|മരുഭൂമികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്]] | |- | 1994 | [[കെ. സുരേന്ദ്രൻ]] | [[ഗുരു (നോവൽ)]] | |- | 1995 | [[തിക്കോടിയൻ]] | [[അരങ്ങു കാണാത്ത നടൻ]] | |- | 1996 | [[പെരുമ്പടവം ശ്രീധരൻ]] | [[ഒരു സങ്കീർത്തനം പോലെ]] | |- | 1997 | [[കമലാ സുരയ്യ|മാധവിക്കുട്ടി]] | [[നീർമാതളം പൂത്ത കാലം]] | |- | 1998 | [[എസ്. ഗുപ്തൻ നായർ]] | [[സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും]] | |- | 1999 | [[കോവിലൻ]] | [[തട്ടകം (നോവൽ)]] | |- | 2000 | [[എം.വി. ദേവൻ]] | [[ദേവസ്പന്ദനം]] | |- | 2001 | [[ടി. പദ്മനാഭൻ]] | [[പുഴ കടന്നു മരങ്ങളുടെ ഇടയിലേക്ക്]] | |- | 2002 | [[കെ. അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ]] | [[അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ കൃതികൾ (കവിത)|അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ കവിതകൾ]] | ''ഇദ്ദേഹം അവാർഡ് ഏറ്റുവാങ്ങാൻ വിസമ്മതിച്ചിരുന്നു'' |- | 2003 | [[എം. മുകുന്ദൻ]] | [[കേശവന്റെ വിലാപങ്ങൾ]] | |- | 2004 | [[സാറാ ജോസഫ്]] | [[ആലാഹയുടെ പെൺ‌മക്കൾ]] | |- | 2005 | [[സച്ചിദാനന്ദൻ|കെ.സച്ചിദാനന്ദൻ]]<ref>[http://www.hindu.com/2005/10/15/stories/2005101506290400.htm Vayalar award for Sachidanandan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001063930/http://www.hindu.com/2005/10/15/stories/2005101506290400.htm |date=2007-10-01 }} at [[The Hindu]] Saturday, Oct 15, 2005</ref> | [[സാക്ഷ്യങ്ങൾ]] | |- | 2006 | [[സേതു (സാഹിത്യകാരൻ)|സേതു]] | [[അടയാളങ്ങൾ]] | |- | 2007 | [[എം. ലീലാവതി]] | [[അപ്പുവിന്റെ അന്വേഷണം]] | |- | 2008 | [[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]] | [[ഹൈമവതഭൂവിൽ]] | |- | 2009 | [[എം. തോമസ് മാത്യു]] | [[മാരാർ - ലാവണ്യാനുഭവത്തിന്റെ യുക്തി ശില്പം]]<ref>{{cite news|url=http://www.metrovaartha.com/2009/10/10131054/vayalar-award.html|title=വയലാർ പുരസ്കാരം തോമസ് മാത്യുവിന്|publisher=Metro vartha|language=മലയാളം|accessdate=2009-10-11|archive-date=2009-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20091011121106/http://www.metrovaartha.com/2009/10/10131054/vayalar-award.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1256602&n_type=NE&category_id=3&Farc=&previous=|title=വയലാറിന്റെ 'ഇരട്ടിമധുര'ത്തിൽ വിജയനിലയം|publisher=മാതൃഭൂമി|language=മലയാളം|accessdate=2009-10-11|archive-date=2009-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091012184455/http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1256602&n_type=NE&category_id=3&Farc=&previous=|url-status=dead}}</ref> | |- | 2010 | [[വിഷ്ണുനാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] | [[ചാരുലത|ചാരുലത(കവിതാ സമാഹാരം)]]<ref>{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=131771|title=വിഷ്ണുനാരായണൻ നമ്പൂതിരിക്ക് വയലാർ അവാർഡ്‌|publisher=മാതൃഭൂമി|language=മലയാളം|accessdate=2010-10-09|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012184958/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=131771|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article821838.ece|title=Vayalar Award for poet Vishnunarayanan Namboothiri |publisher=The Hindu|language=English|accessdate=2010-10-09}}</ref> | |- | 2011 | [[കെ.പി. രാമനുണ്ണി]] | [[ജീവിതത്തിന്റെ പുസ്തകം]]<ref>{{cite news|title=വയലാർ അവാർഡ് കെ.പി.രാമനുണ്ണിക്ക്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=220436|accessdate=8 ഒക്ടോബർ 2011|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2011-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008235019/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=220436|url-status=dead}}</ref> | |- | 2012 | [[അക്കിത്തം അച്യുതൻ നമ്പൂതിരി|അക്കിത്തം]] | [[അന്തിമഹാകാലം]]<ref>{{cite news|title=വയലാർ അവാർഡ് അക്കിത്തത്തിനു്|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=307537|accessdate=6 ഒക്ടോബർ 2012|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2012-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006155626/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=307537|url-status=dead}}</ref> | |- | 2013 | [[പ്രഭാവർമ്മ]] | [[ശ്യാമമാധവം]]<ref>{{cite news|title=വയലാർ അവാർഡ് പ്രഭാവർമ്മയ്ക്ക്|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15151375&programId=1073753760&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@|accessdate=2013 ഒക്ടോബർ 5|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|date=2013 ഒക്ടോബർ 5|archive-date=2013-10-05|archive-url=https://archive.today/20131005083538/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15151375&programId=1073753760&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@|url-status=bot: unknown}}</ref> | |- | 2014 | [[കെ.ആർ. മീര]] | [[ആരാച്ചാർ (നോവൽ)|ആരാച്ചാർ]]<ref>{{cite news|title=വയലാർ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം കെ.ആർ. മീരയ്ക്ക്|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=491000|accessdate=2014 ഒക്ടോബർ 12|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2014 ഒക്ടോബർ 11|archive-date=2014-10-12|archive-url=https://archive.today/20141012065416/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=491000|url-status=bot: unknown}}</ref> | |- | 2015 | [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ]] | [[മനുഷ്യന് ഒരു ആമുഖം]]<ref>{{cite news|title=വയലാർ അവാർഡ് സുഭാഷ് ചന്ദ്രന്; പുരസ്‌ക്കാരം ലഭിച്ചത് 'മനുഷ്യന് ഒരാമുഖം' എന്ന നോവലിന്|url=http://www.marunadanmalayali.com/literature/awards/vayalar-award-for-subhash-chandran-29217|accessdate=2015 ഒക്ടോബർ 10|newspaper=മറുനാടൻ മലയാളി|date=2015 ഒക്ടോബർ 10|archive-date=2015-10-10|archive-url=https://archive.today/20151010101131/http://www.marunadanmalayali.com/literature/awards/vayalar-award-for-subhash-chandran-29217|url-status=bot: unknown}}</ref> | |- |2016 |[[യു.കെ. കുമാരൻ]] |[[തക്ഷൻകുന്ന് സ്വരൂപം]] | |- | 2017 | [[ ടി.ഡി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | [[സുഗന്ധി എന്ന ആണ്ടാൾ ദേവനായകി]]<ref>[http://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2017/10/08/vayalar-award-2017.html വയലാർ പുരസ്കാരം ടി.ഡി. രാമകൃഷ്ണൻ]</ref> | |- |2018 |[[കെ.വി. മോഹൻകുമാർ]] |[[ഉഷ്ണരാശി|ഉഷ്ണരാശി- കരപ്പുറത്തിന്റെ ഇതിഹാസം]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/interview/k-v-mohankumar-ushnarashi-1.3192157|title=ഉഷ്ണരാശി ഒരു ചരിത്ര നോവലല്ല, ചരിത്ര പശ്ചാത്തലമുള്ള സമകാലിക നോവൽ- കെ. വി. മോഹൻകുമാർ|access-date=2020-12-06|last=ന്യൂസ്|first=മുഹമ്മദ് നൗഫൽ / മാതൃഭൂമി|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |- |2019 |[[വി.ജെ. ജെയിംസ്]] |[[നിരീശ്വരൻ]]<ref>[https://www.mathrubhumi.com/mobile/books/news/vj-james-bags-vayalar-award-1.4154106 വയലാർ അവാർഡ് വി ജെ ജെയിംസിന്റെ നിരീശ്വരന്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |- |2020 |[[ഏഴാച്ചേരി രാമചന്ദ്രൻ]] |[[ഒരു വെർജീനിയൻ വെയിൽകാലം]]<ref>{{cite news |title=ഈ വർഷത്തെ വയലാർ രാമവർമ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം കവി ഏഴാച്ചേരി രാമചന്ദ്രന് |url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2020/10/10/vayalar-award-awarded-to-ezhacherry-ramachandran.html|accessdate=10 ഒക്ടോബർ 2020 |archiveurl=https://archive.today/20201010072411/ |archivedate=10 ഒക്ടോബർ</ref> | |- |2021 |[[ബെന്യാമിൻ ]] |[[മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ|മാന്തളിരിലെ 20 കമ്യൂണിസ്റ് വർഷങ്ങൾ]] | |- | 2022. | [[എസ്. ഹരീഷ്]] | [[മീശ]] | |- |2023 |[[ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി]] |[[ജീവിതം ഒരു പെൻഡുലം]] | |- |2024 |[[അശോകൻ ചരുവിൽ]] |[[കാട്ടൂർ കടവ് (നോവൽ)]]<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Oct/06/ashokan-charuvil-wins-48th-vayalar-award-for-kattoorkadavu|access-date=6 October 2024 |newspaper=[[The New Indian Express]] |title=Ashokan Charuvil wins 48th Vayalar award for Kattoorkadavu }}</ref> | |- |2025 |[[ഇ. സന്തോഷ് കുമാർ]] |[[തപോമയിയുടെ അച്ഛൻ]] | |} == അവലംബം == {{RL}} {{Award-stub|Vayalar Award}} [[വിഭാഗം:മലയാള സാഹിത്യപുരസ്കാരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വയലാർ പുരസ്കാരം]] |} j30m38xnjr9b69rshiy6cru9uvsmexe 0 8985 4632508 4023901 2026-06-23T08:54:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632508 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Varthamanam}}{{Infobox newspaper |name = വർത്തമാനം |type = [[ദിനപത്രം]] |image = [[ചിത്രം:വർത്തമാനം.jpg|thumb|right|200 px]] |format = |ceased publication = |price = |owners = |editor = [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്|ഡോ: സുകുമാർ അഴീക്കോട്]] |foundation = 2003 |political position = |publisher = |circulation = |headquarters = [[Kozhikode|കോഴിക്കോട്]] |website = [http://varthamanam.com/ Varthamanam] |price = }} '''വർത്തമാനം ദിനപത്രം''' മലയാള ഭാഷയിൽ ഫെബ്രുവരി 2003 മുതൽ കോഴിക്കോട് നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ച ദിനപത്രമാണ്. തുടർന്ന് 16-ഫെബ്രുവരി-2003ൽ ദോഹ(ഖത്തർ)യിൽ നിന്നും വിദേശ പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങി. ഇപ്പോൾ കൊച്ചിയിലടക്കം രണ്ട് സ്വദേശ പ്രസിദ്ധീകരണവും ഒരു വിദേശ പ്രസിദ്ധീകരണവും നിലവിലുണ്ട്. 2003-ൽ [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്|ഡോ: സുകുമാർ അഴീക്കോട്]] പ്രധാന പത്രാധിപസ്ഥാനം വഹിച്ച് കൊണ്ട് പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങി.<ref name="stateofkerala.in">{{Cite web|url=http://www.stateofkerala.in/kerala_facts/kerala_news_papers.php|title=Varthamanam|publisher=State of Kerala|access-date=2019-12-31|archive-date=2019-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223024104/http://www.stateofkerala.in/kerala_facts/kerala_news_papers.php|url-status=dead}}</ref><ref name="enewspapers.co.in">{{Cite web|url=https://www.enewspapers.co.in/epaper/varthamanam.html|title=Varthamanam|publisher=E-newspapers}}</ref><ref name="newspapers-list.com">{{Cite web|url=https://www.newspapers-list.com/india/varthamanam.php|title=Varthamanam|publisher=newspapers-list.com}}</ref><ref name="epapersland.com">{{Cite web|url=http://www.epapersland.com/india/varthamanam.html|title=Varthamanam newspaper|publisher=epapersland.com}}</ref><ref name="epapercatalog.com">{{Cite web|url=http://www.epapercatalog.com/epaper/varthamanam.php|title=Varthamanam ePaper|publisher=epapercatalog.com|access-date=2019-12-31|archive-date=2020-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210123208/http://www.epapercatalog.com/epaper/varthamanam.php|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://www.womenspage.in/2015/08/Varthamanam-Malayalam-Newsepaper-Indian-Epapers.html Womens Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231045100/https://www.womenspage.in/2015/08/Varthamanam-Malayalam-Newsepaper-Indian-Epapers.html |date=2019-12-31 }} * [http://www.worldnewspaperlink.com/india/malayalam/ Malayalam Newspapers Online] * [http://www.epaper-hub.com/india/varthamanam.aspx VARTHAMANAM MALAYALAM EPAPER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218222344/http://www.epaper-hub.com/india/varthamanam.aspx |date=2019-12-18 }} * [https://www.allbiz.in/varthamanam-daily_1R-0495-230-4555 Varthamanam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231041949/https://www.allbiz.in/varthamanam-daily_1R-0495-230-4555 |date=2019-12-31 }} * [http://www.epaperslist.com/india/varthamanam.html Varthamanam Epaper] {{Newspaper-stub}} {{ML Newspapers}} {{മലയാള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ}} {{Newspapers in India}} [[വിഭാഗം:മലയാളം പത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പത്രങ്ങൾ]] jz9rtr33gthgmh9yv2eakebungfsbew 0 9342 4632327 4632225 2026-06-22T14:17:05Z Altocar 2020 144384 [[Special:Contributions/Shagil Muzhappilangad|Shagil Muzhappilangad]] ([[User talk:Shagil Muzhappilangad|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4632221|4632221]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4632327 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] 1ghj8lqg1290bhuot8dhgbfy9u72gog 4632328 4632327 2026-06-22T14:17:47Z Altocar 2020 144384 [[Special:Contributions/Shagil Muzhappilangad|Shagil Muzhappilangad]] ([[User talk:Shagil Muzhappilangad|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4632218|4632218]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4632328 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] cyt37n7chd4c1hymexceodfyiez77k6 4632329 4632328 2026-06-22T14:19:32Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632329 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] 85hwqtb4os1yvl5uy76z5anisk00quu 0 9614 4632316 4613740 2026-06-22T13:12:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632316 wikitext text/x-wiki {{PU|Jehovah's Witnesses}} {{featured}}{{Infobox Christian denomination | name= യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ | image =Jehovah's witnesses website.png | caption= | main_classification= [[ക്രിസ്തീയസഭാപുനരുദ്ധാരണവാദം|ക്രിസ്തീയസഭാപുനരുദ്ധാരണം]] | orientation = [[സഹസ്രാബ്ദവാദം]] | structure = മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കുള്ള മേൽനോട്ടം | founder = ചാൾസ്‌ റ്റെയ്‌സ്‌ റസ്സൽ | founded_date =1876: ''[[ബൈബിൾ‌ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]'' സംഘടന ആരംഭിച്ചു<br />1931: ''യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ'' എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചു | founded_place =[[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | headquarters =വാർവിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | regional_headquarters = [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂർ]], [[ഇന്ത്യ]] | area =ലോകവ്യാപകം | temples = 120,387 | members =ആഗോളമായി 90.1 ലക്ഷം<br />[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] 60,000 | footnotes =യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ <br />2024 സേവന റിപ്പോർട്ടിലെ വിവരം.<ref>https://www.jw.org/en/library/books/2023-Service-Year-Report-of-Jehovahs-Witnesses-Worldwide/</ref> | website = http://www.jw.org/ml/ }} [[മുഖ്യധാരാക്രൈസ്തവർ|മുഖ്യധാരാക്രൈസ്തവരിൽ]] നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി [https://wol.jw.org/ml/wol/d/r162/lp-my/1001077254 പുനരുത്ഥാനവിശ്വാസികളും],<ref>{{cite journal| author=Stark et al.| last2=Iannaccone| year=1997| first2=Laurence| title=Why Jehovah's Witnesses Grow So Rapidly: A Theoretical Application| journal=Journal of Contemporary Religion| volume=12| issue=2| pages=133–157| doi=10.1080/13537909708580796 |issn=1353-7903}}</ref> [[സഹസ്രാബ്ദവാദം|സഹസ്രാബ്ദവാഴ്ച്ചക്കാരും]],<ref>"Mankind’s Millennium Under God’s Kingdom—Why Literally So", The Watchtower–April 15, 1967</ref> [[അത്രിത്വം|അത്രിത്വവിശ്വാസങ്ങൾ]] പിന്തുടരുന്നവരുമായ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തീയ]]<ref>{{Cite web| url = http://www.religioustolerance.org/chr_defn.htm| title = Religious Tolerance.org| access-date = 2010-07-29| archive-date = 2000-05-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20000511015547/http://www.religioustolerance.org/chr_defn.htm| url-status = dead}} {{Cite web| url = http://www.beliefnet.com/Faiths/Christianity/index.aspx| title = BeliefNet}} {{Cite web|url = http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html#Christianity|title = Adherents.com|access-date = 2010-07-29|archive-date = 2010-01-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20100129202506/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html#Christianity|url-status = dead}} {{Cite web|url=http://religions.pewforum.org/reports|title=Statistics on Religion}}</ref> മതവിഭാഗമാണ്<ref>{{Cite web|url= http://www.bbc.co.uk/religion/religions/witnesses/ataglance/glance.shtml|title= Religion & Ethics Jehovah's Witnesses}} {{Cite web|url=http://www.worldalmanacforkids.com/WAKI-ViewArticle.aspx?pin=w-rlg00700&article_id=512&chapter_id=11&chapter_title=Religion&article_title=Adherents_of_All_Religions|title=Major Christian Denominations|access-date=2010-07-29|archive-date=2010-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100307165434/http://www.worldalmanacforkids.com/WAKI-ViewArticle.aspx?pin=w-rlg00700&article_id=512&chapter_id=11&chapter_title=Religion&article_title=Adherents_of_All_Religions|url-status=dead}} {{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Jehovah's+Witness|title=The American Heritage Dictionary}}</ref> '''യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:'''Jehovah's Witnesses''').<ref>[http://www.thefreedictionary.com/Jehovah's+Witness The American Heritage® Dictionary]</ref> ഈ [[മതം]] തൊണ്ണൂറ് ലക്ഷത്തിലധികം പേർ സുവാർത്ത പ്രചാരക വേലയിൽ ഏർപ്പെടുന്നതായും, ഒരു കോടി അമ്പതു ലക്ഷത്തിൽപരം സമ്മേളനഹാജർ ഉള്ളതായും, രണ്ട് കോടിയിൽ അധികം വാർഷിക [[ക്രിസ്തുവിന്റെ സ്മാരകാചരണം|സ്മാരക]] ഹാജർ ഉള്ളതായും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ലോകവ്യാപകമായി ഏതാണ്ട് 240 ദേശങ്ങളിൽ ഇവരുടെ പ്രവർത്തനം നടത്തപ്പെടുന്നു.<ref>[https://www.jw.org/en/publications/books/2018-service-year-report/]https://www.jw.org/en/library/books/2023-Service-Year-Report-of-Jehovahs-Witnesses-Worldwide/</ref> ഈ [[ലോകം|ലോക]] വ്യവസ്ഥിതിയെ [[അർമ്മഗദോൻ|അർമ്മഗദോനിലൂടെ]] ദൈവം ഉടനെ നശിപ്പിക്കുമെന്നും തുടർന്ന് മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ സമസ്ത പ്രശ്നങ്ങൾക്കുമുള്ള ഒരു ശാശ്വതപരിഹാരമായി ഭൂമിയിൽ [[ദൈവരാജ്യം]] സ്ഥാപിക്കപ്പെടും എന്നുള്ളതാണ് ഇവരുടെ കേന്ദ്രവിശ്വാസം.<ref name="Britannica Concise Encyclopedia">{{Cite book|title=Britannica Concise Encyclopedia|url=https://archive.org/details/britannicaconcis0000unse|publisher= Encyclopedia Britannica, Inc.|year=2007|chapter=Jehovah's Witness|isbn=978-1-59339-293-2}}</ref> [[ചാൾസ് ടെയ്സ് റസ്സൽ|സി.റ്റി. റസ്സൽ]] എന്ന ബൈബിൾ ഗവേഷകൻ 1876-ൽ സ്ഥാപിച്ച ''[[ബൈബിൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]'' എന്ന നിഷ്പക്ഷ ബൈബിൾ പഠന സംഘടനയാണ് പഠിപ്പിക്കലുകളിലും സംഘാടനത്തിലും പല നവീകരണങ്ങൾക്കു ശേഷം 1931-ൽ ബൈബിളിലെ യെശയ്യാവ് 43:10-12{{fn|(൨)}} ആധാരമാക്കി ''യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ'' എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചത്. ''വാച്ച്ടവർ ബൈബിൾ ആന്റ് ട്രാകറ്റ് സൊസൈറ്റി'' എന്ന നിയമപരമായ കോർപ്പറേഷനിലൂടെയാണ് ഇവരുടെ പ്രവർത്തനം ലോകവ്യാപകമായി ഏകോപിപ്പിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ വിശ്വാസം [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിൽ]] മാത്രം അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി ഉള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു. പക്വതയുള്ള ഒരു കൂട്ടം പുരുഷന്മാരാലുള്ള [[യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഭരണസംഘം|ഭരണസംഘമാണ്]] ഇവരുടെ [[ദൈവശാസ്ത്രം|ദൈവശാസ്ത്രത്തിനും]], പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നത്. <ref>https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/governing-body/</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ [[പിതാവായ ദൈവം|പിതാവായ]] ദൈവത്തിന്റെ [[യഹോവ]]<ref>"നീയോ യഹോവേ,ഞങ്ങളുടെ പിതാവാകുന്നു" യെശയാവ്:63:16.ബി സത്യവേദപുസ്തകം,ബൈബിൾ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ</ref> എന്ന നാമത്തിന്—അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുഭാഷകളിൽ തത്തുല്യമായ ഉച്ചാരണത്തിന്—പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുകയും യഹോവയെ മാത്രം സർവ്വശക്തനായി വിശ്വസിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jehovah-witness-beliefs/</ref> [[യേശു|യേശുവിനെ]] ദൈവപുത്രനായും, രക്ഷകനായും, ഒരേയൊരു മദ്ധ്യസ്ഥനായും, ദൈവരാജ്യത്തിന്റെ നിയുക്ത രാജാവായും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/jesus-son-of-god/</ref> ഇപ്പോൾ നാം ജീവിക്കുന്നത് ഒരു അന്ത്യകാലത്താണെന്നും പെട്ടെന്ന് തന്നെ ദൈവം ആയ യഹോവ ദുഷ്ടന്മാരെ എല്ലാം നശിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം നീതിമാന്മാരായ മനുഷ്യർക്ക്‌ രോഗമോ, വാർധക്യമോ, മരണമോ ഇല്ലാത്ത ഒരു ജീവിതം ഈ ഭൂമിയിൽ നൽകും എന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. പറുദീസ ആയി മാറ്റപ്പെടുന്ന ഈ ഭൂമിയിൽ മരിച്ചുപോയ നല്ലവരായ ആളുകളെ ദൈവം പുനരുത്ഥാനപ്പെടുത്തുമെന്നും അവരെ വീണ്ടും കാണാനാകുമെന്നും ഇവർ പ്രത്യാശിക്കുന്നു.<ref>https://www.jw.org/en/publications/books/good-news-from-god/</ref> മുഖ്യധാരാ ക്രൈസ്തവ സഭകളുടെ ഉപദേശങ്ങളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ് ഇവരുടെ പഠിപ്പിക്കലുകൾ.<ref>https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jehovah-witness-beliefs/</ref> വിശ്വാസികൾ [[ത്രിത്വം|ത്രിത്വവും]], [[നരകം|തീ നരകവും]], [[ആത്മാവ്|ആത്മാവിന്റെ]] അമർത്യതയും ബൈബിളധിഷ്ഠിതമല്ല എന്ന് പഠിപ്പിച്ച് തിരസ്കരിക്കുന്നു. [[ക്രിസ്തുമസ്]], [[ഈസ്റ്റർ]], [[ജന്മദിനം]] എന്നിവയ്ക്ക് പുറജാതീയ ഉദ്ഭവം ഉള്ളതിനാൽ അവയ്ക്ക് ക്രിസ്തുമതത്തിൽ സ്ഥാനമില്ല എന്നു പഠിപ്പിച്ച് ആഘോഷിക്കുന്നില്ല. ഇവരുടെ ആരാധനാലയത്തെ 'രാജ്യഹാൾ' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്‌. കുരിശോ മറ്റു വിഗ്രഹങ്ങളോ ആരാധനക്കായി ഇവർ ഉപയോഗിക്കാറില്ല.<ref>https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jehovahs-witnesses-church-kingdom-hall/</ref> കൂടാതെ, ഇവർക്ക് വൈദീകരോ ശമ്പളം പറ്റുന്ന പുരോഹിതന്മാരോ ഇല്ല. എല്ലാ പ്രവർത്തകരും സ്വമേധയാ സേവകർ ആണ്. പുകവലി, അടക്ക ചവക്കൽ, മയക്കുമരുന്നിന്റെ ദുരുപയോഗം, അസഭ്യസംസാരം തുടങ്ങിയ ദുശീലങ്ങൾ ഇവർക്ക് ഒട്ടും തന്നെ പാടുള്ളതല്ല. എന്നാൽ മദ്യം മിതമായ അളവിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ തടസം ഇല്ല.<ref>https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/is-drinking-a-sin/</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വൈദ്യ ചികിത്സാ തേടുന്നവർ ആണെങ്കിലും മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നും രക്തമോ രക്തത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകംശങ്ങളോ സ്വീകരിക്കില്ല. എന്നാൽ രക്തരഹിത വൈദ്യചികിത്സയും ശസ്ത്രക്രീയയും സ്വീകരിക്കും.<ref>https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jehovahs-witnesses-why-no-blood-transfusions/</ref> വീടുതോറുമുള്ള സുവിശേഷ പ്രവർത്തനം ഇവരുടെ മുഖമുദ്ര ആണ്. [[വീക്ഷാഗോപുരം]], [[ഉണരുക!]] എന്നീ മാസികകൾ ഇവരുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളാണ്. ഇവരുടെ പ്രവർത്തകർ 'പ്രചാരകർ' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും അധികം ഭാഷകളിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വെബ്സൈറ്റ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടേത്‌ ആണ്. www.jw.org എന്ന ഇവരുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2023ലെ കണക്ക് അനുസരിച്ച് 1,087 ഭാഷകളിൽ ലഭ്യമാണ്. <ref>https://www.dilingual.com/blog/the-most-translated-websites-in-2022 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020081101/https://www.dilingual.com/blog/the-most-translated-websites-in-2022 |date=2022-10-20 }}?</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളെ ദേശീയമോ, വർഗീയമോ, വംശീയമോ ആയ വ്യത്യാസമില്ലാത്ത ഒരു ആഗോള സഹോദരകുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇവർ യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/why-dont-jw-go-to-war/|title=Why Don’t Jehovah’s Witnesses Go to War?|access-date=2024-01-28|language=en}}</ref> [[രാഷ്ട്രതന്ത്രം|രാഷ്ട്രീയമായി]] നിഷ്പക്ഷരായിരിക്കാനും, [[ദേശീയപതാക|ദേശീയപതാകയെ]] വന്ദിക്കാതിരിക്കാനും, [[ദേശീയഗാനം]] പാടാതിരിക്കാനും, [[സൈന്യം|സൈനിക സേവനം]] നടത്താതിരിക്കാനുള്ള വിശ്വാസികളുടെ മനസാക്ഷിപരമായ തീരുമാനം നിമിത്തം പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇവരുടെ പ്രവർത്തനം, പ്രത്യേകമായും നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനം നിഷ്കർഷിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ അധികാരികളുമായി നിയമയുദ്ധത്തിനു കാരണമായിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.jw.org/en/news/legal/</ref> ഉദാഹരണത്തിന്, നാസി ജർമനിയിലും മുൻ സോവിയറ്റ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലും ഇവർ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref>https://communistcrimes.org/en/ussrs-1951-deportation-jehovahs-witnesses</ref> ഹിറ്റ്ലറിന്റെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാൻ വിസമ്മതിച്ചു എന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ ആയിരകണക്കിന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ തടങ്കൽ പാളയങ്ങളിലേക്ക് അയക്കുകയും നൂറ് കണക്കിന് അംഗങ്ങളെ നേരിട്ട് വധിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref> https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/nazi-persecution-of-jehovahs-witnesses https</ref> <ref>https://www.ushmm.org/collections/bibliography/jehovahs-witnesses</ref> ഇവരുടെ ദീർഘകാല നിയമയുദ്ധം, പല രാജ്യങ്ങളുടെയും നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് [[മൗലികാവകാശം|പൗരാവകാശ]] മേഖലയിൽ പറയത്തക്ക സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] പരമോന്നത കോടതിയിൽ തന്നെ അമ്പതോളം നിയമവിജയങ്ങൾ ഇവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.jw.org/en/news/legal/</ref><ref>https://www.jw.org/en/news/legal/by-region/united-states/jehovah-witness-facts/</ref> കൂടാതെ, യൂറോപ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ കോടതിയിലും അറുപതോളം കേസുകൾ ഇവർ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/402015128?q=cases+won+european&p=par</ref> ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതിയിൽ 1986ൽ [[ബിജോയ് ഇമ്മാനുവേൽ കേസ്|ദേശീയഗാന]] ആലാപനത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് ഇവർ നേടിയ നിയമവിജയം [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന]] സംബന്ധിച്ച കേസുകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്.[https://www.jw.org/en/news/legal/by-region/india/supreme-court-national-anthem-free-speech/] {{യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ}} == ചരിത്രം == === തുടക്കം === [[പ്രമാണം:Russell_Charles_Taze_1911.jpg|140px|thumb|ചാൾസ്‌ റ്റെയ്‌സ്‌ റസ്സൽ (1852–1916).]] 1870-ൽ [[ചാൾസ് ടെയ്സ് റസ്സൽ|ചാൾസ്‌ റ്റെയ്‌സ്‌ റസ്സൽ]] എന്ന യുവ ബൈബിൾ ഗവേഷകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു നിഷ്പക്ഷ ബൈബിൾ പഠന സംഘം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[പെൻസിൽവാനിയ|പെനിസിൽവാനിയയിൽ]] കൂടുകയുണ്ടായി. 1876-ൽ ഇവർ ''[[ബൈബിൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]'' എന്ന ഒരു സംഘടന രുപീകരിച്ചു. തന്റെ ശുശ്രുഷാകാലത്തുടനീളം ത്രിത്വം, അത്മാവിന്റെ അമർത്യത, തീനരകം, വിധി, യേശുവിന്റെ ജഡപ്രകാരമുള്ള തിരിച്ചുവരവ്വ്, ഭുമി ലോകാവസാനത്തിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെടും എന്നതുപോലുള്ള പരമ്പരാഗത ക്രൈസ്തവരുടെ വിശ്വാസങ്ങളെയും, പാരമ്പര്യങ്ങളെയും അദ്ദേഹം ചോദ്യംചെയ്തു.<ref>{{cite book | title = Jehovah's Witnesses-Proclaimers of God's Kingdom | publisher = Watchtower | page =42}}</ref> ചെറുപ്പം മുതൽ ബൈബിളിൽ താല്പര്യം വളർത്തിയിരുന്ന റസ്സലിനെ അന്നുണ്ടായിരുന്ന ചില [[സഹസ്രാബ്ദവാദം|സഹസ്രാബ്ദവാഴ്ച്ചക്കാരുടെ]] പഠിപ്പിക്കലുകൾ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു<ref>"Proclaiming the Lord's Return (1870-1914)", ''Jehovah's Witnesses-Proclaimers of God's Kingdom'', p. 44-46</ref> 1877-ൽ റസ്സലും, [[നെൽസൺ ബാർബ്ബർ]] എന്ന വ്യക്തിയും ചേർന്ന് "പ്രഭാത മുന്നോടി" എന്ന മാസികയും,"മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ" എന്ന പുസ്തകവും എഴുതുകയുണ്ടായി. ബൈബിൾ കാലക്കണക്കനുസരിച്ച് 1914-ൽ 2520 വർഷത്തെ "ജാതികളുടെ കാലം" അവസാനിക്കുമെന്നും അങ്ങനെ ക്രിസ്തു [[സ്വർഗ്ഗം|സ്വർഗ്ഗത്തിൽ]] രാജാവാകാനുള്ള സമയം അപ്പോഴാണെന്നും അതിൽ ഇവർ പറയുകയുണ്ടായി.<ref>N.H. Barbour & C. T. Russell, ''The Three Worlds'', 1977, page 67.</ref> പിന്നീട് റസ്സലും നെൽസൺ ബാർബ്ബറും തമ്മിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസം ഉടലെടുത്തതിനാൽ ഇവർ സമാധാനപൂർണ്ണമായി പിരിയുകയുണ്ടായി.<ref>N.H. Barbour, C. T. Russell, ''The Three Worlds'', 1877, page 104.</ref> താൻ ഗവേഷണത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തിയ ധാരാളം പഠിപ്പിക്കലുകളും, ബൈബിൾ കാലക്കണക്കും വ്യാഖ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ''[[വീക്ഷാഗോപുരം|സീയോന്റെ വീക്ഷാഗോപുരം]]'' എന്ന മാസിക റസ്സൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി.<ref name="contemporary18">{{cite book|author=Holden, A.|year=2002|title=Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement|url=https://archive.org/details/jehovahswitnesse00hold_799|page=[https://archive.org/details/jehovahswitnesse00hold_799/page/n32 18]|publisher=Routledge|isbn=0585453144}}</ref> [[അന്ത്യകാലം]] ആഗതമായതിനാൽ ക്രിസ്തുവിന്റെ മറുവിലയിൽ വിശ്വസിച്ച് മാനസാന്തരപ്പെടണമെന്ന് ആ ലേഖനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ഉത്ബോധിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite journal|url=http://www.mostholyfaith.com/bible/Reprints/Z1879JUL.asp#R3:9|journal=Zion's Watch Tower|date=1 July 1879|title=Prospectus|ref=harv|access-date=2010-08-06|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331003815/http://www.mostholyfaith.com/bible/Reprints/Z1879JUL.asp#R3:9|url-status=dead}}</ref> കൂടാതെ യേശുക്രിസ്തു ദിവ്യത്വം ഉള്ളവനാണെങ്കിലും ആ ദിവ്യത്വം പുത്രനു പിതാവിൽ നിന്ന് അനുസരണത്തിലൂടെ ലഭിച്ച ഒരു ദാനം ആണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്. പിന്നീട് 1881-ൽ ''[[വാച്ച്ടവർ ബൈബിൾ ആന്റ് ട്രാകറ്റ് സൊസൈറ്റി|സീയോന്റെ വാച്ച് ടവർ സൊസൈറ്റി]]'' എന്ന നിയമപരമായ കോർപ്പറേഷൻ ആരംഭിക്കുകയും, 1884-ൽ റസ്സൽ അതിന്റെ പ്രസിഡന്റ് ആകുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book|title=Jehovah's Witnesses: Proclaimers of God's Kingdom|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|year=1993|page=576}}</ref> മുപ്പതിലധികം സഭകൾ സ്ഥാപിതമാകുകയും അവയിൽ ആരാധന നടത്തപ്പെടേണ്ട ക്രമം റസ്സൽ അവ സന്ദർശിച്ച് പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>''1975 Yearbook of Jehovah's Witnesses'', Watch Tower, pages 38-39</ref> മികച്ച ഒരു പ്രഭാഷകനും, ബൈബിൾ ഗവേഷകനും, എഴുത്തുകാരനുമായിരുന്ന റസ്സൽ നിരവധി പുസ്തകങ്ങളെഴുതുകയും, ലോകവ്യാപകമായി പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തുകയുമുണ്ടായി. തനിക്ക് എന്തെങ്കിലും ദിവ്യവെളിപ്പെടുത്തൽ ഉള്ളതായി അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടില്ല, മറിച്ച് താൻ ബൈബിൾ ഗവേഷണത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തിയ കാര്യങ്ങളാണ് ഈ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലൂടെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്.<ref>C. T. Russell, ''The Time is at Hand'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1889, page 101.</ref> === ബൈബിൾ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം === റസ്സലിന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ശ്രവിച്ചവരും, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ വായിച്ചവരും പല സ്ഥലങ്ങളിലായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ പഠിക്കാൻ കൂടുകയുണ്ടായി. 1903 ആയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ 4000 പത്രങ്ങളിലായി [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെയും]] [[കാനഡ|കാനഡയിലെയും]] 15 ദശലക്ഷം ആളുകളിലെത്തുകയുണ്ടായി.<ref>Biography of Pastor Russell, ''Divine Plan of the Ages'', 1918, p. 6.</ref> 1914-ൽ സൃഷ്ടിപ്പിൻ ഫോട്ടോ [[നാടകം]] എന്ന ഒരു ദൃശ്യ-ശബ്ദ പ്രദർശനം ലോകവ്യാപകമായി നടത്തുകയുണ്ടായി.<ref>''Zion's Watch Tower'', December 1916, page 357.</ref> 1916-ൽ റസ്സൽ അന്തരിച്ചു.<ref>{{cite journal | title = Organized to Praise God | journal = Watchtower | date = July 1, 1973 | page = 397 | ref = harv}}</ref> റസ്സലിന്റെ മരണത്തെ തുടർന്ന് സംഘടനയുടെ മേൽനോട്ടം ആരു വഹിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ഉടലെടുത്തു. [[ജോസഫ് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ റുതർഫോർഡ്|ജോസഫ് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ റുതർഫോർഡിന്]] വാച്ച് ടവർ സൊസൈറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടം നിലനിർത്താനാവുകയും അങ്ങനെ അദ്ദേഹം സൊസൈറ്റിയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രസിഡന്റാവുകയും ചെയ്തു.<ref name=Penton>{{cite book|author=Penton, M. J.|title=Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses|url=https://archive.org/details/apocalypsedelaye0000pent|publisher=University of Toronto Press|year=1997|isbn=0802079733}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനാരോഹണത്തിനു ശേഷം 1918-ൽ അദ്ദേഹമുൾപ്പെടെ വാച്ച്ടവർ സംഘടനയുടെ ബോർഡ് ഓഫ് ഡയറക്റ്റേഴ്സിലെ അംഗങ്ങളെ വ്യാജ ആരോപണത്തിനു പേരിൽ കുറ്റം ചുമത്തി 20 വർഷത്തേക്ക് ജയിൽ ശിക്ഷ വിധിച്ച് തടങ്കലിൽ ആക്കി.<ref>''Proclaimers,'' p. 74.</ref> എന്നാൽ പിന്നീട് അപ്പീലിലൂടെ 1919-ൽ കുറ്റവിമുക്തരായ ഇവർ<ref>Rutherford et al. vs. the United States year=1918</ref> തീക്ഷ്ണമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും തുടർന്ന് ധാരാളം നവീകരണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പഠിപ്പിക്കലുകളിൽ വരുത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book |last = Wills |first = Tony |title = A People For His Name | publisher = Lulu Enterprises |year = 2006 |isbn = 9781430301004|pages =120–121}}</ref> === യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ എന്ന പുനർനാമകരണം === 1931-ൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ഒഹായോ|ഒഹായോയിൽ]] വച്ച് നടന്ന ഒരു സമ്മേളനത്തിൽ "നിങ്ങൾ എന്റെ സാക്ഷികൾ എന്നു യഹോവയുടെ അരുളപ്പാടു;" എന്ന [[ഏശയ്യായുടെ പുസ്തകം|യെശയ്യാവ്]] 43:10-12{{fn|(൨)}} തിരുവെഴുത്തുകളെ ആധാരമാക്കി യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചതായി അറിയിച്ചു.<ref>{{cite book | title = Our Incoming World Government --God's Kingdom | year = 1977 | url = https://archive.org/details/ourincomingworld00watc | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | page = [https://archive.org/details/ourincomingworld00watc/page/20 20]}}</ref> റസ്സലിന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം വാച്ച്ടവർ സംഘടനയുമായുള്ള ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ച പല ബൈബിൾ വിദ്യാർത്ഥികൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും തങ്ങളെ വ്യത്യസ്തരാക്കി നിലനിറുത്താൻ ഈ പുതിയ നാമം സഹായകമായിതീർന്നു. 1942-ൽ റുതർഫോർഡ് മരിച്ചതിനു ശേഷം പിന്നീട് ഭരണസംഘത്തിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന [[നാഥാൻ എച്ച്. നോർ]] (1942-1977), [[ഫ്രെഡറിക്ക് ഫ്രാൻസ്]] (1977–1992), [[മിൽട്ടൺ ഹെൻഷൽ]] (1992–2000) എന്നിവരായിരുന്നു വാച്ച് ടവർ സൊസൈറ്റിയുടെ തുടർന്നുവന്ന പ്രസിഡന്റുമാർ.<ref>{{cite book|title=Jehovah's Witnesses—Proclaimers of God's Kingdom|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|year=1993|pages=72–77}}</ref> വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റ് എന്നത് നിയമപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമെ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളു, 1976 മുതൽ ഒരു ഭരണസംഘമാണ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ സംഘടനയ്ക്ക് മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നത്.<ref>1977 Yearbook of Jehovah's Witnesses. p. 258.</ref> 2000 മുതൽ ഭരണസംഘത്തിലെ അംഗമല്ലാത്ത [[ഡോൺ എ. ആഡംസാണ്]] വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റ്. [[പ്രമാണം:JWkingdomhall kerala.jpg|thumbnail|right|225px|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ കേരളത്തിലെ ഒരു [[രാജ്യഹാൾ|ആരാധനാലയം (രാജ്യഹാൾ)]].]] === കേരളത്തിൽ === ഈ മതത്തിലെ പ്രവർത്തകർ 1905-ലാണ് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] പ്രചാരണത്തിനായെത്തിയത്, എന്നാൽ 1950-കളിലാണ് ഇവർ സജീവമായിത്തുടങ്ങിയത്. യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ എന്നതാണ് ഔദ്യോഗിക നാമമെങ്കിലും കേരളത്തിൽ ഇവരെ "യഹോവാ സാക്ഷികൾ" എന്ന് പൊതുവെ ജനങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു. [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ സ്ഥാപകനായ സി.റ്റി. റസ്സൽ 1912ൽ പ്രസംഗിച്ച സ്ഥലം ഇപ്പോൾ [[റസ്സൽപുരം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു.[https://www.youtube.com/watch?v=CMKW7e1UjSc] അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് റസ്സലിനെ കൊട്ടാരത്തിലേക്കു ഹാർദ്ദവമായി സ്വാഗതം ചെയ്തു. കൂടാതെ തിരുവനന്തപുരം വിക്‌ടോറിയ ജൂബിലി (VJT) ഹാളിൽ റസ്സലിനു പ്രസംഗം നടത്താൻ സൗകര്യം ഒരുക്കികൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാരാജാവ് റസ്സലിന്റെ കൈയിൽ നിന്നും ബൈബിളും, 'തിരുവെഴുത്തുകളുടെ പഠനം' എന്ന റസ്സൽ എഴുതിയ പുസ്തക വാല്യങ്ങളും സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായി.റസ്സലിന്റെ ചിത്രം രാജാവ് ആവശ്യപ്പെടുകയും പിന്നീട് അത് കൊട്ടാരത്തിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. തിരുവനന്തപുരം സർവകലാശാല സെനറ്റ് ഹാളിൽ ആ ചിത്രം ഇന്നും കാണാവുന്നതാണ്.<ref>"Yearbook of Jehovah's witnesses 1979",Work in India,see page 34 </ref> [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[മീനടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മീനടം]], [[പാമ്പാടി]], [[വാകത്താനം]], [[കങ്ങഴ]], [[അയർക്കുന്നം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയർക്കുന്നം]], [[പുതുപ്പള്ളി]] എന്നിവടങ്ങളിൽ ആദ്യകാലത്ത് പ്രവർത്തനം നടന്നിരുന്നു. ഇപ്പോൾ കേരളമൊട്ടാകെ സജീവമാണ്. കേരളത്തിൽ പതിനയ്യായിരത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികൾ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref>jehovah's witnesses 2010 yearbook ,watchtower society</ref> കേരളത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും വർഷത്തിൽ മൂന്നു തവണ ഇവർ കൺവൻഷൻ നടത്താറുണ്ട്.<ref>[http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_122162/ യഹോവ സാക്ഷികളുടെ സമ്മേളനം കോഴിക്കോട്ട്‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604150412/http://www.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_122162/ |date=2011-06-04 }} Mathrubhumi News</ref> ഒക്ടോബർ 29, 2023 യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ കേരളത്തിലെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു ഇരുണ്ട ദിനം ആയിരുന്നു.<ref>{{Citation|title=Kalamassery Blast Victim Sister Molly Joy's Funeral Service {{!}} Full Coverage - യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ|url=https://www.youtube.com/watch?v=zKcJYRC9D8U|language=ml-IN|access-date=2024-02-20}}</ref> കളമശ്ശേരി സാമ്രാ ഇന്റർനാഷണൽ കൺവെൻഷൻ സെന്ററിൽ വെച്ച് നടത്തപ്പെട്ട യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ മേഖല കൺവെൻഷന് നേരെ ഉണ്ടായ ബോംബ് സ്ഫോടനത്തിൽ എട്ട് വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും അമ്പതോളം പേർക്ക് പരിക്ക് ഏൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://newspaper.mathrubhumi.com/news/kerala/kalamassery-blast-one-more-death-1.9135419|title=കളമശ്ശേരി സ്ഫോടനത്തിൽ മരണം എട്ടായി|access-date=2024-02-20|date=2023-12-07|language=en|archive-date=2024-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240220151949/https://newspaper.mathrubhumi.com/news/kerala/kalamassery-blast-one-more-death-1.9135419|url-status=dead}}</ref> സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഡോമിനിക്ക് മാർട്ടിൻ എന്ന ആളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി. യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശ്വസങ്ങളോടുള്ള എതിർപ്പ് ആണ് സ്ഫോടനം നടത്താൻ പ്രേരണ ആയതെന്ന് പ്രതി പോലീസിനോട് വെളിപ്പെടുത്തി. <ref>{{Cite web|url=https://janayugomonline.com/kalamassery-blast-death-toll-rises-to-eight/|title=കളമശ്ശേരി സ്ഫോടനം: മരിച്ചവരുടെ എണ്ണം എട്ടായി|access-date=2024-02-20|date=2023-12-07|language=en-US}}</ref> == സംഘടനാക്രമീകരണം == യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കുള്ള രീതിയിൽ സംഘടിതരാണ്. അവരുടെ മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നവർ, ദൈവത്തിന്റെ ഭൗമീക സംഘടന ഇവരുടെതാണ് എന്ന രീതിയിൽ ഇതിനെ [[ദിവ്യാധിപത്യം|ദിവ്യാധിപത്യപരം]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇവരുടെ സംഘടനയുടെ നിയമപരമായ കോർപ്പറേഷൻ "വാച്ച്ടവർ" എന്ന പേരിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. === ആഗോളമായി ഭരണസംഘത്തിനു കീഴിൽ === {{main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഭരണസംഘം}} യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിലുള്ള]] [[ബ്രൂക്ലിൻ|ബ്രൂക്ക്ലിൻ]] കേന്ദ്രമാക്കിയുള്ള<ref>{{cite book|title=2007 Yearbook of Jehovah's Witnesses|author=Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania|pages=4, 6}}</ref> ഒരു ഭരണ സംഘത്താൽ (അംഗസംഖ്യ വ്യത്യാസപ്പെടാവുന്ന ഒരു കൂട്ടം പുരുഷന്മാർ, 2011 മുതൽ എഴ് പേർ, എല്ലാവരും തന്നെ [[അഭിഷിക്ത വർഗ്ഗം|അഭിഷിക്ത വർഗ്ഗത്തിൽ]] പെട്ടവർ അതായത് മരണാനന്തരം സ്വർഗ്ഗീയ ജീവൻ ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവരാൽ) നയിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Twelve members as of September 2005 (See ''The Watchtower'', March 15, 2006, page 26)<br />Schroeder died March 8, 2006 (See ''The Watchtower'', September 15, 2006, page 31)<br />Sydlik died April 18, 2006 (See ''The Watchtower'', January 1, 2007, page 8)<br />Barber died April 8, 2007 (See [http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2007768 ''The Watchtower'', October 15, 2007, page 31])<br />Jaracz died June 9, 2010.</ref> ഇവരുടെ അംഗത്വത്തിന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇല്ല,<ref>{{cite book| last = Franz| first = Raymond| title = In Search of Christian Freedom| publisher = Commentary Press| year = 2007| location = | page = 123| isbn = 0-914675-17-6}}</ref> നിലനിൽക്കുന്ന അംഗങ്ങൾ തന്നെ പുതിയ അംഗങ്ങളെ തീരുമാനിക്കുന്നു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[ആദിമക്രിസ്ത്യാനികൾ]] ഒരു ഭരണസംഘത്താലാണ് നയിക്കപ്പെട്ടത് എന്നിവർ കരുതുന്നതിനാലാണ് ഇവരും അങ്ങനെ പിന്തുടരുന്നത്. ഭരണസംഘം ബൈബിളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ദൈവത്തിന്റെ [[വിശ്വസ്തനും വിവേകിയുമായ അടിമ|വിശ്വസ്തനും ബുദ്ധിമാനുമായ ദാസ വർഗ്ഗത്തിന്റെ]] (അഭിഷിക്തരെന്ന് സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇപ്പോൾ ഏകദേശം 13,000<ref>''Yearbook'', Watch Tower Bible and Tract Society, 2014.</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ) വക്താക്കളായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുകയും, അവരെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ലോകവ്യാപകമായി സാക്ഷികൾക്ക് ആത്മീയ ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്യാൻ നിയമിതരായവരായി പറയപ്പെടുന്നു. <ref>"Who Really Is the Faithful and Discreet Slave?", ''[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2013533 The Watchtower'', July 15, 2013, pages 20-25.]</ref> ഭരണസംഘമാണ് ഇവരുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം, അസംബ്ലി പരിപാടികളുടെ ആസൂത്രണം, സുവിശേഷ വേല എന്നിവയ്ക്ക് മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നത്. പ്രാദേശിക ആസ്ഥാന കമ്മിറ്റികളുടെ നിയമനം, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് മേൽവിചാരകൻമാരുടെ നിയമനം, സഞ്ചാര മേൽവിചാരകൻമാരുടെ നിയമനം എന്നിവ ഇവർ നേരിട്ട് നടത്തുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2001049#p11 ''The Watchtower'', January 15, 2001, pages 14-15]</ref> സഞ്ചാര മേൽവിചാരകൻമാർ അവർക്ക് നിയമിച്ചിട്ടുള്ള സഭകൾ (രാജ്യഹാളുകൾ) സന്ദർശിച്ച് അവിടത്തെ കാര്യങ്ങൾക്ക് മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നു. ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് മേൽവിചാരകൻമാർ ഒരുകൂട്ടം സഞ്ചാര മേൽവിചാരകൻമാർക്ക് മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നു. ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് മേൽവിചാരകൻമാർ പ്രാദേശിക ആസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. ബ്രാഞ്ച് കമ്മിറ്റി ഭരണസംഘത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നു. ഭരണസംഘത്തിലെ അംഗങ്ങൾ തങ്ങൾ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ നേതാക്കന്മാരായി കരുതുന്നില്ലെന്നും, നേതാവായ ക്രിസ്തുവിന്റെ ദാസന്മാർ മാത്രമാണ് അവരെന്നും പറയുന്നു.<ref>{{cite book | title = "Bearing Thorough Witness" About God's Kingdom | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | year = 2009|page=110 | url= http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102009057#p7}}</ref> === ആരാധനാലയങ്ങളിൽ === ഒരോ രാജ്യഹാളുകളും (സഭകൾ) നിയമിക്കപ്പെട്ട ശമ്പളം പറ്റാത്ത [[മൂപ്പൻ (ക്രിസ്ത്യാനിത്വം)|മൂപ്പൻമാരാലും]], ശുശ്രൂഷാദാസന്മാരാലും നയിക്കപ്പെടുന്നു. സഭയുടെ നടത്തിപ്പ്, ആരാധന കൂടുന്ന സമയം, പ്രസംഗകരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്, വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനം, സഭാ തത്ത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പോകുന്നവർക്ക് നീതിന്യായകമ്മിറ്റി നടത്തുന്നത് എന്നിവ മൂപ്പൻമാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. ഒരു അംഗം മൂപ്പന്മാർക്കുള്ള തിരുവെഴുത്തുപരമായ യോഗ്യതയിൽ എത്തിയതായി സഭയിൽ നിലവിലുള്ള മൂപ്പന്മാർക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ അവരുടെ നിർദ്ദേശത്താൽ പ്രാദേശിക ആസ്ഥാനം (ബേഥേൽ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു) പുതിയ മൂപ്പനെ നിയമിക്കുന്നു. ശുശ്രൂഷാദാസന്മാർ (മൂപ്പൻമാരെ പോലെ നിയമിതരാകുന്നു) മൂപ്പന്മാരെ സഹായിക്കുന്നതിനും, അറ്റൻഡന്റ് സേവനം നടത്തുന്നതിനും, എന്നാൽ ചില അവസരങ്ങളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനും ആരാധന നടത്തുന്നതിനും നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. മൂപ്പന്മാർക്ക് പ്രത്യേക പദവികൾ ഉണ്ടെങ്കിലും,<ref>To all Bodies of Elders in the United States, August 1, 1995</ref>യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ മൂപ്പൻ എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് വൈദിക-അൽമായ എന്ന രീതിയിൽ തരംതിരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല,<ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|date=1 October 1977|title=The Christian Congregation and Its Operation|page=599|ref=harv}}</ref> മറിച്ച് സഭയെ സേവിക്കാൻ അവരെ നിയോഗിക്കുന്നു; എല്ലാവരെയും സഹോദര-സഹോദരിമാർ എന്ന് അംഗങ്ങൾ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ പ്രീതി നേടാനും, [[അർമ്മഗദോൻ]] അതിജീവിക്കാനും<ref>''You Can Live Forever in Paradise on Earth'', Watch Tower Bible and Tract Society, 1989, page 255, "It is simply not true that all religions lead to the same goal. (Matthew 7:21-23; 24:21) You must be part of Jehovah's organization, doing God's will, in order to receive his blessing of everlasting life."</ref> സാക്ഷികളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ അംഗങ്ങളെ അവരുടെ സംഘടനയുമായി വിശ്വസ്തരായിരിക്കാൻ പ്രോൽസാഹിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>"Following Faithful Shepherds with Life in View", ''The Watchtower'', October 1, 1967, page 591, "Make haste to identify the visible theocratic organization of God that represents his king, Jesus Christ. It is essential for life. Doing so, be complete in accepting its every aspect."</ref> ദൈവത്തിന് സ്വീകാര്യമായ ആരാധന ഇവരിലൂടെ മാത്രമേ സാധിക്കുകയുള്ളു<ref>"Greater Blessings Through the New Covenant", ''The Watchtower'', February 1, 1998, page 17, "Those of spiritual Israel still remaining on earth make up 'the faithful and discreet slave.' ... Only in association with them can acceptable sacred service be rendered to God."</ref> എന്ന് ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, സംഘടനയ്ക്കും സഭയിലെ മൂപ്പന്മാർക്കും കീഴടങ്ങിയിരിക്കാൻ അംഗങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2009761 "Be Aglow With the Spirit", ''The Watchtower'', October 15, 2009], "Those with an earthly hope should therefore recognise Christ as their head and be submissive to the Faithful and Discreet Slave and its Governing Body and to the men appointed as overseers in the congregation."</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും അംഗങ്ങളുടെയും, പൊതുജനത്തിന്റെയും സ്വമേധായാ ഉള്ള സംഭാവനകളാൽ മാത്രം നടത്തപ്പെടുന്നു. [[ദശാംശം|ദശാംശവും]], [[മാസവരി|മാസവരിയും]] ക്രിസ്ത്യാനിത്വത്തിനു കീഴിൽ തെറ്റാണ് എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അന്ത്യകാലത്ത് ദൈവരാജ്യം ആഗതമാണെന്ന സദ് വാർത്ത അറിയിക്കുന്നതാണ് ആളുകളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നതിൽ പരമപ്രധാനം എന്ന് ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ [[വിദ്യാലയം|വിദ്യാലയങ്ങളോ]], [[ആശുപത്രി|ആശുപത്രികളോ]] മറ്റ് എതെങ്കിലും ധനകാര്യസ്ഥാപനങ്ങളോ ഇവർ നടത്തുന്നില്ല.<ref>''Our Kingdom Ministry'', Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, December 2003, p. 7</ref> സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനത്തുള്ളവരും, പ്രാദേശിക ആസ്ഥാനത്തുള്ളവരും മുഴുവൻ സമയ [[സന്നദ്ധസേവകർ|സന്നദ്ധസേവകരാണ്]]. സഭ (രാജ്യഹാൾ) നടത്തുന്നവരിൽ ശമ്പളം പറ്റുന്നവരാരും ഇല്ല. ആയതിനാൽ മുഴുവൻ സമയ സന്നദ്ധ സേവകരുടെ ജീവിതചെലവിനും, കെട്ടിട നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള സാമഗ്രികൾക്കും മാത്രമേ ഇവർ അധിക ചെലവും വിനിയോഗിക്കുന്നുള്ളു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006808#p23 "Ways in Which Some Choose to Give Contributions to the Worldwide Work", ''The Watchtower'', November 1, 2006, page 20]</ref> == വിശ്വാസങ്ങൾ == {{Main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശ്വാസങ്ങൾ}} === ഉറവിടം === [[പ്രമാണം:Estudo.jpg|thumb|right|225px|[[ബൈബിൾ|ബൈബിളാണ്]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശുദ്ധഗ്രന്ഥം.]] [[ബൈബിൾ|ബൈബിളാണ്]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശ്വാസങ്ങളുടെ ആധാരം. [[പരിശുദ്ധാത്മാവ്|പരിശുദ്ധാത്മാവിനാൽ]] അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടവർ എന്ന് ഇവർ പറയുന്ന മൂപ്പന്മാരുടെ ഒരു [[യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഭരണസംഘം|ഭരണസംഘമാണ്]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ [[ദൈവശാസ്ത്രം|ദൈവശാസ്ത്രത്തിനും]], ബൈബിൾ വ്യാഖ്യാനത്തിനും മേൽനോട്ടം നടത്തുന്നത്.<ref>"Cooperating With the Governing Body Today,", ''The Watchtower'', March 15, 1990, page 19.</ref> ആദിമ ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഒരു ഭരണസംഘത്താലാണ് നയിക്കപ്പെട്ടത് എന്ന് ഇവർ കരുതുന്നതിനാലാണ് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|title=Focus on the Goodness of Jehovah's Organisation|page=22|date=15 July 2006|ref=harv|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006525}}</ref><ref>"Impart God's Progressive Revelation to Mankind", ''The Watchtower'', March 1, 1965, p. 158-159</ref> തങ്ങളുടെ തത്ത്വങ്ങൾ കാലാനുക്രമമായി വെളിപ്പെടുന്നവയാണെന്നും, ബൈബിളിന്റെ ആഴമായ പഠനത്തില്ലുടെ ദൈവിക വെളിച്ചം പരിശുദ്ധാത്മാവിനാൽ തങ്ങളെ [[യേശു|യേശുവും]], [[മാലാഖ|ദൂതന്മാരും]] പഠിപ്പിക്കുന്നതായി ഇവർ കരുതുന്നു. ഏന്നിരുന്നാലും ഭരണസംഘം തങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും ദിവ്യവെളിപ്പെടുത്തൽ ഉള്ളതായി പറയുന്നില്ല.<ref>"To Whom Shall We Go but Jesus Christ?", ''The Watchtower'', March 1, 1979, pages 23-24.</ref> ഇവർ പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്ന ബൈബിൾ ഇവരുടെ സംഘടന തന്നെ പ്രസ്ദ്ധീകരിച്ച പുതിയ ലോകഭാഷാന്തരം ആണ്. പൂർണ്ണ [[പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്]] കാനോനിക ബൈബിളും സത്യമാണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ബൈബിൾ [[ശാസ്ത്രം|ശാസ്ത്രീയപരമായും]], [[ചരിത്രം|ചരിത്രപരമായും]], [[പ്രവചനം|പ്രവചനപരമയും]] കൃത്യത ഉള്ളതാണെന്നും ആധുനിക ലോകത്തും പ്രായോഗികമാണെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>''All Scripture is Inspired of God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1990, page 336.</ref> അവർ ബൈബിളിനെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ തന്നെ പഠിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ സന്ദർഭം കണക്കിലെടുത്ത് ചില തിരുവെഴുത്തുകൾ ആലങ്കാരികമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''All Scripture is Inspired of God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1990, page 9.</ref> [[അന്ത്യകാലം|അന്ത്യകാലത്ത്]] തന്റെ വിശ്വസ്തർക്ക് തക്കസമയത്ത് ആത്മീയ ആഹാരം പ്രദാനം ചെയ്യാൻ ദൈവം നിയോഗിച്ച [[വിശ്വസ്തനും ബുദ്ധിമാനുമായ അടിമ]] (ബൈബിളിൽ കാണപ്പെടുന്നത്) ഇവരുടെ ഭരണസംഘമാണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ എല്ലാ വിശ്വാസങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും യേശു സ്ഥാപിച്ച ആദിമ "സത്യ" ക്രിസ്ത്യാനിത്വത്തിന്റെ തത്ത്വങ്ങളുമായി ഒത്തുപോകുന്നതാണെന്നും, ആയതിനാൽ ബൈബിളിൽ പ്രവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു പോലെ അന്ത്യകാലത്ത് പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സത്യക്രിസ്തീയർ തങ്ങളാണെന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>"Is Religious Truth Attainable?". The WatchTower: 6. April 15,1995. "By comparing the Witnesses’ beliefs, standards of conduct, and organization with the Bible, unbiased people can clearly see that these harmonize with those of the first-century Christian congregation."</ref> സ്വന്തമായ ബൈബിൾ പഠനത്തിലൂടെ ദൈവിക വെളിച്ചം കിട്ടില്ലെന്നും ആകയാൽ ബൈബിളിലെ സത്യം മനസ്സിലാക്കാൻ വ്യക്തികൾ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുമായി ആശയവിനിമയം ചെയ്യണമെന്നും ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102002063#p9 ''Worship the Only True God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2002, pages 26,27], "The Scriptures warn against isolating ourselves. We should not think that we can figure out everything by independent research ... Similarly today, no one arrives at a correct understanding of Jehovah's purposes on his own. We all need the aid that Jehovah lovingly provides through his visible organization."</ref> === യഹോവയും യേശുവും === {{Main|യഹോവ|യേശു}} [[പ്രമാണം:YHWH.svg|thumb|left|120px|ആധുനിക എബ്രായ ലിപിയിൽ ദൈവനാമം.]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ബൈബിളിലെ [[പിതാവായ ദൈവം|പിതാവായ ദൈവത്തിന്റെ]] നാമത്തിനു പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നു. [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിന്റെ]] എബ്രായ മൂലപാഠത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ നാമത്തെകുറിക്കാൻ "യ്ഹ്‌വ്ഹ്" എന്ന ചതുരക്ഷരി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. "യ്ഹ്‌വ്ഹ്" എന്ന ചതുരക്ഷരിക്ക് മലയാളത്തിൽ പൊതുവെ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്ന [[യഹോവ]] എന്ന നാമം അവർ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>[http://www.watchtower.org/e/na/article_02.htm God's Name—Its Meaning and Pronunciation]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അവർ യഹോവ ഏകസത്യദൈവമായും, സർവ്വശക്തനായും, [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ച]] സൃഷ്ടാവായും വിശ്വസിക്കുന്നു .<ref name="proclaimers144">{{cite book|title=Jehovah's Witnesses—Proclaimers of God's Kingdom|year=1993|pages=144–145}}</ref> ആരാധന യഹോവയ്ക്ക് മാത്രമാണെന്ന് ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. [[പരിശുദ്ധാത്മാവ്|പരിശുദ്ധാത്മാവെന്നത്]] ഒരു വ്യക്തിയല്ല മറിച്ച് യഹോവയുടെ പ്രവർത്തനനിരതമായ ശക്തിയാണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.watchtower.org/e/200607a/article_01.htm |title=Is the Holy Spirit a Person? |access-date=2010-11-03 |archive-date=2010-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129203548/http://watchtower.org/e/200607a/article_01.htm |url-status=dead }}</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ [[യേശു|യേശുവിനെ]] [[പിതാവായ ദൈവം|പിതാവിന്റെ]] ഏകജാത പുത്രനായി വിശ്വസിക്കന്നു.<ref>{{cite book|title=Insight on the Scriptures|volume=2|year=1988|page=1019}}</ref> അതായത് യഹോവയുടെ നേരിട്ടുള്ള ആദ്യ സൃഷ്ടിയായ് യേശുവിനെ കാണുന്നു.<ref>{{cite book|title=Insight on the Scriptures|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|year=1988|volume=2|pages=556–557|chapter=Only-begotten}}</ref> മറ്റെല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും പിതാവായ യഹോവ, യേശു മുഖാന്തരം സൃഷ്ടിച്ചതായും വിശ്വസിക്കുന്നു. പാപികളായ മനുഷ്യർക്കായി തന്റെ പാപമില്ലാത്ത അമർത്യ ജീവൻ നൽകിയതിനാൽ യേശുവിനെ രക്ഷകനായും, ഒരേയൊരു മദ്ധ്യസ്ഥനായും, പാപപരിഹാരകനായും വിശ്വസിക്കുന്നു. കൂടാതെ [[ദൈവരാജ്യം|ദൈവരാജ്യത്തിന്റെ]] രാജാവായും വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Insight on the Scriptures|volume=2|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|pages=60–61|chapter="His Vital Place in God's Purpose" and "Chief Agent of life"|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1200002451}}</ref> എന്നാൽ യേശു [[കുരിശ്|കുരിശിലല്ല]] മറിച്ച് ഒരു [[യേശുവിനെ ക്രൂശിച്ച രീതിയെ കുറിച്ചുള്ള തർക്കം|സ്തംഭത്തിലാണ് മരിച്ചതെന്ന്]] ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Reasoning From the Scriptures|year=1989|pages=89–90|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1101989219}}</ref> [[പ്രധാന ദൂതനായ മിഖായേൽ]], [[വചനം എന്ന ക്രിസ്തു|വചനം]], [[അബദ്ദോൻ (അപ്പൊല്യോൻ)]] എന്നീ നാമങ്ങൾ അവർ യേശുവിനു ബാധകമാക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|title=Angels: How They Affect Us|date=15 January 2006|journal=The Watchtower|publisher=Jehovah's Witnesses|ref=harv|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006041}}</ref> {{See also|അത്രിത്വം|യേശുവിനെ ക്രൂശിക്കാനുപയോഗിച്ച ഉപകരണം}} === സാത്താൻ === യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ [[സാത്താൻ]] ഈ [[ലോകം|ലോകത്തിന്റെ]] അദൃശ്യ ഭരണാധികാരിയായി വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Reasoning From the Scriptures|year=1989|page=361|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1101989267}}</ref> ആവൻ ആദ്യം [[സ്വർഗ്ഗം|സ്വർഗ്ഗത്തിൽ]] ദൈവത്തിന്റെ വിശ്വസ്ത [[മാലാഖ|ദൂതനായിരുന്നു]] എന്നും, എന്നാൽ തന്റെ ഇച്ഛാസ്വാതന്ത്ര്യം (ഇഷ്ടാനുസരണം പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം) തെറ്റായി വിനിയോഗിച്ച അവൻ ദൈവത്തിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു എന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ [[ആദം|ആദാമിനെയും]] [[ഹവ്വ|ഹൗവ്വായെയും]] (ബൈബിളിലെ ആദിമ മനുഷ്യജോടി) വഴിതെറ്റിച്ചുകൊണ്ട് സാത്താൻ മനുഷ്യ വർഗ്ഗത്തെ പാപത്തിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടുവെന്നും, അങ്ങനെ പാപത്തിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യൻ മരിക്കാനും കഷ്ടപ്പെടാനും തുടങ്ങിയെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. ഫലത്തിൽ ദൈവം ഒരു നുണയനാണെന്നും, മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് നന്മ മനഃപൂർവം പിടിച്ചുവച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് സാത്താൻ ദൈവത്തിന്റെ ഭരണവിധത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തതായി ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. സാത്താനെ ഉടനെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം തന്റെ ഭരണവിധമാണ് ശരിയെന്ന് എല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും ബോധ്യപെടുത്താൻ തീരുമാനിച്ച ദൈവം, സാത്താനെ ഭുമിയെ ഭരിക്കാൻ കുറച്ചുകാലം അനുവദിച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ എക്കാലവും ജീവിക്കണം എന്ന ദൈവത്തിന്റെ ആദിമ ഉദ്ദേശം നിറവേറ്റാൻ ദൈവത്തിന്റെ നീതിപ്രകാരം പാപമില്ലാത്ത ഒരാൾ പാപികളായ മനുഷ്യർക്കുവേണ്ടി മരിക്കണമായിരുന്നെന്നും, ആ മറുവില മനുഷ്യരോടുള്ള സ്നേഹം നിമിത്തം തന്റെ സ്വന്തം പുത്രനായ യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ബലിമരണത്തിലൂടെ ദൈവം സാദ്ധ്യമാക്കിയെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. കൂടാതെ [[ഇയ്യോബ്|ഇയ്യൊബിനെയും]] (ബൈബിളിലെ കഥാപാത്രം) യേശുവിനെയും പോലെയുള്ളവർ അനുകുല സാഹചര്യമല്ലാത്തപ്പോൾ പോലും ദൈവത്തെ അനുസരിച്ചതിനാൽ അവർ സാത്താന്റെ വാദത്തിനു ഉത്തരം നൽകിയതായും ഇവർ പറയുന്നു. ആകയാൽ ദൈവത്തോട് വിശ്വസ്തരായി ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഭൂമിയിൽ ദൈവരാജ്യത്തിൻ കീഴിൽ എന്നന്നേക്കും ജീവിക്കാനാകും എന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കൂടാതെ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ബൈബിൾ കാലക്കണക്കു പ്രകാരം യേശു 1914-ൽ"<ref>What Has God's Kingdom Been Doing Since 1914?", ''The Watchtower'', October 15, 1966, pages 621-622</ref>സ്വർഗ്ഗത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടെന്നും, തുടർന്ന് സാത്തനെ ഭുമിയിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടു എന്നും ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. 1914-ലു മുതൽ മനുഷ്യവർഗ്ഗം അന്ത്യകാലത്താണ് ജീവിക്കുന്നതെന്നും,<ref>{{cite book|title=What Does the Bible Really Teach?|year=2005|pages=87,216|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|url=http://www.jw.org/ml/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AC%E0%B5%88%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%A0%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%82-%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B/}}</ref> ഇനി അർമ്മഗദോനിലൂടെ സാത്തനെ ആയിരം വർഷം തടങ്കലിൽ ആക്കുമെന്നും, തുടർന്ന് ഭുമിയിൽ ദൈവരാജ്യം സ്ഥാപിതമാകുമെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ആയിരം ആണ്ടിന്റെ അവസാനം മനുഷ്യരെ അന്തിമമായ് പരീക്ഷിക്കപ്പെടാനായി കുറേകാലം സാത്തനെ അഴിച്ചുവിട്ടതിനു ശേഷം, യേശു സാത്താനെ നശിപ്പിക്കുമെന്നും തുടർന്ന് പിതാവായ യഹോവയ്ക്ക് രാജ്യം തിരികെ എല്പ്പിക്കുമെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. === മരിച്ചവരുടെ അവസ്ഥ === ആത്മാവിന്റെ അമർത്യതയിൽ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. മരണം എന്നത് എങ്ങും അസ്തിത്വം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയാണെന്നും (ജനിക്കുന്നതിനു മുൻപ് ഉള്ള അവസ്ഥ), അവർക്ക് ചിന്തിക്കാനോ പ്രവർത്തിക്കാനോ കഴിയുകയില്ലെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, മരണത്തിൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അവസ്ഥ എന്നത് ഗാഡനിദ്ര അഥവാ ഉറക്കം പോലെ ആണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മരിച്ച വ്യക്തി പിന്നെ ഒരിടത്തും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നില്ല.<ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/when-you-die/|title=What Happens When You Die? {{!}} Bible Questions|access-date=2024-01-30|language=en}}</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ നരകത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. അക്ഷരീയ നരകം ദൈവം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല എന്നും നരകം എന്ന് പല ബൈബിൾ പരിഭാഷകളിലും പരിഭാഷപെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിന്റെ ഗ്രീക്ക് പദം ആയ 'ഗീഹെന്ന' നിത്യനാശത്തിന്റെ പ്രതീകം മാത്രം ആണെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/lake-of-fire/|title=What Is the Lake of Fire? Is It the Same as Hell or Gehenna? {{!}} Bible Questions|access-date=2024-01-30|language=en}}</ref> പാതാളം എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന എബ്രായ പദം 'ഹേഡീസ്', ഗ്രീക്ക് പദം 'ഷീയോൾ' എന്നിവ മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ പൊതു ശവക്കുഴിയെ ആണ് അർത്ഥമാക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/is-hell-real/|title=Is Hell Real? What Is Hell According to the Bible? Verses About Hell, or the Grave|access-date=2024-01-30|language=en}}</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ആത്മാവിനെ (Spirit) ജീവശക്തി (Life force) അഥവാ ശ്വാസം (Breath) ആയും ദേഹി (Soul) എന്നത് ജീവൻ ഉള്ള വ്യക്തിയായും (living being) പഠിപ്പിക്കുന്നു. മരിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തി അഥവാ ദേഹി (Soul) പൂർണമായും ഇല്ലായ്മയിലേക്ക് പോകുന്നു എന്നും ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/library/books/bible-teach/what-is-a-soul-spirit-meaning/|title=What is a Soul? What is the Spirit?​—Meaning of Bible Terms {{!}} Bible Teach|access-date=2024-01-30|language=en}}</ref> മരിച്ചവർ ഒരിടത്തും ജീവിക്കുന്നില്ല എങ്കിലും അവർക്ക് ഒരു പുനരുത്ഥാന പ്രത്യാശ ഉണ്ടെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ദൈവരാജ്യം ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ നീതിമാന്മാരുടെയും, നീതികെട്ടവരുടെയും (ദൈവത്തെ അറിയാൻ അവസരം കിട്ടാതെ മരിച്ച് പോയ നല്ല മനുഷ്യർ) ഒരു പുനരുത്ഥാനം ഈ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകും എന്ന് ഇവർ പ്രത്യാശിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ക്രിസ്തുവിനോടുകൂടെ ഭരിക്കാൻ ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത കുറച്ചുപേർ മാത്രമെ പോകുകയുള്ളുവെന്നും (അഭിഷിക്തർ), മറ്റുള്ള നല്ലവർ ഭുമിയിലെ പറുദീസയിൽ രോഗവും വർദ്ധക്യവും മരണവും ഇല്ലാതെ എക്കാലവും ജീവിക്കും എന്നുമുള്ള വിശ്വാസമാണ് ഇവർക്കുള്ളത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/what-is-the-resurrection/|title=What Is the Resurrection? {{!}} Bible Questions|access-date=2024-01-30|language=en}}</ref> വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസീദ്ധീകരണങ്ങൾ മനുഷ്യവർഗ്ഗം പാപപൂർണ്ണമായ അവസ്ഥയിലാണെന്നും, ഇതിൽ നിന്നുള്ള മോചനം<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2002763#p9 "Jehovah Cares For You," ''The Watchtower'', October 15, 2002, p. 15.]</ref> യേശുവിന്റെ ചൊരിയപ്പെട്ട രക്തത്തിലൂടെ അതായത് മറുവിലയിലൂടെ മാത്രമെ സാധിക്കുകയുള്ളൂ എന്നും പറയുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1200003640 ''Insight On The Scriptures'', Vol 2, p. 733.]</ref> വെളിപ്പാട് പതിനാലാം അദ്ധ്യായത്തിൽ നിന്നും മറ്റു ചില വാക്യങ്ങളിൽ നിന്നും ബൈബിളധിഷഠിതമെന്ന് ഇവർ പറയുന്ന വ്യാഖ്യാനമനുസരിച്ച്, ദൈവം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന 1,44,000 ക്രിസ്ത്യാനികൾ മാത്രമെ<ref>"Have No Fear, Little Flock", ''The Watchtower'', February 15, 1995, p. 18-22.</ref> യേശുവിനോട് കൂടെ ദൈവരാജ്യത്തിൽ ഭൂമിയെ ഭരിക്കാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മരണാനന്തരം ആത്മശരീരത്തിൽ എടുക്കപ്പെടുകയുള്ളു എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർക്ക് ഭുമിയിലെ പറുദീസയിൽ എക്കാലവും ജീവിക്കാനുള്ള പ്രത്യാശയാണുള്ളതെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>"A Great Crowd Rendering Sacred Service," ''The Watchtower'' February 1, 1995, p. 14-17.</ref> അങ്ങനെ, ദൈവം രക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ചെറിയകൂട്ടത്തിന് (1,44,000 അഭിഷിക്തർക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയാട്ടിൻകൂട്ടത്തിന്) സ്വർഗ്ഗവും, മറ്റുള്ള ഒരു മഹാപുരുഷാരത്തിന് ഭൂമിയുമാണ് വാസസ്ഥലം എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് മാത്രമെ അർമ്മഗദോനെ അതിജീവിക്കാൻ തിരുവെഴുത്തുപരമായ കാരണം ഉള്ളു എന്നും,<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102002080#p14 ''Worship the Only True God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2002, page 179.]</ref>എന്നാൽ, മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ ദൈവം നീതി നടപ്പാക്കുമെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''You Can Live Forever in Paradise on Earth,'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1989, pg 255, "Do not conclude that there are different roads, or ways, that you can follow to gain life in God's new system. There is only one. There was just the one ark that survived the Flood, not a number of boats. And there will be only one organization — God's visible organization — that will survive the fast-approaching 'great tribulation.' It is simply not true that all religions lead to the same goal. You must be part of Jehovah's organization, doing God's will, in order to receive his blessing of everlasting life."</ref><ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2008814 "Our Readers Ask: Do Jehovah's Witnesses Believe That They Are the Only Ones Who Will Be Saved?", ''The Watchtower'', November 1, 2008, page 28], "Jehovah's Witnesses hope to be saved. However, they also believe that it is not their job to judge who will be saved. Ultimately, God is the Judge. He decides."</ref> യേശുവിന്റെ 1000 വർഷ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ അർമ്മഗദോനു മുമ്പുള്ളവർ തുടങ്ങി, [[ഹാബേൽ]] വരെ ജീവിച്ച മിക്ക നല്ല ആളുകളും [[പുനരുത്ഥാനം]] പ്രാപിക്കുമെന്നും, തുടർന്ന് ദൈവത്തെ ശരിയായ വിധത്തിൽ ആരാധിക്കേണ്ടവിധം അവരെ പഠിപ്പിക്കുമെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006201#p14 "The Only Remedy!", ''The Watchtower'', March 15, 2006, p. 6.]</ref><ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|title=Who Will Be Resurrected?|date=1 May 2005|page=17|ref=harv|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2005323#p22}}</ref> 1000 വർഷത്തിന്റെ അവസാനം തടങ്കലിൽ നിന്ന് സാത്താനെ അഴിച്ചവിടുമ്പോൾ, സാത്താനിൽ നിന്നുള്ള അന്തിമ പരീക്ഷണം ഇവർ നേരിട്ട ശേഷം, വിജയകരമായി തരണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഭൂമിയിലെ പറുദീസയിൽ എക്കാലവും ജീവിക്കാനാകും എന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. === ദൈവത്തിന്റെ മിശിഹൈക രാജ്യം === ദൈവരാജ്യം ഒരു യഥാർഥ ഭരണകൂടം ആണെന്നും [[സ്വർഗ്ഗം|സ്വർഗ്ഗത്തിലിരുന്ന്]] ക്രിസ്തുവും, ഭുമിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 1,44,000 [[വിശുദ്ധർ|വിശുദ്ധന്മാരും]] ഭുമിയെ ഭരിക്കുമെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''The Government That Will Bring Paradise'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1993, page 3.</ref> ഈ ഭരണത്തിലൂടെ ഭുമിയിൽ മനുഷ്യർ സന്തോഷത്തോടെ എക്കാലവും ജീവിക്കണമെന്ന ദൈവത്തിന്റെ ആദിമ ഉദ്ദേശം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുമെന്നും,<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102002061#p5 ''Worship the Only True God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2002, page 6.]</ref> അങ്ങനെ ഭൂമി വീണ്ടും മരണമോ രോഗമോ ഇല്ലാത്ത ഒരു [[പറുദീസ|പറുദീസയായി]] മാറപ്പെടുമെന്നും യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1101989242 ''Reasoning from the Scriptures'', Watch Tower Bible & Tract Society, pages 225-234.]</ref> യേശു ഭുമിയിലായിരുന്നപ്പോൾ പഠിപ്പിച്ച ദൈവരാജ്യത്തെ ഇവരുടെ പഠിപ്പിക്കലിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാക്കുകയും,<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2000763 "God's Kingdom—Earth's New Rulership", ''The Watchtower'', October 15, 2000, page 10.]</ref> തങ്ങൾ കണക്കാക്കുന്ന ബൈബിൾ കാലക്കണക്ക് പ്രകാരം 1914-ൽ<ref>"What Has God's Kingdom Been Doing Since 1914?", ''The Watchtower'', October 15, 1966, page 617.</ref> അത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാപിതമായെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് 607-ൽ (ഇവർ കൂട്ടിയ കാലക്കണക്കുപ്രകാരം) യെരുശലേം ബാബിലോണിയരാൽ നശിക്കപ്പിക്കപ്പെട്ടത് തുടങ്ങി 2520 വർഷങ്ങൾ കൂട്ടുമ്പോൾ ക്രിസ്തുവിനു ശേഷം 1914 എന്ന വർഷത്തിൽ "അവകാശിയായവൻ വരുവോളം ജാതികൾ യെരുശലേം ചവിട്ടികളയും" എന്ന പ്രവചനത്തിന്റെ പാരമ്യം സംഭവിച്ചു എന്നും ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ 1914-ൽ ദൈവരാജ്യം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാപിതമയെന്നും തുടർന്ന് ഉടനെ തന്നെ ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിതമാകുമെന്നും ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>Pay Attention to Daniel's Prophecy!Watch Tower Bible & Tract Society|pages=82–97}}</ref> === യുഗാന്തചിന്ത === ഈ ലോകം അല്ലെങ്കിൽ ഈ "വ്യവസ്ഥിതി" 1914-ൽ അന്ത്യനാളിലേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചുകഴിഞ്ഞു<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2008363#p17 "Deliverance by God's Kingdom Is at Hand!", ''The Watchtower'', May 15, 2008, page 15.]</ref> എന്നും അതുകൊണ്ട് യഹോവയുടെയും, യേശുക്രിസ്തുവിന്റെയും പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി ഉടനടി ഒരു വൻ നാശത്തിലൂടെ ഈ ലോകത്തിലെ ഭരണങ്ങളെയും, വ്യാജമതങ്ങളെയും നീക്കികൊണ്ട് ദൈവത്തിനു സ്വീകാര്യമായ വിധത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു വിമോചനം ഉണ്ടാകും എന്നും യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ പ്രധാനമായി വിശ്വസിക്കുന്നു. വ്യാജമതം എന്നത് വെളിപ്പാട് പുസ്തകം പതിനേഴാം അദ്ധ്യായത്തിൽ ലോക ഭരണാധികാരികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആലങ്കാരിക "മഹാവേശ്യ" അഥവാ "മഹാബാബിലോൺ"<ref>''Revelation – Its Grand Climax at Hand'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1988, pages 235-236.</ref> ആണെന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. ഉടനെ തന്നെ മതങ്ങളെ ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന|ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ]]<ref>"Apocalypse—When?", ''The Watchtower'', February 15, 1986, page 6.</ref> നീക്കത്തിലൂടെ നശിപ്പിക്കുമെന്നും അതെ തുടർന്ന് "മഹോപദ്രവം" പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുമെന്നും യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ കരുതുന്നു. മഹോപദ്രവത്തിന്റെ അവസാനം സാത്താൻ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് നേരെ തിരിയുമെന്നും, അത് ദൈവത്തിന്റെ ഇടപെടലിലൂടെ അർമ്മഗദോനിലേക്ക് നയിക്കുമെന്നും പറയുന്നു. അർമ്മഗദോനിൽ എല്ലാ ലോകഭരണാധികാരികളെയും, ക്രിസ്തുവിന്റെ "യഥാർത്ഥ ഇടയന്മാർ"<ref>''Revelation – Its Grand Climax at Hand'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1988, page 286.</ref> അല്ലാത്തവരെ അതായത് യഥാർത്ഥ അനുഗാമികൾ അല്ലാത്തവരെയും ദൈവം നശിപ്പിക്കുമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. അതിനു ശേഷം ദൈവത്തിന്റെ സ്വർഗ്ഗീയ രാജ്യം ഭൂമിയുടെ ഭരണം എറ്റെടുക്കുമെന്നും<ref>{{Cite web |url=http://www.watchtower.org/e/20051201/article_02.htm |title=Armageddon—A Happy Beginning Jehovah's Witnesses Official Web Site |access-date=2010-08-02 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514090739/http://www.watchtower.org/e/20051201/article_02.htm |url-status=dead }}</ref> തുടർന്ന് ഭൂമി ആദിമ എദൻ തോട്ടം പോലെ മനോഹരമായ ഒരു പറുദീസയായി തീരുമെന്നും യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. അർമ്മഗദോന് ശേഷം ദൈവത്തിന്റെ ഇടപെടലിനു മുൻപെ മരിച്ച് പോയ ദുഷ്ടരല്ലാത്ത വ്യക്തികൾ ആയിരം വർഷം<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006361#p8 ''The Watchtower'', May 15, 2006, p. 6.]</ref> നീണ്ട് നിൽക്കുന്ന ഒരു ന്യായവിധിക്കായി കാലക്രമേണ പുനരുത്ഥാനം പ്രാപിക്കുമെന്ന് പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ ന്യായവിധി പഴയ പ്രവൃത്തികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കില്ല,<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1200003709 ''Insight on the Scriptures,'' Vol. 2, Watch Tower Bible & Tract Society, 1988, p. 788.]</ref> മറിച്ച് അപ്പോഴത്തെ പ്രവൃത്തികളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയായിരിക്കുമെന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ആയിരം വർഷത്തിന്റെ അവസാനം സാത്താനെ മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ അന്തിമ പരിശോധനയ്ക്കായി വീണ്ടും അഴിച്ച് വിടുമെന്നും,<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2005405 ''The Watchtower'', May 1, 2005, p. 20.]</ref> ഇത് പരിശോധിച്ച് മഹത്ത്വീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന് വഴിതെളിയിക്കുമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006607 ''The Watchtower'', August 15, 2006, p. 31]</ref> അതിന്റെ ശേഷം സാത്താനെ നശിപ്പിക്കുമെന്നും, അങ്ങനെ യേശു രാജ്യം പിതാവായ ദൈവത്തിന് തിരിച്ചേല്പ്പിച്ച് മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ പാപപരിഹാര ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി പിതാവിനു കീഴടങ്ങിയിരിക്കുമെന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ കരുതുന്നു.<ref>''Pay Attention to Daniel's Prophecy!'', Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, 2006, pp. 94, 95.</ref> വാച്ച് ടവർ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് യേശു 1914 ഒക്ടോബർ മുതൽ അദൃശ്യമായി തിരിച്ചു വരവു നടത്തികഴിഞ്ഞു എന്നും, തുടർന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഭരണം ആരംഭിച്ചതായും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2008125 "Christ's Presence—What Does It Mean to You?", ''The Watchtower'', February 15, 2008, page 21.]</ref> അതിനുശേഷം സാത്തനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് തള്ളിയിട്ടതിനാൽ, സാത്താൻ തനിക്കല്പസമയം മാത്രമെ ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നറിയാവുന്നതിനാൽ ഭൂമിക്കും അതിലെ യഥാർത്ഥ ക്രിസ്തീയ ദൈവദാസരെയും നശിപ്പിക്കാൻ തുനിഞ്ഞിറങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>''The Watchtower'', February 1, 1996, p6.</ref> വരവ്വ് എന്ന് സാധാരണ തർജ്ജമ ചെയ്യപെടുന്ന "പറൂസിയ" എന്ന [[ഗ്രീക്ക്]] പദത്തെ, കൃത്യമായി "സാന്നിധ്യം" എന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dparousi%2Fa Entry for parousia in the Liddle Scott lexicon]</ref> അതായത് യേശുവിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് അടയാള പരമ്പരകളാൽ മനസ്സിലാക്കാം എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് രണ്ടാംവരവ് 1914 മുതൽ കുറച്ച് കാലം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു അദൃശ്യ സാന്നിധ്യം ആണെന്നും ഉടനെ തന്നെ അത് അർമ്മഗ്ദോനിൽ പൂർണ്ണമായി ദൃശ്യമാക്കപ്പെടുമെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>"Jesus' Coming or Jesus' Presence—Which?", ''The Watchtower'', August 15, 1996, p. 12.</ref> == ആരാധനാരീതി == {{main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ആരാധനാരീതി}} പരമ്പരാഗത ക്രൈസ്തവരിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തരായി വളരെ വിഭിന്നമായ ആരാധനാരീതിയാണ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ പിൻപറ്റുന്നത്. ഇവരുടെ വിശ്വസം ബൈബിളിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇവർ പരമ്പരാഗത കിഴ്‌വഴക്കങ്ങളെ എതിർക്കുന്നു. ബൈബിളിനെ കുറിച്ചും, വിശ്വാസത്തെ കുറിച്ചും അംഗങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഇവരുടെ ആരാധനയുടെ മുഖ്യഘടകമാണ്. === ആരാധന === [[പ്രമാണം:Reunião em Salão do Reino.jpg|thumb|right|225px|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഒരു [[രാജ്യഹാൾ|രാജ്യഹാളിൽ]] ആരാധന നടത്തപ്പെടുന്നതിന്റെ ചിത്രം.]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ [[ആരാധനാലയം|ആരാധനാലയങ്ങളെ]] [[രാജ്യഹാൾ]] എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. [[വിഗ്രഹാരാധന]] തെറ്റാണെന്ന് പഠിപ്പിക്കുതിനാൽ രാജ്യഹാളിൽ യാതൊരുവിധ [[വിഗ്രഹങ്ങൾ|വിഗ്രഹങ്ങളോ]], അടയാളങ്ങളൊ ഉണ്ടാവില്ല. അംഗങ്ങളെ ബൈബിൾ പഠിപ്പിക്കുകയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി ഇവർ ലോകമെമ്പാടുമായി ഒരേ തരത്തിലുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=holdenhall>{{cite book| last = Holden| first = Andrew| title = Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement| url = https://archive.org/details/jehovahswitnesse00hold| publisher = Routledge| year = 2002| pages = [https://archive.org/details/jehovahswitnesse00hold/page/n78 64]–69| isbn = 0-415-26610-6}}</ref> ആഴ്ചയിൽ അഞ്ച് പരിപാടികൾക്കായി ഇവർ രണ്ട് ദിവസം കൂടിവരുന്നു. ആരാധന [[പ്രാർത്ഥന|പ്രാർത്ഥനയും]], [[രാജ്യ ഗീതങ്ങൾ|ഗീതാലാപനത്തൊടും]] കൂടി തുടങ്ങി ഗീതാലാപനത്തൊടും, പ്രാർത്ഥനയൊടും കൂടി അവസാനിക്കുന്നു. ഒരു കൂട്ടം ആരാധനാലയങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു സർക്കീട്ട് രൂപീകരിക്കുന്നു. വർഷംതോറും രണ്ട് സർക്കിട്ട് സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ പല സർക്കീട്ടുകൾ ചേർന്ന് ഒരു ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കൺവൻഷനും വർഷം തോറും നടത്തുന്നു. ചില വർഷങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ അന്താരാഷ്ട്ര കൺവൻഷനും നടത്തുന്നു. ബൈബിൾ പഠിപ്പിക്കുകയ്യും, ഐക്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയുമാണ് ലക്ഷ്യം. പരിപാടികൾ രാജ്യഹാളിനുള്ളിൽ മാത്രം കേൾക്കാവുന്ന വിധത്തിൽ ശബ്ദം സജ്ജികരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[അത്ഭുത രോഗശാന്തി|അത്ഭുത രോഗശാന്തിപോളുള്ളവ]] അദിമ ക്രിസ്ത്യാനിത്തത്തോടു കൂടി അവസാനിച്ചു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിനാൽ അത് പിൻപറ്റുന്നില്ല.<ref>{{Cite web |url=http://www.jw-media.org/aboutjw/article32.htm#faithhealing |title=Do you believe in faith healing? |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122192106/http://www.jw-media.org/aboutjw/article32.htm#faithhealing |url-status=dead }}</ref> ഒരോ വ്യക്തികളും പഠിച്ച് തിരുവെഴുത്തുപരമായ യോഗ്യത നേടിയശേഷം മാത്രമെ, സ്വയമനസാലെ ദൈവഹിതപ്രകാരം ജീവിക്കാം എന്നതിന്റെ പരസ്യപ്രഖ്യാപനമായി [[ജലസ്നാനം|ജലസ്നാനപ്പെടുത്തുന്നുള്ളു]]. ഇവരുടെ ഒരെയൊരു വാർഷിക ആചരണം [[ക്രിസ്തുവിന്റെ സ്മാരകാചരണം|കർത്താവിന്റെ സമാരകം]] മാത്രമാണ്. === സുവിശേഷപ്രവർത്തനം === [[പ്രമാണം:Casaemcasa.jpg|thumb|യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വീടുതോറും സുവിശേഷം അറിയിക്കുന്നതിനറിയപെടുന്നു.]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ സുവാർത്ത പ്രസംഗത്തിനു പേരുകേട്ടവരാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്. [[ജാതി]], [[മതം|മത]], [[സാമ്പത്തികം|സാമ്പത്തിക]] വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാവരെയും കണ്ട് ദൈവരാജ്യം ഉടനെ ഭൂമിയിൽ വരുമെന്നുള്ള ശുഭവാർത്ത ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Jehovah's Witnesses: Proclaimers of God's Kingdom|page=570|year=1993| chapter=House-to-House Preaching —An Identifying Mark}}</ref> തങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിൽ താൽപര്യം കാണിക്കുന്നവർക്ക് ഇവർ സൗജന്യ ഭവന ബൈബിൾ അദ്ധ്യായനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. ഇതിനായി അവർ പുസ്തകങ്ങളും, ലഘുപത്രികകളും, മാസികകളും ([[വീക്ഷാഗോപുരം]] ഉൾപ്പെടെ) ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചില പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ 600-ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ ലഭ്യമാണ്.<ref>[http://www.jw.org/ml/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AF%E0%B4%B9%E0%B5%8B%E0%B4%B5%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%87%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%82/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE-%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E2%80%8C/ ഞങ്ങളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നത്‌ എങ്ങനെയാണ്‌?]</ref> പരസ്യ പ്രസംഗവേലയിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ള ബൈബിൾ കല്പനയിൻ കീഴിലാണെന്നും മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്ന വേലയാണ് തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതെന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>[http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1102009050#p18 ''Bearing Thorough Witness About God's Kingdom'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2009, page 63, "Do you obey the command to bear thorough witness, even if the assignment causes you some apprehension?"]</ref> സുവിശേഷിക്കൽ വേല ആരാധനയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് അവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. തങ്ങളാൽ ആവുന്നത്ര വിധത്തിൽ സുവാർത്ത പ്രസംഗിക്കുന്നതിന് സമയം ചെലവഴിക്കാൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ സ്നാനമേറ്റ പ്രസാദകർ തങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് നൽകുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.<ref>"Do You Contribute to an Accurate Report?", ''Our Kingdom Ministry'', December 2002, page 8, "Jehovah’s organization today instructs us to report our field service activity each month ... At the end of the month, the book study overseer makes sure that all in the group have followed through on their responsibility to report their activity."</ref> സ്നാനമേറ്റ പ്രസാദകരിൽ എല്ലാ മാസവും റിപ്പോർട്ട് നൽകാത്തവരെ ക്രമമില്ലാത്തവരായി കരുതുകയും, അവരെ മൂപ്പന്മാർ സന്ദർശിച്ച് ബുദ്ധിയുപദേശം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ആറ് മാസമായി റിപ്പോർട്ട് നൽകാത്തവരെ നിഷ്ക്രിയരായി കരുതുന്നു.<ref>{{cite journal|title=Helping Irregular Publishers|journal=Our Kingdom Ministry|date=December 1987|page=7|ref=harv}}</ref> === ധാർമ്മികതയും സദാചാരവും === {{ക്രിസ്തുമതം|expand-nontrinitarian=yes|no-cross=yes}} ധാർമ്മികതയെകുറിച്ചുള്ള ഇവരുടെ വീക്ഷണം യാഥാസ്ഥിതിക ക്രിസ്തീയ മൂല്യങ്ങൾ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. [[വിവാഹം|വിവാഹത്തിനു]] പുറത്തുള്ള എല്ലാവിധ [[ലൈംഗികത|ലൈംഗികതയും]] അനുതാപമില്ലെങ്കിൽ സഭയിൽ നിന്ന് നീക്കപ്പെടാൻ (പുറത്താക്കപ്പെടാൻ) ഉള്ള കാരണമാണ്.<ref name="The Watchtower 1998, page 16">"Imitate Jehovah—Exercise Justice and Righteousness", ''The Watchtower'', August 1, 1998, page 16.</ref> ഗർഭഛിദ്രം കൊലപാതകമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|chapter=Why Living a Godly Life Brings Happiness|title=Knowledge that Leads to Everlasting Life|url=https://archive.org/details/knowledgethatlea00watc|year=1995|page=[https://archive.org/details/knowledgethatlea00watc/page/118 118]|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society}}</ref> വസ്ത്രധാരണത്തിന്റെയും, ചമയത്തിന്റെയും കാര്യത്തിൽ മാന്യത കാണിക്കാൻ കൂടെകൂടെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. [[ചൂതാട്ടം|ചൂതാട്ടത്തിലേർപ്പെടുന്നത്]] അത്യാഗ്രഹമായി കരുതുന്നു. [[മയക്കുമരുന്ന്|മയക്കുമരുന്നിന്റെ]] ദുർവിനിയോഗം, [[അടയ്ക്ക]], [[വെറ്റില]], [[പാക്ക്]], [[പുകയില]] എന്നിവ പോലെയുള്ള ശരീരത്തിന് ഹാനിവരുത്തുന്ന എന്തും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Knowledge That Leads to Everlasting Life|url=https://archive.org/details/knowledgethatlea00watc|publisher=Watch Tower Bible & Tract Society|year=1995|page=[https://archive.org/details/knowledgethatlea00watc/page/120 120]}}</ref><ref>{{cite book| last = Penton| first = M. James| title = Apocalypse Delayed: The Story of Jehovah's Witnesses| url = https://archive.org/details/apocalypsedelaye0000pent| publisher = University of Toronto Press| year = 1997| page = [https://archive.org/details/apocalypsedelaye0000pent/page/280 280]| isbn = 0-8020-7973-3}}</ref>എന്നാൽ മിതമായ മദ്യപാനം അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|page=18|date=1 December 2004|title=Maintain a Balanced View of the Use of Alcohol|ref=harv}}</ref> [[കുടുംബം|കുടുംബത്തിൽ]] [[ഭർത്താവ്|ഭർത്താവാണ്]] ശിരസ്ഥാനം വഹിക്കുന്നത്. ഭർത്താവിനാണ് കുടുംബത്തിലെ തിരുമാനങ്ങൾക്ക് പരമാധികാരം നൽകിയിരിക്കുന്നത്; എന്നാൽ [[ഭാര്യ|ഭാര്യയുടെയും]] [[കുട്ടികൾ|കുട്ടികളുടെയും]] അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും, വികാരത്തിനും ആദരവ് നൽകി തീരുമാനമെടുക്കാൻ പ്രോൽസാഹിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഏക ഭാര്യത്വം മാത്രം അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|title=''The Bible's Viewpoint'' What Does It Mean to Be the Head of the House?|journal=Awake!|date=July 8, 2004|page=26|ref=harv}}</ref>[[പരസംഗം|പരസംഗത്തെ]] മാത്രം [[വിവാഹമോചനം|വിവാഹമോചനത്തിനുള്ള]] കാരണമായി അംഗികരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് മാത്രമെ തിരുവെഴുത്തുപരമായ വിവാഹ മോചനമായി കരുതുന്നുള്ളു.<ref>"Is Divorce the Answer?", ''Awake!'', September 8, 2004, page 26, "Jesus later stated that "the ground of fornication" is the only basis for Scriptural divorce with the possibility of entering a new marriage."</ref> മറ്റെന്തെങ്കിലും കാരണങ്ങൾക്ക് വിവാഹമോചനം നടത്തിയാൽ, മുൻ ഇണ മറ്റാരുമായും ലൈംഗികതയിൽ ഏർപ്പെടാതെ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ പുനർവിവാഹം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ അത് [[വ്യഭിചാരം|വ്യഭിചാരമായി]] കരുതുന്നു.<ref>{{cite book|title=Insight on the Scriptures|chapter=Adultery|page=53|volume=1}}</ref> അങ്ങേയറ്റത്തെ ശാരീരിക പീഡനം, മനഃപ്പൂർവ്വം സ്വന്തം കുടുംബത്തിനു ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കൽ, വിശ്വാസം പറയുന്ന "തങ്ങളുടെ ആത്മീയതയ്ക്ക് ഹാനിവരുത്തുന്ന എത് കാരണത്തിനും" നിയമപരമായ വിവാഹമോചനത്തിനുള്ള കാരണമായി അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു. വിവാഹം വിശ്വാസികളുമായി മാത്രം നടത്താനും, നിയമപരമായി റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനും ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>"Marriage—Why Many Walk Out", ''Awake!'', July 8, 1993, page 6, "A legal divorce or a legal separation may provide a measure of protection from extreme abuse or willful nonsupport."</ref> === അച്ചടക്ക നടപടികൾ === അച്ചടക്ക നടപടികൾ സഭയിലെ മൂപ്പൻമാർ നടത്തുന്നു. ഉപദേശിക്കുന്നതും, ഇടയസന്ദർശനം നടത്തുന്നതും മൂപ്പന്മാരുടെ പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്തമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |journal=The Watchtower| title = Help those who have strayed| publisher = Watchtower | date = November 15, 2008 | page = 8}}</ref> പഠിച്ച് ജലസ്നാനത്തിനു ശേഷം ഒരംഗം ഗുരുതരമായ പാപത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടതായി ആരോപണവിധേയനായാൽ, അയാളെ സഹായിക്കാനും, ആരോപണം അന്വേഷിക്കാനും മൂപ്പന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു നീതിന്യായകമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നു.<ref>''The Watchtower'' April 15, 1988.</ref> അനുതാപം ഇല്ലതെ പാപം ചെയ്താൽ അങ്ങേയറ്റത്തെ നടപടിയായി സഭ അംഗത്വത്തിൽ നിന്ന് കാരണം പരസ്യപ്പെടുത്താതെ നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി അറിയിക്കുന്നു. നീക്കപ്പെട്ടവരുമായി സഹവസിക്കുന്നത് ഒരെ ഭവനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കും, ഇവരെ തിരിച്ചുവരാൻ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ സന്ദർശിക്കുന്ന മൂപ്പന്മാർക്കും മാത്രം അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>[http://www.jw-media.org/aboutjw/article41.htm#shun Jehovah's Witnesses Official Media Web Site: Our History and Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121204211516/http://www.jw-media.org/aboutjw/article41.htm#shun |date=2012-12-04 }}, "Do you shun former members? ... If, however, someone unrepentantly practices serious sins, such as drunkenness, stealing or adultery, he will be disfellowshipped and such an individual is avoided by former fellow-worshipers. ... The marriage relationship and normal family affections and dealings can continue. ... Disfellowshipped individuals may continue to attend religious services and, if they wish, they may receive spiritual counsel from the elders with a view to their being restored. They are always welcome to return to the faith [emphasis retained from source]"</ref> നീക്കപ്പെട്ടവരുമായി എന്തെങ്കിലും സാമ്പത്തീക ഇടപാട് ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അത് തുടരാൻ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിനാൽ അത് തെറ്റിന്റെ ഗൗരവം മനസ്സിലാക്കാനും അനുതപിക്കാനും തെറ്റു ചെയ്ത വ്യക്തിയെ പ്രേരിപ്പിക്കുമെന്നും അങ്ങനെ സഭയുടെ ശുദ്ധി കാത്തുസുക്ഷിക്കാനാകുമെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് മറ്റ് സഭാംഗങ്ങളെ തെറ്റ് ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് അകലാനും പ്രേരിപ്പിക്കുമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|title=Disfellowshipping-How to View It|date=15 September 1981|page=24|ref=harv}}</ref> 1960 മുതൽ 1970 വരെയുള്ള കണക്കു പ്രകാരം പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരിൽ 40 ശതമാനം വ്യക്തികളെ പിന്നീട് തിരിച്ചെടുത്തതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | journal = Watchtower|title = Divine Mercy Points the Way Back for Erring Ones| date = August 1, 1974 | page = 24 | ref = harv}}</ref> ഔദ്യോഗികമായ ഒരു കത്തിലുടെ സംഘടനയെ സ്വമേധയാ വിട്ടു പോകുന്നവരെയും നീക്കിയതായി അറിയിക്കുന്നു.<ref>"Make Wise Use of Your Christian Freedom", ''The Watchtower'', June 1, 1992, page 18.</ref> ഗൗരവതരമായ ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തിട്ട് അനുതാപം കാണിക്കുന്ന ഒരു അംഗത്തെ നീതിന്യായകമ്മിറ്റിയുടെ ശാസനയുടെ കീഴിലാണെന്ന് അറിയിക്കുന്നു, ഇവർക്ക് സഭയിൽ എന്തെങ്കിലും പദവിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അതിൽ നിന്ന് കുറച്ച് കാലത്തേക്ക് നീക്കുന്നു, എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുമായി സഹവസിക്കുന്നത് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>"Questions From Readers", ''The Watchtower'', January 1, 1983 pp. 30-31.</ref>സ്നാപനമേറ്റ ഒരു പ്രസാധകൻ ഗൗരവതരമല്ലാത്ത ഒരു തെറ്റ് തുടരുകയാണെങ്കിൽ രണ്ട് മൂപ്പന്മാർ അയാളെ സന്ദർശിച്ച് (1 തെസ്സലോനിക്കർ 3:14-ന്റെ ഇവരുടെ വ്യാഖ്യാനമനുസരിച്ച്) തെറ്റ് തിരുത്താൻ ബുദ്ധിയുപദേശിക്കുന്നു.<ref>The most common example given is a baptised Witness who dates a non-Witness; see ''The Watchtower'', July 15, 1999, p. 30.</ref> വീണ്ടും അത് തുടരുകയാണെങ്കിൽ അയാളെ നോട്ടപുള്ളിയായി കണക്കാക്കി ഈ തെറ്റിനെ പറ്റി അറിയാവുന്ന മറ്റുള്ളവർക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. ഇയാളുമായി അടുത്ത് ഇടപഴകുന്നത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു,<ref>"Questions From Readers", ''The Watchtower'', July 15, 1999, page 31, </ref> എന്നിരുന്നാലും അത്മീയകാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കാൻ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് അയാളെ പിന്തിരിയാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Questions From Readers, ''The Watchtower'', April 15, 1985, p. 31.</ref> === വേർപെട്ടിരിക്കലും നിഷ്പക്ഷതയും === യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് ഒരു [[സത്യം|സത്യമേ]] ഉണ്ടാകൂ എന്ന തത്ത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ബൈബിൾ വിശ്വാസത്തെ കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കുന്നത് തടയുന്നതായി പഠിപ്പിക്കുന്നു. ആയതിനാൽ ഇവർ [[മിശ്രവിശ്വാസം|മിശ്രവിശ്വാസത്തിലും]] മറ്റ് സമാന സംഘടനകളിലും, പ്രവർത്തനത്തിലും പങ്കുചേരുന്നില്ല.<ref>{{cite journal|date=15 December 1953|title=Should the Religions Unite?|journal=The Watchtower|pages=741–742|ref=harv}}</ref> അവരുടെ വിശ്വാസം മാത്രമാണ് സത്യം എന്ന് കരുതുന്നു,<ref>{{cite book|title=What Does The Bible Really Teach?|page=145|chapter=15 Worship That God Approves}}</ref> അതുകൊണ്ട് ബൈബിളിൽ ദൈവം വച്ചിരിക്കുന്ന നിലവാരത്തിന് ചേർച്ചയിൽ പോകാത്ത എല്ലാ മതങ്ങളും ഉടനെ തന്നെ ദിവ്യ ഇടപെടലിലൂടെ നശിപ്പിക്കപ്പെടുമെന്ന് ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ലോകത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടിരിക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണെന്ന് ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''Reasoning From the Scriptures'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1989, pages 435-436.</ref> ഇവരുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ലോകം ദൈവത്തിൽ നിന്ന് അന്യപെട്ട ഒരു മനുഷ്യവർഗ്ഗമാണെന്നും, ലോകത്തെ സാത്താനാണ് അദൃശ്യമായി ഭരിക്കുന്നതെന്നും, അതുകൊണ്ട് ലോകം അപകടം പിടിച്ചതാണെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''Make Sure of All Things'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1953, page 279, "Association in a social way with those outside the truth is dangerous."</ref> ലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള മോശമായ സ്വാധീനങ്ങൾക്ക് വഴിപെട്ട് പോകാതിരിക്കാനും, തങ്ങളുടെ ഉന്നതമായ ധാർമ്മിക നിലവാരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനും, വിശ്വാസികളല്ലാത്തവരുമായി അടുത്ത് സഹവസിക്കുന്നത് നിരുൽസാഹപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>"Train With Godly Devotion as Your Aim", ''The Watchtower'', August 15, 1985, page 19.</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ കൂറ് യേശുരാജാവായി ഭരിക്കുന്ന ദൈവരാജ്യത്തോട് ആയിരിക്കണമെന്നും, അത് ഒരു യഥാർത്ഥ ഭരണകൂടം ആണെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. അംഗങ്ങൾ സാമൂഹിക മുന്നേറ്റ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുമെങ്കിലും, ഇവർ [[രാഷ്ട്രതന്ത്രം|രാഷ്ട്രീയപരമായി]] നിഷ്പക്ഷത പുലർത്തുന്നു; ആയതിനാൽ വോട്ടിടുന്നത് നിരുൽസാഹപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.<ref>Questions From Readers, ''The Watchtower'', November 1, 1999, p. 28,"As to whether they will personally vote for someone running in an election, each one of Jehovah's Witnesses makes a decision based on his Bible-trained conscience and an understanding of his responsibility to God and to the State.</ref> മതപരമായ ഒഴിവ് ദിവസാഘോഷത്തിൽ നിന്നും, [[ജന്മദിനം]] പോലെ ഇവർ [[പുറജാതിയം|പുറജാതിയ]] ഉദ്ഭവം എന്ന് കരുതുന്ന എല്ലാ ആചാരങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുന്നു. അവർ [[സൈനികസേവനം]] നടത്തുന്നില്ല, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ജോലികളും ഏർപ്പെടുന്നില്ല, സായുധസേനകളിലും പങ്കുപറ്റുന്നില്ല. <ref>''Worship the Only True God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2002, p. 159.</ref>ഇത് പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനും തടങ്കലിലാക്കുന്നതിനും കാരണമായിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.jw-media.org/kor/20071004.htm |title=Korea government promises to adopt alternative service system for conscientious objectors |access-date=2010-08-03 |archive-date=2009-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091224152134/http://www.jw-media.org/kor/20071004.htm |url-status=dead }}</ref> ഇവർ [[ദേശീയ പതാക|ദേശീയ പതാകയെ]] വന്ദിക്കുകയോ, [[ദേശീയഗാനം]] പാടുകയോ, മറ്റെന്തെങ്കിലും ദേശഭക്തിപരമായ സംഗതികളിൽ ഏർപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.<ref>''Education'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2002, pp. 20-23</ref> എന്നിരുന്നാലും "കൈസർക്കുള്ളത് കൈസർക്കും, ദൈവത്തിനുള്ളത് ദൈവത്തിനും" എന്ന തിരുവെഴുത്തിന്റെ ഇവരുടെ വ്യഖ്യാനമനുസരിച്ച് കരമടയ്ക്കുന്നതിലും, മറ്റ് ഗവണ്മെന്റ് നിയമങ്ങൾക്കും സത്യസന്ധ്യരായിരിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളെ ദേശീയമോ വർഗ്ഗീയമോ ആയ വ്യത്യാസമില്ലാത്ത ഒരു ആഗോള സഹോദരവർഗ്ഗത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |last=Owens |first=Gene |title=Trials of a Jehovah's Witness.(The Faith of Journalists) |journal=Nieman Reports|year=1997 |month=September}}</ref> === രക്തരഹിത ചികിൽസ === യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് അവർ [[രക്തം]] സ്വീകരിക്കില്ല. രക്തം പവിത്രമാണെന്നും അത് സ്വീകരിക്കുന്നത് ദൈവകല്പനയുടെ നേരിട്ടുള്ള ലംഘനമാണെന്നും പ്രവർത്തികൾ 15:28,29{{fn|(൧)}} എന്ന തിരുവെഴുത്തും മറ്റുചില തിരുവെഴുത്തുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>''Reasoning From the Scriptures'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1989, pages 70-75.</ref> ജീവന്മരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പോലും ഇവർ രക്തം സ്വീകരിക്കില്ല.<ref>''United in Worship of the Only True God'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1983, pages 156-160.</ref> രക്തം സ്വീകരിക്കുന്നത് അനുതാപമില്ലെങ്കിൽ സഭയിൽ നിന്ന് നീക്കപ്പെടാനുള്ള കാരണമായും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|journal=BMJ|title=Bioethical aspects of the recent changes in the policy of refusal of blood by Jehovah's Witnesses|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1119307|date=January 6, 2001|pages=37–39|pmid=11141155|doi=10.1136/bmj.322.7277.37|author=Muramoto, O.|volume=322|issue=7277|pmc=1119307|ref=harv|access-date=2010-08-03|archive-date=2013-08-01|archive-url=https://archive.today/20130801115547/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1119307|url-status=dead}}</ref> രക്തരഹിത ചികിൽസയും മറ്റ് ആധുനിക ചികിൽസകളും ഇവർ ഇതിന് പകരമായി സ്വീകരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.watchtower.org/e/hb/article_03.htm |title="How Blood Can Save Your Life," Watchtower Bible and Tract Society, pages 13-17. |access-date=2010-08-03 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220161233/http://www.watchtower.org/e/hb/article_03.htm |url-status=dead }}</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ രക്തത്തിന്റെ ചില ഘടകാംശങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചേക്കാമെങ്കിലും [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ]], [[വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ]], [[പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ്|പ്ലേറ്റ്ലറ്റുകൾ]], [[പ്ലാസ്‌മ]] എന്നീ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ സ്വീകരിക്കില്ല.<ref>{{cite journal|date=June 15, 2000|title=Questions From Readers–Do Jehovah's Witnesses accept any medical products derived from blood?|journal=The Watchtower|page=30|ref=harv}}</ref> പ്രധാന ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത ഘടകാംശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്നത് വ്യക്തിയുടെ [[മനസാക്ഷി|മനസാക്ഷിക്ക്]] തീരുമാനിക്കാൻ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Durable Power of Attorney form|date=January 2001|publisher=Watch Tower Society|page=1}} Examples of permitted fractions are: [[Interferon]], [http://www.noblood.org/wiki/Immune_Serum_Globulins Immune Serum Globulins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106083752/http://www.noblood.org/wiki/Immune_Serum_Globulins|date=2008-01-06}} and [[Factor VIII]]; preparations made from [[Hemoglobin]] such as [http://www.noblood.org/wiki/Polyheme PolyHeme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723234940/http://www.noblood.org/wiki/Polyheme|date=2008-07-23}} and [[Hemopure]]. Examples of permitted procedures involving the medical use of one's own blood include: [http://www.noblood.org/wiki/Intraoperative_blood_salvage Cell Salvage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706171315/http://www.noblood.org/wiki/Intraoperative_blood_salvage|date=2008-07-06}}, [http://www.noblood.org/wiki/Acute_Normovolemic_Hemodilution Hemodilution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907143504/http://noblood.org/wiki/Acute_Normovolemic_Hemodilution|date=2008-09-07}}, [[Heart lung machine|Heart-Lung Machine]], [[Dialysis]], [http://www.noblood.org/wiki/Epidural_Blood_Patch Epidural Blood Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905212647/http://www.noblood.org/wiki/Epidural_Blood_Patch|date=2008-09-05}}, [[Plasmapheresis]], [http://www.noblood.org/wiki/Blood_cell_scintigraphy Labeling or Tagging of Blood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106084037/http://www.noblood.org/wiki/Blood_cell_scintigraphy|date=2008-01-06}} and [http://www.noblood.org/wiki/Platelet_Gel Platelet Gel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080106083757/http://www.noblood.org/wiki/Platelet_Gel|date=2008-01-06}} ([[Autologous]])</ref> പ്രധാന ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത ഘടകാംശങ്ങൾ രക്തം അല്ല എന്ന് ചില അംഗങ്ങളുടെ മനസാക്ഷിക്ക് തോന്നിയേക്കാം എന്നതിനാലാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite journal|date=August 2006|title=The Real Value of Blood|journal=Awake!|page=11|ref=harv}}</ref> പ്രധാന ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത ഘടകംശങ്ങളിൽ എതൊക്കെ സ്വീകരിക്കാം എന്നത് രേഖപ്പെടുത്തി കൈയിൽ എപ്പോഴും സൂക്ഷിക്കാനായി ഇവരുടെ സംഘടന ഒരു മുൻതയ്യാർ ചെയ്ത അവകാശകാർഡ് നൽകുന്നുണ്ട്. ആശുപത്രി അധികാരികളും അംഗങ്ങളിലെ രോഗികളുമായുള്ള ഇടപാടുകൾ തരപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഇവർ "ആശുപത്രി ഏകോപന കമ്മിറ്റി" എന്ന ഒരു വിദഗ്ദ്ധരുടെ കൂട്ടത്തെ ലോകവ്യാപകമായി നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |title=Jehovah's Witnesses and Medical Profession Cooperate |journal=The Awake |month=November 22 |year=2003 |url=http://www.watchtower.org/e/19931122/article_01.htm |accessdate=2009-10-24 |ref=harv |archive-date=2009-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828113908/http://www.watchtower.org/e/19931122/article_01.htm |url-status=dead }}</ref> == സ്ഥിതിവിവര കണക്ക് == {{main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ സ്ഥിതിവിവര കണക്ക്}} [[പ്രമാണം:JWStats1931-2015.png|405px||right]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് ഒരോ രാജ്യങ്ങളുടെയും ജനസംഖ്യ കണക്കാക്കുമ്പോൾ എടുത്ത് പറയത്തക്ക അംഗസംഖ്യ ഇല്ലാത്തവരെങ്കിലും, ആഗോളമായി എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും തന്നെ ഇവർക്ക് സജീവ സാന്നിദ്ധ്യം ഉണ്ട്. 2013-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 239-ലധികം ദേശങ്ങളിലായി ഇവർക്ക് 79 ലക്ഷം "പ്രസാദകർ" അതായത് വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന് ഏർപ്പെടുന്ന അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. 2013-ൽ ഇവർ 184 കോടി മണിക്കുറിലധികം സമയം വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനത്തിനും, താൽപര്യക്കാരെ ബൈബിൾ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 1990-ൽ 45 ലക്ഷം പ്രസാദകരിൽ നിന്ന് ഇപ്പോൾ 79 ലക്ഷം പ്രസാദകരായി വർദ്ധിച്ചു.<ref>{{cite book|title=Yearbook of Jehovah's Witnesses|url=https://archive.org/details/1967yearbookofje0000jeho|publisher=Watch Tower Society|date=1996–2014}}</ref> ഇപ്പോഴത്തെ ഒരോ വർഷ ലോകവ്യാപക വർദ്ധന 2.1 ശതമാനം ആണ്. ഇന്ത്യയിൽ 1980-ൽ 5000 പ്രസാദകരിൽ നിന്ന് ഇപ്പോൾ 37,000 അംഗങ്ങളായി വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite book | title = 1987 Yearbook of Jehovah's Witnesses | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | year = 1980| page = 27}}</ref><ref>{{cite book | title = 2014 Yearbook of Jehovah's Witnesses | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | year = 2014| page = 182}}</ref> ഔദ്യോഗിക കണക്കിൽ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുന്ന പ്രസാദകരെ മാത്രമെ കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളു, നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടവരെയോ, നിഷ്ക്രിയരെയോ, രാജ്യഹാളിൽ ഹാജരാകുന്ന മറ്റുള്ളവരെയോ കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ എന്ന് സ്വയം സ്ഥിരികരിക്കുന്നവരിൽ പാതിപേരെ മാത്രമെ സജീവരായി ഇവരുടെ സംഘടനതന്നെ കണക്കാക്കുന്നുള്ളു എന്ന് സ്ഥിതിവിവര കണക്ക് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | title=U.S. Religious Landscape Survey Religious Affiliation: Diverse and Dynamic | publisher=Pew Forum on Religion &amp; Public Life | month=February | year=2008 | pages=9, 30 | ref=harv}}</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് ലോകവ്യാപകമായി 1,13,823-ത്തിൽ പരം സഭകൾ (രാജ്യഹാളുകൾ) ഉണ്ട്.<ref>{{cite book | title = 2014 Yearbook of Jehovah's Witnesses | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | year = 2014| page = 187}}</ref> സഭകൾ അതതു ദേശത്തെ ഭാഷ പ്രതിനിധീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിനു, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ, 2002-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അവിടുത്തെ 10,000 സഭകളിൽ 3000 സഭകളിലായി 38 ഇതര ഭാഷകളിൽ ആരാധന നടത്തുകയ്യുണ്ടായി. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ആംഗ്യഭാഷാ കൂട്ടങ്ങളുമുണ്ട്<ref>"Gathering People Out of All Languages", ''Our Kingdom Ministry'', July 2002, page 1</ref> == പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == {{main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ}} യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ബൈബിൾ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിൽ അറിയപ്പെടുന്നവരാണ്. അവരുടെ പ്രധാന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ചിലത് താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:JWpublications.jpg|thumb|225px|യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ 700-ലധികം ഭാഷകളിൽ നിരവധി പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നു.]] <br />{{*}}[[വിശുദ്ധ തിരുവെഴുത്തുകളുടെ പുതിയ ലോക ഭാഷാന്തരം]]-മൂല എബ്രായ്-ഗ്രിക്ക് പാഠങ്ങളിൽ നിന്ന് നേരിട്ടു തർജ്ജമ ചെയ്തത് (130ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ ലഭ്യം;മലയാളത്തിൽ മുഴുബൈബിളും [https://www.jw.org/ml/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AC%E0%B5%88%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B5%BE/nwt/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%A4%E2%80%8B%E0%B4%95%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE ഓൺലൈനിലും] ലഭ്യം) <br />{{*}}ബൈബിൾ യഥാർഥത്തിൽ എന്തു പഠിപ്പിക്കുന്നു?-തികച്ചും സംതൃപ്തികരമായ ജീവിതം നയിക്കാൻ ഉതകുന്ന മാർഗ്ഗം ബൈബിൾ നിങ്ങൾക്കു കാണിച്ചുതരുന്നു. (400-ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ ലഭ്യം) <br />{{*}}[[വീക്ഷാഗോപുരം]] മാസിക 240-ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ ലഭ്യം. (മലയാളത്തിൽ ലഭ്യം) <br />{{*}}[[ഉണരുക!]] മാസിക 101-ൽ അധികം ഭാഷകളിൽ ലഭ്യം. (മലയാളത്തിൽ ലഭ്യം) <br />ഇതുകൂടാതെ 100-ൽ പരം പുസ്തകങ്ങളും, മാസികകളും, ചെറുലേഖനങ്ങളും വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. == എതിർപ്പുകൾ == യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ചരിത്രത്തിലുടനീളം ഇവരുടെ വിശ്വാസം,പഠിപ്പിക്കലുകൾ, പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ ഗവണ്മെന്റുകളിൽനിന്നും, സമൂഹങ്ങളിൽനിന്നും, മറ്റ് മതങ്ങളിൽനിന്നും വലിയ ഏതിർപ്പും പീഡനങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നതിന് കാരണമായിരിക്കുന്നു. കെൻ ജുബ്ബർ ഇപ്രകാരം എഴുതി,{{cquote|ആഗോളമായി നോക്കുമ്പോൾ, ഇവർക്കെതിരെയുള്ള എതിർപ്പ് ഇത്രശക്തമായിട്ടുള്ള സ്ഥിതിക്ക് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെപോലെ എതിർപ്പും, പീഡനവും അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നിട്ടുള്ള മറ്റൊരു മതവും ഇല്ല എന്ന് തന്നെ ഉറപ്പിച്ച് പറയാം}}.<ref>{{cite journal |last=Jubber |first=Ken |title=The Persecution of Jehovah's Witnesses in Southern Africa |journal=Social Compass, |volume=24 |issue=1 |pages=121, |year=1977 |doi=10.1177/003776867702400108}}</ref> === പീഡനങ്ങൾ === {{Main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളും പീഡനങ്ങളും}} മതപ്രേരിതമായും, രാഷ്ട്രീയപ്രേരിതമായും ഇവർക്കെതിരെയുള്ള നീക്കങ്ങളും അക്രമങ്ങളും മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും തന്നെ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ഇപ്പോഴും ചൈന, വിയറ്റ്നാം, ഇസ്ലാമിക രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇവരുടെ അംഗങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തടവിലാണ്<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Persecution_of_Jehovah'sWitnesses Persecution of Jehovah's Witnesses]</ref> [[പ്രമാണം:Purple Triangle.JPG|thumb|right|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ജർമനിയിൽ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളായ തടവുകാരെ തിരിച്ചറിയിക്കാൻ പർപ്പിൾ ത്രികോണം എന്ന അടയാളം ഉപയോഗിച്ചു]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ 1935 മുതൽ 1945 വരെ നാസി ജർമനിയിൽ സൈനിക സേവനം നടത്താതതു നിമിത്തം ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 12,000-ത്തിൽ അധികം പേരെ തടങ്കൽ പാളയങ്ങളിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും, ഏകദേശം 2,500 പേരെ നേരിട്ട് വധിക്കുകയും, 5,000-തോളം പേരെ തടങ്കൽ പാളയങ്ങളിൽ വച്ച് കൊലപ്പെടുത്തിയതായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Shulman>Shulman, William L. ''A State of Terror: Germany 1933–1939''. Bayside, New York: Holocaust Resource Center and Archives.</ref> ചരിത്രകാരനായ സിബിൽ മിൽട്ടൺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതുപ്രകാരം, "ഇവരുടെ ധൈര്യവും, വിശ്വാസവും, സഹിഷ്ണുതയും നിമിത്തം നാസികളുടെ ക്രുരമായ ഏകാധിപത്യഭരണത്തിനു ഇവരുടെ മേൽ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല."<ref>Judith Tydor Baumel, Walter Laqueur:The Holocaust Encyclopedia. pp.346-350.</ref > അതിന് തെളിവെന്ന വിധത്തിൽ അന്ന് ജർമനിയിൽ കേവലം പതിനായിരം ആയിരുന്ന സാക്ഷികൾ ഇന്ന് 1,65,000 എണ്ണത്തിലധികമായി വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>official website of jehovah's witnesses,world wide report--Germany 2010</ref> 2005-ലാണ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിയമപരമായ മതമായി അംഗീകരിച്ചത്. <ref>"Germany Federal Administrative Court Upholds Witnesses' Full Exercise of Faith", ''Authorized Site of the Office of Public Information of Jehovah's Witnesses'', [http://www.jw-media.org/region/europe/germany/english/releases/religious_freedom/ger_e060227.htm As Retrieved 2009-08-26] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105124413/http://www.jw-media.org/region/europe/germany/english/releases/religious_freedom/ger_e060227.htm |date=2009-11-05 }}</ref>സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ കീഴിൽ 1950 ഏപ്രലിൽ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന 9000 യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെയും വളരെ ശൈത്യകാലാവസ്ഥയുള്ള സൈബീരിയയിലെ തടങ്കൽ പാളയത്തിലേക്ക് നാടുകടത്തി. === നിയമയുദ്ധങ്ങൾ === യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ നിരവധി കേസുകൾ ലോകവ്യാപകമായി പല രാജ്യങ്ങളുടെയും [[സുപ്രീം കോടതി|സുപ്രീം കോടതിയിൽ]] നടത്തപ്പെടുകയുണ്ടായി. യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ പ്രവർത്തനത്തിനും, ദേശഭക്തി കാട്ടാത്തതിനും, സൈനികസേവനം നടത്താത്തതിനും, രക്തം സ്വീകരിക്കാത്തതിനുമാണ് പ്രധാനമായും കേസുകൾ നടത്തപ്പെട്ടത്. [[യൂറോപ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ കോടതി|യൂറോപ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ കോടതിയുൾപ്പെടെ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.jw-media.org/aboutjw/article12.htm |title=Our View of Authority Legal Cases |access-date=2010-08-04 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612194046/http://jw-media.org/aboutjw/article12.htm |url-status=dead }}</ref> മിക്ക കോടതികളും ഇവർക്ക് പ്രവർത്തനം നടത്താനും മറ്റെല്ലാ അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടാനും അനുകൂലമായി വിധി പുറപ്പെടുവിക്കുകയുണ്ടായി.<ref> “Jehovah’s Witnesses – Proclaimers of God’s Kingdom” –1993, chap. 30 pp. 679-701 | “Defending and Legally Establishing the Good News” | . © Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania</ref> ഉദാഹരണത്തിന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സുപ്രീം കോടതിയിൽ വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനം, പതാകവന്ദനം, ദേശീയഗാനം തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടെ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് നേരെ നടത്തപ്പെട്ട 73 കേസുകളിൽ 47 പ്രാവശ്യം സുപ്രധാന വിധികൾ ഇവർക്ക് അനുകൂലമായി പുറപ്പെടുവിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Supreme_Court_cases_involving_Jehovah%27s_Witnesses English wikipedia-United States Supreme Court cases involving Jehovah's Witnesses]</ref> ==== ബിജോയ് ഇമ്മാനുവേൽ കേസ് ==== {{പ്രലേ|ബിജോയ് ഇമ്മാനുവേൽ കേസ്}} 1985 ജുലൈയിൽ [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] ഒരു [[വിദ്യാലയം|വിദ്യാലയത്തിൽ]], [[ദേശീയഗാനം]] പാടാത്തതിന്റെ പേരിൽ അവിടത്തെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്കൂൾ ഇൻസ്പക്റ്റർ ചില യഹോവയുടെ സാക്ഷികളായ [[വിദ്യാർത്ഥികൾ|വിദ്യാർത്ഥികളെ]] സ്കൂളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഒരു രക്ഷാകർത്താവ് ഇതിനെതിരെ കേരള ഹൈഹോടതിയിൽ കേസിടുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ കേരള ഹൈക്കോടതി ദേശീയഗാനം പാടാത്ത കുട്ടികളെ സ്കൂളിൽ പഠിപ്പിക്കണ്ട എന്ന് വിധിച്ചു<ref name=indiankanoon>{{cite web|title=Bijoe Emmanuel & Ors vs State Of Kerala & Ors on 11 August, 1986|url=http://www.indiankanoon.org/doc/1508089/|work=www.indiankanoon.org|accessdate=2013 സെപ്റ്റംബർ 12|archive-date=2013-09-12|archive-url=https://archive.today/20130912055152/http://www.indiankanoon.org/doc/1508089/|url-status=bot: unknown}}</ref>.ഈ കേസ് സൂപ്രിം കോടതിയിൽ പരിഗണിച്ച പ്രത്യേകബഞ്ച് ഹൈക്കോടതിയെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുകയും, പുറത്താക്കപ്പെട്ട യഹോവയുടെ സാക്ഷികളായ വിദ്യാർത്ഥികളെ തിരിച്ചെടുക്കണമെന്നും, യഹോവയുടെ സാക്ഷികളായ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ദേശീയഗാനം പാടാതെ സ്കൂളിൽ പഠിക്കാനുള്ള സജ്ജീകരണങ്ങൾ സർക്കാർ നടത്തണമെന്നും, കേസ് നടത്താൻ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ രക്ഷാകർത്താവിനായ തുക കേരള സർക്കാർ നൽകണമെന്നും വിധിച്ചു. നമ്മുടെ [[പാരമ്പര്യം|പാരമ്പര്യവും]], [[തത്ത്വം|തത്ത്വങ്ങളും]] , [[ഭരണഘടന|ഭരണഘടനയും]] നമ്മെ [[മതസഹിഷ്ണത]] പഠിപ്പിക്കുന്നു എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് വിധി അവസാനിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>[http://www.worldlii.org/in/cases/INSC/1986/167.html Bijoe Emmanuel & Ors V. State of Kerala & Ors [1986] INSC 167]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == {{Main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളും വിമർശനങ്ങളും}} യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വ്യത്യസ്തമായ വിശ്വാസങ്ങളും, കീഴ്വഴക്കങ്ങളും നിരവധി വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്ക വിമർശനങ്ങളും യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ നിഷേധിക്കുന്നു, ചില വിമർശനങ്ങൾ ബൈബിൾ പണ്ഡിതന്മാരും കോടതികളും തന്നെ നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ബൈബിൾപരമായി === [[വാച്ച്ടവർ ബൈബിൾ ആന്റ് ട്രാകറ്റ് സൊസൈറ്റി|വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റി]] [[വിശുദ്ധ തിരുവെഴുത്തുകളുടെ പുതിയ ലോക ഭാഷാന്തരം|പുതിയലോക ഭാഷാന്തരം ബൈബിൾ]] എബ്രായ-ഗ്രീക്കിൽ നിന്ന് തർജ്ജമ ചെയ്ത വ്യക്തികളുടെ പേരുകളും, വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യതകളും വെളിപ്പെടുത്താതിന്റെ പേരിൽ പലരും അവരെ വിമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. തർജ്ജമ ചെയ്ത കമ്മിറ്റി ബൈബിളിന്റെ മഹത്ത്വം ദൈവത്തിന് നൽകണമെന്നാഗ്രഹിച്ചിരുന്നതിനാൽ പേരു വെളിപ്പെടുത്താനാഗ്രഹിച്ചില്ല എന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വിശദീകരിക്കുന്നു.<ref>"New World Translation of the Christian Greek Scriptures", ''The Watchtower'', September 15, 1950, page 320.</ref> പുതിയലോകഭാഷാന്തരം ബൈബിൾ മെച്ചപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതയുള്ളവർ തർജ്ജമ ചെയ്ത, എടുത്ത് പറയാവുന്ന ഒരു തർജ്ജമയാണെങ്കിലും യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വിശ്വാസത്തിനനുസൃതമായി മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അമേരിക്കൻ ബൈബിൾ സൊസൈറ്റി മുൻ അംഗവും, പണ്ഡിതനായ [[ബ്രുസ് എം.മെറ്റ്സ്ഗർ]] അവകാശപ്പെടുന്നു.<ref>Samuel Haas,''Journal of Biblical Literature,'' Vol. 74, No. 4, (Dec. 1955), p. 283, "This work indicates a great deal of effort and thought as well as considerable scholarship, it is to be regretted that religious bias was allowed to colour many passages."</ref> എന്നാൽ പണ്ഡിതനായ [[ജയ്സൺ ബിഡുഹ്ൻ]] പുതിയലേകഭാഷാന്തരം "ലഭിക്കാവുന്ന ബൈബിൾ ഭാഷാന്തരങ്ങളിൽ വച്ച് ഏറ്റവും കൃത്യതയുള്ള" തർജ്ജമയണെന്നും അതിലെ മിക്കമാറ്റങ്ങളും അത് ഒരു "വാക്യാനുവാക്യ, ഒത്തിണക്കമുള്ള" തർജ്ജമ ആയതിനാലാണെന്നും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. മെറ്റ്സ്ഗർ പോലുള്ള ദൈവശാസ്ത്രഞർ പുതിയ നിയമത്തിന്റെ ലഭ്യമായ ഗ്രീക്ക് തിരുവെഴുത്തുകളിൽ യഹോവ എന്ന നാമം കാണാത്തിടത്ത് 237-പ്രാവശ്യം യഹോവ എന്ന നാമം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ വിമർശിച്ചു.<ref>Metzger, Bruce M., The New World Translation of the Christian Greek Scriptures, The Bible Translator 15/3 (July 1964), pp. 150-153.</ref> എന്നാൽ പഴയനിയമ ഉദ്ധരണികളിൽ [[ചതുരക്ഷരി]] വരുന്ന ഭാഗത്തും, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഗ്രീക്ക്|ഗ്രീക്കിൽ]] 'കിരിയോസ്' (ദൈവം എന്നർത്ഥം) വരുന്ന ഭാഗത്തും യഹോവ എന്ന നാമം അർത്ഥവത്തായ രീതിയിലാണ് പുതിയലോക ഭാഷാന്തരത്തിൽ പുനർക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് വാച്ച്ടവർ സംഘടന പറയുന്നു.<ref>"God's Name and the New Testament", ''The Divine Name That Will Endure Forever'', Watch Tower Bible & Tract Society, 1984, pages 23, 27.</ref> യഹോവ എന്ന നാമം പുതിയനിയമത്തിൽ 237 പ്രാവശ്യം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന രീതി ബൈബിൾ പണ്ഡിതനായ ജോർജ് ഹോവാർഡും,<ref>{{cite journal | last name = Howard| first name = George| journal = Journal of Biblical Literature (Vol.96) | publisher = University of Georgia |year = 1977 | page = 63 | quote=Recent discoveries in Egypt and the Judean Desert allow us to see first hand the use of God's name in pre-Christian times. These discoveries are significant for N[ew] T[estament] studies in that they form a literary analogy with the earliest Christian documents and may explain how NT authors used the divine name. In the following pages we will set forth a theory that the divine name, הוהי (and possibly abbreviations of it), was originally written in the NT quotations of and allusions to the O[ld] T[estament] and that in the course of time it was replaced mainly with the surrogate [abbreviation for Ky′ri·os, "Lord"]. This removal of the Tetragram[maton], in our view, created a confusion in the minds of early Gentile Christians about the relationship between the 'Lord God' and the 'Lord Christ' which is reflected in the MS tradition of the NT text itself. | ref = harv}}</ref> വൈക്ലിഫ് ഹാൾ ഒക്സ്ഫോഡിലെ മുൻ പ്രിൻസിപ്പലായ അർ.ബി.ഗിർഡിൽ സ്റ്റോണും ശരിയാണെന്ന് അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite book | title = Girdlestone's Synonyms of the Old Testament | publisher = Hendrickson Publisher | date = 2000}}</ref><ref>{{cite book | title = Insight on the Scriptures Vol. 2 | publisher = Watchtower Bible and Tract Society | page = 10 | quote = from book Synonyms of the Old Testament, "If that [Septuagint] version had retained the word [Jehovah], or had even used one Greek word for Jehovah and another for Adonai, such usage would doubtless have been retained in the discourses and arguments of the N. T. Thus our Lord, in quoting the 110th Psalm, instead of saying, 'The Lord said unto my Lord,' might have said, 'Jehovah said unto Adoni.' Supposing a Christian scholar were engaged in translating the Greek Testament into Hebrew, he would have to consider, each time the word Κύριος occurred, whether there was anything in the context to indicate its true Hebrew representative; and this is the difficulty which would arise in translating the N. T. into all languages if the title Jehovah had been allowed to stand in the [Septuagint translation of the] O. T. The Hebrew Scriptures would be a guide in many passages." (Synonyms of the Old Testament, 1897, p. 43)}}</ref><ref>{{cite website | title = Is The Name YHWH in the New Testament? | site = Equip Ministry | Author = Rick Meyers | url = http://www.equipministry.com/studies/yhwhinnt.htm}}</ref> === തത്ത്വങ്ങളുടെ പേരിൽ === തെറ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ പുറത്താക്കുന്ന നടപടികൾ വിമർശകരെ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ ഒരു "സ്വേച്ഛാധിപത്യമതം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കിയിരിക്കുന്നു.<ref>Alan Rogerson, ''Millions Now Living Will Never Die'', Constable, 1969, page 50.</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ അംഗങ്ങളെ സ്വതന്ത്രചിന്ത നടത്താൻ അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്നും, അംഗങ്ങളെ മനസ്സുമാറ്റി വച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും,<ref>"Exposing the Devil's Subtle Designs" and "Armed for the Fight Against Wicked Spirits", ''The Watchtower'', January 15, 1983</ref> മാനസിക ഒറ്റപ്പെടുത്തൽ നടത്തുകയാണെന്നും ചില വിമർശകർ ആരോപിക്കുന്നു.<ref>James A. Beverley, ''Crisis of Allegiance'', Welch Publishing Company, Burlington, Ontario, 1986, ISBN 0-920413-37-4, pages 25-26, 101.</ref> എന്നാൽ യുറോപ്പ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ കോടതി യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ സംഘടന, തങ്ങളുടെ വിശ്വാസികളെ ചില ആചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാനും, ആരാധനയ്ക്കായി സമയം നീക്കിവയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നതും മറ്റ് സമാന മതങ്ങൾ തങ്ങളുടെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ലെന്ന് വിധിക്കുകയുണ്ടായി. കൂടാതെ അംഗങ്ങളെ മനസ്സുമാറ്റി വച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും, മാനസിക ഒറ്റപ്പെടുത്തൽ നടത്തുകയണെന്നും എന്ന ആരോപണം തെളിയിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യമല്ലെന്നും അത് ആരോപകരുടെ ഊഹാപോഹങ്ങൾ മാത്രമാണെന്നും കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref> [http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/view.asp?action=html&documentId=869647&portal=hbkm&source=externalbydocnumber&table=F69A27FD8FB86142BF01C1166DEA398649 ECHR Point 130, 118]</ref> വാച്ച്ടവർ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ദൈവം യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ തന്റെ ഹിതം വെളിപ്പെടുത്താനുപയോഗിക്കുന്നതായി പഠിപ്പിക്കുന്നെന്നും<ref>"Messengers of Godly Peace Pronounced Happy", ''The Watchtower'', May 1, 1997, page 21</ref> അതുകൊണ്ട് ഉടനെ നടക്കാൻ പോകുന്ന സംഭവങ്ങൾ ഇവരെ വെളിപ്പെടുത്താതെ ദൈവം പ്രവർത്തിക്കില്ലെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>"Execution of the "Great Harlot" Nears", ''The Watchtower'', October 15, 1980, page 17.</ref> ചില വിമർശകർ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ അവരെ [[പഴയനിയമം|പഴയനിയമത്തിലെ]] [[നോഹ|നോഹയെ]] പോലെയുള്ള ആധുനികകാലത്തെ പ്രവാചകൻമാരായി ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നതായി അവകാശപ്പെടുന്നു.<ref>"They Shall Know That a Prophet Was Among Them", ''The Watchtower'', April 1, 1972, page 197-200.</ref> ബൈബിൾ പ്രവചനങ്ങളുടെ ഇവരുടെ വ്യാഖ്യാനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ചില പ്രതീക്ഷകൾ തെറ്റായിരുന്നെന്ന് സാക്ഷികൾക്കുതന്നെ പിന്നീട് ബോധ്യമായിരുന്നു.<ref>{{Cite book | last = Crompton | first = Robert | title = Counting the Days to Armageddon | url = https://archive.org/details/countingdaystoar0000crom | publisher = James Clarke & Co | year = 1996 | location = Cambridge | pages = [https://archive.org/details/countingdaystoar0000crom/page/9 9], 115 | isbn = 0227679393}}</ref> ആ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ തെറ്റായിരുന്നെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടതിനാൽ ഇവരുടെ യുഗാന്തചിന്തയിൽ ചില പൊരുത്തപ്പെടുത്തലുകൾ വരുത്തുകയുണ്ടായി.<ref>''Jehovah's Witnesses - Proclaimers of God's Kingdom,'' Watch Tower Bible & Tract Society, 1993, pages 78, 632.</ref> ഇതിനെ ചില വിമർശകർ എടുത്തുകാട്ടുകയും ഇത് ദൈവസംഘടനയാണെന്ന യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ വാദത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനും ഇടയാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>James A. Beverley, ''Crisis of Allegiance'', Welch Publishing Company, Burlington, Ontario, 1986, ISBN 0-920413-37-4, page 86-91.</ref> എന്നാൽ ഈ വിമർശനത്തെ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ഖണ്ഡിക്കുന്നു.<ref name="ReferenceA">"Why So Many False Alarms?", ''Awake!'', March 22, 1993, pages 3-4, footnote.</ref> തങ്ങളുടെ ദൈവിക വെളിച്ചം ബൈബിൾ ഗവേഷണത്തിലൂടെ കാലാനുക്രമമായുള്ള മാറ്റങ്ങളിലൂടെ വെളിപ്പെടുന്നവയാണെന്നും, ആദിമ ക്രിസ്തീയരും സംഭവവികാസങ്ങളെകുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ചിന്താഗതിയിൽ ചില പൊരുത്തപ്പെടുത്തലുകൾ വരുത്തിയിരുന്നതായും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച് ഇവർ അത് തിരസ്ക്കരിക്കുന്നു. കൂടാതെ, അവരുടെ ചില പ്രതീക്ഷകളിൽ പൊരുത്തപ്പെടുത്തലുകൾ വരുത്തപ്പെട്ടത് ദൈവരാജ്യം ഉടനെ വരാനുള്ള അവരുടെ ആകാംക്ഷകാരണമാണെന്നും, യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ അത്തരം പൊരുത്തപ്പെടുത്തലുകൾ മനസാലെ സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറായതിനാൽ അവർ സത്യമെന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളെയും സംഘടനയെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് മണ്ടത്തരമായിരിക്കുമെന്നും പറയുന്നു.<ref>"Allow No Place for the Devil!", ''The Watchtower'', March 15, 1986, page 19</ref> യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പ്രവചനങ്ങൾ ഭാവി മുൻകൂട്ടി കാണുക എന്നതിലുപരിയായി മനുഷ്യചരിത്രത്തിന്റെ ദിവ്യ ഉദ്ദേശ്യം വിവേചിച്ചറിയുക എന്നതാണെന്നും, കൂടാതെ സഫലമാകാത്ത ചില പ്രതീക്ഷകൾ അവരുടെ ബൈബിൾ കാലക്കണക്കിനെ കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ പുതുക്കപ്പെട്ട അറിവിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ളതാണെന്നും പണ്ഡിതനായ ജോർജ് ഡി. ക്രിസിഡിസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Georgie">[http://www.cesnur.org/2010/to-chryssides.htm George Chryssides, ''They Keep Changing the Dates'', A paper presented at the CESNUR 2010 conference in Torino.] [http://www.equinoxjournals.com/IJSNR/article/viewFile/8147/pdf How Prophecy Succeeds:The Jehovah's Witnesses and Prophetic Expectations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210034539/http://www.equinoxjournals.com/IJSNR/article/viewFile/8147/pdf |date=2010-12-10 }}</ref> === സാമൂഹികപരമായി === ചില വിമർശകർ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ഒരു "ഉപാസനാക്രമം" ആണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നു.<ref>{{Cite book | last = Rhodes | first = Ron | title = The Challenge of the Cults and New Religions | url = https://archive.org/details/isbn_9780310232179 | publisher = Zondervan | year = 2001 | location = Grand Rapids, Michigan | pages = [https://archive.org/details/isbn_9780310232179/page/77 77]–103 | isbn = 0310232171}}</ref> എന്നാൽ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ വ്യക്തികൾക്ക് ദൈവത്തിന്റെ വഴിനടത്തിപ്പ് ആവശ്യമാണെങ്കിലും സ്വതന്ത്രചിന്ത അനിവാര്യമാണെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇത് നിഷേധിക്കുന്നു.<ref>"Are Jehovah's Witnesses a Cult?", ''The Watchtower'', February 15, 1994, pages 5-7</ref> റയ്മണ്ട് ഫ്രാൻസും മറ്റ് ചില വിമർശകരും വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റി അംഗങ്ങളെ വീടുതോറുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിർബന്ധിക്കുകയാണെന്ന് വിമർശിക്കുന്നു.<ref name=Franz6>R. Franz, ''In Search of Christian Freedom'', chapter 6.</ref> എന്നാൽ വാച്ച്ടവർ സൊസൈറ്റി സുവാർത്തപ്രസംഗത്തിന് പരമപ്രാധാന്യം നൽകണമെന്നും,<ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|date=1 July 2006|page=30|title=Youths, Make It Your Choice to Serve Jehovah|ref=harv}}</ref> എന്നിരുന്നാലും എത്ര സമയം ചെലവഴിക്കണം എന്നത് സംബന്ധിച്ച് ഒരു സമനില ആവശ്യമാണെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite article | title = Take Refuge in Jehovah | publication = Watchtower | date = January 1, 1994 | page = 17 | Quote = "Whatever time we spend in service each month, especially if that time represents the best that we can do, is good, not shameful. Was not the widow’s mite fully appreciated by Jesus and his Father?—Luke 21:1-4"}}</ref> മസ്തിഷ്ക സർജ്ജൻ ഒസാമ മുറുമോട്ടോ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ രക്തം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ വേണ്ട എന്ന് തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിൽ അവരുടെ സംഘടന നിർബന്ധിക്കുകയാണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.rickross.com/reference/jw/jw289.html |title=Jehovah's Witnesses case heads to B.C. court |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928185925/http://www.rickross.com/reference/jw/jw289.html |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ വിശ്വാസത്തെ മെഡിക്കൽ തത്ത്വങ്ങളുമായി കൂട്ടികുഴയ്ക്കാനാണ് മുറുമോട്ടോ ഇങ്ങനെ ആരോപിക്കുന്നതെന്ന് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഔദ്യോഗിക സംഭാഷകനായ ഡൊണൽഡ് റ്റി. റിട്ലീ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal| format=PDF| title= Jehovah's Witnesses' refusal of blood: obedience to scripture and religious conscience| year=1999| url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC479295/pdf/jmedeth00007-0035.pdf| journal=Journal of Medical Ethics 1999;25:469-472| ref=harv}}</ref> == കുറിപ്പ് == <br />{{fnb|(൨)}}"നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞു എന്നെ വിശ്വസിക്കയും ഞാൻ ആകുന്നു എന്നു ഗ്രഹിക്കയും ചെയ്യേണ്ടതിന്നു നിങ്ങൾ എന്റെ സാക്ഷികളും ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്ന എന്റെ ദാസനും ആകുന്നു എന്നു യഹോവയുടെ അരുളപ്പാടു: എനിക്കു മുമ്പെ ഒരു ദൈവവും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, എന്റെ ശേഷം ഉണ്ടാകയുമില്ല.ഞാൻ , ഞാൻ തന്നേ, യഹോവ; ഞാനല്ലാതെ ഒരു രക്ഷിതാവുമില്ല.നിങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒരു അന്യദേവനല്ല, ഞാൻ തന്നേ പ്രസ്താവിക്കയും രക്ഷിക്കയും കേൾപ്പിക്കയും ചെയ്തതു; അതുകൊണ്ടു നിങ്ങൾ എന്റെ സാക്ഷികൾ എന്നു യഹോവയുടെ അരുളപ്പാടു; ഞാൻ ദൈവം തന്നേ"--[[:s:സത്യവേദപുസ്തകം/യെശയ്യാവു/അദ്ധ്യായം_43#10|യെശയ്യാവു 43:10-12]] <br />{{fnb|(൧)}}"വിഗ്രഹാർപ്പിതം, രക്തം, ശ്വാസംമുട്ടിച്ചത്തതു, പരസംഗം എന്നിവ വർജ്ജിക്കുന്നതു ആവശ്യം എന്നല്ലാതെ അധികമായ ഭാരം ഒന്നും നിങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തരുതു എന്നു പരിശുദ്ധാത്മാവിന്നും ഞങ്ങൾക്കും തോന്നിയിരിക്കുന്നു."--[[:s:സത്യവേദപുസ്തകം/അപ്പൊസ്തലന്മാരുടെ_പ്രവൃത്തികൾ‍/അദ്ധ്യായം_15#28|അപ്പൊസ്തലന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾ‍ 15:28]] == അവലംബം == {{reflist|2}}<!-- Please do not remove this, this list is best for readability--> == ഗ്രന്ഥസൂചി == <!-- Please discuss any books you wish to add to this list on this article's talk page before adding them. To avoid spam, link creep, and keep the resources in this section of high quality, we want to discuss any external resource inclusion before it is added. Thank you! --> * ''Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement'' by Andrew Holden. An academic study on the sociological aspects of Jehovah's Witnesses phenomenon. Publisher: Routledge; 1st edition 2002, ISBN 978–0415266109. * ''Jehovah's Witnesses—Proclaimers of God's Kingdom'' (1993) by Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Official history of the development of the beliefs, practices, and organisational structure of Jehovah's Witnesses. * ''Counting the Days to Armageddon'' by Robert Crompton (1996). A detailed examination of the development of Jehovah's Witnesses' eschatology. James Clarke & Co, Cambridge, ISBN 0-227-67939-3. * ''Millions Now Living Will Never Die'' by Alan Rogerson. Detailed history of the Watch Tower movement, particularly its early years, a summary of Witness doctrines and the organizational and personal framework in which Witnesses conduct their lives. Constable & Co, London, 1969. SBN 094559406 * ''State and Salvation'' by William Kaplan (1989). Documents the Witnesses' fight for civil rights in Canada and the US amid political persecution during World War II. University of Toronto Press, ISBN 0-8020-5842-6. == കുടുതലായ വായന == === ഔദ്യോഗികമായുള്ളവ === * [http://www.jw.org/ml/ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://www.jw.org/ml/യഹോവയുടെ-സാക്ഷികൾ/ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ] * [https://www.jw.org/ml/യഹോവയുടെ-സാക്ഷികൾ/എഫ്‌എക്യൂ/ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെക്കുറിച്ച് സാധാരണ ചോദിക്കാറുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ] * [https://www.jw.org/ml/യഹോവയുടെ-സാക്ഷികൾ/പ്രവർത്തനങ്ങൾ/ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ] === മറ്റുള്ളവ === <!-- Please discuss any books you wish to add to this list on this article's talk page before adding them. To avoid spam, link creep, and keep the resources in this section of high quality, we want to discuss any external resource inclusion before it is added. Thank you! --> * [http://www.knocking.org/ 'മുട്ടുക'] – യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു വിഡിയോ ഡോക്യുമെന്ററി. [http://www.youtube.com/watch?v=Oj4cS4n9ZkA വിഡിയോ ഉള്ളടക്കം കാണുക], [http://www.youtube.com/watch?v=HNAQhb3ZIpc കുടുതലായ വിഡിയോ കാണുക] * [http://www.theocraticlibrary.com/downloads/Why_Jehovah's_Witnesses_Grow_So_Rapidly.pdf എന്തുകൊണ്ട് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ അതിവേഗം വളരുന്നു :ഒരു തത്ത്വാധിഷ്ഠിത ഉത്തരം ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306164139/http://www.theocraticlibrary.com/downloads/Why_Jehovah%27s_Witnesses_Grow_So_Rapidly.pdf |date=2012-03-06 }} - സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരായ റോഡ്നി സ്റ്റാർക്ക് & ലാവ്റൻസ്. അർ ഇന്നക്കോൺ. * [http://jehovahs-witnesses-beliefs.info/ ആരാണ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ, എന്താണ് അവരുടെ വിശ്വാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721214331/http://jehovahs-witnesses-beliefs.info/ |date=2011-07-21 }} അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ മതസംഘടനകൾ, ഫ്രാങ്ക്. എസ് മീഡ്, സാമൂവേൽ എസ്. ഹിൽ , ക്രൈഗ് ഡീ. അറ്റ്‌വുഡ്, (2005). അബിഗ്ഗ്ഡൺ പ്രസ് എന്ന പുസ്തകത്തിലെ ഒരദ്ധ്യായം. [[വർഗ്ഗം:ക്രൈസ്തവം]] [[വർഗ്ഗം:യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ]] nyq0ppwse8o741v9jf1na475gqyujqp 0 15717 4632425 4611409 2026-06-23T01:30:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632425 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Capital punishment}} {{featured}} [[File:Capital punishment.PNG|thumb|right|250px| '''സൂചിക'''<br /> {{legend|#008080|വധശിക്ഷ നിരോധിച്ച രാജ്യങ്ങൾ – 103 (53%)}} {{legend|#80E000|ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിലല്ലാതെ, വധശിക്ഷ നിരോധിച്ച രാജ്യങ്ങൾ– 6 (3%)}} {{legend|#E0A040|നിറുത്തലാക്കിയിട്ടില്ലെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ 10 വർഷത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല – 50 (26%)}} {{legend|#FF0000|വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ– 36 (18%)}} *2015 ലെ കണക്കു പ്രകാരം]] {{വധശിക്ഷ}} [[File:The Christian Martyrs' Last Prayer GA&C.jpg|thumb|right|ഷോൺ-ലിയോൺ ജെറോം 1883-ൽ രചിച്ച ''ക്രിസ്ത്യൻ രക്തസാക്ഷികളുടെ അവസാന പ്രാർത്ഥന'' എന്ന ചിത്രം.]] [[File:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|thumb|[[Cesare Beccaria]], ''Dei delitti e delle pene'']] വളരെ കഠിനമായ [[കുറ്റം]] ചെയ്യുന്നവർക്ക് [[മരണം]] തന്നെ ശിക്ഷയായി നൽകുന്നതിനെ '''വധശിക്ഷ''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇറാൻ, ചൈന, സൗദി അറേബ്യ, ഇറാഖ്, ഉത്തര കൊറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നൽകുന്നതിൽ മുൻപിലാണ്. ഇപ്പോഴും [[ഇന്ത്യ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ ശിക്ഷാരീതി നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും<ref name="deathpenalty444">{{cite web | title = Retensionist Countries | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&did=140 | publisher = ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി ഇൻഫോ | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415084844/http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&did=140 | url-status = bot: unknown }}</ref> ക്രൂരമായ കൊലപാതകം തുടങ്ങിയ കഠിനമായ കുറ്റങ്ങൾക്കുമാത്രമേ ഈ രാജ്യങ്ങളിലും വധശിക്ഷ വിധിക്കാറുള്ളൂ. [[ബ്രസീൽ]] തുടങ്ങിയ ചില രാജ്യങ്ങളിലാകട്ടെ, യുദ്ധസമയത്ത് രാജ്യത്തെ വഞ്ചിക്കുക തുടങ്ങിയ അങ്ങേയറ്റം പ്രാധാന്യമുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കേ വധശിക്ഷ വിധിക്കാറുള്ളൂ. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂകെ, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലൻഡ്]], [[കാനഡ]] തുടങ്ങിയ 102 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും നിർത്തലാക്കിയിരിക്കുന്നു.<ref name=deathpenalty33>{{cite web | title = Abolishionist for all Crimes | publisher = ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി ഇൻഫോ | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&did=140 | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415084844/http://www.deathpenaltyinfo.org/abolitionist-and-retentionist-countries?scid=30&did=140 | url-status = bot: unknown }}</ref> വധശിക്ഷ പണ്ടുകാലം മുതൽക്കേ മിക്ക സമൂഹങ്ങളിലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു (മംഗോൾ ആക്രമണത്തോടെ നശിച്ചുപോയ കീവൻ റൂസ് എന്ന രാജ്യം എടുത്തു പറയാവുന്ന ഒരപവാദമാണ്). നിലവിൽ 58 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. 97 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ 10 വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല (ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ യുദ്ധസമയം പോലെ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമേ വധശിക്ഷ നിയമപ്രകാരം നടപ്പാക്കാൻ സാധിക്കൂ).<ref>{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/what-we-do/death-penalty/ |title=Abolitionist and retentionist countries &#124; Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411035218/https://www.amnesty.org/en/what-we-do/death-penalty/ |url-status=bot: unknown }}</ref> പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇത് വിവാദമുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങളിലെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ചാർട്ടറിന്റെ രണ്ടാം ആർട്ടിക്കിൾ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_en.pdf |title=Charter of Fundamental Rights of the European Union |format=PDF |accessdate=23 August 2010}}</ref> ഇപ്പോൾ [[ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ|ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ]] കണക്കനുസരിച്ച് ഭൂരിപക്ഷം രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചവയാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |title=Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218175053/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |url-status=dead }}</ref> ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ പൊതു സഭ 2007, 2008, 2010 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരേ (പൂർണമായി നിറുത്തലാക്കൽ ലക്ഷ്യം വച്ച്) നിർബന്ധമല്ലാത്ത പ്രമേയങ്ങൾ പാസാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24679&Cr=general&Cr1=assembly |title=moratorium on the death penalty |publisher=United Nations |date=15 November 2007 |accessdate=23 August 2010}}</ref> ഭൂരിഭാഗം രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വധശിക്ഷ നടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലാണ് ലോകജനസംഖ്യയുടെ 60 ശതമാനവും താമസിക്കുന്നത്. ചൈന, ഇന്ത്യ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നീ വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ളവയുമാണ്. ഈ രാജ്യങ്ങൾ ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭാ പ്രമേയത്തിനെതിരേ വോട്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |author=13 Aug 2004 |url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |title=Asia Times Online – The best news coverage from South Asia |publisher=Atimes.com |date=13 August 2004 |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527150149/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.worldcoalition.org/?itemid=325&sel_lang=english=325&sel_lang=english |title=Coalition mondiale contre la peine de mort – Indonesian activists face upward death penalty trend – Asia – Pacific – Actualités |publisher=Worldcoalition.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415082106/http://www.worldcoalition.org/?itemid=325&sel_lang=english=325&sel_lang=english |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name=aljazeer222>{{cite news | title = Record number of states vote for UN resolution on death penalty moratorium | url = http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/18/record-number-ofstatesvoteforunresolutionondeathpenaltymoratoriu.html | publisher = അൽജസീറ, അമേരിക്ക | language = ഇംഗ്ലീഷ് | date = 2014-12-18 | accessdate = 2016-04-15 | last = നടാഷ | first = ഷെറീഫ് | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415082908/http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/18/record-number-ofstatesvoteforunresolutionondeathpenaltymoratoriu.html | url-status = bot: unknown }}</ref><ref name=aljazeer555>{{cite news | title = United Nations vote on death penalty moratorium puts US in awkward spot | publisher = അൽജസീറ, അമേരിക്ക | url = http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/17/death-penalty-unitednations.html | date = 2014-12-17 | accessdate = 2016-04-15 | archive-date = 2016-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160415083344/http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/17/death-penalty-unitednations.html | url-status = bot: unknown }}</ref> == ചരിത്രം == കുറ്റവാളികളെയും രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുക എന്നത് ഏതാണ്ട് എല്ലാ സമൂഹങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലും കൊലപാതകം, ചാരപ്രവർത്തി, രാജ്യദ്രോഹം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കോ സൈനികനിയമപ്രകാരമോ ആണ് വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാറുള്ളത്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ബലാത്സംഗം, വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധം, രക്തബന്ധമുള്ളവരുമായുള്ള ലൈംഗികബന്ധം, ഗുദരതി തുടങ്ങിയവയ്ക്കും മരണശിക്ഷ നൽകാറുണ്ട്. മതത്തെ തള്ളിപ്പറയുക എന്ന കുറ്റത്തിന് ചില മതരാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട്. പല രാജ്യങ്ങളിലും മയക്കുമരുന്നു കടത്തും വധശിക്ഷ അർഹിക്കുന്ന കുറ്റമാണ്. ചൈനയിൽ മനുഷ്യക്കടത്തിനും ഗുരുതരമായ അഴിമതിക്കും ശിക്ഷ മരണം തന്നെ. ലോകത്തിലെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലെയും സൈന്യങ്ങളിൽ ഭീരുത്വവും, ഒളിച്ചോട്ടവും, മേലുദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കാതിരിക്കുന്നതും, കലാപവും വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്.<ref>{{cite web|url= http://www.shotatdawn.org.uk/|title= Shot at Dawn, campaign for pardons for British and Commonwealth soldiers executed in World War I|accessdate= 20 July 2006|publisher= Shot at Dawn Pardons Campaign|archive-date= 2006-10-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20061004030535/http://www.shotatdawn.org.uk/|url-status= dead}}</ref> [[File:Auguste Vaillant execution.jpg|thumb|upright|ഫ്രാൻസിൽ ഓഗസ്റ്റേ വൈല്ലന്റ് എന്ന അരാജകത്വവാധിയെ 1894-ൽ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് ശിരച്ഛേദം ചെയ്ത് കൊല്ലുന്നു.]] മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗങ്ങളിൽ [[ബ്രേക്കിംഗ് വീൽ]], [[തിളപ്പിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ]], [[തൊലിയുരിക്കൽ]], [[സാവധാനം കീറിമുറിക്കൽ]], [[വയറുകീറൽ]], [[കുരിശിൽ തറയ്ക്കൽ]], [[ശൂലത്തിൽ തറയ്ക്കൽ]], [[ചതച്ചു കൊല്ലൽ]], [[കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ]], [[തീ കത്തിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ]], [[അംഗഛേദം]], [[അറുത്തു കൊല്ലുക]], [[ശിരച്ഛേദം]], [[സ്കാഫിസം]], [[നെക്ലേസിംഗ്]], [[പീരങ്കിയിൽ നിന്ന് വെടിവയ്ക്കുക]] എന്നിവയൊക്കെയുണ്ട്.<ref name=deathpenalty88>{{cite web | title = Methods of Executions | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution | publisher = Deathpenalty.org | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416080008/http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution | url-status = bot: unknown }}</ref> ഗോത്രവർഗങ്ങളുടെ പകയ്ക്കു കാരണമായ പ്രശ്നങ്ങൾ കന്നുകാലികളെയും മറ്റും ചോരപ്പണമായി നൽകിയും, നഷ്ടപരിഹാരം നൽകിയും, വിവാഹങ്ങൾ നടത്തിയും മറ്റും പരിഹരിച്ചിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ മൃഗങ്ങളുടെയോ, മനുഷ്യന്റെയോ ചോര ചിന്തിയാലേ പകയ്ക്ക് അവസാനമുണ്ടാകാറുള്ളൂ. അത്തരം അവസരങ്ങളിൽ കുറ്റവാളിയെയോ, മറ്റൊരാളെയോ വധിക്കാനായി എതിർ ഗോത്രത്തിന് നൽകി പകയ്ക്ക് അവസാനം വരുത്താറുണ്ടായിരുന്നു. ഇക്കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.<ref>Lindow, ''op.cit.'' (primarily discusses Icelandic ''things'').</ref> ആധുനിക നിയമസംവിധാനങ്ങൾക്കൊപ്പം ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങളും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. ആളുകൾ തമ്മിൽ പോരാടി പക തീർക്കാനും അടുത്ത കാലം വരെ നിയമസംവിധാനങ്ങൾ അനുവാദം നൽകിയിരുന്നു. [[File:Mastro Titta.jpg|thumb|upright|1796-നും 1865-നും ഇടയ്ക്ക് പോപ്പിന്റെ രാജ്യങ്ങളിലെ ആരാച്ചാരായിരുന്ന ജിയോവാന്നി ബാറ്റിസ്റ്റ ബ്യൂഗാട്ടി 516 വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട് (ബ്യൂഗാട്ടി പ്രതിക്ക് മൂക്കിപ്പൊടി നീട്ടുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു). വത്തിക്കാൻ നഗരത്തിൽ 1969-ൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി.]] ഗോത്ര നിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്ന നിയമവ്യവസ്ഥകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ഹമുറാബിയുടെ നിയമസംഹിത. [[തോറ]] (ജൂതനിയമത്തിന് ആധാരമായ ക്രിസ്ത്യൻ പഴയനിയമത്തിലെ ആദ്യത്തെ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങൾ), കൊലപാതകത്തിനും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലിനും, മന്ത്രവാദത്തിനും, സാബത്ത് നിയമലംഘനത്തിനും, ദൈവനിന്ദയ്ക്കും, പലതരം ലൈംഗികക്കുറ്റങ്ങൾക്കും മരണശിക്ഷ വിധിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite book| first=William | last=Schabas | year= 2002| title=The Abolition of the Death Penalty in International Law | chapter= | editor= | others= | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-81491-X| url= }}</ref> പുരാതന ഗ്രീസിലെ ഏതൻസിൽ ഡ്രാക്കോ ഉദ്ദേശം 631 ബി. സി.-യിൽ രചിച്ച ഇത്തരം ഒരു നിയമസംഹിത നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ധാരാളം കുറ്റങ്ങളുടെ ശിക്ഷ മരണമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|author=Robert |url=http://history-world.org/draco_and_solon_laws.htm |title=Greece, A History of Ancient Greece, Draco and Solon Laws |publisher=History-world.org |accessdate=23 August 2010}}</ref> പുരാതന റോമാക്കാരും പല കുറ്റങ്ങൾക്കും മരണശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നു.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment capital punishment], Encyclopædia Britannica</ref><ref>{{cite web |url=http://en.allexperts.com/q/Asian-Middle-Eastern-671/Capital-punishment-Ancient-Rome.htm |title=Capital punishment in the Roman Empire |publisher=En.allexperts.com |date=30 January 2001 |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150430071653/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment |url-status=dead }}</ref> [[ഇസ്ലാം]] മതം വധശിക്ഷയെ പൊതുവിൽ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/islamethics/capitalpunishment.shtml |title=Islam and capital punishment |publisher=BBC |accessdate=23 August 2010}}</ref> ബാഗ്ദാദിലെ അബ്ബാസിദ് ഖലീഫകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് അൽ-മു'താദിദ്) വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു.<ref>''The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall.'', [[William Muir]]</ref> ദയയാണ് ശിക്ഷയേക്കാൾ നല്ലതായി ഇസ്ലാം മതത്തിൽ കണക്കാക്കുന്നത്. ശരീഅ നിയമപ്രകാരം, കൊലപാതകക്കേസുകളിൽ, കൊല്ലപ്പെട്ടയാളുടെ കുടുംബത്തിന് കൊലപാതകിയോട് ക്ഷമിക്കാൻ അവകാശമുണ്ട്. [[File:Lamanie kolem L 001xx.jpg|thumb|left|upright|[[ബ്രേക്കിംഗ് വീൽ]] മദ്ധ്യകാലം മുതൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.]] ജയിൽ സംവിധാനം തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപുള്ള യൂറോപ്പിൽ മരണശിക്ഷ മിക്ക കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള ശിക്ഷയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെന്റ്റി എട്ടാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് 72,000 ആൾക്കാർക്ക് വധശിക്ഷ ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=pbs22>{{cite web | title = ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി | url = http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/execution/readings/history.html | publisher = Public Broadcasting Service (PBS) | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416080242/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/execution/readings/history.html | url-status = bot: unknown }}</ref> 1820 ആയപ്പോഴേയ്ക്കും ബ്രിട്ടനിൽ 160 കുറ്റങ്ങളുടെ ശിക്ഷ മരണമായിരുന്നു.<ref>Durant, Will and Ariel, ''The Story of Civilization, Volume IX: The Age of Voltaire'' New York, 1965, page 71</ref> രക്തപങ്കിലമായ നിയമം എന്നായിരുന്നു ഈ നിയമം അന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>Durant, Will and Ariel, ''The Story of Civilization, Volume IX: The Age of Voltaire'' New York, 1965, page 72,</ref> ഇപ്പോൾ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] ധാരാളം വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ടാങ്ങ് രാജവംശക്കാലത്ത് വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="benn 8">Benn, p. 8.</ref> 747-ൽ ക്സുവാൻസോങ് ചക്രവർത്തിയാണ് വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചത്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് പകരം പീഡനമോ നാടുകടത്തലോ പോലെ മറ്റു ശിക്ഷകളാണ് നൽകിയിരുന്നത്. 12 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം അൻ ലുഷാൻ കലാപത്തെത്തുടർന്ന് വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിച്ചു. കഴുത്തു ഞെരിക്കലും ശിരച്ഛേദവുമായിരുന്നു ടാങ്ങ് കാലത്തെ ശിക്ഷാരീതികൾ. ധാരാളം കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു. [[File:Lingchi (cropped).jpg|thumb|upright|ഒരാളെ ലിങ് ചി എന്ന രീതിയുപയോഗിച്ച് സാവധാനം കീറിമുറിച്ച് കൊല്ലുന്നു. 1910-നടുത്ത കാലത്ത് ബൈജിംഗ്.]] [[File:Mexican execution, 1914.jpg|left|thumb|മെക്സിക്കോയിൽ 1916-ൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് നടന്ന വധശിക്ഷ]] [[File:Policjanci niemieccy prowadzą Polaków na rozstrzelanie w Palmirach (21-206-2).jpg|thumb|190px|നാസികൾ വധശിക്ഷ നടത്താനായി പോളണ്ടുകാരായ സ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.]] ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോടിക്കണക്കിനാൾക്കാരെ രാജ്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ കാരണങ്ങൾക്ക് കൊന്നൊടുക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ടർക്കി]] [[അർമീനിയ|അർമീനിയക്കാർക്കെതിരായും]], [[നാസി ജർമനി]] [[ജൂതർ|ജൂതന്മാർക്കും]] മറ്റുമെതിരായും, [[ഖമർ റൂഷ്]] [[കംബോഡിയ|കംബോഡിയയിലെ]] ജനങ്ങൾക്കെതിരായും, [[റുവാണ്ട|റുവാണ്ടയിലെ]] ടുട്സികൾക്കെതിരായി നടന്നതും മറ്റും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. സൈന്യങ്ങൾ അച്ചടക്കം നിലനിറുത്താൻ വധശിക്ഷ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] 158,000 സോവിയറ്റ് സൈനികർ സ്വന്തം സൈന്യത്താൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരായിട്ടുണ്ട്.<ref name=smh22>{{cite web | title = Patriots ignores great brutality | url = http://www.smh.com.au/news/opinion/patriots-ignore-greatest-brutality/2007/08/12/1186857342382.html?page=2%20Patriots%20ignore%20greatest%20brutality | publisher = The Sydney Morning Herald. | date = 13 August 2007 | accessdate = 2016-04-16 | last = പോൾ | first = സീഹൻ | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416081025/http://www.smh.com.au/news/opinion/patriots-ignore-greatest-brutality/2007/08/12/1186857342382.html?page=2%20Patriots%20ignore%20greatest%20brutality | url-status = bot: unknown }}</ref> റോബർട്ട് കോൺക്വസ്റ്റ് എന്ന വിദഗ്ദ്ധന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ 1,000,000-ത്തിൽ കൂടുതൽ സോവിയറ്റ് പൗരന്മാരെ സ്റ്റാലിന്റെ ഉത്തരവു പ്രകാരം 1937–38 കാലത്ത് വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിക്കവരെയും തലയ്ക്കുപിന്നിൽ വെടിവച്ചായിരുന്നു കൊന്നിരുന്നത്.<ref>Conquest, Robert, ''[[The Great Terror]]: A Reassessment'', New York, pages 485–86</ref> 1949-ൽ ചൈനയിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അധികാരം പിടിച്ച ശേഷം 800,000 ആൾക്കാരെ വധിച്ചു എന്ന് മാവോ സെതുങ് തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഇത്തരം ക്രൂരകൃത്യങ്ങളൂം കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ==ഇന്നത്തെ സ്ഥിതി== ===വ്യാപ്തി=== [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം മരണശിക്ഷ ഒഴിവാകുന്ന രീതിയിലേക്കാണ് പൊതുവിൽ കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. 1977-ൽ 16 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ 2012-ൽ 97 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കി. 8 രാജ്യങ്ങളിൽ ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലല്ലാതെയുള്ള വധശിക്ഷകൾ നിറുത്തലാക്കി. 36 രാജ്യങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ 10 വർഷമായി വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല. മറ്റ് 57 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്.<ref name=amnesty888>{{cite web|title=Abolitionist and Retentionist Countries|url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|publisher=Amnesty International|accessdate=10 June 2008|archive-date=2015-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|url-status=dead}}</ref> ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 21 രാജ്യങ്ങളിലേ 2011-ൽ വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടുള്ളൂ. ചില രാജ്യങ്ങൾ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവിടാറുമില്ല. 2012-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലോകത്തിൽ 18,750 ആൾക്കാർ വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട് മരണം കാത്തിരിക്കുന്നവരായിരുന്നു.<ref name= amnesty33443>{{cite web | title = THE DEATH PENALTY IN 2011 | url = http://www.amnesty.org/en/death-penalty/death-sentences-and-executions-in-2011 | publisher = Amnesty International | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2012-08-01 | archive-url = https://archive.today/20120801190425/www.amnesty.org/en/death-penalty/death-sentences-and-executions-in-2011 | url-status = bot: unknown }}</ref> {|class="wikitable sortable" |- !റാങ്ക് !രാജ്യം !2011-ലെ വധശിക്ഷയുടെ എണ്ണം <ref name=deathin20122>{{cite web | title = Death sentences in 2011 | publisher = Amnesty International | url = http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2012-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120912025945/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> |- |1 {{flagicon|People's Republic of China}} |[[ചൈന]] |{{ntsh|4000}}കണക്ക് ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തു വിട്ടിട്ടില്ല.<ref name=bbc66775>{{Cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm | publisher=BBC News | title=China executions shrouded in secrecy | date=29 December 2009 | accessdate=14 April 2010 | first=Chris | last=Hogg | archive-date=2016-04-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160416084709/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name=handsoffcaine>{{cite web |url=http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=13000560 |title=The most important facts of 2008 (and the first six months of 2009) |publisher=Handsoffcain.info |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416084848/http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=13000560 |url-status=dead }}</ref> <br>ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാർ. ഒരു പക്ഷേ 4,000 വരെ.<ref name=duiha>{{cite web|url=http://duihua.org/wp/?page_id=3874|title=Dui Hua Estimates 4,000 Executions in China, Welcomes Open Dialogue|publisher=Dui Hua Foundation|accessdate=June 2012|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416085005/http://duihua.org/wp/?page_id=3874|url-status=bot: unknown}}</ref> |- |2 {{flagicon|Iran}} |[[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാൻ]] |{{nts|360}}+ |- |3 {{flagicon|Saudi Arabia}} |[[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യ]] |{{nts|82}}+ |- |4 {{flagicon|Iraq}} |[[വധശിക്ഷ ഇറാക്കിൽ|ഇറാക്ക്]] |{{nts|68}}+ |- |5 {{flagicon|United States}} |[[വധശിക്ഷ അമേരിക്കയിൽ|അമേരിക്ക]] |{{nts|43}} |- |6 {{flagicon|Yemen}} |[[വധശിക്ഷ യമനിൽ|യമൻ]] |{{nts|41}}+ |- |7 {{flagicon|North Korea}} |[[വധശിക്ഷ വടക്കൻ കൊറിയയിൽ|വടക്കൻ കൊറിയ]] |{{nts|30}}+ |- |8 {{flagicon|Somalia}} |[[വധശിക്ഷ സൊമാലിയയിൽ|സൊമാലിയ]] |{{nts|10}} |- |9 {{flagicon|Sudan}} |[[വധശിക്ഷ സുഡാനിൽ|സുഡാൻ]] |{{nts|7}}+ |- |10 {{flagicon|Bangladesh}} |[[വധശിക്ഷ ബംഗ്ലാദേശിൽ|ബംഗ്ലാദേശ്]] |{{nts|5}}+ |- |11 {{flagicon|Vietnam}} |[[വധശിക്ഷ വിയറ്റ്നാമിൽ|വിയറ്നാം]] |{{nts|5}}+ |- |12 {{flagicon|South Sudan}} |[[വധശിക്ഷ ദക്ഷിണ സുഡാനിൽ|ദക്ഷിണ സുഡാൻ]] |{{nts|5}} |- |13 {{flagicon|Republic of China}} |[[വധശിക്ഷ തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]] |{{nts|5}} |- |14 {{flagicon|Singapore}} |[[വധശിക്ഷ സിങ്കപ്പൂരിൽ|സിങ്കപ്പൂർ]] |{{nts|4}}<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA36/004/2012/en/775a7168-76e5-4838-8225-61ef1826ab3b/asa360042012en.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-17 |archive-date=2012-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720020153/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA36/004/2012/en/775a7168-76e5-4838-8225-61ef1826ab3b/asa360042012en.html |url-status=dead }}</ref> |- |15 {{flagicon|Palestinian Authority}} |[[പാലസ്തീൻ]] |{{nts|3}} |- |16 {{flagicon|Afghanistan}} |[[വധശിക്ഷ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ|അഫ്ഗാനിസ്താൻ]] |{{nts|2}} |- |17 {{flagicon|Belarus}} |[[വധശിക്ഷ ബെലാറൂസിൽ|ബെലാറൂസ്]] |{{nts|2}} |- |18 {{flagicon|Egypt}} |[[വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ|ഈജിപ്റ്റ്]] |{{nts|1}}+ |- |19 {{flagicon|United Arab Emirates}} |[[വധശിക്ഷ യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിൽ|യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്സ്]] |{{nts|1}} |- |20 {{flagicon|Malaysia}} |[[വധശിക്ഷ മലേഷ്യയിൽ|മലേഷ്യ]] |{{ntsh|0}}+ |- |21 {{flagicon|Syria}} |[[വധശിക്ഷ സിറിയയിൽ|സിറിയ]] |{{ntsh|0}}+ |} ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ അത് വളരെ കുറവായേ നടപ്പാക്കുന്നുള്ളൂ ([[തായ്‌വാൻ]], [[സിങ്കപ്പൂർ]] എന്നിവ ഉദാഹരണം).<ref name=heroine33>{{cite news | title = Heroin smuggler challenges Singapore death sentence | publisher = The Guardian | url = http://www.theguardian.com/world/2010/mar/15/singapore-drug-execution-challenge-kong | date = 2010-04-15 | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417152949/http://www.theguardian.com/world/2010/mar/15/singapore-drug-execution-challenge-kong | url-status = bot: unknown }}</ref> 2008-നു ശേഷം 2010 വരെ ഇൻഡോനേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷകളൊന്നും നടന്നിട്ടില്ല.<ref name=smh443345>{{cite news | title=Shift in attitude against death penalty in Indonesia | url=http://www.smh.com.au/world/shift-in-attitude-against-death-penalty-in-indonesia-20100820-138xa.html | publisher=The Sydney Morning Herald | date=21 August 2010 | accessdate=2016-04-17 | archive-date=2016-04-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160417153315/http://www.smh.com.au/world/shift-in-attitude-against-death-penalty-in-indonesia-20100820-138xa.html | url-status=bot: unknown }}</ref> സിങ്കപ്പൂർ, ജപ്പാൻ, തായ്‌വാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ എന്നിവയാണ് ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള വികസിതരാജ്യങ്ങൾ. ദരിദ്രവും അവികസിതവും ഏകാധിപത്യ ഭരണവുമുള്ള രാജ്യങ്ങളാണ് പൊതുവിൽ വധശിക്ഷ കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 1980 കളിൽ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ ജനാധിപത്യം വളർന്നതോടൊപ്പം വധശിക്ഷയുടെ ഉപയോഗം കുറയുകയും ചെയ്തു. [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസത്തിന്റെ]][[Wikipedia:when to cite|അവലംബം ചേർക്കുക]] അപചയത്തോടെ യൂറോപ്പിലും വധശിക്ഷ പൊതുവിൽ ഇല്ലാതായി. ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷയ്ക്ക് പൊതുജന പിന്തുണയുണ്ട്. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും]], [[യൂറോപ്യൻ കൗൺസിലും]] അംഗരാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടത്താൻ പാടില്ല എന്ന നിയന്ത്രണം വച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് പൊതുജനസമ്മതിയുണ്ട്. ചൈനയിൽ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ നീക്കം ചെറുതെങ്കിലും വേഗത്തിൽ വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=roger33>{{cite web | title = Abolition of the Death Penalty: China in World Perspective | url = http://www.deathpenaltyinfo.org/documents/RHoodOnChina.pdf | publisher = Deathpenaltyinfo | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417154004/http://www.deathpenaltyinfo.org/documents/RHoodOnChina.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ചില ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളും, മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവിടങ്ങളിലും വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ നീക്കം ശക്തമായി വരുന്നുണ്ട്. ഇസ്രായേലിൽ നാസികൾക്കും മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും മാത്രം വധശിക്ഷ നൽകാനേ വകുപ്പുള്ളൂ.<ref name="Giventhat">Given that nearly all surviving Nazi perpetrators of the [[Shoah]] are in their 80s or 90s, it seems unlikely that there will any more executions.</ref> ചില രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയില്ലാതിരുന്ന നീണ്ട ഇടവേളകളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ 1972 മുതൽ 1976 വരെയും 2007 സെപ്റ്റംബർ 25 മുതൽ 2008 ഏപ്രിൽ 16 വരെയും വധശിക്ഷകൾ നടന്നിട്ടില്ല. ഇന്ത്യയിൽ 1995 മുതൽ 2004 വരെ വധശിക്ഷകൾ നടന്നിട്ടില്ല. ശ്രീലങ്കയിൽ 2004 നവംബർ 20-ന് വധശിക്ഷകൾക്ക് താൽക്കാലികമായുണ്ടായിരുന്ന നിരോധനം പിൻവലിച്ചു.<ref name=wsws1>{{cite web |url=http://www.wsws.org/en/articles/2004/11/sri-n26.html |title=Sri Lankan president moves to reinstate the death penalty |publisher=WSWS |accessdate=2016-04-17 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417154521/http://www.wsws.org/en/articles/2004/11/sri-n26.html |url-status=bot: unknown }}</ref> ഫിലിപ്പീൻസിൽ 1987-ൽ മരണശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1987-ൽ പുനരാരംഭിക്കുകയും 2006-ൽ വീണ്ടും നിറുത്തലാക്കുകയും ചെയ്തു. 2012 ജനുവരിയിൽ മംഗോളിയയിൽ പാർലമെന്റ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കുന്ന ബില്ല് നിയമമാക്കി.<ref name=mangolia>{{cite web | title = http://www.amnesty.org/en/news/mongolia-takes-vital-step-forward-abolishing-death-penalty-2012-01-05 | title = Mongolia takes ‘vital step forward’ in abolishing the death penalty | publisher = Amnesty International | date = 5 January 2011 | accessdate = 2016-04-17}}</ref> ==2015 ൽ== ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 2015 ൽ 1634 പേർ വധശിക്ഷക്ക് ഇരയായിട്ടുണ്ട്.<ref name=deathpenalty333>{{cite web | title = Death Penalty in 2015 | url = https://www.amnesty.org/en/latest/research/2016/04/death-sentences-executions-2015/ | publisher = Amnesty International | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416082350/https://www.amnesty.org/en/latest/research/2016/04/death-sentences-executions-2015/ | url-status = bot: unknown }}</ref> ചൈനയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകളുടെ കണക്ക് ലഭ്യമല്ല. ലോകത്തിൽ നടന്ന വധശിക്ഷയുടെ കണക്കെടുത്താൽ 90 ശതമാനവും നടന്നത് [[ഇറാൻ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[സൗദി അറേബ്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലാണ്.<ref name=deathpenalty90>{{cite web | title = Rise fuelled by Iran, Pakistan and Saudi Arabia | publisher = Amnesty International | url = https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/04/Alarming-surge-in-recorded-executions-sees-highest-toll-in-more-than-25-years/ | accessdate = 2016-04-16 | archive-date = 2016-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160416082517/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/04/Alarming-surge-in-recorded-executions-sees-highest-toll-in-more-than-25-years/ | url-status = bot: unknown }}</ref> == ശിക്ഷാരീതികൾ == ഇന്ത്യയിൽ തൂക്കിക്കൊലയിലൂടെയാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത്. [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിൽ]] വധശിക്ഷ വിധിച്ചവരെ വെടിവെച്ച് കൊല്ലുന്നു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] സാധാരണഗതിയിൽ [[വിഷം]] കുത്തിവെച്ചാണ് വധശിക്ഷ വിധിച്ചവരെ കൊല്ലുക. തൂക്കിക്കൊലയും ഗ്യാസ് ചേമ്പറും വെടിവയ്പും ഇലക്ട്രിക് ചെയറും ഉൾപ്പെടെ മറ്റു രീതികളും നിലവിലുണ്ട്. ==തൂക്കിക്കൊല മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ == [[പ്രമാണം:The Hanging by Jacques Callot.jpg|thumb|330px|''ലാ പെൻഡൈസൺ'' (''തൂക്കിക്കൊല''), ഫ്രഞ്ച് ചിത്രകാരൻ [[ഴാക് കാലോ|ഴാക്ക് കാലോയുടെ]] 1633 ലെ ''യുദ്ധത്തിന്റെ മഹാ ദുരിതങ്ങൾ'' എന്ന സീരീസിൽ നിന്ന്. .]] ലോകത്തിൽ ധാരാളം രാജ്യങ്ങളിൽ മരണശിക്ഷ നൽകാനുള്ള പ്രധാന മാർഗ്ഗമായി തൂക്കുകയർ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ==== ആസ്ട്രേലിയ ==== [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടണിൽ നിന്ന്]] കുറ്റവാളികളെ നാടുകടത്തിയിരുന്ന പീനൽ കോളനി എന്ന നിലയിൽ തുടക്കം മുതൽ തന്നെ [[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ട്രേലിയയിൽ]] വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. വീടുകയറി മോഷണം, ആടിനെ മോഷ്ടിക്കൽ, വ്യാജരേഖയുണ്ടാക്കൽ, ലൈംഗികാക്രമണം, മനഃപൂർവവും അല്ലാതെയുമുള്ള കൊലപാതകം എന്നിവയൊക്കെ അവിടെ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങളായിരുന്നു. വർഷം 80 പേരോളം ആസ്ട്രേലിയയിൽ തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. 1985-ൽ ആസ്ട്രേലിയയിലെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി.<ref name="relTolerance">{{cite web | title = World & U.S. death penalty maps. Countries abandoning the death penalty | url = | title = Ontario Consultants on Religious Tolerance, November 8, 2005 | publisher = religioustolerance.org | accessdate = 2016-04-17}}</ref> തൂക്കുകയറിലൂടെയോ അല്ലാതെയോ ആസ്ട്രേലിയയിൽ അവസാനമായി വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയനാക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ് 1967 ഫെബ്രുവരി 3ന് [[വിക്ടോറിയ|വിക്ടോറിയയിൽ]] തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട [[റൊണാൾഡ് റയൻ]].<ref name=nswccl>{{cite web | title =Death penalty in Australia | url =http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php | accessdate =2016-04-17 | archive-date =2010-03-29 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100329145248/http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php | url-status =dead }}</ref><ref name=capaustralia11>{{cite web | title = Australian executions 1870 - 1967 | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/aus1900.html | publisher = DeathpenaltyUK | accessdate = 2016-04-17 | archive-date = 2016-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160417173656/http://www.capitalpunishmentuk.org/aus1900.html | url-status = bot: unknown }}</ref> ==== ബ്രസീൽ ==== [[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിന്റെ]] ആധുനികചരിത്രത്തിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നത് തൂക്കുകയറിലൂടെയാണ്. [[ടൈറേഡെന്റെസ്]] (1792) പോലെ പല ചരിത്രനായകന്മാരെയും തൂക്കിക്കൊന്നിട്ടുണ്ട്. ബ്രസീലിൽ തൂക്കിക്കൊന്ന അവസാനയാൾ 1876-ൽ വധിക്കപ്പെട്ട ഫ്രാൻസിസ്കോ എന്ന അടിമയാണ്.<ref name=fransisco2>{{cite web | title = 1876: The slave Francisco, Brazil’s last execution | publisher = executedtoday | url = http://www.executedtoday.com/2014/04/28/1876-the-slave-francisco-brazils-last-execution/ | accessdate = 2016-04-18 | date = 2014-04-28 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418155422/http://www.executedtoday.com/2014/04/28/1876-the-slave-francisco-brazils-last-execution/ | url-status = bot: unknown }}</ref> 1890-ൽ യുദ്ധമോ പട്ടാളനിയമമോ പോലുള്ള അസാധാരണ സന്ദർഭങ്ങളിലൊഴികെ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി.<ref name="encarta">[http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html Capital Punishment Worldwide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html |date=2009-11-01 }}, MSN Encarta. [https://web.archive.org/web/20091101054012/http://encarta.msn.com/media_461543496/Capital_Punishment_Worldwide.html Archived] 2009-10-31.</ref> ==== ബൾഗേറിയ ==== [[ബൾഗേറിയ|ബൾഗേറിയയുടെ]] ചരിത്രനായകൻ [[വാസിൽ ലെവ്സ്കി|വാസിൽ ലെവ്സ്കിയെ]] [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] കോടതി വിധിപ്രകാരം 1873-ൽ [[സോഫിയ|സോഫിയയിൽ]] വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു. ബൾഗേറിയ സ്വതന്ത്രമായതു മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാർ അദ്ദേഹം മരിച്ച ദിവസമായ ഫെബ്രുവരി 19-ന് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയ സ്ഥലത്തുള്ള സ്മാരകത്തിൽ പുഷ്പങ്ങളർപ്പിക്കാനെത്താറുണ്ട്. ബൾഗേറിയയിലെ അവസാന വധശിക്ഷ 1988-ലാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. തന്റെ രണ്ടു മക്കളെ കൊലപ്പെടുത്തിയ എലീന സ്ലാറ്റോവ എന്ന സ്ത്രീയെ അന്ന് വെടിവെച്ചാണ് കൊന്നത്.<ref name=elina2>{{cite web | title = Elina Zlatanova - the last woman executed in Bulgaria | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/zlatanova.html | publisher = capitalpunishmentuk.org | accessdate = 2016-04-18 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418160303/http://www.capitalpunishmentuk.org/zlatanova.html | url-status = bot: unknown }}</ref> 1998-ൽ ബൾഗേറിയയിൽ മരണശിക്ഷ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കി.<ref name="encarta" /> ==== കാനഡ ==== തൂക്കുകയറാണ് [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] എല്ലാത്തരം കൊലപാതകങ്ങൾക്കും നൽകിവന്നിരുന്ന വധശിക്ഷയ്ക്കായി 1961 വരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അതിനുശേഷം കൊലപാതകങ്ങളെ വധശിക്ഷ അർഹിക്കുന്നവയും അല്ലാത്തവയും എന്നീ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചു. 1998-ൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കപ്പെട്ടു.<ref>Susan Munroe, [http://canadaonline.about.com/cs/crime/a/cappuntimeline.htm History of Capital Punishment in Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716235031/http://canadaonline.about.com/cs/crime/a/cappuntimeline.htm |date=2011-07-16 }}, About: Canada Online,</ref> കാനഡയിൽ അവസാനമായിൽ മരണശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത് 1962 ഡിസംബർ 11-നാണ്.<ref name="encarta" /> ==== ഈജിപ്റ്റ് ==== {{main|വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ}} ചാരപ്രവൃത്തി ആരോപിച്ച് 1955-ൽ ഈജിപ്റ്റ് 3 ഇസ്രായേലികളെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.<ref name=bookegypt22>{{cite book | title = Before and After | url = http://books.google.com/books?id=T8VzP0eiLW0C&pg=PA35&dq=egypt+hanged&hl=en&ei=iOtWTvrNFITC0AGq_oiwDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDkQ6AEwAw#v=onepage&q=egypt%20hanged&f=false | last = Phyllis | first = Bennis | isbn = 978-1566564625 | publisher = Olive Branch Press | year = 2002}}</ref><ref name=howisraelwon>{{cite book | title = How Israel was Won: A Concise History of the Arab-Israeli Conflict | url = https://books.google.com.sa/books?id=6T_Ff6Ra57sC&pg=PA108&lpg=PA108&dq=egypt+hanged+3+israelis+in+1955&source=bl&ots=E8Jw11kt9W&sig=A0Fx6KHrDALNeBjF9_ddg9CMinE&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=egypt%20hanged%203%20israelis%20in%201955&f=false | last = baylis | first = Thomas | isbn = 978-0739100646 | publisher = Lexinton | page = 108 }}</ref> 2004-ൽ അഞ്ച് തീവ്രവാദികളെ പ്രധാനമന്ത്രിയെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു എന്ന കുറ്റമാരോപിച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.<ref name=egypthanging4>{{cite web | title = Death Penalty Database | url = http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=egypt | publisher = Deathpenalty | accessdate = 2016-04-18 | archive-date = 2016-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160418153145/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=egypt | url-status = dead }}</ref> ==== ജർമനി ==== [[File:WWII Krakow - 04.jpg|thumb|പോളണ്ടുകാരായ നാട്ടുകാരെ [[ക്രാക്കോവ്|ക്രാക്കോവിൽ]] വച്ച് [[നാസി ജർമ്മനി]] 1942-ൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-031-2436-03A, Russland, Hinrichtung von Partisanen.jpg|right|thumb|[[സോവിയറ്റ്]] അനുഭാവികളെ 1943-ൽ നാസി ജർമ്മനിയിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]] 1939 മുതൽ 1945 വരെ [[നാസി പാർട്ടി|നാസികൾ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന മേഖലകളിൽ സസ്പൻഷൻ ഹാംഗിങ്ങ് ആണ് പരസ്യമായ വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗ്ഗം. കൂടുതൽ കുറ്റവാളികളെയും [[ഗില്ലറ്റിൻ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് വധിച്ചിരുന്നത്. കരിഞ്ചന്തക്കാർക്കും ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ ശക്തികളുടെ അനുഭാവികൾക്കുമായിരുന്നു, സാധാരണഗതിയിൽ, വധശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നത്. ഇവരുടെ മൃതശരീരങ്ങൾ വളരെ നേരം തൂക്കിയിട്ട് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. കോൺസൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പുകളിലും ധാരാളം പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു. യുദ്ധശേഷം ബ്രിട്ടനും യു.എസും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന മേഖലകളിൽ തുടർന്നും തൂക്കിക്കൊല വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയുടെ സർക്കാർ 1949-ൽ ജർമൻ ഭരണ ഘടനയിലൂടെ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയ ശേഷവും തുടർന്നിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ബർലിനിൽ ജർമനിയുടെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾ തുടക്കത്തിൽ ബാധകമല്ലായിരുന്നു. 1951-ൽ ബർലിനിലും വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. ജർമൻ ഡമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് 1987-ലാണ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത്. പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയിൽ കോടതിവിധിയിലൂടെ ഏറ്റവും അവസാനം വിധിച്ച മരണശിക്ഷ 1949-ൽ മോബിറ്റ് ജയിലിൽ ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ചാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. 1951 ജൂൺ 7-ന് ലാന്റ്സ്ബർഗ് ആം ലെക്ക് എന്ന സ്ഥലത്ത് കുറേ യുദ്ധക്കുറ്റവാളികളെ തൂക്കിലേറ്റിയതാണ് പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയിൽ നടന്ന അവസാന തൂക്കുശിക്ഷ. കിഴക്കൻ ജർമനിയിൽ അവസാനത്തെ വധശിക്ഷ 1981-ൽ കഴുത്തിൽ വെടിവച്ചാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്.<ref name="relTolerance" /> ==== ഹങ്കറി ==== 1956-ലെ വിപ്ലവകാലത്ത് ഹങ്കറിയിലെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇർമെ നാഗി|ഇർമെ നാഗിയെ]] പുതുതായി വന്ന സോവിയറ്റ് പിന്തുണയുള്ള സർക്കാർ രഹസ്യമായി വിചാരണ ചെയ്ത് തൂക്കിക്കൊന്നശേഷം മറവുചെയ്തു. 1958-ൽ നാഗിയെ സർക്കാർ കുറ്റവിമുക്തനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name=richard2>{{cite web | title = Hungary: U.S. President To Honor 1956 Uprising | url = http://www.rferl.org/content/article/1069320.html | date = 2006-06-20 | publisher = radio Free Europe; RadioLiberty | accessdate = 2016-04-20 | archive-date = 2016-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160420140040/http://www.rferl.org/content/article/1069320.html | url-status = bot: unknown }}</ref> 1990-മുതൽ ഹങ്കറിയിൽഎല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.<ref name="relTolerance" /> ==== ഇന്ത്യ ==== [[File:The hanging of two participants in the Indian Rebellion of 1857..jpg|thumb| [[1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ‍‍‍‍]] പങ്കെടുത്ത രണ്ടുപേരെ തൂക്കിലേറ്റുന്നു]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] എല്ലാ വധശിക്ഷകളും മരണം വരെ തൂക്കിലേറ്റിയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ]] ഘാതകനായ [[നാധുറാം ഗോഡ്സെ|നാധുറാം ഗോഡ്സെയെ]] 1949-ൽ തൂക്കിലേറ്റി. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വധശിക്ഷയായിരുന്നു അത്. [[ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രീം കോടതി]] വധശിക്ഷ അപൂർവ്വങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ കേസുകളിൽ മാത്രമേ നടപ്പാക്കാവൂ എന്ന് മാർഗ്ഗ നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=epw333>{{cite web | title = Death Penalty – Case for Its Abolition | url = http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2005&leaf=03&filename=8383&filetype=html | last = Monica | first = Sakhrani | publisher = Economic & Political Weekly | accessdate = 2016-04-20 | archive-date = 2005-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050817155243/http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2005&leaf=03&filename=8383&filetype=html | url-status = dead }}</ref> അടുത്തകാലത്ത് നടപ്പിലായ ഒരു വധശിക്ഷ ഹേതൽ പരേഖ് എന്ന 14 കാരിയെ 1990-ൽ കൊൽകൊത്തയിൽ വച്ച് ബലാത്സംഗം ചെയ്ത ശേഷം കൊന്ന കേസിൽ കുറ്റക്കാരൻ എന്ന് വിധിക്കപ്പെട്ട ധനൻജോയ് ചാറ്റർജീ എന്ന ആളുടേതായിരുന്നു. കൊല ചെയ്ത രീതി, തലയ്ക്കടിച്ച ശേഷം പെൺകുട്ടി മരണത്തിലേയ്ക്ക് വഴുതി വീണുകൊണ്ടിരുന്ന അവസരത്തിൽ ബലാത്സംഗം ചെയ്യൽ എന്നിവയൊക്കെ വധശിക്ഷ നൽകത്തക്ക വിധം നിഷ്ടൂരമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിലയിരുത്തി. ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ ദയാഹർജി തള്ളപ്പെട്ടപ്പോൾ ചാറ്റർജിയെ 2004 ഓഗസ്റ്റ് 14-ന് തൂക്കിക്കൊന്നു. 1995-നു ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ നടന്ന ആദ്യ വധശിക്ഷയായിരുന്നു അത്.<ref name=wsws66454>{{ cite web | title = West Bengal carries out first hanging in India in a decade | url = http://web.archive.org/save/_embed/http://www.wsws.org/en/articles/2004/09/indi-s30.html | last = Kumara | first = Sarath | publisher = World Socialist Web Site | date = 2004-09-30 | accessdate = 2016-04-20}}</ref> 2014-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ 476 പേർ വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട് ജയിലുകളിൽ കഴിയുന്നുണ്ട്.<ref name=dailyio22>{{cite news |title = Yakub Memon hanging: Are we using death penalty far too often? | url = | publisher = dailyo | date = 2015-07-27 |accessdate = 2016-04-20 |language = ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref> ==== ഇറാൻ ==== ഇറാനിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലലാണ് പ്രധാനമായി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം. കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, മയക്കുമരുന്നു കള്ളക്കടത്ത് എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഇതാണ് നിയമപരമായ ശിക്ഷ. കുറ്റവാളി [[ദിയ്യ]] എന്ന [[ചോരപ്പണം]] ഇരയുടെ കുടുംബത്തിന് നൽകി അവരുടെ മാപ്പ് നേടിയെടുത്താൽ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടാം. കേസ് പൊതുജനരോഷമുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടാൽ, കുറ്റം നടന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പരസ്യമായി പ്രതിയെ തൂക്കിലേറ്റി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കൽ ഏത് ന്യായാധിപനും ഇവിടെ വിധിക്കാനാകും. ഒരു ക്രെയ്ൻ ഉപയോഗിച്ച് ശിക്ഷിതനെ തൂക്കി ഉയർത്തി മരണം പ്രദർശിപ്പിക്കുകയാണ് സാധാരണ ചെയ്യുക.<ref>{{cite news|last=Wallace |first=Mark |url=http://articles.latimes.com/2011/jul/06/opinion/la-oe-wallace-cranes-iran-20110706 |title=Iran's execution binge |publisher=Los Angeles Times |date=2011-07-06 |accessdate=2011-08-31}}</ref> 2005 ജൂലൈ 19-ന് മഹ്മോദ് അൻസാരി, അയാസ് മർഹോനി എന്നീ പതിനഞ്ചും പതിനേഴും വയസ്സുകാരെ ഒരു പതിന്നാലുകാരൻ ബലാത്സംഗം ചെയ്തു, സ്വവർഗ്ഗരതിയിലേർപ്പെട്ടു എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് എഡലാത് (നീതി) ചത്വരത്തിൽ വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.<ref>{{cite web| url=http://direland.typepad.com/direland/2005/07/iran_executes_2.html|title=Iran executes 2 gay teenagers|accessdate = 2006-04-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gayrussia.ru/en/detail.php?ID=1596|title=Exclusive interview with gay activists in Iran on situation of gays, recent executions of gay teens and the future|accessdate=2006-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051118175201/http://www.gayrussia.ru/en/detail.php?ID=1596|archivedate=2005-11-18|url-status=dead}}</ref> 2004 ആഗസ്ത് 15-ന് അതെഫെ ഷലീഹ് എന്ന പതിനാറുകാരിയെ ചാരിത്രത്തിന് നിരക്കാത്ത പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു എന്ന കുറ്റത്തിന് തൂക്കിക്കൊന്നു. .<ref>{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/036/2004/en/Gj2vcmpR0sAJ |title=IRAN: Amnesty International outraged at reported execution of a 16 year old girl |accessdate=2008-03-30 |author= |date=2004-08-23 |work= |publisher=[[Amnesty International]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509104016/http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/036/2004/en/Gj2vcmpR0sAJ |archivedate=2008-05-09 |url-status=dead }}</ref> 2008 ജൂലൈ 27-ന് പുലർച്ചെ ഇറാനിയൻ സർക്കാർ 29 ആൾക്കാരെ [[ടെഹ്റാൻ|ടെഹ്രാനിലെ]] എവിൻ ജയിലിൽ വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7527431.stm Iran executes 29 in jail hangings].</ref> 2008 ഡിസംബർ 2-ന് കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരാളെ കാസെറോൺ ജയിലിൽ വച്ച് ഇരയുടെ കുടുംബം മാപ്പു നൽകി നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തൂക്കിയെങ്കിലും കയററുത്ത് ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ച് രക്ഷപെടുത്തി.<ref>[http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGMDE131742008&lang=e IRAN: Halted execution highlights inherent cruelty of death penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116083030/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGMDE131742008&lang=e|date=2009-01-16}}. [[Amnesty International USA]] (2008-12-09). Retrieved on 2008-12-11.</ref> ==== ഇറാക്ക് ==== [[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് തൂക്കിക്കൊല്ലൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും <ref>{{cite web|url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html|title=Clark, Richard; ''The process of Judicial Hanging''|archiveurl=https://archive.today/20060426025804/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging2.html%23causes|archivedate=2006-04-26|access-date=2012-05-24|url-status=live}}.</ref> മരണശിക്ഷയും തൂക്കിക്കൊല്ലലും 2003 ജൂൺ 10-ൻ [[അമേരിക്ക | അമേരിക്കയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഇറാഖ് കീഴടക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നിർത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടു. മരണശിക്ഷ 2004 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&lang=e|title=Scores face execution in Iraq six years after invasion|date=2009-03-20|publisher=[[Amnesty International USA]]|accessdate=2009-03-21|archive-date=2009-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090513021829/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&lang=e|url-status=dead}}</ref> 2005 സെപ്റ്റംബറിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ട മൂന്ന് കൊലപാതകികളാണ് പുന:സ്ഥാപനത്തിനു ശേഷം വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ആൾക്കാർ. 2006 മാർച്ച് 9-ന് ഇറാക്കിന്റെ പരമോന്നത നീതിന്യായ കൗൺസിലിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു സായുധ കലാപകാരിയെ തൂക്കിക്കൊന്നതായി സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{cite news | url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&area=/breaking_news/breaking_news__international_news/ | title=More bombs bring death to Iraq | publisher=Mail & Guardian Online | date=2006-03-10 | accessdate=2006-04-27 | archive-date=2007-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070706193136/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=266369&area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__international_news%2F | url-status=dead }}</ref> സദ്ദാം ഹുസൈനെ [[മാനവരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ]]ക്ക് തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ 2006 നവംബർ 5-ന് വിധിച്ചു.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |title=Saddam Hussein sentenced to death by hanging |publisher=[[CNN]] |date=2006-11-05 |accessdate=2006-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061113081326/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/05/dujail.saddam/index.html |archivedate=2006-11-13 |url-status=live }}</ref> അദ്ദേഹത്തെ 2006 ഡിസംബർ 30-ന്, പുലർച്ചെ ഉദ്ദേശം ആറുമണിക്ക് തൂക്കിക്കൊന്നു. തൂക്കുകയറിലുള്ള വീഴ്ച്ചയ്ക്കിടെ കഴുത്തൊടിയുന്നതിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടിരുന്നുവത്രേ. ദൈർഘ്യം കൂടിയ വീഴ്ചയിലൂടെയുള്ള തൂക്കിക്കൊല വിജയകരമായി നടന്നു എന്നതിന്റെ (ദുരിതം കൂടാതെ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് ആൾ മരിച്ചു എന്നതിന്റെ) ലക്ഷണമാണിത്.<ref>{{cite news |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |title=Saddam Hussein Hanging Video Shows Defiance, Taunts and Glee |work=[[National Ledger]] |date=2007-01-01 |accessdate=2007-01-20 |archive-date=2007-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070120132227/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272610730.shtml |url-status=dead }}</ref> ഒരാഴ്ച്ചയ്ക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്നൊരു വീഡിയോയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴുത്തിൽ വലിയൊരു മുറിവ് കാണപ്പെട്ടതുകാരണം ശരിയായ രീതിയിലാണോ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയതെന്ന സംശയമുയർന്നിരുന്നു.<ref>{{cite news | url = http://www.liveleak.com/view?i=c5daa5b733| title = Body of Saddam in the Morgue – Warning: Graphic Content}}</ref> സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ സുരക്ഷാസേനയായിരുന്ന മുഖാബരാത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന [[ബർസാൻ ഇബ്രാഹീം]] എന്നയാളുടെയും, മുൻപ് മുഖ്യന്യായാധിപനായിരുന്ന [[അവാദ് ഹമീദ് അൽ-ബന്ദർ]] എന്നയാളുടെയും തൂക്കിക്കൊല 2007 ജനുവരി 15-നാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. ബർസാന്റെ ശിരസ്സ് വധശിക്ഷയ്ക്കിടെ ഛേദിക്കപ്പെട്ടുപോയി. വീഴ്ച്ചയുടെ ദൈർഘ്യം കൂടുതലായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണിത്.<ref>[http://news.bostonherald.com/international/view.bg?articleid=177248&format=&page=1 AP: Saddam’s half brother and ex-official hanged]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 15, 2007.</ref> പഴയ വൈസ്-പ്രസിഡന്റ് [[താഹ യാസ്സിൻ റമദാൻ]] ജീവപര്യന്തം തടവിന് 2006 നവംബർ അഞ്ചിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ശിക്ഷ തൂക്കിക്കൊലയായി 2007 ഫെബ്രുവരി 12-ന് മാറ്റി.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6354205.stm Top Saddam aide sentenced to hang] February 12, 2007.</ref> 1982-ലെ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾക്ക് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട അവസാനത്തെ ആളാണ് അദ്ദേഹം. 2007 മാർച്ച് 20-ന് അദ്ദേഹത്തെ തൂക്കിലേറ്റി.<ref>[https://web.archive.org/web/20070322130508/http://news.yahoo.com/s/ap/20070320/ap_on_re_mi_ea/iraq Saddam's former deputy hanged in Iraq] March 20, 2007.</ref> അൽ-അൻഫാലിലെ (കുർദുകൾക്കെതിരായ) കുറ്റങ്ങൾക്ക് [[അലി ഹസ്സൻ അൽ-മജീദി]] (കെമിക്കൽ അലി), പഴയ പ്രതിരോധ മന്ത്രി [[സുൽത്താൻ ഹഷീം അഹമദ്]] അൽ-തായ്, ഹുസൈൻ റഷീദ് മൊഹമ്മദ് എന്നിവരെ 2007 ജൂൺ 24-ന്ന് തുക്കിക്കൊന്നു.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ Iraq's "Chemical Ali" sentenced to death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626144527/http://www.msnbc.msn.com/id/19394865/ |date=2007-06-26 }}, ''MSNBC.com'', June 24, 2007. Retrieved on June 24, 2007.</ref> കെമിക്കൽ അലിയെ മൂന്നു തവണ കൂടി മരണ ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. 1991-ലെ ഷിയ കലാപം അടിച്ചമർത്തിയതിന് അബ്ദുൾ-ഘാനി അബ്ദുൾ ഗഫൂറിനൊപ്പം 2008 ഡിസംബർ 2നും;<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ Second death sentence for Iraq's 'Chemical Ali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025043957/http://www.msnbc.msn.com/id/28011270/ |date=2012-10-25 }}, ''MSNBC.com'', December 2, 2008. Retrieved on December 2, 2008.</ref> 1999-ൽ ആയത്തൊള്ള മുഹമ്മദ് അൽ-സദറിന്റെ മരണത്തോടനുബന്ധിച്ച സംഭവങ്ങൾക്ക് 2009 മാർച്ച് 2-നും;<ref>[http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT Iraq's 'Chemical Ali' gets 3rd death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091222184931/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/M/ML_IRAQ?SITE=CAGRA&SECTION=HOME&TEMPLATE=DEFAULT |date=2009-12-22 }}, ''Associated Press'', March 2, 2009. Retrieved on January 17, 2010.</ref> 1988-ൽ കുർദുകൾക്കെതിരേ വിഷവാതകം പ്രയോഗിച്ചതിന് 2010 ജനുവരി 17-നും.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa 'Chemical Ali' gets a new death sentence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102232753/http://www.msnbc.msn.com/id/34904200/ns/world_news-mideastn_africa |date=2012-11-02 }}, ''MSNBC.com'', January 17, 2010. Retrieved on January 17, 2010.</ref> അദ്ദേഹത്തെ 2010 ജനുവരി 25-ന് തൂക്കിലേറ്റി.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/7072155/Saddam-Husseins-henchman-Chemical-Ali-executed.html |title=Saddam Hussein's Henchman Chemical Ali Executed |accessdate=25 January 2010 | work=The Daily Telegraph | location=London | date=January 25, 2010}}</ref> സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഒരു ഉയർന്ന മന്ത്രിയായിരുന്ന [[താരിഖ് അസീസ്|താരിഖ് അസീസിനെ]] പ്രതിപക്ഷ ഷിയാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയതിന് 2010 ഒക്ടോബർ 26-ൻ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ വിധിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/2010/10/26/2010-10-26_tk.html?r=news&asid=172f6dff|title=Tariq Aziz, Saddam Hussein's former aid, sentenced to hang in Iraq for crimes against humanity|accessdate=26 October 2010|work=New York Daily News|date=26 October 2010}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011 ജൂലൈ 14-ന് സുൽത്താൻ ഹാഷിം അൽ-തായ് എന്നയാളെയും സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ രണ്ട് അർദ്ധസഹോദരന്മാരായ [[സബാവി ഇബ്രാഹിം അൽ-തിക്രീതി]], [[വത്ബാൻ ഇബ്ഖിം അൽ-തിക്രീതി]] എന്നിവരെയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനായി ഇറാക്ക് അധികാരികൾക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്തു.<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |title=U.S. turns Saddam's half-brothers over to Iraq |accessdate=17 July 2011 |publisher=[[Reuters]] |date=15 July 2011 |first=Khalid |last=al-Ansary |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716031208/http://www.reuters.com/article/2011/07/15/us-iraq-usa-prison-idUSTRE76E2CR20110715 |url-status=dead }}</ref> സാധനവിലകൾ തങ്ങൾക്കനുകൂലമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നാരോപിച്ച് പണ്ട് 42 കച്ചവടക്കാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിൽ പങ്കുണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് സദ്ദാമിന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരെ തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ 2009 മാർച്ച് 11-ന് വിധിച്ചത്.<ref>{{cite news| url=http://www.cbc.ca/world/story/2009/03/11/saddam-aziz.html | work=CBC News | title=Saddam's deputy PM Tariq Aziz gets 15-year prison sentence | date=March 11, 2009}}</ref> ഇറാക്ക് സർക്കാർ വധശിക്ഷാ നിരക്ക് രഹസ്യമായി വയ്ക്കുന്നതായി ആരോപണമുണ്ട്, എല്ലാ വർഷവും നൂറുകണക്കിനാളുകളെ തൂക്കിലേറ്റുന്നുണ്ടാവാം. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് 2007-ൽ 900 ആൾക്കാർ ഇറാക്കിൽ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെടാൻ അത്യധികം സാദ്ധ്യതയുള്ള നിലയിൽ കഴിയുകയാണ്. ==== ഇസ്രായേൽ ==== [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിന്റെ]] ക്രിമിനൽ നിയമത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വകുപ്പുണ്ടെങ്കിലും രണ്ടു പേരെ മാത്രമേ ഇസ്രായേൽ ഇതുവരെ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കിയിട്ടുള്ളു. നാസി നേതാവ് [[അഡോൾഫ് എയ്ക്ക്മാൻ|അഡോൾഫ് എയ്ക്ക്മാനെ]] 1962 മേയ് 31-നും, ഒറ്റുകാരനെന്നാരോപിച്ച് ഇസ്രായേൽ പട്ടാളക്കാരനായ മെയർ തോബിയാൻസ്കിയേയുമാണ് ഇസ്രായേൽ വധിച്ചിട്ടുള്ളു.<ref name=bengurions33>{{cite book | title = Ben-Gurion's Spy | last = Shabtai | first =Teveth | url = https://books.google.com.sa/books?id=2OrWmi-zXcAC&dq= | publisher = Columbia University Press | isbn = 978-0231104647 | year = 1996}}</ref> കൊലപാതകം,വിഗ്രഹാരാധന, വ്യഭിചാരം തുടങ്ങിയ 36 വിവിധ തരം കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരേയാണ് ഇസ്രായേലിൽ വധശിക്ഷക്കു വിധിക്കുന്നത്. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലും, വധശിക്ഷ പാടില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ജൂത പണ്ഡിതന്മാർക്കുള്ളത്. 1949 ൽ കൊലപാതക്കുറ്റം ആരോപിച്ച് രണ്ടു അറബ് വംശജരെ ഇസ്രായേൽ കോടതി വധശിക്ഷക്കു വിധിച്ചുവെങ്കിലും, ഇസ്രായേൽ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ചെയിം വിസ്മാൻ ഇടപെട്ട് വധശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമായി കുറച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url = http://jpress.org.il/Olive/APA/NLI_Heb/SharedView.Article.aspx?parm=WV643k%2FWpfocKmYPSyqWXo0VDhgU8zo7EYDqG1GSYrhW8E8UvLSAWiyCdmubomgEYw%3D%3D&mode=image&href=MAR%2f1961%2f02%2f17&page=23&rtl=true|title = מיתת־תליה" – חודש הסעיף שבוטל"|last = Shaul|first = Hon|date = 1961-02-17|work = |access-date = 2015-07-16|via = |trans-title = "Bed of hanging" – the clause which was cancelled was renewed|page = 23|newspaper = [[Maariv]]|language = Hebrew|archive-date = 2020-10-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20201024054602/http://jpress.org.il/Olive/APA/NLI_Heb/SharedView.Article.aspx?parm=WV643k/WpfocKmYPSyqWXo0VDhgU8zo7EYDqG1GSYrhW8E8UvLSAWiyCdmubomgEYw==&mode=image&href=MAR/1961/02/17&page=23&rtl=true|url-status = dead}}</ref> ==== ജപ്പാൻ ==== ടോക്കിയോ സബ് വേയിൽ സാരിൻ ഗാസുപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തിയതിന്റെ മുഖ്യ ആസൂത്രകനായ ഷോക്കോ അസഹാര എന്നയാളെ 2004 ഫെബ്രുവരി 27-ന് തൂക്കിക്കൊല്ലുക എന്ന ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. സീരിയൽ കൊലപാതകിയായ ഹിരോആകി ഹിഡാകയെയും മറ്റു മൂന്നു പേരെയും 2006 ഡിസംബർ 25-ന് [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] തൂക്കിക്കൊന്നു. തൂക്കിക്കൊലയാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ ജപ്പാനിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന മാർഗ്ഗം. [[നോറിയോ നഗയാമ]],<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9406EED8163CF934A3575BC0A961958260|title=In Secrecy, Japan Hangs a Best-Selling Author, a Killer of 4|publisher=[[New York Times]]|date=1997-08-07|accessdate=2008-06-17}}</ref> [[മാമോറു ടകുമ]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3654144.stm|title=Japanese school killer executed|publisher=[[BBC News]]|date=2004-09-14|accessdate=2008-06-17}}</ref> [[സുടോമു മിയസാകി]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം.<ref>{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/06/17/asia/AS-GEN-Japan-Execution.php|title=Reports: Japan executes man convicted of killing and mutilating young girls in 1980s|publisher=[[International Herald Tribune]]|date=2008-06-17|accessdate=2008-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080804054712/http://www.iht.com/articles/ap/2008/06/17/asia/AS-GEN-Japan-Execution.php|archivedate=2008-08-04|url-status=live}}</ref> ==== ജോർദാൻ ==== തൂക്കുകയറാണ് [[ജോർദാൻ|ജോർദാനിൽ]] പരമ്പരാഗതമായി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം. 1993-ൽ ഇസ്രായേലിനു വേണ്ടി ചാരപ്രവർത്തി നടത്തി എന്നാരോപിച്ച് രണ്ട് ജോർഡാൻകാരെ തൂക്കിലേറ്റി.<ref name=jordan3343>{{cite news | title=Jordan 'hangs Israeli spies | url=http://www.independent.co.uk/news/world/jordan-hangs-israeli-spies-1461414.html | location=[[ലണ്ടൻ]] | work=The Independent | date=August 16, 1993 | accessdate=2016-04-20 | archive-date=2016-04-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160420142057/http://www.independent.co.uk/news/world/jordan-hangs-israeli-spies-1461414.html | url-status=bot: unknown }}</ref> 2000, 2006 ഇടക്കുള്ള കാലയളവിൽ 41 പേരെ ജോർദാൻ തൂക്കിലേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ലൈംഗികാതിക്രമം, തീവ്രവാദം, കൊലപാതകം എന്നിവയായിരുന്നു തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടവർക്കെതിരേ ചുമത്തപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ.<ref name=achrs1>{{cite web | title = Amman center for human right studies. 5th Annual Report | url = http://www.achrs.org/english/images/stories/news/pdf/Death%20Penalty%20Report%202010.pdf | publisher = achr | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422083955/http://www.achrs.org/english/images/stories/news/pdf/Death%20Penalty%20Report%202010.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> 2006 ൽ അന്താരാഷ്ട്രനിയമങ്ങൾമൂലം വധശിക്ഷ നിറുത്തിവെച്ച ജോർദ്ദാൻ 2014 ൽ അതു പുനസ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. 2014 ൽ കൊലപാതക്കുറ്റം തെളിയിക്കപ്പെട്ട 11 പുരുഷന്മാരെ ജോർദാൻ തൂക്കിലേറ്റി.<ref name=sputniknews33>{{cite web | title = The Middle East country lifts its moratorium on executions, having previously announced a desire to ban the practice. | url = http://sputniknews.com/middleeast/20141221/1016088778.html | publisher = sputniknews | date = 2014-12-21 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422084456/http://sputniknews.com/middleeast/20141221/1016088778.html | url-status = bot: unknown }}</ref> വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിച്ച ജോർദ്ദാനെതിരേ അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ കടുത്ത വിമർശനമുയർത്തിയിരുന്നു.<ref name=theguardian22332>{{cite news | title = Jordan hangs 11 men after eight-year halt to death penalty | url = http://www.theguardian.com/world/2014/dec/21/jordan-hangs-11-men-death-penalty | publisher = The Guardian | date = 2014-12-21 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422084836/http://www.theguardian.com/world/2014/dec/21/jordan-hangs-11-men-death-penalty | url-status = bot: unknown }}</ref> കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിച്ചതാണ് വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കാനുള്ള കാരണമെന്നാണ് ജോർദാൻ അധികൃതർ ഇത്തരം വിമർശനങ്ങൾക്കെതിരേ പ്രതികരിച്ചത്.<ref name=aljazeer3343>{{cite news | title = Why did Jordan resume the death penalty? | url = http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/why-did-jordan-resume-death-penalty-201412271125989644.html | publisher = Aljazeera | date = 2014-12-28 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422085511/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/why-did-jordan-resume-death-penalty-201412271125989644.html | url-status = bot: unknown }}</ref> ജോർദ്ദാൻ പൈലറ്റായിരുന്ന മുവാത്ത് അൽ കസസ്ബെയെ വധിച്ച കുറ്റത്തിന് രണ്ട് ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് പൗരന്മാരെ 2015 ഫെബ്രുവരി 4 ന് ജോർദ്ദാൻ തൂക്കിലേറ്റി.<ref name=theguardian335343>{{cite news | title = Jordanian Pilot’s Death, Shown in ISIS Video, Spurs Jordan to Execute Prisoners | publisher = Newyork Times | url = http://web.archive.org/save/_embed/http://www.nytimes.com/2015/02/04/world/middleeast/isis-said-to-burn-captive-jordanian-pilot-to-death-in-new-video.html?_r=2 | date = 2015-02-03 | accessdate = 2016-04-22 | last = Ranya | first = Khadri }}</ref><ref name=theguardian3332322>{{cite news | title = Jordan executes would-be suicide bomber wanted for release by Islamic State | url = http://www.theguardian.com/world/2015/feb/04/jordan-executes-female-would-be-suicide-bomber-wanted-for-release-by-isis | publisher = The Guardian | date = 2015-02-14 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160422093206/http://www.theguardian.com/world/2015/feb/04/jordan-executes-female-would-be-suicide-bomber-wanted-for-release-by-isis | url-status = bot: unknown }}</ref> ==== ലെബനൺ ==== സഹോദരീസഹോദരന്മാരായ രണ്ടുപേരെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് 1998-ൽ ലെബനണിൽ രണ്ടു പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.<ref name=ggle22>{{cite web | title = Lebanon executes 2 for 1995 murders | url = https://news.google.com/newspapers?id=ujFPAAAAIBAJ&sjid=hwMEAAAAIBAJ&pg=4267,1914349&dq=lebanon-hanged&hl=en | publisher = The Blade | date = 1998-05-20 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160423145639/https://news.google.com/newspapers?id=ujFPAAAAIBAJ&sjid=hwMEAAAAIBAJ&pg=4267,1914349&dq=lebanon-hanged&hl=en | url-status = bot: unknown }}</ref> 2004 ൽ ലെബനോണിൽ വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മർദ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും കുറ്റവാളികളെ വധിക്കാൻ ലെബനോൺ തീരുമാനിച്ചു. മൂന്നുപേരിൽ രണ്ടുപേരെ ഫയറിങ് സ്ക്വാഡിനെക്കൊണ്ട് വെടിവെപ്പിച്ചും, മറ്റൊരാളെ കയറിൽ തൂക്കിയുമായാണ് വധിച്ചത്.<ref name=bbc55444>{{cite news | title = Death penalty resumes in Lebanon | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3404691.stm | publisher = BBC | date = 2004-01-17 | accessdate = 2016-04-22 | archive-date = 2016-04-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160423145723/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3404691.stm | url-status = bot: unknown }}</ref><ref name=nytimes4498>{{cite news | title = Lebanon Resumes Capital Punishment | last = Ian | first = Ficher | url = http://www.nytimes.com/2004/02/29/world/lebanon-resumes-capital-punishment.html | date = 2004-02-29 | accessdate = 2016-04-22}}</ref> ==== മലേഷ്യ ==== വധശിക്ഷ നിരോധിക്കാത്ത ഒരു രാജ്യമാണ് മലേഷ്യ.<ref name=mpenalcode3>"Penal Code of Malaysia, arts. 302, 1936, as amended by Act 574 of 2006; Internal Security Act of Malaysia, arts. 57(1), 59(1), 59(2), 1960, revised 1972; Firearms (Increased Penalties) Act of Malaysia, art. 3(A), 1971; Dangerous Drugs Act of Malaysia, art. 39(B), 1952, revised 1980."</ref> തൂക്കുകയറാണ് വധശിക്ഷയ്ക്ക് [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിൽ]] വളരെനാളായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്ന മാർഗ്ഗം. രാജ്യദ്രോഹം, മയക്കുമരുന്നു കടത്ത്, തീവ്രവാദം കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ നൽകിവരുന്നു. 2003 മുതൽ ബലാൽസംഗത്തിന്നും ഇവിടെ വധശിക്ഷ നൽകിയിരുന്നു.<ref name=malaysiapenalcode>"Penal Code of Malaysia, art. 309(A) & (B), 1936, as amended by Act 574 of 2006. Penal Code of Malaysia, art. 302, 1936, as amended by Act 574 of 2006."</ref> ചാട്ടവാറുകൊണ്ടുള്ള അടിയും, തൂക്കുകയറിലേറ്റുകയുമാണ് മലേഷ്യയിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലിനു ശിക്ഷയായി നൽകുന്നത്. വിദേശികൾക്കും ഈ ശിക്ഷ ബാധകമാണ്. വധശിക്ഷ വിധിക്കാനുള്ള അവകാശം രാജ്യത്തെ ഹൈക്കോടതികൾക്കു മാത്രമേയുള്ളു. 2016 ൽ ഇതുവരെ 3 പേരെ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കി.<ref name=theguardian33343>{{cite news | title = Malaysia hangs three men for murder in 'secretive' execution | publisher = The Guardian | url = http://www.theguardian.com/world/2016/mar/25/malaysia-hangs-three-men-for-in-secretive-execution | date = 2016-03-25 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424150532/http://www.theguardian.com/world/2016/mar/25/malaysia-hangs-three-men-for-in-secretive-execution | url-status = bot: unknown }}</ref> 1970 നും 2001 നും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മലേഷ്യയിൽ 359 പേരെ വധശിക്ഷക്കിരയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടന്റെ]] കോളനിയായിരുന്നു മലേഷ്യ. ബ്രിട്ടന്റെ നിയമങ്ങളും, [[ഇസ്ലാം]] മതത്തിലെ നിയമങ്ങളുമാണ് മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ സ്വീകാര്യമാകാൻ കാരണമായതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. വനിതകളേയും മലേഷ്യയിൽ വധശിക്ഷക്കിരയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=hp33443>{{cite news | title = Japanese nurse sentenced to hanging in malaysia | url = http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20111025/as-malaysia-japan-death-sentence/ | publisher = Huffigntonpost | date = 2011-10-25 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424150156/http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20111025/as-malaysia-japan-death-sentence/ | url-status = bot: unknown }}</ref> ==== പോർച്ചുഗൽ ==== 1846 ഏപ്രിൽ 16നാണ് [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിൽ]] അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടന്നത്.<ref name=portugal3343>{{cite web | title = 1846 The last civil execution in Portugal | url = http://www.executedtoday.com/2010/04/22/1846-the-last-civil-executions-in-portugal/ | publisher = executedtoday | date = 2010-04-22 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424151959/http://www.executedtoday.com/2010/04/22/1846-the-last-civil-executions-in-portugal/ | url-status = bot: unknown }}</ref> അതിനു മുൻപ് തൂക്കിക്കൊല സാധാരണയായി നൽകപ്പെടുന്ന വധശിക്ഷയായിരുന്നു. പോർച്ചുഗലിൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുകയാണ്.<ref name=abolishinportugal33>{{cite web | title = The end of capital punishment in Europe. | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html | publisher = capitalpunishmentuk.org | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424153853/http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html | url-status = bot: unknown }}</ref> ==== പാകിസ്താൻ ==== തൂക്കുകയറാണ് [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിൽ]] വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന മാർഗ്ഗം. 2008 മുതൽ പാകിസ്താനിൽ വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. പെഷവാർ സ്കൂളിലെ കൂട്ടക്കൊലക്കുശേഷം, പാകിസ്താൻ വധശിക്ഷക്കുണ്ടായിരുന്ന നിരോധനം ഉപേക്ഷിച്ചു.<ref name=bbc9897675>{{cite news | title = Pakistan resumes executions after Peshawar school attack | publisher = BBC | url = http://www.bbc.com/news/world-asia-30556260 | date = 2014-12-19 | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424154746/http://www.bbc.com/news/world-asia-30556260 | url-status = bot: unknown }}</ref> 2016 ൽ പാകിസ്താൻ 56 പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നു.<ref name=pakistan3343>{{cite web | title = Executions in 2016 | publisher = Human Right Commission of Pakistan | url = http://hrcp-web.org/hrcpweb/executions-in-2016/ | accessdate = 2016-04-24 | archive-date = 2016-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160424155630/http://hrcp-web.org/hrcpweb/executions-in-2016/ | url-status = bot: unknown }}</ref> ==== റഷ്യ ==== [[റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം|റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] പതിനഞ്ചും പതിനാറും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ നിലവിലിരുന്ന ശൂലത്തിൽ കയറ്റലിനു (ഇംപേൽമെന്റ്) പകരം [[റോമനോവ് രാജവംശം|റോമനോവ് രാജവംശത്തിന്റെ]] കാലത്ത് തൂക്കുശിക്ഷ പ്രചാരത്തിലായി. തൂക്കിക്കൊല്ലലും പാട്ടകൃഷിയും (സെർഫ്ഡം) അലക്സാണ്ടർ II എന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ കാലത്ത് ഇല്ലാതാക്കിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടെ അവ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലയാളികളെ തൂക്കിക്കൊല്ലുകയാണുണ്ടായത്. കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട പലരുടെയും ശിക്ഷ സാധാരണ ജീവപര്യന്തമായി ഇളവു ചെയ്തുകൊടുത്തിരുന്നുവെങ്കിലും രാജദ്രോഹക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു. [[ഫിൻലാന്റിലെ ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി]], [[പോളണ്ട് രാജ്യം]] എന്നിങ്ങനെ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് കീഴിലായിരുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും ഇതായിരുന്നു സ്ഥിതി. [[ടാവെറ്റി ലൂക്കാരിനെൻ]] എന്ന ഫിൻലന്റുകാരനെ ചാരപ്രവർത്തിക്കും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും ശിക്ഷയായി1916-ൽ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് ഇത്തരത്തിൽ ഒരു ഫിൻലന്റുകാരൻ മരിക്കുന്ന അവസാന സംഭവം. സാധാരണ പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ വച്ച് ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ വീഴ്ച്ചയുള്ള തുക്കിക്കൊല്ലലായിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ലൂക്കാറിനെന്റെ കേസിലേതുപോലെ മരക്കൊമ്പിലോ പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ തൂക്കുമരത്തിലോ ആയിരുന്നു തൂക്കിക്കൊല നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. 1917-ലെ [[ഒക്ടോബർ വിപ്ലവം|വിപ്ലവത്തിന്]] ശേഷം മരണശിക്ഷ കടലാസിൽ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ശത്രുക്കളെന്നു കരുതുന്നവർക്കെതിരെ അത് തുടർന്നും ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. ബോൾഷെവിക്കുകൾക്ക് കീഴിൽ മിക്ക വധശിക്ഷകളും വെടിവയ്പ്പിലൂടെയായിരുന്നു നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. റഷ്യയിൽ അവസാനം തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ടത് 1946-ൽ [[ആന്ദ്രേ വ്ലാസോവ്]] എന്നയാളും അനുയായികളുമായിരുന്നു. ==== സിങ്കപ്പൂർ ==== [[സിങ്കപ്പൂർ|സിങ്കപ്പൂരിൽ]] വീഴ്ചാദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊലയാണ് [[മയക്കുമരുന്ന് കള്ളക്കടത്ത്]], [[കൊലപാതകം]], [[തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകൽ]], അനുമതിയില്ലാതെ തോക്കുകൾ കൈവശം വയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ പല കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും നിയമപരമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ശിക്ഷ.<ref>{{cite news|url=http://www.suntimes.co.za/zones/sundaytimesNEW/basket7st/basket7st1132576915.aspx|title=Singapore clings to death penalty|publisher=Sunday Times (South Africa)|date=2005-11-21|accessdate=2006-04-02}}</ref> ==== സിറിയ ==== [[File:Eli Cohen.jpg|thumb|right|[[എലി കോഹൻ]] എന്ന ഇസ്രായേലി ചാരനെ 1965 മേയ് 18-ന് സിറിയയിൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു. ]] സിറിയ പരസ്യമായി തൂക്കുശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാറുണ്ട്. 1952-ൽ രണ്ട് ജൂതന്മാരെയും 1965-ൽ ഇസ്രായേൽ ചാരൻ [[എലി കോഹൻ|എലി കോഹനെയും]] ഇങ്ങനെ തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു.<ref>[http://books.google.com/books?id=6T_Ff6Ra57sC&pg=PA154&dq=syria+hanged&hl=en&ei=qONWTrLPI8_C0AHhyPmcDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC8Q6AEwAQ]</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=sVeKwfsHevgC&pg=PT193&dq=syria+hanged+jews&hl=en&ei=2eNWTu6_MurF0AGKlZG9DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&sqi=2&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=syria%20hanged%20jews&f=false]</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=Y2PseStkG3sC&pg=PA190&dq=syria+hanged+jews&hl=en&ei=2eNWTu6_MurF0AGKlZG9DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&sqi=2&ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&q=syria%20hanged%20jews&f=false]</ref> ==== യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ==== ആംഗ്ലോ-സാക്സൺ കാലഘട്ടം മുതൽ നിയമപരമായ വധശിക്ഷാരീതിയായി തൂക്കിക്കൊല ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിലനിന്നിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>"[http://www.1911encyclopedia.org/Hanging Hanging]". The 11th Edition of the Encyclopaedia Britannica.</ref> അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ആരാച്ചാരുടെ പേർ 1360-കളിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന തോമസ് ഡെ വാർബ്ലിൻടൺ എന്നയാളാണ്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 1964-ൽ അവസാനത്തെ തൂക്കുശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയ ആരാച്ചാർമാരായ റോബർട്ട് ലെസ്ലി സ്റ്റ്യൂവാർട്ട്, ഹാരി അലൻ എന്നിവർ വരെയുള്ള എല്ലാവരുടെയും വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. 1955 ജൂലൈ 13-ന് തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ട [[റൂത്ത് എല്ലിസ്]] ആണ് അവസാനം വധശിക്ഷ ലഭിച്ച സ്ത്രീ. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെ കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഒരേ ശിക്ഷയായിരുന്നു നൽകി വന്നിരുന്നത്. മോഷണത്തിനു പോലും മരണ ശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>"[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894775,00.html National Affairs: CAPITAL PUNISHMENT: A FADING PRACTICE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011174652/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,894775,00.html |date=2011-10-11 }}". ''[[Time (magazine)|Time]]''. March 21, 1960.</ref> 1814-ൽ പതിന്നാല് വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള അഞ്ച് കുട്ടിക്കുറ്റവാളികളെ ഓൾഡ് ബെയ്ലി എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നു. ഇതിൽ ഇളയ കുട്ടിക്ക് എട്ടു വയസ്സേ പ്രായമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.<ref>"[http://www.museumoflondon.org.uk/English/Learning/Learningonline/features/wc/world_city_6.htm London's children in the 19th century]". Museum of London.</ref> 1868 വരെ തൂക്കുശിക്ഷകൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ വച്ചായിരുന്നു നടത്തിയിരുന്നത്. 1957-ൽ വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കൊലപാതകങ്ങളെ രണ്ട് തലത്തിലുള്ളതായി തരം തിരിക്കപ്പെട്ടു. ഫസ്റ്റ് ഡിഗ്രി കൊലപാതകത്തിന് മാത്രമേ വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ. 1965-ൽ പാർലമെന്റ് 5 വർഷത്തേയ്ക്ക് താത്കാലികമായി വധശിക്ഷ ഇല്ലാതെയാക്കി. 1969-ൽ ഇത് സ്ഥിരമാക്കി. പട്ടാളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിലും ഇത് ബാധകമാണ്. '''സിൽക്ക് കയർ''' [[യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ.യിൽ]] ചിലതരം കുറ്റം ചെയ്യുന്നവരെ സിൽക്ക് കയറുപയോഗിച്ച് തൂക്കിക്കൊന്നിരുന്നു. * രാജാവിന്റെ മാനുകളെ അനുമതിയില്ലാതെ വേട്ടയാടുന്ന നായാട്ടുകാരെ. . * തലമുറകളായി പ്രഭുത്വമുള്ളവർ കൊലക്കുറ്റം ചെയ്താൽ.<ref>[http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199798/ldhansrd/vo980212/text/80212-26.htm Lords Hansard text for 12 February 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605033305/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199798/ldhansrd/vo980212/text/80212-26.htm |date=2011-06-05 }}, Hansard, Col. 1350.</ref> * ലണ്ടൻ നഗരത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന ബഹുമതി ലഭിച്ച ആൾക്കാർ<ref>{{cite web |title=History |url=http://www.cityoflondon.gov.uk/scripts/htm_hl.pl?DB=col&STEMMER=en&WORDS=histori%20history&ALL=&ANY=&EXACTB=0&PHRASE=&EXACTP=0&CATEGORIES=&SIMPLE=history&COLOUR=Red&STYLE=s&URL=http://www.cityoflondon.gov.uk/Corporation/LGNL_Services/Leisure_and_culture/Local_history_and_heritage/Freedom_of_City/priveleges.htm#muscat_highlighter_first_match |publisher=City of London |accessdate=2010-04-12 |archive-date=2011-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612204545/http://www.cityoflondon.gov.uk/scripts/htm_hl.pl?DB=col&STEMMER=en&WORDS=histori%20history&ALL=&ANY=&EXACTB=0&PHRASE=&EXACTP=0&CATEGORIES=&SIMPLE=history&COLOUR=Red&STYLE=s&URL=http%3A%2F%2Fwww.cityoflondon.gov.uk%2FCorporation%2FLGNL_Services%2FLeisure_and_culture%2FLocal_history_and_heritage%2FFreedom_of_City%2Fpriveleges.htm#muscat_highlighter_first_match |url-status=dead }}</ref> [[പ്രമാണം:Balvenie Pillar - geograph.org.uk - 463974.jpg|thumb|right|സ്കോട്ട്ലാന്റിൽ പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ നടന്ന ഒരു തൂക്കുശിക്ഷയ്ക്ക് (1630-ൽ നടന്നത്) ശേഷം 1755-ൽ സ്ഥാപിച്ച തൂണ്. പൊതുജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ നടന്ന അവസാനത്തെ തൂക്കിക്കൊലയാണെന്ന് തൂണിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അത്തരത്തിലെ അവസാന മരണ ശിക്ഷ 1865-ൽ ഗ്ലാസ്ഗോയിലാണ് നടന്നത്.]] [[പ്രമാണം:ExecutionNoose.JPG|thumb|left|ലങ്കാസ്റ്റർ കോട്ടയ്ക്ക് വെളിയിൽ പരസ്യമായി തൂക്കിക്കൊല്ലാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന തൂക്കുകയർ c.&nbsp;1820–1830.]] ==== അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ==== [[File:Lincoln conspirators execution2.jpg|thumb|പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിന്റെ]] കൊലപാതകത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയവരെ തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നു.]] മരണശിക്ഷ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും മറ്റു ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഫെഡറൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള മരണശിക്ഷ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ബാധകമാണ്. 1862-ൽ വെള്ളക്കാരായ പുതിയ താമസക്കാരെ കൊന്നൊടുക്കിയെന്ന കുറ്റത്തിന് 38 സിയോക്സ് ഇന്ത്യക്കാരെ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ട വധശിക്ഷ. 1862-ൽ മിനസോട്ടയിലെ മാങ്കാട്ടോ എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ചാണിത് നടന്നത്.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1863/01/04/news/execution-indians-minnesota-their-confessions-guilt-descriptions-parting-scenes.html&pagewanted=all |title=Execution of Indians in Minnesota |newspaper=[[The New York Times]] |date=December 29, 1862 |page=5 |access-date=2021-09-02 |archive-date=2013-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516064749/http://www.nytimes.com/1863/01/04/news/execution-indians-minnesota-their-confessions-guilt-descriptions-parting-scenes.html%26pagewanted%3Dall |url-status=dead }}</ref> പൊതുജനങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ നടന്ന അവസാനത്തെ വധശിക്ഷ 1938 ഓഗസ്റ്റ് 14-ന് കെന്റക്കിയിലെ ഓവൻസ്ബൊറോയിലായിരുന്നു. 70 വയസ്സുള്ള ലിഷ എഡ്വാർഡ് എന്ന സ്ത്രീയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊന്നതിന് റൈനി ബെതി എന്നയാളെയായിരുന്നു തൂക്കിക്കൊന്നത്. ഈ തൂക്കിക്കൊലയ്ക്ക് മേൽനോട്ടം നൽകിയത് കെന്റക്കിയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ ഷരിഫ്ഫായ (പോലീസ് മേധാവി) ഫ്ലോറൻസ് തോംസണായിരുന്നു.<ref>[http://www.npr.org/programs/morning/features/2001/apr/010430.execution.html The Last Public Execution in America]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/July-August-08/On-this-Day--Kentucky-Holds-Final-Public-Execution-in-the-U-S-.html |title=On This Day: Kentucky Holds Final Public Execution in the US |access-date=2012-05-24 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311201258/http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/July-August-08/On-this-Day--Kentucky-Holds-Final-Public-Execution-in-the-U-S-.html |url-status=dead }}</ref> കാലിഫോർണിയയിൽ സാൻ ക്വെന്റിൻ ജയിലിൽ 1949-നും 1952-നും മദ്ധ്യേ വാർഡനായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ക്ലിന്റൺ ഡഫ്ഫി എന്നയാൾ തൊണ്ണൂറിലധികം മരണശിക്ഷകൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |first=Gene |last=Blake |title=Famed warden Duffy of San Quentin dead at 84 |work=Los Angeles Times |date=1982-10-14}}</ref> ജോലിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം മരണശിക്ഷയ്ക്ക് എതിരാവുകയും ''എൺപത്തെട്ട് ആണുങ്ങളും രണ്ട് പെണ്ണുങ്ങളും'' എന്ന പേരിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിച്ച് ഒരു ഓർമക്കുറിപ്പ് പുറത്തിറക്കുകയുമുണ്ടായി. പല തൂക്കിക്കൊലകളും കുഴപ്പത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതും അതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നേ വാർഡനായിരുന്ന ജേംസ് ബി. ഹോളോഹാൻ എന്നയാൾ തൂക്കിക്കൊലയ്ക്ക് പകരം ഗ്യാസ് ചേമ്പർ ഉപയോഗിക്കാൻ കാലിഫോർണിയ നിയമസഭയോട് 1937-ൽ അപേക്ഷിച്ചതും മറ്റും ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book | first=Clinton | last=Duffy | year=1962 | title=Eighty-Eight Men and Two Women |publisher=Doubleday |location=Garden City, NY |oclc=1317754}}</ref><ref>{{cite news |first=Peter |last=Fimrite |title=Inside death row. At San Quentin, 647 condemned killers wait to die in the most populous execution antechamber in the United States. |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/11/20/INGFUFHCFL56.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=2005-11-20 |accessdate=2009-01-12 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321163204/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2005%2F11%2F20%2FINGFUFHCFL56.DTL |url-status=dead }}</ref> പലതരം വധശിക്ഷാ രീതികളും മാറി മിക്ക സ്റ്റേറ്റുകളിലും ഫെഡറൽ സർക്കാരിലും വിഷം കുത്തിവയ്പ്പായിട്ടുണ്ട്. തൂക്കിക്കൊല ശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടയാളിന് തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ഒരു രീതിയായി നിലനിർത്തിയിരുന്ന മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളും ഈ രീതി ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട കൊലപാതകിയായ വിക്ടർ ഫ്യൂഗർ എന്നയാളാണ് അയോവ സംസ്ഥാനത്തു വച്ച് 1963 മാർച്ച് 15-ന് അവസാനമായി തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടയാൾ. 1965-ൽ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കി പകരം പരോളില്ലാത്ത ജീവപര്യന്തം തടവ് നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് തൂക്കുശിക്ഷയായിരുന്നു അയോവയിൽ മുഖ്യ വധശിക്ഷാ രീതി. [[ബാർട്ടൻ കേ കിർഹാം]] എന്നയാളാണ് യൂട്ടാ സംസ്ഥാനത്ത് അവസാനമായി തൂക്കിലേറ്റപ്പെട്ടയാൾ. അയാൾ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്നതിനു പകരം തൂക്കിക്കൊല തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 1980-ൽ യൂട്ടായിൽ വിഷം കുത്തിവച്ച് കൊല്ലുന്ന രീതി നടപ്പിൽ വന്നു. ഡെലാവേർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയമം 1986-ൽ മാറ്റി തൂക്കുശിക്ഷയ്ക്ക് പകരം വിഷം കുത്തിവയ്പ് നിലവിൽ വന്നു. അതിനു മുന്നേ ശിക്ഷാ വിധി വന്നിരുന്ന ആൾക്കാർക്ക് തൂക്കുമരണം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നു. 1996-ൽ ബില്ലി ബെയ്ലി എന്നയാളെ തൂക്കിക്കൊന്നതാണ് അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അടുത്ത കാലത്തു നടന്ന തൂക്കിക്കൊല. വാഷിംഗ്ടൺ, ന്യ ഹാംപ്ഷൈർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ തൂക്കിക്കൊല ഇപ്പോഴും ഒരു തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന രീതിയായി നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.gencourt.state.nh.us/rsa/html/lxii/630/630-5.htm | title=Section 630.5, Procedures in Capital Murder | accessdate = 2006-04-27 }}</ref> ==വൈദ്യുതക്കസേര മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ== ==== അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ==== 1881-ൽ [[ന്യൂ യോർക്ക്]] സംസ്ഥാനം തൂക്കിക്കൊല്ലലിന് പകരം മനുഷ്യത്വത്തോടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ രീതി നിർണയിക്കാൻ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. [[ആൽഫ്രഡ് പി. സൗത്ത്വിക്]] എന്ന കമ്മിറ്റിയംഗം ഒരു മദ്യപാനി വൈദ്യുതാഘാതമേറ്റ് വളരെപ്പെട്ടെന്ന് മരിച്ച സംഭവത്തെപ്പറ്റി കേട്ടശേഷം വൈദ്യുതി വധശിക്ഷയ്ക്കുപയോഗിക്കാം എന്ന അഭിപ്രായം കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{Cite journal | coauthors = Christen, AG Christen JA. | title = Alfred P. Southwick, MDS, DDS: dental practitioner, educator and originator of electrical executions | journal = Journal of the History of Dentistry | volume = 48 | issue = 3 | pages = 115–45 | publisher = | month = November | year = 2000 | pmid = 11806253 | last1 = Christen | first1 = AG }}</ref> 1890 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് ന്യൂ യോർക്കിലെ ഔബേൺ ജയിലിൽ വധിക്കപ്പെട്ട [[വില്യം കെംലർ]] എന്നയാളാണ് വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച് വധിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെയാൾ. ആരാച്ചാരായി പ്രവർത്തിച്ചത് [[സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രീഷ്യൻ]] [[എഡ്വിൻ എഫ്. ഡേവിസ്]] എന്നയാളായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ 17 സെക്കന്റ് വൈദ്യുത ഷോക്ക് കാരണം കെംലർ അബോധാവസ്ഥയിലായെങ്കിലും ഹൃദയമിടിപ്പും ശ്വാസച്ഛ്വാസവും നിന്നിരുന്നില്ല. കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന ഡോക്ടർമാരായ [[എഡ്വേർഡ് ചാൾസ് സ്പിറ്റ്സ്ക]], ചാൾസ് എഫ്. മക്ഡോണാൾഡ് എന്നിവർ കെംലറെ പരിശോധിച്ച് ജീവനുണ്ടെന്ന് കണ്ട ശേഷം ഡോ. സ്പിറ്റ്സ്ക വീണ്ടും വൈദ്യുതി പ്രയോഗിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച് വധിച്ച ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ [[മാർത്ത എം. പ്ലേസ്]] ആയിരുന്നു. സിങ് സിങ് ജയിലിൽ വച്ചാണ് 1899 മാർച്ച് 20-ന് മാർത്തയെ വധിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/March/First-Woman-is-Executed-by-Electric-Chair.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-03 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911140301/http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/March/First-Woman-is-Executed-by-Electric-Chair.html |url-status=dead }}</ref> ഒഹായോ (1897), മസാച്യൂസെറ്റ്സ് (1900), ന്യൂ ജേഴ്സി (1906), വിർജീനിയ (1908) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ തുടക്കത്തിലേ മരണശിക്ഷ നൽകാൻ ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു. വേഗം തന്നെ ഐക്യനാടുകളിൽ ഇത് [[തൂങ്ങിമരണം|തൂങ്ങിമരണത്തിനെ]] പുറം തള്ളി പ്രധാന മരണശിക്ഷാ രീതിയായി. എൺപതുകളിലെ കുഴപ്പത്തിലവസാനിച്ച ചില വധശിക്ഷകൾക്ക് ശേഷം നിയമനിർമാതാക്കൾ കൂടുതൽ മനുഷ്യത്വപരമായ വധശിക്ഷാ രീതികൾ അന്വേഷിച്ചു തുടങ്ങി. വിഷം കുത്തിവച്ചു കൊല്ലലാണ് പകരം വന്നത്. ==== ഫിലിപ്പീൻസ് ==== കുറച്ചു പതിറ്റാണ്ടുകൾ [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിൽ]] ഈ മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു (ഫിലിപ്പീൻസിൽ വൈദ്യുതക്കസേര ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് 1924-ലും അവസാനമായി ഉപയോഗിച്ചത് 1976-ലുമായിരുന്നു). 1966-നു ശേഷം വൈദ്യുതക്കസേര അമേരിക്കയിൽ കുറച്ചുകാലം ഉപയോഗിക്കാതായെങ്കിലും ഫിലിപ്പീൻസിൽ അത് തുടർന്നു.<ref name="amnesty">{{Cite web | url = http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA35/009/1997 | title = Philippines: The Death Penalty: Criminality, Justice and Human Rights | date = 30 September 1997 | publisher = Amnesty International | accessdate = 2010-09-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150221063645/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA35/009/1997 | archivedate = 2015-02-21 | url-status = dead }}</ref> 1972-ൽ മൂന്നു പേരെ ഇപ്രകാരം ഫിലിപ്പീൻസിൽ വധിക്കുകയുണ്ടായി. ====യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡം==== ബ്രിട്ടൻ ചില കാരണങ്ങളാൽ ഈ രീതി പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2006-ൽ പുറത്തിറക്കിയ ബ്രിട്ടീഷ് യുദ്ധ കാബിനറ്റിന്റെ റിപ്പോർട്ട് കാണിക്കുന്നത് [[വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ]] 1942-ൽ നിർദ്ദേശിച്ചത് [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ|അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറിനെ]] പിടികൂടാൻ സാധിച്ചാൽ ഉടനടി അമേരിക്കയിൽ നിന്നു വരുത്തിയ ഒരു വൈദ്യുതക്കസേരയിൽ വച്ച് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കണമെന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/releases/2006/january/january1/war_crimes.htm|title=War crimes and war criminals, meeting held on July 6, 1942|accessdate=2006-04-25}}</ref> ==വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ മരണശിക്ഷയെന്ന നിലയിൽ== 1888 ജനുവരി 17-ന് ജൂലിയസ് മൗണ്ട് മേയർ എന്നയാളാണ് ഈ മാർഗ്ഗം മുന്നോട്ടുവച്ചത്.<ref name = "timeline">"[http://www.todesstrafe.de/thema/geschichte/geschichte/toedliche_injektion.php Tödliche Injektion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060506045416/http://www.todesstrafe.de/thema/geschichte/geschichte/toedliche_injektion.php |date=2006-05-06 }}". ([[German language|German]])</ref> ന്യൂ യോർക്കിലെ ഒരു ഡോക്ടർ ഇത് തൂക്കിക്കൊലയേക്കാൾ ചെലവു കുറഞ്ഞതാണെന്ന് വാദിച്ചു.<ref name = "uk">[https://web.archive.org/web/20061004025049/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html Capital Punishment U.K.: Lethal injection.]"</ref> ബ്രിട്ടനിലെ റോയൽ കമ്മീഷൻ ഈ മാർഗ്ഗം പരിഗണിച്ചെങ്കിലും (1949–53) ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ എതിർപ്പുകാരണം തള്ളിക്കളയുകയുണ്ടായി.<ref name="uk"/> ====അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ==== 1977 മേയ് 11-ന് ഓക്ലഹോമയിലെ മെഡിക്കൽ എക്സാമിനർ ജേയ് ചാപ്മാൻ വേദന കുറഞ്ഞ ഒരു പുതിയ വധശിക്ഷാ രീതി (ചാപ്മാൻസ് പ്രോട്ടോക്കോൾ) മുന്നോട്ടുവച്ചു. സിരയിലേക്ക് സലൈൻ കൊടുക്കുന്ന ഒരു ഡ്രിപ്പ് തുടങ്ങിയശേഷം അതിവേഗം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബാർബിച്യുറേറ്റ് മരുന്നും പേശികളെ തളർത്തുന്ന ഒരു മരുന്നും അതിൽ കുത്തിവയ്ക്കണം എന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദ്ധതി.<ref name = "hrw-i">"[http://hrw.org/reports/2006/us0406/ So Long as They Die: Lethal Injections in the United States]," [[Human Rights Watch]], 2006, 18(1). [http://hrw.org/reports/2006/us0406/3.htm I. Development of Lethal Injection Protocols].</ref> അനസ്തീഷ്യ വിദഗ്ദ്ധൻ സ്റ്റാൻലി ഡ്യൂഷ് അംഗീകരിച്ച ശേഷം ബിൽ വൈസ്മാൻ എന്ന പാതിരി ഈ മാർഗ്ഗം ഒക്ലഹോമയിലെ നിയമസഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://kotv.com/news/topstory/?id=138139 |title=NewsOn6.com |access-date=2012-06-03 |archive-date=2009-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090712064453/http://kotv.com/news/topstory/?id=138139 |url-status=dead }}</ref> ഇത് വളരെപ്പെട്ടെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതിനു ശേഷം 2004-നുള്ളിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്ന 38 അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 37 എണ്ണത്തിലും ഇത് ഉപയോഗത്തിൽ വന്നു.<ref name = "hrw-i"/> On August 29, 1977,<ref>{{Cite web |url=http://www.prisonport.com/index.php/Death-Row-links/Texas-Execution-Procedures-and-History.html |title=Texas Execution Procedures and History |access-date=2012-06-03 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111123622/http://www.prisonport.com/index.php/Death-Row-links/Texas-Execution-Procedures-and-History.html |url-status=dead }}</ref> 1982 ഡിസംബർ 7-ന് ടെക്സാസ് സംസ്ഥാനത്താണ് വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യമായി വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത്. ചാൾസ് ബ്രൂക്ക്സ് ജൂനിയർ എന്നയാളായിരുന്നു ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name = "groner">{{cite journal|author = Groner JI|title = Lethal injection: a stain on the face of medicine|journal = BMJ|volume = 325|issue = 7371|pages = 1026–8|year = 2002|pmid = 12411367|doi = 10.1136/bmj.325.7371.1026|pmc = 1124498}}</ref> ====ചൈന==== 1997-ൽ വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="Lethal injection">{{Cite web |url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |title=Lethal injection |access-date=2006-10-04 |archive-date=2006-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025049/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |url-status=live }}</ref> ====ഗ്വാട്ടിമാല==== 1998-ൽ ഈ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="Lethal injection"/> ====ഫിലിപ്പീൻസ്==== 1999-ൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ മരണശിക്ഷയ്ക്കുള്ള മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചു.<ref name="Lethal injection"/> മരണശിക്ഷ പിന്നീട് ഇല്ലാതെയാക്കി. ====തായ്ലാന്റ്==== 2003 മുതൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ വധശിക്ഷാ മാർഗ്ഗമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="Lethal injection"/> ====തായ്വാൻ==== 2005 മുതൽ വധശിക്ഷാ മാർഗ്ഗമായി വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="Lethal injection"/> ====വിയറ്റ്നാം==== ഇപ്പോൾ വിയറ്റ്നാമിൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ വധശിക്ഷയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടത്രേ.<ref>{{Cite web |url=http://vietnewsonline.vn/News/Politics/16818/Vietnam-to-replace-firing-squads-with-lethal-injections.htm |title=Vietnam to replace firing squads with lethal injections<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-06-03 |archive-date=2011-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221121639/http://www.vietnewsonline.vn/News/Politics/16818/Vietnam-to-replace-firing-squads-with-lethal-injections.htm |url-status=dead }}</ref> ====നാസി ജർമനി==== [[നാസി ജർമനി|നാസി ജർമനിയുടെ]] T-4 ദയാവധ പദ്ധതി മറ്റു മാർഗങ്ങളോടൊപ്പം വിഷം കുത്തിവയ്ക്കലും "ജീവിക്കാനർഹതയില്ലാത്ത ജീവിതങ്ങളെ" ഇല്ലാതാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ==ശിരഛേദം മരണശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ== ശിരഛേദം (ഗളഛേദം) എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ ഉടലിൽ നിന്ന് ശിരസ്സ് വേർപെടുത്തുക എന്നാണ്. ചിലപ്പോൾ ഇതിന് ശേഷം ശിരസ്സ് പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടും. [[ഗില്ലറ്റിൻ]] വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി ശിരഛേദം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു യന്ത്രമാണ്. ====ചൈന==== കഴുത്ത് ഞെരിച്ച് കൊല്ലുന്നത് കൂടുതൽ വേദനയനുഭവിക്കുന്ന തരം ശിക്ഷയാണെങ്കിലും [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] ശിരഛേദം കൂടുതൽ കഠിനമായ ശിക്ഷയായാണ് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത്. ====പാകിസ്താൻ==== 2007 മുതൽ തെഹ്രിക്-എ-താലിബാൻ പാകിസ്താൻ എന്ന തീവ്രവാദ പ്രസ്ഥാനം എതിരാളികൾക്കും കുറ്റവാളികൾക്കും ചാരന്മാർക്കുമുള്ള ശിക്ഷയായി ശിരഛേദം നടപ്പാക്കിവരുന്നുണ്ട്. ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്താനായി സർക്കാരുദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെയും എതിരാളികളുടെയും അറുത്ത തല ഇവർ തെരുവുകളിൽ ഉപേക്ഷിക്കാറുണ്ട്. 2009 മെയ് മുതൽ ജൂൺ വരെ നീണ്ടു നിന്ന സൈനികനടപടിക്ക് ശേഷം സ്വാത് മേഖലയിൽ ശിരസ്സറുക്കൽ നിലച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് സിക്കുകാരെ 2010-ൽ താലിബാൻ ശിരസ്സറുത്ത് വധിച്ചു. [[ഡാനിയൽ പേൾ]] എന്ന പത്രപ്രവർത്തകനെ കറാച്ചിയിൽ വച്ച് ശിരസ്സറുക്കുകയുണ്ടായി. ====ജപ്പാൻ==== [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] ശിരഛേദം സാധാരണയായി നടന്നിരുന്ന ഒരു ശിക്ഷാരീതിയായിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ ചെറിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കുപോലും ഇത് നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. [[സമുറായി|സമുറായികൾക്ക്]] യുദ്ധരംഗത്തുനിന്നും ഓടിപ്പോകുന്ന സൈനികരെ ശിരഛേദം ചെയ്യാൻ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. [[ഹരാകിരി|സെപ്പുക്കു]] എന്ന ആത്മഹത്യാ രീതിയിലെ രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം ശിരഛേദമായിരുന്നു. ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നയാൾ വയറ് കീറിയതിനു ശേഷം മറ്റൊരു യോദ്ധാവ് അയാളുടെ ശിരസ്സ് പിന്നിൽ നിന്ന് [[കറ്റാന]] എന്ന വാളുപയോഗിച്ച് വെട്ടിമാറ്റും. വേദനയും ദുരിതവും അനുഭവിക്കുന്ന സമയം കുറയ്ക്കാനാണിത്. ====കൊറിയ==== 1896-ൽ [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല]] നിലവിൽ വരും മുൻപ് ശിരഛേദമായിരുന്നു കൊറിയയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന വധശിക്ഷാമാർഗ്ഗം. തൊഴിൽ പരമായി ആരാച്ചാരായവരെ ''മാൻഗ്നാനി'' (망나니) എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരായായിരുന്നു ഇവരെ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്.<ref>[http://100.naver.com/100.nhn?docid=144883 Doosan Encyclopedia]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====തായ്ലാന്റ്==== ദക്ഷിണ [[തായ്ലാന്റ്|തായ്ലാന്റിൽ]] 2005-ൽ മാത്രം 15 ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ ശിരസ്സറുത്തു കൊന്ന സംഭവങ്ങളുണ്ടായി. ദക്ഷിണ തായ്ലാന്റിലെ വിഘടനവാദികളായ മുസ്ലീം തീവ്രവാദികളാണ് സംഭവങ്ങൾക്കു പിന്നിലെന്നാണ് അധികാരികളുടെ സംശയം.<ref>{{cite news |title=Buddhist decapitated in Thailand |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,16055672-1702,00.html |publisher=[[Herald Sun]] |date=2005-07-26 |accessdate=2008-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524123211/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,16055672-1702,00.html |archivedate=2007-05-24 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Man beheaded, two shot dead the man was later found in a shallow grave. |url=http://www.news.com.au/story/0,10117,16917051-23109,00.html |publisher=[[News Limited]] |date=2005-10-14 |accessdate=2008-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070320180201/http://www.news.com.au/story/0,10117,16917051-23109,00.html |archivedate=2007-03-20 |url-status=live }}</ref> ====ക്ലാസ്സിക്കൽ യൂറോപ്പ്==== പുരാതന ഗ്രീക്കുകാരും റോമക്കാരും ശിരഛേദത്തെ താരതമ്യേന അഭിമാനകരമായ ശിക്ഷാരീതിയായാണ് കണ്ടിരുന്നത്. പഴയ നടപടിക്രമമനുസരിച്ച് ഒരു തൂണിൽ കെട്ടിയിട്ട് വടികൾ കൊണ്ട് തല്ലിയശേഷമായിരുന്നു ശിരഛേദം നടത്തിയിരുന്നത്. റോമക്കാർ ആദ്യം മഴുവാണിതിനുപയോഗിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും പിന്നീട് വാളുകളും ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി. വാളുപയോഗിച്ച് ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് കൂടുതൽ അഭികാമ്യമായാണ് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നത്. റോമൻ പൗരനാണെന്ന് തെളിയിക്കാൻ സാധിക്കുന്നവരെ കുരിശിൽ തറയ്ക്കുന്നതിന് പകരം ശിരഛേദം ചെയ്ത് കൊല്ലാൻ വിധിച്ചിരുന്നു. ബി.സി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ ദേശദ്രോഹികൾ എന്ന് കരുതുന്നവരുടെ ഛേദിച്ച ശിരസ്സ് ഫോറം റോമാനം എന്ന ചത്വരത്തിൽ ഒരുയർന്ന തട്ടിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. [[ഗയസ് മാരിയസ്]], [[സുള്ള]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം. ഒരു പക്ഷേ മാർക്ക് ആന്റണിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വധിക്കപ്പെട്ട [[സിസറോ]] ആയിരിക്കാം അക്കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തൻ. മാർക്ക് ആന്റണിക്കെതിരായ [[ഫിലിപ്പിക്|ഫിലിപ്പിക്കുകൾ]] എഴുതിയതിന് സിസറോയുടെ കൈകളും തലയും വെട്ടിയെടുത്ത് ഇപ്രകാരം പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. ====ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന==== [[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോഗിന|ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിനയിൽ]] 1992 മുതൽ 1995 വരെയുള്ള യുദ്ധകാലത്ത് ബോസ്നിയൻ മുജാഹിദീൻ പോരാളികളാൽ പിടിക്കപ്പെട്ട ധാരാളം സെർബുകാരെ ശിരസ്സറുത്ത് കൊന്നിരുന്നു. ഇത്തരം ഒരു കേസ് (പോപോവിക് എന്നയാളെ വധിച്ചത്) പഴയ യൂഗോസ്ലാവ്യയ്ക്കു വേണ്ടിയുണ്ടാക്കിയ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രൈബ്യൂണലിൽ തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.un.org/icty/pressreal/2006/p1054-e.htm UN - TRIBUNAL CONVICTS ENVER HADZIHASANOVIC AND AMIR KUBURA Press Release, March 2006]</ref><ref>[http://www.un.org/icty/indictment/english/had-3ai030926e.htm UN - THIRD AMENDED INDICTMENT - THE INTERNATIONAL CRIMINAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA]</ref> ട്രെബേവിക് മലയിലെ കസനി എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് സാധാരണക്കാർ അടക്കം ചില സെർബുകളെ കഴുത്തറുത്ത് കൊന്ന് ഒരു കുഴിയിൽ ഇട്ട് മൂടിയിരുന്നു.<ref>[http://www.bhdani.com/arhiva/140/t402a.htm - 100 SVJEDOKA PROTIV 10. BRDSKE]</ref> ====ജർമനി==== *1931 ജൂലൈയിൽ പീറ്റർ ക്യൂർട്ടൻ എന്ന കുപ്രസിദ്ധനായ സീരിയൽ കൊലയാളിയെ ([[ഡസ്സൽഡോർഫ്|ഡസ്സൽഡോർഫിലെ]] വാമ്പയർ) [[കൊളോൺ|കൊളോണിൽ]] വച്ച് ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് കൊന്നു. . *1933 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ഫാസിസത്തിനെതിരേ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ബ്രൂണോ ടെഷ് എന്നയാളെയും മറ്റ് മൂന്നുപേരെയും ശിരഛേദം ചെയ്തു. മൂന്നാം റെയ്ക്കിലെ ആദ്യ വധശിക്ഷകളായിരുന്നു ഇവ.<ref>[http://www.asfpg.de/english/4763/17330.html asfpg ~ Altonaer Stiftung für philosophische Grundlagenforschung<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite news| url=http://movies.nytimes.com/movie/157552/The-Axe-of-Wandsbek/overview | work=The New York Times | title=Movies: About Das Beil Von Wandsbek}}</ref> *മറീനസ് വാൻ ഡെർ ലബ് എന്നയാളെ 1934-ൽ റെയ്ക്സ്റ്റാഗ് തീപ്പിടുത്തത്തിന് കാരണക്കാരനാണെന്നാരോപിച്ച് പരസ്യ വിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം വധിച്ചു. *1935 ഫെബ്രുവരിയിൽ ബെർലിനിൽ വച്ച് പോളണ്ടിനുവേണ്ടി ചാരപ്രവർത്തി നടത്തി എന്നാരോപിച്ച് ബെനിറ്റ ഫോൺ ഫാൾകെൻഹയ്ൻ, റെനേറ്റ് ഫോൺ നാറ്റ്സ്മെർ എന്നിവരെ മഴുവുപയോഗിച്ച് ശിരഛേദം ചെയ്തു. 1938 വരെ ബെർലിനിൽ മഴുവുപയോഗിച്ചേ ശിരഛേദം നടത്തിയിരുന്നുള്ളൂ. അതിനുശേഷം ഗില്ലറ്റിനുപയോഗിച്ച് മാത്രമേ സിവിൽ വധശിക്ഷകൾ നടത്താവൂ എന്ന് ഉത്തരവിറങ്ങി. പക്ഷേ 1944-ൽ ഓൾഗ ബാൻസിക് എന്ന വനിതയുടേതുപോലുള്ള ചുരുക്കം ചില കേസുകളിൽ വധശിക്ഷ മഴുവുപയോഗിച്ച് നടന്നിട്ടുണ്ട്. *1943 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഹാൻസ് ഷോൾ, സോഫി ഷോൾ, ക്രിസ്റ്റോഫ് പ്രോസ്റ്റ് എന്നീ വൈറ്റ് റോസ് പ്രവർത്തകരെ യുദ്ധവിരുദ്ധവും നാസി വിരുദ്ധവുമായ ലഘുലേഘകൾ വിതരണം ചെയ്തു എന്ന കുറ്റത്തിന് തലവെട്ടിക്കൊന്നു. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെട്ട മറ്റു നാലു പേരെയും ആ വർഷം പിന്നീട് വധിക്കുകയുണ്ടായി. ഹെൽമുത് ഹ്യൂബ്നർ എന്നയാളെയും കോടതി ഉത്തരവു പ്രകാരം ശിരഛേദം ചെയ്തു കൊന്നു. *1943 മേയ് മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള കാലത്ത് വോൾവെബർ ലീഗിൽ അംഗങ്ങളായിരുന്ന ചില ഡച്ചുകാരെയും ശിരഛേദം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ====ഫ്രാൻസ്==== ഗില്ലറ്റിനുപയോഗിച്ചുള്ള ശിരഛേദമായിരുന്നു ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിനുശേഷം 1981-ൽ പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാൻസ്വ മിത്തറാങ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കുന്നതുവരെ ഫ്രാൻസിൽ നിയമപരമായി നിലവിലിരുന്ന വധശിക്ഷാമാർഗ്ഗങ്ങൾ. ചില കേസുകളിൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവസാനം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത് 1977-ലായിരുന്നു. ഇത് ഒരു ജനാധിപത്യരാജ്യത്തിലെ അവസാനത്തെ ശിരഛേദമായിരുന്നു. ====നോർഡിക് രാജ്യങ്ങൾ==== [[നോർഡിക് രാജ്യം|നോർഡിക് രാജ്യങ്ങളിൽ]] വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള സാധാരണ മാർഗ്ഗം ശിരഛേദമായിരുന്നു. ഉന്നതകുലജാതരെ വാളുകൊണ്ടും, സാധാരണക്കാരെ മഴുകൊണ്ടുമായിരുന്നു വധിച്ചിരുന്നത്. [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാന്റിലെ]] ശിരഛേദം മൂലമുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ 1825ലും [[നോർവേ|നോർവ്വേയിലേത്]] 1876-ലും ഫാറോ ദ്വീപുകളിലേത് 1609-ലും [[ഐസ്ലാന്റ്|ഐസ്ലാന്റിലേത്]] 1830-ലും മഴു കൊണ്ടും നടത്തപ്പെട്ടു. [[ഡെന്മാർക്കിൽ]] 1892 വരെ വധശിക്ഷ നടത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. [[സ്വീഡനിൽ]] ധാരാളം പേരെ കൊന്നിട്ടുള്ള ഒരു കുറ്റവാളിയായ [[ജോഹാൻ ഫിലിപ്പ് നോർഡ്ലണ്ട്]] എന്നയാളെ 1900-ൽ വാളുകൊണ്ട് ശിരഛേദം ചെയ്ത് വധിച്ചു. നിയമപരമായി ജർമനിയൊഴിച്ചുള്ള യൂറോപ്പിൽ കൈകൊണ്ട് നടന്ന അവസാന ശിരഛേദമായിരുന്നു നോർഡ്ലണ്ടിന്റേത്. ഗില്ലറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരേയൊരു കൊലപാതകം 1910-ലാണ് സ്വീഡനിൽ നടന്നത്. ====സ്പെയിൻ==== പതിനാറും പതിനേഴും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഉന്നതകുലജാതരെ ചിലപ്പോൾ ശിരഛേദം ചെയ്തു കൊന്നിരുന്നു. ഒരു കസേരയിൽ കെട്ടിയിരുത്തിയ ശേഷം കത്തികൊണ്ട് കഴുത്തറുത്താണ് വധശിക്ഷ ഇത്തരത്തിൽ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. ഇതിനെ കൂടുതൽ അഭിമാനകരമായ ശിക്ഷാരീതിയായി കരുതിയിരുന്നു.<ref>Execution of the Marquess of Ayamonte on the 11th. of December 1645 Described in "Varios relatos diversos de Cartas de Jesuitas" (1634–1648) Coll. Austral Buones Aires 1953 en [[Gerardus Johannes Geers|Dr. J. Geers]] "Van het Barokke leven", Baarn 1957 Bl. 183 - 188.</ref> ====മെക്സിക്കോ==== മെക്സിക്കോയ്ക്ക് 1811-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ സമയത്ത് [[മിഗുവേൽ ഹിഡാൽഗോ വൈ കോസ്റ്റില്ല]], [[ഇഗ്നാസിയോ അലൻഡേ]], [[ഹോസെ മരിയാനോ ജിമെനെസ്]], [[ജുവാൻ അൽമേഡ]] എന്നിവരെ രാജ്യദ്രോഹത്തിന് വിചാരണ ചെയ്തശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയും ശവശരീരങ്ങളുടെ ശിരഛേദം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ ശിരസ്സുകൾ [[ഗുവാനാജുവാട്ടോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ധാന്യസംഭരണശാലയുടെ നാലു മൂലകളിലായി പ്രദർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ====സൗദി അറേബ്യ==== [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യൻ]] അധികാരികൾ 2007 ഫെബ്രുവരിമാസത്തിൽ മാത്രം നാലു പേരെ ശിരഛേദം ചെയ്തു. സംഗീത് കുമാര, വിക്ടർ കോറിയ, രഞ്ജിത് സിൽവ, സനത് പുഷ്പകുമാര എന്നിവർക്കാണ് മരണശിക്ഷ ലഭിച്ചത്. 2004 ഒക്ടോബറിൽ ചെയ്ത ഒരു സായുധ മോഷണത്തിനാണ് ഈ നാല് [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കക്കാർക്ക്]] വധശിക്ഷ വിധിച്ചത്. മരണശേഷം ജനങ്ങൾക്ക് ഒരു താക്കീതായി ശവശരീരങ്ങൾ പൊതുസ്ഥലത്ത് പ്രദർശിപ്പിക്കണമെന്നും കോടതി വിധിച്ചു. ====ഇറാക്ക്==== ഔദ്യോഗികമായി ശിരഛേദത്തിന് സാധുതയില്ലെങ്കിലും 2000-ൽ [[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് 50 [[വേശ്യ|വേശ്യകളെയും]] പിമ്പുകളെയും [[ഇറാക്ക്|ഇറാക്കിൽ]] തലവെട്ടിക്കൊന്നിരുന്നു.<ref>http://www.aftonbladet.se/nyheter/article10190019.ab</ref> 2003-നു ശേഷം ഇറാക്കിൽ ഭീകരവാദത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായി ശിരഛേദം രൂപം പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nytimes.com/2004/11/14/movies/14TERROR.html "The Terrorist as Auteur"]</ref> സാധാരണക്കാരാണ് കൂടുതലും ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഇറാക്കി സൈനികരും ചിലപ്പോൾ അമേരിക്കൻ സൈനികരും ശിരഛേദം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആളുകളെ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോയ ശേഷം പണമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആവശ്യങ്ങളോ ഉന്നയിക്കുകയും നടന്നു കിട്ടാത്ത അവസ്ഥയിൽ കൊല്ലുകയോ ആണ് ചെയ്യാറ്. ശിരഛേദം വീഡിയോയിൽ പകർത്തിയ ശേഷം ഇന്റർനെറ്റിലൂടെയും മറ്റും പരസ്യപ്പെടുത്തുന്നത്. സാധാരണമാണ്. ==വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ== ====സോവിയറ്റ് യൂണിയനും സഖ്യരാജ്യങ്ങളും==== ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ സാധാരണക്കാരുടെയും പട്ടാളക്കാരുടെയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുപയോഗിച്ചിരുന്ന മാർഗ്ഗമായിരുന്നു വെടിവച്ച് കൊല്ലൽ. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ ഒറ്റ ആരാച്ചാർ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്ന രീതി സാധാരണമായിരുന്നു. ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ശിക്ഷാ നടപടി സമയമെടുക്കുന്നതായതുകൊണ്ട് വല്ലപ്പോഴുമേ ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. അപ്രതീക്ഷിതമായി തലയ്ക്കു പിന്നിൽ വെടിവയ്ക്കുകയായിരുന്നു സാധാരണ രീതി. ====അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ==== [[പ്രമാണം:Shooting Captured Insurgents - Spanish-American War.ogv|thumb|1898-ലെ സ്പാനിഷ് അമേരിക്കൻ യുദ്ധസമയത്ത് കുഴപ്പക്കാരെ വെടിവച്ച് കൊല്ലുന്നതിന്റെ വീഡിയോ]] 1913 മേയ് 14-ന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയയാക്കപ്പെട്ട ആൻഡ്രിസ മിർകോവിച്ചാണ് അമേരിക്കയിലെ നെവാദ സംസ്ഥാനത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരേയൊരാൾ.<ref name="NSLA-Mircovich">{{cite web|title=Nevada State Prison Inmate Case Files: Andriza Mircovich|url=http://nsla.nevadaculture.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1691&Itemid=95|publisher=Nevada State Library and Archives|accessdate=November 8, 2010|archive-date=2010-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100406062256/http://nsla.nevadaculture.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1691&Itemid=95|url-status=dead}}</ref> നെവാദ ജയിലിലെ വാർഡന് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അഞ്ചു പേരെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാഞ്ഞതുകൊണ്ട്,<ref name="NYTimes-19120812-shoot">{{cite news|title=No One To Shoot Murderer|url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F0061FFD3D5417738DDDAB0994D0405B828DF1D3|newspaper=[[The New York Times]]|date=August 12, 1912|accessdate=November 9, 2010}}</ref> മിർകോവിച്ചിനെ വധിക്കാൻ ഒരു വെടിവയ്ക്കുന്ന യന്ത്രം നിർമ്മിക്കേണ്ടി വന്നു.<ref name="NevadaLawyer-201006-style">{{cite journal|last=Cafferata|first=Patty|title=Capital Punishment Nevada Style|url=http://www.nvbar.org/Publications/NevadaLawyer/2010/June/capital.htm|work=Nevada Lawyer|publisher=State Bar of Nevada|date=June 2010|accessdate=November 8, 2010|archive-date=2010-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100718113236/http://www.nvbar.org/publications/NevadaLawyer/2010/June/capital.htm|url-status=dead}}</ref> 1938 ഒക്ടോബർ 31-ന് ജോൺ ഡീറിംഗ് എന്നയാളെ യൂട്ടായിലെ ഷുഗർ ഹൗസ് ജയിലിൽ വച്ച് വെടിവച്ചു കൊന്നു.<ref name="SLT-19960128-death">{{cite news|last=Schindler|first=Hal|title=Taylor's Death Was Quick . . . But Some Weren't So Lucky|url=http://historytogo.utah.gov/salt_lake_tribune/in_another_time/012896.html|newspaper=[[The Salt Lake Tribune]]|accessdate=June 26, 2010|date=January 28, 1996|archive-date=2010-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610134103/http://historytogo.utah.gov/salt_lake_tribune/in_another_time/012896.html|url-status=dead}}</ref> അയാൾ വധശിക്ഷ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ശരീരത്തിൽ ഒരു ഇ. സി. ജി. യന്ത്രം ഘടിപ്പിക്കാൻ സമ്മതം നൽകുകയുണ്ടായി.<ref name="Elephants-Acid-2007-p246">{{cite book|last=Boese|first=Alex|chapter=Heartbeat at Death|url=http://books.google.com/books?id=Wc-UlRRWQ1EC&pg=246&dq=john+deering|title=Elephants on Acid: And Other Bizarre Experiments|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|pages=246–249|accessdate=December 20, 2010|year=2007|archive-date=2016-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160102163133/https://books.google.com/books?id=Wc-UlRRWQ1EC&pg=246&dq=john+deering|url-status=dead}}</ref> [[File:Map of US firing squad usage.svg|thumb|left|175px|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷയുടെ അമേരിക്കയിലെ ചരിത്രം.{{legend|#FFFF33|ദ്വിതീയ മാർഗ്ഗമായി മാത്രം}} {{legend|#7fff00|ഒരു പ്രാവശ്യം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.}} {{legend|#0099CC|ഒരിക്കലും ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചിട്ടില്ല}}]] [[File:Andriza Mircovich NSP mug shot.png|thumb|175px|[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[നെവാദ]] സംസ്ഥാനത്ത് വെടിവച്ച് കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരേയൊരു പ്രതിയായിരുന്നു ആൻഡ്രിസ മിർകോവിച്ച്.]] എപ്സിയുടെയും സ്മിത്ത്കയുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ <ref>M. Watt Espy and John Ortiz Smylka's database, "Executions in the U.S. 1608-2002: The Espy File." (Inter-University Consortium for Political and Social Research [http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-us-1608-2002-espy-file]</ref> 142 ആൾക്കാരെ നിയമപ്രകാരം അമേരിക്കയിൽ 1608-ന് ശേഷം വെടിവച്ച് കൊന്നിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തര യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൊലകളെ ഒഴിവാക്കിയ കണക്കാണിത്. ആഭ്യന്തരയുദ്ധസമയത്ത് നൂറുകണക്കിനാൾക്കാരെ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1960 മാർച്ച് 30-ന് ജെയിംസ് ഡബ്ല്യൂ റോഡ്ജേർസ് എന്നയാളെ യൂട്ടായിൽ വച്ച് വെടിവച്ച് വധിച്ച ശേഷം വധശിക്ഷകൾക്ക് സുപ്രീം കോടതി വിലക്കു വന്നു.<ref name="NashuaTelegraph-19761111-executes">{{cite news|last=Beecham|first=Bill|url=http://news.google.com/newspapers?id=_6QrAAAAIBAJ&sjid=xPwFAAAAIBAJ&pg=7054,2273382&dq=james+rodgers|title=Convicted Killer Gets His Wish: Firing Squad Monday|newspaper=[[The Telegraph (Nashua)]]|agency=[[Associated Press]]|page=22|date=November 11, 1976|accessdate=October 28, 2010}}</ref> 1972 മുതൽ 1976 വരെ അമേരിക്കയിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തിവച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. അതിനുശേഷം അമേരിക്കൻ സുപ്രീം കോടതി ഈ വിധി മാറ്റിവയ്ക്കുകയും വധശിക്ഷ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം അമേരിക്കയിൽ മൂന്ന് വധശിക്ഷ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് നടന്നിട്ടുണ്ട് (എല്ലാം യൂട്ടാ സംസ്ഥാനത്താണ് നടന്നത്). ====ഫിൻലാന്റ്==== [[File:Same Soviet Infiltrator facing firing squad.jpeg|thumb|250px|കണ്ടിന്യുവേഷൻ യുദ്ധത്തിൽ സോവിയറ്റ് നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരനെ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചു കൊല്ലുന്നു.]] ഫിനിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധസമയത്തും അതിനുശേഷവും വധശിക്ഷ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 9,700-ഓളം [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാന്റുകാരും]] കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഭാഗത്ത് പോരാടിയിരുന്ന ധാരാളം റഷ്യൻ വോളണ്ടിയർമാരും ആ കാലത്ത് വധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>[http://vesta.narc.fi/cgi-bin/db2www/sotasurmaetusivu/stat2 War Victims of Finland 1914-1922] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150310022523/http://vesta.narc.fi/cgi-bin/db2www/sotasurmaetusivu/stat2 |date=2015-03-10 }} at the Finnish National Archives</ref> നിയമപരമല്ലാത്ത സൈനികവിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചാണ് മിക്ക വധശിക്ഷകളും നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നത്. ഏകദേശം 250 ആൾക്കാരെയേ നിയമപരമായ നടപടികൾക്കുശേഷം വധിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.<ref name="Yliopistolehti 1995">[http://yliopistolehti.helsinki.fi/yl14art.htm Yliopistolehti 1995]</ref> രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് 500-ഓളം ആൾക്കാരെ ഫിൻലാന്റിൽ വധിച്ചിരുന്നു. ഇവരിൽ പകുതിയോളം ആൾക്കാർ ചാരപ്രവർത്തനത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. ഭീരുത്വം, ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കാതിരിക്കുക (സൈനികരെ സംബന്ധിച്ചുള്ള കുറ്റങ്ങൾ) രാജ്യദ്രോഹം, എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഫിൻലാന്റ് പൗരന്മാർക്കുള്ള സാധാരണ ശിക്ഷ സൈനികവിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയായിരുന്നു. വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത് മിലിട്ടറി പോലീസായിരിക്കും. ടോവിയോ കോളിജോനൻ എന്ന സാധാരണക്കാരനെ ആറ് കൊലപാതകങ്ങൾ നടത്തിയതിന് വെടിവച്ചു കൊന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name="Yliopistolehti 1995"/> സമാധാനകാലത്തുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന വധശിക്ഷ 1949-ൽ നിറുത്തലാക്കി. വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും 1972-ൽ നിറുത്തലാക്കപ്പെട്ടു.<ref>[http://www.stat.fi/tup/tietoaika/tilaajat/ta-09-01-kuol.html ''Kuolemantuomio kuolemantuomiolle''] at Statistics Finland (in Finnish)</ref> ICCPR എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര കരാറിലെ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനുള്ള തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ഭാഗം ഫിൻലാന്റ് അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.finlex.fi/fi/sopimukset/sopsviite/1976/19760007?search%5Btype%5D=pika&search%5Bpika%5D=covenant%20on%20human%20rights |title=Finnish public treaty number SopS 49/1991 |access-date=2012-06-05 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210212546/http://www.finlex.fi/fi/sopimukset/sopsviite/1976/19760007?search%5Btype%5D=pika&search%5Bpika%5D=covenant%20on%20human%20rights |url-status=dead }}</ref> ====ചൈന==== [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ രണ്ടുതരമുണ്ട്. ഒരു ഓട്ടോമാറ്റിക് റൈഫിളുപയോഗിച്ച് പിന്നിൽ നിന്ന് ശരീരത്തിലേയ്ക്ക് വെടിവയ്ക്കുകയാണ് ഒരു രീതി. തലയുടെയോ കഴുത്തിന്റെയോ പിന്നിലേയ്ക്ക് ഒറ്റവെടി വയ്ക്കുകയാണ് രണ്ടാമത്തെ രീതി.<ref name="Shot at dawn!">{{cite web | url = http://www.capitalpunishmentuk.org/shooting.html | title = Shot at dawn! | accessdate = 2009-06-10 | last = Clark | first = Richard | year = 2006 | work = Capital Punishment U.K.}}</ref> ====ഇന്ത്യ==== [[മുഗൾ സാമ്രാജ്യം|മുഗൾ സാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] കുറ്റം ചെയ്യുന്ന സൈനികരെ പീരങ്കിയുടെ മുന്നിൽ കെട്ടിയശേഷം പീരങ്കി നിറയൊഴിച്ച് വധിക്കുമായിരുന്നു. മുഗളന്മാർ ആവിഷ്കരിച്ച ഈ മാർഗ്ഗം [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷുകാരും]] പിന്തുടർന്നിരുന്നു. 1857-ലെ [[1857-ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|ഇന്ത്യയുടെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തവരെ വധിക്കാൻ ഈ മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref># ^ Sahib: The British Soldier in India 1750-1914 Richard Holmes HarperCollins 2005</ref> ====ഇൻഡോനേഷ്യ==== ഇൻഡോനേഷയിലെ സാധാരണ വധശിക്ഷാരീതിയാണ് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചുകൊല്ലൽ. നെഞ്ചിലാണ് ലക്ഷ്യം വയ്ക്കുക. ഫാബിയാനസ് ടിബോ, ഡോമിൻഗ്ഗസ് ഡാ സിൽവ, മറിനുസ് റിവു എന്നിവരെ 2006-ൽ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിരുന്നു. നൈജീരിയക്കാരായ മയക്കുമരുന്ന് കള്ളക്കടത്തുകാരായ സാമുവൽ ഇവാചെക്വു ഒകോയെ, ഹാൻസെൻ ആന്തണി എന്വാഒലിസ എന്നിവരെ 2008 ജൂണിൽ നുസാകംബൻഗൻ ദ്വീപിൽ വച്ച് ഈ രീതിയുപയോഗിച്ച് വധിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news |url=http://www.thejakartapost.com/news/2008/06/28/nigerian-drug-smugglers-buried-day-after-execution.html |title=Nigerian drug smugglers buried a day after execution |date=June 28, 2008 |author=Agus Maryono and Suherdjoko |work=The Jakarta Post}}</ref> അഞ്ചു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം 2002-ലെ ബാലിദ്വീപിലെ ബോംബാക്രമണത്തിലെ പ്രതികളായി അമ്രോസി, ഇമാം സമുദ്ര, അലി ഘുഫ്രോൺ എന്നിവരെ അതേ സ്ഥലത്തുവച്ച് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കി.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7718246.stm | work=BBC News | title=Bali bomb burials stoke tensions | date=November 9, 2008 | accessdate=March 27, 2010}}</ref> ====മംഗോളിയ==== * മംഗോളിയയിൽ സോവിയറ്റ് നിയമത്തെ പിന്തുടർന്ന് .38 റിവോൾവറുപയോഗിച്ച് കഴുത്തിൽ വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷാ രീതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.<ref>[http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2010/01/14/le-president-mongol-veut-abolir-la-peine-de-mort_1291441_3216.html “Le président mongol veut abolir la peine de mort”], ''Le Monde'', January 14, 2009</ref> ====തായ്‌വാൻ==== [[തായ്‌വാൻ|തായ്‌വാനിൽ]] ഹൃദയത്തിലേക്കോ, മസ്തിഷ്കത്തിലെ ബ്രൈൻ സ്റ്റെം എന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്കോ (പ്രതി ശരീരാവയവങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യാൻ സമ്മതിച്ചാൽ തലയിലേയ്ക്കാവും വെടി വയ്ക്കുക) ഉന്നം വച്ചുള്ള ഒറ്റ വെടി ഉപയോഗിച്ചാവും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുക. വധശിക്ഷയ്ക്കു മുൻപ് ഒരു അനസ്തേഷ്യാ മരുന്നു കൊടുത്ത് പ്രതിയെ വേദനയില്ലാതെയാക്കിയിരിക്കും. ====തായ്ലാന്റ്==== [[തായ്ലാന്റ്|തായ്ലാന്റിൽ]] 1934 മുതൽ 2001വരെ ഒറ്റ ആരാച്ചാർ ഉറപ്പിച്ചുവച്ച മെഷീൻ ഗൺ ഉപയോഗിച്ച് പിന്നിൽ നിന്ന് വയ്ക്കുന്ന ഒറ്റ വെടി മൂലമാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.correct.go.th/eng/deathpenalty.htm |title=Thailand Department of Corrections: Death Penalty<!-- Bot generated title --> |access-date=2006-04-14 |archive-date=2006-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060414132740/http://www.correct.go.th/eng/deathpenalty.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://freepress.org/departments/display/9/2007/2627 The Free Press - Independent News Media - International Issues<!-- Bot generated title -->]</ref> ===അയർലാന്റ്=== 1916-ലെ ഈസ്റ്റർ കലാപത്തെത്തുടർന്ന് 16 റിബൽ നേതാക്കളിൽ 15 പേരെയും ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക നേതൃത്വം സൈനികനിയമമനുസരിച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊന്നു. പരാജയപ്പെട്ട കലാപത്തിനു ശേഷം വിമോചന നീക്കങ്ങൾക്ക് ജനപിന്തുണ ലഭിക്കാൻ കാരണം ഈ വധശിക്ഷകളാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>English, R. ''Irish Freedom'', (London, 2006), p. 264-276.</ref> ===ഇസ്രായേൽ=== [[ജോർദാൻ]] 1948-ലെ [[അറബികൾ|അറബ്]] [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലി]] [[യുദ്ധം|യുദ്ധസമയത്ത്]] [[ജറുസലേം]] വളഞ്ഞപ്പോൾ കൃത്യമായി ഇസ്രായേൽ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഷെല്ലാക്രമണം നടത്തിയത് ചാരൻ നൽകിയ വിവരമനുസരിച്ചാണോ എന്ന സംശയമുണ്ടാക്കി. ഇസ്രായേലി ഇലക്ട്രിക് കോർപറേഷനിലെ ജോലിക്കാരനായ [[Meir Tobianski|മെയിർ ടോബിയാൻസ്കി]] എന്നയാൾക്ക് ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയെല്ലാം (ആയുധ നിർമ്മാണകേന്ദ്രങ്ങൾ) വിവരമുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് അയാളെപ്പറ്റി സംശയം ഉണ്ടായി. ടോബിയാൻസ്കിയെ കാർമൽ മാർക്കറ്റ് എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും പത്തുദിവസം തടവിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് മറികടന്ന് തട്ടിക്കൂട്ടിയ ഒരു സൈനിക വിചാരണയ്ക്കുശേഷം ആറു പേർ ചേർന്ന ഒരു ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുമുണ്ടായി. അന്വേഷണശേഷം ടോബിയാൻസ്കി കുറ്റക്കാരനല്ലെന്ന് മരണശേഷം കണ്ടെത്തി. അദ്ദേഹത്തെ ഹെർസൽ മലയിൽ രണ്ടാമതും സംസ്കരിച്ചു. ടോബിയാൻസ്കിയുടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് നൽകുകയും ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ് രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്ത ഇസ്സ്ർ ബേറി എന്ന ഓഫീസറെ നരഹത്യാക്കുതത്തിന് പിന്നീട് വിചാരണ നടത്തി. അയാൾ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും പ്രസിഡന്റ് ചൈം വീസ്മാൻ മാപ്പുനൽകി.<ref>[[Nachman Ben-Yehuda]]: ''Political Assassinations by Jews: A Rhetorical Device for Justice'' (1992)</ref> ===ഇറ്റലി=== [[ഇറ്റലിയിൽ|ഇറ്റലി]] 1861-ൽ രാജ്യം ഒന്നായശേഷം ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചു കൊല്ലുക എന്ന ഒറ്റ വധശിക്ഷാരീതി മാത്രമേ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. സൈനികർക്കും സാധാരണക്കാർക്കും ഇത് ബാധകമായിരുന്നു. അവസാന വധശിക്ഷ 1947 മാർച്ചിന് നടന്നു. ട്യൂറിനടുത്തുള്ള ബാസെ ഡി സ്റ്റ്യൂറ എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച് മോഷണവും കൊലപാതകവും നടത്തി എന്ന കുറ്റത്തിന് ഫ്രാൻസെസ്കോ ലാ ബാർബെറ, ജിയോവാനി പ്യൂലിയോ, ഗിയോവാനി ഡി'ലോഗറ്റി എന്നിവരെയായിരുന്നു അവസാനമായി വെടിവച്ചു കൊന്നത്. ഇതിനു ശേഷം പുതുതായി നിലവിൽ വന്ന റിപ്പബ്ലിക്കിലെ ഭരണഘടന രാജ്യദ്രോഹം പോലെയുള്ള ചില കുറ്റങ്ങളൊഴിച്ചുള്ള അവസരങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. 1947-നു ശേഷം ഇറ്റലിയിൽ ആരെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയമാക്കിയിട്ടില്ല. 2007-ൽ മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്തു. ===മെക്സിക്കോ=== മെക്സിക്കോയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടസമയത്ത് സ്വാതന്ത്ര്യം ആവശ്യപ്പെട്ട മിഗുവേൽ ഹിഡാൽഗോ, ഹോസെ മരിയ മോറെലോസ് തുടങ്ങിയ പല ജനറൽമാരെയും സ്പെയിൻ നിയോഗിച്ച ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുകൾ വെടിവച്ച് കൊന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name="knownHist">Known history of the Mexican Revolution</ref> 1867-ൽ മാക്സിമിലിയൻ ചക്രവർത്തിയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല ജനറൽമാരെയും സെറോ ഡെ ലാസ് കാമ്പെനാസിൽ വച്ച് എതിരാളികൾ വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.<ref name="knownHist"/> [[മാനെ]] ഈ സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കി "മാക്സിമിലിയൻ ചക്രവർത്തിയുടെ വധം" എന്ന പേരിൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങളിലൂടെ അനശ്വരമാക്കി. ഈ രീതിയായിരുന്നു (പ്രത്യേകിച്ച് മെക്സിക്കൻ വിപ്ലവസമയത്തും ക്രിസ്റ്റെറോ യുദ്ധസമയത്തും) മെക്സിക്കോയിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന സാധാരണ രീതി.<ref name="knownHist"/> ഈ കാലത്തിനു ശേഷം മരണശിക്ഷ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൽ 22-ൽ പെടുത്തിയ ചില കുറ്റങ്ങൾക്കു മാത്രമായി ചുരുക്കി. 2008 ജൂൺ 18-ന് മരണശിക്ഷ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കി.<ref>{{Cite web |url=http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/9/23.htm?s= |title=Mexican Constitution, Article 22 |access-date=2012-06-05 |archive-date=2008-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081026021546/http://info4.juridicas.unam.mx/ijure/fed/9/23.htm?s= |url-status=dead }}</ref> ===നെതർലാന്റ്സ്=== രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് ഉദ്ദേശം 3000 ആൾക്കാരെ നാസി ജർമനിയുടെ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുകൾ കൊലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വധിക്കപ്പെട്ട ചിലർ സൈനികക്കോടതിയാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ വഴിപോക്കരെയും മറ്റും ഭീതി പടർത്തുകയും ഭരണകൂടത്തിനെ എതിർക്കുന്നവർക്ക് മാതൃകയാവാനും വേണ്ടി പിടികൂടി വെടിവച്ച് കൊന്നിരുന്നു. ഒരു മുതിർന്ന ജർമൻ ഓഫീസറായ ഹാൻസ് ആൽബിൻ റൗട്ടർ എന്നയാൾക്കു നേരേയുണ്ടായ വധശ്രമത്തിനു ശേഷം ഏകദേശം 300 പേരെ പരസ്യമായി വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഡച്ച് നാസി നേതാവായിരുന്ന ആന്റൺ മ്യൂസ്സർട്ടിനെ യുദ്ധശേഷം 1946 മേയ് 7-ന് ഹേഗിനടുത്തുവച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി.<ref>"Dutch Nazi Executed," ''Amarillo Globe'', May 7, 1946, p1</ref> ===നോർവേ=== രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് നാസി അനുഭാവമുണ്ടായിരുന്ന നാസ്ജോണൽ സാംലിങ് എന്ന പാർട്ടിയുടെ നേതാവ് ദിഡ്കൺ ക്വിസ്ലിംഗ് എന്നയാളെ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റത്തിന് 1946 ഒക്ടോബർ 24-ന് അകേർഷസ് കോട്ടയിൽ വച്ച് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊന്നു.<ref>Knudsen, Harald Franklin. I was Quisling's Secretary, Britons Publishing Co., 1967, p. 176</ref> ===ഫിലിപ്പീൻസ്=== ഫെർഡിനന്റ് മാർകോസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് മയക്കുമരുന്നു കടത്ത് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വധശിക്ഷ നൽകത്തക്ക കുറ്റമായിരുന്നു. ലിം സെങ് എന്നയാളെ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് വധശിക്ഷാരീതി വിഷം കുത്തിവയ്ക്കലായി മാറി. 2006 ജൂൺ 24-ന് പ്രസിഡന്റ് ഗ്ലോറിയ മകാപഗൽ-അറോയോ റിപ്പബ്ലിക് ആക്റ്റ് 9346 പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിഞ്ഞിരുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പ്രതികളുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമാക്കി കുറയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref>Sun Star Cebu. 25 June 2006. [http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html Arroyo kills death law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617190404/http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html |date=2008-06-17 }}</ref> ===യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്=== യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന പ്രധാന രീതി ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവയ്ക്കലാണ്.<ref>[https://web.archive.org/web/20030826141548/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE250012002?open&of=ENG-ARE United Arab Emirates (UAE): Death penalty], ''Amnesty International (Urgent Action)'', April 3, 2002.</ref> ===ബ്രിട്ടൻ=== ബ്രിട്ടന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് യുദ്ധസമയത്തും, സായുധകലാപങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരുമ്പോഴും സൈന്യത്തിൽ കലാപമുണ്ടാകുമ്പോഴും മറ്റുമാണ്. ഇപ്പോൾ വധശിക്ഷ പൂർണമായും നിരോധിക്കപ്പെട്ടതോടൊപ്പം വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയും ഇല്ലാതെയായി. [[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ട്രേലിയൻ]] പട്ടാളക്കാരായ ബ്രേക്കർ മോറാന്റ്, പീറ്റർ ഹാൻഡ്കോക്ക് എന്നിവരെ രണ്ടാം ബോയർ യുദ്ധത്തിനിടെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾ ചെയ്തതിന് 1902 ഫെബ്രുവരി 27-ന് വെടിവച്ചു കൊല്ലുകയുണ്ടായി. അതിനു ശേഷം അവർക്ക് നീതിയുക്തമായ വിചാരണ നൽകപ്പെട്ടോ എന്ന സംശയമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. രണ്ടു ലോകമഹായുദ്ധക്കാലത്തും ടവർ ഓഫ് ലണ്ടൻ വധശിക്ഷാവേദിയായിട്ടുണ്ട്. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് പിടികൂടപ്പെട്ട 11 ജർമൻ ചാരന്മാരെ 1914-നും 1916-നും ഇടയിൽ വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധക്കാലത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ട എല്ലാ ചാരന്മാരെയും ഈസ്റ്റ് ലണ്ടൻ സെമിത്തേരിയിലാണ് മറവു ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.stephen-stratford.co.uk/wwi_spying.htm |title=British Military & Criminal History in the period 1900 to 1999 -- German Spies caught in the UK during the First World War (1914-18) |access-date=2012-06-06 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412093020/http://www.stephen-stratford.co.uk/wwi_spying.htm |url-status=dead }}</ref> 1941 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ജർമൻ ചാരനായ ജോസഫ് ജേക്കബ്സിനെ വെടിവച്ചു കൊന്നു. പ്രൈവറ്റ് തോമസ് ഹൈഗേറ്റ് ഒളിച്ചോട്ടക്കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട അവസാന ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികനാണ്. ഇദ്ദേഹത്തെ 1916-ൽ ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധ സമയത്ത് വെടിവച്ചു കൊന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ 346 സൈനികരെ ഒളിച്ചോട്ടം, ഭീരുത്വം, കൊലപാതകം തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരിൽ പലരും പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ്സ് ഡിസോർഡർ എന്ന അസുഖം ബാധിച്ചിരുന്നവരാകാം എന്ന അഭിപ്രായമുയർന്നിട്ടുണ്ട്. സോട്ട് അറ്റ് ഡോൺ എന്ന സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം ഈ പട്ടാളക്കാർ എന്തിനാണ് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത് എന്ന് കണ്ടെത്തുകയാണ്.<ref>[http://www.shotatdawncampaignirl.org/ The Shot at Dawn Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827160111/http://www.shotatdawncampaignirl.org/|date=2008-08-27}} The New Zealand government [[Pardon|pardoned]] its troops in 2000; the British government in 1998 expressed sympathy for the executed, and in 2006 the [[Secretary of State for Defence]] announced a full pardon for all 306 executed soldiers from the First World War.</ref><ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2006/08/16/npardon16.xml The Daily Telegraph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014030325/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2006%2F08%2F16%2Fnpardon16.xml |date=2007-10-14 }}, Ben Fenton, August 16, 2006, accessed October 14, 2006</ref> ഷോട്ട് അറ്റ് ഡോൺ മെമോറിയൽ ഈ പട്ടാളക്കാരുടെ ഓർമയ്ക്കായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ==കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ== കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലൽ ഒരു വധശിക്ഷാ രീതിയാണ്. ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ മറ്റൊരാൾക്കു നേരേ അയാൾ മരിക്കുന്നതുവരെ കല്ലെറിയുകയാണ് ശിക്ഷാരീതി. ആൾക്കൂട്ടത്തിലെ ഒരാളെയും [[മരണം|മരണത്തിന്]] കാരണക്കാരനായി കണ്ടെത്താനാവില്ല. പക്ഷേ കൂട്ടത്തിലെ എല്ലാവർക്കും മരണത്തിൽ നൈതികമായ പങ്കുണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. മറ്റുള്ള വധശിക്ഷകളിലെ ആരാച്ചാരുടെ പങ്കുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മറ്റു ശിക്ഷാ രീതികളേക്കാൾ സാവധാനത്തിലാണ് ഇത് നടക്കുക. ഈ രീതിയിലുള്ള മരണം പീഡനത്തിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. ====[[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]]==== [[താലിബാൻ]] സർക്കാർ നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് തലസ്ഥാനമായ [[കാബൂൾ|കാബൂളിന്റെ]] ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ]] പല പ്രദേശങ്ങളും യുദ്ധപ്രഭുക്കളുടെയും ഗോത്രമൂപ്പന്മാരുടെയും നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ നിയമവ്യവസ്ഥ ഓരോ പ്രദേശത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും; നേതാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ വിശ്വാസങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ച് മാറിമറിഞ്ഞ് വന്നിരുന്നു. നിയമമില്ലാത്ത ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലലും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയമായ കാരണങ്ങളാൽ പലപ്പോഴും ഇത്തരം കൊലപാതകങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. താലിബാൻ അധികാരത്തിൽ വന്നശേഷം പല കുറ്റങ്ങളുടെയും ഔദ്യോഗിക ശിക്ഷ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലലായി മാറി. 2001-നു ശേഷം അമേരിക്കൻ അധിനിവേശത്തോടെ കോടതി വിധിക്കുന്ന വധശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലലിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അവസാനിച്ചു. പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ഇത് അനൗദ്യോഗികമായി നടക്കുന്നുണ്ട്.<ref name = "afghan">{{cite web |url=http://news.spirithit.com/index/society/more/afghan_police_probe_woman_stoning_over_adultery |title=Afghan Police Probe Woman Stoning Over Adultery |publisher=''SpiritHit News'' via [[IslamOnline.net]] |date=April 25, 2005 |accessdate=2010-09-23 |archive-date=2010-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100912113110/http://news.spirithit.com/index/society/more/afghan_police_probe_woman_stoning_over_adultery/ |url-status=dead }}</ref><ref>The Hindu, "Taliban stones couple to death in northern Afghanistan", Dubai, August 16, 2010, [http://www.thehindu.com/news/international/article574389.ece thehindu.com]</ref> വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധത്തിന് താലിബാൻ വിധിച്ച വധശിക്ഷ കുണ്ടുസ് പ്രവിശ്യയിൽ 2010 ഓഗസ്റ്റ് 15-0ന് നടക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news| url=http://www.foxnews.com/world/2010/08/16/taliban-stone-couple-adultery-afghanistan/ |agency=Associated Press |title=Taliban Stone Couple for Adultery in Afghanistan |date=August 16, 2010| accessdate=August 16, 2010 |work=Fox News}}</ref> ====[[ഇൻഡോനേഷ്യ]]==== 2009-ൽ [[ഇൻഡോനേഷ്യ|ഇൻഡോനേഷ്യയുടെ]] അകെഹ് പ്രവിശ്യയിൽ വിവാഹേതരബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലാനുള്ള നിയമം കൊണ്ടുവന്നു.<ref>Katie Hamann [http://www.voanews.com/english/news/Acehs-Sharia-Law-Still-Controversial-in-Indonesia-80257482.html Aceh's Sharia Law Still Controversial in Indonesia] ''[[Voice of America]]'' 29 December 2009</ref> ഈ നിയമം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതായുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ടുകളും ഇതുവരെ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല. ====ഇസ്രായേൽ==== പ്രാചീന ഇസ്രായേലിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നടന്നിരുന്നു. മിഷ്ന പ്രകാരം താഴെപ്പറയുന്നവരെയാണ് കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലേണ്ടത്.<ref>[[Sanhedrin (tractate)|Sanhedrin]] Chapter 7, p.&nbsp;53a [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Talmud/sanhedrin7.html], in Hebrew: [http://www.mechon-mamre.org/b/l/l4407.htm]</ref> "കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ ഈപ്പറയുന്ന പാപികൾക്ക് ബാധകമാണ് – אלו הן הנסקלין *അമ്മയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – הבא על האם *അച്ഛന്റെ ഭാര്യയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל אשת האב *മകന്റെ ഭാര്യയോട് ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל הכלה *സ്വവർഗസംഭോഗത്തിലേർപ്പെടുന്നവൻ – ועל הזכור *കന്നുകാലികളെ ഭോഗിക്കുന്നവൻ – ועל הבהמה *കന്നുകാലികൾക്കു മുന്നിൽ വസ്ത്രമഴിക്കുന്ന സ്ത്രീ – והאשה המביאה את הבהמה *ദൈവദോഷം പറയുന്നവർ – והמגדף *വിഗ്രഹാരാധനക്കാർ – והעובד עבודת כוכבים *കുട്ടികളെ മൊലേക്കിന് ബലി നൽകുന്നവർ – והנותן מזרעו למולך *ആത്മാക്കളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുന്നവർ – ובעל אוב *മന്ത്രവാദികൾ – וידעוני *സാബത്ത് നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നവർ – והמחלל את השבת *അച്ഛനെയോ അമ്മയെയോ ചീത്തപറയുന്നവർ – והמקלל אביו ואמו *വിവാഹനിശ്ചയം ചെയ്ത സ്ത്രീയെ ആക്രമിക്കുന്നവർ – והבא על נערה המאורסה *വിഗ്രഹാരാധന നടത്താൻ മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവർ – והמסית *ഒരു പട്ടണത്തെ മുഴുവൻ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നവർ – והמדיח *മന്ത്രവാദി (പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ) – והמכשף *മാതാപിതാക്കളെ എതിർക്കുന്ന പുത്രൻ – ובן סורר ומורה" ജൂതമത്തിൽ ഈ ശിക്ഷാരീതി നടപ്പിലാക്കിയിരുന്ന സന്ദർഭങ്ങളെപ്പറ്റി വളരെ വിരളമായേ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. ബൈബിളിൽ മൂന്നിടത്ത് മനുഷ്യരെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊന്നതിനെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചാറ് സന്ദർഭങ്ങളിൽ നിയമാനുസൃതമല്ലാതെ മനുഷ്യരെ കല്ലെറിയുന്നതായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. [[ജോഷ്വയുടെ പുസ്തകം]] (7, 24) എന്ന ഭാഗത്ത് [[ജെറിക്കോ]] എന്ന കനാൻകാരുടെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് മോഷ്ടിച്ച ധനം ഒളിപ്പിച്ചു വച്ചതിന് അചാൻ (עכן) എന്നയാളെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലുന്നതിന്റെ വിശദമായ പരാമർശമുണ്ട്. ====[[ഇറാഖ്]]==== 2007-ൽ ദു'അ ഖലീൽ അസ്വാദ് എന്ന യസീദി പെൺകുട്ടിയെ അവളുടെ ഗോത്രക്കാർ വടക്കൻ ഇറാഖിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊന്നു.<ref>{{cite web |title=Iraq: Amnesty International appalled by stoning to death of Yezidi girl and subsequent killings |publisher=[[Amnesty International]] |date=April 27, 2007 |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE14/027/2007/en/dom-MDE140272007en.html |access-date=2021-08-18 |archive-date=2008-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080606004300/http://web.archive.org/web/20080606004300/www.amnesty.org/en/library/asset/MDE14/027/2007/en/dom-MDE140272007en.html |url-status=dead }}</ref> ====[[ഇറാൻ]]==== കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നിയമപരമാണെങ്കിലും ഇറാനിലെ ന്യായാധിപർ 2002 മുതൽ ഇത് നടപ്പാക്കുന്നത് നിറുത്തി വച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2006-ലും 2007-ലും കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലാനുള്ള ശിക്ഷ വീണ്ടും വിധിക്കപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. In 2008, Iran's judiciary decided to fully scrap the punishment from the books in a legislation submitted to parliament for approval.<ref name="afp.google.com">{{cite web |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iZ7aTbPW-vzYtgdxmx1O5Iok-CMQ |title=Iran to scrap death by stoning |publisher=[[Agence France-Presse|AFP]] |date=Aug 6, 2008 |accessdate=2010-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202094151/http://afp.google.com/article/ALeqM5iZ7aTbPW-vzYtgdxmx1O5Iok-CMQ |archivedate=2008-12-02 |url-status=dead }}</ref> ഇറാനിലെ ഇസ്ലാമിക പീനൽ കോഡ് നവീകരിച്ച് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള ശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനുള്ള ശ്രമം നടന്നുവരികയായിരുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.takepart.com/news/2009/06/23/iran-parliament-plans-to-end-stoning |title=Iran Parliament Plans to End Stoning |publisher=Take Part – Inspiration to Action |author=Caroline Keichian |accessdate=2010-09-23 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710064928/http://www.takepart.com/news/2009/06/23/iran-parliament-plans-to-end-stoning |url-status=dead }}</ref> 2012-ൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള നിയമം നിലവിൽ വന്നെങ്കിലും എന്നു മുതലാണ് അത് പ്രാബല്യത്തിൽ വരികയെന്ന് വ്യക്തമല്ല. ആധുനികകാലത്ത് 1983-ൽ ഇസ്ലാമിക പീനൽ കോഡ് നിലവിൽ വരും വരെ ഇറാനിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. പല മുസ്ലീം മത പണ്ഠിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ ഇസ്ലാമികമാണെങ്കിലും ശിക്ഷ വിധിക്കാനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ കഠിനമാണ്. വിവാഹേതര ലൈംഗിക ബന്ധമെന്ന കുറ്റം തെളിയിക്കാനാവശ്യമായ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായതുകാരണം ഈ ശിക്ഷ വളരെ വിരളമായേ നടപ്പാവുകയുള്ളൂ. ====ഗ്രീസ്==== പുരാതന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിന്റെ]] ചരിത്രത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[ലൈസിഡാസ്]] എന്നയാളുടെ ശിക്ഷയെപ്പറ്റി [[ഹെറോഡോട്ടസ്]] തന്റെ ''ഹിസ്റ്ററീസ്'' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഒൻപതാം പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. പുരാതന ഗ്രീക്ക് മിത്തുകളിലും കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലൽ പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈഡിപ്പസ് തന്റെ പിതാവിനെയാണ് താൻ വധിച്ചതെന്നറിയുമ്പോൾ തന്നെ കല്ലെറിഞ്ഞ് കൊല്ലാനാവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ====[[നൈജീരിയ]]==== ശരീയത്ത് നിയമം മുസ്ലീങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള വടക്കൻ നൈജീരിയയിൽ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടത് 2000-ത്തിലാണ്. ഇതിനു ശേഷം പത്തിൽ കൂടുതൽ നൈജീരിയൻ മുസ്ലീം സ്ത്രീകളെ വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധം മുതൽ സ്വവർഗഭോഗം വരെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയുണ്ടായി. പക്ഷെ ഈ വധശിക്ഷകളൊന്നും നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ശിക്ഷാവിധികൾ അപ്പീൽ വാദത്തിൽ തള്ളിപ്പോവുകയോ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് ജയിൽ ശിക്ഷയായി കുറയ്ക്കുകയോ ആണ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.<ref>{{cite news|last=Jacinto|first=Leela|title=Nigerian Woman Fights Stoning Death|url=http://abcnews.go.com/International/story?id=80062&page=1|accessdate=8 June 2011|newspaper=ABC News International|date=18 Mar 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Gay Nigerians face Sharia death|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6940061.stm|accessdate=8 June 2011|newspaper=BBC News|date=10 Aug 2007}}</ref><ref>{{cite news|last=Coleman|first=Sarah|title=Nigeria: Stoning Suspended|url=http://www.worldpress.org/Africa/1668.cfm|accessdate=8 June 2011|newspaper=World Press|date=Dec 2003}}</ref> ====[[സൗദി അറേബ്യ]], [[സുഡാൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ==== നിയമപരമായ നടപടികളോട് കൂടിയോ അല്ലാതെയോ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലൽ സൗദി അറേബ്യയിലും സുഡാനിലും നടക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name = "ISHR">{{cite web |url=http://www.ishr.org/index.php?id=857 |title=Abolish Stoning and Barbaric Punishment Worldwide! |publisher=[[International Society for Human Rights]] |accessdate=2010-09-23 }}</ref> സുഡാനിൽ കല്ലെറിഞ്ഞുകൊല്ലൽ ശിക്ഷകൾ നിയമപരമായി നടക്കാറില്ല. അപ്പീൽ കോടതിയിലോ സുപ്രീം കോടതിയിലോ അവ തള്ളിപ്പോവുകയാണ് പതിവ്. ====[[സൊമാലിയ]]==== 2008 ഒക്ടോബറിൽ അയിഷോ ഇബ്രാഹിം ധുഹ്ലോ എന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെ സൊമാലിയയിലെ ഒരു ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ കഴുത്തുവരെ കുഴിച്ചിട്ടശേഷം ആയിരത്തോളം ആൾക്കാരുടെ സാനിദ്ധ്യത്തിൽ കല്ലെറിഞ്ഞു കൊന്നു. ഇസ്ലാമിക തീവ്രവാദികൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന കിസ്മായോ നഗരത്തിലെ ശരിയ കോടതിയിൽ വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധക്കുറ്റം സമ്മതിച്ച ശേഷമാണ് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയത് എന്നായിരുന്നു വാദം. തീവ്രവാദികളുടെ വാദത്തിൽ അവൾ ശരിയ നിയമമനുസരിച്ച് ശിക്ഷ വിധിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുവത്രേ.<ref>{{Cite news|url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7694397.stm|title = Somali woman executed by stoning|date = 2008-10-27|publisher = ''BBC News'' |accessdate = 2008-10-31}}</ref> മറ്റു സ്രോതസ്സുകൾ നൽകിയ വിവരം പെൺകുട്ടി കരയുകയായിരുന്നുവെന്നും ദയയ്ക്കായി യാചിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുമാണ്. ബലം പ്രയോഗിച്ചാണ് അവളെ കഴുത്തു വരെ കുഴിയിൽ മൂടിയതത്രേ.<ref>{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7708169.stm | publisher=''BBC News'' | title=Stoning victim 'begged for mercy' | date=2008-11-04 | accessdate=2010-05-24}}</ref> [[ആമ്നസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ]] എന്ന സംഘടന പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കിയത് ആ പെൺകുട്ടിക്ക് 13 വയസ്സേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ എന്നും [[അൽ-ഷഹാബ്]] തീവ്രവാദികൾ അവളെ തടവിലാക്കുന്നതിനു മുൻപ് മൂന്നാണുങ്ങൾ അവളെ കൂട്ടബലാത്സംഗം ചെയ്തിരുന്നു എന്നുമാണ്.<ref>{{cite web|url = http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|title = Somalia: Girl stoned was a child of 13|date = 2008-10-31|publisher = [[Amnesty International]]|accessdate = 2008-10-31|archiveurl = https://archive.today/20120718080538/http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|archivedate = 2012-07-18|url-status = live}}</ref> 2009 ഡിസംബറിൽ മൊഹമ്മദ് അബുകർ ഇബ്രാഹിം എന്നയാൾ വിവാഹേതര ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു എന്ന് [[ഹിസ്ബുൾ ഇസ്ലാം]] തീവ്രവാദ സംഘടന ആരോപിച്ച് കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news |url = http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1235763/Pictured-Islamic-militants-stone-man-death-adultery-Somalia-villagers-forced-watch.html |title = Pictured: Islamic militants stone man to death for adultery in Somalia as villagers are forced to watch |date=2009-12-14 |publisher = ''[[Daily Mail]]'' |accessdate = 2009-12-14 |location=London}}</ref> ===മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ=== കൊലപാതകത്തിനും മറ്റ് അക്രമങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്ന ചില രാജ്യങ്ങൾ മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാറില്ല. താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നത് മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റാണ്. {{flagcountry|അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ}}<br /> {{flagcountry|ബംഗ്ലാദേശ്}}<br /> {{flagcountry|ബ്രൂണൈ}}<br /> {{flagcountry|ചൈന}}<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8432351.stm|title=Akmal Shaikh told of execution for drug smuggling|date=28 December 2009|accessdate=29 December 2009 |work=BBC News}}</ref><br/> {{flagcountry|Taiwan|ROC}}<ref>{{cite web|url=http://law.moj.gov.tw/LawClass/LawContent.aspx?PCODE=C0000008|title=毒品危害防制條例 |date=20 May 2009|accessdate=4 May 2010}}</ref> <br /> {{flagcountry|EGY}}<br /> {{flagcountry|ഇന്തോനേഷ്യ}}<br /> {{flagcountry|ഇറാൻ}}<br /> {{flagcountry|ഇറാഖ്}}<br /> {{flagcountry|KWT}}<br /> {{flagcountry|LAO}}<br /> {{flagcountry|മലേഷ്യ}}<br /> {{flagcountry|OMN}}<br /> {{flagcountry|പാകിസ്താൻ}}<br /> {{flagcountry|സൗദി അറേബ്യ}}<br /> {{flagcountry|സിംഗപ്പൂർ}}<br /> {{flagcountry|SOM}}<br /> {{flagcountry|ശ്രീലങ്ക}}<br /> {{flagcountry|THA}}<br /> {{flagcountry|വിയറ്റ്നാം}}<br /> {{flagcountry|ARE}}<br /> {{flagcountry|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/usc_sec_18_00003591----000-.html US Code (18 U.S.C. 3591)], [[Federal Death Penalty Act of 1994]]</ref><br /> {{flagcountry|ZWE}} ===കുട്ടിക്കുറ്റവാളികൾ=== 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള കുറ്റവാളികൾക്ക് വധശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നത് ഇപ്പോൾ പ്രായേണ കുറവാണ്. പ്രായപൂർത്തിയായി എന്നു കണക്കാക്കുന്നത് മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും 18 വയസാകുമ്പോഴാണ്. കുറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ 18 വയസ്സിനു താഴെ പ്രായമുണ്ടായിരുന്ന കുറ്റവാളികൾക്ക് 1990-നു ശേഷം ചൈന, കോംഗോ, ഇറാൻ, നൈജീരിയ, പാകിസ്താൻ, സൗദി അറേബ്യ, സുഡാൻ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, യെമെൻ എന്നീ 9 രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |title=Juvenile executions (except US) |publisher=Internationaljusticeproject.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726182207/https://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |url-status=dead }}</ref> ചൈനയിലും<!--Refer to it as PRC to avoid confusion with the ROC on Taiwan-->, പാകിസ്താനിലും, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും യെമനിലും, ഇറാനിലും ഇതിനു ശേഷം 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ചെയ്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിറുത്തലാക്കി.<ref>{{cite web|url=http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-facts-eng|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080709010807/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-facts-eng|archivedate=2008-07-09|title=Amnesty International|publisher=Web.amnesty.org|accessdate=23 August 2010|url-status=live}}</ref><ref name=autogenerated2>{{cite web|url=http://www.iranwpd.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=3066:iran-changes-law-for-execution-of-juveniles&Itemid=64 |title=Iran changes law for execution of juveniles |publisher=Iranwpd.com |date=10 February 2012 |accessdate=30 April 2012}}</ref><ref name=autogenerated1>{{cite web |author=DigitalSecure Ltd. HyperMedia Co. Negaresh NewsRoom Ver 5.0 |url=http://ghanoononline.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=19&Id=16270 |title=ghanoononline.ir |publisher=ghanoononline.ir |accessdate=30 April 2012 |archive-date=2012-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213111337/http://www.ghanoononline.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=19&Id=16270 |url-status=dead }}</ref> ഇതിനു ശേഷം 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ചെയ്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് 61 ആൾക്കാർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടതായി ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |author=› List of executions since 1990 |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |title=Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archiveurl=https://archive.today/20120722092245/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |archivedate=2012-07-22 |url-status=live }}</ref> ചൈനയിൽ നിയമം ഇതനുവദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ നടക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|title=Stop Child Executions! Ending the death penalty for child offenders|publisher=Amnesty International|year=2004|accessdate=12 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071222034811/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|archivedate=2007-12-22|url-status=dead}}</ref> 1642 നു ശേഷം അമേരിക്കയിൽ ഏകദേശം 365<ref>{{cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&did=203#execsus |title=Execution of Juveniles in the U.S. and other Countries |publisher=Deathpenaltyinfo.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2006-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818232426/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&did=203#execsus |url-status=dead }}</ref> കുട്ടിക്കുറ്റവാളികളെ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും ഫെഡറൽ സർക്കാരും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>Rob Gallagher, [https://web.archive.org/web/20060615094320/http://users.bestweb.net/~rg/execution/JUVENILE.htm Table of juvenile executions in British America/United States, 1642–1959]</ref> അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സുപ്രീം കോടതി 16 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ പാടില്ല എന്ന് തോംസൺ v. ഓക്ലഹോമ കേസിൽ 1988-ൽ വിധിക്കുകയുണ്ടായി. 2005-നും 2008-നും ഇടയിൽ ഇറാൻ, പാകിസ്താൻ, സൗദി അറേബ്യ, സുഡാൻ, യെമൻ, എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ കുട്ടിക്കുറ്റവാളികൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകിയിട്ടുണ്ടത്രേ.<ref>{{cite web |url=http://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |title=HRW Report |publisher=Hrw.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2008-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113084648/http://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |url-status=dead }}</ref> ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കൺവെൻഷൻ (കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള കൺവെൻഷൻ) 37(എ) വകുപ്പു പ്രകാരം കുട്ടികൾക്ക് ശിക്ഷ നൽകുവാൻ പാടില്ല. ഇത് സൊമാലിയയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളും ഒഴികെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>UNICEF, [http://www.unicef.org/crc/index_30229.html Convention of the Rights of the Child – FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125094459/http://www.unicef.org/crc/index_30229.html |date=2016-01-25 }}: "The Convention on the Rights of the Child is the most widely and rapidly ratified human rights treaty in history. Only two countries, Somalia and the United States, have not ratified this celebrated agreement. Somalia is currently unable to proceed to ratification as it has no recognised government. By signing the Convention, the United States has signaled its intention to ratify, but has yet to do so."</ref> മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനുമുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സബ് കമ്മീഷൻ പറയുന്നത് കുട്ടികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിനെതിരാണെന്നാണ്. രാഷ്ട്രീയവും പൊതുവുമായ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ധാരണയിലും (International Covenant on Civil and Political Rights) ഭൂരിഭാഗം രാഷ്ട്രങ്ങളും പങ്കാളികളാണ്. ഈ ധാരണയുടെ 6.5 വകുപ്പും 18 വയസിൽ താഴെയുള്ളവരുടെ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നതിനെതിരാണ്. ==മനുഷ്യത്വത്തോടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് പ്രദേശത്ത് പണ്ടൊക്കെ പരസ്യ വധശിക്ഷകൾ വളരെ വലിയ ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ സാനിദ്ധ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന മാന്യവും സൗമ്യവുമായ ചടങ്ങുകളായിരുന്നു. ഒരു സുവിശേഷസന്ദേശവും, പ്രദേശത്തെ പാതിരിമാരുടെയും രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും സന്ദേശങ്ങളും ആൾക്കൂട്ടം ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് കേൾക്കുമായിരുന്നു.<ref>[http://calebadams.org/news_article.htm Article from the ''Connecticut Courant''] (1 December 1803)</ref><ref>[http://calebadams.org/index.htm The Execution of Caleb Adams], 2003</ref> ലോകത്തിലെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും വേദന കുറഞ്ഞതും മനുഷ്യത്വപരവുമായ വധശിക്ഷകളിലേയ്ക്ക് മാറുന്നതായാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ഫ്രാൻസ് ഗില്ലറ്റിൻ എന്ന യന്ത്രം പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനസമയത്ത് വികസിപ്പിച്ചത് ഇതിനായാണ്. ബ്രിട്ടൺ ക്വാർട്ടറിംഗ് എന്ന ശിക്ഷാരീതി പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യസമയത്ത് നിറുത്തിവച്ചു. വീഴ്ച്ചാ ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല]] നിറുത്തലാക്കി ദൈർഘ്യം കൂടിയ തൂക്കിക്കൊല മിക്ക സ്ഥലങ്ങളിലും നിലവിൽ വന്നു. പേർഷ്യയിലെ ഷാ പീരങ്കിയിൽ നിന്ന് വെടിയുർതിർക്കുകയും, കഴുത്തു മുറിക്കുകയും മറ്റുമായ രീതികൾ കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{cite web|url=http://explorion.net/ride-india-across-persia-and-baluchistan/chapter-vii-ispahan-shiraz?page=3&quicktabs_3=1 |title=• Travel & Exploration • A Ride to India across Persia and Baluchistan • CHAPTER VII. ISPAHAN – SHIRAZ |publisher=Explorion.net |accessdate=23 February 2011}}</ref> അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വൈദ്യുതക്കസേരയും ഗ്യാസ് ചേമ്പറും പോലുള്ള മനുഷ്യത്വപരമായതെന്ന് കരുതുന്ന രീതികൾ നിലവിൽ വന്നു. ഇവയെയും വിഷം കുത്തിവയ്ക്കൽ പോലെയുള്ള രീതികൾ പുറന്തള്ളിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ചില രാജ്യങ്ങൾ വീഴ്ച്ചാ ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ തൂക്കിക്കൊലയും, ശിരച്ഛേദവും, കല്ലെറിഞ്ഞുള്ള വധശിക്ഷയും മറ്റും നടത്താറുണ്ട്. ==വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== ചൈനയിൽ 747 മുതൽ 759 വരെയും ജപ്പാനിൽ 818 മുതൽ 1156 വരെയും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://eos.kokugakuin.ac.jp/modules/xwords/entry.php?entryID=1472 |title=Encyclopedia of Shinto |publisher=kokugakuin.ac.jp |accessdate=5 September 2011}}</ref> [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] 1395-ൽ എഴുതപ്പെട്ട ലൊല്ലാർഡിന്റെ 12 തീർപ്പുകളിൽ മരണശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ പരസ്യപ്രസ്താവന ഉൾപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. [[തോമസ് മൂർ|സർ തോമസ് മൂറിന്റെ]] [[ഉട്ടോപ്പിയ]] എന്ന 1516-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ പുസ്തകം മരണശിക്ഷയുടെ ഗുണങ്ങളെപ്പറ്റി സംവാദരീതിയിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു തീർപ്പ് പുസ്തകത്തിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1764-ൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായ [[സീസർ ബെക്കാരിയ]] എന്നയാളുടെ ''Dei Delitti e Delle Pene'' (കുറ്റങ്ങളെയും ശിക്ഷകളെയും പറ്റി) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ബെക്കാരിയ പീഠനത്തിന്റെയും വധശിക്ഷയുടെ അനീതിയും സാമൂഹ്യ ഉന്നമനത്തന്നുള്ള മാർഗ്ഗം എന്ന നിലയിലുള്ള ഉപയോഗശൂന്യതയും വെളിവാക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഹോളി റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ലിയോപോൾഡ് രണ്ടാമൻ ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി ഓഫ് ടസ്കാനി എന്ന സ്ഥലത്ത് വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. ഇതായിരുന്നു ആധുനികകാലത്ത് വധശിക്ഷ സ്ഥിരമായി നിറുത്തലാക്കിയ ആദ്യ സംഭവം. 1786 നവംബർ 30-ന് പീനൽ കോഡ് പുതുക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വധശിക്ഷകൾ ഇല്ലാതെയാക്കി. [[File:Leopold II as Grand Duke of Tuscany by Joseph Hickel 1769.jpg|thumb|upright|പീറ്റർ ലിയോപോൾഡ് രണ്ടാമൻ. ഗ്രാന്റ് ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് ടസ്കാനി. ജോസഫ് ഹിക്കൽ 1769-ൽ രചിച്ചത്]] [[റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്]] 1849-ൽ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. [[വെനസ്വേല]] 1863-ലും [[സാൻ മറിനോ]] 1865-ലും മരണശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. സാൻ മറിനോയിലെ അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത് 1468-ലായിരുന്നു. [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിൽ]] 1852-ലും 1863-ലും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാൻ ശ്രമം നടന്നെങ്കിലും 1867-ലാണ് വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത്. [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] 1976-ലും, [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിൽ]] 1981-ലും, [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] 1973-ലും, (പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ 1984 വരെ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു) വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. 1977-ൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന|ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ]] പൊതുസഭ വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറച്ചുകൊണ്ടുവരുക എന്നത് നല്ലതാണെന്ന് പ്രമേയം പാസാക്കി. അന്തിമലക്ഷ്യം വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണത്രേ.<ref>{{cite web|url=http://www.newsbatch.com/deathpenalty.htm |title=Death Penalty |publisher=Newsbatch.com |date=1 March 2005 |accessdate=23 August 2010}}</ref> 1965 മുതൽ 1969 വരെ [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനിൽ]] കൊലപാതകത്തിന് വധശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി ഒഴിവാക്കിയതോടെ രാജ്യദ്രോഹത്തിനും അക്രമമുപയോഗിച്ചുള്ള കടൽക്കൊള്ളയ്ക്കും രാജാവിന്റെ തുറമുഖങ്ങളിൽ തീവയ്ക്കുന്നതിനും ചില യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കും മാത്രമായിരുന്നു വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നത്. 1969-ൽ കൊലപാതകത്തിനുള്ള വധശിക്ഷ സ്ഥിരമായി ഒഴിവാക്കി. 1964-ലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. സമാധാനസമയത്തുള്ള എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും 1998-ൽ വധശിക്ഷ ഇല്ലാതെയാക്കി.<ref>{{cite web |url=http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |title=History of Capital Punishment |publisher=Stephen-stratford.co.uk |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808063231/http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |url-status=dead }}</ref> അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ആദ്യമായി വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയത് മിച്ചിഗണിലായിരുന്നു (1846 മേയ് 18-ന്).<ref>See Caitlin [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=micounty;cc=micounty;rgn=full%20text;idno=APK1036.0001.001;didno=APK1036.0001.001;view=image;seq=00000444 pp. 420–422]</ref> അമേരിക്കയിൽ ഫർമാൻ v. ജോർജിയ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി വധശിക്ഷ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും ഗ്രെഗ് v. ജോർജിയ കേസിൽ ഒന്നുകൂടി വധശിക്ഷയ്ക്ക് അനുവാദം കിട്ടി. ആറ്റ്കിൻസ് v. വിർജീനിയ കേസിൽ മാനസിക വൈകല്യമുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമായി വിധിക്കപ്പെട്ടു. റോപർ v. സിമ്മൺസ് കേസിൽ കുറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ 18 വയസിൽ താഴെ പ്രായമുണ്ടായിരുന്നവർക്ക് മരണശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നത് ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് വിധി വന്നു. 2012 ഏപ്രിൽ 25-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 17 സംസ്ഥാനങ്ങളും കൊളംബിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവുമവസാനം വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയ സംസ്ഥാനം കണക്ടിക്കട്ടാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/8301-201_162-57421262/connecticut-repeals-death-penalty/|title=Connecticut governor signs death penalty repeal|date=25 April 2012|accessdate=25 April 2012|publisher=CBS News}}</ref> 2010-ൽ നടത്തിയ ഗാലപ് പോൾ അനുസരിച്ച് 64% അമേരിക്കക്കാർ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിക്കുന്നു.<ref>{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-15028665 |work=BBC News | title=Troy Davis' execution and the limits of Twitter | date=23 September 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gallup.com/poll/144284/support-death-penalty-cases-murder.aspx |title=In U.S., 64% Support Death Penalty in Cases of Murder |publisher=Gallup.com |accessdate=30 April 2012}}</ref> [[ഗാബൺ]] 2010 ഫെബ്രുവരിയിൽ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി.<ref>http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=15302086&mover=0</ref> മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ക്രൂരവും അസാധാരണവുമായ ശിക്ഷയാണ് വധശിക്ഷ എന്ന വാദം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ സംഘടനയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ അങ്ങേയറ്റത്തെ നിഷേധമാണ് വധശിക്ഷ.<ref>{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty |title=Abolish the death penalty &#124; Amnesty International |publisher=Amnesty.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218120607/http://www.amnesty.org/en/death-penalty |url-status=dead }}</ref> === സിറ്റിസ് ഫോർ ലൈഫ് ഡേ === മരണശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ലോകമെമ്പാടും നവമ്പർ 30ന് സിറ്റിസ് ഫോർ ലൈഫ് ഡേ (ജീവന്മുഖ നഗരങ്ങളുടെ ദിനം) ആയി ആചരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cities_for_Life_Day|title=Cities for Life Day}}</ref>. == അനുകൂലവും പ്രതികൂലവുമായ വാദങ്ങൾ == വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചും പ്രതികൂലിച്ചുമൊക്കെയായി നിരവധി സംവാദങ്ങൾ ലോകത്തെങ്ങും നടക്കുന്നുണ്ട്. === എതിർപ്പുകൾ === വധശിക്ഷയെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്ന നിരവധി ആളുകളുണ്ട്. [[ജീവൻ]] കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്ത മനുഷ്യന് ജീവനെടുക്കാനും അവകാശമില്ലെന്നതാണ് ഇതിൽ ചിലരുയർത്തുന്ന വാദം. [[ശിക്ഷ|ശിക്ഷയുടെ]] ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണ് വധശിക്ഷ എന്നും വാദമുണ്ട്. ശിക്ഷ, ഒരു [[കുറ്റവാളി|കുറ്റവാളിയെ]] നല്ല മനുഷ്യനാക്കി മാറ്റാനുള്ളതാണെന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നവർ കൊലപാതകം കാരണം പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെല്ലാം കുറ്റവാളിയുടെ വധശിക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരല്ല എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വധശിക്ഷ പാവപ്പെട്ടവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കുമാണ് കൂടുതൽ കിട്ടുന്നതെന്നും ഇത് അക്രമവാസനയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തെ ഉണ്ടാക്കുമെന്നും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെ ധ്വംസിക്കുമെന്നും വാദങ്ങളുണ്ട്.<ref name="deathPenaltyFocus">{{cite web|url=http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|title=The High Cost of the Death Penalty|publisher=[[Death Penalty Focus]]|accessdate=27 June 2008|archive-date=2008-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080428180241/http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|url-status=dead}}</ref> === പിന്തുണകൾ === തെറ്റു ചെയ്തവൻ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കണം എന്ന ധാർമിക നിയമമാണു വധശിക്ഷയെ പിന്തുണക്കുവാനുള്ള പ്രധാന കാരണം. മറ്റുള്ളവർ കുറ്റം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത വധശിക്ഷ കുറക്കുമെന്ന് ഇതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ വാദിക്കുന്നു. ശിക്ഷകുറച്ചു കൊടുത്ത് കുറ്റസമ്മതം വാങ്ങാൻ നിയമമനുവദിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നും വാദമുണ്ട്.<ref>{{cite web |author=James Pitkin |url=http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |title="Killing Time" &#124; Willamette Week &#124; January 23rd, 2008 |publisher=Wweek.com |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124040746/http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |url-status=dead }}</ref> ==മതപരമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ== [[File:Taliban execute Zarmeena in Kabul in1999 RAWA.jpg|thumb|1999-ൽ ഒരു സ്ത്രീയെ താലിബാൻ സൈനികർ പരസ്യമായി വധിക്കുന്നു.]] ലോകത്തിലെ പ്രധാന മതങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി വൈവിധ്യമാർന്ന അഭിപ്രായങ്ങളാണുള്ളത്. മതവിഭാഗം, വ്യക്തിയുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാട്, കാലഘട്ടം എന്നിങ്ങനെ വിവിധ കാര്യങ്ങൾ ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്. ===ബുദ്ധമതം=== വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി ബുദ്ധമതത്തിൽ ഭിന്നാഭിപ്രായമാണുള്ളത്. ജീവനെടുക്കാതിരിക്കുക എന്നത് അഞ്ച് അടിസ്ഥാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നാണ്. ധർമപാദത്തിലെ പത്താം അദ്ധ്യായം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. <blockquote>"എല്ലാവർക്കും ശിക്ഷയെ പേടിയുണ്ട്; എല്ലാവർക്കും മരണഭയമുണ്ട്, നിനക്കുള്ളതു പോലെ തന്നെ. അതുകൊണ്ട് കൊല്ലുകയോ, കൊല്ലാൻ കാരണമാവുകയോ ചെയ്യരുത്."<ref>{{cite web|url=http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/snp/snp.2.14.irel.html |title=Dhammika Sutta: Dhammika |publisher=Accesstoinsight.org |date=11 July 2010 |accessdate=30 April 2012}}</ref></blockquote> ധർമപാദത്തിലെ അവസാനത്തെ അദ്ധ്യായമായ ഇരുപത്താറാം അദ്ധ്യായത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു, "ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും എല്ലാ ജീവികളോടും അക്രമം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവനെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന് വിളിക്കും. അയാൾ കൊല്ലുകയോ മറ്റുള്ളവരെ കൊല്ലാൻ സഹായിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല." പ്രധാനമായും പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിലെ ബുദ്ധമതക്കാർ ഈ വാക്യങ്ങൾ വധശിക്ഷയിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്ന എല്ലാ നിയമനടപടികൾക്കും എതിരായ പ്രബോധനമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ വാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തെപ്പറ്റി ഏകാഭിപ്രായമില്ല. ചരിത്രപരമായി ബുദ്ധമതം രാജ്യത്തിലെ ഔദ്യോഗിക മതമായ രാജ്യങ്ങൾ മിക്കവയും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നവയായിരുന്നു. ജപ്പാനിൽ കുറച്ചു വർഷങ്ങൾ വധശിക്ഷ സാഗ ചക്രവർത്തിക്കുശേഷം നിറുത്തിവയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നതാണ് ഇതിനൊരപവാദം. ജപ്പാനിൽ ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്. അടുത്തകാലത്തായി ചില നിയമ മന്ത്രിമാർ മതപരമായ കാരണങ്ങളാൽ വധശിക്ഷയ്ക്കുള്ള ഉത്തരവിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കാൻ മതവിശ്വാസം കാരണം വിസമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7694483.stm |title=Japan hangs two more on death row (see also paragraph 11) |publisher=BBC News |date=28 October 2008 |accessdate=23 August 2010}}</ref> ഭൂട്ടാൻ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കിയെങ്കിലും തായ്ലാന്റ് ഇപ്പോഴും തുടരുന്നുണ്ട്. ബുദ്ധമതത്തിലെ പല കഥകളും കൊലപാതകികളുടെ പുനരധിവാസത്തെയും മറ്റും പ്രതിപാദിക്കുന്നവയാണ്. അംഗുലീമാലയുടെ കഥ ഉദാഹരണം.<ref>{{cite web|title=Thai Buddhist perspective on the death penalty|url=http://deathpenaltythailand.blogspot.com/2008/07/thai-buddhist-perspective-on-death.html|work=Seminar of Monks at Mahachulalongkorn Buddhist University, Chiangmai|publisher=Death Penalty Thailand}}</ref> തായ്ലാന്റിലെ ചില സന്യാസിമാർ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കണമെന്ന് വാദിക്കുമ്പോൾ ചിലരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അത് കഴിഞ്ഞ ജന്മത്തിലെ പാപങ്ങളുടെ ഫലമായതിനാൽ തുടരുന്നതിൽ കുഴപ്പമില്ല എന്നുമാണ്. <ref>{{cite web|title=Second Seminar on Buddhist Perspectives on Death Penalty|url=http://deathpenaltythailand.blogspot.com/2008/07/second-seminar-on-buddhist-perspectives.html|work=seminar of monks at Wat Mahasawatnakphutaram in Ubon Ratchathani|publisher=Death Penalty in Thailand|accessdate=16 April 2012}}</ref> അശോകന്റെ ശാസനങ്ങളിൽ ജീവനോടുള്ള ബഹുമാനം നിഴലിക്കുന്നുണ്ട്. രാജാവ് മൃഗങ്ങളെ ബലികൊടുക്കുന്നത് നിറുത്തിയതിനാൽ മിക്ക ആൾക്കാരും ആ പാത പിന്തുടർന്നിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Edicts of Ashoka: Respect for animal life|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Edicts_of_Ashoka#Respect_for_animal_life|publisher=Wikipedia}}</ref> അശോകചക്രവർത്തി വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിനു മുൻപുള്ള കാലയളവ്, ജീവൻ തിരികെക്കിട്ടാനപേക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി, അപേക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകാൻ നീട്ടിക്കൊടുത്തിരുന്നു. .<ref>{{cite web|title=Edicts of Ashoka: Kindness to prisoners|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Edicts_of_Ashoka#Kindness_to_prisoners|publisher=Wikipedia}}</ref> പാലി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വധശിക്ഷയെക്കുറിച്ച് പല അഭിപ്രായങ്ങളാണുള്ളത്. അക്രമം സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ചാവണമെന്നും അതെപ്പറ്റി ചർച്ചയാവാമെന്നുമാണ് ഒരു പക്ഷം. രാജാവ് കൊടുക്കുന്ന ശിക്ഷകളും യുദ്ധങ്ങളും ചിലപ്പോൾ ന്യായീകരിക്കാവുന്നതാണ്. മറുപക്ഷത്ത് ധർമ്മ (ധർമം) സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് മാറാവുന്നതല്ല. വധശിക്ഷയും യുദ്ധവും മറ്റെന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അക്രമവും ഇതനുസരിച്ച് അനുവദനീയമല്ല.<ref>{{cite book|last=Collins|first=Steven|title=Nirvana and other Buddhist Felicities: Utopias of the Pali imaginaire|year=1998|publisher=Cambridge University Press|pages=419–420|url=http://books.google.co.th/books/about/Nirvana_and_Other_Buddhist_Felicities.html?id=Z2go_y5KYyoC&redir_esc=y}}</ref> മനുഷ്യലോകത്ത് ഈ രണ്ടുതരത്തിലുള്ള ധർമങ്ങൾ തമ്മിൽ സ്ഥിരമായ ഉരസലുകളുണ്ടാവും.<ref>{{cite book|last=Collins|first=Steven|title=Nirvana and other Buddhist Felicities: Utopias of the Pali imaginaire|year=1998|publisher=Cambridge University Press|pages=486–487|url=http://books.google.co.th/books/about/Nirvana_and_Other_Buddhist_Felicities.html?id=Z2go_y5KYyoC&redir_esc=y}}</ref> ===ക്രിസ്തുമതം=== ക്രിസ്തുമതത്തിൽ വധശിക്ഷയെപ്പറ്റിയുള്ള കാഴ്ച്ചപ്പാടുകൾ പൂർണമായ എതിർപ്പുമുതൽ അനുകൂല നിലപാടുകൾ വരെ (പഴയനിയമത്തെ ആധാരമാക്കി) മാറിമറിഞ്ഞ് കാണുന്നുണ്ട്. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ഉപദേശം "ഒരു കരണത്തടിച്ചാൽ മറുകരണം കാണിക്കുക" എന്നാണെന്നാണ് [[ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷം|ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിലും]] [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിലും]] രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. കല്ലെറിഞ്ഞു കൊല്ലാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട വേശ്യയുടെ കഥയും ഈ ഉപദേശവും കായികമായ പ്രതികാരത്തിനെതിരാണെന്നാണ് പൊതുവിശ്വാസം. മിക്ക പണ്ഡിതരും വേശ്യയുടെ കഥ [[യോഹന്നാൻ എഴുതിയ സുവിശേഷം|യോഹന്നാൻ എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിന്റെ]] ആദ്യരൂപത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്ന അഭിപ്രായമുള്ളവരാണ്.<ref>{{cite web | title = NETBible: John 7 | publisher = Bible.org | url = http://net.bible.org/bible.php?book=Joh&chapter=7#n139 | accessdate =17 October 2009}} See note 139 on that page.</ref><ref>{{cite journal | last = Keith | first = Chris | title = Recent and Previous Research on the ''Pericope Adulterae'' (John 7.53—8.11) | journal = Currents in Biblical Research | volume = 6 | issue = 3 | pages = 377–404 | year = 2008 | doi = 10.1177/1476993X07084793 | ref = harv}}</ref><ref name="Oxford">'Pericope adulterae', in FL Cross (ed.), ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'', (New York: [[Oxford University Press]], 2005).</ref>) ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ [[റോമാക്കാർക്കെഴുതിയ ലേഖനം|റോമാക്കാർക്കെഴുതിയ ലേഖനത്തിലെ]] 13:3-4 വരികൾ മരണശിക്ഷയെ അനുകൂലിക്കുന്നവയാണെന്ന് കരുതുന്നു. എന്നാൽ, യേശുവിന്റെ സമാധാന സന്ദേശം സ്വകാര്യ നൈതികതയെ മാത്രമേ ബാധിക്കൂ എന്നും കുറ്റങ്ങൾക്ക് ശിക്ഷ കൊടുക്കാനുള്ള സർക്കാറിന്റെ ശേഷിയെ ബാധിക്കില്ല എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ് പല ക്രിസ്ത്യാനികളും. പഴയനിയമത്തിലെ [[ലേവ്യർ|ലേവ്യപുസ്തകത്തിൽ]] 20:2-27 വരികൾ വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ഭാഗത്തെപ്പറ്റി ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ നിലപാടുകൾ വൈവിധ്യമുള്ളതാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |title=What The Christian Scriptures Say About The Death Penalty – Capital Punishment |publisher=Religioustolerance.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011070831/http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |url-status=dead }}</ref> <nowiki>ആറാമത്തെ കൽപ്പനയെ ''നീ കൊല്ലരുത്" എന്നും "നീ കൊലപാതകം നടത്തരുത്" എന്നും വായിക്കുന്നവരുണ്ട്. ക്രിസ്ത്യാനികൾ പൊതുവിൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ സ്വന്തം തീരുമാനമാണെടുക്കുന്നത്</nowiki>.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/christianethics/capitalpunishment_1.shtml |title=BBC – Religion & Ethics – Capital punishment: Introduction |publisher=BBC |date=3 August 2009 |accessdate=23 February 2011}}</ref> ====റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ==== [[തോമസ് അക്വിനാസ്|തോമസ് അക്വിനാസിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് ഒരു താക്കീത് എന്ന നിലയിൽ സ്വീകാര്യതയുണ്ട്. പ്രതികാരം എന്ന നിലയിൽ ഇത് സ്വീകാര്യമല്ലതാനും. റോമൻ മതവീക്ഷണത്തിൽ ഈ നിലപാടിന്റെ വിശദീകരണം ഇതാണ്. <blockquote>കുറ്റം ചെയ്യാത്തവരെ സംരക്ഷിക്കാനും കുറ്റം ചെയ്യുന്നവരെ ശിക്ഷിക്കാനും നിയമപരമായ കൊലയ്ക്ക് സർക്കാരിന് അവകാശമുണ്ട്. ഈ അവകാശം ന്യായമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അധികാരി കൊല നടത്തുകയല്ല, മറിച്ച് കൊല നടത്താതിരിക്കാനുള്ള കൽപ്പനയെ അനുസരിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ ജീവന് രക്ഷയും സംരക്ഷണവും നൽകുകയാണ് കൊലയ്ക്കെതിരായ കൽപ്പനയുടെ ലക്ഷ്യം. അക്രമത്തെ അടിച്ചമർത്തുക വഴി അധികാരികൾ ഇതാണ് ചെയ്യുന്നത്. ദാവീദിന്റെ വചനങ്ങൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു: ''രാവിലെ ഞാൻ പോക്കിരികളെ വധിക്കുന്നു, ദൈവത്തിന്റെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് അനീതിയുണ്ടാക്കുന്നവരെ തുടച്ചു നീക്കാനാണ് ഞാനത് ചെയ്യുന്നത്''.<ref>{{cite web|url=http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/trent/tcomm05.htm |title=THE CATECHISM OF TRENT: The Fifth Commandment |publisher=Cin.org |accessdate=2010-08-23}}</ref></blockquote> കുറ്റവാളിയിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ അതേ ഒരു മാർഗ്ഗമുള്ളൂ എങ്കിൽ മാത്രമേ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാവൂ എന്നാണ് പോപ്പ് ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ഇപ്പോൾ അത്തരത്തിലുള്ള ആവശ്യം നിലവിലില്ല എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.<ref>[http://www.vatican.va/edocs/ENG0141/__PP.HTM Papal encyclical, Evangelium Vitae], 25 March 1995</ref> കാറ്റക്കിസം ഓഫ് കത്തോലിക് ചർച്ചിൽ ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാട് എടുത്തു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref>Assuming that the guilty party's identity and responsibility have been fully determined, the traditional teaching of the Church does not exclude recourse to the death penalty, if this is the only possible way of effectively defending human lives against the unjust aggressor.</ref> ഇത് വിശ്വാസികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമില്ല എന്ന കർദിനാൾ റാറ്റ്സിംഗറും (നിലവിലെ പോപ്പ്) അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ====മറ്റ് സഭകൾ==== എല്ലാവിധ വധശിക്ഷകളെയും എതിർക്കുന്ന ആദ്യ അമേരിക്കൻ സഭയായിരുന്നു ക്വേക്കർ സഭ. സതേൺ ബാപ്റ്റിസ്റ്റുകൾ നീതിയുക്തമായ രീതിയിൽ കൊലപാതകികൾക്കും രാജ്യദ്രോഹികൾക്കും വധശിക്ഷ കൊടുക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നു. ഇത് പ്രതികാരം എന്ന നിലയിലേയ്ക്കോ മനുഷ്യർ തമ്മിൽ പക്ഷപാതം കാണിക്കുന്ന രീതിയിലേക്കോ താഴാൻ പാടില്ല.<ref>{{cite web|url=http://www.sbc.net/resolutions/amResolution.asp?ID=299|title=SBC Resolution: On Capital Punishment|accessdate=26 October 2010|publisher=Southern Baptist Convention|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720165331/http://www.sbc.net/resolutions/amResolution.asp?ID=299|url-status=dead}}</ref> ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയും എപിസ്കോപ്പാലിയൻ സഭയും മനുഷ്യന്റെ അഭിമാനം സംരക്ഷിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ശിക്ഷകൾ മരണശിക്ഷയ്ക്ക് പകരമായി നൽകണമെന്ന അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Lambeth Conference of Anglican Bishops, 1988, Resolution 33, paragraph 3. (b), found at [http://www.lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm Lambeth Conference official website page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307222806/http://lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm |date=2016-03-07 }}. Retrieved July 16, 2008.</ref> മെതോഡിസ്റ്റ് സഭ മരണശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://archives.umc.org/interior_print.asp?ptid=4&mid=1070 |title=The United Methodist Church: Capital Punishment |publisher=Archives.umc.org |accessdate=23 August 2010}}</ref> പാവപ്പെട്ടവർക്കും വിദ്യാഭ്യാസമില്ലാത്തവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കുമാണ് ഈ ശിക്ഷ കൂടുതൽ കിട്ടുന്നതെന്നും മെതോഡിസ്റ്റ് സഭ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=1&mid=2211 |title=The United Methodist Church: Official church statements on capital punishment |publisher=Archives.umc.org |date=6 November 2006 |accessdate=23 February 2011}}</ref> ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ലൂതറൻ സഭയുടെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.elca.org/socialstatements/deathpenalty/ |title=ELCA Social Statement on the Death Penalty |publisher=Elca.org |date=4 September 1991 |accessdate=23 August 2010}}</ref> മോർമോൺ സഭ വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരോ അനുകൂലമോ ആയ നിലപാടെടുക്കുന്നില്ല. സഭയുടെ സ്ഥാപകൻ വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Harvtxt|Roberts|1902|p=435}}.</ref> However, today the church officially state it is a "matter to be decided solely by the prescribed processes of civil law."<ref>{{cite web |url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |title=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints: Public Issues |publisher=Newsroom.lds.org |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2010-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100804233701/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |url-status=dead }}</ref> കമ്യൂണിറ്റി ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് എന്ന സഭ വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നു.<ref>RLDS World Conference, Resolution 1273, Adopted April 8, 2000, entitled "Healing Ministry and Capital Punishment" found online at [http://www.cofchrist.org/peace/statements/cptlpunish.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505113238/http://www.cofchrist.org/peace/statements/cptlpunish.asp |date=2012-05-05 }}. Retrieved March 2, 2011.</ref> പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് സഭകളുടെ ആദ്യകാല നേതാക്കന്മാർ പലരും വധശിക്ഷയെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു ([[മാർട്ടിൻ ലൂഥർ]], [[ജോൺ കാൽവിൻ]] എന്നിവർ ഉദാഹരണം). ലൂതറൻ സഭ ഇതിനെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നു.<ref>[https://web.archive.org/web/20060915114705/http://www.equip.org/free/CP1303.htm] https://web.archive.org/web/20061214111249/http://www.equip.org/free/CP1304.htm</ref> മെമ്മോണൈറ്റ്സ്, ബ്രദറൻ സഭ, ഫ്രണ്ട്സ് എന്നീ സഭകൾ ആദ്യകാലം മുതൽക്കേ വധശിക്ഷയെ എതിർത്തിരുന്നു. കിഴക്കൻ ഓർത്ത്ഡോക്സ് ക്രിസ്തുമതം വധശിക്ഷയെ ഔദ്യോഗികമായി എതിർക്കുകയോ അനുകൂലിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.<ref>{{cite web |url=http://www.mospat.ru/en/documents/social-concepts/ix/ |title=The Basis of the Social Concept, IX. 3 |publisher=Mospat.ru |accessdate=23 August 2010 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504080042/http://www.mospat.ru/en/documents/social-concepts/ix/ |url-status=dead }}</ref> ഈസോട്ടറിക് സഭകളിൽപ്പെട്ട റോസിക്രൂസിയൻ ഐക്യദാർഢ്യസഭ എല്ലാത്തരം വധശിക്ഷകളെയും എതിർക്കുന്നു.<ref>Heindel, Max (1910s), ''The Rosicrucian Philosophy in Questions and Answers – Volume II: [http://www.rosicrucian.com/2qa/2qaeng02.htm#question33 Question no.33: Rosicrucian Viewpoint of Capital Punishment]'', ISBN 0-911274-90-1</ref><ref>The Rosicrucian Fellowship: ''[http://www.rosicrucian.com/zineen/pamen032.htm Obsession, Occult Effects of Capital Punishment]''</ref> ===ഹിന്ദുമതം=== [[File:Criminal executed by an elephant,.jpg|thumb|150px|ബറോഡ രാജ്യത്ത് കുറ്റവാളിയെ ആനയെ ഉപയോഗിച്ച് വധിക്കുന്നു.]] വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുകയും അനുകൂലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വിചാരധാരകൾ ഹിന്ദുമതത്തിലുണ്ട്. ഹിന്ദുമതം അഹിംസ പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ ആത്മാവിനെ കൊല്ലാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും ജഡമായ ശരീരം മാത്രമാണ് നശിക്കുന്നതെന്നും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ധർമശാസ്ത്രത്തിലും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലും കൊലപാതകം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ വിധിക്കുന്നുണ്ട്. ===ഇസ്ലാം മതം=== സൗദി അറേബ്യയിലേതുപോലുള്ള ചിലതരം ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങൾ വധശിക്ഷ ചില കുറ്റങ്ങൾക്ക് നിർബന്ധമായി വിധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇസ്ലാമിക രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ വധശിക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. കൊലപാതകത്തിനെയും ഒരു സിവിൽ കുറ്റമായാണ് ഇസ്ലാം കാണുന്നത്. വധിക്കപ്പെട്ടയാളുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് ചോരപ്പണം വാങ്ങി ശിക്ഷ ഇളവു നൽകാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്.<ref>{{cite web|author=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/eb/article-9020149/capital-punishment |title=capital punishment – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |accessdate=23 August 2010}}</ref> ഒരു വ്യക്തിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വധശിക്ഷ ഇസ്ലാം മതത്തിൽ അനുവദനീയമല്ല.<ref>{{cite web |url=http://kashifshahzada.com/2010/11/20/why-the-death-penalty-is-un-islamic |title=Why The Death Penalty is un-Islamic? – Kashif Shahzada 2010 |accessdate=20 November 2010 |archive-date=2010-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202000306/http://kashifshahzada.com/2010/11/20/why-the-death-penalty-is-un-islamic/ |url-status=dead }}</ref> ===ജൂതമതം=== ഔദ്യോഗികമായി ജൂതമതം വധശിക്ഷയെ അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കിലും കുറ്റം തെളിയിക്കാനാവശ്യപ്പെടുന്ന നിബന്ധനകളുടെ കാഠിന്യം കാരണം ഫലത്തിൽ മരണശിക്ഷ നിരോധിതമാണ്.<ref>[[Babylonian Talmud]] [[Sanhedrin (tractate)|Sanhedrin]]</ref> ക്രിസ്തുവർഷം 30-ൽ സാൻഹെഡ്രിൻ എന്ന ന്യായാധിപസഭ വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. മരണശിക്ഷ നൽകാൻ യോഗ്യത ദൈവത്തിനു മാത്രമാണ് എന്നാണ് ഇതിന്റെ ന്യായം.<ref>[[Jerusalem Talmud]] (Sanhedrin 41 a)</ref> == വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ == === വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ === [[ചൈന]], [[ഇറാൻ]] , [[സൗദി അറേബ്യ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] , [[ഇറാഖ്‌]],[[ഇന്ത്യ]] തുടങ്ങി 58-ഓളം രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-05-01 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218120607/http://www.amnesty.org/en/death-penalty |url-status=dead }}</ref> 2007-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ {| class="wikitable" |- ! രാജ്യം !! എണ്ണം |- | [[ചൈന]]|| 470+ |- | [[ഇറാൻ]] || 317+ |- | [[സൗദി അറേബ്യ]]|| 143+ |- | [[പാകിസ്താൻ]]|| 135+ |- | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] || 42 |- | [[ഇറാഖ്‌]]|| 33+ |- | colspan=3 | ആംനസ്‌റ്റി ഇന്റർ‌നാഷനൽ - ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം <ref name=Amnesty2007figs>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2008/en/b43a1e5a-ffea-11dc-b092-bdb020617d3d/act500012008eng.html|title=Death Sentences and Executions in 2007|work=[[Amnesty International]] website|accessdate=2008-04-15|archiveurl=https://archive.today/20120728231829/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2008/en/b43a1e5a-ffea-11dc-b092-bdb020617d3d/act500012008eng.html|archivedate=2012-07-28|url-status=dead}}</ref> |} === വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ പ്രദേശങ്ങൾ === [[യൂറോപ്യൻ യൂനിയൻ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസീലാന്റ്]], [[കാനഡ]] തുടങ്ങി 135-ഓളം രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലില്ല. == ഇതും കാണുക == *[[ജീവപര്യന്തം തടവ്]] == അവലംബം == {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ]] [[വർഗ്ഗം:ശിക്ഷകൾ]] 7udfan88yswn40cxnwyv8i4322ga2ad 0 17278 4632473 4629626 2026-06-23T06:30:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632473 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Winston Churchill}} {{About|ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞനെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്|അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റിനായി|വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ (നോവലിസ്റ്റ്)}} {{Infobox prime minister |honorific-prefix = {{small|[[The Right Honourable|ദി റൈറ്റ് ഓണറബിൾ]]}} |name = സർ വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ |honorific-suffix = {{small|[[Knight of the Garter|കെ.ജി.]] [[Order of Merit|ഒ.എം.]] [[Companion of Honour|സി.എച്ച്.]] [[Territorial Decoration|റ്റി.ഡി.]] [[Queen's Privy Council for Canada|പി.സി.]] [[Deputy Lieutenant|ഡി.എൽ.]] [[Fellow of the Royal Society|എഫ്.ആർ.എസ്.]] [[Royal Academician|ആർ.എ.]]}} |image = Winston Churchill cph.3b12010.jpg |imagesize = 245px |order = [[Prime Minister of the United Kingdom|യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി]] |term_start = 1951 ഒക്റ്റോബർ 26 |term_end = 1955 ഏപ്രിൽ 7 |monarch = {{vlist |[[George VI|ജോർജ്ജ് VI]] |[[Elizabeth II| എലിസബത്ത് II]]}} |deputy = [[Anthony Eden|ആന്റണി ഈഡൻ]] |predecessor = [[Clement Attlee|ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലി]] |successor = ആന്റണി ഈഡൻ |term_start2 = 1940 മേയ് 10 |term_end2 = 1945 ജൂലൈ 26 |deputy2 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |monarch2 = ജോർജ്ജ് VI |predecessor2 = [[Neville Chamberlain|നെവിൽ ചേമ്പർലെയിൻ]] |successor2 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |order3 = [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|പ്രതിപക്ഷനേതാവ്]] |term_start3 = 1945 ജൂലൈ 26 |term_end3 = 1951 ഒക്റ്റോബർ 26 |monarch3 = ജോർജ്ജ് VI |primeminister3 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |predecessor3 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |successor3 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |order4 = [[Leaders of the Conservative Party|കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവ്]] |term_start4 = 1940 നവംബർ 9 |term_end4 = 1955 ഏപ്രിൽ 7 |predecessor4 = നെവിൽ ചേമ്പർലെയിൻ |successor4 = ആന്റണി ഈഡൻ |order5 = [[Secretary of State for Defence|പ്രതിരോധവകുപ്പ് മന്ത്രി]] |term_start5 = 1951 ഒക്റ്റോബർ 28 |term_end5 = 1952 മാർച്ച് 1 |primeminister5 = ഇദ്ദേഹം തന്നെ |predecessor5 = [[Manny Shinwell, Baron Shinwell|എമ്മാനുവൽ ഷിൻവെൽ]] |successor5 = [[Harold Alexander, 1st Earl Alexander of Tunis|ദി ഏൾ അലക്സാണ്ടർ ഓഫ് ട്യൂണിസ്]] |term_start6 = 1940 മേയ് 10 |term_end6 = 1945 ജൂലൈ 26 |primeminister6 = ഇദ്ദേഹം തന്നെ |predecessor6 = {{longlabel|[[Ernle Chatfield, 1st Baron Chatfield|ദി ലോഡ് ചാറ്റ്‌ഫീൽഡ്]] {{small|(മിനിസ്റ്റർ ഓഫ് കോ ഓർഡിനേഷൻ ഓഫ് ഡിഫൻസ്)}}}} |successor6 = ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലീ |order7 = [[Chancellor of the Exchequer|ചാൻസലർ ഓഫ് ദി എക്സ്ചെക്കർ]] |term_start7 = 1924 നവംബർ 6 |term_end7 = 1929 ജൂൺ 4 |primeminister7 = [[Stanley Baldwin|സ്റ്റാൻലി ബാ‌ൾഡ്വിൻ]] |predecessor7 = [[Philip Snowden, 1st Viscount Snowden|ഫിലിപ്പ് സ്നോഡെൻ]] |successor7 = ഫിലിപ്പ് സ്നോഡെൻ |order8 = [[Home Secretary|ഹോം സെക്രട്ടറി]] |term_start8 = 1910 ഫെബ്രുവരി 19 |term_end8 = 1911 ഒക്റ്റോബർ 24 |primeminister8 = [[H. H. Asquith|ഹെർബർട്ട് ഹെൻട്രി ആസ്ക്വിത്ത്]] |predecessor8 = [[Herbert Gladstone, 1st Viscount Gladstone|ഹെർബർട്ട് ഗ്ലാഡ്സ്റ്റോൺ]] |successor8 = [[Reginald McKenna|റെജിനാൾഡ് മക്കെന്ന]] |order9 = [[President of the Board of Trade|പ്രസിഡന്റ് ഓഫ് ദി ബോഡ് ഓഫ് ട്രേഡ്]] |term_start9 = 1908 ഏപ്രിൽ 12 |term_end9 = 1910 ഫെബ്രുവരി 14 |primeminister9 = ഹെർബർട്ട് ഹെൻട്രി ആസ്ക്വിത്ത് |predecessor9 = [[David Lloyd George|ഡേവിഡ് ലോയ്ഡ് ജോർജ്ജ്]] |successor9 = [[Sydney Buxton, 1st Earl Buxton|സിഡ്നി ബക്സ്റ്റൺ]] |order10 = {{longlabel|[[Woodford (UK Parliament constituency)|വുഡ്ഫോർഡിലെ]] പാർലമെന്റംഗം}} |term_start10 = 1945 ജൂലൈ 5 |term_end10 = 1964 ഒക്റ്റോബർ 15 |predecessor10 = പുതിയ നിയോജകമണ്ഡലം |successor10 = [[Patrick Jenkin|പാട്രിക് ജെൻകിൻ]] |order11 = {{longlabel|[[Epping (UK Parliament constituency)|എപ്പിംഗിലെ]] പാർലമെന്റംഗം}} |term_start11 = 1924 ഒക്റ്റോബർ 29 |term_end11 = 1945 ജൂലൈ 5 |predecessor11 = [[Sir Leonard Lyle|സർ ലിയൊണാർഡ് ലൈൽ]] |successor11 = [[Leah Manning|ലിയ മാന്നിംഗ്]] |order12 = {{longlabel|[[Dundee (UK Parliament constituency)|ഡൺഡീയിലെ]] പാർലമെന്റംഗം<br/>{{small|[[Alexander Wilkie|അലക്സാണ്ടർ വിൽക്കിയും]] ഇവിടത്തെ പാർലമെന്റംഗമായിരുന്നു}}}} |term_start12 = 1908 ഏപ്രിൽ 24 |term_end12 = 1922 നവംബർ 15 |predecessor12 = {{vlist |[[Alexander Wilkie|അലക്സാണ്ടർ വിൽക്കി]] |[[Edmund Robertson|എഡ്മണ്ട് റോബർട്ട്സൺ]]}} |successor12 = {{vlist |[[E. D. Morel|എഡ്മണ്ട് മോറൽ]] |[[Edwin Scrymgeour|എഡ്വിൻ സ്ക്രിംജിയോർ]]}} |order13 = {{longlabel|[[Manchester North West (UK Parliament constituency)|നോർത്ത് വെസ്റ്റ് മാഞ്ചസ്റ്ററിലെ]] പാർലമെന്റംഗം}} |term_start13 = 1906 ഫെബ്രുവരി 8 |term_end13 = 1908 ഏപ്രിൽ 24 |predecessor13 = [[William Houldsworth|വില്യം ഹൗൾഡ്സ്‌വർത്ത്]] |successor13 = [[William Joynson-Hicks|വില്യം ജോയ്ൻസൺ-ഹിക്ക്സ്]] |order14 = {{longlabel|[[Oldham (UK Parliament constituency)|ഓൾഡ്‌ഹാമിലെ]] പാർലമെന്റംഗം<br/>{{small|[[Alfred Emmott, 1st Baron Emmott|ആൽഫ്രഡ് എമ്മോട്ടും]] ഇവിടുത്തെ പാർലമെന്റംഗമായിരുന്നു}}}} |term_start14 = 1900 ഒക്റ്റോബർ 24 |term_end14 = 1906 ജനുവരി 12 |predecessor14 = {{longlabel|[[Walter Runciman, 1st Viscount Runciman of Doxford|വാൾട്ടർ റൺസിമാൻ]]<br/>ആൽഫ്രഡ് എമ്മോട്ട്}} |successor14 = {{vlist |[[Alfred Emmott|ആൽഫ്രഡ് എമ്മോട്ട്]] |[[John Albert Bright|ജോൺ ആൽബർട്ട് ബ്രൈറ്റ്]]}} |birthname = {{nowrap|വിൻസ്റ്റൺ ലിയോണാർഡ് സ്പെൻസർ ചർച്ചിൽ}} |birth_date = {{birth date|1874|11|30|df=y}} |birth_place = {{longlabel|[[Blenheim Palace|ബ്ലെൻഹൈം പാലസ്]], [[Woodstock, Oxfordshire|വുഡ്സ്റ്റോക്ക്]],<br/>[[Oxfordshire|ഓക്സ്ഫോഡ്ഷെയർ]], [[England|ഇംഗ്ലണ്ട്]],<br/>യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം}} |death_date = {{death date and age|1965|01|24|1874|11|30|df=y}} |death_place = 28 [[Hyde Park Gate|ഹൈഡ് പാർക്ക് ഗേറ്റ്]], ലണ്ടൻ, ഇംഗ്ലണ്ട് |restingplace = [[St Martin's Church, Bladon|സെന്റ് മാർട്ടിൻസ് ചർച്ച്, ബാൾഡൺ]], ഓക്സ്ഫോഡ്ഷെയർ |restingplacecoordinates = |citizenship = ബ്രിട്ടീഷ് |nationality = ഇംഗ്ലീഷ് |party = {{vlist |{{nowrap|[[Conservative Party (UK)|കൺസർവേറ്റീവ്]] {{small|(1900–04, 1924–64)}}}} |[[Liberal Party (UK)|ലിബറൽ]] {{small|(1904–24)}}}} |spouse = {{longlabel|[[Clementine Churchill, Baroness Spencer-Churchill|ക്ലെമന്റൈൻ ചർച്ചിൽ]]<br/>1908–1965 {{small|(ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം)}}}} |relations = {{vlist | [[Lord Randolph Churchill|ലോഡ് റാൻഡോൾഫ് ചർച്ചിൽ]] {{small|(അച്ഛൻ)}} | [[Lady Randolph Churchill|ലേഡി റാൻഡോൾഫ് ചർച്ചിൽ]] {{small|(അമ്മ)}} | {{longlabel|[[John Strange Spencer-Churchill|ജോൺ സ്ട്രേഞ്ച് സ്പെൻസർ ചർച്ചിൽ]] {{small|(സഹോദരൻ)}}}} | {{longlabel|[[Pamela Harriman|പമേല ഹാരിമാൻ]] {{small|(പഴയ മരുമകൾ)}}}} | [[Winston Churchill (grandson)|വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ]] {{small|(കൊച്ചുമകൻ)}} }} |children = {{vlist | [[Diana Churchill|ഡയാന ചർച്ചിൽ]] | [[Randolph Churchill|റാൻഡോൾഫ് ചർച്ചിൽ]] | [[Sarah Tuchet-Jesson, Baroness Audley|സാറ ടൂച്ചറ്റ്-ജെസ്സൺ]] | [[Marigold Churchill|മാരിഗോൾഡ് ചർച്ചിൽ]] | [[Mary Soames, Baroness Soames|മേരി സോംസ്]] }} |residence = {{vlist | [[10 Downing Street|10 ഡൗണിംഗ് സ്ട്രീറ്റ്]] {{small|(ഔദ്യോഗികം)}} | ''[[Chartwell|ചാർട്ട്‌വെൽ]]''{{nbsp|2}}{{small|(സ്വകാര്യം)}} | {{nowrap|28 [[Hyde Park Gate|ഹൈഡ് പാർക്ക് ഗേറ്റ്]], ലണ്ടൻ {{small|(സ്വകാര്യം)}}}} }} |alma_mater = {{vlist |[[Harrow School|ഹാരോ സ്കൂൾ]] |[[Royal Military Academy Sandhurst|റോയൽ മിലിട്ടറി അക്കാദമി, സാൻഡ്‌ഹർസ്റ്റ്]]}} |profession = പാർലമെന്റംഗം, സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ, സൈനികൻ, പത്രപ്രവർത്തകൻ, ചരിത്രകാരൻ, എഴുത്തുകാരൻ, ചിത്രകാരൻ |religion = [[Anglican|ആംഗ്ലിക്കൻ]] |footnotes = |allegiance = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|23px]] [[British Empire|ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം]] |branch = [[File:Flag of the British Army.svg|23px]] [[British Army|ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം]] |serviceyears = 1895–1900, 1902–24 |rank = [[Lieutenant colonel (United Kingdom)|ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽl]] |awards = {{vlist | [[File:Sovereign of the Order of Merit ribbon.svg|20px]] [[Order of Merit|ഓർഡർ ഓഫ് മെരിറ്റ്]] | [[File:Order of Companions of Honour ribbon.png|20px]] [[Order of the Companions of Honour|കമ്പാനിയൻ ഓഫ് ഓണർ]] | [[File:India Medal BAR.svg|20px]] [[India Medal|ഇൻഡ്യ മെഡൽ]] | [[File:Queens Sudan Medal BAR.svg|20px]] ക്വീൻസ് സുഡാൻ മെഡൽ | [[File:Queens South Africa Medal 1899-1902 ribbon.png|20px]] [[Queen's South Africa Medal|ക്വീൻസ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക മെഡൽ]] | [[File:1914 Star BAR.svg|20px]] [[1914–15 Star|1914-15 സ്റ്റാർ]] | [[File:British War Medal BAR.svg|20px]] [[British War Medal|ബ്രിട്ടീഷ് വാർ മെഡൽ]] | [[File:Allied Victory Medal BAR.svg|20px]] [[Victory Medal (United Kingdom)|വിക്ടറി മെഡൽ]] | [[File:Territorial Decoration (UK) ribbon.PNG|20px]] [[Territorial Decoration|ടെറിട്ടോറിയൽ ഡെക്കറേഷൻ]] }} |battles = {{vlist | '''[[Third Anglo-Afghan War|ആംഗ്ലോ-അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം]]''' | {{pad|0.3em}}{{·}}[[Siege of Malakand|സീജ് ഓഫ് മലാകന്ദ്]] | '''[[Mahdist War|മഹ്ദിസ്റ്റ് യുദ്ധം]]''' | {{pad|0.3em}}{{·}}[[Battle of Omdurman|ഓംഡുർമാൻ യുദ്ധം]] | '''[[Second Boer War|രണ്ടാം ബോവർ യുദ്ധം]]''' | {{pad|0.3em}}{{·}}[[Siege of Ladysmith|സീജ് ഓഫ് ലേഡിസ്മിത്ത്]] | '''First World War''' | {{pad|0.3em}}{{·}}[[Western Front (World War I)|പടിഞ്ഞാറൻ യുദ്ധമുഖം]] }} |signature = }} {{Winston Churchill sidebar}} [[1940]] മുതൽ [[1945]] വരെയും [[1951]] മുതൽ [[1955]] വരെയും [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടീഷ്]] പ്രധാനമന്ത്രി ആയിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു '''സർ വിൻസ്റ്റൺ ലിയൊനാർഡ് സ്പെൻസർ-ചർച്ചിൽ''', [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ് ഗാർട്ടർ|കെ.ജി]], [[ഓർഡർ ഓഫ് മെരിറ്റ് (കോമൺ‌വെൽത്ത്)|ഒ.എം]], [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ് കമ്പാനിയൻസ് ഓഫ് ഓണർ|സി.എച്]], [[റ്റെറിറ്റോറിയൽ ഡെക്കൊറേഷൻ|റ്റി.ഡി]], [[ഫെല്ലോ ഓഫ് ദ് റോയൽ സൊസൈറ്റി|എഫ്.ആർ.എസ്]], [[ക്വീൻസ് പ്രിവി കൌൺസിൽ ഫോർ കാനഡ|പി.സി (കാൻ)]] ([[1874]] [[നവംബർ 30]] – [[1965]] [[ജനുവരി 24]]). ഒരു പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാവും പ്രസംഗകനും തന്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്ന ചർച്ചിൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് കരസേന|ബ്രിട്ടീഷ് കരസേനയിൽ]] സൈനികനും ആയിരുന്നു. ആധുനിക ബ്രിട്ടീഷ് ചരിത്രത്തിലും ലോകചരിത്രത്തിലും ചർച്ചിലിനെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പഠനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. പല ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും രചയിതാവായ ചർച്ചിലിനു തന്റെ ചരിത്ര രചനകൾക്ക് [[1953]]-ൽ [[സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചു. നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ച ഏക പ്രധാനമന്ത്രി.<ref>http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1953/</ref> വിജയത്തെ സൂചിപ്പിക്കാൻ രണ്ട് വിരലുകൾ ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമായ '''V''' ആകൃതിയിൽ (Victory) ഉയർത്തിക്കാണിക്കാണിക്കുന്ന രീതി ചർച്ചിലിന്റെ സംഭാവനയാണ്. == ആദ്യകാലം == [[ബ്രിട്ടീഷ് കരസേന|ബ്രിട്ടീഷ് കരസേനയിൽ]] ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആയിരുന്ന ചർച്ചിൽ [[രണ്ടാം ബോവർ യുദ്ധം|രണ്ടാം ബോവർ യുദ്ധത്തിലെ]] [[ഓംബർമാൻ പോരാട്ടം|ഓംബർമാൻ പോരാട്ടത്തിൽ]] പങ്കെടുത്തു. അറുപതു വർഷത്തോളം രാഷ്ട്രീയരംഗത്തു നിറഞ്ഞുനിന്ന ചർച്ചിൽ പല രാഷ്ട്രീയ, കാബിനറ്റ് പദവികളും അലങ്കരിച്ചു. [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു]] മുൻപ് ചർച്ചിൽ 1905-1915 വരെയുള്ള ലിബറൽ സർക്കാരുകളിൽ ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി ആയും [[പ്രസിഡന്റ് ഓഫ് ദ് ബോർഡ് ഓഫ് ട്രേഡ്]] ആയും സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ചർച്ചിൽ പല പദവികളും അലങ്കരിച്ചു. [[ഫസ്റ്റ് ലോർഡ് ഓഫ് അഡ്മിറാലിറ്റി]], [[മിനിസ്റ്റർ ഓഫ് മ്യൂണിഷൻസ്]], [[സെക്രട്ടറി ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഫോർ വാർ]], [[സെക്രട്ടറി ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഫോർ എയർ]] എന്നീ പദവികൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടും. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ പശ്ചിമ മുന്നണി|പശ്ചിമ മുന്നണിയിൽ]] സേവനം അനുഷ്ടിച്ച ചർച്ചിൽ [[റോയൽ സ്കോട്ട്സ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സ്]]-ന്റെ ആറാം ബറ്റാലിയൻ നയിച്ചു. രണ്ട് ലോകമഹായുദ്ധങ്ങൾക്കും ഇടയ്ക്കുള്ള കാലത്ത് ചർച്ചിൽ [[ചാൻസലർ ഓഫ് ദ് എക്സ്ചെക്കർ]] എന്ന പദവി വഹിച്ചു. == പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിൽ == [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ചർച്ചിൽ [[ഫസ്റ്റ് ലോർഡ് ഓഫ് അഡ്മിറാലിറ്റി]] എന്ന പദവിയിൽ നിയമിക്കപ്പെട്ടു. [[1940]] മെയ് മാസത്തിൽ [[നെവിൽ ചേംബർലെയ്ൻ]] രാജിവയ്ച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ചർച്ചിൽ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ പ്രധാ‍നമന്ത്രി]] ആയി. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ അച്ചുതണ്ട് ശക്തികൾ|അച്ചുതണ്ട് ശക്തികൾക്കെതിരെ]] ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തെയും ജനതയെയും ചർച്ചിൽ നയിച്ചു. യുദ്ധക്കെടുതിയിലാണ്ട [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ സഖ്യശക്തികൾ|സഖ്യശക്തികൾക്ക്]] ചർച്ചിലിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ ഉത്തേജനം പകർന്നു. [[1945]]-ലെ യുണൈറ്റഡ് കിങ്ങ്ഡം പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചർച്ചിലിന്റെ പാർട്ടി പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ചർച്ചിൽ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി. 1951-ൽ ചർച്ചിൽ വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രിയായി. 1955-ൽ ചർച്ചിൽ രാഷ്ട്രീയരംഗത്തു നിന്നും വിരമിച്ചു. മരണശേഷം ചർച്ചിലിന്റെ രാഷ്ട്രബഹുമതികളോടെയുള്ള അന്ത്യയാത്രയിൽ ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ തലവന്മാരുടെ ഒരു വലിയ സംഘം പങ്കെടുത്തു. ==ഇന്ത്യയോടും ഇന്ത്യക്കാരോടും ഉള്ള സമീപനം== ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ തന്നെയാണെന്ന നിലപാടായിരുന്നു ചർച്ചിലിന് എല്ലാക്കാലവും ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1930 കളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം നൽകുന്നതിനെ ചർച്ചിൽ എതിർത്തു. ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നത് ചിന്തിക്കാനേ ആവാത്ത കാര്യമാണെന്ന് കരുതിയ അയാൾ ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്ത്വത്തിലുള്ള സമരപരിപാടികളുടെ കടുത്ത വിമർശകനായിരുന്നു. ഗാന്ധിസത്തിന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും അടിച്ചമർത്തണമെന്ന് 1930-ൽ അയാൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഗാന്ധിജിയെ കയ്യും കാലും കൂട്ടിക്കെട്ടി വൈസ്രോയി കയറിയ ആനയെക്കൊണ്ട് ചവിട്ടിക്കൂട്ടണമെന്നും ചർച്ചിൽ 1920 -ൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>Barczewsk, Stephanie, John Eglin, Stephen Heathorn, Michael Silvestri, and Michelle Tusan. ''Britain Since 1688: A Nation in the World'', p. 301</ref><ref>Toye, Richard. ''Churchill's Empire: The World That Made Him and the World He Made'', p. 172<!--publisher; ISSN/ISBN needed--></ref><ref>{{cite news|first=Diarmuid |last=Ferriter|url=http://www.irishtimes.com/culture/books/inglorious-empire-what-the-british-did-to-india-1.2981299|work=The Irish Times |title= Inglorious Empire: what the British did to India |date=4 March 2017}}</ref> ഇനിയും നിരാഹാരസമരം നടത്തിയാൽ ഗാന്ധിജി മരണമടയുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് ചർച്ചിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4573152.stm|title=Churchill took hardline on Gandhi|publisher=BBC News|date=1 January 2006|accessdate=12 April 2010}}</ref> ഇന്ത്യക്കെങ്ങാൻ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകിയാൽ ബ്രിട്ടനിൽ തൊഴിലില്ലായ്മയും ഇന്ത്യയിൽ ആഭ്യന്തരകലഹങ്ങളും ഉണ്ടാകുമെന്ന് അയാൾ പറഞ്ഞു.<ref>James, p. 260</ref> ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെപ്പറ്റിയുള്ള കാര്യത്തിൽ [[Stanley Baldwin|സ്റ്റാൻലി ബാൾഡ്‌വിനുമായി]] ചർച്ചിൽ സ്ഥിരമായി നീരസത്തിലായി. ബാൾഡ്‌വിൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ഇരിക്കുന്ന കാലത്തോളം ഒരു സർക്കാർ സ്ഥാനങ്ങളും വഹിക്കില്ലെന്ന് അയാൾ ശഠിച്ചു. 1930-ൽ ഇറങ്ങിയ അയാളുടെ ''My Early Life'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അയാളുടെ ഇന്ത്യയോടുള്ള സമീപനം വ്യക്തമാണെന്നു ചില ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നു.<ref>James, p. 258</ref> ലക്ഷക്കണക്കിന് ആൾക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ട [[Bengal famine of 1943|1943 -ലെ ബംഗാൾ ക്ഷാമത്തിന്]] കരണക്കാരനായി പലരും ചർച്ചിലിനെ കരുതുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങൾ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് കടത്തിയതായിരുന്നു ഇതിന്റെ കാരണം. എന്നാൽ പട്ടിണി ഇന്ത്യകാരുടെ തന്നെ കുറ്റമാണെന്നും ഇന്ത്യക്കാർ ''മുയലുകളെപ്പോലെ തിന്നുമുടിച്ചതിനാലാണ്'' പട്ടിണി ഉണ്ടായതെന്നും ചർച്ചിൽ പറഞ്ഞു.<ref>See Dyson and Maharatna (1991) for a review of the data and the various estimates made.</ref><ref>{{cite journal|last1=Gordon|first1=Leonard A.|title=Review of Prosperity and Misery in Modern Bengal: The Famine of 1943-1944|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1983-10_88_4/page/1051|journal=The American Historical Review|date=1 January 1983|volume=88|issue=4|pages=1051–1051|doi=10.2307/1874145|jstor=1874145}}</ref><ref>{{cite web|last=Mukerjee|first=Madhusree|url=http://www.hnn.us/articles/129891.html|title=History News Network &#124; Because the Past is the Present, and the Future too|publisher=Hnn.us|accessdate=29 July 2011|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809182841/http://www.hnn.us/articles/129891.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.churchillcentral.com/timeline/stories/did-churchill-cause-the-bengal-famine-of-1943-as-has-been-claimed|title=Did Churchill cause the Bengal Famine of 1943, as has been claimed?|publisher=Churchill Central|access-date=2017-05-01|archive-date=2017-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510083201/https://www.churchillcentral.com/timeline/stories/did-churchill-cause-the-bengal-famine-of-1943-as-has-been-claimed|url-status=dead}}</ref><ref>Gordon, ''American Historical Review'', p. 1051.</ref><ref>{{cite journal|last1=Tharoor|first1=Shashi|title=Inglorious Empire: What the British Did to India|url=https://archive.org/details/inglorious-empire|journal=Hurst |date= March 2017}}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 1940ൽ [[ടൈം മാഗസിൻ]] പേഴ്സൺ ഓഫ് ദ ഇയർ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു * 1950ൽ ടൈം മാഗസിൻ പേഴ്സൺ ഓഫ് ദ ഹാഫ് സെഞ്ച്വറിയായ് തിരഞ്ഞെടുത്തു * 1953ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം * 1953ൽ സർ പദവി ലഭിച്ചു * 1963ൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ഓണറ്റി പദവി നൽകി. (ആദ്യ വ്യക്തി.) * 2002ൽ ഏറ്റവും മഹാനായ ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ് ബി.ബി.സി. തിരഞ്ഞെടുത്തു == അവലംബം == <references /> ===പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ=== {{Refbegin|2}} * Churchill, Winston. ''The World Crisis''. 6 vols. (1923–31); one-vol. ed. (2005). [On World War I.] *&nbsp;–––. ''The Second World War''. 6 vols. (1948–53) * [[David Coombs|Coombs, David]], ed., with Minnie Churchill. ''Sir Winston Churchill: His Life through His Paintings''. Fwd. by [[Mary Soames]]. Pegasus, 2003. ISBN 0-7624-2731-0. [Other editions entitled ''Sir Winston Churchill's Life and His Paintings'' and ''Sir Winston Churchill: His Life and His Paintings''. Includes illustrations of approx. 500–534 paintings by Churchill.] * Edwards, Ron. ''Eastcote: From Village to Suburb'' (1987). Uxbridge: London Borough of Hillingdon ISBN 0-907869-09-2 * [[Martin Gilbert|Gilbert, Martin]]. ''In Search of Churchill: A Historian's Journey'' (1994). [Memoir about editing the following multi-volume work.] *&nbsp;–––, ed. ''Winston S. Churchill''. An 8 volume biography begun by [[Randolph Churchill]], supported by 15 companion vols. of official and unofficial documents relating to Churchill. 1966– :I. Youth, 1874–1900 (2 vols., 1966); :II. Young Statesman, 1901–1914 (3 vols., 1967); :III. The Challenge of War, 1914–1916 (3 vols., 1973). ISBN 0-395-16974-7 (10) and ISBN 978-0-395-16974-2 (13); :IV. The Stricken World, 1916–1922 (2 vols., 1975); :V. The Prophet of Truth, 1923–1939 (3 vols., 1977); :VI. Finest Hour, 1939–1941: ''The Churchill War Papers'' (2 vols., 1983); :VII. Road to Victory, 1941–1945 (4 vols., 1986); :VIII. Never Despair, 1945–1965 (3 vols., 1988). * James, Robert Rhodes, ed. ''Winston S. Churchill: His Complete Speeches, 1897–1963''. 8 vols. London: Chelsea, 1974. * Knowles, Elizabeth. ''The Oxford Dictionary of Twentieth Century Quotations''. Oxford, Eng.: [[Oxford University Press]], 1999. ISBN 0-19-860103-4. ISBN 978-0-19-860103-6. ISBN 0-19-866250-5. ISBN 978-0-19-866250-1. * Loewenheim, Francis L. and [[Harold D. Langley]], eds; ''Roosevelt and Churchill: Their Secret Wartime Correspondence'' (1975). {{Refend}} ===ദ്വിതീയ സ്രോതസ്സുകൾ=== {{Refbegin|2}} * {{cite book|last=Beschloss|first=Michael R.|authorlink=Michael Beschloss|title=The Conquerors: Roosevelt, Truman and the Destruction of Hitler's Germany, 1941–1945|url=https://archive.org/details/conquerorsroosev0000besc_l4o9|publisher=[[Simon & Schuster]]|location=New York|year=2002|isbn=978-0-684-81027-0|oclc=50315054}} * {{cite book|last=Best|first=Geoffrey|title=Churchill: A Study in Greatness|url=https://archive.org/details/churchillstudyin0000best|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-85285-253-5|oclc=50339762|origyear=First published 2001}} * {{cite book|last=Blake|first=Robert|authorlink=Robert Blake, Baron Blake|title=Winston Churchill. Pocket Biographies|url=https://archive.org/details/winstonchurchill0000blak|publisher=[[The History Press|Sutton Publishing]]|location=Stroud|year=1997|isbn=978-0-7509-1507-6|oclc=59586004}} * {{cite book|editor1-first=Robert|editor1-last=Blake|editor1-link=Robert Blake, Baron Blake|editor2-first=William Roger|editor2-last=Louis|editor2-link=William Roger Louis|title=Churchill: A Major New Reassessment of His Life in Peace and War|url=https://archive.org/details/churchill0000unse_c6e2|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|year=1992|isbn=978-0-19-282317-5|oclc=30029512}} * {{cite book|last=Browne|first=Anthony Montague|title=Long sunset : memoirs of Winston Churchill's last private secretary|url=https://archive.org/details/longsunsetmemoir0000mont|publisher=[[Orion Publishing Group|Cassell]]|location=London|year=1995|isbn=978-0-304-34478-9|oclc=32547047}} * {{cite book|last=Charmley|first=John|authorlink=John Charmley|title=Churchill, The End of Glory: A Political Biography|url=https://archive.org/details/churchillendofgl00charrich|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|location=London|year=1993|isbn=978-0-15-117881-0|oclc=440131865}} * {{cite book|last=Charmley|first=John|authorlink=John Charmley|title=Churchill's Grand Alliance: The Anglo-American Special Relationship 1940–57|url=https://archive.org/details/churchillsgranda0000char_e5r8|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|location=London|year=1996|isbn=978-0-340-59760-6|oclc=247165348}} * [[Richard Harding Davis|Davis, Richard Harding]]. ''Real Soldiers of Fortune'' (1906). Early biography. [[Project Gutenberg]] [http://www.gutenberg.org/etext/3029 etext], wikisource here {{cite web|url=http://en.wikisource.org/wiki/Real_Soldiers_of_Fortune/Chapter_3|title=Real Soldiers of Fortune/Chapter 3&nbsp;– Wikisource|publisher=En.wikisource.org|date=20 October 2007|accessdate=9 August 2009}} * {{cite book|last=D'Este|first=Carlo|authorlink=Carlo D'Este|editor=|others=|title=Warlord : a life of Winston Churchill at war, 1874–1945|origdate=|origyear=|origmonth=|url=http://lccn.loc.gov/2008009272|accessdate=26 November 2008|edition=1st|series=|year=2008|publisher=Harper|location=New York|isbn=978-0-06-057573-1 }} * [[Martin Gilbert|Gilbert, Martin]]. ''Churchill: A Life'' (1992). ISBN 0-8050-2396-8. [One-volume version of 8-volume biography.] * [[Sebastian Haffner|Haffner, Sebastian]]. ''Winston Churchill'' (1967). * [[Max Hastings|Hastings, Max]]. ''Finest Years: Churchill as Warlord, 1940–45''. London, HarperPress, 2009. ISBN 978-0-00-726367-7 * Hennessy, P. ''Prime minister: the office and its holders since 1945'' (2001). * [[Christopher Hitchens|Hitchens, Christopher]]. "The Medals of His Defeats", ''[[The Atlantic Monthly]]'' (April 2002). * James, Robert Rhodes. ''Churchill: A Study in Failure, 1900–1939'' (1970). * [[Roy Jenkins|Jenkins, Roy]]. ''Churchill: A Biography'' (2001). ISBN 9780374123543 ISBN 9780452283527 * Jordan, Anthony J. 'Churchill – A Founder of Modern Ireland' Westport Books 1995. ISBN 978-0-9524447-0-1. *Julius, Anthony, “The Trials of the Diaspora, A History of Anti-Semitism in England," Oxford University Press, 2010. ISBN 978-019-929705-4 * Kersaudy, François. ''Churchill and De Gaulle'' (1981). ISBN 0-00-216328-4. * Krockow, Christian. ''Churchill: Man of the Century''. [1900–1999]. ISBN 1-902809-43-2. * [[John Lukacs|Lukacs, John]]. ''Churchill : Visionary, Statesman, Historian''. New Haven: [[Yale University Press]], 2002. * [[William Manchester|Manchester, William]]. ''[[The Last Lion: Winston Spencer Churchill: Alone, 1932–1940]]'' (1988). ISBN 0-316-54512-0. *&nbsp;–––. ''[[The Last Lion: Winston Spencer Churchill: Defender of the Realm, 1940–1965]]'' (2010). *&nbsp;–––. ''[[The Last Lion: Winston Spencer Churchill: Visions of Glory, 1874–1932]]'' (1983). ISBN 0-316-54503-1. * [[Robert Massie|Massie, Robert]]. ''Dreadnought: Britain, Germany and the Coming of the Great War''. ISBN 1-84413-528-4). [Chapters 40–41 concern Churchill at Admiralty.] * [[Henry Pelling|Pelling, Henry]]. ''Winston Churchill'' (1974). ISBN 1-84022-218-2. [Comprehensive biography.] * Rasor, Eugene L. ''Winston S. Churchill, 1874–1965: A Comprehensive Historiography and Annotated Bibliography.'' [[Greenwood Press]], 2000. ISBN 0-313-30546-3 [Entries include several thousand books and scholarly articles.] * Soames, Mary, ed. ''Speaking for Themselves: The Personal Letters of Winston and Clementine Churchill'' (1998). * Stansky, Peter, ed. ''Churchill: A Profile'' (1973) [Perspectives on Churchill by leading scholars] * [[Anthony Storr|Storr, Anthony]]. ''Churchill's Black Dog and Other Phenomena of the Human Mind''. HarperCollins Publishers Ltd. New Edition ed., 1997. ISBN 978-0-00-637566-1 * [[Richard Toye|Toye, Richard]]. ''Churchill's Empire: The World that Made Him and the World He Made''. Macmillan. 2010. ISBN 978-0-230-70384-1 {{Refend}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Sister project links}} * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/c#a1601 Works by Winston Churchill] at [[Project Gutenberg]] * [http://www.churchillmemorial.org/ Winston Churchill Memorial and Library] at [[Westminster College, Missouri|Westminster College]], Missouri * [http://www.chu.cam.ac.uk/archives/churchill_papers/biography/churchill_chronology.php Churchill College Biography of Winston Churchill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912233836/http://www.chu.cam.ac.uk/archives/churchill_papers/biography/churchill_chronology.php |date=2008-09-12 }} * [http://vault.fbi.gov/Winston%20Churchill FBI files on Winston Churchill] *[http://www.shapell.org/manuscript.aspx?winston-churchill-zionism Winston Churchill and Zionism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140721080507/http://www.shapell.org/manuscript.aspx?winston-churchill-zionism |date=2014-07-21 }} Shapell Manuscript Foundation * [http://www.mises.org/story/1450 The Real Churchill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502064141/http://www.mises.org/story/1450 |date=2009-05-02 }} (critical) and a rebuttal * [https://web.archive.org/web/20070912233119/http://www.winstonchurchill.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=892&textonly=1 A Rebuttal to "The Real Churchill"] * [http://www.savrola.co.uk/bactable.php?sorted=author&category=A Online bibliography of books on Churchill]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520112416/http://www.savrola.co.uk/bactable.php?sorted=author&category=A |date=2013-05-20 }} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=667 Online gallery of Churchill's numerous oil paintings] * {{NRA | id=P5659}} * [http://historicalpodcasts.googlepages.com/winstonchurchill Collected Churchill Podcasts and speeches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204202154/http://historicalpodcasts.googlepages.com/winstonchurchill |date=2009-02-04 }} * [http://www.winstonchurchill.org/ The Churchill Centre website] * ''[http://www.loc.gov/exhibits/churchill/interactive Churchill and the Great Republic]'' Exhibition explores Churchill's relationship with the US * ''War Cabinet Minutes'' [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_1_transcript.pdf (1942)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_2_transcript.pdf (1942–43)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_3_transcript.pdf (1945–46)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_4_transcript.pdf (1946)] * [http://www.nationalarchives.gov.uk/nra/searches/subjectView.asp?ID=P5659 Locations of correspondence and papers of Churchill] at The National Archives of the UK * [http://www.history.com/topics/winston-churchill The History Channel: Winston Churchill] * [http://www.earthstation1.com/churchil.html EarthStation1: Winston Churchill Speech Audio Archive] * {{Hansard-contribs|mr-winston-churchill|Winston Churchill }} * [http://www.iwm.org.uk/ Imperial War Museum]: [[Churchill War Rooms]]. Comprising the original underground War Rooms preserved since 1945, including the Cabinet Room, the Map Room and Churchill's bedroom, and the new Museum dedicated to Churchill's life. * {{npg name|id=00879|name=Winston Churchill}} ===Bibliographies and online collections=== * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=667 Online gallery of Churchill's numerous oil paintings]. * {{Gutenberg author |id=Churchill,+Winston+(1874–1965)}} * {{FadedPage|id=Churchill, Winston S. (Spencer)|name=Winston S. (Spencer) Churchill|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Winston Churchill}} * {{Librivox author |id=678}} * {{Art UK bio}} ===Programmes about Churchill=== * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00tpsvk BBC Radio 4: Great Lives – Winston Churchill (listen online)]. * [http://www.history.com/topics/winston-churchill The History Channel: Winston Churchill]. * [https://web.archive.org/web/20170717104821/http://www.imdb.com/character/ch0026663/ Winston Churchill] on [[IMDb]] (Churchill portrayed in film). ===Recordings=== * [http://www.earthstation1.com/churchil.html EarthStation1: Winston Churchill Speech Audio Archive]. * [http://historicalpodcasts.googlepages.com/winstonchurchill Collected Churchill Podcasts and speeches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204202154/http://historicalpodcasts.googlepages.com/winstonchurchill |date=2009-02-04 }}. * [http://www.iwm.org.uk/history/fascinating-amateur-colour-footage-of-churchills-funeral Amateur colour film footage of Churchill's funeral] from the Imperial War Museum. ===Museums, archives and libraries=== * {{npg name|id=00879|name=Winston Churchill}} * {{Hansard-contribs|mr-winston-churchill|Winston Churchill}} * {{UK National Archives ID}} * [https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/private-lives/yourcountry/collections/churchillexhibition/ Records and images from the UK Parliament Collections]. * [http://www.winstonchurchill.org/ The International Churchill Society (ICS)]. * [http://www.iwm.org.uk/ Imperial War Museum]: [[Churchill War Rooms]]. Comprising the original underground War Rooms preserved since 1945, including the Cabinet Room, the Map Room and Churchill's bedroom, and the new Museum dedicated to Churchill's life. * [http://www.churchillmemorial.org/ Winston Churchill Memorial and Library] at [[Westminster College, Missouri|Westminster College]], Missouri. * [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_1_transcript.pdf War Cabinet Minutes (1942)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_2_transcript.pdf (1942–43)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_3_transcript.pdf (1945–46)], [http://www.nationalarchives.gov.uk/documents/cab_195_4_transcript.pdf (1946)]. * [http://www.nationalarchives.gov.uk/nra/searches/subjectView.asp?ID=P5659 Locations of correspondence and papers of Churchill] at the UK National Archives. * {{PM20|FID=pe/003274}} * [https://archives-manuscripts.dartmouth.edu/repositories/2/resources/1396 Winston Churchill Collection] at Dartmouth College Library. *[https://www.littlemuseum.ie/churchill-the-irishman Churchill & the Irishman] at [[The Little Museum of Dublin]] in 2016. The exhibit explored the relationship between Churchill and Minister of Intelligence [[Brendan Bracken]], featuring a collection of Bracken's personal letters. {{s-start}} {{s-par|uk}} {{s-bef|before=[[Walter Runciman, 1st Viscount Runciman of Doxford|Walter Runciman]]}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for [[Oldham (UK Parliament constituency)|Oldham]]|alongside=[[Alfred Emmott, 1st Baron Emmott|Alfred Emmott]]|years=[[1900 United Kingdom general election|1900]]–[[1906 United Kingdom general election|1906]]}} {{s-aft|after=[[John Albert Bright|John Bright]]}} |- {{s-bef|before=[[William Houldsworth]]}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for [[Manchester North West (UK Parliament constituency)|Manchester North West]]|years=[[1906 United Kingdom general election|1906]]–[[1908 Manchester North West by-election|1908]]}} {{s-aft|after=[[William Joynson-Hicks, 1st Viscount Brentford|William Joynson-Hicks]]}} |- {{s-bef|before=[[Edmund Robertson, 1st Baron Lochee|Edmund Robertson]]}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for [[Dundee (UK Parliament constituency)|Dundee]]|alongside=[[Alexander Wilkie]]|years=[[1908 Dundee by-election|1908]]–[[1922 United Kingdom general election|1922]]}} {{s-aft|after=[[Edwin Scrymgeour]]}} |- {{s-bef|before=[[Leonard Lyle, 1st Baron Lyle of Westbourne|Leonard Lyle]]}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for [[Epping (UK Parliament constituency)|Epping]]|years=[[1924 United Kingdom general election|1924]]–[[1945 United Kingdom general election|1945]]}} {{s-aft|after=[[Leah Manning]]}} |- {{s-new|constituency}} {{s-ttl|title=Member of Parliament<br />for [[Woodford (UK Parliament constituency)|Woodford]]|years=[[1945 United Kingdom general election|1945]]–[[1964 United Kingdom general election|1964]]}} {{s-non|reason=Constituency abolished}} |- {{s-bef|before=[[David Rhys Grenfell|Dai Grenfell]]}} {{s-ttl|title=[[Father of the House (United Kingdom)|Father of the House]]|years=1959–1964}} {{s-aft|after=[[Rab Butler]]}} |- {{s-off}} {{s-bef|before=[[Charles Spencer-Churchill, 9th Duke of Marlborough|The Duke of Marlborough]]}} {{s-ttl|title=[[Under-Secretary of State for the Colonies|Undersecretary of State for the Colonies]]|years=1905–1908}} {{s-aft|after=[[J. E. B. Seely, 1st Baron Mottistone|Jack Seely]]}} |- {{s-bef|before=[[David Lloyd George|David Lloyd-George]]}} {{s-ttl|title=[[President of the Board of Trade]]|years=1908–1910}} {{s-aft|after=[[Sydney Buxton, 1st Earl Buxton|Sydney Buxton]]}} |- {{s-bef|before=[[Herbert Gladstone, 1st Viscount Gladstone|Herbert Gladstone]]}} {{s-ttl|title=[[Home Secretary]]|years=1910–1911}} {{s-aft|after=[[Reginald McKenna]]}} |- {{s-bef|before=[[Reginald McKenna]]}} {{s-ttl|title=[[List of the First Lords of the Admiralty|First Lord of the Admiralty]]|years=1911–1915}} {{s-aft|after=[[Arthur Balfour]]}} |- {{s-bef|before=[[Edwin Samuel Montagu|Edwin Montagu]]}} {{s-ttl|title=[[Chancellor of the Duchy of Lancaster]]|years=1915}} {{s-aft|after=[[Herbert Samuel, 1st Viscount Samuel|Herbert Samuel]]}} |- {{s-bef|before=[[Christopher Addison, 1st Viscount Addison|Christopher Addison]]}} {{s-ttl|title=[[Minister of Munitions]]|years=1917–1919}} {{s-aft|after=[[Andrew Weir, 1st Baron Inverforth|Andrew Weir]]}} |- {{s-bef|before=[[William Weir, 1st Viscount Weir|William Weir]]}} {{s-ttl|title=[[Secretary of State for Air]]|years=1919–1921}} {{s-aft|after=[[Frederick Guest|Freddie Guest]]}} |- {{s-bef|rows=2|before=[[Alfred Milner, 1st Viscount Milner|The Viscount Milner]]}} {{s-ttl|title=[[Secretary of State for War]]|years=1919–1921}} {{s-aft|after=[[Laming Worthington-Evans]]}} |- {{s-ttl|title=[[Secretary of State for the Colonies]]|years=1921–1922}} {{s-aft|after=[[Victor Cavendish, 9th Duke of Devonshire|The Duke of Devonshire]]}} |- {{s-bef|before=[[Philip Snowden, 1st Viscount Snowden|Philip Snowden]]}} {{s-ttl|title=[[Chancellor of the Exchequer]]|years=1924–1929}} {{s-aft|after=[[Philip Snowden, 1st Viscount Snowden|Philip Snowden]]}} |- {{s-bef|before=[[James Stanhope, 7th Earl Stanhope|The Earl Stanhope]]}} {{s-ttl|title=[[List of the First Lords of the Admiralty|First Lord of the Admiralty]]|years=1939–1940}} {{s-aft|after=[[A. V. Alexander, 1st Earl Alexander of Hillsborough|A. V. Alexander]]}} |- {{s-bef|rows=2|before=[[Neville Chamberlain]]}} {{s-ttl|title=[[Leader of the House of Commons]]|years=1940–1942}} {{s-aft|after=[[Stafford Cripps]]}} |- {{s-ttl|title=[[Prime Minister of the United Kingdom]]|years=1940–1945}} {{s-aft|rows=3|after=[[Clement Attlee]]}} |- {{s-bef|before=[[Ernle Chatfield, 1st Baron Chatfield|The Lord Chatfield]]|as=[[Minister for Co-ordination of Defence|Minister for Coordination of Defence]]}} {{s-ttl|title=[[Secretary of State for Defence|Minister of Defence]]|years=1940–1945}} |- {{s-bef|rows=2|before=[[Clement Attlee]]}} {{s-ttl|title=[[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Leader of the Opposition]]|years=1945–1951}} |- {{s-ttl|title=[[Prime Minister of the United Kingdom]]|years=1951–1955}} {{s-aft|after=[[Anthony Eden]]}} |- {{s-bef|before=[[Manny Shinwell]]}} {{s-ttl|title=[[Secretary of State for Defence|Minister of Defence]]|years=1951–1952}} {{s-aft|after=[[Harold Alexander, 1st Earl Alexander of Tunis|The Earl Alexander of Tunis]]}} |- {{s-aca}} {{s-bef|before=[[Andrew Carnegie]]}} {{s-ttl|title=[[Rector of the University of Aberdeen]]|years=1914–1918}} {{s-aft|after=[[Weetman Pearson, 1st Viscount Cowdray|The Viscount Cowdray]]}} |- {{s-bef|before=[[Sir John Gilmour, 2nd Baronet|John Gilmour]]}} {{s-ttl|title=[[Rector of the University of Edinburgh]]|years=1929–1932}} {{s-aft|after=[[Ian Standish Monteith Hamilton|Ian Hamilton]]}} |- {{s-bef|before=[[Richard Haldane, 1st Viscount Haldane|The Viscount Haldane]]}} {{s-ttl|title=[[University of Bristol|Chancellor of the University of Bristol]]|years=1929–1965}} {{s-aft|after=[[Henry Somerset, 10th Duke of Beaufort|The Duke of Beaufort]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Neville Chamberlain]]}} {{s-ttl|title=[[Leader of the Conservative Party (UK)|Leader of the Conservative Party]]|years=1940–1955}} {{s-aft|after=[[Anthony Eden]]}} |- {{s-hon}} {{s-bef|before=[[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|The Marquess of Willingdon]]}} {{s-ttl|title=[[Lord Warden of the Cinque Ports]]|years=1941–1965}} {{s-aft|after=[[Robert Menzies]]}} |- {{s-bef|before=[[James Lowther, 1st Viscount Ullswater|The Viscount Ullswater]]}} {{s-ttl|title=[[List of senior members of the Privy Council of the United Kingdom|Senior Privy Counsellor]]|years=1949–1965}} {{s-aft|after=[[Philip Cunliffe-Lister, 1st Earl of Swinton|The Earl of Swinton]]}} |- {{s-bef|before=[[François Mauriac]]}} {{s-ttl|title=[[List of Nobel laureates in Literature|Laureate of the Nobel Prize in Literature]]|years=1953}} {{s-aft|after=[[Ernest Hemingway]]}} |- {{s-ach|rec}} {{s-bef|before=[[David Logan (British politician)|Davie Logan]]}} {{s-ttl|title=[[Records of members of parliament of the United Kingdom#List of oldest sitting MPs since 1945|Oldest sitting Member of Parliament]]|years=1964}} {{s-aft|after=[[Manny Shinwell]]}} {{s-end}} {{Winston Churchill|state=expanded}} {{Navboxes |list= {{UKPrimeMinisters}} {{British Chancellors of the Exchequer}} {{HomeSecretary}} {{Secretary of State for Defence}} {{First Lords of the Admiralty}} {{Presidents of the Board of Trade}} {{Leader of the House of Commons}} {{Minister of Munitions}} {{Fathers of the House}} {{UK Conservative Party}} {{Churchill War Ministry}} {{Churchill Caretaker Ministry}} {{Third Churchill Ministry}} {{Chamberlain War Ministry}} {{Cold War}} {{Charlemagne Prize recipients}} {{1953 Nobel Prize winners}} {{Nobel Prize in Literature}} {{Time Persons of the Year|27–50}} {{Rectors of the University of Aberdeen}} }} {{Portal bar|Biography|British Empire|Conservatism|Literature|Politics|World War II}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ലോകനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:1874-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 30-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 24-ന് മരിച്ചവർ]] kmzjpsx8d947eevb712w7cv8hcraq1p 0 21555 4632449 4627150 2026-06-23T03:43:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632449 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.R. Krishna Iyer}} {{Infobox officeholder |name = വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ |image = Justice vr krishna iyyar.jpg |caption = വി.ആർ.കൃഷ്ണയ്യർ 2009-ൽ | birth_name = |imagesize = |office = കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരം, നിയമം, ജയിൽ, വൈദ്യുതി, സാമൂഹികക്ഷേമം, ജലസേചനം മന്ത്രി |constituency = |term_start = [[ഏപ്രിൽ 4]] [[1957]] |term_end = [[ജൂലൈ 31]] [[1959]] |predecessor = ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു |successor =[[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]] (നിയമം), [[പി.ടി. ചാക്കോ]] (ആഭ്യന്തരം), [[വി.കെ. വേലപ്പൻ]] (വൈദ്യുതി), [[കെ. കുഞ്ഞമ്പു]] (ഹരിജനക്ഷേമം/സാമൂഹികക്ഷേമം), [[പട്ടം താണുപിള്ള]] (ജയിൽ) |office1 = [[കേരള നിയമസഭ]] അംഗം |constituency1 =[[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി]] |term_start1 = [[മാർച്ച് 16]] [[1957]] |term_end1 = [[സെപ്റ്റംബർ 10]] [[1964]] |predecessor1 = |successor1 = [[കെ.പി.ആർ. ഗോപാലൻ]] | salary = | birth_date ={{Birth date|1915|11|15}} | birth_place =[[പാലക്കാട്]], [[മലബാർ ജില്ല]], [[മദ്രാസ് പ്രവിശ്യ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]] | residence =[[എറണാകുളം]] | death_date ={{Death date and age|df=yes|2014|12|4|1915|11|15}} | death_place = [[എറണാകുളം]] | party = | religion = [[ഹിന്ദുമതം]] |father =വി.വി. രാമയ്യർ |mother=നാരായണി അമ്മാൾ |spouse = ശാരദ കൃഷ്ണയ്യർ |children = |website = |footnotes = | date = ഒക്ടോബർ 12 | year = 2011 | source = http://niyamasabha.org/codes/members/m299.htm നിയമസഭ |}} [[ഇന്ത്യ]]യിലെ അതിപ്രഗല്ഭനായ നിയമജ്ഞനും ഭരണതന്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു '''വൈദ്യനാഥപുരം രാമയ്യർ കൃഷ്ണയ്യർ''' എന്ന '''വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ''' . (1914 നവംബർ 15 - 2014 ഡിസംബർ 4) [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടിനടുത്ത്]] [[വൈദ്യനാഥപുരം]] ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച്, [[കൊയിലാണ്ടി]]യിൽ വളർന്ന്, [[അണ്ണാമലൈ സർവകലാശാല|അണ്ണാമലൈ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], [[മദ്രാസ് സർവ്വകലാശാല|മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] എന്നിവടങ്ങളിൽ പഠിച്ച് അഭിഭാഷകനായ അദ്ദേഹം 1952-ൽ [[മദ്രാസ് നിയമസഭ|മദ്രാസ് നിയമസഭാംഗവും]] 1957-ൽ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭാംഗവുമായി]]. ഇ.എം.എസ് മന്ത്രി സഭയിൽ [[ആഭ്യന്തരവകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]], നിയമം, ജയിൽ, വൈദ്യുതി, സാമൂഹികക്ഷേമം, ജലസേചനം എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 1968-ൽ ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയും 1970-ൽ ലോ കമ്മിഷൻ (Law Commission) അംഗവുമായി. 1973 മുതൽ 1980 വരെ [[സുപ്രീം കോടതി]] ജഡ്ജിയായിരുന്നു. സർക്കാരിന്റെ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളിലും (നിയമനിർമ്മാണം, കാര്യനിർവ്വഹണം, നീതിന്യായം) പ്രവർത്തിച്ച ലോകത്തിലെത്തന്നെ ഏക വ്യക്തിയാണ് അദ്ദേഹം. നിയമതത്ത്വങ്ങളേയും അവയ്ക്ക് [[മനുഷ്യാവകാശം|മനുഷ്യാവകാശവുമായുള്ള]] ബന്ധത്തേയും കുറിച്ച് കൃഷ്ണയ്യർ രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങൾ നിയമഗ്രന്ഥരചനാശാഖയിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖം മൂലം 2014 ഡിസംബർ 4-ന് തന്റെ 100-ആം വയസ്സിൽ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തെ]] മെഡിക്കൽ ട്രസ്റ്റ് ആശുപത്രിയിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=504746 |title=ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ കൃഷ്ണയ്യർ അന്തരിച്ചു |access-date=2014-12-04 |archive-date=2014-12-04 |archive-url=https://archive.today/20141204103935/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=504746 |url-status=live }}</ref> 100-ആം ജന്മദിനം ആഘോഷിച്ച് മൂന്നാഴ്ച പിന്നിട്ടപ്പോഴായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യം. == ബാല്യകാലം == 1914 നവംബർ 15-ന് [[തുലാം|തുലാമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നക്ഷത്രത്തിൽ പാലക്കാടിനടുത്ത് വൈദ്യനാഥപുരത്ത് അഡ്വ. വി.കെ. രാമചന്ദ്രയ്യരുടെയും നാരായണി അമ്മാളുടെയും മകനായി ജനിച്ച കൃഷ്ണയ്യർ തന്റെ ബാല്യകാലം ചിലവഴിച്ചത് [[കോഴിക്കോട് ജില്ല]]യിലെ [[കൊയിലാണ്ടി]]യിലായിരുന്നു. രാമചന്ദ്രയ്യർ-നാരായണി അമ്മാൾ ദമ്പതികളുടെ ഏഴുമക്കളിൽ മൂത്തയാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. [[തമിഴ്നാട് പോലീസ്]] മേധാവിയായിരുന്ന [[വി.ആർ. ലക്ഷ്മീനാരായണൻ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് രാമചന്ദ്രയ്യർ കൊയിലാണ്ടി, [[കോഴിക്കോട്]], [[തലശ്ശേരി]] കോടതികളിലെ തിരക്കേറിയ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു. കൊയിലാണ്ടിയിലെ കോതമംഗലത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസതി ഈ അടുത്തകാലം വരെ നിലനിന്നിരുന്നു. കോതമംഗലം എൽ. പി സ്കൂളിലാണ്‌ ശ്രീ കൃഷ്ണയ്യർ തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. == കുടുംബം == 1974-ൽ അന്തരിച്ച കൃഷ്ണയ്യരുടെ ഭാര്യ ശാരദ പൊതുപ്രവർത്തകയും സംഗീതജ്ഞയുമായിരുന്നു. ഇവർക്ക് രമേശ്, പരമേശ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്. ഒരാൾ മദിരാശിയിലും മറ്റൊരാൾ അമേരിക്കയിലുമാണ്. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:V.R.Krishna Iyer.jpg|right|thumb|200px|വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] [[സോവിയറ്റ് ലാന്റ്]] നെഹ്റു അവാർഡും ശ്രീ ജഹാംഗീർ ഗാന്ധി മെഡൽ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ബഹുമതികൾ അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1995-ൽ [[ഇന്റർനാഷണൽ ബാർ കൌൺസിൽ]] (International Bar Council) കൃഷ്ണയ്യർക്ക് “ലിവിങ്ങ് ലജൻഡ് ഓഫ് ലോ” (Living Legend Of Law) എന്ന ബഹുമതി നൽകി ആദരിച്ചു. ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിൽ നിന്നും [[പത്മ വിഭൂഷൺ]] ബഹുമതിയും, റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് [[വ്ലാദിമിർ പുടിൻ]] "ഓർഡർ ഓഫ് ഫ്രണ്ട്ഷിപ്പ്" നൽകിയും ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == കൃതികൾ == എഴുപതിൽപരം പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതി. കൂടുതലും നീതിന്യായം, നിയമം എന്നീമേഖലയിലേതാണ്. ചില യാത്രാവിവരണങ്ങളും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. *'ലൈഫ് ആഫ്‌റ്റെർ ഡെത്ത് ' *'വാണ്ടറിങ് ഇൻ മെനി വേൾഡ്‌സ്' (ആത്മകഥ) ==വിമർശനം== [[നരേന്ദ്ര മോദി|നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ]] [[ശിവഗിരി]] സന്ദർശനം വിഷയമാക്കികൊണ്ട് സാഹിത്യകാരൻ [[സക്കറിയ]] എഴുതിയ ഒരു ലേഖനത്തിൽ കൃഷ്ണയ്യർ ഇങ്ങനെ വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്:"കണ്ണടച്ചുകൊണ്ട് വർഗീയതയുടെ പാൽകുടിച്ചാസ്വദിക്കുന്ന മറ്റൊരു "ഇടതുപക്ഷ"ക്കാരനായ വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരോട് ഒരു വാക്ക് ഉരിയാടാതെ [[നരേന്ദ്ര മോദി]] കേരള മണ്ണ് വിട്ടുപിരിഞ്ഞില്ല എന്നതും രസകരമാണ്. മോഡിയുടെ കേരളത്തിലെ ഭാവി ബ്രഹ്മസ്ഥനാധിപതികളിലൊരാൾ സ്വാമിയാവാനാണ് വഴി"<ref>"മോഡിയുടെ ശിവഗിരി കൈയേറ്റവും കേരള അരങ്ങേറ്റവും"--സക്കറിയ-മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് 2013 മെയ് 20 പുസ്തകം 16, പുറം 9-10</ref> ==നൂറാം ജന്മദിനവും മരണവും== അവസാനകാലത്ത് വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെത്തുടർന്ന് ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്നെങ്കിലും കർമ്മരംഗത്ത് കൃഷ്ണയ്യർ സജീവമായിരുന്നു. 2014 നവംബർ 15-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ 100-ആം ജന്മദിനം ആഘോഷിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മശതാബ്ദി എറണാകുളത്തുകാർ വൻ ആഘോഷമാക്കി നടത്തി. സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് നിരവധി പ്രമുഖർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. കുറച്ചുദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഗുരുതരമായ ശ്വാസകോശരോഗത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ എറണാകുളം മെഡിക്കൽ ട്രസ്റ്റ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില വഷളായി വന്നു. ഒടുവിൽ ഡിസംബർ 4-ന് വൈകീട്ട് 3:30-ഓടെ ആ ഹൃദയതാളം നിലച്ചു. ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. മൃതദേഹം വീട്ടിലും രാജീവ് ഗാന്ധി സ്റ്റേഡിയത്തിലും പൊതുദർശനത്തിനുവച്ചപ്പോൾ ആയിരങ്ങളാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ത്യാഞ്ജലികളർപ്പിച്ചത്. പിറ്റേ ദിവസം വൈകീട്ട് ആറുമണിയോടെ രവിപുരം പൊതുശ്മശാനത്തിൽ പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ മൃതദേഹം സംസ്കരിച്ചു. == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.vrkrishnaiyer.org വി.ആർ.കൃഷ്ണയ്യരെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102110042/http://www.vrkrishnaiyer.org/ |date=2010-01-02 }} *[http://www.keral.com/celebrities/krisnaiyar/index.htm വി.ആർ.കൃഷ്ണയ്യരുടെ ജീവചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127035536/http://www.keral.com/celebrities/krisnaiyar/index.htm |date=2010-01-27 }} {{DEFAULTSORT:കൃഷ്ണയ്യർ}} {{First KLA}} {{Second KLA}} [[വർഗ്ഗം:1915-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 4-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ‎]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജലവിഭവവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ‎]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ന്യായാധിപന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് വിക്റ്റോറിയ കോളേജിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനാർഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൂറുവർഷം ജീവിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മവിഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]] Mathrubhumi http://sv1.mathrubhumi.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260520230945/https://sv1.mathrubhumi.com/ |date=2026-05-20 }} നീതിസൂര്യന് 100 - V R Krishna Iyer, കൃഷ്ണയ്യർ tgdan8kx6qpoyrjyeg3hw54uj21j1qv 0 25501 4632480 3971091 2026-06-23T06:42:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632480 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Veerappan}} {{For|വീരപ്പൻ (ചിത്രസംയോജകൻ) കാണാനായി|വീരപ്പൻ (ചിത്രസംയോജകൻ)}} {{Infobox criminal | name = വീരപ്പൻ <ref name="about">{{cite web | url = http://www.nndb.com/people/494/000026416/ | title = Saravanan Jayabalan | publisher = nndb.com }}</ref> | image_name = Veerappan_the_poacher.jpg | image_size = | image_caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1952|01|18}}<ref name="about"/> | birth_place = [[Gopinatham]], Karnataka<ref name=gua>{{cite news |url = http://www.guardian.co.uk/world/2004/oct/19/india.markoliver |title = Death of a 'demon' |publisher = The Guardian |first = Mark |last = Oliver |date = 2004 }}</ref> | death_date = {{Death date and age|df=yes|2004|10|18|1952|1|18}}<ref name="about"/> | death_place = [[Papparapatti, Dharmapuri|Papparapatti]], Tamil Nadu | death_cause = Firearm | resting_place = Moolakadu, Tamil Nadu. | alias = കൂസു മുനിസ്വാമി വീരപ്പൻ | nationality = ഇന്ത്യൻ | charge = [[Murder|കൊലപാതകം]] <br/> [[Kidnapping|തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ]] <br/> [[Poacher|അനധികൃത വേട്ട]] <br/> [[Smuggling|കള്ളക്കടത്ത്]]<ref name="about"/> | occupation = | known_for = ആനക്കൊമ്പ് മോഷ്ടാവ് <br/> ചന്ദനത്തടി മോഷ്ടാവ് | capture_status = കൊല്ലപ്പെട്ടു | reward_amount = INR 50 million | escaped = 1986 | escape_end = 2004 | beginyear = 1962 | endyear = 2002 | victims = 184 people (97 of them are police officials & forest officers),<br>900 elephants<ref>http://www.telegraphindia.com/1050515/asp/look/story_4725697.asp</ref> | spouse = മുത്തുലക്ഷ്മി (m. 1990)<ref name=hindu1>{{cite news | last =Shiva Kumar | first =M T | title = Muthulakshmi to bring out book on ‘police atrocities'| newspaper =The Hindu | date =26 April 2011 | url =http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/article1769694.ece |accessdate=23 February 2013}}</ref><ref>{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1326|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 743|date = 2012 മെയ് 21|accessdate = 2013 മെയ് 07|language = [[മലയാളം]]}}</ref> | states = Tamil Nadu, Karnataka | children = 3 | comments = INR 734 Crore spent to capture | footnotes = }} [[തമിഴ്നാട്]], [[കേരളം]], [[കർണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിഹരിച്ച് [[ചന്ദനം|ചന്ദനവും]], ആനക്കൊമ്പും മറ്റും കവർച്ച ചെയ്തിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കൊള്ളക്കാരനായിരുന്നു ''''''വീരപ്പൻ'''''' അഥവാ കൂസു മുനിസ്വാമി വീരപ്പൻ. (ജനനം: [[ജനുവരി 18]], [[1952]]–മരണം: [[ഒക്ടോബർ 18]], [[2004]]) . [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] [[റോബിൻ ഹുഡ്]] എന്ന് വീരപ്പൻ സ്വയം അവരോധിച്ചു.{{തെളിവ്}} [[ബിൽഗിരി മലകൾ|ബിൽഗിരിരങ്കന ബേട്ട]], [[മാലെ മഹദേശ്വര ബേട്ട]] എന്നീ മലകൾ, [[സത്യമംഗലം വന്യജീവി സം‌രക്ഷണകേന്ദ്രം|സത്യമംഗലം]], ഗുണ്ടിയാൽ [[വനം|വനങ്ങൾ]] എന്നിവയായിരുന്നു വീരപ്പന്റെ പ്രധാന വിഹാര രംഗം. [[കേരളം]], [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണ്ണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ 6,000-ത്തോളം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വനങ്ങളിൽ വീരപ്പൻ വിഹരിച്ചു. മൂന്നു സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ [[പോലീസ്|പോലീസ് സേനയും]] ഇന്ത്യൻ അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗവും വീരപ്പനെ പിടികൂടാൻ പരിശ്രമിച്ചു. ഒരു സമയത്ത് നൂറുകണക്കിനു അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു ചെറിയ [[സൈന്യം]] തന്നെ വീരപ്പനു സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏകദേശം 124 വ്യക്തികളെ വീരപ്പൻ കൊലപ്പെടുത്തി എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>https://web.archive.org/web/20121013084233/http://www.hindustantimes.com/news/specials/veer/rise1.html "Veerappan, the man behind 124 murders": ''Hindustan Times'' feature</ref> ഇവരിൽ ഉയർന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും വനം വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഉൾപ്പെടും. ഇതിനു പിന്നാലെ 200-ഓളം [[ആന|ആനകളെ]]കൊന്ന് [[ആനക്കൊമ്പ്]] ഊരിയതിനും $2,600,000 ഡോളർ വിലവരുന്ന ആനക്കൊമ്പ് അനധികൃതമായി കടത്തിയതിനും 10,000 ടൺ [[ചന്ദനം|ചന്ദനത്തടി]] മുറിച്ചു കടത്തിയതിനും ($22,000,000 ഡോളർ വിലമതിക്കുന്നു) വീരപ്പന്റെ പേരിൽ കേസുകൾ നിലനിന്നു. വീരപ്പനെ പിടികൂടാൻ പത്തുവർഷത്തെ കാലയളവിൽ സർക്കാർ ഏകദേശം 2,000,000,000 രൂപ (വർഷം തോറും 200,000,00) ചിലവഴിച്ചു. ഇരുപതുവർഷത്തോളം പിടികിട്ടാപ്പുള്ളിയായി തുടർന്ന വീരപ്പൻ പോലീസ് വെടിയേറ്റ് 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു<ref>http://www.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/10/18/india.bandit/index.html CNN: Police kill India's 'Robin Hood'</ref>. == വിവാദങ്ങൾ == === മരണം === 1975 ബാച്ചിലെ തമിഴ്നാട് കേഡർ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐപിഎസ്]] ഓഫീസറായി തന്റെ ഔദ്യോഗികജീവിതം ആരംഭിച്ച '''കെ. വിജയകുമാർ''' ആയിരുന്നു വീരപ്പനെ പിടികൂടാനുള്ള '''ഓപ്പറേഷൻ കൊക്കൂൺ''' (Operation Cocoon) എന്ന പ്രത്യേക ദൗത്യസംഘത്തിന്റെ തലവൻ ആയി പ്രവർത്തിച്ചത്. പിന്നീട്, മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി‌ [[രാജീവ് ഗാന്ധി|രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ]] എസ്.പി.ജി സുരക്ഷാസംഘത്തിലും ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. [[കേന്ദ്ര റിസർവ്വ് പോലീസ്|സി.ആർ.പി.എഫ്]] ഡയറക്ടർ ജനറൽ, നാഷണൽ പോലീസ് അക്കാഡമി ഡയറക്ടർ ജനറൽ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിട്ടുള്ള‌ വിജയകുമാർ 2012ൽ സർവ്വീസിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. [[ജമ്മു-കശ്മീർ]] ഗവർണറുടെ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവായി 2019 ഒക്ടോബർ 31 ഇദ്ദേഹം ചുമതല ഏൽക്കുകയുണ്ടായി.<ref name="vijayakumar1">[https://www.mathrubhumi.com/news/india/k-vijay-kumar-has-been-appointed-as-an-advisor-to-the-governor-of-jammu-and-kashmir-governor-1.2906062 മാതൃഭൂമി വാർത്ത]</ref> {| class="wikitable" |- ! മരണകാരണങ്ങൾ ! വാദി ! പ്രതിവാദങ്ങൾ |- | ഏറ്റുമുട്ടലിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു | പോലീസ് / സർക്കാർ | * എന്തുകൊണ്ട് തലയിൽ ഒരു വെടിയുണ്ട മാത്രം? പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു ഏറ്റുമുട്ടലിൽ? * എന്തുകൊണ്ട് ജീവനോടെ പിടിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല? * വീരപ്പന് തന്റെ കൊമ്പൻമീശ നിലനിറുത്തണം എന്നായിരുന്നു. ആരാണ് അതു നീക്കം ചെയ്തത്: പോലീസോ വീരപ്പനോ? |- | വീരപ്പന്റെ തന്നെ സംഘാംഗം | [[ദ് വീക്ക്]] | * ഔദ്യോഗിക ഏറ്റുമുട്ടൽ കഥയ്ക്ക് വിപരീതം |- | ആത്മഹത്യ | മുത്തുലക്ഷ്മി <br />(വീരപ്പന്റെ ഭാര്യ) | * വീരപ്പൻ പിടികൂടപ്പെടും എന്ന് ഉറപ്പായാൽ ആത്മഹത്യചെയ്യും എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. * പോലീസ് മുത്തുലക്ഷ്മിയെ വീരപ്പന്റെ ശരീരം പൂർണ്ണമായി കാണുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കി. * പോലീസ് വീരപ്പന്റെ ശവശരീരം കുഴിച്ചിടുന്നതിനു പകരം ദഹിപ്പിക്കണം എന്ന് നിർബന്ധം പിടിച്ചു. |- | കൊലപാതകം | [[കുമുദം]]<br />[[തമിഴ് വാരിക]] | * എന്തുകൊണ്ട് ജീവനോടെ പിടിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല? |} == അവലംബം == <references /> [[Category:കുറ്റവാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊള്ളക്കാർ]] k69t6t0whq6decqw2kthsqb0qocw1hb 0 30808 4632439 4628918 2026-06-23T02:47:44Z ~2026-36383-45 219591 /* */ 4632439 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} [[File:Ampalavasi Women Old Image.png|thumb|right|അമ്പലവാസി സ്ത്രീകൾ - ഒരു പഴയകാല ചിത്രം]] കേരളത്തിലെ അമ്പലങ്ങൾ, കാവുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികൾ ചെയ്ത് നിത്യവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന ഹൈന്ദവജാതികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പൊതുസംജ്ഞയാണ് '''അമ്പലവാസികൾ'''. പൂജകൾ, പാഠശാലകളിലെ അധ്യാപനം, ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മാലകെട്ട്, [[സോപാനസംഗീതം]], ക്ഷേത്രകലകൾ, ശംഖുവിളിക്കൽ, മേളവാദ്യങ്ങൾ, അടിച്ചുവാരൽ തുടങ്ങി അമ്പലത്തിലെ വിവിധതരം ജോലികളാണ്‌ ഇവർ ചെയ്തു വന്നിരുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായി ക്ഷേത്രസേവനങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന [[പുഷ്പകൻ]] (പുഷ്പകനുണ്ണി), [[തീയാട്ടുണ്ണി]] (തീയാടി, തിയ്യാടി), [[നമ്പീശൻ]], [[കുരുക്കൾ]], [[പൂപ്പള്ളി]], [[പ്ലാപ്പള്ളി]] (പിലാപ്പള്ളി), [[തെയ്യമ്പാടി]] (ദൈവമ്പാടി അഥവാ ബ്രാഹ്മണി), [[ചാക്യാർ]], [[നമ്പ്യാർ]], [[അടികൾ]], [[പിടാരർ]], [[വാര്യർ]], [[പിഷാരടി]], [[മാരാർ]], [[പൊതുവാൾ]] തുടങ്ങിയ ജാതികളെല്ലാം ചേർന്ന ജനവിഭാഗമാണ് അമ്പലവാസികൾ എന്ന് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരികമേഖലയിൽ അമ്പലവാസികൾക്ക് മുഖ്യസ്ഥാനമുണ്ട്. മുന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളിലെ സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സംവരണം നൽകുന്നതിനു വേണ്ടിയുള്ള, മുന്നാക്കജാതികളുടെ പട്ടികയിൽ, അമ്പലവാസി സമുദായത്തിലുള്ള വ്യത്യസ്ത ജാതികളെ കേരളസർക്കാർ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Kerala State Forward Communities|url=https://kscebcfc.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2021/06/eogfiledownload-1-6-2.pdf|access-date=2025-01-05|archive-date=2024-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914235700/https://kscebcfc.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2021/06/eogfiledownload-1-6-2.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>https://marunadanmalayalee.com/forward-cast-reservation-list-announced-237317</ref> ==പേരിന്റെ ഉദ്ഭവം== അമ്പലം, വാസി എന്ന രണ്ട് വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് അമ്പലവാസി എന്ന പേരുണ്ടായിരിക്കുന്നത്. അമ്പലങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികളായിരുന്നു അമ്പലവാസി സമുദായങ്ങളിലുള്ളവരുടെ നിത്യവൃത്തി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവരുടെ ഗൃഹങ്ങളും അമ്പലങ്ങളോടു ചേർന്നോ, അമ്പലങ്ങളിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരെയല്ലാതെയോ ആയിരുന്നു. അമ്പലങ്ങളുടെ സമീപത്തു വസിക്കുന്നവർ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ അമ്പലവാസി എന്ന പേരുണ്ടായി. == അമ്പലവാസി ജാതികൾ == [[പുഷ്പകൻ ഉണ്ണി]], [[തീയാട്ടുണ്ണി]] (തിയ്യാടി), [[നമ്പീശൻ]], [[കുരുക്കൾ]], [[ചാക്യാർ]], [[നമ്പ്യാർ]], [[പൂപ്പള്ളി]], [[പ്ലാപ്പള്ളി]], [[തെയ്യമ്പാടി]] (ദൈവമ്പാടി അഥവാ ബ്രാഹ്മണി),[[അടികൾ]], [[പിടാരർ]], [[വാര്യർ]], [[പിഷാരടി]], [[മാരാർ]], [[പൊതുവാൾ]], മുതലായ ഒരുകൂട്ടം ജാതികൾ ചേർന്നാണ് അമ്പലവാസികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അമ്പലവാസികളിൽ ഉപനയന സംസ്കാരമുള്ളവർ (പൂണൂൽ ധരിക്കുന്നവർ) എന്നും പൂണൂലില്ലാത്തവരെന്നും രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. [[പുഷ്പകൻ]] (പുഷ്പകനുണ്ണി), [[തീയാട്ടുണ്ണി]] (തീയാടി, തിയ്യാടി), [[നമ്പീശൻ]], [[കുരുക്കൾ]], [[പൂപ്പള്ളി]], [[പ്ലാപ്പള്ളി,]] [[ദൈവമ്പാടി]] (തെയ്യമ്പാടി), [[ചാക്യാർ]], [[നമ്പ്യാർ]], [[അടികൾ]], [[പിടാരർ]] എന്നിവരെ അമ്പലവാസി ബ്രാഹ്മണർ അഥവാ പൂണൂലുള്ള അമ്പലവാസികൾ എന്നും [[വാര്യർ]], [[പിഷാരടി]], [[മാരാർ]], [[പൊതുവാൾ]] എന്നിവരെ പൂണൂൽ ഇല്ലാത്ത അമ്പലവാസികൾ എന്നും വിഭജിക്കുന്നു. അമ്പലവാസികളിൽപ്പെടുന്ന ബ്രാഹ്മണരെ തങ്ങളെക്കാൾ അല്പം താണനിലയിലുള്ള ബ്രാഹ്മണരായാണ് നമ്പൂതിരിമാർ കണക്കാക്കുന്നത്. നമ്പ്യാർ, നമ്പിടി, അടികൾ എന്നീ കുലനാമങ്ങളുള്ളവരിൽത്തന്നെ ഉപനയനസംസ്കാരമുള്ളവരും ഇല്ലാത്തവരും ഉണ്ട്. പൂണൂലില്ലാത്ത [[വാര്യർ]], [[പിഷാരടി]], [[മാരാർ]], [[പൊതുവാൾ]] എന്നീ ജാതിക്കാരുടെ സ്ത്രീനാമം കിട്ടാൻ പുരുഷനാമത്തോടൊപ്പം ''-സ്യാർ'' എന്ന് ചേർത്താൽ മതി; വാര്യർ-വാരസ്യാർ, പിഷാരടി-പിഷാരസ്യാർ, മാരാർ-മാരസ്യാർ, പൊതുവാൾ-പൊതുവാളസ്യാർ, കുറുപ്പ്-കുറുപ്പസ്യാർ എന്നിങ്ങനെ. പുരുഷനാമത്തോടൊപ്പം, ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീ എന്ന അർഥഥിലുള്ള ''അജ്ജി'' എന്ന പ്രാകൃതഭാഷാശബ്ദത്തിന്റെ രൂപഭേദമായ -അച്ചി അഥവാ -അത്തി എന്നതും, ദ്രാവിഡഭാഷകളിലെ പൂജകബഹുവചനപ്രത്യയമായ ''-ആർ'' എന്നതും ചേർന്നാണ് ഈ രൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്. ===പുഷ്പകൻ (പുഷ്പകൻ ഉണ്ണി) === അമ്പലങ്ങളിൽ പുഷ്പാലങ്കാരം, പൂജാപുഷ്പങ്ങൾ ഒരുക്കൽ, മാലകെട്ടൽ, നിവേദ്യവസ്തുക്കൾ തയ്യാറാക്കൽ, വിളക്കൊരുക്കുൽ, എഴുന്നള്ളത്തിനു വിളക്കെടുക്കുൽ, പാഠശാലകളിലെ അധ്യാപനം, ശംഖനാദം മുഴക്കൽ, എന്നിവയാണ് ഇക്കൂട്ടരുടെ കുലത്തൊഴിലുകൾ. പൂജാവിധികളും താന്ത്രികവിദ്യകളും അഭ്യസിക്കുമെങ്കിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മുഖ്യതന്ത്രിമാരാകാറില്ല. മുഖ്യതന്ത്രിയുടെ നിർദേശാനുസരണം മാത്രം പൂജാകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു. വേദാധികാരികളാണ്. വേദഗ്രന്ഥങ്ങളും സംസ്കൃതവും പഠിപ്പിക്കാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്. പുരുഷന്മാർ ഉപനയനം, 108 ഗായത്രീജപം, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം, സമാവർത്തനം എന്നിവ ഉള്ളവരാണ്. അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് ഗോത്രസൂത്രാദികൾ പറഞ്ഞ് പേരിനോട് കൂടെ ശർമ്മൻ എന്ന് ചേർത്ത് അഭിവാദ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. ഷോഡശസംസ്കാരങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നു. പൂണൂൽ ധരിക്കുകയും ഗായത്രീമന്ത്രം ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് ആദ്യത്തെ ആർത്തവകാലശുദ്ധിക്ക് ഋതുകല്യാണമെന്ന സംസ്കാരം ഉണ്ട്. പുരുഷന്മാരെ പുഷ്പകൻ എന്നും സ്ത്രീകളെ പുഷ്പകത്തി എന്നും പറയുന്നു. പുരുഷന്മാരെ അവരുടെ പേരിനൊപ്പം ഉണ്ണി എന്നു ചേർത്തു വിളിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളെ ആത്തേരമ്മ എന്നോ ആത്തോലമ്മ എന്നോ ചുരുക്കത്തിൽ ആത്തേമ്മ എന്നോ വിളിക്കുന്നു. പുരുഷന്മാർ പേരിനൊപ്പം ഉണ്ണി എന്നോ ശർമ്മ എന്നോ കുലപ്പേര് ചേർക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ പേരിനൊപ്പം അമ്മ എന്നോ ദേവി എന്നോ ചേർക്കുന്നു. അധ്യാപനവൃത്തിയുള്ള പുഷ്പകരുടെ വീടുകൾ മഠങ്ങൾ എന്നും അല്ലാത്തവരുടേത് വീട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. തെക്ക് തിരുവനന്തപുരത്ത് പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലും തിരുവട്ടാർ ആദികേശവക്ഷേത്രത്തിലും സവിശേഷാധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ കല്പിച്ചു കിട്ടിയിട്ടുള്ള പുഷ്പകഉണ്ണിമാർ പേരിനൊപ്പം നമ്പി എന്നാണ് ചേർക്കുന്നത്. പുഷ്പക ഉണ്ണിമാരിൽ ഒരു വിഭാഗത്തെ പട്ടരുണ്ണി അഥവാ നാട്ടുപ്പട്ടർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പട്ടർ എന്ന സ്ഥാനപ്പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഉണ്ണിമാരാണിവർ. തമിഴ് പട്ടരിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയാനാണ് നാട്ടുപ്പട്ടർ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. പട്ടരുണ്ണിമാരെ പ്രത്യേകജാതിയായും ചിലപ്പോൾ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. ഇവരിൽത്തന്നെ [[ചേർത്തല]] (പഴയപേര്: കരപ്പുറം) ഭാഗത്തുള്ളവരെ കരപ്പുറം ഉണ്ണിമാർ എന്നും പറയാറുണ്ട്. പുഷ്പകരിൽ ആത്രേയം, കശ്യപം, ഭരദ്വാജം, ഭാർഗവം, അഗസ്ത്യം, ഗൗതമം, വിശ്വാമിത്രം, വാസിഷ്ഠം എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത ഗോത്രക്കാരുണ്ട്. മൂത്തപുത്രൻ നിർബന്ധമായും സ്വജാതിയിൽ നിന്ന് മാത്രമേ വിവാഹം കഴിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. അത് ഒന്നിലധികം ആകാമായിരുന്നു. എന്നാൽ, സ്വഗോത്രക്കാരുമായുള്ള വിവാഹം നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. വധു സ്വജാതിയിൽ അന്യഗോത്രത്തിലുള്ളവൾ വേണം. വിവാഹശേഷം വധു ഭർത്താവിന്റെ ഗോത്രക്കാരിയായി മാറുന്നു. ഇളയസഹോദരങ്ങൾ സ്വജാതിയിൽനിന്ന് വിവാഹം കഴിക്കുകയോ നായർ സ്ത്രീകളെ സംബന്ധം ചെയ്യുകയോ (അനുലോമവിവാഹം) ആയിരുന്നു പതിവ്. കുരുക്കൾ, നമ്പീശൻ എന്നീ സമാനജാതിക്കാരുമായും വൈവാഹികബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീകളുമായുള്ള വൈവാഹികബന്ധങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെ അച്ഛന്റെ ജാതിയിലും അന്യജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീകളിൽ ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെ അമ്മയുടെ ജാതിയിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പുഷ്പകസ്ത്രീകൾക്ക് സ്വജാതിയിലുള്ള ഭർത്താവു മരിച്ചാൽ, രണ്ടാം വിവാഹത്തിലേർപ്പെടാം. പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണരെ മാത്രമേ വിവാഹം ചെയ്യാൻ പാടുള്ളു. വിവാഹമോചനം അനുവദിച്ചിരുന്നു. പിതൃദായക്രമം അഥവാ മക്കത്തായം പിൻതുടരുന്നു. ഇവരുടെ പുല-ബാലായ്മ ചടങ്ങുകൾ പതിനൊന്ന് ദിവസം നീണ്ടു നില്ക്കുന്നതാണ്. പുഷ്പകർക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ തന്ത്രിയാകാനുള്ള അധികാരം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. വേദപഠനത്തിനും പൂജയ്ക്കും മാത്രമേ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഉണ്ണിമാർ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പൂജാദികർമങ്ങൾ ചെയ്തിരുന്നത് തന്ത്രിയുടെ നിർദേശാനുസരണം മാത്രമായിരുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് നമ്പൂതിരിമാരുടെ ഇടയിൽ പെൺകുട്ടി ഋതുമതിയാകുന്നതിനു മുൻപുതന്നെ വേളികഴിച്ചിരിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമായിരുന്നു. എന്നാൽ, പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതികളായതിനു ശേഷം മാത്രമേ പുഷ്പകരുടെ ഇടയിൽ പണ്ടുകാലത്തും വിവാഹം നടന്നിരുന്നുള്ളൂ. നമ്പൂതിരിമാർ സാധാരണയായി ബ്രാഹ്മണർക്കു മാത്രമേ അധ്യാപനം ചെയ്തിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ പുഷ്പകർ അവരുടെ മഠങ്ങളിൽ ഉപനയനസംസ്കാരമുള്ളവർക്കും ഇല്ലാത്തവർക്കും അക്ഷരാഭ്യാസവും വിദ്യാഭ്യാസവും നൽകിയിരുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളുള്ളതിനാൽ നമ്പൂതിരിമാർ പുഷ്പകരെ തങ്ങളെക്കാൾ അല്പം താഴ്ന്നനിലയിലുള്ള ബ്രാഹ്മണരായാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. ===നമ്പീശൻ=== പുഷ്പകഉണ്ണികളെപ്പോലെ പൂജാപുഷ്പങ്ങൾ ഒരുക്കുക, മാലകെട്ടുക, നിവേദ്യവസ്തുക്കൾ തയ്യാറാക്കിക്കൊടുക്കുക എന്നിവയൊക്കെയാണ് കുലത്തൊഴിൽ. എന്നാൽ വേദാധികാരമില്ല. ഇവരിൽ മക്കത്തായക്കാരും മരുമക്കത്തായക്കാരും ഉണ്ട്. മക്കത്തായക്കാരായ സ്ത്രീകൾക്കു സ്വജാതിയിലുള്ള ഭർത്താവു മരിച്ചാൽ, രണ്ടാം വിവാഹത്തിലേർപ്പെടാം. പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണരെ മാത്രമേ വിവാഹം ചെയ്യാൻ പാടുള്ളു. ഷോഡശസംക്സാരം പാലിക്കുന്നു. പൂണൂൽ ധരിക്കുകയും ഗായത്രീമന്ത്രം ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. നമ്പീശസ്ത്രീകളെ ബ്രാഹ്മണിയമ്മ എന്ന് പറയുന്നു. പുരുഷന്മാർ പേരിനൊപ്പം നമ്പീശൻ എന്നു ചേർക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ പേരിനൊപ്പം ബ്രാഹ്മണിയമ്മ എന്ന് ചേർത്തിരുന്നു. ഇപ്പോൾ സ്ത്രീകളും നമ്പീശൻ എന്നുതന്നെ ചേർക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കു പാട്ടുപാടി ദേവനെ സേവിക്കുക എന്നൊരു വിശേഷപ്രവൃത്തി കൂടിയുണ്ട്. ഇവർ പാടുന്ന പാട്ടുകളാണ് '[[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടുകൾ]]'. ഇവർ ആചാരക്രമങ്ങളിലും മറ്റും പുഷ്പകരോട് സമാനരാണ്; പേരിൽ ഭേദമുണ്ടെങ്കിലും. വീട് പുഷ്പകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൾ എല്ലാ നമ്പീശന്മാരും മക്കത്തായദായക്രമത്തിലേക്ക് മാറിയിട്ടുണ്ട്. നമ്പ്യാർ എന്ന് കുലനാമം സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ള ചില നമ്പീശകുടുംബങ്ങളും മധ്യകേരളത്തിലുണ്ട്. ===തീയാട്ടുണ്ണി=== തീയാടികൾ, തിയ്യാടികൾ എന്നുമൊക്കെ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും തീയാട്ടും കളമെഴുതിപ്പാട്ടും നടത്തുന്നു. മക്കത്തായക്കാരാണ്. ഷോഡശസംക്സാരം പാലിക്കുന്നു. പൂണൂൽ ധരിക്കുകയും ഗായത്രീമന്ത്രം ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. താന്ത്രികപൂജാധികാരങ്ങൾ ഇവർക്കുണ്ട്. പാരമ്പര്യകലാരൂപമായ ഭദ്രകാളിതീയ്യാട്ട് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കു സ്വജാതിയിലുള്ള ഭർത്താവു മരിച്ചാൽ, രണ്ടാം വിവാഹത്തിലേർപ്പെടാം. പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണരെ മാത്രമേ വിവാഹം ചെയ്യാൻ പാടുള്ളു.{{തെളിവ്}} ഈ ജാതിയിലുള്ള ആളുകളെ തീയാടി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പുരുഷന്മാർ പേരിനൊപ്പം ഉണ്ണി എന്നു ചേർക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ പേരിനൊപ്പം അമ്മ എന്നോ അന്തർജനം എന്നോ ചേർക്കുന്നു. ഇവരുടെ വീടുകൾ മഠം എന്നോ ഇല്ലം എന്നോ അറിയപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമാലയുടെ കർത്താവായ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തീയാട്ടുണ്ണി ആയിരുന്നു. ===കുരുക്കൾ=== കുരുക്കൾ (ഗുരുക്കൾ) കേരളത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് കൂടുതലായുള്ളവരാണ്. പൂണൂൽധാരികളൂം അല്ലാത്തവരും. തമിഴ് പാരമ്പര്യമുള്ളവരായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഷോഡശസംസ്കാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. ശൈവ-ശാക്തേയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ താന്ത്രികപൂജാധികാരങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുരുഷന്മാരെ കുരുക്കൾ എന്നും സ്ത്രീകളെ കുരുക്കത്തി എന്നും പറയുന്നു. ഗുരു എന്ന വാക്കിന്റെ പൂജകബഹുവചനരൂപമായി തമിഴിൽ ഉപയോഗിച്ച കുരുക്കൾ എന്ന പേര് കേരളക്കരയിലും പ്രചരിച്ചു എന്നാണ് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്. തിരുവിതാംകൂറിലെ കുരുക്കന്മാരിൽത്തന്നെ "പള്ളിത്തേവാരക്കുരുക്കൾ", "കോലിയക്കുരുക്കൾ", "തമിഴ്നാട്ടുക്കുരുക്കൾ" എന്നിങ്ങനെ അവാന്തരവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. കേരളോത്പത്തിയിൽ ഇവരെ ചിലമ്പാണ്ടികൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരിലെ ഒരു താണവിഭാഗമാണ് ചിലമ്പാണ്ടികൾ. സ്ത്രീകളെ നാച്ചിയാർ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത് എന്നഭിപ്രായപ്പെടുന്നവരുണ്ട്. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെയും തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും സേവനങ്ങൾക്കായി പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെ ചിലകുടുംബങ്ങളെ തിരുവിതാംകൂറിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നുവെന്നും ഇങ്ങനെ തമിഴ് മേഖലയിൽ നിന്ന് തിരുവിതാംകൂറിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന ഇരുപതു കുടുംബങ്ങളും അവരുടെ പിന്മുറക്കാരുമാണ് ഇന്നത്തെ അമ്പലവാസി കുരുക്കന്മാർ എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെ വെള്ളാളക്കോവിലുകളിലെ പൂജാരിമാരായിരുന്നു ഇവർ എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. ഇറക്കുമതി ചെയ്യപ്പെട്ട ഇരുപതു കുടുംബങ്ങളിൽ പത്തു കുടുംബക്കാരെ, പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ ഉണ്ണിമാരോടും വാര്യന്മാരോടുമൊപ്പം ചേർന്ന്, കഴകവൃത്തികളായ ദീപാലങ്കാരം, മാലകെട്ട് തുടങ്ങിയവ പരിശീലിക്കുന്നതിനും മറ്റു ക്ഷേത്രകാര്യങ്ങളിൽ സഹായിക്കുന്നതിനുമായി കൂപക്കരപ്പോറ്റി നിയോഗിച്ചു. മറ്റു പത്തു കുടുംബക്കാരെ രാജകൊട്ടാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ സേവകരായും നിയോഗിച്ചു. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നിയോഗിക്കപ്പട്ടവർ ക്രമേണ അവിടെ പ്രാമുഖ്യം നേടിയെടുത്തു. കൂപക്കരപോറ്റിമാരുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് ഇവർ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. (തിരുവനനന്തപുരം കോട്ടയ്ക്കകത്ത് ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കൈലാസേശ്വരക്ഷേത്രത്തോടു ചേർന്നുള്ള കൂപക്കരമഠത്തിലെ പോറ്റിമാരാണ് കൂപക്കര പോറ്റിമാർ. ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണസമിതിയായ എട്ടരയോഗത്തിലെ പ്രധാനികളായിരുന്നു കൂപക്കര പോറ്റിമാർ). കൂപക്കരപ്പോറ്റിയാണ് കേരളത്തിലെ മറ്റ് അമ്പലവാസിബ്രാഹ്മണരുടേതിനു തുല്യമായ കർമ്മങ്ങൾ ഇവർക്ക് നൽകിയത്. എങ്കിലും മലയാളബ്രാഹ്മണരുടെ ആചാരങ്ങളിൽ നിന്നും പല ആചാരങ്ങളിലും ഇവർ വ്യത്യസ്തരാണ്. തമിഴ് ആചാരങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് പുംസവനത്തിനു പകരം ''പുളികുടി'' എന്ന ചടങ്ങും സീമന്തോന്നയനത്തിനു പകരം ''വളകാപ്പ്'' എന്ന ചടങ്ങുമാണ് കുരുക്കന്മാർ നടത്തുന്നത്. കുരുക്കന്മാരുടെ പൂണൂൽക്കല്യാണം, വിവാഹം തുടങ്ങിയ മറ്റു പല ഗാർഹികസംസ്കാരങ്ങളിലും മരണാനന്തരസംസ്കാരങ്ങളിലും തമിഴ്നാട്ടുശൈലിയുടെ വലിയ സ്വാധീനം കാണാം. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉമയമ്മറാണിയുടെ കാലം വരെ ഇവർക്ക് പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ കഴകവൃത്തി ഉണ്ടായിരുന്നു. കുരുക്കന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിനകത്തും പുറത്തും അധികാരങ്ങൾ കയ്യാളാൻ ശ്രമിക്കുകയും എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിൽ രാജാവ് അസംതൃപ്തനായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ, പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവസംബന്ധമായ സന്ദേശം തരണനല്ലൂർ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് എത്തിക്കാൻ കുരുക്കളിൽ ഒരാളെ കൂപക്കര പോറ്റി വിശ്വസിച്ചേൽപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ കുരുക്കൾ അതിൽ വീഴ്ചവരുത്തുകയും തരണനെല്ലൂർ നമ്പൂതിരിക്ക് പരാതിയുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. ഇതിൽ പ്രകോപിതനായ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ, പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെയും രാജകൊട്ടാരത്തിന്റെ മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും സേവകവൃത്തികളിൽനിന്ന് കുരുക്കന്മാരെ ഒന്നടങ്കം പുറത്താക്കി. കൊല്ലവർഷം 907 (CE: 1732) കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ പുറത്താക്കൽ നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരിൽ ചില കുടുംബങ്ങൾ തിരുവനന്തപുരത്തു തന്നെ കോട്ടയ്ക്കകത്തുള്ള മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചു നിന്നു ഇവയിൽ തേവാരക്ഷേത്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ കുടുംബങ്ങളിലുള്ളവരെ പള്ളിത്തേവാരക്കുരുക്കൾ എന്നു വിളിച്ചുവരുന്നു. രാജാവിന്റെ അപ്രീതിക്കു പാത്രമായ കുരുക്കൾക്കുടുംബങ്ങളെല്ലാം തന്നെ നഗരത്തിൽ നിന്നു മാറി, തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ വടക്കു ഭാഗങ്ങളിലും കൊല്ലത്തും കൊല്ലത്തിനു വടക്ക്, ചവറ, പന്മന, തേവലക്കര എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും മാറി താമസമാക്കി. അവരെ കോലിയക്കുരുക്കൾ എന്നു വിളിച്ചുവരുന്നു. അടുത്തകാലംവരെ പള്ളിത്തേവാരക്കുരുക്കൾ കോലിയക്കുരുക്കളെ അവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കൂട്ടിയിരുന്നില്ല. തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ തെക്ക്, പാറശ്ശാല, കുളച്ചൽ, മണ്ടക്കാട് ഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന കുരുക്കന്മാർ ഈ രണ്ടു കൂട്ടരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തരായ "തമിഴ്നാട്ടുക്കുരുക്കൾ" ആണ്. ====അമ്പലവാസികളല്ലാത്ത കുരുക്കൾ==== കുരുക്കൾ അഥവാ ഗുരുക്കൾ എന്ന വിളിപ്പേര് കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും വിവിധജാതികൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. പാരമ്പര്യമായി പപ്പടനിർമാണം കുലത്തൊഴിലായി സ്വീകരിച്ച, "കുരുക്കൾ" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ജാതി മധ്യകേരളത്തിലുണ്ട്. ഇവർ ഇപ്പോൾ സാമാന്യമായി വീരശൈവർ എന്ന വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. പണ്ടാരക്കുരുക്കൾ എന്നാണ് ഇവർ തെക്കൻ കേരളത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അമ്പലവാസികളായ കുരുക്കളെ ബ്രാഹ്മണരായും പണ്ടാരക്കുരുക്കളെ വൈശ്യരായുമാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളസർക്കാർ "കുരുക്കൾ" എന്ന ജാതിയെ അമ്പലവാസിക്കുരുക്കൾ എന്ന അടിസ്ഥാനത്തിൽ "''മുന്നാക്കസമുദായം''" എന്ന ഗണത്തിൽ പെടുത്തി 2021ൽ മുന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ പിന്നീട് പണ്ടാരക്കുരുക്കളുടെ നിവേദനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ "കുരുക്കൾ" എന്ന ജാതിയെ പപ്പടച്ചെട്ടി, പപ്പടച്ചെട്ടിയാർ തുടങ്ങിയ ജാതികൾക്കൊപ്പം വീരശൈവസമുദായത്തിന്റെ അവാന്തരസമുദായമായി "''മറ്റു പിന്നാക്ക സമുദായങ്ങൾ''" എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി 2022-ൽ കേരളസർക്കാരിന്റെ പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസന വകുപ്പ് ഉത്തരവിറക്കി. അമ്പലവാസികളായ കുരുക്കന്മാരും പണ്ടാരക്കുരുക്കളും വ്യത്യസ്തരാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും രണ്ടുകൂട്ടരും ശൈവപാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടുന്നവരും [[വെള്ളാളർ|വെള്ളാളരുമായി]] ബന്ധമുള്ളവരുമാണെന്നുള്ള സാമ്യവുമുണ്ട്. ഇവരെക്കൂടാതെ വടക്കൻ കേരളത്തിൽ കളരി നടത്തിയിരുന്ന പല സമുദായക്കാരും കുരുക്കൾ എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ===പൂപ്പള്ളി=== പൂണൂൽ ധാരികൾ. ഷോഡശസംക്സാരമുള്ള ജാതി. മാലകെട്ട് കുലത്തൊഴിൽ. തിരുവിതാംകൂറിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ===പ്ലാപ്പള്ളി=== പ്ലാപ്പള്ളി അഥവാ പിലാപ്പള്ളി. പൂണൂൽ ധാരികൾ. ഷോഡശസംക്സാരമുള്ള ജാതി. ===തെയ്യമ്പാടി=== തെയ്യമ്പാടികൾ എന്നാണ് സാമാന്യമായി അറിയപ്പടുന്നതെങ്കിലും ദൈവമ്പാടി എന്നും ബ്രാഹ്മണി എന്നും അറിയപ്പെടാറുണ്ട്. തെയ്യമ്പാടികൾ അമ്പലങ്ങളിൽ തെയ്യമ്പാട്ട് എന്ന കളമെഴുത്തുപാട്ട് നടത്തുന്നു. കേരളത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്താണ് തെയ്യമ്പാടികൾ കൂടുതലായുള്ളത്. പുരുഷന്മാർ നമ്പ്യാർ എന്ന് കുലനാനം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[നമ്പ്യാർ (അമ്പലവാസി)|നമ്പ്യാന്മാരിലെ]] ഒരു വിഭാഗമായും ഇവരെ ചിലർ കണക്കാക്കാറുണ്ടെങ്കിലും തെയ്യമ്പാടികൾ വ്യത്യസ്ത ജാതിയാണ്. വടക്ക് മലബാർ ഭാഗത്തുള്ള തെയ്യമ്പാടികളെ തെക്കു തിരുവിതാംകൂറ്, കൊച്ചി ഭാഗങ്ങളിലുള്ള തിയ്യാടി നമ്പ്യാർ, തിയ്യാട്ടുണ്ണി എന്നീ ജാതികളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താൻ കഴിയും. ===ചാക്യാർ=== പഴയ എഴുത്തിൽ ചാക്കിയാർ. സ്ത്രീകൾ ഇല്ലോടിയമ്മ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലോട്ടമ്മ. തനി കേളീയവും മുൻപ് അമ്പലങ്ങളിൽ വച്ചുമാത്രം പ്രത്യേകാവസരങ്ങളിൽ പ്രയോഗിച്ചിരുന്നതും ആയ കൂത്ത്, കൂടിയാട്ടം എന്നീ പ്രകടനങ്ങൾ നടത്തുന്നവർ. പൂണൂലുണ്ട്;{{തെളിവ്}} മരുമക്കത്തായമാണ് ദായക്രമം. ബുദ്ധന്മാരിൽ നിന്ന് വന്നവർ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ബുദ്ധപാരമ്പര്യത്തിലെ ശാക്യ എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് ചാക്യാർ എന്ന പേരു വന്നത് എന്നു കരുതപ്പെ|ടുന്നു. ആചാരങ്ങളിൽ നമ്പൂതിരി സമുദായത്തോട് അടുത്ത ബന്ധമുള്ളവരും ആകുന്നു. ===നമ്പ്യാർ=== ====മിഴാവു നമ്പ്യാർ==== പഴയ എഴുത്തിൽ നമ്പിയാർ. സ്ത്രീകൾ നങ്ങിയാർ അല്ലെങ്കിൽ നങ്ങ്യാർ. ചാക്യാർകൂത്തിൽ മിഴാവു കൊട്ടുകയാണു പ്രവൃത്തി. മരുമക്കത്തായക്കാരാണ് ഇവർ. സ്ത്രീകൾ സ്വജാതിക്കാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും വിവാഹം കഴിച്ചുവരുന്നു.{{തെളിവ്}} പൂണൂൽ ഇല്ല. പുഷ്പകന്മാരിൽ ചിലരെ നമ്പിയാരെന്നു വിളിക്കാറുണ്ട്. അവർക്കു പൂണൂലുണ്ടായിരിക്കും. ====ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാർ (ചെങ്ങഴി നമ്പി)==== കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിൽപെട്ട [[തലപ്പിള്ളി താലൂക്ക്|തലപ്പിള്ളി]] കുന്നംകുളം, തൃശൂർ,താലൂക്കുകളിലെ [[ചെങ്ങഴിനാട്]] [[ചെങ്ങാലിക്കോടൻ|(ചെങ്ങഴിക്കോട്]] ) പ്രദേശം കേന്ദ്രമാക്കിയുള്ള ഒരു ചെറുസമുദായമാണ് ചെങ്ങഴിനമ്പി എന്ന [[ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാന്മാർ|ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാർ]]. നാല് താവഴിയും കൂടെ ആകെ എഴുനൂറിൽ താഴെ മാതമാണ് ജനസംഖ്യ. ചെറുസമുദായം എന്നതിന് പകരം ഒരു വലിയ കുടുംബം എന്ന് പറയുന്നതാണ് ഉത്തമം എന്തെന്നാൽ ഇവർ പരസ്പരം ശേഷക്കാരൊ അല്ലങ്കിൽ ബന്ധുക്കളോ ആണ്.മഠം എന്നാണ് ഇവരുടെ ഭവനങ്ങളെ പറയാറ് പതിവ്. ശുകപുരം [[ആഴ്‌വാഞ്ചേരി തമ്പ്രാക്കൾ|ആഴ്‌വാഞ്ചേരിതമ്പ്രാക്കളുടെ]] വംശത്തിൽപ്പെട്ടവർ ആണെന്നും, [[പന്നിയൂർ വരാഹമൂർത്തി ക്ഷേത്രം|പന്നിയൂർ]] [[ശുകപുരം|,ശുകപുരം]] ഗ്രമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വഴക്കിൽ ഇടപെട്ട് ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തതിനാൽ ആഭിജാത്യത്തിൽ ന്യൂനത സംഭവിച്ച കുലുക്കല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു തമ്പ്രാക്കളുടെ പിൻമുറക്കാർ ആണെന്നുമുള്ള ഐതിഹ്യം ഇവർക്കുണ്ട്. കേരളോത്പത്തിയിൽ ഇതിനു സമാനമായ ചില വിവരണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. AD 1505 ലെ [[മാമാങ്കം|മാമാങ്കചരിത്രത്തിലെ]] ഏടുകളിൽ ഒന്നായ ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാർ പാട്ടിൻ്റെ അവസാന ഭാഗങ്ങളിൽ [[പന്നിയൂർ]], [[ശുകപുരം]] കൂറുകളിലെ വഴക്കിനെ പറ്റിയും ''പന്നിയൂരെ വെള്ളം ഞാൻ പണ്ടേ കുടിക്കില്ല'' എന്നുമുള്ള പരാമർശ്ശവും ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ചരിത്രത്തിൻ്റെ ബലം നൽകുന്നു. ഷോഡശസംസ്കാരത്തോടുകൂടിയ ഇവർ നാല് താവഴിയാണ്. [[ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാന്മാർ|ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാർ]]<nowiki/>ക്ക് [[ചെങ്ങഴിനാട്]] നാടുവാഴി (യാഗാധികാരി) എന്നീ പദവി ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അമ്പലവാസികളെപ്പോലെ പ്രവർത്തികൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്ക് ബ്രഹ്മക്ഷത്രിയ (വാൾനമ്പി,അയിനിക്കൂർ[[നമ്പിടി]], നമ്പ്യാതിരി) സമുദായാചാരങ്ങളുമായി ചില സാമ്യതകളുണ്ട്. എന്നാൽ ചെങ്ങഴി നമ്പ്യൻമാർക്ക് നമ്പൂതിരി വിധിപ്രകാരം ഉള്ള ഋഗ്വേദിയ ആശ്വലായന (പകഴിയം) ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളും, ക്രിയാസ്ഥാനത്തിന് നമ്പൂതിരിമാരുമാണ്. മൂത്തതാഴി തെക്കേപ്പാട്ട് നമ്പിമാർക്ക് [[ചെങ്ങഴിക്കോടൻ|ചെങ്ങഴിക്കോട്]] യാഗാധികാരി, [[നാടുവാഴിത്തം|നാടുവാഴി]] എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളുമുണ്ട്. മൂത്ത താവഴിക്ക്ഇവർക്ക് പൂർണ്ണ ചൗളത്തോട് കൂടിയ ആചരങ്ങളാണ് . യാഗാധികാരിയുടെ പ്രവൃത്തി നാടുരാജാവിൻ്റെ പ്രതിനിധിയായി നാട്ടിൽ സോമയാഗം ചെയ്യുന്ന നമ്പൂതിരിമാർക്ക് സോമലത, കരിങ്ങാലിക്കാതൽ, കൃഷ്ണാജിനം (കൃഷ്ണമൃഗത്തിന്റെ ചർമം) മുതലായവ കൊടുക്കലാണ്. ഇവ കൊടുക്കുന്ന സമയത്ത് ഇദ്ദേഹത്തെ കൂർമ്മാസനത്തിൽ ഇരുത്തി ചില ക്രിയകൾ ചെയ്യാറുണ്ട്. അതിനു നൂറ്റൻപതു പണം യാഗാധികാരിക്കു ദക്ഷിണയായി കിട്ടുന്നു. അവരോധം കഴിഞ്ഞാൽ ബ്രാഹ്മണരെപ്പോലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി നമസ്കരിക്കുകയും ക്ഷേത്രമണി അടിച്ചു തൊഴുകയും ചെയ്യാം. കടുബത്തിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങൾക്ക് പന്തിഭോജനംഅനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഓത്തില്ല. അഗ്നിബീജാക്ഷരം ജപിച്ചു കൊടുക്കുന്ന മെതിയടി യാഗാധികാരി എപ്പോഴും ധരിക്കണമെന്നു നിർബ്ബന്ധമുണ്ട്. മറ്റ്‌ മൂന്ന് താവഴികളായ വടക്കേപ്പാട്ട് , മേലപ്പാട്ട് , കീഴേപ്പാട്ട് എന്നിവർക്ക്അവർക്ക് യോഗാധികാരി അധവാ ([[ഊരാളൻ]]) മൂപ്പിൽ എന്നീ സ്ഥാനമുണ്ട്. ഇവർക്ക് സഹചൗളത്തോട് കൂടിയ ആചരങ്ങളാണ് . ഇവരുടെ പൌരോഹിത്യം കാലടി, മുത്തമന എന്നീ രണ്ട് നമ്പൂതിരിമനക്കാർക്കാണ്. പെൺകുട്ടികൾക്ക് ഋതുകല്യാണമെന്ന തിരണ്ടുകല്യാണാഘോഷമുണ്ട്. വിവാഹം അഗ്നിസാക്ഷിയായിട്ടുള്ള വേളിയാണ് മറ്റ് അനുബന്ധ ആചാരങ്ങളായ ആയനി ഊണ്; എണ്ണ തേച്ച് കുളിച്ച് പിറന്നാൾ പോലെ ഊണ് കഴിക്കുക. വധുവിൻറെ ഗ്രഹത്തിൽ എല്ലാവരുംകൂടി "മംഗലയാതിര" പാടി വധുവിന്റെ ബാധാമാലിന്യങ്ങളെ നീക്കി ഉഴിയാനുള്ള ആയിരം തിരി തെറുക്കൽ, കുടിവെപ്പ് മുതലായവയും ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് കുലത്തൊഴിലൊന്നുമില്ല. പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ അവർക്ക് അന്തർജനങ്ങളെപ്പോലെ പുതപ്പും മറക്കുടയും മറ്റും വേണമായിരുന്നു. വേളികഴിച്ചയാൾ മരിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ, വിധവാവിവാഹം സ്വജാതിയിലോ നമ്പൂതിരിജാതിയിൽ പെട്ടവരൊയൊ നടത്താൻ അനുവദിച്ചിരുന്നു. നാടുവാഴി ആയതിനാൽ ചെങ്ങഴിനമ്പിയെ നമ്പ്യാർ എന്ന് ബഹുമാന സൂചകമായി വിളിക്കുന്നു എന്നതല്ലാതെ, അന്തരാളജാതി നമ്പ്യാർ, നായരുനമ്പ്യാർ എന്നീ വിഭാഗങ്ങളുമായി സമാനതകൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല. ====തിയ്യാടി നമ്പ്യാർ==== നമ്പ്യാരിൽ ഒരു കൂട്ടരാണ് തിയ്യാടി നമ്പിയാർ. കേരളോൽപ്പത്തിയിൽ ഇവരെ തിയാട്ട് നമ്പി എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ച് കണ്ടിട്ടുള്ളത് സ്ത്രീകളെ മരുമകളമ്മ എന്നാണ് വിളിക്കാറ് .വിവിധവർണങ്ങളിലുള്ള ചില നാടൻ ചൂർണങ്ങൾകൊണ്ട് അയ്യപ്പന്റെ രൂപം വരച്ചു വാദ്യമേളങ്ങളോടും പൂജാദിചടങ്ങുകളോടും കൂടി നടത്താറുള്ള [[തിയ്യാട്ട്]] എന്ന വഴിപാടിന്റെ നിർവഹണമാണ് ഇവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ. ചിത്രരചന കൊട്ട് പാട്ട് കൂത്ത് നൃതം തുടങ്ങി കലയുടെ സമസ്ഥ മേഘലയും ഈ പാരമ്പര്യ അനുഷ്ടാന കലയായിൽ കാണാൻ കഴിയും. പഴയ കണക്കു പ്രകാരം പാരമ്പര്യമായി അകെ 8 കുടംബങ്ങൾ മാത്രമാണ് അയ്യപ്പൻ തീയാട്ടിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് . ഇവർ മക്കത്തായമാണ് പൂണൂൽക്കാരുമാണ്. [[തീയാട്ടുണ്ണി|തീയ്യാട്ടുണ്ണികൾ]] എന്നപോലെ ഇവരെയും തിയ്യാടികൾ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. ====അമ്പലവാസികളല്ലാത്ത നമ്പ്യാന്മാർ==== അമ്പലവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത നമ്പിയാന്മാരുണ്ട്. നായരുനമ്പ്യാന്മാർ അതിൽപ്പെടുന്നു. അവരെ അമ്പലവാസികൾ എന്ന് കൂട്ടാറില്ല. അമ്പലവുമായി ബന്ധമില്ലാത്തവരുടെ സ്ത്രീകളെ നങ്ങിയാരെന്നു വിളിക്കാറില്ല. നായരുനമ്പ്യാന്മാരിൽ വളരെ സ്ഥാനികളുണ്ട്. അവരിൽ പല കുടുംബങ്ങളിലെയും സ്ത്രീകൾ പല പേരുകളിലായി അറിയപ്പെടുന്നു. 'അപ്പിശ്ശി', 'കുഞ്ഞമ്മ', 'കുട്ടിയമ്മ' എന്നിവ അത്തരം ചില പേരുകളാണ്.{{തെളിവ്}} ===അടികൾ=== ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളായ കാവുകളിൽ അർച്ചനയാണ് ഇവരുടെ പ്രവൃത്തി. സ്ത്രീകൾ അടിയമ്മ. മക്കത്തായമാണ് ദായക്രമം. ഇവരുടെ സ്ത്രീകളെ ബ്രാഹ്മണർ വിവാഹം ചെയ്യാറുണ്ട്. ദാരികവധം കഴിഞ്ഞുനില്ക്കുന്ന ഭദ്രകാളിയുടെ കോപാഗ്നിയെ കെടുത്തുന്നതിന് ഇളനീരിന്റെ മൂടുവെട്ടി ആടിയഭിഷേചിച്ചതിനു 'പാതിത്യം' കല്പിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണരുടെ വംശപരമ്പരയാണ് ഇവർ എന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. എന്നാൽ മുൻപറഞ്ഞ പ്രവൃത്തി ഇല്ലാതെ ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവരുമുണ്ട്. അവർക്കു പൂണൂൽ ഇല്ല. പൂണൂലില്ലാത്ത അടികളുടെ സ്ത്രീകളെ അടിസ്യാർ എന്ന് പറയുന്നു. ===പിടാരർ=== ശാക്തേയരാണ്. ശാക്തേയമായ പൂജാദികർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു. മദ്യവും മാംസവും ഉപയോഗിച്ചുള്ള ശാക്തേയപൂജനടത്തുന്ന ഇവർക്ക് മദ്യമാംസാദികൾ ഭക്ഷണത്തിനും നിഷിദ്ധമല്ല. ഷോഡശസംസ്കാരക്രിയകൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇവർക്ക് പുലവാലായ്മകൾ പതിനൊന്നു ദിവസമാണ്. പൂജാദികർമങ്ങൾക്ക് അധികാരമുണ്ടെങ്കിലും തന്ത്രിസ്ഥാനം ഇല്ല. ഉത്സവങ്ങളിൽ തിടമ്പെഴുന്നള്ളത്തിനൊപ്പം വാൾ പിടിച്ച് അകമ്പടി സേവിക്കുന്നത് ഇവരുടെ ചുമതലയാണ്. കൊയിലാണ്ടിയിലെ പിഷാരിക്കാവിൽ പൂജനടത്തുന്നത് പിടാരന്മാർ (പിഷാരകന്മാർ) ആണ്. [[മാടായിക്കാവ്|മാടായിക്കാവിലും]] പിടാരന്മാരാണ് പൂജാരികൾ. കളരിവാതുക്കൽ, തിരുവർകാട്ടുകാവ്, നീലേശ്വരം മന്നമ്പുറത്തികാവ്, കടത്തനാട് ശ്രീപോർക്കലിക്കാവ്, ഇരിക്കൂർക്കാവ് എന്നിവിടങ്ങളിലും പിടാരന്മാരാണ് പൂജാദികർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്. ===വാര്യർ=== വാരിയർ എന്ന് പഴയ എഴുത്തിൽ. സ്ത്രീകൾ വാരസ്യാർ . ക്ഷേത്രകണക്കുകൾ നോക്കുന്നവരും ക്ഷേത്രകാര്യങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടമാണ് പുരുഷന്മാരുടെ ജോലി. അടിച്ചുതളി, മാലകെട്ട് എന്നിവയാണ് സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ. ബലിക്കു യോഗ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിനാൽ ബാലേയ- എന്ന സംസ്കൃതശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് വാര്യ- എന്ന പദം നിഷ്പാദിപ്പിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. പൂണൂൽ ഇല്ല. വേദാധികാരം ഇല്ല. മരുമക്കത്തായികളും ന്യൂനപക്ഷം മക്കത്തായികളും ഉണ്ട്. {{തെളിവ്}} വാര്യരുടെ വീട് വാര്യം അല്ലെങ്കിൽ വാര്യത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകളെ വാരസ്യാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ശൈവരാണ്. തിരുവിതാംകൂറിലെ വാര്യന്മാർ ഓണാട്ടുകര, വേണാട്ടുകര, ഇളയേടത്തുനാട്, തെക്കുംകൂർ എന്നിങ്ങനെ നാലു വിഭാഗം ഉണ്ട്. സംസ്കൃതം, ജ്യോതിഷം തുടങ്ങിയവയിലെ പണ്ഡിതർ എന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തരാണ് ഈ സമൂഹം. ===പിഷാരടി=== സ്ത്രീകൾ പിഷാരസ്യാർ . പ്രവൃത്തിയിലും ദായക്രമത്തിലും എല്ലാം വാരിയന്മാരെപ്പോലെയാണ് ഇവരും. എന്നാൽ പിഷാരോടിമാർക്കിടയിൽ മരണം കഴിഞ്ഞുള്ള ശേഷക്രിയയിൽ പിണ്ഡമില്ല; ആരാധനയേയുള്ളു. മരിച്ചയാളുടെ ആത്മാവിനെ വിഷ്ണുവിങ്കൽ സമർപ്പിക്കുന്നു എന്നത്രെ ഇതിന്റെ സങ്കല്പം. പിഷാരോടിമാർ പരിപൂർണ വൈഷ്ണവരാണെന്നു പറയാം.{{തെളിവ്}} അവർ കുറിയിടാൻ ഭസ്മം ഉപയോഗിക്കാറില്ല; ചന്ദനമേ ഉപയോഗിക്കൂ. ബുദ്ധപാരമ്പര്യം കല്പിക്കുന്നു. ഭിക്ഷ്വാരടികൾ എന്നതിൽ നിന്ന് പിഷാരടികൾ എന്ന പേരു സിദ്ധിച്ചു എന്ന് കരുതുന്നു. പിഷാരടികളുടെ വീടുകൾ പിഷാരം അല്ലെങ്കിൽ പിഷാരോത്ത് എന്നോ ചുരുങ്ങി, ഷാരം അല്ലെങ്കിൽ ഷാരോത്ത് എന്നോ അറിയപ്പെടുന്നു. ===മാരാർ=== പൂണൂലില്ലാത്ത അമ്പലവാസി ജാതി. സ്ത്രീകൾ മാരസ്യാർ, അമ്മ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അമ്പലങ്ങളിൽ [[സോപാനസംഗീതം]], ഗീതവാദ്യങ്ങളുടെ ആവിഷ്കരണങ്ങൾ കഴകം തുടങ്ങിയവ കുലത്തൊഴിൽ. മരുമക്കത്തായികളാണ് അധികവും. ഇവർ പൊതുവേ പന്ത്രണ്ട് പുലക്കാരാണ് വീട് മാരാത്ത് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. വാരിയർ ചെയ്യാറുള്ള പ്രവൃത്തികൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നവരും ഇവർക്കിടയിലുണ്ട്. മാരാർ ഊരാളന്മാർ ആയിട്ടുള്ള വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ഉണ്ട്.{{തെളിവ്}} ===പൊതുവാൾ=== ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പൊതുകാര്യങ്ങൾ നോക്കുക, കാവൽ നിൽക്കുക തുടങ്ങിയവയാണ് കുലത്തൊഴിൽ. സ്ത്രീകൾ പൊതുവാളസ്യാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വീട് പൊതുവാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പൊതുവാളൻമാരിൽ പലവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. അകം പൊതുവാൾ, പുറം പൊതുവാൾ എന്ന് രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾ. മാലപ്പൊതുവാൾ, ചെണ്ടപ്പൊതുവാൾ എന്നും വിഭജനം ഉണ്ട്. ഒരു വിഭാഗം മൂത്തതിന്റെ വർഗത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്. വടക്കൻ കേരളത്തിലാണ് ഇവരെ അധികമായി കണ്ടുവരുന്നത്. പയ്യന്നൂർ ഗ്രാമക്കാർ ആയ ഈ പൊതുവാൾ വിഭാഗത്തെ അക പൊതുവാൾ എന്ന് പറയുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ കഴകവൃത്തിയുള്ള ഒരു വിഭാഗം പൊതുവാളന്മാരുണ്ട്. ഇവരെ മാലപ്പൊതുവാളന്മാർ എന്നു പറഞ്ഞുവരുന്നു. ചെണ്ടകൊട്ടുകൊണ്ട് ഉപജീവനം കഴിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തിനു ചെണ്ടപ്പൊതുവാളന്മാർ എന്നാണു പേര്. ഇവരും അമ്പലവാസികളുടെ കൂട്ടത്തിൽപ്പെടുന്നു. ([[നായർ]] സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട പൊതുവാളന്മാർ വടക്കൻ കേരളത്തിലും മധ്യകേരളത്തിലും ഉണ്ട്. ഇവരെ അമ്പലവാസികളായി കൂട്ടാറില്ല.) . ===കുറുപ്പ്=== ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പാരമ്പര്യമായി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടത്തിവരുന്ന സമുദായമാണിവർ. ഇവരെ പലപ്പോഴും അമ്പലവാസികളായി കൂട്ടാറില്ല. വടക്കൻകേരളത്തിലും മധ്യകേരളത്തിലുമുള്ളവർ കളമെഴുത്തും പാട്ടും മാത്രമായും തെക്കൻകേരളത്തിലുള്ളവർ അതിൻ്റെ കൂടെ വാദ്യമേളങ്ങളും ചെയ്തുവരുന്നു. കാസർഗോഡ്,കണ്ണൂർ ജില്ലകളിൽ തെയ്യമ്പാടി നമ്പ്യാന്മാർ എന്ന വിഭാഗമാണ് കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടത്തിവരുന്നത്.{{തെളിവ്}} ഇവരുടെ വീട് വടക്കൻ കേരളത്തിൽ വീട്ടുപേരിൻ്റെ കൂടെ വീട് എന്നും മധ്യകേരളത്തിൽ കല്ലാറ്റ് എന്നും തെക്കൻ കേരളത്തിൽ പുതുശ്ശേരി എന്നും കണ്ടുവരുന്നു. പുരുഷന്മാർ കുറുപ്പ് എന്നും സ്ത്രീകൾ കുറുപ്പസ്യാർ അല്ലെങ്കിൽ അമ്മ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. {|class="wikitable" border="2" |-align="center" colspan="6"|'''അമ്പലവാസി ജാതികൾ''' |- !ജാതി !പുരുഷ<br />കുലനാമം !സ്ത്രീ<br />കുലനാമം !തൊഴിൽ !വീട് !കുറിപ്പ് |-align="center" |[[പുഷ്പകർ]] (പുഷ്പകനുണ്ണി) |[[ഉണ്ണി]], നമ്പി |ആത്തേരമ്മ, ആത്തേമ്മ, അമ്മ, ദേവി |അദ്ധ്യാപനം, വിളക്കെടുപ്പ്, വിളക്കുകൊളുത്ത്, പുഷ്പാലങ്കാരം, പൂമാല നിർമ്മാണം, പൂക്കൾ ശേഖരിക്കൽ, ശംഖുവിളി, തിടമ്പേറ്റ്, പ്രസാദവിതരണം |മഠം |പൂജയ്ക്ക് പൂക്കളൊരുക്കുന്നവരായതിനാൽ പുഷ്പകന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. |-align="center" |[[നമ്പീശൻ]] |നമ്പീശൻ |ബ്രാഹ്മണിയമ്മ |അദ്ധ്യാപനം, വിളക്കെടുപ്പ്, വിളക്കുകൊളുത്ത്, പുഷ്പാലങ്കാരം, പൂമാല നിർമ്മാണം, പൂക്കൾ ശേഖരിക്കൽ, പ്രസാദവിതരണം |പുഷ്പകം | |-align="center" |[[തീയാട്ടുണ്ണി]] |ഉണ്ണി |അമ്മ, അന്തർജ്ജനം |തീയാട്ട് |മഠം, ഇല്ലം |തീയാട്ടുണ്ണികൾ ഭദ്രകാളി തീയാട്ട് എന്ന കലാരൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. |-align="center" |[[കുരുക്കൾ]] |കുരുക്കൾ |അമ്മ |ശിവ-ശാക്തേയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ തന്ത്രവും പൂജയും, ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പാല്, തൈര്, മോര്, നെയ്യ്, മുതലായവ എത്തിക്കൽ, മാലകെട്ട്, വിളക്കെടുപ്പ്, തിടമ്പേറ്റ് |മഠം, വീട് |തമിഴ് പാരമ്പര്യം. ഗുരുക്കൾ എന്നതിന്റെ തമിഴെഴുത്തിൽ നിന്നും കുരുക്കൾ എന്ന പേര്. |- |-align="center" |[[നമ്പിടി]] |നമ്പിടി |മാണ്ടാൾ |നാടുവാഴികൾ |മന, മഠം | |- |-align="center" |[[പൂപ്പള്ളി]] | | | | | |- |-align="center" |[[പ്ലാപ്പള്ളി]] | | | | | |- |-align="center" |[[അടികൾ]] |അടികൾ |അടിയമ്മ അഥവാ അടിസ്യാർ |ഭഗവതിക്ഷേതങ്ങളിൽ ശാക്തേയപൂജ ചെയ്യുന്നു. നായന്മാരുടെ കർമങ്ങൾക്ക് പൗരോഹിത്യം വഹിക്കുന്നു |മഠം |പൂണൂലുള്ള അടികളുടെ സ്ത്രീകൾ അടിയമ്മ എന്നും പൂണൂലില്ലാത്ത അടികളുടെ സ്ത്രീകൾ അടിസ്യാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. |- |-align="center" |[[മൂത്തത്]] |മൂത്തത് |മനയമ്മ |തൃക്കോൽ ശാന്തി |ഇല്ലം |ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പ് എഴുന്നളിക്കുകയും നിവേദ്യം തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യുക, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ താക്കോൽ കൈസ്ഥാനികത്വം കയ്യാളുക എന്നിയെല്ലാം തൃക്കോൽ ശാന്തിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പലപ്പോഴും അമ്പലവാസികളിൽ പെടുത്താറില്ല. |- |-align="center" |[[ചാക്യാർ]] |ചാക്യാർ |ഇല്ലോട്ടമ്മ |കൂത്ത് അവതാരകർ |മഠം | |- |-align="center" |[[നമ്പ്യാർ]] |നമ്പ്യാർ |നങ്യാർ |തീയാട്ട്, കൂത്ത്, തുള്ളൽ |മഠം |തീയാട്ട് നമ്പ്യാർ അയ്യപ്പൻ തീയാട്ട് നടത്തുന്നു. മിഴാവ് നമ്പ്യാർ കൂത്തിന് മിഴാവ് കൊട്ടുന്നു, തുള്ളൽ നടത്തുന്നു. |- |-align="center" |[[വാര്യർ]] |വാര്യർ |വാരസ്യാർ |അമ്പലത്തിലെ കണക്കെഴുത്തുകാർ, കാര്യക്കാർ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. |വാരിയം | |- |-align="center" |[[പിഷാരടി]] |പിഷാരടി അല്ലെങ്കിൽ ഷാരടി |പിഷാരസ്യാർ അല്ലെങ്കിൽ ഷാരസ്യാർ |മാലകെട്ട്,വിളക്കുപിടി,പൂക്കളൊരുക്കൽ, അടിച്ചുതളി,പൂജാപാത്രങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കൽ |പിഷാരം |ഉത്തര-വേദകാലഘട്ടത്തിൽ [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിൽ]] നിന്ന് [[ഹിന്ദു മതം|ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക്]] പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടവരാണ് പിഷാരടികൾ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു |- |-align="center" |[[മാരാർ]] |മാരാർ |മാരസ്യാർ |സോപാന സംഗീത അവതാരകർ, പാണി കൊട്ട്, ഇടക്ക, ക്ഷേത്ര അടിയന്തരം, ചെണ്ട കൊട്ട് |മാരാത്ത് | |- |-align="center" |[[പൊതുവാൾ]] |പൊതുവാൾ |പൊതുവാളസ്യാർ |ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ വാദ്യകലാകാർനമാർ |പൊതുവാട്ട് |ഉത്തര-വേദകാലഘട്ടത്തിൽ [[ജൈനമതം|ജൈനമതത്തിൽ]] നിന്ന് [[ഹിന്ദു മതം|ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക്]] പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടവരാണ് പൊതുവാൾ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു |- |-align="center" |[[കുറുപ്പ്]] |കുറുപ്പ് |കുറുപ്പസ്യാര് അല്ലെങ്കിൽ അമ്മ |ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളം എഴുത്തും പാട്ടും |കുറുപ്പത്ത് | |- |} ==ക്ഷേത്രകലകൾ== *[[ചാക്യാർ കൂത്ത്]] *[[നങ്ങ്യാർ കൂത്ത്]] *[[തുള്ളൽ]] *[[കൂടിയാട്ടം]] *[[തീയാട്ട്]] *[[സോപാനസംഗീതം]] *[[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്]] *[[പഞ്ചവാദ്യം]] *[[മുടിയേറ്റ്]] *[[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പണ്ടു കാലത്തു ബ്രാഹ്മണഅമ്പലവാസികൾക്കു മാത്രമായിരുന്നു ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്. മേല്പറഞ്ഞ പൂജ, മാലകെട്ട്, ചെണ്ട, ഇടയ്ക്ക, ചാക്യാർ കൂത്ത്, നങ്ങ്യാർ കൂത്ത്, സോപാനസംഗീതം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രകലകൾ  നാലമ്പലത്തിനകത്തുമാത്രം ഒതുങ്ങി നിന്നവയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്ത് ഇവ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. ഇവയൊന്നും ആസ്വാദനകലകളും ആയിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ മാത്രം ഭാഗം ആയിരുന്നു. പിൽക്കാലത്തു ഇവയിൽ നിന്നും കഥകളി, ഓട്ടൻ തുള്ളൽ പോലുള്ള ആസ്വാദനകലകൾ രൂപപ്പെട്ടു. ==വിനോദങ്ങൾ== പണ്ടുകാലത്ത്, അന്നപ്രാശനം, ഉപനയനം, സമാവർത്തനം, വിവാഹം, തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകളോടനുബന്ധിച്ച് അമ്പലവാസികൾ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ചില വിനോദകേളികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. [[ഏഴാമത്തുകളി]], [[കൂട്ടപ്പാഠകം]], [[സംഘക്കളി]] എന്നിവ അവയിൽപ്പെടുന്നു. == വർണവ്യവസ്ഥാപ്രകാരമുള്ള സ്ഥാനം == നമ്പൂതിരിമാർക്കും ക്ഷത്രിയർക്കും ഇടയിലായോ ക്ഷത്രിയർക്കും ശൂദ്രർക്കും ഇടയിലായുമോ ഉളള അന്തരാള വിഭാഗങ്ങൾ. പൂണൂലുള്ളവരും ഷോഡശസംസ്കാരങ്ങളുള്ളതുമായ ജാതികളെ ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷത്രിയരുടെയും ഇടയ്ക്കുള്ള അന്തരാളജാതികളായും പൂണൂലില്ലാത്ത ജാതികളെ ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യവിഭാങ്ങളുടെയും ശൂദ്രരുടെയും ഇടയിലുള്ള അന്തരാളജാതികളായും കണക്കാക്കുന്നു. == ആചാരങ്ങളും ആഘോഷങ്ങളും == അമ്പലവാസികളിൽ മക്കത്തായികളും മരുമക്കത്തായികളും ഉണ്ട് ഇവരെല്ലാം പൊതുവേ പന്ത്രണ്ട് പുലക്കാരാണ് വാര്യര് മാരാര് തുടങ്ങിയവർ ശിവദീക്ഷ എന്നൊരു ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു വാര്യർ മുതലായവർ വിവാഹത്തിന് അയനിയൂണ് മുതലായവ നടത്താറുണ്ട് == പ്രശസ്തരായ അമ്പലവാസികൾ== * [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] * സാഹിത്യരത്നം കെ എസ് നീലകണ്ഠൻ ഉണ്ണി * [[ദിവ്യ ഉണ്ണി]], അഭിനേത്രി * [[കലാമണ്ഡലം തിരൂർ നമ്പീശൻ]] * [[രമ്യ നമ്പീശൻ]], അഭിനേത്രി * [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ]] * [[പി.കെ. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ (സംഗീതജ്ഞൻ)|പി. കെ. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]] * [[പുന്നശ്ശേരി നീലകണ്ഠശർമ്മ]] * [[അമ്മന്നൂർ പരമേശ്വര ചാക്യാർ]] * [[മാണി മാധവ ചാക്യാർ]] * [[പൈങ്കുളം രാമ ചാക്യാർ]] * [[വൈക്കത്ത് പാച്ചു മൂസത്]] * [[കുഞ്ഞുണ്ണിമാഷ്]] * [[ഉണ്ണായി വാര്യർ]] * [[രാമപുരത്ത് വാര്യർ]] * [[ഇക്കണ്ട വാര്യർ]] * [[പി.എസ്. വാര്യർ|വൈദ്യരത്നം പി. എസ്. വാര്യർ]] * [[മഞ്ജു വാര്യർ]] * [[രാജശ്രീ വാര്യർ]] * [[ജയരാജ് വാര്യർ]] * [[ആറ്റൂർ കൃഷ്ണ പിഷാരടി]] * [[പി. ആർ. പിഷാരടി]] * [[കെ. പി. നാരായണപിഷാരടി]] * [[മുണ്ടൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി]] (അനുപുരത്ത് കൃഷ്ണൻകുട്ടി പിഷാരടി) * [[രമേശ് പിഷാരടി]] * [[ഷട്കാല ഗോവിന്ദ മാരാർ]] * [[പി.സി.കുട്ടികൃഷ്ണ മാരാര്]] * [[കെ ജി മാരാര്]] * [[കെ. കരുണാകരൻ]] * ശരത് മാരാർ * മുണ്ടൂർ കൃഷ്ണൻ‌കുട്ടി * പാഴൂർ ദാമോദരമാരാർ, പ്രശസ്ത ക്ഷേത്രകലാചാര്യൻ * വെട്ടിക്കവല കെ എൻ ശശികുമാർ * [[തിരുവിഴ ജയശങ്കർ]] * [[പെരുവനം കുട്ടൻമാരാര്]] * [[മട്ടന്നൂർ ശങ്കരൻകുട്ടി മാരാര്]] * [[ബാലഭാസ്കർ]] * [[എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ]] * [[ബി. ശശികുമാർ]] * [[ജസ്റ്റിസ് ബാലനാരായണ മാരാര്]] * സുജാത * അമ്പലപ്പുഴ സഹോദരങ്ങൾ * പദ്മനാഭ മാരാർ * [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]] * [[ആലിപ്പറമ്പ് ശിവരാമ പൊതുവാൾ]] * [[ജി.ശങ്കരകുറുപ്പ്]] * കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ * [[പി. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] * എൻ പി കുരുക്കൾ (സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി ) * പാറപ്പുറം നാരായണക്കുരുക്കൾ (നോവലിസ്റ്റ്) * കരൂർ മഠത്തിൽ മാധവക്കുരുക്കൾ ( കഥകളി പ്രദീപിക യുടെ കർത്താവ് ) എന്നിവർ പ്രസിദ്ധരായ അമ്പലവാസികളാണ്. ==അവലംബം== *[http://links.jstor.org/sici?sici=0307-3114(1926)56%3C83%3APR%3E2.0.CO%3B2-2 Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, Vol. 56, 1926 (1926), pp. 83-89] *Travancore State Manual by V.Nagam Aiya *Ente Smaranakal Volume 3 by Kanipayur Sankaran Namboodiripad. page 280 *People of India: Kerala (3 pts.) - Page 1111 by KS singh *https://web.archive.org/web/20191221152907/http://lsgkerala.in/velurpanchayat/history/ == ബാഹ്യകണ്ണികൾ == *[http://www.warriers.org Variars Website] *[http://www.pisharodysamajam.com Pisharody site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223211606/http://www.pisharodysamajam.com/ |date=2008-02-23 }} [[Category:കേരളത്തിലെ ജാതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുന്നോക്ക സമുദായങ്ങളിലെ പിന്നോക്കക്കാരുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട സമുദായങ്ങൾ]] {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അമ്പലവാസികൾ}} 2bzfm0ht6l244cp5x82qn47ijm9r4sp 0 31343 4632420 4632211 2026-06-23T01:02:49Z ~2026-36435-63 219590 /* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */ 4632420 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Thottam Pattu}} {{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}} [[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]] വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ<ref name="തോറ്റം"/>. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്<ref name="തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം">തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് <br/>പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് <br/>ISBN:81-240-1758-1</ref> == പേരിനു പിന്നിൽ == തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്<ref>ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494</ref>. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.<ref>ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976</ref>. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. <ref>കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216</ref>. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു<ref>കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329</ref>. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref>ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94</ref>. == ഘടകങ്ങൾ == {{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}} എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം<ref name="തോറ്റം">തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2</ref> === വരവിളി === കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി. === പൊലിച്ചു പാട്ട് === നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്. === ഉറച്ചിൽ തോറ്റം === പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം. വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്. == പുരാവൃത്തം == തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു<ref>തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279</ref> == അനുഷ്ഠാനം == [[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]] തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.<ref name="തോറ്റം" /> തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക. തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.<ref name="തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം" /> തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.<ref name="തോറ്റം" /> == സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ == ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. <ref name="തോറ്റം" /> പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. <ref name="തോറ്റം" /> പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. <ref name="തോറ്റം" /> == തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ == തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. == സാഹിത്യ മൂല്യം == തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌. {{ഉദ്ധരണി|<poem> ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ ............. .............. ....... കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ</poem>|||<ref>തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178</ref>}} ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌. അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം {{ഉദ്ധരണി|<poem> തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും</poem>}} {{ഉദ്ധരണി|<poem> പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ</poem>}} സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌. == വകഭേദങ്ങൾ == തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌<ref name="തോറ്റം" />. തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.<ref name="തോറ്റം" />. == ഭദ്രകാളി പാട്ട് == [[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] <nowiki/>കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]<nowiki/>ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത് കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ചിലപ്പതികാരം കഥയോട് സാദൃശ്യമുള്ള കഥയാണിത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു. ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ നൽകുന്നു. ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കൻ കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു. രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു. പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു. പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്". ഉടനെ രാജകിങ്കരന്മാർ പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു. ഇതേസമയം കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു. വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി. ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ അമൃത് നൽകി പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.) കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും ദേവിയുടെ കൈലാസ യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി വാഴ്ത്തി വരങ്ങൾ നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു. പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്. പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions''' എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ ആഘോഷിക്കുന്നത്. മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്. കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} == സ്രോതസ്സുകൾ == * തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2 * തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1 {{അപൂർണ്ണം}} {{തെയ്യം}} [[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]] [[Category:തെയ്യം]] flsh43ajcepnmfjogyo1g8qpc5sf8pa 4632421 4632420 2026-06-23T01:07:14Z ~2026-36435-63 219590 /* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */ 4632421 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Thottam Pattu}} {{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}} [[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]] വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ<ref name="തോറ്റം"/>. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്<ref name="തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം">തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് <br/>പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് <br/>ISBN:81-240-1758-1</ref> == പേരിനു പിന്നിൽ == തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്<ref>ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494</ref>. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.<ref>ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976</ref>. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. <ref>കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216</ref>. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു<ref>കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329</ref>. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref>ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94</ref>. == ഘടകങ്ങൾ == {{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}} എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം<ref name="തോറ്റം">തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2</ref> === വരവിളി === കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി. === പൊലിച്ചു പാട്ട് === നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്. === ഉറച്ചിൽ തോറ്റം === പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം. വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്. == പുരാവൃത്തം == തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു<ref>തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279</ref> == അനുഷ്ഠാനം == [[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]] തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.<ref name="തോറ്റം" /> തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക. തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.<ref name="തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം" /> തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.<ref name="തോറ്റം" /> == സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ == ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. <ref name="തോറ്റം" /> പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. <ref name="തോറ്റം" /> പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. <ref name="തോറ്റം" /> == തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ == തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. == സാഹിത്യ മൂല്യം == തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌. {{ഉദ്ധരണി|<poem> ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ ............. .............. ....... കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ</poem>|||<ref>തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178</ref>}} ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌. അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം {{ഉദ്ധരണി|<poem> തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും</poem>}} {{ഉദ്ധരണി|<poem> പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ</poem>}} സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌. == വകഭേദങ്ങൾ == തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌<ref name="തോറ്റം" />. തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.<ref name="തോറ്റം" />. == ഭദ്രകാളി പാട്ട് == [[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] <nowiki/>കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]<nowiki/>ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത് കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ചിലപ്പതികാരം കഥയോട് സാദൃശ്യമുള്ള കഥയാണിത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു. ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ നൽകുന്നു. ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കൻ കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു. രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു. പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു. പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്". ഉടനെ രാജകിങ്കരന്മാർ പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു. ഇതേസമയം കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു. വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി. ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ അമൃത് നൽകി പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.) കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും ദേവിയുടെ കൈലാസ യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി വാഴ്ത്തി വരങ്ങൾ നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു. പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്. പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions''' എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ ആഘോഷിക്കുന്നത്. മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്. കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} == സ്രോതസ്സുകൾ == * തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2 * തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1 {{അപൂർണ്ണം}} {{തെയ്യം}} [[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]] [[Category:തെയ്യം]] 3xogg7w556z06932wbgmakg7rl5uqnm 0 32637 4632461 4519081 2026-06-23T05:24:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632461 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Virender Sehwag}} {{Infobox cricketer biography | playername = വിരേന്ദർ സെവാഗ് | image = Virender Sehwag.jpg | country = ഇന്ത്യ | fullname = വിരേന്ദർ സെവാഗ് | nickname = വീരു, Nawab of [[Najafgarh]] ([[Haryana]]) | living = true | dayofbirth = 20 | monthofbirth = 10 | yearofbirth = 1978 | placeofbirth = [[ഡൽഹി]] NCR ([[Haryana]]) | countryofbirth = ഇന്ത്യ | heightft = 5 | heightinch = 7 | heightcm = 162 | batting = വലംകൈ | bowling = Right arm [[off spin|off break]] | role = ഒപ്പണിങ് ബാറ്റ്സ്മാൻ, occasional offspinner | international = true | testdebutdate = 3 November | testdebutyear = 2001 | testdebutagainst = ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക | testcap = 87 | lasttestdate = | lasttestyear = 2013 | lasttestagainst = Australia | odidebutdate = 1 April | odidebutyear = 1999 | odidebutagainst = Pakistan | odicap = 228 | lastodidate = 3 January | lastodiyear = 2013 | lastodiagainst = Pakistan | odishirt = 44<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/iccct2006/content/image/265903.html?search=Virender+Sehwag;year=2006;filter=1;page=2 |title="Search" Virender Sehwag &#124; Cricket Photo |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 February 2012 }}</ref> | club1 = [[Delhi cricket team|Delhi]] | year1 = 1997 – present | clubnumber1 = | club2 = [[Leicestershire County Cricket Club|Leicestershire]] | year2 = 2003 | club3 = [[Delhi Daredevils]] | year3 = 2008 – present | columns = 5 | column1 = [[Test cricket|Test]] | matches1 = 104 | runs1 = 8586 | bat avg1 = 49.34 | 100s/50s1 = 23/32 | top score1 = 319 | deliveries1 = 3731 | wickets1 = 40 | bowl avg1 = 47.35 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/104 | catches/stumpings1 = 80/– | column2 = [[One Day International|ODI]] | matches2 = 249 | runs2 = 8,238 | bat avg2 = 35.20 | 100s/50s2 = 15/38 | top score2 = 219 | deliveries2 = 4,392 | wickets2 = 96 | bowl avg2 = 40.13 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = n/a | best bowling2 = 4/6 | catches/stumpings2 = 91/– | column3 = [[First-class cricket|FC]] | matches3 = 162 | runs3 = 12,811 | bat avg3 = 49.15 | 100s/50s3 = 36/50 | top score3 = 319 | deliveries3 = 8,464 | wickets3 = 105 | bowl avg3 = 41.83 | fivefor3 = 1 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 5/104 | catches/stumpings3 = 139/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 319 | runs4 = 10,191 | bat avg4 = 34.66 | 100s/50s4 = 16/55 | top score4 = 219 | deliveries4 = 5,997 | wickets4 = 142 | bowl avg4 = 36.23 | fivefor4 = 0 | tenfor4 = n/a | best bowling4 = 4/6 | catches/stumpings4 = 115/– | column5 = [[Twenty 20]] | matches5 = 98 | runs5 = 2,621 | bat avg5 = 28.48 | 100s/50s5 = 1/18 | top score5 = 119 | deliveries5 = 340 | wickets5 = 22 | bowl avg5 = 21.31 | fivefor5 = 0 | tenfor5 = n/a | best bowling5 = 3/14 | catches/stumpings5 = 26/– | date = 18 September | year = 2012 | source = http://www.espncricinfo.com/sl-tri2010/content/player/35263.html Cricinfo }} [[ന്യൂ ഡൽഹി|ഡൽഹിയിൽ]] നിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ [[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്ററാണ്‌]] '''വീരേന്ദർ സേവാഗ്''' (ജനനം : [[1978]] [[ഒക്ടോബർ 20]]). ''വീരു'' എന്ന് സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കുന്ന സെവാഗിന് നജാഫ്ഗർഹിന്റെ രാജകുമാരൻ എന്നും വിളിപ്പേരുണ്ട്. ആധുനിക യുഗത്തിലെ വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്സൺ ആയിട്ടാണ് പല പ്രമുഖരും വീരുവിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്. അക്രമണോത്സുകനായ വലം കയ്യൻ ബാറ്റ്സ്മാനും, വലം കയ്യൻ ഓഫ് സ്പിൻ ബൗളറുമാണ് സേവാഗ്. തന്റെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ഏകദിന മത്സരം 1999-ലും ആദ്യ ടെസ്റ്റ് മത്സരം 2001-ലുമാണ് സേവാഗ് കളിച്ചത്. വിസ്ഡന്റെ ലീഡിംഗ് ക്രിക്കറ്റേഴ്സ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ച ഏക ഇന്ത്യൻ താരമാണ് സേവാഗ്. 2008ലായിരുന്നു ഈ നേട്ടം.<ref>{{cite web|author=TNN, 9 April 2009, 12:16&nbsp;am IST |url=http://cricket.timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4377189.cms |title=Sehwag is world's top cricketer for 2008 |publisher=Cricket.timesofindia.indiatimes.com |date=9 April 2009 |accessdate=12 February 2012 }}</ref> ഒട്ടനവധി റെക്കോർഡുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലുണ്ട്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/series-tournaments/west-indies-in-india/top-stories/Virender-Sehwag-slams-maiden-double-century-in-ODIs-scripts-history/articleshow/11033211.cms Virender Sehwag slams maiden double century in ODIs, scripts history]</ref>). ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും വേഗമേറിയ ട്രിപ്പിൾ സെഞ്ച്വറിയും ഏറ്റവും വേഗമേറിയ 250 റൺസും സെവാഗിന്റെ പേരിലാണ്. [[2008]] [[മാർച്ച് 28]]-ന്‌ [[ചെന്നൈയിലെ]] [[ചെപ്പോക്ക് ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്|ചെപ്പോക്ക് ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ടിൽ]] [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്ക് എതിരെ]]യായിരുന്നു 319 റൺസ് നേടിയത്. 278 പന്തിൽ നിന്നാണ്‌ സേവാഗ് 300 റൺസ് നേടിയത്. ഒരു ഇന്ത്യൻ താരത്തിന്റെ ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ ഉയർന്ന സ്കോറാണിത്.<ref name="ibnlive">{{Cite web |url=http://www.ibnlive.com/news/sehwag-sultan-of-multan-is-now-king-of-chennai/62205-5.html |title=fastest triple from sehwag |access-date=2008-03-29 |archive-date=2008-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080331213854/http://www.ibnlive.com/news/sehwag-sultan-of-multan-is-now-king-of-chennai/62205-5.html |url-status=dead }}</ref> . [[ഡോൺ ബ്രാഡ്‌മാൻ|ഡോൺ ബ്രാഡ്‌മാനും]], [[ബ്രയൻ ലാറ|ബ്രയൻ ലാറക്കും]] ശേഷം 2 ട്രിപ്പിൾ സെഞ്ച്വറികൾ നേടുന്ന ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനുമായി സേവാഗ് <ref name="ibnlive" />. സേവാഗിന്റെ ആദ്യ ട്രിപ്പിൾ സെഞ്ച്വറി [[2004]] [[മാർച്ച് 28]]-ന്‌ [[പാകിസ്താൻ|പാകി]]<nowiki/>സ്ഥാ[[പാകിസ്താൻ|നിലെ]] [[മുൾട്ടാൻ|മുൾട്ടാനിൽ]] [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകി]]<nowiki/>സ്ഥാ[[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|നെതിരെ ആയിരുന്നു]] <ref name="ibnlive" />. 2009 ഡിസംബർ 3 ന് മുംബൈയിൽ വച്ച് ശ്രീലങ്കയ്ക്ക് എതിരെ ആയിരുന്നു ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ വേഗമേറിയ 250 റൺസ് നേടിയത്, 207 ബോളുകളിൽ നിന്നായിരുന്നു നേട്ടം. 2009 മാർച്ചിൽ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരന്റെ ഏറ്റവും വേഗമേറിയ ഏക ദിന ക്രിക്കറ്റ് സ്വെഞ്ചുറി നേടി. 60 ബോളുകളിൽ നിന്നായിരുന്നു നേട്ടം. == അംഗീകാരം == ഫിറോസ്ഷാ കോട്‌ല സ്റ്റേഡിയത്തിലെ ഗേറ്റിന് മുൻ ഓപ്പണർ വീരേന്ദർ സെവാഗിന്റെ പേര് നൽകി. ഇന്ത്യ-ന്യൂസിലാൻഡ് ടി20 മൽസരത്തിന് മുന്നോടിയായാണ് മെയിൻ ഗേറ്റിന് വീരേന്ദർ സെവാഗ് ഗേറ്റ് എന്ന് പേരു നൽകിയത്. ഗേറ്റിൽ സെവാഗിന്റെ ചിത്രവും കരിയർ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങളും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഒപ്പം '''ലെജൻഡ്സ് ആർ ഫോറെവർ''' എന്ന വാചകവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്ക് കാണികൾ പ്രവേശിക്കുന്ന മൂന്നാം നമ്പർ ഗേറ്റാണ് ഇനിമുതൽ വീരേന്ദർ സെവാഗ് ഗേറ്റ് എന്ന് അറിയപ്പെടുക. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == === അവാർഡുകൾ === * അർജ്ജുന അവാർഡ് (2012)<ref>{{cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/125215.html |title=Cricinfo – Sehwag 'thrilled' at getting Arjuna Award |publisher=Content-www.cricinfo.com |accessdate=12 February 2012 |archive-date=2008-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225001356/http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/125215.html |url-status=dead }}</ref> * വിസ്ഡൻ ലീഡിംഗ് ക്രിക്കറ്റർ ഇൻ ദി വേൾഡ് 2008, 2009 * ഐസിസി ടെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ (2010)<ref>[http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/player/35263.html Virender Sehwag | India Cricket | Cricket Players and Officials | ESPN Cricinfo<!-- Bot generated title -->]</ref> * പദ്മശ്രീ 2010<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Padma-Bhushan-for-Aamir-Padma-Shri-for-Sehwag/Article1-501571.aspx |title=Padma Bhushan for Aamir, Padma Shri for Sehwag – Hindustan Times<!-- Bot generated title --> |access-date=2013-01-25 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605064755/http://www.hindustantimes.com/Padma-Bhushan-for-Aamir-Padma-Shri-for-Sehwag/Article1-501571.aspx |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Virender Sehwag}} * {{official|http://www.sehwagworld.com/}} * [http://ind.cricinfo.com/db/PLAYERS/IND/S/SEHWAG_V_06007781/ Cricinfo Player Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905094207/http://ind.cricinfo.com/db/PLAYERS/IND/S/SEHWAG_V_06007781 |date=2008-09-05 }} * [https://web.archive.org/web/20030422082558/http://www.time.com/time/asia/2003/heroes/virender_sehwag.html Virender Sehwag featured as an Asian hero] by [[Time magazine]] (Asia issue dated 28 April 2003) [[വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 20-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അരങ്ങേറ്റ ടെസ്റ്റിൽ ശതകം നേടിയ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ടശതകം നേടിയ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയ്ക്ക് വേണ്ടി ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് കളിച്ചവർ]] {{2011 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് ഇന്ത്യൻ ടീം}} {{ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് നായകന്മാർ}} {{sport-bio-stub|Virender Sehwag}} 4xnsg74wygq76t2z4j8u6j7aksgin4o 0 37850 4632414 3968908 2026-06-23T00:11:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632414 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|International Nurses day}} {{Infobox holiday | holiday_name = ലോക നഴ്സസ് ദിനം | type = | image = Nursing students.jpg | imagesize = | caption = ചെക്ക് നഴ്സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾ (2006) | official_name = | nickname = ICN | observedby = Various countries | litcolor = | longtype = | significance = | begins = 1965 | ends = | date = 12 May | scheduling = same day each year | duration = 1 day | frequency = annual | celebrations = | observances = | relatedto = }} [[മേയ് 12]] ആണ് '''ലോക നഴ്സസ്ദിനം''' ആയി ആചരിക്കുന്നത്<ref>[{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717102930/http://www.irishmalayali.com/%E0%B4%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B2%E0%B5%8B%E0%B4%95-%E0%B4%A8%E0%B4%B4%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B8%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B4%82/ |date=2014-07-17 }}http://www.irishmalayali.com/%E0%B4%87%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B2%E0%B5%8B%E0%B4%95-%E0%B4%A8%E0%B4%B4%E0%B5%8D%E2%80%8C%E0%B4%B8%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%82-%E0%B4%B8%E0%B4%82/</ref>. [[നേഴ്‌സ്‌|നേഴ്‌സുമാർ]] സമൂഹത്തിനു ചെയ്യുന്ന വിലയേറിയ സേവനങ്ങളെ ഓർമിക്കുവാനാണ് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നത്. ആധുനിക നഴ്സിങ്ങിന്റെ സ്ഥാപകയായ [[ഫ്ലോറൻസ് നൈറ്റിൻഗേൽ|ഫ്ലോറൻസ് നൈറ്റിൻഗേലിന്റെ]] ജന്മദിനം ആയതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദിവസം നഴ്സസ് ദിനം ആയി ആചരിക്കുന്നത്. 1965 മുതൽ ലോക നഴ്സിങ് സമിതി (International Council of Nurses )ഈ ദിവസം ലോക നഴ്സസ് ദിനം ആയി ആചരിക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} {{അപൂർണ്ണം}} [[വർഗ്ഗം:മേയ് 12]] rmshw9rriwqgt7vqlu6tzfrfoc61mw5 0 44800 4632490 4116218 2026-06-23T07:24:03Z Malikaveedu 16584 4632490 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]] [[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പെരളശ്ശേരി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}</ref>. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിൽ [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് പെരളശ്ശേരി അമ്പലം. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയും, [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. ==ഐതിഹ്യം== ‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] qgt1z9i40zue89uv9lvqucywxq434o3 4632494 4632490 2026-06-23T07:32:22Z Malikaveedu 16584 4632494 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=Sree Peralassery Temple.jpg|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]] [[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പെരളശ്ശേരി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}</ref>. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിൽ [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് പെരളശ്ശേരി അമ്പലം. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയും, [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. ==ഐതിഹ്യം== ‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Pond (2026).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രക്കുളത്തിന്റെ മറ്റൊരു വീക്ഷണം (2026 ജൂൺ)]] പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] lh8xjqd59s0jpsynk9ckq28fgyq9vky 4632497 4632494 2026-06-23T07:43:30Z Malikaveedu 16584 4632497 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=Sree Peralassery Temple.jpg|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]] [[പ്രമാണം:Sree Peralassery Templ (Inside).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനുൾവശം.]] [[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പെരളശ്ശേരി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}</ref>. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിൽ [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് പെരളശ്ശേരി അമ്പലം. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയും, [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. ==ഐതിഹ്യം== ‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Pond (2026).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രക്കുളത്തിന്റെ മറ്റൊരു വീക്ഷണം (2026 ജൂൺ)]] [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Thulabhara Scale.jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിലെ തുലാഭാരത്തിനുള്ള ത്രാസ്]] പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 6uxcjod03ec4ftf3f8qwyggmd9pxrj2 4632507 4632497 2026-06-23T08:53:47Z Malikaveedu 16584 4632507 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=Sree Peralassery Temple.jpg|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]] [[പ്രമാണം:Sree Peralassery Templ (Inside).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനുൾവശം.]] [[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]] [[പെരളശ്ശേരി]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)<ref name=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ>{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}</ref>. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിൽ [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് പെരളശ്ശേരി അമ്പലം. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയും, [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. ==ഐതിഹ്യം== ‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Pond (2026).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രക്കുളത്തിന്റെ മറ്റൊരു വീക്ഷണം (2026 ജൂൺ)]] [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Thulabhara Scale.jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിലെ തുലാഭാരത്തിനുള്ള [[തുലാസ്|ത്രാസ്]]]] പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] 7w3tlsms3851kto8ekvhjny3it1of4x 0 44925 4632463 4575622 2026-06-23T05:44:38Z Malikaveedu 16584 4632463 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി | type = town | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name = | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം * *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #വടക്കുമ്പാട് #പെരളശ്ശേരി #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} h9jxg4duda1hgkywmxy2teh4amaehw1 4632464 4632463 2026-06-23T05:45:53Z Malikaveedu 16584 4632464 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name = | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം * *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #വടക്കുമ്പാട് #പെരളശ്ശേരി #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 3s5h47zkjrhfn4exd5u5ak7rges01rm 4632465 4632464 2026-06-23T05:47:36Z Malikaveedu 16584 /* വാർഡുകൾ */ 4632465 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name = | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #പിലാഞ്ഞി #വടക്കുമ്പാട് #പെരളശ്ശേരി #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} khtnfysy9vai48mpp5f9nb8n3jre81s 4632466 4632465 2026-06-23T05:48:30Z Malikaveedu 16584 /* വാർഡുകൾ */ 4632466 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name = | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #പിലാഞ്ഞി #വടക്കുമ്പാട് #[[പെരളശ്ശേരി]] #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} ghzhvm865xav41iuf2pv37fhf0mrbr5 4632499 4632466 2026-06-23T08:21:33Z Malikaveedu 16584 4632499 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name = | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി, കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ 100% ജൈവ മാലിന്യ സംസ്കരണം കൈവരിച്ച ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലൊന്നാണിത്. മറ്റൊന്ന് കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികേന്ദ്രീകൃത ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #പിലാഞ്ഞി #വടക്കുമ്പാട് #[[പെരളശ്ശേരി]] #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 2al1m0svl2sgout8ocongn1db1cghdl 4632500 4632499 2026-06-23T08:25:00Z Malikaveedu 16584 /* 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ */ 4632500 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name =ടി. സുനീഷ് | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി, കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ 100% ജൈവ മാലിന്യ സംസ്കരണം കൈവരിച്ച ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലൊന്നാണിത്. മറ്റൊന്ന് കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികേന്ദ്രീകൃത ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Feb/19/two-kannur-panchayats-set-the-bar-for-kerala-with-100-per-cent-biowaste-management|title=Two Kannur panchayats set the bar for Kerala with 100 per cent biowaste management}}</ref> ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #പിലാഞ്ഞി #വടക്കുമ്പാട് #[[പെരളശ്ശേരി]] #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് (പ്രസിഡന്റ്) |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} jp1092uylli9rg497ig3yvot7h74f6u 4632501 4632500 2026-06-23T08:27:38Z Malikaveedu 16584 4632501 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralasseri}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | type = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | latd = 11.83 | longd = 75.48 | state_name = Kerala | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | leader_title = പഞ്ചായത്ത്<br />പ്രസിഡന്റ് | leader_name =ടി. സുനീഷ് | എ.വി.ഷീബ altitude = | population_as_of = 2011 | population_total = 29,107 | population_density = 1500 | area_magnitude= ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ | area_total = 19.4 | area_telephone = | postal_code = |670622 vehicle_code_range = | sex_ratio = 0.931 | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പെരളശ്ശേരി'''. പ്രമുഖ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായിരുന്ന [[എ.കെ. ഗോപാലൻ|എ.കെ. ഗോപാലന്റെ]] ജന്മദേശം കൂടിയാണിവിടം. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 14 കിലോമീറ്ററും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുമാണ് പെരളശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി, കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ 100% ജൈവ മാലിന്യ സംസ്കരണം കൈവരിച്ച ഹരിത ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലൊന്നാണിത്. മറ്റൊന്ന് കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികേന്ദ്രീകൃത ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2026/Feb/19/two-kannur-panchayats-set-the-bar-for-kerala-with-100-per-cent-biowaste-management|title=Two Kannur panchayats set the bar for Kerala with 100 per cent biowaste management}}</ref> ==രാഷ്ട്രീയം== ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ സ്വാധീനം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശമാണ്‌ പെരളശ്ശേരി. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *എ.കെ.ജി. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ,പെരളശ്ശേരി *എകെജി മെമ്മോറിയൽ co-op നഴ്സിങ് കോളേജ്, മാവിലായി *വടക്കുമ്പാട് എൽ പി സ്കൂൾ, വടക്കുമ്പാട് *ഷൺമുഖവിലാസം എൽ പി സ്കൂൾ *അടികുന്നുമ്മൽ എൽപി സ്കൂൾ, കോട്ടം == പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[പെരളശ്ശേരി നാരോത്ത് ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം]] *[[മാവിലാക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|മാവിലാക്കാവ്]] *രാങ്ങോത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം *[[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യ-ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]] *ഐവർക്കുളം ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രം *[[പൊതുവാച്ചേരി ജുമുഅഃമസ്ജിദ്]] *[[മക്രെരി ജുമുഅമസ്ജിദ്]] *തളി ശ്രീ പരമേശ്വര ക്ഷേത്രം == പ്രധാന ആശുപത്രികൾ == എ കെ ജി സ്മാരക സഹകരണ ആശുപത്രി, പെരളശ്ശേരി മൃഗാശുപത്രി, മൂന്നുപെരിയ പ്രൈമറി ഹെൽത്ത് സെന്റർ, പിലാഞ്ഞി ==വാർഡുകൾ== #പൊതുവാച്ചേരി #മുണ്ടയോട് #കുഴിക്കിലായി #മക്രേരി #ബാവോട് #ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ #കിലാലൂർ #പിലാഞ്ഞി #വടക്കുമ്പാട് #[[പെരളശ്ശേരി]] #കോട്ടം നോർത്ത് #കോട്ടം സൗത്ത് #മുണ്ടലൂർ #മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് #ചെറുമാവിലായി #മോച്ചേരി #ഒടുങ്ങോട് #[[മാവിലായി]] #കീഴറ <ref>{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> == 2025 തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}</ref> {| class="wikitable sortable" !വാർഡ് നമ്പർ !പേര് !മുന്നണി !ലഭിച്ച വോട്ട് !വിജയിച്ച അംഗം !രണ്ടാം സ്ഥാനം !ലഭിച്ച വോട്ട് !പാർട്ടി !കുറിപ്പുകൾ |- |1 |പൊതുവാച്ചേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുബൈദ പുന്നക്കൽ |851 |പി ഭവാനി |288 |സി.പി.എം. | |- |2 |മുണ്ടയോട് | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |ജയറാം പൊതുവാച്ചേരി |585 |പി പി പ്രകാശൻ |459 |സി.പി.എം. | |- |3 |കുഴിക്കിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |സത്യൻ ഇ |574 |ശ്രീനാഥ് വി ഒ |250 |കോൺഗ്രസ് | |- |4 |മക്രേരി | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |രജിത കെ വി |576 |സി കെ സൗമിനി |531 |സി.പി.എം. | |- |5 |ബാവോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ വി ശോഭന |457 |ശരണ്യ വി പി |378 |കോൺഗ്രസ് | |- |6 |ബാവോട് ഈസ്റ്റ്‌ | style="background:blue;" | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] |സുരേഷ്ബാബു തണ്ടാരത്ത് |530 |കെ വി രതീശൻ |517 |സി.പി.എം. | |- |7 |കിലാലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഐ പി വേലായുധൻ |590 |എം രജീഷ് |567 |കോൺഗ്രസ് | |- |8 |പിലാഞ്ഞി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കെ സുനീഷ് |548 |ടി സുരേശൻ |399 |കോൺഗ്രസ് | |- |9 |വടക്കുമ്പാട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം കെ ബിന്ദു |688 |സത്യവതി പി |288 |കോൺഗ്രസ് | |- |10 |[[പെരളശ്ശേരി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രേഷ്മ സി |761 |നിഷ പി പി |189 |കോൺഗ്രസ് | |- |11 |കോട്ടം നോർത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |രാഗസുധ എം സി |737 |വി കെ സുമ |553 |കോൺഗ്രസ് | |- |12 |കോട്ടം സൗത്ത് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീന സരേഷ് |731 |യു. കെ. ജലജ |424 |കോൺഗ്രസ് | |- |13 |മുണ്ടലൂർ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ടി സുനീഷ് (പ്രസിഡന്റ്) |796 |റീജ കെ. |169 |ബി.ജെ.പി. | |- |14 |മുണ്ടലൂർ വെസ്റ്റ് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷീജ |1005 |പി. കെ. ശ്യാമള |129 |ബി.ജെ.പി. | |- |15 |ചെറുമാവിലായി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |എം സജില |997 |രേഖ ഒ. |204 |കോൺഗ്രസ് | |- |16 |മോച്ചേരി | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |അനിമ എം കെ |628 |ദിവ്യ എ. സി. |516 |കോൺഗ്രസ് | |- |17 |ഒടുങ്ങോട് | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |പി കെ പവിത്രൻ |724 |അനൂപ് കുമാർ എ കെ |138 |കോൺഗ്രസ് | |- |18 |[[മാവിലായി]] | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |ഷാജി വി |619 |സുരേഷ് ബാബു എൻ പി |224 |കോൺഗ്രസ് | |- |19 |കീഴറ | style="background:red;" | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |കെ കരുണൻ മാസ്റ്റർ |747 |പി. ടി. പ്രിയേഷ് |266 |കോൺഗ്രസ് | |} == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{commons category|Peralasseri}} {{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] {{Kannur-geo-stub}} dwe28fwu1odqicq0n6r1facoehdfpx8 0 49632 4632525 4591421 2026-06-23T10:45:10Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632525 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ . മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2017/11/15/jayaram-parvathi-secret-love-story.html</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} eh8v5poz1w1n26gahuhidogrndpnv5r 4632526 4632525 2026-06-23T10:46:35Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632526 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2017/11/15/jayaram-parvathi-secret-love-story.html</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} 0utwfii3xa2gb66tef72q76c6retc7l 4632527 4632526 2026-06-23T10:48:20Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632527 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/movie-news/parvathy-jayaram-talks-about-kireedam-re-release</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} 9ember8cdfqrluzio63nyv4n13gpfow 4632528 4632527 2026-06-23T10:50:08Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632528 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/movie-news/parvathy-jayaram-talks-about-kireedam-re-release</ref><ref>https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/jayaram-says-parvathy-has-no-interest-in-returning-to-acting/articleshow/131195638.cms</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} lu6xrklj3qvshvrkhtawfvatyo8o8dv 4632529 4632528 2026-06-23T10:51:58Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632529 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/movie-news/parvathy-jayaram-talks-about-kireedam-re-release</ref><ref>https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/jayaram-says-parvathy-has-no-interest-in-returning-to-acting/articleshow/131195638.cms</ref><ref>https://malayalam.filmibeat.com/features/did-jayaram-once-stand-in-awe-of-parvathy-old-interview-resurfaces-reddit-divided-138395.html</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} pu9p57ujehwf222pcy2g9zj5cpv7b0y 4632531 4632529 2026-06-23T10:56:24Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിതരേഖ */ 4632531 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parvathy Jayaram}} {{നാനാർത്ഥം|പാർ‌വ്വതി}} {{Infobox actor | bgcolour = | name = പാർവതി ജയറാം | image = Parvathi actress.jpg | imagesize = | caption = പാർവതി - 2010-ലെ ചിത്രം | birth_name = അശ്വതി | birth_date = {{birth date and age|1970|04|07|df=yes}} | location = [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] {{flagicon|India}} | deathdate = | deathplace = | othername = | years_active = 1986 - 1993 | spouse = [[ജയറാം]] | homepage = | children = കാളിദാസൻ <br /> മാളവിക | notable role = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] ഒരു അഭിനേത്രി ആയിരുന്നു '''പാർവതി''' അഥവാ '''പാർവതി ജയറാം'''. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] കവിയൂരിലാണ് അശ്വതി പി. കുറുപ്പ് എന്ന പാർവതിയുടെ ജനനം. 1986-ൽ "[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]" എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ്‌ അവർ ആദ്യമായി അഭിനയ രംഗത്തെത്തുന്നത്‌.<ref name=mangalam>{{cite news | title = ജയറാം പാടും, ഞാൻ ആടും | url = http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | last = സുനിത | first = സുനിൽ | publisher = മംഗളം | date = 2015-12-07 | accessdate = 2015-12-30 | archive-date = 2015-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151230035228/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/384916 | url-status = bot: unknown }}</ref> 1992 സെപ്‌തംബർ 7ന് നടൻ [[ജയറാം|ജയറാമുമായിട്ടുള്ള]] വിവാഹത്തിനു ശേഷം ചലച്ചിത്രാഭിനയരംഗത്തു നിന്നും പിൻവാങ്ങി. [[കാളിദാസൻ (ബാലനടൻ)|കാളിദാസൻ]], മാളവിക എന്നിവർ മക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ നൃത്തരംഗത്ത് അവർ സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ തിരുവല്ല താലൂക്കിൽ രാമചന്ദ്രക്കുറുപ്പിൻ്റെയും പത്മഭായിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ മകളായി 1970 ഏപ്രിൽ ഏഴിന് ജനനം. അശ്വതി കുറുപ്പ് എന്നതാണ് ശരിയായ പേര്. ജ്യോതി മൂത്ത സഹോദരിയും പരേതയായ ദീപ്തി ഇളയ സഹോദരിയുമാണ്‌. മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായതോടെ പാർവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. തിരുവല്ല ദേവസ്വം ബോർഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പാർവതി ചങ്ങനാശേരി എൻ.എസ്.എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ലെനിൻ രാജേന്ദ്രനാണ് പാർവതിയെ സിനിമയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും സിനിമ റിലീസായില്ല. ബാലചന്ദ്രമേനോനാണ് പിന്നീട് പാർവതിയെ മലയാള സിനിമയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചത്. ബാലചന്ദ്രമേനോൻ്റെ 1986-ൽ റിലീസായ വിവാഹിതരെ ഇതിലെ ഇതിലെ എന്ന സിനിമയിലൂടെ മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പാർവതി സജീവമായി. 1988-ൽ റിലീസായ അപരൻ എന്ന സിനിമയുടെ സെറ്റിൽ വച്ചാണ് പാർവതി ജയറാമിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. ഏതാനും സിനിമകളിൽ ഇവർ ഒരുമിച്ചതോടെ ആ ബന്ധം പിന്നീട് പ്രണയമായി വളരുകയായിരുന്നു. 1992 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിന് ജയറാം പാർവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹ ശേഷം പാർവതി മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/movie-news/parvathy-jayaram-talks-about-kireedam-re-release</ref><ref>https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/jayaram-says-parvathy-has-no-interest-in-returning-to-acting/articleshow/131195638.cms</ref><ref>https://malayalam.filmibeat.com/features/did-jayaram-once-stand-in-awe-of-parvathy-old-interview-resurfaces-reddit-divided-138395.html</ref><ref>https://grihalakshmi.mathrubhumi.com/cinema/kaloor-dennis-fondly-remembers-the-timeless-grace-of-parvathy-jayaram-dgxuis1c</ref> == പ്രധാന ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] * [[തലയണമന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|തലയണമന്ത്രം]] * [[കിരീടം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]] * വിറ്റ്നസ് * സൗഹൃദം * കാർണിവൽ * ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് * [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |- ! വർഷം !! സിനിമ !! കഥാപാത്രം |- | 1986 ||[[വിവാഹിതരെ ഇതിലെ]]|| |- | rowspan="3" | 1987 ||[[അമൃതം ഗമയ]] || ശ്രീദേവി |- | [[ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം]] || ഉണ്ണിമായ |- | [[തൂവാനത്തുമ്പികൾ]] || രാധ |- | rowspan="7" | 1988 || [[അബ്കാരി (ചലച്ചിത്രം)|അബ്‌കാരി]]|| ശാരദ |- | [[ആരണ്യകം (ചലച്ചിത്രം)|ആരണ്യകം]] || ഷൈലജ |- | [[വൈശാലി (ചലച്ചിത്രം)|വൈശാലി]] || ശാന്ത |- | [[വിറ്റ്നസ് (ചലച്ചിത്രം)|വിറ്റ്‌നസ്]]|| ഇന്ദു ആർ. നായർ |- | [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921]]|| |- | [[അപരൻ]] || |- | [[പൊൻന്മുട്ടയിടുന്ന താറാവ്]] || |- | rowspan="13" | 1989 || [[അഥർവ്വം]] || ഉഷ |- | [[അർത്ഥം (ചലച്ചിത്രം)|അർത്ഥം]]|| ഗീത |- | [[ദൗത്യം]] || ബിജി |- | [[ജാഗ്രത]] || അശ്വതി |- | [[കിരീടം (ചലച്ചിത്രം)|കിരീടം]]|| ദേവി |- | [[മുദ്ര]] || |- | [[പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ]] || കുഞ്ഞുലക്ഷ്മി |- | [[പുതിയ കരുക്കൽ]] || ശ്രീദേവി |- | [[സ്വാഗതം]] || അമലു |- | [[ഉത്തരം]] || |- | [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|വടക്കുനോക്കി യന്ത്രം]]|| ശോഭ |- | [[വചനം]] || |- | [[വർണ്ണം]] || രേവതി |- | rowspan="11" | 1990 || [[അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ]] || സേതുലക്ഷ്മി |- | [[ഡോക്ടർ പശുപതി]] || അമ്മുക്കുട്ടി |- | [[കുറുപ്പിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം|കുറുപ്പിന്റെ കണക്ക് പുസ്തകം]]|| |- | [[മാലയോഗം]] || രമ |- | [[ഒരുക്കം]] || കൗസല്ല്യ |- | [[പാവക്കൂത്ത്]] || സുമിത്ര |- | [[പുറപ്പാട് (ചലച്ചിത്രം)]] || |- | [[സാന്ദ്രം]] || ഇന്ദുലേഖ |- | [[ശുഭയാത്ര]] || അരുന്ധതി |- | [[തലയണമന്ത്രം]] || ഷൈലജ |- | [[വ്യൂഹം]] || ടെസ്സി |- | rowspan="2" | 1990 || [[ആമിന ടൈല്ലേർസ്]] || ആമിന |- | [[സൗഹൃദം]] || ശ്രീദേവി |- | rowspan="4" | 1992 || [[കുണുക്കിട്ട കോഴി]] || ഇന്ദു |- | [[സൂര്യഗായത്രി]] || ശ്രീലക്ഷ്മി |- | [[കമലദളം]] || സുമംഗല |- | [[വളയം]] || |- | 1992 || [[ഒരു നീണ്ട യാത്ര]] || പാർവ്വതി |- | rowspan="16" | || [[പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ]] || മല്ലിക |- | [[അഭയം]] || |- | [[അധിപൻ]] || രാധിക |- | [[അശോകന്റെ അശ്വതിക്കുട്ടിക്ക്]] || |- | [[കാർണിവൽ]] || |- | [[ദിനരാത്രങ്ങൾ]] || |- | [[എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ]] || |- | [[ഗൗരി]] || |- | [[ജാലകം]] || |- | [[കിഴക്കൻ പത്രോസ്]] || |- | [[കുടുംബപുരാണം]] || |- | [[മിഴി ഇതളിൽ കണ്ണീരുമായി]] || |- | [[മൃത്യുഞ്ജയം]] || |- | [[രാധാമാധവം]] || |- | [[സംഘം]] || |- | [[ഉൽസവപിറ്റേന്ന്]] || |- | 1993 || [[ഘോഷയാത്ര (ചലച്ചിത്രം)]] || |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0664104|name=Parvathi}} [[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര ദമ്പതികൾ]] {{actor-stub}} sx6k2001wez57cyr3ibqnsjn5qr0i9e 0 63195 4632380 4094922 2026-06-22T20:26:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632380 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Tupac Shakur}} {{Infobox musical artist |Name = റ്റുപാക് ഷക്കൂർ |Background = solo_singer |Img = Tupac_Shakur_(rapper),_performing_live.jpg |Img capt = |Birth name = |Alias = 2പാക്, മകവെലി |Origin = [[ദ ബ്രോങ്സ്]], ന്യൂയോർക്ക്, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്<ref name="Origin">{{cite web|accessdate=2008-07-10|url=http://www.thuglifearmy.com/news/?id=24|title=Tupac Interviews|Publisher=thuglifearmy.com|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007194804/http://www.thuglifearmy.com/news/?id=24|url-status=dead}}</ref> |Born = {{birth date|1971|6|16|mf=y}}<br />[[Spanish Harlem|ഈസ്റ്റ് ഹാർലെം]], [[മാൻഹട്ടൻ]], <br />[[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം]], ന്യൂയോർക്ക്, <br />യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |Died = {{death date and age|1996|9|13|1971|6|16}}<br />[[Las Vegas, Nevada|ലാസ് വെഗസ്]], നെവാഡ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |Genre = [[Hip hop music|ഹിപ് ഹോപ്]] |Occupation = [[Rapping|റാപ്പർ]], [[ഗാനരചയിതാവ്]], [[Acting|അഭിനേതാവ്]], [[റെക്കോർഡ് നിർമാതാവ്]], [[കവി]], [[തിരക്കഥാകൃത്ത്]], [[Activism|സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകൻ]] |Years_active = 1990 – 1996 |Label = [[ഇന്റർസ്കോപ്]], ഔട്ട് ഡ ഗുട്ട, [[Death Row Records|ഡെത്ത് റോ]], മകവെലി, [[Amaru Entertainment|അമാറു]] |Associated_acts = [[ഡിജിറ്റൽ അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്]], [[Richie Rich (rapper)|റിച്ചി റിച്ച്]], [[ഡേവ് ഹൊളിസ്റ്റർ]], [[കുറപ്റ്റ്]], [[സ്നൂപ് ഡോഗ്]], [[ഔട്ട്ലോസ്]], [[ഡാസ് ഡിലിങ്കെർ]] ||URL = [http://www.2paclegacy.com 2paclegacy.com] }} പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] [[റാപ്]] ഗായകനായിരുന്നു '''റ്റുപാക് അമാറു ഷക്കൂർ'''. 2പാക്, മകവെലി എന്നീ അപരനാമങ്ങളിലറിയപ്പട്ടിരുന്നു. വളരെയധികം വിജയം നേടിയ ഗായകൻ എന്നതിനുപുറമേ റ്റുപാക് ഒരു മികച്ച നടനും സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു.<ref>http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6067116</ref> അക്രമാസക്തവും കഷ്ടപ്പാടുകൾ നിറഞ്ഞതുമായ ചേരിയിലെ ജീവിതം, വർഗ്ഗീയത, സാമൂഹികപ്രശ്നങ്ങൾ, മറ്റ് റാപ്പർമാരുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക പാട്ടുകളിലേയും വിഷയങ്ങൾ. == ജീവിതരേഖ == 1971 [[ജൂൺ 16]]-ന് [[ന്യൂയോർക്ക്]] നഗരത്തിലെ മാൻഹട്ടന്റെ ഭാഗമായ കിഴക്കൻ ഹാർലെമിൽ ജനിച്ചു. [[ഓൾട്ടർനെറ്റ് ഹിപ് ഹോപ്]] ബാന്റായ [[ഡിജിറ്റൽ അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്|ഡിജിറ്റൽ അണ്ടർഗ്രൗണ്ടിന്റെ]] റോഡിയും പശ്ചാത്തല നർത്തകനുമായാണ് ഷക്കൂർ സംഗീതരംഗത്തേക്കെത്തിയത്.<ref name="TSTA">{{cite video|title=Tupac Shakur - Thug Angel (The Life of an Outlaw)|year=2002}}</ref><ref name="TSHSD">[http://www.hotshotdigital.com/tribute/TupacShakur.html Tupac Shakur - hotshotdigital.com<!-- Bot generated title -->]</ref> ആദ്യ ആൽബമായ ''[[2പാകാലിപ്സ് നൗ]]'' നിരൂപകരുടെ പ്രശംസ നേടിയെങ്കിലും വിവാദപരമായ വരികൾമൂലം പല തിരിച്ചടികളും നേരിടേണ്ടിവന്നു. പല നിയമവ്യവഹാരങ്ങളിൽ പ്രതിയാക്കപ്പെട്ട ഷക്കൂറിന് മറ്റ് നിയമപ്രശ്നങ്ങളും നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] ഒരു റെക്കോർഡിങ് സ്റ്റുഡിയോയുടെ ലോബിയിൽ വച്ച് ഇദ്ദേഹത്തിന് 5 തവണ വെടിയേൽക്കുകയും കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവത്തേക്കുറിച്ച് മറ്റ് പല റാപ്പർമാർക്കും അറിവുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുങ്കിലും തനിക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് തന്നില്ലെന്ന് ഷക്കൂർ സംശയിച്ചു. ഈ വിവാദം കുപ്രസിദ്ധമായ [[ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ്-വെസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് ഹിപ് ഹോപ് ശത്രുത|ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ്-വെസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് ഹിപ് ഹോപ് ശത്രുതക്ക്]] തിരികൊളുത്തി. പിന്നീട്, ഷക്കൂർ ഒരു ലൈംഗിക പീഡനക്കേസിൽ കുറ്റക്കാരനായി വിധിക്കപ്പെട്ടു. 11 മാസം ജയിൽശിക്ഷ അനുഭവിച്ച ഷക്കൂർ ഒരു അപ്പീലിലൂടെ പുറത്തിറങ്ങി. [[ഡെത്ത് റോ റെക്കോർഡ്സ്|ഡെത്ത് റോ റെക്കോർഡ്സിന്റ്]] സി.ഇ.ഒ. ആയ [[മരിയോൺ "സ്യൂജ്" നൈറ്റ്]] ആണ് ആ അപ്പീലിന്റെ ചെലവുകൾ നടത്തിയത്. ഈ സഹായത്തിനു പകരമായി ഡെത്ത് റോ ലേബലിനു കീഴിൽ 3 ആൽബങ്ങൾ പുറത്തിറക്കാമെന്ന് ഷക്കൂർ സമ്മതിച്ചു. 1996 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് [[ലാസ് വേഗസ്|ലാസ് വേഗസിൽ]] നടന്ന ഒരു [[ഡ്രൈവ്-ബൈ]] വെടിവെപ്പിൽ ഷക്കൂറിന് നാല് തവണ വെടിയേറ്റു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഷക്കൂർ, ആറ് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ശ്വാസകോശ തകാരാറും ഹൃദയ സ്തംഭനവും മൂലം മരണമടഞ്ഞു.<ref name="TSDCD">[http://www.numberonestars.com/tupacshakur/tupacdeathcertificatedetails.htm Tupac Shakur's death certificate details] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012054044/http://www.numberonestars.com/tupacshakur/tupacdeathcertificatedetails.htm |date=2013-10-12 }} reported by [[Cathy Scott]]. Retrieved on [[2007]]-[[10-05]].</ref> 2006-ൽ [[എം.റ്റി.വി.]] പ്രഖ്യാപിച്ച എക്കാലത്തെയും മികച്ച എംസികളുടെ പട്ടികയിൽ ഷക്കൂർ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തിനർഹനായി.<ref name="mtv greatest">[http://www.mtv.com/bands/h/hip_hop_week/2006/emcees/index11.jhtml The Greatest MCs of All Time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060415035102/http://www.mtv.com/bands/h/hip_hop_week/2006/emcees/index11.jhtml |date=2006-04-15 }} ''MTV''. Retrieved on 2006-12-26</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1996-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 16-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 13-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:റാപ്പ് ഗായകർ]] mipjqzkgbi8jz70y74l0xecq6tr0a7y 0 66643 4632504 3969354 2026-06-23T08:51:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632504 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Verghese Kurien}} {{Infobox person |name = വർഗ്ഗീസ് കുര്യൻ |image = Dr.Verghese-Kurien.jpg |image_size = |caption = |birth_name = |birth_date = {{birth date|df=yes|1921|11|26}} |birth_place = [[കോഴിക്കോട്]], [[മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br /><small>(ഇന്ന് [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]])</small> |death_date = {{Death date and age|2012|09|09|1921|11|26|df=yes}} |death_date ={{death date and age|2012|9|9|1921|11|26|df=y}} |death_place = [[നാദിയാദ്]], [[ഗുജറാത്ത്]], [[ഇന്ത്യ]] |death_cause = അസുഖം |resting_place = |residence = |ethnicity = [[മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ|മാർത്തോമാ ക്രിസ്ത്യാനി]] |nationality = ഇന്ത്യൻ |citizenship = ഇന്ത്യൻ |other_names = "ഇന്ത്യയുടെ പാൽക്കാരൻ" |known_for = ഇന്ത്യയിലെ [[ധവളവിപ്ലവം|ധവളവിപ്ലവത്തിന്റെ]] പിതാവ് എന്നു പരക്കെ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Times">{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-09/india/33713090_1_verghese-kurien-father-of-white-revolution-milk-powder |title=ഫാദർ ഓഫ് വൈറ്റ് റെവല്യൂഷൻ വർഗീസ് കുര്യൻ ഡൈസ് |publisher=ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ |date= |accessdate=2012-09-09 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602042628/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-09/india/33713090_1_verghese-kurien-father-of-white-revolution-milk-powder |url-status=dead }}</ref> |education = |alma_mater =[[മദ്രാസ് സർവകലാശാല]]<br />[[മിഷിഗൺ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |employer = |occupation = [[അമൂൽ|അമുലിന്റെ സ്ഥാപകൻ]] <br/> ഗുജറാത്ത് കോഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് മാർക്കറ്റിങ്ങ് ഫെഡറേഷന്റെ സ്ഥാപക ചെയർമാൻ<br/>നാഷണൽ ഡയറി ഡവലപ്മെന്റ് ബോർഡ് ചെയർമാൻ<br/> [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജ്മെന്റ്, ആനന്ദ്]] |years_active = |title = |salary = |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |opponents = |boards = |spouse =സൂസൻമോളി<ref name=ipvk11>{{cite web|title=വർഗീസ് കുര്യൻ - ലഘുജീവചരിത്രം|url=http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|publisher=മാതൃഭൂമി|date=09-സെപ്തംബർ-2012|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916043144/http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|url-status=bot: unknown}}</ref> |partner = |children = നിർമ്മല കുര്യൻ |parents = |relations = |callsign = |signature = |website = |footnotes = |awards = [[വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രൈസ്]] (1989)<br>[[പത്മവിഭൂഷൺ]] (1999)<br>[[മാഗ്സസെ അവാർഡ്]] (1963) }} ഒരു ഇന്ത്യൻ എഞ്ജിനീയറും പ്രശസ്തനായ സാമൂഹിക സംരംഭകനുമാണ് പൊതുവേ ഇന്ത്യയിലെ [[ധവള വിപ്ലവം|ധവളവിപ്ലവത്തിന്റെ]] പിതാവായി അറിയപ്പെടുന്ന<ref name=wfp1>{{cite web|title=1989: ഡോക്ടർ.വർഗീസ് കുര്യൻ|url=https://www.worldfoodprize.org/en/laureates/19871999_laureates/1989_kurien/|publisher=ദ വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രൈസ് ഫൗണ്ടേഷൻ|accessdate=13-സെപ്തംബർ-2012|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916041457/https://www.worldfoodprize.org/en/laureates/19871999_laureates/1989_kurien/|url-status=bot: unknown}}</ref> '''വർഗീസ് കുര്യൻ''' (26 നവംബർ 1921 – 9 സെപ്റ്റംബർ 2012). [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പാൽ ഉത്പാദക രാജ്യമായി മാറ്റിയതിൽ സുപ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ക്ഷീര വികസന ബോർഡിന്റെ സ്ഥാപകനും ആദ്യ ചെയർമാനുമാണ്‌.<ref name=fao1>{{cite web|title=ഇന്ത്യൻ ഡയറി സെക്ടർ ആന്റ് നാഷണൽ ഡയറി ഡവലപ്മെന്റ് ബോർഡ്|url=https://archive.today/AX4pZ|publisher=ഫുഡ് ആന്റ് അഗ്രികൾച്ചർ ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ്|accessdate=16-സെപ്തംബർ-2013}}</ref> [[ഗുജറാത്ത്]] സഹകരണ ക്ഷീര വിപണന സംഘത്തിന്റെ ചെയർമാനായി ഇദ്ദേഹം 34 വർഷം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.<ref name=rediff1>{{cite web|title=കുര്യൻ ക്വിറ്റ്സ് അസ് ജി.സി.എം.എം.എഫ് ചെയർമാൻ|url=http://www.rediff.com/money/2006/mar/20kurien.htm|publisher=റീഡിഫ് ന്യൂസ്|date=20-മാർച്ച്-2006|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916042216/http://www.rediff.com/money/2006/mar/20kurien.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് '''ഇന്ത്യയുടെ പാൽക്കാരൻ''' എന്ന വിശേഷണവും നേടിക്കൊടുത്തു.<ref name=ipvk1>{{cite web|title=ഇന്ത്യയുടെ പാൽക്കാരൻ|url=http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|publisher=മാതൃഭൂമി|date=09-സെപ്തംബർ-2012|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916043144/http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|url-status=bot: unknown}}</ref> കർഷകരുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഏതാണ്ട് മുപ്പതോളം സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. വളരെ മികച്ച രീതിയിലുള്ള ഭരണനിർവ്വഹണമാണ് ഈ ഓരോ സ്ഥാപനങ്ങളേയും മുൻ നിരയിലെത്തിച്ചത്. [[അമുൽ]] എന്ന തുടക്ക കമ്പനിയെ ലോകവിപണിയുടെ മുൻ നിരയിലെത്തിച്ചത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കഠിനപ്രയത്നമാണ്. അമുലിന്റെ വിജയം രാജ്യത്തൊട്ടാകെ ആവർത്തിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]] കുര്യനെ നാഷണൽ ഡയറി ഡെവലപ്പ്മെന്റ് ബോർഡിന്റെ ചെയർമാനാക്കി. ഗുജറാത്ത് കോഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് മാർക്കറ്റിങ്ങ് ഫെഡറേഷൻ ലോകത്തിലെ തന്നെ മികച്ച ഒരു സഹകരണ സംരംഭമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതിലുപരി ലക്ഷക്കണക്കിനു കുടുംബങ്ങളെ അത് ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്നും പട്ടിണിയിൽ നിന്നും കരകയറ്റി നല്ലൊരു ജീവിതമാർഗ്ഗം നൽകുകയുണ്ടായി. നിരവധി ബഹുമതകൾക്കുടമയാണ് വർഗീസ് കുര്യൻ. 1999 ൽ രാജ്യം അദ്ദഹത്തിന് [[പത്മവിഭൂഷൺ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു. 1965 ൽ [[പത്മശ്രീ]], 1966 ൽ [[പത്മഭൂഷൺ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി രാജ്യം ആദരിച്ചു. 1989 ലെ വേൾഡ് ഫുഡ് പ്രൈസ് ലഭിച്ചത് വർഗീസ് കുര്യനാണ്. 1963 ൽ [[മാഗ്സസെ അവാർഡ്]] ലഭിച്ചു. [[2012]] [[സെപ്റ്റംബർ 9]]-ന് മരണമടഞ്ഞു.<ref name=faowd1>{{cite news|title=ഫാദർ ഓഫ് വൈറ്റ് റെവല്യൂഷൻ വർഗീസ് കുര്യൻ ഡൈസ്|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-09/india/33713090_1_verghese-kurien-father-of-white-revolution-milk-powder|accessdate=9-സെപ്റ്റംബർ-2012|newspaper=ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|date=9-സെപ്റ്റംബർ-2012|archive-date=2013-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602042628/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-09/india/33713090_1_verghese-kurien-father-of-white-revolution-milk-powder|url-status=dead}}</ref> == ജീവിതരേഖ == === ജനനം === [[1921]] [[നവംബർ 26]]-ന് [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] സിറിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബമായ പുത്തൻപാറയ്ക്കൽ ജനിച്ചു. പുത്തൻ പാറയ്ക്കൽ കുര്യനാണ് പിതാവ്. ബ്രിട്ടീഷ് കൊച്ചിയിൽ സിവിൽ സർജനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. === വിദ്യാഭ്യാസം === പിതാവ് ഒരു സർജനായതുകൊണ്ട് ചെറിയ ഇടവേളകളിൽ സ്ഥലം മാറ്റം കിട്ടാവുന്ന ജോലിയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ വിവിധയിടങ്ങളിലായാണ് വർഗീസ് കുര്യന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നടന്നത്. ഗോപീചെട്ടിപാളയം എന്ന സ്ഥലത്തുള്ള സ്കൂളിലായിരുന്നു അഞ്ചാം ക്ലാസ്സ് വരെ പഠിച്ചത്. ഒന്നാം ഭാഷയായി ഇംഗ്ലീഷും, രണ്ടാം ഭാഷയായി തമിഴും ആണ് അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത്. 1936 ൽ മണ്ണാർഗുഡി എന്ന സ്ഥലത്തുള്ള ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും കുര്യൻ എസ്.എസ്.എൽ.സി വിജയിച്ചു. [[1940]]-ൽ [[മദ്രാസ്]] ലൊയോള കോളേജിൽ നിന്നും [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ]] ഏഴാം റാങ്കോടെ ബിരുദം.<ref name=edu1>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=67-68}}</ref> [[1946]]-ൽ ജംഷഡ്പൂറിലെ ടാറ്റ അയേൺ ആന്റ് സ്റ്റീൽ കമ്പനിയിൽ വ്യാവസായിക പരിശീലനത്തിനായി കയറി. കുര്യന്റെ അമ്മാവനായിരുന്ന ജോൺ മത്തായി ആയിരുന്നു ടിസ്കോയുടെ ഡയറക്ടർ. എന്നാൽ വിദേശത്ത് ഒരു ഉപരിപഠനം എന്നതായിരുന്നു കുര്യന്റെ സ്വപ്നം. 1945 ൽ ഭാരതസർക്കാർ ഇന്ത്യയിലെ 400 യുവ എൻജിനീയർമാരെ യുദ്ധാനന്തര നിർമ്മാണജോലിയിൽ വൈദഗ്ദ്യം നേടാനായി അമേരിക്കയിലും ഇംഗ്ലണ്ടിലും അയച്ച് പരിശീലനം നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. ഡയറി എൻജിനീയറിംഗിലേക്കാണ് കുര്യന് പ്രവേശനം ലഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് അത് കുര്യന് താൽപര്യമുള്ള വിഷയമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അത് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർബന്ധിതനാവുകയായിരുന്നു. മിഷിഗൻ സർവ്വകലാശാലയിൽ ഡയറി എൻജിനീയറിംഗ് മുഖ്യവിഷയമായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം മെറ്റലർജി മുഖ്യവിഷയമായും, ആണവഭൗതികശാസ്ത്രവും, ഡയറി എൻജിനീയറിംഗും ഉപ വിഷയങ്ങളായും എടുത്ത് ബിരുദാനന്തര ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കി.<ref name=edu11>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=70}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം== ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ശേഷം[[1948]]-ൽ [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] ആനന്ദിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാറിന്റെ ഡയറി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ഡെയറി എൻജിനീയറായി നിയമനം ലഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ തിരികെയെത്തിയ ഉടൻ യൂണിയൻ കാർബൈഡ് കമ്പനിയിൽ എൻജിനീയറായി ജോലി ലഭിച്ചുവെങ്കിലും, അത് സ്വീകരിക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നില്ല. സർക്കാർ സഹായത്തോടെ വിദേശപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനാൽ സർക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥാപനത്തിൽ കുറഞ്ഞ കാലയളവിൽ നിർബന്ധമായും ജോലി ചെയ്യണമായിരുന്നു. ഈ സമയത്ത് കയ്റയിൽ പാലുൽപ്പന്നങ്ങളുടെ കുത്തക പോൾസൺ ഡയറി എന്ന സ്വകാര്യ കമ്പനിക്കായിരുന്നു. ഇവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിരാശരായ കർഷകർ പോൾസൺ ഡയറിക്ക് പാൽ നൽകുന്നത് നിറുത്തി.<ref name=kco2>{{cite book|title=ദ അമുൽ ഇന്ത്യാ സ്റ്റോറി|last=റൂഥ്|first=ഹെറിഡിയ|url=http://books.google.co.in/books?id=TYEkjpYkHrMC&pg=PA65&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false|publisher=ടാറ്റാ മക്ഗ്രോ ഹിൽ|page=39-40|isbn=978-0-07-463160-7}}</ref> ===കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവ്=== സർക്കാർ ജോലിയിൽ കുര്യൻ നിരാശനായിരുന്നു. യാതൊരു ജോലിയും ചെയ്യാതെ സർക്കാർ ശമ്പളം വാങ്ങുകയായിരുന്നു അക്കാലത്ത് എന്നാണ് കുര്യൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. തന്നെ ഈ ജോലിയിൽ നിന്നും വിടുതൽ ചെയ്യണമെന്ന് കുര്യൻ തന്റെ മേലധികാരിയോട് ആവശ്യപ്പെടുക പോലും ചെയ്തു. ഇതിനിടെയാണ് തൊട്ടടുത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന കയ്റ കോപ്പറേറ്റീവിന്റെ ഡയറി കുര്യൻ കാണാനിടയാവുന്നത്. വളരെ പഴകിയ യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ കുര്യന്റെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചു. കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവിന്റെ നായകസ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്ന ത്രിഭുവൻദാസ് ഒരിക്കൽ കുര്യനെ കാണാനെത്തി. ഡയറിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുവാനും, പുതിയ ആശയങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയായിരുന്നു ഈ സന്ദർശനം. പാസ്റ്ററീകരണം നടത്തുന്ന പഴകിയ യന്ത്രം മാറ്റി പുതിയതു സ്ഥാപിക്കാൻ കുര്യൻ ത്രിഭുവൻദാസിനെ ഉപദേശിച്ചു. വിലകൂടിയ യന്ത്രമായിരുന്നിട്ടും, അത് വാങ്ങാനുള്ള പണവും അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും ത്രിഭുവൻദാസ് കുര്യനു നൽകി. കുര്യൻ കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമായി.<ref name=itw1>{{cite book|title=എൻഡിംഗ് പോവർട്ടി ഇൻ സൗത്ത് ഏഷ്യ - ഐഡിയാസ് ദാറ്റ് വർക്ക്സ്|last=ദീപാ|first=നാരായൺ|coauthors=എലെന പാർക്കർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=IV9m8gF6XDcC&pg=PA41&dq=kaira+cooperative&hl=en&sa=X&ei=7N03UpvRMoLChAfyroHADg&redir_esc=y#v=onepage&q=Kurien&f=false|isbn=978-0-8213-6876-3|publisher=ലോകബാങ്ക്|year=2006|page=41-42}}</ref> ഈ സമയത്ത് കുര്യൻ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥാപനം അടച്ചുപൂട്ടാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചു, കുര്യൻ അത്യാഹ്ലാദത്തോടെ തന്റെ രാജി സമർപ്പിച്ച് അവിടെ നിന്നും ഇറങ്ങി. താരതമ്യേന പേരോ പ്രശസ്തിയോ ഇല്ലാത്ത കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവിലെ സേവനം അന്ന് തിരഞ്ഞെടുത്തതിൽ താൻ പിന്നീട് ഒരിക്കലും ദുഖിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് കുര്യൻ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ===അമുൽ ഡയറി=== {{main | അമൂൽ}} പുതിയ പാസ്റ്ററീകരണ യന്ത്രം സ്ഥാപിച്ചതോടെ കയ്റയുടെ ഉത്പാദനം വർദ്ധിച്ചു. കുര്യൻ കയ്റ വിടാനൊരുങ്ങിയപ്പോൾ ത്രിഭുവൻദാസ് അദ്ദേഹത്തെ ആ ഉദ്യമത്തിൽ നിന്നും തടയുകയും, കയ്റയുടെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ നോക്കി നടത്താൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1951 ഏപ്രിൽ 1 ന് കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിയുടെ ആദ്യത്തെ ജനറൽ മാനേജറായി കുര്യൻ സ്ഥാനമേറ്റെടുത്തു. 800 രൂപയായിരുന്നു പ്രതിമാസ ശമ്പളം.<ref name=mmfa1>{{cite book|title=മിൽക് മാൻ ഫ്രം ആനന്ദ് ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് വർഗീസ് കുര്യൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=HGjtAAAAMAAJ&q=|last=എം.വി.|first=കാമത്ത്|publisher=കൊണാർക്ക് പബ്ലിക്കേഷൻസ്|year=1996}}</ref> ആസൂത്രിതമായ ഒരു ഭരണസംവിധാനമില്ലാത്ത ഒരു സൊസൈറ്റിയായിരുന്നു കയ്റ. എന്നാൽ കർഷകരെക്കൂടി ഭരണനിർവഹണത്തിലും, ഉത്പാദനത്തിലും, വിപണനത്തിലും പങ്കാളികളാക്കാതെ ഒരു സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിനും വിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന് കുര്യൻ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. സാവധാനത്തിൽ പാലിന്റെ ഉത്പാദനത്തിലും വിതരണത്തിലും കയ്റ ആധിപത്യമുറപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1952 ൽ കുര്യൻ ഡയറി എൻജിനീയറിംഗിന്റെ പുതിയ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനായി [[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസീലൻഡിലേക്കു]] പോയി. പുതിയ ആശയങ്ങൾ കയ്റ കോഓപ്പറേറ്റീവിൽ നടപ്പിലാക്കാൻ ഉറപ്പിച്ചാണ് കുര്യൻ 1953 ൽ തിരികെയെത്തിയത്.<ref name=edu7576>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=75-76}}</ref> 1955 ൽ കയ്റയുടെ പുതിയ പ്ലാന്റ് പ്രധാനമന്ത്രി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]] ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. അമുൽ {{സൂചിക|൧}} എന്ന് നാമകരണം ചെയ്ത ഈ പ്ലാന്റ് അന്ന് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയതായിരുന്നു. പാൽപ്പൊടി നിർമ്മിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ഥാപനം ഇതായിരുന്നു. താങ്കളെപ്പോലുള്ള ആളുകൾ ഈ രാജ്യത്ത് ഉണ്ടെന്നറിയുന്നതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട് എന്നായിരുന്നു ഈ പ്ലാന്റ് ഉദ്ഘാടനത്തിനുശേഷം പ്രധാനമന്ത്രി കുര്യനോട് പറഞ്ഞത്.<ref name=edu76>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=76}}</ref> 1955 ൽ അമൂല്യ എന്ന പേരിൽ ഉത്പ്പന്നങ്ങൾ വിപണിയിൽ എത്തിത്തുടങ്ങി. എന്നാൽ അതിനേക്കാളൊക്കെ മുമ്പേ തന്നെ ലക്ഷക്കണക്കിനു കുടുംബങ്ങളിൽ അമൂൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ത്രിഭുവൻ ദാസിനും, കുര്യനേയും കൂടാതെ ഹരിചന്ദ് ദലായ എന്നൊരു സാങ്കേതികവിദഗ്ദ്ധൻ കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു ഈ സഹകരണമേഖലയിലെ വിജയത്തിനു പിന്നിൽ. മിഷിഗൺ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും പഠനം കഴിഞ്ഞു പുറത്തു വന്ന ഇദ്ദേഹം ഡയറി എൻജിനീയറിംഗിൽ വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു.<ref name=kco23>{{cite book|title=ദ അമുൽ ഇന്ത്യാ സ്റ്റോറി|last=റൂഥ്|first=ഹെറിഡിയ|url=http://books.google.co.in/books?id=TYEkjpYkHrMC&pg=PA65&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false|publisher=ടാറ്റാ മക്ഗ്രോ ഹിൽ|page=82-83|isbn=978-0-07-463160-7}}</ref> 2002-2003 കാലഘട്ടത്തിൽ വിപണിയിലുള്ള മറ്റു സമാന ഉത്പന്നങ്ങളേക്കാൾ ബഹുദൂരം മുന്നിലായിരുന്നു അമൂൽ പുറത്തിറക്കിയ ഉത്പന്നങ്ങൾ. ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികളായ ബ്രിട്ടാനിയ, നെസ്ലെ, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ലീവർ എന്നീ കമ്പനികളേക്കാൾ കൂടുതൽ വിപണി കയ്യടക്കിയിരുന്നത് അമൂൽ ആയിരുന്നു.<ref name=itw11>{{cite book|title=എൻഡിംഗ് പോവർട്ടി ഇൻ സൗത്ത് ഏഷ്യ - ഐഡിയാസ് ദാറ്റ് വർക്ക്സ്|last=ദീപാ|first=നാരായൺ|coauthors=എലെന പാർക്കർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=IV9m8gF6XDcC&pg=PA55&dq=milma++kerala&hl=en&sa=X&ei=Tl1CUrmvKYqEtAbT8oHoCg&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=milma%20%20kerala&f=false|isbn=978-0-8213-6876-3|publisher=ലോകബാങ്ക്|year=2006|page=56}}</ref> ===ഓപ്പറേഷൻ ഫ്ലഡ്=== അമുലിന്റെ വിജയം മറ്റു ജില്ലകളിലെ കർഷകർക്കു പ്രചോദനമായിത്തീർന്നു. നാല് അയൽജില്ലകളിൽ സമാനരീതിയിലുള്ള സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ കെട്ടപ്പടുക്കാൻ കുര്യൻ കർഷകരെ സഹായിച്ചു. ഗുജറാത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും കർഷകർ നേരിട്ടെത്തി അമുലിന്റെ വിജയം കണ്ടു മനസ്സിലാക്കി. അവരോരോരുത്തരം തങ്ങളുടെ ജില്ലകളിൽ അമുലിനെപ്പോലൊന്ന് സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു. അമുലിന്റെ വിജയകഥ കണ്ട ഭാരതസർക്കാർ ഇത് ഇന്ത്യയിലാകമാനം ആവർത്തിക്കാനായി ഓപ്പറേഷൻ ഫ്ലഡ് എന്നൊരു പദ്ധതിക്ക് രൂപം നൽകി, ഇതിന്റെ നേതൃത്വം കുര്യനായിരുന്നു<ref name="amul">{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=300837|title=ഡോ.വർഗീസ് കുര്യൻ അന്തരിച്ചു|publisher=മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|date=09-സെപ്തംബർ-2012|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916044202/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=300837|url-status=bot: unknown}}</ref> [[1965]]-ൽ വർഗീസ് കുര്യന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രി [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി]] നാഷണൽ ഡെയറി ഡവലപ്‌മെന്റ് ബോർഡ് സ്ഥാപിച്ചു. അമുലിന്റെ വിജയം ദേശീയതലത്തിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത് ഈ സമയത്താണ്. 122,534 സഹകരണ ഡയറികളാണ് ഇന്ത്യയിലാകമാനം സർക്കാർ തുടങ്ങിയത്.<ref name=ciop1>{{cite book|title=ചലഞ്ചിംഗ് ഇൻജസ്റ്റീസ് ഓഫ് പോവർട്ടി|last=റെഹ്മാൻ|first=സോബൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=m5xZgzjOUsMC&pg=PA119&dq=kaira+cooperative&hl=en&sa=X&ei=RSc5UvO4EMSX0AWI5YHoAQ&ved=0CDoQ6AEwBw#v=onepage&q=kaira%20cooperative&f=false|publisher=സേജ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്|isbn=978-8132104681|year=2010|page=120}}</ref> 1955-1965 കാലഘട്ടത്തിൽ ശാസ്ത്രീയമായ രീതികൾ അവലംബിച്ച് ഉത്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അമുൽ ശ്രദ്ധിച്ചത്. കന്നുകാലികൾക്ക് കൃത്യമായ പോഷകാഹാരം, ചികിത്സാരീതികൾ തുടങ്ങിയ നൽകി, ഓരോ വർഷവും പാലുൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. [[1973]]-ൽ ഗുജറാത്ത് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് മാർക്കറ്റിങ് ഫെഡറേഷന് രൂപം നൽകി. വർഗ്ഗീസ് കുര്യന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പാലുത്പാദക രാജ്യമെന്ന ബഹുമതിയും കൈവരിച്ചു. മൂന്നുപതിറ്റാണ്ടുകാലം ഗുജറാത്ത് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് മാർക്കറ്റിങ് ഫെഡറേഷന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. [[2006]]-ൽ ഈ സ്ഥാനത്ത് നിന്നും വിരമിച്ചു. കുര്യന്റെ തലച്ചോറും, ഭരണനൈപുണ്യവും, ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഓപ്പറേഷൻ ഫ്ലഡ് ഇത്ര വിജയകരമാവുമായിരുന്നില്ലെന്ന് നോബൽ സമ്മാന ജേതാവു കൂടിയായ ഡോക്ട‍‍ർ.നോർമാൻ ബോർലോ, കുര്യനെ ആദരിച്ച ഒരു ചടങ്ങിൽ വെച്ചു പറയുകയുണ്ടായി.<ref name=honours1>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=86}}</ref> ===ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജ്മെന്റ്=== രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്ന സഹകരണപ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഭരണനിർവഹണത്തിനുള്ള പരിശീലനവും, ഗവേഷണത്തിനുള്ള സഹായവും നൽകുന്നതിനു വേണ്ടി കുര്യൻ ആനന്ദിൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജമെന്റ് എന്നൊരു സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. വളരെ ചുരുങ്ങിയ കാലംകൊണ്ടു തന്നെ മികച്ച ഒരു സ്ഥാപനമായി ഇത് വളർന്നു. സഹകരണമേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് ഭരണപരിചയം നൽകുന്നതിനുവേണ്ടി തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമായിരുന്നുവെങ്കിലും, പിന്നീട് അതിന്റെ മേഖലകൾ വളരെ വിപുലമായി. ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം ബിസിനസ് സ്കൂളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, സഹകരണമേഖലക്കായി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജമെന്റ് മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു.<ref name=irma1>{{cite web|title=ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജമെന്റ് - ചരിത്രം|url=https://www.irma.ac.in/article.php?menuid=15|publisher=ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ മാനേജ്മെന്റ്|accessdate=25-സെപ്തംബ‍-2013|archive-date=2013-09-25|archive-url=https://archive.today/20130925043017/https://www.irma.ac.in/article.php?menuid=15|url-status=bot: unknown}}</ref> ===മിൽമ=== {{main|മിൽമ}} [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിൽ]] ആനന്ദ് മിൽക്ക് യൂണിയന്റെ വിജയമാണ് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[മിൽമ]] പോലൊരു പ്രസ്ഥാനം സഹകരണ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ പ്രചോദനമായത്. വർഗീസ് കുര്യന്റെ സഹായവും, മേൽനോട്ടവും മിൽമയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഏറെ സഹായിച്ചിരുന്നു. ഓപ്പറേഷൻ ഫ്ലഡിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിലാണ് കേരളത്തേയും അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചത്. 1980-1987 കാലഘട്ടത്തിലാണ് കേരളത്തിൽ ഇതിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്.<ref name=milma1>{{cite web|title=മിൽമയുടെ ചരിത്രം|url=http://www.milma.com/index.php/about-us/history|publisher=മിൽമ|accessdate=25-സെപ്തംബർ-2013|archive-date=2013-09-25|archive-url=https://archive.today/20130925034543/http://www.milma.com/index.php/about-us/history|url-status=bot: unknown}}</ref> [[തിരുവനന്തപുരം]] മുതൽ [[തൃശ്ശൂർ]] വരെയുള്ള എട്ടു ജില്ലകളിലായിരുന്നു പദ്ധതി തുടങ്ങിയത്. 1980 ൽ ആരംഭിച്ച കേരള കോഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് മാർക്കറ്റിംഗ് ഫെഡറേഷൻ എന്ന സഹകരണ സംഘമായിരുന്നു തുടക്കത്തിൽ കർഷകരിൽ നിന്നും പാൽ സംഭരിച്ച് വിതരണം നടത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ പിന്നീട് 1983 ഏപ്രിൽ 1 ന് മിൽമ നിലവിൽ വരുകയും സഹകരണസംഘത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. കുര്യന്റെ വ്യക്തിത്വത്തേയും മനോവിശാലതയേയും, കേരളത്തിൽ മിൽമ തുടങ്ങുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്കിനേയും, കേരളസർക്കാരിൽ അക്കാലത്ത് കൃഷിവകുപ്പു മന്ത്രിയായിരുന്ന [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ]] നിർല്ലോഭം പുകഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>കളർകോട് ഹരികുമാർ തയ്യാറാക്കി, മാദ്ധ്യമം ദിനപത്രം 2012 സെപ്തംബർ 10-നു പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനം, [https://web.archive.org/web/20120912032349/http://www.madhyamam.com/news/190035/120910 ആത്മാർഥതയുടെ പാൽവെളിച്ചം]</ref> == പുരസ്കാരങ്ങൾ == *[[1963]] [[മാഗ്സസെ അവാർഡ് |രമൺ മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം]] *[[1965]] [[പത്മശ്രീ]] *[[1966]] [[പത്മഭൂഷൺ]] *[[1986]] കൃഷിരത്ന പുരസ്കാരം *[[1986]] വാടലർ സമാധാന പുരസ്കാരം *[[1989]] ലോക ഭക്ഷ്യ പുരസ്കാരം *[[1993]] ഇൻറർനാഷണൽ പേഴ്സൺ ഒഫ് ദി ഇയർ *[[1999]] [[പത്മവിഭൂഷൺ]] *[[2007]] കർമ്മ വീര പുരസ്കാരം <ref name=awards1>{{cite book|title=ഔവർ ലീഡേഴ്സ്|last=ഗീത|first=മേനോൻ|url=http://books.google.com.sa/books?id=Ch5YDhFPKhEC&pg=PA67&dq=verghese+kurien&hl=en&sa=X&ei=_782UuugFeWo4gSQ-YDIAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=verghese%20kurien&f=false|publisher=സി.ബി.ടി|year=2005|page=87}}</ref> == കുടുംബം == ഭാര്യ: മോളി. മകൾ: നിർമ്മല കുര്യൻ. പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധനും മുൻ കേന്ദ്രധനകാര്യമന്ത്രിയുമായ [[ജോൺ മത്തായി]]യുടെ മരുമകനാണ് ഡോ. വർഗ്ഗീസ് കുര്യൻ. [[2012]] [[സെപ്റ്റംബർ 9]] ഞായറാഴ്ച പുലർച്ചെ 1.30ന് ഗുജറാത്തിലെ നദിയാദിലുള്ള മുൽജിഭായി പട്ടേൽ യൂറോളജിക്കൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ആയിരുന്നു അന്ത്യം. ശവസംസ്കാരം ഗുജറാത്തിലെ ആനന്ദിൽ നടന്നു.<ref name="amul1">{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=300837|title=ഡോ.വർഗീസ് കുര്യൻ അന്തരിച്ചു|publisher=മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|date=09-സെപ്തംബർ-2012|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916044202/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=300837|url-status=bot: unknown}}</ref> ==വിമർശനം== കുര്യൻ നേതൃത്വം കൊടുത്ത ക്ഷീരോല്പാദന-വിപണനപദ്ധതികൾ ഏറെ പുകഴ്ത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങളും മുൻഗണനകളും ചിലപ്പോഴൊക്കെ നിശിതമായി വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[1983]]-ൽ ഇല്ലസ്ട്രേറ്റഡ് വീക്ക്‌ലി ഓഫ് ഇൻഡ്യ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവർ സ്റ്റോറിയിലും [[1987]]-ൽ അതേ മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനത്തിലും പരിസ്ഥിതിപ്രവർത്തകനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ ക്ലാഡ് ആൽവരസ്, ഓപ്പറേഷൻ ഫ്ലഡിന്റെയും ധവളവിപ്ലവത്തിന്റേയും പേരിലുള്ള അവകാശവാദങ്ങളെ "വെളുത്ത നുണ"(White lie) എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref name=iw1>{{cite web|title=ബോഡി ബ്ലോ|url=http://www.indianet.nl/a870719.html|publisher=ദ ഇല്ലസ്ട്രേറ്റഡ് വീക്കിലി|date=19-ജൂലൈ-1987|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916044610/http://www.indianet.nl/a870719.html|url-status=bot: unknown}}</ref> അന്തിമഘട്ടത്തിൽ താൻ വളർത്തി വലുതാക്കിയ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ ചേരിപ്പോരും മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങളും വിവാദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു.<ref name=ipvk121>{{cite web|title=ഇന്ത്യയുടെ പാൽക്കാരൻ|url=http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|publisher=മാതൃഭൂമി|date=09-സെപ്തംബർ-2012|access-date=2023-09-10|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://archive.today/20130916043144/http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=300893|url-status=bot: unknown}}</ref> == ഇതും കാണുക == *[[ധവളവിപ്ലവം]] ==കുറിപ്പുകൾ== *{{കുറിപ്പ്|൧|ആനന്ദ് മിൽക്ക് യൂണിയൻ ലിമിറ്റ‍ഡ് എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരായിരുന്നു അമുൽ}} == അവലംബം == {{reflist|2}} {{commonscat|Verghese Kurien}} [[വർഗ്ഗം:1921-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 2012-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 26-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 9-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ നേടിയ മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മവിഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സംരംഭകർ]] [[വർഗ്ഗം:ധവള വിപ്ലവം]] [[വർഗ്ഗം:മദ്രാസ് സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] tlwz43kryrati70lhqeqo6xchzvkqgi 0 67470 4632356 4631122 2026-06-22T17:04:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632356 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rahman (actor)}} {{ToDisambig|വാക്ക്=റഹ്‌മാൻ}}{{Infobox person | name = റഹ്‌മാൻ | image = Rahman wiki.jpg | caption = | birth_name = റാഷിൻ റഹ്മാൻ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1967|5|23}} | birth_place = [[കോഴിക്കോട്]] | death_date = | death_place = | children = 2 | mother = സാവിത്രി | father = റഹ്മാൻ | relatives = [[എ. ആർ. റഹ്മാൻ]] (Co-Brother) | website = {{url|http://www.actorrahman.com}}| | imagesize = 230px | occupation = | yearsactive = 1983 – ഇതുവരെ | spouse = മെഹറുന്നിസ (1993-present) }} മലയാളിയായ ഒരു [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്രനടനാണ് '''റഹ്‌മാൻ''' (ജനനം [[മേയ് 23]], [[1967]] - ). യഥാർത്ഥ പേര്- റഷീൻ റഹ്‌മാൻ, [[തമിഴ്]],[[മലയാളം]], [[തെലുങ്ക്]] ഭാഷകളിലായി നൂറ്റമ്പതിലേറെ ചിത്രങ്ങളിൽ നായക-ഉപനായക വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. എൺപതുകളിലും തൊണ്ണൂരുകളിലും മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും താരമൂല്യമുള്ള സൂപ്പർതാരങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു റഹ്മാൻ.<ref name="thehindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/hero-is-now-actor-of-substance/article5947756.ece|title=Hero is now actor of substance|newspaper=[[The Hindu]]|accessdate=2014-07-20}}</ref> [[തമിഴ്]], [[തെലുങ്ക്]] ഭാഷകളിലേക്ക് കളം മാറ്റിയതോടെ മലയാളത്തിൽ ഇടവേള വന്നു. തമിഴ്, തെലുങ്ക് സിനിമകളിൽ രഘുമാൻ, രഘു എന്നീ സ്‌ക്രീൻ നാമങ്ങളിലൂടെയും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. സംവിധായകൻ [[പി. പത്മരാജൻ|പത്മരാജന്റെ]] കണ്ടെത്തലായിരുന്നു റഹ്മാൻ. ആറടി രണ്ടിഞ്ച് ഉയരമുള്ള റഹ്മാൻ ഒരുകാലത്ത് മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള യുവ നടനായിരുന്നു. [[ഐ.വി. ശശി]], [[ഭരതൻ]], [[പി. പത്മരാജൻ|പത്മരാജൻ]], [[കെ. ബാലചന്ദർ|കെ. ബാലചന്ദർ]], [[പ്രിയദർശൻ]], [[കെ.എസ്. സേതുമാധവൻ]] തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത സംവിധായകരുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ശിവാജി ഗണേശൻ]], [[പ്രേംനസീർ]] തുടങ്ങിയ പഴയതലമുറയ്ക്കൊപ്പവും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. [[മമ്മൂട്ടി]], [[മോഹൻലാൽ]], റഹ്മാൻ കൂട്ടുകെട്ടിന്റേതായി ഏഴ് ചിത്രങ്ങൾ പുറത്തുവന്നു. ഇവയിലേറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റുകളായിരുന്നു. സംഗീത സംവിധായകൻ [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ|എ.ആർ. റഹ്മാന്റെ]] ഭാര്യാസഹോദരിയുടെ ഭർത്താവാണ്. 2004 മുതൽ മലയാള സിനിമകളിൽ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തിയ ഇദ്ദേഹം 2000 ന് ശേഷം തമിഴ്, തെലുങ്ക് ചിത്രങ്ങളിൽ നായക, ഉപനായക വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref name="manoramaonline">{{cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14280615&programId=1073752204&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3|title=Manorama Online &#124; Interviews|accessdate=2014-07-20|publisher=manoramaonline.com|archiveurl=https://archive.today/20131128031118/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14280615&programId=1073752204&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3|archivedate=28 November 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == 1967 മെയ് 27 ന് കെ.എം.അബ്ദുറഹ്‌മാന്റേയും സാവിത്രി നായരുടെയും മകനായി [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളിലെ]] [[അബുദാബി|അബുദാബിയിൽ]] ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayali.com/more/obituary/rahman-s-father-kma-rahman-passes-away-132711|title=സിനിമാ താരം റഹ്മാന്റെ പിതാവ് കെ.എം.എ റഹ്മാൻ അന്തരിച്ചു; അന്ത്യം നിലമ്പൂരിലെ വീട്ടിൽ}}</ref> [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരാണ്]] സ്വദേശം. റഷീൻ എന്നായിരുന്നു റഹ്മാന്റെ യഥാർത്ഥ പേര്. സിനിമയിൽ വന്നപ്പോൾ പിതാവിന്റെ പേര് സ്വന്തം പേരാക്കുകയായിരുന്നു.[[ബാംഗ്ലൂർ|ബാംഗ്ലൂരിലെ]] [[ബാൽഡ്വിൻ ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ]], [[അബുദാബി സെന്റ് ജോസഫ് സ്കൂൾ]], [[ഊട്ടി റെക്സ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]], [[മമ്പാട് എം.ഇ.എസ്. കോളജ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലായി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] കച്ച് വംശജയായ മെഹ്റുന്നിസയെയാണ് വിവാഹം കഴിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവർക്ക് റുഷ്ദ, അലീഷ എന്നീ രണ്ടു മക്കളുണ്ട്. [[ഓസ്കാർ അവാർഡ്]] ജേതാവ് [[എ.ആർ. റഹ്മാൻ]], റഹ്മാന്റെ ഭാര്യാസഹോദരിയുടെ ഭർത്താവാണ്. [[1987]] വരെ [[കോഴിക്കോട്]] താമസിച്ച റഹ്മാൻ പിന്നീട് മൂന്നു വർഷം [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലാണ്]] താമസിച്ചത്. [[1990]]ൽ [[ചെന്നൈ]]യിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി. == ചലച്ചിത്ര ലോകം == === മലയാളം സിനിമ === <!-- [[ചിത്രം:5407.jpg|right|thumb|200px|കൂടും തേടി എന്ന ചിത്രത്തിൽ റഹ്മാൻ]] --> [[പത്മരാജൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[കൂടെവിടെ]] ആയിരുന്നു റഹ്മാന്റെ ആദ്യ മലയാളചിത്രം. ഈ ചിത്രത്തിലെ രവി പൂത്തൂരാൻ എന്ന കൗമാരക്കാരന്റെ വേഷത്തോടെ മലയാളത്തിൽ റഹ്മാൻ തന്റെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു. [[1983]]ലാണ് കൂടെവിടെ പുറത്തിറങ്ങിയത്. ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന സർക്കാർ പുരസ്കാരവും രവി പുത്തൂരാനിലൂടെ റഹ്മാൻ നേടി. എൺപതുകളിൽ മലയാളത്തിലെ സൂപ്പർതാരമായിരുന്നു റഹ്മാൻ. മമ്മൂട്ടിയും മോഹൻലാലും താരപദവിയിലേക്ക് എത്തുന്നതിനു മുൻപു തന്നെ മാധ്യമങ്ങൾ റഹ്മാനെ സൂപ്പർതാരമായി വിളിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. അക്കാലത്തെ ഏതാണ്ട് എല്ലാ സംവിധായകരുടെയും ചിത്രങ്ങളിൽ റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ചു. [[കാണാമറയത്ത്]], [[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)|വാർത്ത]], [[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]], [[അടിയൊഴുക്കുകൾ]], [[കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ]] തുടങ്ങിയ സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ റഹ്മാന്റേതായി പുറത്തുവന്നു. ''[[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൽ റഹ്മാൻ നായകവേഷവും മോഹൻലാൽ വില്ലൻ വേഷവും ചെയ്തു എന്നതിൽ നിന്നു തന്നെ റഹ്മാന്റെ അന്നത്തെ താരമൂല്യം മനസ്സിലാക്കാം. ഭരതന്റെ [[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ|ഇത്തിരി പൂവേ ചുവന്ന പൂവേ]], [[ചിലമ്പ്]], [[കെ.എസ്. സേതുമാധവൻ|കെ.എസ്. സേതുമാധവന്റെ]] [[സുനിൽ വയസ് 20]], [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്|സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ]] [[ഗായത്രീദേവി എന്റെ അമ്മ]] തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. എൺപതുകളുടെ അവസാനം തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു തുടങ്ങിയതോടെ റഹ്മാൻ മലയാള സിനിമയിൽ നിന്ന് മെല്ലെ അകന്നു. വർഷം ഒരു ചിത്രം എന്ന കണക്കിൽ കുറെ സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചുവെങ്കിലും പിന്നീട് തീർത്തും ഇല്ലാതെയായി. [[1997]] മുതൽ [[2003]] വരെയുള്ള ഏഴ് വർഷത്തിനിടയിൽ ഒരു മലയാള സിനിമയിൽ മാത്രമാണ് റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ചത്. തൊണ്ണൂറുകളിൽ റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ച [[ഐ.വി. ശശി|ഐ.വി. ശശിയുടെ]] '[[അപാരത]]' എന്ന ചിത്രം മാത്രമാണ് വിജയിച്ചത്. മറ്റുള്ളവയൊക്കെ പരാജയമായി. നീണ്ട ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം 2006ൽ റഹ്മാൻ മലയാളത്തിലേക്കു തിരിച്ചുവന്നു. [[രഞ്ജിത്]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[ബ്ലാക്ക്]] എന്ന [[മമ്മൂട്ടി]] ചിത്രത്തിലെ ഉപനായക വേഷം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. തൊട്ടടുത്ത വർഷം അൻവർ റഷീദിന്റെ [[രാജമാണിക്യം|രാജമാണിക്യത്തിലും]] ശ്രദ്ധേയമായ വേഷം ചെയ്തു. [[2007]] ൽ രണ്ടു ചിത്രങ്ങളിൽ നായക വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. പത്തു വർഷത്തിനു ശേഷമായിരുന്നു മലയാളത്തിൽ റഹ്മാൻ നായകനായി ഒരു ചിത്രം പുറത്തുവന്നത്. [[എബ്രാഹം ലിങ്കൺ]] എന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ പക്ഷേ, [[കലാഭവൻ മണി|കലാഭവൻ മണിയും]] മറ്റൊരു നായകനായി ഉണ്ടായിരുന്നു. [[മഹാസമുദ്രം (ചലച്ചിത്രം)|മഹാസമുദ്രം]], [[ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം]],[[ഗോൾ]],[[റോക്ക് എൻ റോൾ]], [[നന്മ]], [[വെറുതെ ഒരു ഭാര്യ]] (അതിഥി വേഷം), [[മോസ് എൻ ക്യാറ്റ്]], [[മഞ്ചാടിക്കുരു]] എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും റഹ്മാൻ പിന്നീട് അഭിനയിച്ചു. [[അഞ്ജലി മേനോൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[മഞ്ചാടിക്കുരു]] തിരുവനന്തപുരം രാജ്യാന്തര ചലച്ചിത്രോൽസവത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. [[പ്രമോദ് പപ്പൻ]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന '[[മുസാഫിർ]], [[രാജസേനൻ]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന [[ഭാര്യ ഒന്ന്, മക്കൾ മൂന്ന്]]. ട്രാഫിക്...എന്നീ ചിത്രത്തിൽ നായകവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. 2024 ൽ റഹ്മാൻ നായകനായി ഒമർലുലു ചിത്രം ചിത്രീകരണം തുടരുന്നു - Bad Boyz - === തമിഴ് സിനിമ === 1986ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''നിലവേ മലരേ''യാണ് റഹ്മാന്റെ ആദ്യ തമിഴ് ചിത്രം. തമിഴ് നടൻ [[വിജയ്|വിജയിൻറെ]] അച്ഛനും പ്രശസ്ത സംവിധായകനുമായ എസ്. എ. ചന്ദ്രശേഖറായിരുന്നു ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്. നിലവേ മലരേ വൻ വിജയം നേടി. ഈ ചിത്രം [[പ്രിയവദയ്ക്കൊരു പ്രണയഗീതം]] എന്ന പേരിൽ മലയാളത്തിലും ഡബ് ചെയ്തു പുറത്തിറക്കി. കണ്ണേ കണ്ണേമുതേ, വസന്തരാഗം, അൻപുള്ള അപ്പ, ഒരുവർ വാഴും ആലയം തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലും തൊട്ടടുത്ത വർഷങ്ങളിൽ റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ചു. അൻപുള്ള അപ്പയിൽ ശിവാജി ഗണേശനൊപ്പമാണ് റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ചത്. [[1989]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കെ. ബാലചന്ദ്രറിന്റെ പുതു പുതു അർത്ഥങ്ങൾ എന്ന ചിത്രമാണ് റഹ്മാനെ തമിഴിലെ തിരക്കുള്ള താരമാക്കിയത്. വൻ വിജയം നേടിയ ഈ ചിത്രം മൂന്നുറു ദിവസത്തോളം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. [[ഇളയരാജ|ഇളയരാജയുടെ]] നിരവധി ഹിറ്റ് ഗാനങ്ങളുള്ള ഈ ചിത്രത്തിൽ സിത്താരയും ഗീതയും ആയിരുന്നു റഹ്മാന്റെ നായികമാർ. തമിഴിലെ സൂപ്പർ ഹിറ്റ് സംവിധായകൻ [[കെ.എസ്. രവികുമാർ|കെ.എസ്. രവികുമാറിന്റെ]] ആദ്യ ചിത്രമായ പുരിതായതെ പുതിർ റഹ്മാൻ നായകനായ മറ്റൊരു സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രമായി. [[വസന്ത്]] സംവിധാനം ചെയ്ത നീ പാതി നാൻ പാതി, ചിന്ന ദളപതി, ആത്മ, ഉടൻ പിറപ്പ്, അതിരടിപ്പടൈ, പൊൻവിലങ്ക്, കറുപ്പു വെള്ളൈ, കൽക്കി തുടങ്ങിയ റഹ്മാന്റെ ചിത്രങ്ങളും സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. എ.ആർ. റഹ്മാൻ സംഗീതസംവിധാനം ചെയ്ത [[സംഗമം]] എന്ന ചിത്രം പ്രതീക്ഷിച്ച വിജയം നേടാതെ വന്നതോടെ റഹ്മാന്റെ താരമൂല്യത്തിന് തമിഴിൽ മങ്ങലേറ്റു. കെ.എസ്. രവികുമാറിന്റെ എതിരി എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് റഹ്മാൻ പിന്നീട് തമിഴിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നത്. അമീർ സുൽത്താന്റെ റാം, [[ഹരികുമാർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത തൂത്തുക്കുടി, വിഷ്ണുവർദ്ധന്റെ [[ബില്ല]] തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലും റഹ്മാൻ പിന്നീട് അഭിനയിച്ചു. എതിരി, റാം എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലാണ് റഹ്മാൻ ആദ്യമായി സ്വന്തം ശബ്ദത്തിൽ ഡബ് ചെയ്തത്. തൂത്തുക്കിടിയിലെയും റാമിലെയും അഭിനയം നിരൂപകരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ച ആദ്യ വില്ലൻ വേഷമായിരുന്നു എതിരി. പിന്നീട് ബില്ലയിലും റഹ്മാൻ വില്ലൻ വേഷം ചെയ്തു. [[മുരളീകൃഷ്ണ]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ബലം, [[അഹമദ്]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന വാമനൻ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലാണ് റഹ്മാന്ർ ഇപ്പോൾ തമിഴിൽ അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ആദ്യ ചിത്രമായ കൂടെവിടെയിലെ നായിക [[സുഹാസിനി|സുഹാസിനിക്കൊപ്പം]] 25 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം റഹ്മാൻ അഭിനയിക്കുന്ന ചിത്രമാണ് ബലം. റഹ്മാന്റെ മലയാളത്തിലെ ഭാഗ്യ ജോഡിയായിരുന്ന [[രോഹിണി]] വാമനനിലു അഭിനയിക്കുന്നുണ്ട്. === തെലുഗു സിനിമ === [[1986]]ൽ റഹ്മാന്റെ ആദ്യ തെലുഗു ചിത്രമായ രാസലീല പുറത്തുവന്നു. ചിത്രം നല്ല വിജയം നേടി. തൊട്ടുപിന്നാലെ അഭിനയിച്ച ചിനാരി സ്നേഹം എന്ന ചിത്രവും റഹ്മാന്റെ തെലുഗു വിജയം ചിത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. സൂപ്പർഹിറ്റ് സംവിധായകനായ കോടി രാമകൃഷ്ണയുടെ ഭാരത് ബന്ദ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ വൻവിജയമാണ് തെലുഗു സിനിമയിൽ റഹ്മാന്റെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചത്. [[കെ. വാസു|കെ. വാസുവിന്റെ]] റപ്പൂട്ടി റൌഡി (ചിന്ന ദളപതി - തമിഴ്), [[ആർ.കെ. ശെൽവമണി|ആർ.കെ. ശെൽവമണിയുടെ]] സമരം എന്നിവയും റഹ്മാന്റെ സൂപ്പർഹിറ്റ് തെലുഗു ചിത്രങ്ങളാണ്. [[വിജയശാന്തി|വിജയശാന്തിയുടെ]] നായകനായി അഭിനയിച ശ്രീമതി സത്യഭാമ, കമാൻഡർ ജ്യോതി തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളും റഹ്മാന്റേതായി തെലുങ്കിൽ പുറത്തുവന്നു. 2005 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ധൈര്യം എന്ന ചിത്രം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ തെലുങ്കിലും റഹ്മാന് ഇടവേള വന്നു. തിരിച്ചുവരവിലും റഹ്മാൻ തെലുങ്കിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു. എബ്രാഹം ലിങ്കൺ എന്ന മലയാള സിനിമയുടെ തെലുഗു ഡബ്ബിങ് നല്ല കളക്ഷൻ നേടിയതോടെ കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ റഹ്മാനെ തേടിയെത്തി. മുത്തയാല സുബ്ബയയ്യയുടെ ആലയം കഴിഞ്ഞ വർഷം പുറത്തിറങ്ങി. ഈ ചിത്രം സാമാന്യം നല്ല വിജയം നേടി. ബില്ലയുടെ തെലുഗു പതിപ്പായി ബില്ല-2009ലും റഹ്മാൻ അഭിനയിച്ചു. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == ആദ്യ ചിത്രത്തിലൂടെ തന്നെ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടി. [[കൂടെവിടെ]] എന്ന പത്മരാജൻ ചിത്രമാണ് ഈ ബഹുമതി നേടിക്കൊടുത്തത്. ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ്, ഫിലിം ചേമ്പർ അവാർഡുകളും കൂടെവിടെ റഹ്മാന് നേടിക്കൊടുത്തു. മലയാള സിനിമയുടെ 78 വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിലെ ട്രെൻഡ്സെറ്റർ എന്ന ദുബായ് എത്തിസലാത്ത് എവറസ്റ്റ് ഫിലിം അവാർഡ് 2007ൽ റഹ്മാനെ തേടിയെത്തി. [[കമലാഹാസൻ]], [[ശ്രീദേവി]], [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[നദിയ മൊയ്തു]] തുടങ്ങിവർക്കിടയിൽ നിന്ന് വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ ജനങ്ങളാണ് റഹ്മാനെ ഈ അവാർഡിനു തിരഞ്ഞെടുത്തത്. # മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് - 1983 - [[കൂടെവിടെ]] # ഫിലിം ഫെഡറേഷൻ ചേംബർ അവാർഡ് - 1984 - [[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ|ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്ന പൂവേ]] # മികച്ച നടനുള്ള കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷന്റെ അവാർഡ് - 1985 - [[ചിലമ്പ് (ചലച്ചിത്രം)|ചിലമ്പ്]] # ഇത്തിസലാത്ത് എവറസ്റ്റ് ഫിലിം അവാർഡുകൾ - 2007 - Trendsetter in the History of Malayalam Cinema's 78 Years # പത്മരാജൻ അവാർഡ് - 2015 - ആജീവനാന്ത നേട്ടം # എംജിആർ ശിവാജി അക്കാദമി അവാർഡ് - 2016 - ധ്രുവങ്കൾ പതിനാറ് # മദ്രാസ് ടെലിവിഷൻ അവാർഡ് - 2017 - ''ധ്രുവങ്കൾ പതിനാറ്'' # ഏഷ്യാനെറ്റ് ഫിലിം അവാർഡുകൾ -2019- ''രണം'' == അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ == === മലയാളം === {| class="wikitable" |+Key | style="background:#ffc;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |Denotes films that have not yet been released |} {| class="wikitable sortable" !വർഷം !സിനിമ !കഥാപാത്രം !കുറിപ്പ് |- | rowspan="2" |2025 |അനോമി |ജിബ്രാൻ |<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/16/bhavana-starrer-anomie-gets-a-release-window-first-look-out|title=Bhavana-starrer Anomie gets a release window, first look out|access-date=2026-02-05|last=Features|first=C. E.|date=2025-02-16|website=Cinema Express|language=en}}</ref> |- |ദൃശ്യം 3 |അതിഥി വേഷം | |- |2024 |''Bad Boyz'' | | |- |2023 |''Samara'' | | |- |2019 |ബ്ലൂ {{dagger}} |TBA |Filming |- |2019 |എൻറെ സത്യാന്വേഷണ പരീക്ഷകൾ {{dagger}} |ജോ |Filming |- |2019 |''വൈറസ്'' |Dr. റഹിം | |- |2018 |''രണം'' |Damodar Ratnam | |- |2016 |''മറുപടി'' |എബി | |- |2015 |''ലാവണ്ടർ'' |Ayaan/Ajay | |- |2013 |''മുംബൈ പോലീസ്'' |CP Farhan Aman | |- |2013 |''മുസാഫിർ'' |Humayoon/Musafir | |- |2013 |''ലില്ലീസ് ഓഫ് മാർച്ച്'' |Himself | |- |2012 |''ബാച്ച്‍ലർ പാർട്ടി'' |Benny | |- |2012 |''മഞ്ചാടിക്കുരു'' |Raghu Maaman | |- |2011 |''ട്രാഫിക്'' |Sidharth Shankar | |- |2009 |''മൌസ് ആൻറ് ക്യാറ്റ്'' |Sumesh Vasudev | |- |2009 |''ഭാര്യ ഒന്ന് മക്കൾ മൂന്ന്'' |Raju | |- |2009 |''കേരളാ കഫേ / ഐലൻറ് എക്സ്പ്രസ്'' |Ranji | |- |2008 |''വെറുതേ ഒരു ഭാര്യ'' |Police officer | |- |2007 |''അബ്രഹാം & ലിങ്കൺ'' |Lincoln George | |- |2007 |നന്മ |Nakulan | |- |2007 |''ഗോൾ'' |Vijay | |- |2007 |''[[റോക്ക് & റോൾ (ചലച്ചിത്രം)|റോക്ക് & റോൾ]]'' |Henry | |- |2006 |''[[ഭാർഗ്ഗവ ചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം]]'' |Vinod | |- |2006 |''[[മഹാസമുദ്രം (ചലച്ചിത്രം)|മഹാസമുദ്രം]]'' | | |- |2005 |''[[രാജമാണിക്യം|രാജാമാണിക്യം]]'' |Raju | |- |2004 |''ബ്ലാക്ക്'' |Ashok Srinivas | |- |2000 |''ഡ്രീംസ്'' |Peter | |- |1996 |''[[ഹിറ്റ്‍ലിസ്റ്റ്]]'' |Soloman/Hitler | |- |1996 |''[[കിങ് സോളമൻ]]'' |Soloman | |- |1995 |''[[മഴവിൽക്കൂടാരം]]'' |Jithin Babu | |- |1991 |''[[അപാരത]]'' |Prathapan | |- |1990 |[[വീണ മീട്ടിയ വിലങ്ങുകൾ]] |Dileep | |- |1989 |''[[കാലാൾപട (ചലച്ചിത്രം)|കാലാൽപട]]'' |Sunny | |- |1989 |''ചരിത്രം'' |Raju Manavalan and Albert |dual role |- |1988 |''[[മുക്തി (ചലച്ചിത്രം)|മുക്തി]]'' |Sudhakaran | |- |1988 |''[[മൂന്നാംപക്കം|മൂന്നാം പക്കം]]'' |Lopez | |- |1987 |''[[ആൺകിളിയുടെ താരാട്ട്]]'' |Babu | |- |1987 |[[ഗായത്രിദേവി എന്റെ അമ്മ|ഗായത്രിദേവി എൻറെ അമ്മ]] |Appu | |- |1987 |''[[ഇത്രയും കാലം]]'' |Pappachan | |- |1986 |[[ഒന്നാം പ്രതി ഒളിവിൽ]] | | |- |1986 |''[[കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ]]'' |അനിൽകുമാർ | |- |1986 |''[[പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ]]'' |പപ്പൻ | |- |1986 |''[[സുനിൽ വയസ്സ് 20]]'' |സുനിൽ | |- |1986 |''[[കൂടണയും കാറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|കൂടണയും കാറ്റ്]]'' | | |- |1986 |[[പൂമുഖപ്പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്]] | | |- |1986 |''[[ചിലമ്പ് (ചലച്ചിത്രം)|ചിലമ്പ്]]'' |Paramu | |- |1986 |''[[എന്ന് നാഥന്റെ നിമ്മി|എന്ന് നാഥൻറെ നിമ്മി]]'' |Nathan | |- |1986 |''[[ആയിരം കണ്ണുകൾ]]'' | | |- |1986 |''[[അറിയാത്ത ബന്ധം]]'' | | |- |1985 |''[[പുന്നാരം ചൊല്ലി ചൊല്ലി]]'' |Biju | |- |1985 |''[[ഈ തണലിൽ ഇത്തിരി നേരം]]'' | | |- |1985 |''[[ഈറൻ സന്ധ്യ]]'' |Raju | |- |1985 |''[[തമ്മിൽ തമ്മിൽ]]'' |Vivek | |- |1985 |''[[കഥ ഇതുവരെ]]'' |വിനയൻ | |- |1985 |''[[കൂടും തേടി]]'' |റെക്സ് | |- |1985 |''[[എന്റെ കാണാക്കുയിൽ|എൻറെ കാണാക്കുയിൽ]]'' |സുരേഷ് | |- |1985 |''[[ഇവിടെ ഈ തീരത്ത്]]'' |ഗോപിനാഥ് | |- |1985 |''[[ഒരിക്കൽ ഒരിടത്ത്]]'' |സേതു | |- |1985 |''[[ഈ ലോകം ഇവിടെ കുറേ മനുഷ്യർ]]'' |ബാലു | |- |1985 |''[[ഉപഹാരം (ചലച്ചിത്രം)|ഉപഹാരം]]'' |Ajit Chandran | |- |1985 |''[[വാർത്ത (ചലച്ചിത്രം)|വാർത്ത]]'' |Unnikrishnan | |- |1985 |''[[അങ്ങാടിക്കപ്പുറത്ത്]]'' |Charley | |- |1985 |''[[കണ്ടു കണ്ടറിഞ്ഞു]]'' |Kunjunni | |- |1984 |''[[ഇവിടെ തുടങ്ങുന്നു]]'' |Babu | |- |1984 |''[[അടുത്തടുത്ത്‌ (ചലച്ചിത്രം)|അടുത്തടുത്ത്]]'' |Raju | |- |1984 |''[[അടിയൊഴുക്കുകൾ|അടിയൊഴുക്കുകൾ]]'' |ചന്ദ്രൻ | |- |1984 |''[[അറിയാത്ത വീഥികൾ]]'' |ബാബു | |- |1984 |''[[ഉയരങ്ങളിൽ]]'' |ചന്ദ്രൻ | |- |1984 |''[[പറന്നു പറന്നു പറന്ന്|പറന്ന് പറന്ന് പറന്ന്]]'' |എമിൽ | |- |1984 |''[[കാണാമറയത്ത്]]'' |ബേബി | |- |1984 |''[[ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്നപൂവേ|ഇത്തിരിപ്പൂവേ ചുവന്ന പൂവേ]]'' |ഉണ്ണി | |- |1984 |''[[കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം]]'' |ബാബു | |- |1983 |''[[കൂടെവിടെ]]'' |രവി പുത്തൂരാൻ | |} === തമിഴ് === {| class="wikitable sortable" !വർഷം !സിനിമ !കഥാപാത്രം ! class="unsortable" |കുറിപ്പുകൾ |- | rowspan="2" |2024 |''Anjaamai'' |Adv. Manikkam | |- |''Nirangal Moondru'' |Vasanth | |- |2023 |''Ponniyin Selvan: II'' |Madhurantakan | |- |2022 |''Ponniyin Selvan: I'' |Madhurantakan | |- |2019 |''[[:en:Operation_Arapaima|Operation Arapaima]]'' |Naval Officer |Filming |- |2019 |''[[:en:7_(film)| Seven]]'' |Vijay Prakash | |- |2017 |''[[:en:Sathura_Adi_3500|Sathura Adi 3500]]'' | | |- |2017 |''[[:en:Oru_Mugathirai|Oru Mugathirai]]'' |Sathyamoorthy Rathnavel | |- |2017 |''[[:en:Pagadi_Aattam|Pagadi Aattam]]'' |Devendrakumar | |- |2016 |''[[:en:Dhuruvangal_Pathinaaru|Dhuruvangal Pathinaaru]]'' |Deepak | |- |2016 |''[[:en:Kuttrame_Thandanai|Kuttrame Thandanai]]'' |Vijay Prakash | |- |2015 |''[[:en:36_Vayadhinile|36 Vayadhinile]]'' |Tamizhselvan | |- |2014 |''[[:en:Ennamo_Nadakkudhu|Ennamo Nadakkudhu]]'' |Burma | |- |2013 |''[[:en:Singam_II|Singam II]]'' |Thangaraj | |- |2012 |''[[:en:Billa_II|Billa II]]'' |Jagdish | |- |2011 |''Lathika'' |Anthony | |- |2011 |''[[:en:Vandhan_Vendran|Vandhan Vendran]]'' |Commissioner of Mumbai | |- |2009 |''[[:en:Vaamanan|Vaamanan]]'' |John Vijay | |- |2009 |''[[:en:Balam_(2009_film)|Balam]]'' |Abhishek | |- |2007 |''[[:en:Kuttrapathirikai|Kuttrapathirikai]]'' |Arun | |- |2007 |''[[:en:Billa_(2007_film)|Billa]]'' |Jagdish/Gokulnath | |- |2006 |''Kasu'' | | |- |2006 |''[[:en:Thoothukudi_(film)|Thoothukudi]]'' | | |- |2005 |''[[:en:Raam_(2005_film)|Raam]]'' |Umar | |- |2004 |''[[:en:Ethiri|Ethiri]]'' |Raghavan | |- |2001 |''[[:en:Ninaikkatha_Naalillai|Ninaikkatha Naalillai]]'' |Arun | |- |1999 |''[[:en:Sangamam|Sangamam]]'' |Selvam | |- |1999 |''[[:en:Suryodayam|Suryodayam]]'' |Bala | |- |1996 |''[[:en:Kalki_(1996_film)|Kalki]]'' |Paranjothi | |- |1995 |''[[:en:Dear_Son_Maruthu|Dear Son Maruthu]]'' |Maruthu | |- |1995 |''[[:en:Paattu_Padava|Paattu Padava]]'' |Rishi | |- |1994 |''Hero'' | | |- |1994 |''[[:en:Athiradi_Padai|Athiradi Padai]]'' | | |- |1993 |''[[:en:Karuppu_Vellai|Karuppu Vellai]]'' | | |- |1993 |''[[:en:Udan_Pirappu|Udan Pirappu]]'' |Viji | |- |1993 |''[[:en:Athma_(film)|Athma]]'' |Raghu | |- |1993 |''Nam Nattu Rajakkal'' | | |- |1993 |''[[:en:Pon_Vilangu|Pon Vilangu]]'' | | |- |1992 |''Mappillai Vanthachu'' | | |- |1992 |''[[:en:Naane_Varuven|Naane Varuven]]'' | | |- |1992 |''[[:en:Thambi_Pondatti|Thambi Pondatti]]'' |Somu | |- |1991 |''[[:en:Paattondru_Ketten|Paattondru Ketten]]'' | | |- |1991 |''[[:en:Pudhiya_Raagam|Pudhiya Raagam]]'' |Raja | |- |1990 |''[[:en:Puriyaadha_Pudhir|Puriyaadha Pudhir]]'' | | |- |1990 |''[[:en:Seetha_(1990_film)|Seetha]]'' |Vijay | |- |1990 |''Manaivi Vantha Neram'' | | |- |1990 |''Pattanamdhan Pokalamadi'' | | |- |1990 |''[[:en:Pagalil_Pournami|Pagalil Pournami]]'' | | |- |1990 |''Pattikattan'' | | |- |1990 |''[[:en:Aarathi_Edungadi|Aarathi Edungadi]]'' | | |- |1990 |''[[:en:Puriyaadha_Pudhir|Puriyaadha Pudhir]]'' | | |- |1989 |''[[:en:Pudhu_Pudhu_Arthangal|Pudhu Pudhu Arthangal]]'' |Mani bharathi | |- |1988 |''[[:en:Oruvar_Vaazhum_Aalayam|Oruvar Vazhum Aalayam]]'' |Jeeva | |- |1987 |''[[:en:Anbulla_Appa|Anbulla Appa]]'' |Madhu | |- |1987 |''Meendum Mahan'' |Raghu | |- |1986 |''[[:en:Vasantha_Raagam|Vasantha Raagam]]'' | | |- |1986 |''Kanne Kaniyamuthe'' | | |- |1986 |''[[:en:Nilave_Malare_(film)|Nilave Malare]]'' |Vijay | |} === തെലുങ്ക് === {| class="wikitable" !വർഷം !സിനിമ !കഥാപാത്രം !കുറിപ്പുകൾ |- |2021 |''Seetimaarr'' |DCP Aravind | |- |2019 |''[[:en:7_(film)| Seven]]'' |Police Officer Vijay Prakash | |- |2018 |[[:en:Antariksham_9000_KMPH|Antariksham 9000 KMPH]] |ISC Director Chandra kanth | |- |2016 |[[:en:Janatha_Garage|Janatha Garage]] |Shiva | |- |2014 |''[[:en:Govindudu_Andarivadele|Govindudu Andarivadele]]'' |Dr. Chandrasekhar Rao | |- |2013 |''Shatruvu'' |Mayor Aravind | |- |2012 |''[[:en:Adhinayakudu|Adhinayakudu]]'' |Ramakrishna Prasad's brother | |- |2011 |''[[:en:Oosaravelli|Oosaravelli]]'' |DCP | |- |2010 |''[[:en:Simha_(film)|Simha]]'' |Jagadish Prasad | |- |2009 |''[[:en:Billa_(2009_film)|Billa]]'' |Devil/Dharmendra | |- |2008 |''Aaalayam'' | | |- |2005 |''Dhairyam'' | | |- |2000 |''[[:en:Sri_Srimathi_Sathyabhaama|Sri Srimathi Sathyabhaama]]'' | | |- |1994 |''Khaidi No. 1'' | |Dubbed into Tamil as ''Hero'' |- |1994 |''Samaram'' | | |- |1993 |''[[:en:Aadarsham_(1993_film)|Aadarsham]]'' |- |1993 |''[[:en:Repati_Rowdy|Repati Rowdy]]'' | | |- |1991 |''Samsara Veena'' | | |- |1991 |''Bharath Bandh'' | | |- |1991 |''[[:en:Priyathama|Priyathama]]'' | | |- |1989 |''Bharyalu Jagratha'' | | |- |1989 |''Chinnari Sneham'' | | |- |1987 |''Raputy Rowdy'' | | |- |1987 |''rasa leela'' |'hero'(debut) | |- |1984 |''Manmadha Saamrajyam'' | | |} === ഹിന്ദി === {| class="wikitable" |+ ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! class="unsortable" scope="col" |Notes |- |2023 |''Ganapath'' |Shiva |<ref name="ganapath">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Apr/21/omar-lulus-next-starring-dhyan-sreenivasan-and-rahman-goes-on-floors|title=Omar Lulu's next starring Dhyan Sreenivasan and Rahman, goes on floors|access-date=2024-04-22|last=Features|first=C. E.|date=2024-04-21|website=Cinema Express|language=en}}</ref> |- |} == വെബ് പരമ്പര == {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes |- |2024 |''[[:en:1000_Babies|1000 Babies]]'' |Aji Kurian |[[:en:Disney+_Hotstar|Disney+ Hotstar]]<ref name="ganapath" /> |- |} == ടി.വി. പരമ്പര == * 1997: Chinna Kuyili - Tamil ([[:en:DD_Podhigai|DD Podhigai]])<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=2gdlvYO4MAM|title=சின்னக்குயிலி/ TV Serial Chinnakuyili / Sujatha /Epi -01 /Indian Imprints Channel|date=4 August 2021|publisher=Indian Imprints|access-date=24 November 2024|via=Youtube}}</ref> * 1996-1998 :[[:en:Kadhal_Pagadai|Kadhal Pagadai]] - Tamil television soap - By [[:en:K._Balachandar|K. Balachandar]] ([[:en:Sun_TV_(India)|Sun TV]]) * 2013: Jagritha -Malayalam television soap -([[:en:Kairali_TV|Kairali TV]]) ; റിയാലിറ്റി ഷോ ജഡ്ജ് * സൂപ്പർ ജോഡി (2010) -([[:en:Surya_TV|Surya TV]]) -Malayalam == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.actorrahman.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110401021910/http://www.actorrahman.com/ |date=2011-04-01 }} * [http://blogs.actorrahman.com/ ഔദ്യോഗിക ബ്ലോഗ്] * [http://www.orkut.co.in/Main#Community.aspx?cmm=19192514/Rahman fan club] * [http://www.imdb.com/name/nm0706721/ Rahman IMDB] * [http://www.rahmanthestar.blogspot.com/ Rahman blogs] * [http://www.rahmanphotos.blogspot.com/ Rahman Photos] * [http://www.rahmanthestar.blogspot.com/ Rahman Autobiography] * [http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentType=EDITORIAL&programId=1073752207&articleType=movies&contentId=3117649&BV_ID=@@@/ Manorama Interview]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090710085819/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentType=EDITORIAL&programId=1073752207&articleType=movies&contentId=3117649&BV_ID=@@@/ |date=2009-07-10 }} == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:1967-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 23-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] axmho58qmaz36g5lz680eah3j2csjme 0 68607 4632422 4105982 2026-06-23T01:12:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632422 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|North Carolina}} {{US state |Name = വടക്കൻ കരോലിന |Fullname = State of North Carolina |Flag = Flag of North Carolina.svg |Flaglink = [[Flag of North Carolina|Flag]] |Seal = Seal of North Carolina.svg |Map = North Carolina in United States.svg |Nickname = [[Tar Heel]] State; {{nowrap|Old North State}} |Motto = [[Esse quam videri]] (official); {{nowrap|[[Wright brothers#Ohio/North Carolina rivalry|First in Flight]]}} |MottoEng = To be, rather than to seem |Former = Province of North Carolina |LargestCity = [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]] |LargestMetro = [[Charlotte metropolitan area|Charlotte metro area]] |LargestCounty = [[Wake County, North Carolina|Wake]] |Old Capital = [[New Bern, North Carolina|New Bern]] |Capital = [[Raleigh, North Carolina|Raleigh]] |Demonym = North Carolinian (official);<br>[[Tar Heel]] (colloquial) |Governor = [[Pat McCrory]] ([[Republican Party (United States)|R]]) |Lieutenant Governor = [[Dan Forest]] ([[Republican Party (United States)|R]]) |Legislature = [[North Carolina General Assembly|General Assembly]] |Upperhouse = [[North Carolina Senate|Senate]] |Lowerhouse = [[North Carolina House of Representatives|House of Representatives]] |Senators = [[Richard Burr]] ([[Republican Party (United States)|R]])<br/>[[Kay Hagan]] ([[United States Democratic Party|D]]) |Representative=4 Democrats,<br>9 Republicans |PostalAbbreviation = NC |OfficialLang = English |Languages = English (90.70%)<br />Spanish (6.18%)<ref>{{cite web |url= http://www.mla.org/map_data_results%26SRVY_YEAR%3D2005%26geo%3Dstate%26state_id%3D37%26county_id%3D%26mode%3Dgeographic%26lang_id%3D%26zip%3D%26place_id%3D%26cty_id%3D%26region_id%3D%26division_id%3D%26ll%3D%26ea%3Dn%26order%3D%26a%3Dn%26pc%3D1 |title= North Carolina |publisher= [[Modern Language Association]] |accessdate= August 11, 2012 |archive-date= 2013-06-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130604191459/http://www.mla.org/map_data_results%26SRVY_YEAR%3D2005%26geo%3Dstate%26state_id%3D37%26county_id%3D%26mode%3Dgeographic%26lang_id%3D%26zip%3D%26place_id%3D%26cty_id%3D%26region_id%3D%26division_id%3D%26ll%3D%26ea%3Dn%26order%3D%26a%3Dn%26pc%3D1 |url-status= dead }}</ref> |AreaRank = 28th |TotalAreaUS = 53,819 |TotalArea = 139,390 |LandAreaUS = 48,711 |LandArea = 126,161 |WaterArea = 5,108 |PCWater = 9.5 |PopRank = 10th |2000Pop = 9,752,073 (2012 est)<ref name=PopEstUS/> |DensityRank = 15th |2000DensityUS = 200.2 |2000Density = 77.3 |MedianHouseholdIncome = $44,670<ref name = MHI>[http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-_box_head_nbr=R1901&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-format=US-30&-CONTEXT=grt Median Household Income] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106032122/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-_box_head_nbr=R1901&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-format=US-30&-CONTEXT=grt |date=2012-01-06 }}, from U.S. Census Bureau (from 2007 American Community Survey), [[U.S. Census Bureau]]. Retrieved 2009-04-09.</ref> |IncomeRank = 38th<ref name = MHI/> |AdmittanceOrder = 12th |AdmittanceDate = November 21, 1789 |TimeZone = [[Eastern Time Zone (North America)|Eastern]]: [[Coordinated Universal Time|UTC]] [[Eastern Time Zone|-5]]/[[Eastern Daylight Time|-4]] |Latitude = 33° 50′ N to 36° 35′ N |Longitude = 75° 28′ W to 84° 19′ W |WidthUS = 150 |Width = 241 |LengthUS = 560<ref>{{cite web |date=May 8, 2006 |url=http://www.secretary.state.nc.us/kidspg/geog.htm |title=North Carolina Climate and Geography |work=NC Kids Page |publisher=North Carolina Department of the Secretary of State |accessdate=2006-11-07 |archive-date=2006-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061104080337/http://www.secretary.state.nc.us/kidspg/geog.htm |url-status=dead }}</ref> |Length = 901 |HighestPoint = [[Mount Mitchell (North Carolina)|Mount Mitchell]]<ref name=USGS>{{cite web|url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|title=Elevations and Distances in the United States|publisher=[[United States Geological Survey]]|year=2001|accessdate=October 24, 2011|archive-date=2009-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090201060818/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|url-status=dead}}</ref><ref name=NAVD88>Elevation adjusted to [[North American Vertical Datum of 1988]].</ref> |HighestElevUS = 6,684 |HighestElev = 2037 |MeanElevUS = 700 |MeanElev = 210 |LowestPoint = [[Atlantic Ocean]]<ref name=USGS/> |LowestElevUS = 0 |LowestElev = 0 |ISOCode = US-NC |ElectoralVotes = 15 |Website = www.nc.gov }} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] തെക്ക് കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അറ്റ്ലാന്റിക് തീര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് '''വടക്കൻ കരോലിന'''. തെക്ക് [[തെക്കൻ കരൊലൈന]], [[ജോർജിയ (യു.എസ്. സംസ്ഥാനം)|ജോർജിയ]], പടിഞ്ഞാറ് [[ടെന്നസി]], വടക്ക് [[വിർജീന്യ]] എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ. 100 കൗണ്ടികളുള്ള ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[റാലെ, വടക്കൻ കരോലിന|റലെയ്ഗ്]] ആണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ സ്ഥാപിതാംഗങ്ങളായ 13 കോളനികളിൽ ഒന്നാണ് വടക്കൻ കരൊലൈന. [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|ആഭ്യന്തരയുദ്ധകാലത്ത്]] യൂണിയനിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞു പോയ [[കോൺഫെഡറേറ്റ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് അമേരിക്ക|കോൺഫെഡറേറ്റ്]] സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നോർത്ത് കരൊലൈനയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈവിധ്യമാർന്ന ജനവംശങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന ഇവിടെ 8 ആദിമ അമേരിക്കൻ വർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്. 2008 വരെയുള്ള കണക്കുകളനുസരിച്ച് അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവുമധികം വേഗത്തിൽ വളരുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നാലാം സ്ഥാനത്താണ് വടക്കൻ കരൊലൈന. == ചരിത്രം == ക്രി.മു. 1000-നടുത്ത് വുഡ്‌ലാന്റ്-സംസ്കാരമുള്ള തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ വംശജർ ഈ പ്രദേശത്തുണ്ടായിരുന്നു. എ.ഡി 750 മുതൽ മിസിസിപ്പിയൻ-സംസ്കാരമുള്ള ഇന്ത്യൻ വംശജർ ശക്തമായ നേതൃത്വവും കൂടുതൽ സുസ്ഥിരവും ദീർഘകാലത്തേയ്ക്കുള്ള വാസസ്ഥലങ്ങളുമായി വലിയ രാഷ്ട്രീയ ഘടകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. ഈ സമയത്ത്, സൂചിസ്തംഭാകാരമുള്ളതും പരന്ന മേൽക്കൂരയുള്ളതുമായ പ്രധാന കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. 1550 ആയപ്പോഴേക്കും [[ചോവനോക്ക്]], [[റൊനോക്കെ]], [[പാംലിക്കോ]], [[മച്ചപുംഗ]], [[കോറി]], [[കേപ് ഫിയർ ഇന്ത്യൻ]]<nowiki/>സ്, [[വാക്സ്ഹോ]], [[വാകമാവ്]], [[കാറ്റാവ്ബ]] എന്നിങ്ങനെ  അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യക്കാരുടെ പല സംഘങ്ങളും ഇന്നത്തെ വടക്കൻ കരോലിനയിൽ അധിവസിച്ചു. ==അവലംബം== <ref name=PopEstUS>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2012/tables/NST-EST2012-01.csv|title=Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2012 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|date=December 2012|accessdate=December 22, 2012}}</ref> {{RL}} {{United States}} {{succession |preceded = [[ന്യൂയോർക്ക്]] |office = [[യു.എസ്. സംസ്ഥാനങ്ങൾ സംസ്ഥാനപദവി ലഭിച്ച ക്രമത്തിൽ]] |years = 1789 നവംബർ 21ന് [[Constitution of the United States of America|ഭരണഘടന]] അംഗീകരിച്ചു (12ആം) |succeeded = [[റോഡ് ഐലൻഡ്]] }} {{America-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വടക്കൻ കരൊലൈന]] 8do1dheldqoxgynpctzadhgg4d5ufoe 0 77976 4632311 4525701 2026-06-22T12:10:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632311 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Moliere‎}} {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = മോള്യേർ | image = Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg | imagesize = 200px | caption = നിക്കോളാസ് മിഗ്നാർഡ് വരച്ച മോള്യേറുടെ ചിത്രം | birthname = ജീൻ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പോക്വെലിൻ | birthdate = {{birth date|1622|01|15}} | birthplace = പാരിസ്, ഫ്രാൻസ് | deathdate = 1673 | deathplace = പാരിസ്, ഫ്രാൻസ് | occupation = നാടകകൃത്ത് | nationality = ഫ്രെഞ്ച് | period = 1645-1673 | genre = കോമഡി | notableworks = ''ടാർടുഫ്''; ''ദി മിസാന്ത്രോപ്പ്''; ''പണ്ഡിത''; ''ഭാര്യമാരുടെ സ്കൂൾ''; ''പിശുക്കൻ'' | spouse = അർമാന്തേ ബെജാർട്ട് | partner = മാഡലിൻ ബെജാർട്ട് }} യൂറോപ്യൻ നാടകവേദിയിലെ ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച പ്രശസ്ത ഫ്രഞ്ച് നാടകകൃത്താണ് '''മോളിയേ''' എന്ന സ്റ്റേജ് നാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ട '''ജീൻ-ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പോക്വെലിൻ'''(15 ജനുവരി 1622 - 17 ഫെബ്രുവരി 1673). ഒരു ഫ്രഞ്ചു നാടകകൃത്തും നടനും ആയിരുന്നു. പ്രഹസനരൂപത്തിലുള്ള ഗദ്യനാടകത്തിന്റെ വിശിഷ്ട മാതൃകകളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ. മനുഷ്യസഹജമായ ദൌർബല്യങ്ങൾ, സാധാരണക്കാരായ മിക്ക മനുഷ്യരുടെയും പെരുമാറ്റത്തിലെ അനാശാസ്യത, പല മനുഷ്യരും പ്രകടിപ്പിക്കാറുള്ള സ്വഭാവവൈകൃതങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ അവിസ്മരണീയമായ രീതിയിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഹസനങ്ങൾ. പ്രാചീന ഗ്രീസിലെ കോമഡികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഹാസ്യനാടകരൂപം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ മോളിയേ തികച്ചും വിജയിച്ചു. ഇതിനുപുറമേ മറ്റൊരു പ്രാധാന്യം കൂടി മോളിയേറുടെ നാടകങ്ങൾക്കുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിനുമുമ്പുണ്ടായ നാടകങ്ങളിൽ ഭൂരിപക്ഷവും പദ്യരൂപത്തിലുള്ളവയായിരുന്നു. ഗദ്യനാടകത്തിന് രംഗവേദിയിൽ വിജയിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് മോളിയേറുടെ നാടകങ്ങൾ തെളിയിച്ചു. ഉള്ളടക്കത്തിലും രൂപത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാടകങ്ങൾക്കുള്ള സവിശേഷതകൾ മൂലം ലോകത്തിലെ പലഭാഷകളിലും ഇത്തരം ഫാഴ്സുകൾ (പ്രഹസനങ്ങൾ) രചിക്കപ്പെടാൻ ഇടയായി. പാശ്ചാത്യസാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രഗല്ഭനായ ഹാസ്യനാടകകൃത്തായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Hartnoll, p. 554. "നാടകവേദിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ല ചില ഹാസ്യരചനകളുടെ രചയിതാവ്" and Roy, p. 756. "...നാടകരംഗത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഹാസ്യകലാകാരന്മാരിൽ ഒരുവൻ"</ref> ==ജീവിതരേഖ== ഒരു സമ്പന്നകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച മോള്യേർ പഠിച്ചത് ക്ലെർമോണ്ട് കലാശാലയിലാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിഭ നാടകരംഗത്തെ ജീവിതത്തിന് പറ്റിയതായിരുന്നു. പതിമൂന്നു വർഷം നാടോടി കലാകാരനായി നടന്ന പരിചയം തന്റെ ഹാസ്യപ്രതിഭയെ സംസ്കൃതമാക്കാൻ മോള്യേറെ സഹായിച്ചു. നാടോടി കലയുടെ ഘടകങ്ങളെ കൂടുതൽ സംസ്കൃതമായ ഫ്രെഞ്ച് ഹാസ്യകലയുടെ മാതൃകകളുമായി അദ്ദേഹം സം‌യോജിപ്പിച്ചു.<ref>Roy, p. 756.</ref> ലൂയി പതിനാലാമൻ രാജാവിന്റെ സഹോദരനും ഓർലിയൻസിലെ പ്രഭുവുമായിരുന്ന ഫിലിപ്പെ ഒന്നാമനെപ്പോലുള്ള ചില ഉന്നതന്മാരുടെ ഒത്താശയിൽ, ലൂവർ പ്രദർശനശാലയിൽ രാജാവിന്റെ മുൻപിൽ ഒരു രസികൻ പ്രദർശനം സംഘടിപ്പിക്കാൻ മോള്യേർക്ക് കഴിഞ്ഞു. പിയറി കോർണീല്ലെയുടെ ഒരു ക്ലാസിക്ക് നാടകവും തന്റെ തന്നെ ഹാസ്യരചനയായ "പ്രേമാതുരനായ വൈദ്യൻ" എന്നിവയുമാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. അതോടെ ലൂവറിലെ വിശാലമായൊരു പ്രദർശനശാല പതിവായി ഉപയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുമതി കിട്ടി. 'പലായ്സ്-റോയൽ' എന്നയിടവും മോള്യേറുടെ പ്രദർശനങ്ങൾക്കായി പിന്നീട് അനുവദിച്ചുകിട്ടി. ഈ രണ്ടു സ്ഥലങ്ങളിലും "വലിയഭാവക്കാരി പെണ്ണുങ്ങൾ", "ഭർത്താക്കന്മാരുടെ സ്കൂൾ", ഭാര്യമാരുടെ സ്കൂൾ" തുടങ്ങിയ നാടകങ്ങൾ വഴി അദ്ദേഹം പാരീസിലെ കലാസ്വാദകർക്കുമുൻപിൽ വിജയം വരിച്ചു. ഇത് മോള്യേറുടെ നാടകസംഘത്തിന് സർക്കാർ പെൻഷനും "രാജകീയ നാടകസംഘം" എന്ന പദവിയും കിട്ടാൻ ഇടയാക്കി. കൊട്ടാരത്തിലെ അവതരണത്തിനുവേണ്ട രചനകളുടെ ചുമതലയും അദ്ദേഹത്തിനു കിട്ടി.<ref name = "R7567">Roy, p. 756-7.</ref> ==കൃതികൾ== മോള്യേറുടെ പ്രമുഖ നാടകങ്ങളാണ് "മിസാന്ത്രോപ്പ്", ''ഭാര്യമാരുടെ സ്കൂൾ'', "[[ടർട്യൂഫ്]]", ''പിശുക്കൻ", ''സങ്കല്പരോഗം'', ബൂർഷ്വാ മാന്യൻ" തുടങ്ങിയവ. ==നാടകങ്ങളുടെ നിരോധനം== പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രാൻസിൽ മോളിയെ തുടങ്ങിവച്ച ഗദ്യനാടക രൂപമായ 'ഫാഴ്സി'ന്റെ ഒരു മാതൃകയായ [[ടർട്യൂഫ്]] എന്ന നാടകം 1664-ൽ അരങ്ങേറിയപ്പോൾ അതിനെതിരെ ഭക്തജനങ്ങൾ പ്രതിഷേധിക്കുകയും രാജാവ് നാടകം നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. 1667-ൽ 'ഇംപോസ്ചർ' എന്ന പേരിൽ ഈ നാടകം വീണ്ടും അവതരിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും നിരോധനം തുടർന്നു. 1669-ലാണ് ഈ നിരോധനം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടത്. ഈ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യന്റെ ദുഷ്പ്രവണതകൾക്ക് പരിധിയില്ലാത്തതിനാലും ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിനു ദുഷ്ടശക്തികളെ തിരുത്താൻ കഴിയുമെന്നതിനാലും പരിപാവനത്വം കല്പിച്ച് ഒരു വിഷയവും വിമർശനാതീതമാക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ഈ നാടകത്തിന്റെ അവതാരികയിൽ മോളിയെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജകൊട്ടാരത്തിന്റെയും ജനങ്ങളുടേയും അഭിനന്ദങ്ങൾ ലഭിച്ചുവെങ്കിലും മോള്യേറുടെ ഹാസ്യസൃഷ്ടികൾ സദാചാരവാദികളുടേയും സഭാധികാരികളുടേയും വിമർശനത്തിനു പാത്രമായി. ''കാപട്യക്കാരൻ'' എന്ന നാടകം മതരംഗത്തെ കാപട്യങ്ങളെ വിമർശിച്ചതിന് എതിപ്പിനെ നേരിട്ടെങ്കിൽ "ഡോൺ യുവാൻ" എന്ന നാടകം നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. ==മരണം== നാടകരംഗത്തെ വിവിധമേഖലകളിലെ കഠിനാദ്ധ്വാനം മോള്യേറുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിച്ചതിനാൽ 1667-ല് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു താല്ക്കാലിക വിരാമം എടുക്കേണ്ടിവന്നു. 1673-ൽ, ഒടുവിൽ എഴുതിയ 'സങ്കല്പരോഗം' എന്ന നാടകത്തിന്റെ ഒരവതരണത്തിൽ, മുഖ്യകഥാപാത്രമായ ആർഗണായി അഭിനയിക്കുന്നതിനിടെ, നേരത്തേ തന്നെ ക്ഷയരോഗബാധിതനായിരുന്ന മോള്യേർ തുടർച്ചയായി ചുമക്കുവാനും രക്തം ഛർദ്ദിക്കുവാനും തുടങ്ങി. തന്റെ ഭാഗം അഭിനയിച്ചുതീർത്ത അദ്ദേഹം പിന്നീട് കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കകം മരിക്കുകയും ചെയ്തു. മരിക്കുന്നതിനു കുറച്ചു മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ത്യ സംസ്കാരങ്ങൾ നൽകുവാൻ രണ്ട് പുരോഹിതന്മാരെ വിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും വരാൻ അവർ വിസമ്മതിച്ചു. മരിച്ചതിനു ശേഷം, പള്ളിയോടു ചേർന്ന ശ്മശാനത്തിൽ ശവം മറവു ചെയ്യാൻ മതാധികാരികൾ അനുവദിച്ചില്ല. രാജാവിന്റെ പ്രത്യേക കൽപ്പന പ്രകാരമാണ് ശവസംസ്കാര കർമ്മങ്ങൾ നടന്നത്. മതപരമായ ചടങ്ങുകളില്ലാതെ അർദ്ധ രാത്രിയ്ൽ ശവം മറവു ചെയ്തു.<ref>{{cite journal|last=എം.പി. പോൾ|title=മോളിയേ|journal=മംഗളോദയം|date=ല. 7|year=1122|month=തുലാം|accessdate=7 മെയ് 2013}}</ref> പാരിസിലെ നാടകവേദിയിലെ തന്റെ സമയത്ത് മോള്യേർ ഫ്രഞ്ച് ഹാസ്യനാടകത്തെ ഉടച്ചുവാർത്തു.<ref name = "R7567"/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== *എം.പി. പോളിന്റെ അസമാഹൃത രചനകൾ, ഡി.സി. ബുക്ക്സ്, ISBN 81-264-0905-3 ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== {{commons}} {{wikiquote}} {{wikisource author|Molière}} *{{gutenberg author|id=Molière|name=Molière}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-43851}} *[http://www.toutmoliere.net Molière's works online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200906013530/http://www.toutmoliere.net/ |date=2020-09-06 }} at toutmoliere.net (in French) *[http://www.site-moliere.com/pieces/ Molière's works online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021106064927/http://site-moliere.com/pieces/ |date=2002-11-06 }} at site-moliere.com *[https://web.archive.org/web/20140227005227/http://www.inlibroveritas.net/auteur30.html Molière's works online] at InLibroVeritas.net *[http://www.classicistranieri.com/dblog/articolo.asp?articolo=4546 Molière's works online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070314091106/http://www.classicistranieri.com/dblog/articolo.asp?articolo=4546 |date=2007-03-14 }} at classicistranieri.com *[http://www.biblioweb.org/-MOLIERE-.html Biography, Bibliography, Analysis, Plot overview] {{Webarchive|url=https://archive.today/20060114150958/http://www.biblioweb.org/-MOLIERE-.html |date=2006-01-14 }} at biblioweb.org (in French) *[http://www.theatre-classique.fr Moliere's Verses Plays] Publication, Statistics, Words Research (in French) {{Molière}} {{Authority control |VIAF=2474502 |LCCN=n/79/43851}} [[വർഗ്ഗം:1622-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1673-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 17-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് നാടകകൃത്തുക്കൾ]] 2ayp3hymgrveuntk1csys9rhcd3banr 0 78582 4632377 4569227 2026-06-22T20:08:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632377 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rosa Luxemburg}}{{infobox officeholder |name = Rosa Luxemburg<br/>റോസ ലക്സംബർഗ് |image = Rosa Luxemburg.jpg |citizenship = [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] |nationality = |religion = Jewish; Atheist in later life |partner = [[Leo Jogiches]] |spouse = Gustav Lübeck |relations = [[Eliasz Luxemburg]] (അച്ഛൻ) [[Line Löwenstein]] (അമ്മ) |birth_date = 5 മാർച്ച് 1871 |birth_place = [[Zamość]], [[Vistula Land]], [[Russian Empire|Russia]] |death_date = {{death date and age|df=y|1919|1|15|1871|3|5}} |death_place = [[ബെർലിൻ]], [[Weimar Republic|Germany]] |profession = [[Revolutionary]] |alma_mater = [[University of Zurich]] |party = [[Proletariat (party)|Proletariat party]], [[Social Democracy of the Kingdom of Poland and Lithuania]], [[Social Democratic Party of Germany]], [[Independent Social Democratic Party of Germany|Independent Social Democratic Party]], [[Spartacus League]], [[Communist Party of Germany]] }} പോളിഷ്-ജൂത-ജർമ്മൻ മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തികയും സോഷ്യലിസ്റ്റ് തത്ത്വശാസ്ത്രജ്ഞയും വിപ്ലവകാരിയുമായിരുന്നു '''റോസാ ലക്സംബർഗ്''' ([[മാർച്ച് 5]], 1871 - [[ജനുവരി 15]], 1919)<ref>[http://www.marxists.org/glossary/people/l/u.htm#luxemburg Luxemburg biography at marxists.org]</ref>. സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ജർമ്മനി, ഇൻഡിപ്പെൻഡന്റ് സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ജർമ്മനി എന്നിവയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു. 1914-ൽ സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ജർമ്മനി പങ്കുകൊള്ളുന്നതിനെ അനുകൂലിച്ചപ്പോൾ [[കാള് ലിബ്നെക്റ്റ്|കാൾ ലിബ്നെക്റ്റുമൊത്ത്]] സ്പാർട്ടകുസ്ബുണ്ട് (സ്പാർട്ടസിസ്റ്റ് ലീഗ്) എന്ന വിപ്ലവപാർട്ടി രൂപവത്കരിച്ചു. 1919 ജനുവരി 1-ന് ഇത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ജർമ്മനി ആയി മാറി. 1918 നവംബറിൽ ജർമ്മൻ വിപ്ലവസമയത്ത് [[ഡീ റോട്ട ഫാന]] (ചെങ്കൊടി) എന്ന ഇടതുപക്ഷവിപ്ലവകാരികളുടെ കേന്ദ്രസംഘടന രൂപവത്കരിച്ചു. 1919-ലെ സ്പാർട്ടസിസ്റ്റ് വിപ്ലവത്തെ ഒരു തെറ്റായി കണക്കാക്കിയെങ്കിലും<ref>Frederik Hetmann: ''Rosa Luxemburg. Ein Leben für die Freiheit'', p. 308</ref> വിപ്ലവമാരംഭിച്ചതോടെ അതിനെ പിന്താങ്ങി. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്ന വലതുപക്ഷപട്ടാളക്കാരടങ്ങിയ, വെയ്മാർ ഭരണത്തെ അനുകൂലിച്ചിരുന്ന, ഫ്രൈകോർപ്സ് വിപ്ലവം അടിച്ചമർത്തിയപ്പോൾ ലക്സംബർഗ്, ലിബ്നെക്റ്റ് എന്നിവരും നൂറുകണക്കിന് അനുയായികളും പിടിക്കപ്പെടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മരണത്തോടെ സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റുകൾക്കിടയിലും മാർക്സിസ്റ്റുകൾക്കിടയിലും ഇവർക്ക് രക്തസാക്ഷിപരിവേഷം കൈവന്നു. == അവലംബം == {{reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * [[Lelio Basso]]: ''Rosa Luxemburg: A Reappraisal'', London 1975 * Stephen Eric Bronner: ''Rosa Luxemburg: A Revolutionary for Our Times'', 1984 * [[Raya Dunayevskaya]]: ''Rosa Luxemburg, Women's Liberation, and Marx's Philosophy of Revolution'', New Jersey, 1982 * Elzbieta Ettinger: ''Rosa Luxemburg: A Life'', 1988 * [[Paul Frölich]]: ''Rosa Luxemburg: Her Life and Work'', 1939 * Norman Geras ''The legacy of Rosa Luxemburg'', 1976 * Klaus Gietinger: ''Eine Leiche im Landwehrkanal{{spaced ndash}}Die Ermordung der Rosa L.'' (''A Corpse in the Landwehrkanal&nbsp;— The Murder of Rosa L.''), Verlag 1900 Berlin{{spaced ndash}}ISBN 3-930278-02-2 * Peter Hudis and Kevin B. Anderson (eds.): ''[http://www.monthlyreview.org/books/rosaluxemburgrdr.php The Rosa Luxemburg Reader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317030615/http://www.monthlyreview.org/books/rosaluxemburgrdr.php |date=2011-03-17 }}'', Monthly Review 2004 *Frederik Hetmann: ''Rosa Luxemburg. Ein Leben für die Freiheit'', Frankfurt 1980, ISBN 3-596-23711-4 *Ralf Kulla: "Revolutionärer Geist und Republikanische Freiheit. Über die verdrängte Nähe von [[Hannah Arendt]] und Rosa Luxemburg. Mit einem Vorwort von Gert Schäfer", Hannover: Offizin Verlag 1999 (=Diskussionsbeiträge des Instituts für Politische Wissenschaft der Universität Hannover Band 25) ISBN 3-930345-16-1 *J. P. Nettl, ''Rosa Luxemburg'', 1966 - long considered the definitive biography of Luxemburg *Donald E. Shepardson: ''Rosa Luxemburg and the Noble Dream'', New York 1996 * [[Tony Cliff]] : ''Rosa Luxemburg'', London 1959. First published as a pamphlet in 1959 (International Socialism, No.2/3). Reprinted 1968, 1969 and 1980) [http://www.marxists.org/archive/cliff/works/1959/rosalux/index.htm] ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Sister project links|Rosa Luxemburg|റോസ ലക്സംബർഗ്}} {{Wikiversity|School of Political Science}} * [http://www.marxists.org/archive/luxemburg/index.htm Rosa Luxemburg Internet Archive] * [http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv5n1/luxembrg.htm Death of Rosa Luxemburg] * [http://www.marxists.org/archive/cliff/works/1959/rosalux/index.htm Tony Cliff ''Rosa Luxemburg''] * [http://www.rosalux.de/cms/index.php?id=4551 Rosa Luxemburg Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021051612/http://www.rosalux.de/cms/index.php?id=4551 |date=2009-10-21 }} * [http://www.rosalux.de/fileadmin/rls_uploads/pdfs/Themen/Rosa_Luxemburg/Rosalux-en.pdf Jörn Schütrumpf ''Rosa Luxemburg or: The Price of Freedom''] * [http://socialiststudies.com/index.php/sss/issue/view/16 Socialist Studies Special Issue on Rosa Luxembourg] * [http://af-north.org/other%20pamphlets/luxemburg.htm Rosa Luxemburg ''Leninism or Marxism?''] * {{Findagrave|8113053}} * [https://web.archive.org/web/20091028050012/http://www.geocities.com/socialistparty/LabHist/RLKLObits.htm Trotsky on Luxemburg and Liebknecht] *[http://libcom.org/library/rosa-luxemburg-in-retrospect-mattick Paul Mattick ''Rosa Luxemburg in Retrospect''] *[https://web.archive.org/web/20090131080949/http://www.greenleft.org.au/2009/779/40152 Rosa Luxemburg: Revolutionary Hero] *[http://en.internationalism.org/wr/314/1918-errors-01 Rosa Luxemburg and the Russian Revolution] *[http://www.cddc.vt.edu/feminism/Luxemburg.html Rosa Luxemburg: A Socialist With a Human Face] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402161631/https://www.cddc.vt.edu/feminism/Luxemburg.html |date=2019-04-02 }} *[http://libcom.org/tags/rosa-luxemburg Libertarian Communist Library Rosa Luxemburg articles] *[http://www.h-net.org/~german/gtext/kaiserreich/lux.html Rosa Luxemburg: "The War and the Workers" (1916)] *[http://www.marxist.com/lessons-of-the-life-of-a-revolutionary.htm Ninety years after the Murder of Rosa Luxemburg: Lessons of the Life of a Revolutionary] *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8074334.stm German Corpse 'may be Luxemburg'] ''BBC News'', May 29, 2009 *[http://www.ryerson.ca/mlc/inside224.html ''Revolutionary Rosa: The Letters of Rosa Luxemburg''], Reviewed by Irene Gammel for the ''Globe and Mail'' *[http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf8489n9bp/ Luxemburg-Jacob papers] at the [http://www.hoover.org/library-and-archives/ Hoover Institution Archives] * [http://www.scribd.com/doc/51910681/%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0 Roza Luxemburg : Life and work (Hindi translation)] {{Authority control |VIAF=51749376}} {{Communism}} {{Social and political philosophy}} [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല ചെയ്യപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:1871-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1919-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ മാർക്സിസ്റ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂത തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തികർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂത സോഷ്യലിസ്റ്റുകൾ]] 3y12qx1cbrmoh7eql87wtroax4kll7q 0 79007 4632358 4140008 2026-06-22T17:22:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632358 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rabia al-Adawiyya}} [[ചിത്രം:Rabia al-Adawiyya.jpg|thumb|250px|right|ധാന്യം പൊടിക്കുന്ന റാബിയ അൽ അദവിയ്യ: എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഈ സൂഫി വിശുദ്ധ, ഒരിക്കൽ കർക്കശനായ ഒരു യജമാനന്റെ അടിമയായിരുന്നു.]] '''റാബിയ അൽ അദവിയ്യ''' എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ (717-801) ഒരു സൂഫി വിശുദ്ധവനിതയായിരുന്നു. [[ഇറാഖ്|ഇറാഖിലെ]] ബസ്രയിൽ ജനിച്ച അവർ, റാബിയ അൽ ബസ്രി എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു(അറബിക്:رابعة العدوية القيسية‎). നരകഭയത്തിന്റേയും മോക്ഷകാമത്തിന്റേയും പ്രേരണമൂലമല്ലാതെയുള്ള നിസ്സ്വാർത്ഥ ദൈവസ്നേഹമായിരുന്നു റാബിയയുടെ ചിന്തയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ... == ജീവിതം == റാബിയയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് വിവരം നൽകുന്ന പ്രധാനരേഖ, അവരുടെ കാലത്തിന് നാലു നൂറ്റാണ്ടിലേറെ ശേഷം, സൂഫി വിശുദ്ധനും കവിയുമായിരുന്ന ഫരിദ് അദ്ദീൻ അത്തർ (1145-1221) രചിച്ച ''തദ്കിറത്ത് എ ഔലിയ'' (ദൈവപ്രീതരുടെ ചരിത്രം) ആണ്.<ref>Rabi'a Basri - http://www.khamush.com/sufism/rabia.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114141759/http://www.khamush.com/sufism/rabia.htm |date=2009-11-14 }}</ref> തന്റെ രചനക്ക് അദ്ദേഹം മുൻകാലരേഖകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. റാബിയ സ്വയം ഒന്നും എഴുതിയിട്ടില്ല. റാബിയയുടെ ജീവിതത്തേയും ചിന്തയേയും സംബന്ധിച്ച ഏറ്റവും സമഗ്രമായ ആധുനിക രചന ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാദമിക് മാർഗരറ്റ് സ്മിത്ത് ബിരുദാനന്തരബിരുദ ഗവേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1928-ൽ എഴുതിയ ലഘുകൃതിയാണ്. "യോഗിനി റാബിയയും, ഇസ്ലാമിലെ അവരുടെ സഹവിശുദ്ധരും" (Rabia the Mystics and Her Fellow Saints in Islam) എന്നാണ് ആ കൃതിയുടെ പേര്. <ref>AntiQbook.com - http://www.antiqbook.com/boox/alt/83488.shtml{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ജനനം === മാതാപിതാക്കളുടെ നാലു പെണ്മക്കളിൽ ഏറ്റവും ഇളയവളായിരുന്നു റാബിയ. റാബിയ എന്ന പേരിന് നാലാമത്തെ പെൺകുട്ടി എന്നാണ് അർത്ഥം. പാവപ്പെട്ടതെങ്കിലും ബഹുമാന്യത കല്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിലാണ് അവൾ ജനിച്ചത്. കുട്ടി ജനിച്ച സമയത്ത് വീട്ടിൽ വിളക്കിനുള്ള എണ്ണയോ പിള്ളക്കച്ചയോ പോലും ഇല്ലാതിരിക്കാൻ മാത്രം പാവപ്പെട്ടവരായിരുന്നു റാബിയയുടെ മാതാപിതാക്കൾ എന്നാണ് ഫരീദ് അൽ ദിൻ അത്തർ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അയലത്തെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇത്തിരി എണ്ണ കടം വാങ്ങാൻ ഭാര്യ ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും സ്രഷ്ടാവായ ദൈവത്തോടല്ലാത്തെ മറ്റാരോടും ഒന്നും ആവശ്യപ്പെടുകയില്ല എന്ന് തീരുമാനിച്ചിരുന്ന റബിയയുടെ പിതാവിന് അതിന് മനസ്സുണ്ടായില്ല. അയൽവീട്ടിൽ പോയതായി ഭാവിച്ച് അദ്ദേഹം വെറും കയ്യോടെ മടങ്ങിവന്നു. ആ രാത്രി പ്രവാചകൻ റാബിയയുയുടെ പിതാവിന് പത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അന്നു ജനിച്ച കുട്ടി ദൈവത്തിനു പ്രിയപ്പെട്ടവളും അനേകർക്ക് സന്മാർഗ്ഗം കാണിച്ചുകൊടുക്കാനുള്ളവളും ആണെന്ന് അദ്ദേഹം പിതാവിന് വെളിപ്പെടുത്തി. വ്യാഴാഴ്ച രാത്രികളിൽ പതിവുള്ള ദുരൂദ് ജപം ഒരിക്കൽ മുടക്കിയതിന് പിഴയായി 400 ദിനാർ കൊടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു സന്ദേശവുമായി ബസ്രായിലെ അമീറിനടുത്തേക്ക് പോകാൻ പ്രവാചകൻ റാബിയയുടെ പിതാവിനോടാവശ്യപ്പെട്ടെന്നും, സന്ദേശം കിട്ടിയപ്പോൾ ദൈവം തന്നെ സ്മരിച്ചതോർത്ത് സന്തോഷിച്ച അമീർ ആയിരം ദിനാർ പാവങ്ങൾക്കിടയിൽ വിതരണം ചെയ്യുകയും സന്ദേശവാഹകന് 400 ദിനാർ കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു എന്നും കഥയിലുണ്ട്. === അടിമത്തം, മോചനം === പിതാവിന്റെ മരണശേഷം ബസ്രായിൽ വലിയ ക്ഷാമമുണ്ടായപ്പോൾ സഹോദരിമാരിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടുപോയ റാബിയ ഒരു സാർത്ഥവാഹകസംഘത്തോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യവേ കൊള്ളക്കാരുടെ കയ്യിൽ അകപ്പെട്ടു. അവരുടെ പ്രമുഖൻ റാബിയയെ പിടിച്ച് അടിമയാക്കി, കർക്കശക്കാരനായ ഒരു യജമാനന് വിറ്റു. പകൽ അടിമത്തത്തിലെ കഠിനാധ്വാനത്തിനു ശേഷം രാത്രി മുഴുവൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതും ഉപവസിക്കുന്നതും അവൾ പതിവാക്കി. ഒരിക്കൾ അർത്ഥരാത്രി ഉണർന്ന യജമാനൻ റാബിയ ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് കേട്ടു: {{Cquote|എന്റെ കണ്ണുകളുടെ ആനന്ദമായ പ്രഭോ, അങ്ങയെ ഹൃദയപൂർവം സേവിക്കുവാനും കല്പനകൾ പാലിക്കുവാനും ഞാൻ എത്രമാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നെന്ന് അവിടത്തേയ്ക്ക് അറിയാമല്ലോ. സ്വതന്ത്രയായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ രാപകൽ പ്രാർത്ഥനയിൽ ചെലവഴിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ എന്നെ അങ്ങ് ഒരു മനുഷ്യജീവിയുടെ അടിമയാക്കിയിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യാനാണ്?"}} ഇത്രയേറെ വിശുദ്ധയായി ഒരാളെ അടിമയായി വച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ദൈവനിന്ദയാകുമെന്ന് ഭയന്ന യജമാനൻ പ്രഭാതത്തിൽ റാബിയയെ മോചിപ്പിച്ചു. അധികാരങ്ങളോടെ ആ വീട്ടിൽ തന്നെ കഴിയുന്നതോ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോയി ജീവിക്കുന്നതോ തെരഞ്ഞെടുക്കാനും അദ്ദേഹം അവളെ അനുവദിച്ചു. വീടുവിട്ട് മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോയി ഏകാന്തപ്രാർത്ഥനയിൽ മുഴുകാനാണ് റാബിയ തീരുമാനിച്ചത്. === തപസ്വിനി === ജീവിതകാലമത്രയും നിസ്സ്വാർത്ഥമായ ദൈവസ്നേഹത്തിലും, ആത്മപരിത്യാഗത്തിലും റാബിയ ഉറച്ചുനിന്നു. തന്റേതെന്നുപറയാൻ, പൊട്ടിയ ഒരു മൺപാത്രവും, പരുക്കൻ പായും, തലയിണയായി ഒരിഷ്ടികയും ആണ് അവർക്കുണ്ടായിരുന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. രാത്രിമുഴുവൻ അവർ പ്രാർത്ഥനയിലും ധ്യാനത്തിലും ചെലവഴിച്ചു. ഉറങ്ങേണ്ടിവരുന്നത് അവർക്ക് മനസ്താപമുണ്ടാക്കി. റാബിയയുടെ പ്രശസ്തി പരന്നതോടെ ധാരാളം ശിഷ്യന്മാർ അവർക്കുണ്ടായി. അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ ധാർമ്മിക ചിന്തകന്മാരിൽ പലരും അവരുമായി ചർച്ചകളിൽ ഏറെപ്പെട്ടു. ബസ്രായിലെ അമീർ ഉൾപ്പെടെ പലരിൽ നിന്നും അവർക്ക് വിവാഹാഭ്യർത്ഥനകൾ ലഭിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അവയൊക്കെ റാബിയ നിരസിക്കുകയാണുണ്ടായത്. എന്തുകൊണ്ട് ഒരു ഭർത്താവിനെ കണ്ടെത്തുന്നില്ല എന്നു ചോദിച്ചവർക്ക് റാബിയ കൊടുത്ത മറുപടി ഇതാണ്: {{Cquote|"മൂന്നു വ്യഗ്രതകൾ എന്നെ വലയ്ക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് നിങ്ങൾ പരിഹാരം കണ്ടെത്താമെങ്കിൽ ഞാൻ വിവാഹം കഴിക്കാം. എന്റെ വ്യഗ്രതകൾ ഇവയാണ്: എനിക്ക് ദൈവപ്രീതിയിൽ മരിക്കാനാകുമോ? അന്ത്യവിധിദിവസം എന്റെ കർമ്മങ്ങളുടെ പത്രിക കിട്ടാൻ പോകുന്നത് ഇടം കയ്യിലോ വലം കയ്യിലോ? ആ ദിവസം എനിക്ക് സ്ഥാനം കിട്ടുക ഇടതുവശത്തോ വലതുവശത്തോ?" ഇക്കാര്യത്തിൽ റാബിയക്ക് ഉറപ്പുകൊടുക്കുക തങ്ങളുടെ കഴിവിനപ്പുറമാണെന്ന് ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു. "ഈ വ്യഗ്രതകൾ ചുമക്കുന്ന പെണ്ണിന് ഭർത്താവിനെ മോഹിക്കാനാകുന്നതെങ്ങനെ?" എന്നാണ് അപ്പോൾ റാബിയ ചോദിച്ചത്.}} ദൈവപ്രേമവും ദൈവതൃഷ്ണയും റാബിയയിൽ ജ്വലിച്ചിരുന്നെന്നും ജനങ്ങൾ, യേശുവിന്റെ മാതാവ് മറിയത്തോട് ഉപമിക്കാവുന്ന കറയില്ലാത്ത രണ്ടാം മറിയമായ അവരെ കണക്കാക്കിയെന്നും അവരുടെ ജീവചരിത്രകാരൻ ഫരീദ് അൽ ദിൻ അത്തർ പറയുന്നു.<ref>Mythinglinks.org http://www.mythinglinks.org/NearEast~3monotheisms~Islam~Rabia.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907224020/http://www.mythinglinks.org/NearEast~3monotheisms~Islam~Rabia.html |date=2009-09-07 }}</ref> === മരണം === ദൈവയോഗത്തിന്റെ വഴി അവസാനം വരെ പിന്തുടർന്ന റാബിയ മരിച്ചത് എണ്പത്തിയഞ്ചിനടുത്ത് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ്.<ref>{{cite news | url = http://www.poetseers.org/spiritual_and_devotional_poets/sufi/rabia/ | title = In her early to mid eighties when she died. | publisher = Poetseers.org}}</ref> ദൈവബോധം അവരെ എപ്പോഴും പിന്തുടർന്നു. "എന്റെ നാഥൻ എപ്പോഴും എന്നോടൊപ്പമുണ്ട്" എന്ന് അവർ തന്റെ സൂഫി സുഹൃത്തുക്കളോട് പറഞ്ഞു. യെരുശലേമിലായിരുന്നു മരണം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. == ചിന്ത == റാബിയയുടെ പരിത്യാഗപരിപൂർണ്ണതയേക്കാൾ ശ്രദ്ധേയമായത് ദൈവപ്രേമത്തെക്കുറിച്ച് അവർ അവതരിപ്പിച്ച വീക്ഷണമാണ്. നരകഭയത്തേയും മോക്ഷകാമത്തേയും ആശ്രയിക്കാതെയുള്ള നിസ്സ്വാർത്ഥദൈവപ്രേമമെന്ന ആശയത്തിന് പ്രാധന്യം കൊടുത്ത ആദ്യത്തെ സൂഫി പുണ്യാത്മാവ് റാബിയ ആണ് . അവർ ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു: {{Cquote|നരകഭയം മൂലം ഞാൻ നിന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, എന്നെ നരകത്തിൽ എരിയ്ക്കുക്കുക'',<br /> പറുദീസ മോഹിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ ആരാധിച്ചാൽ എന്നെ പറുദീസയ്ക് പുറത്തു നിർത്തുക.<br /> എന്നാൽ ഞാൻ നിന്നെ നീയായി അറിഞ്ഞ് സ്നേഹിച്ചാൽ,<br /> നിന്റെ നിത്യസൗന്ദര്യം എനിക്ക് നിരസിക്കാതിരിക്കുക.}} ദൈവപ്രേമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റാബിയയുടെ ചിന്ത വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഒരു ദിവസം ഒരിക്കൽ അവർ‍, ബസ്രായിലെ തെരുവുകളിലൂടെ ഒരു കയ്യിൽ ഒരു തൊട്ടി വെള്ളവും മറ്റേക്കയ്യിൽ ഒരു തീപ്പന്തവും പിടിച്ച് ഓടി. എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്നു ചോദിച്ചവർക്ക് റാബിയ കൊടുത്ത മറുപടി ഇതായിരുന്നു: {{Cquote|എനിക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിന് തീ വയ്ക്കണം; നരകത്തെ വെള്ളത്തിൽ മുക്കുകയും വേണം. ദൈവത്തിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ അവ രണ്ടും വിലങ്ങുതടികളാണ്. ശിക്ഷയെ ഭയന്നോ സമ്മാനം മോഹിച്ചോ ഉള്ള ദൈവാരാധന ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. ദൈവസ്നേഹത്തെപ്രതിയുള്ള ആരാധനയാണ് എനിക്കിഷ്ടം.<ref>"വിശ്വാസത്തിലേക്ക് വീണ്ടും" എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ പുറം 141</ref>}} സാത്താനെ വെറുക്കുന്നോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് റാബിയ കൊടുത്ത മറുപടി, തന്നെ ഗ്രസിച്ചിരിക്കുന്ന ദൈവസ്നേഹം ദൈവത്തോടല്ലാതെ മാറ്റോരോടുമുള്ള സ്നേഹത്തിനോ ദ്വേഷത്തിനോ ഇടം അനുവദിക്കുന്നില്ല എന്നാണ്.<ref>എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ തന്റെ ഭഗവദ്ഗീതാ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ റാബിയയുടെ ഈ മറുപടി ഉദ്ധരിക്കുന്നുണ്ട് - ഒൻപതാം അദ്ധ്യായം 22-ആം ശ്ലോകത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിനു താഴെയുള്ള കുറിപ്പ് -The Bhagavadgita, S. Radhakrishnan - പുറം 247</ref> == നുറുങ്ങുകൾ == * ഒരിക്കൽ ഹസൻ ബസ്രി, റാബിയയെ ഒരു ജലാശയത്തിനടുത്ത് കണ്ടുമുട്ടി. തന്റെ നമസ്കാരത്തടുക്ക് വെള്ളത്തിനുമേൽ വിരിച്ചിട്ട് അദ്ദേഹം റാബിയയോട് പറഞ്ഞു:"റാബിയ! വരുക, നമുക്കിവിടെ രണ്ടു റക‌അത്തുകൾ നിസ്കരിക്കാം." റാബിയ അതിന് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ഹസ്സൻ, ആത്മീയധനം ഭൗതികകമ്പോളത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കണമെന്നാണെങ്കിൽ, അവ മറ്റുള്ളവരുടെ കൈവശം ഇല്ലാത്തവ ആയിരിക്കണം." പിന്നെ അവർ തന്റെ നമസ്കാരത്തടുക്ക് വായുവിലെറിഞ്ഞിട്ട് അതിൽ കയറി ഇരുന്നശേഷം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ വന്നിരിക്കൂ ഹസ്സൻ. ഇവിടെയാകുമ്പോൾ ആളുകൾക്ക് നമ്മെ കാണാനുമാകും." തുടർന്ന് അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: "ഹസ്സൻ താങ്കൾ ചെയ്തത് മത്സ്യങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാനാകം. ഞാൻ ചെയ്തത് ചെയ്യാൻ പക്ഷികൾക്കും കഴിയും. യഥാർത്ഥ കാര്യം ഈ കൗശലങ്ങൾക്കൊക്കെ അപ്പുറത്താണ്. അതിലാണ് നാം ശ്രദ്ധ വയ്ക്കേണ്ടത്." *സദാ ദൈവചിന്തയിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന റാബിയയെ പറ്റി ഒരു കഥ ഇങ്ങനെയാണ്. ഒരിക്കൽ നടന്നു വരികയായിരുന്ന റാബിയയോട് ഒരു പരിചയക്കാരൻ കുശലമന്വേഷിച്ചു."അല്ലാ, എവിടെ നിന്നും വരുന്നു? എങ്ങോട്ടേക്കാണ്?" റാബിയയുടെ മറുപടി അവരുടെ ദൈവബോധം കാണിക്കുന്നു. റാബിയ പറഞ്ഞു "ദൈവത്തിൽ നിന്നാണ് നാം വരുന്നത്. അവനിലേക്കാണ് നാം മടങ്ങുന്നത്." *തിരച്ചിൽ ഒരിക്കൽ റബിയ തന്റെ വീടിനു മുന്നിൽ ചപ്പു ചവറുകൾക്കിടയി എന്തോ തിരയുന്നതായി അയൽ വാസികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടു. ആളുകളും അവരുടെ കൂടെ തിരയാൻ തുടങ്ങി. കുറേ നേരം തിരഞ്ഞ ശേഷം കൂട്ടത്തിലൊരാൾ ചോദിച്ചു. റാബിയ നമ്മളെന്താണ് തെരയുന്നത്?. അവർ പറഞ്ഞു ഞാൻ എന്റെ സൂചിയാണ് തിരയുന്നത്. അവർ പറഞ്ഞു വളരെ ചെറിയ സാധനം അതെവിടെയാണ് പോയതെന്ന് അറിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ എളുപ്പമായിരുന്നു. അവർ പറഞ്ഞു ഞാൻ വീട്ടിനകത്ത് തുന്നിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോളാണ് അവിടെയാണ് സൂചി പോയത്. ആളുകൾ അതിശത്തോടെ ചോദിച്ചു അകത്ത് പോയ സൂചി വീട്ടിന്റെ പുറത്ത് തെരഞ്ഞിട്ട് എന്താ കാര്യം?. അവർ പറഞ്ഞു നാം ഇതുതന്നെയല്ലേ ചെയ്യുന്നത്. നമ്മുടെ മനസ്സിനകത്തുള്ള ദൈവത്തെ നാം നമുക്ക് പുറത്ത് തിരയുന്നു.... == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Wikiquote|റാബിയ അൽ ബിസിരി}} {{sufism}} [[വർഗ്ഗം:സൂഫികൾ]] gjbbfmo0es0o5ocv8fb9329ox4j9zsc 0 87674 4632386 3970858 2026-06-22T20:59:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632386 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lassi}} {{Infobox Prepared Food | name = ലസ്സി | image = [[File:Fatfreelassi.jpg|250px]] | caption = [[Mumbai|മുംബൈയിൽ]] നിന്ന് കൊഴുപ്പില്ലാത്ത ലസ്സി | alternate_name = | country = [[India|ഇന്ത്യ]],[[Pakistan|പാകിസ്താൻ]], [[Nepal|നേപ്പാൾ]] | region = [[Punjab region|പഞ്ചാബ്]]/[[തനാഹുൻ]] | creator = | course = | served = | main_ingredient = തൈര്, ക്രീം | variations = | calories = | other = }} ഉത്തരേന്ത്യയിൽ‍ ചൂടുകാലങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി ലഭിക്കുന്ന ഒരു പാനീയമാണ് '''ലസ്സി''' . ഇതിന്റെ പ്രധാന ഘടകം തൈര് ആണ്. ഇന്ത്യയിലെ [[പഞ്ചാബ് (ഇന്ത്യ)|പഞ്ചാബ്]] ആണ് ഈ പാനീയത്തിന്റെ ഉറവിടം. <ref>{{Cite web |url=http://www.punjabnewsline.com/content/view/11211/40/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929082118/http://www.punjabnewsline.com/content/view/11211/40 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/07/20/stories/2005072007131800.htm | title=The Hindustan Times article | publisher=[[Hindustan Times]] | accessdate=2005-07-16 | archive-date=2006-05-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060530060143/http://www.hindu.com/2005/07/20/stories/2005072007131800.htm | url-status=dead }}</ref> [[തൈര്]], [[വെള്ളം]], [[ഉപ്പ്]], [[കുരുമുളക്]], മസാലകൾ എന്നിവ ചേർത്താണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. <ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/07/20/stories/2005072007131800.htm | title=The Hindustan Times article | publisher=[[Hindustan Times]] | accessdate=2005-07-16 | archive-date=2006-05-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060530060143/http://www.hindu.com/2005/07/20/stories/2005072007131800.htm | url-status=dead }}</ref> ചിലയിടങ്ങളിൽ ലസ്സിയിൽ പൊടിച്ച [[ജീരകം]] ചേർക്കാറുണ്ട്. മധുരമുള്ള ലസ്സിയിൽ മസാലക്ക് പകരം [[പഞ്ചസാര]] ചേർക്കുന്നു. <ref>http://www.bharatwaves.com/Punjabi-Lassi-212-recipe.html</ref> ഒരു വേനൽക്കാലപാനീയമായി അറിയപ്പെടുന്ന ഇത് നന്നായി തണുപ്പിച്ചാണ് കുടിക്കുന്നത്. ഉച്ചഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം ലസ്സി കുടിക്കുന്ന പതിവ് പലയിടങ്ങളിലും കണ്ടുവരുന്നു. ലസ്സിയിൽ ചെറിയ അളവിൽ മഞ്ഞൾപ്പൊടി ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് വയറിലെ വായുസംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾക്ക് നല്ലതാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. == തരങ്ങൾ == === ഉപ്പിട്ട ലസ്സി === [[File:Mint lassi.jpg|thumb|തുളസിയിലിട്ട ലസ്സി]] സാധാരണ രീതിയിലുള്ള ലസ്സിയാണ് ഇത്. പഞ്ചാബിലെ ഒട്ടു മിക്ക പ്രദേശങ്ങളിലും വ്യാപകമായി കാണുന്ന ഈ തരം തയ്യാറാക്കുന്നത് തൈര്, വെള്ളം, ഉപ്പ്, മസാലകൾ എന്നിവചേർത്താണ്. === മധുരമുള്ള ലസ്സി === മധുരമുള്ള ലസ്സി തയ്യാറാക്കുന്നത് സാധാരണ ലസ്സിയിൽ ഉപ്പിനു പകരം പഞ്ചസാര ഉപയോഗിച്ചിട്ടാണ്. കൂടാതെ മസാലകൾ ഇതിൽ ചേർക്കാറില്ല. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇതിന്റെ പല തരങ്ങൾ പനിനീർ, നാരങ്ങ, സ്ടോബെറി എന്നിവ ചേർത്തും ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ മഖൻ ലസ്സി എന്ന പേരിൽ ബട്ടർ ചേർത്ത ലസ്സിയും ചിലയിടങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും പഞ്ചാബിൽ വ്യാപകമാണ്. ഞാവല്പഴം മാങ്ങ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചും ലസ്സി ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/pachakam/readers-recipe/2023/05/17/jamun-mango-Lassi.html|title=ഞാവൽപ്പഴം മാമ്പഴം ലസ്സി, ഉള്ളം തണുപ്പിക്കും സ്വാദ്|access-date=2023-05-17|last=|language=ml}}</ref> === മാംഗോ ലസ്സി === ഇന്ത്യയിലും പാകിസ്താനിലും മാംഗോ ലസ്സി വളരെ വ്യാപകമായി ലഭിക്കുന്നു. ഇത് മാംഗോ അഥവ പഴുത്ത മാങ്ങയുടെ പൾപ്പ് തൈരുമായി ചേർത്ത്, ക്രീം അല്ലെങ്കിൽ ഐസ് ക്രീം എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്നതാണ്. ഇതിനു മുകളിൽ നന്നായി കഷ്യൂ നട്ട്, ഉണക്ക മുന്തിരി എന്നിവ ചേർത്ത് അലങ്കരിക്കുന്നു. ഈ തരം ഇന്ത്യ, പാകിസ്താ‍ൻ എന്നിവടങ്ങളിൽ കൂടാതെ യു.കെ, മലേഷ്യ, സിംഗപ്പൂർ എന്നിവടങ്ങളിലും വ്യാപകമാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/food/recipes/database/mangolassi_67363.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-22 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107014318/http://www.bbc.co.uk/food/recipes/database/mangolassi_67363.shtml |url-status=dead }}</ref> === ഭാംഗ് ലസ്സി === ഭാംഗ് ലസ്സി മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയുള്ള ലസ്സിയാണ്. ഇത് ഒരു ലഹരി പാനീയമായ [[ഭാംഗ്]]ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്. ഭാംഗ് കഴിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിൽ പലയിടത്തും പ്രത്യേകിച്ച് ഉത്തരേന്ത്യയിൽ നിയമപരമാണ്. അത് കൊണ്ട് ഇവിടങ്ങളിൽ ഭാംഗ് അടങ്ങിയ ലസ്സി, പ്രത്യേകിച്ചും [[ഹോളി]] ആഘോഷവേഷയിൽ ധാരാളം കാണാറുണ്ട്. രാജസ്ഥാനിൽ നിയമപരമായി ലൈസൻ‌സ് ഉള്ള ഭാംഗ് ഷോപ്പുകൾ കാണുന്നു. ==ചാസ് /ചാച്ച്== ചാസ് അല്ലെങ്കിൽ ചാച്ച് എന്നത് ലസ്സിയുടെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്. ചാസിൽ വെള്ളത്തിന്റെ അളവ് കൂടുതലും കൊഴുപ്പടങ്ങിയ ബട്ടർ നീക്കിയതുമാണ്. ഇതിന് ലസ്സിയുടെ അത്ര കട്ടിയില്ല.ഇതിലും ഉപ്പാണ് ചേർക്കുന്നത്. കൂടാതെ ജീരകവും ഇതിന്റെ ഒരു രുചി വ്യത്യാസത്തിനായി ചേർക്കുന്നു. == ആര്യൻ == [[ടർക്കി|ടർക്കിയിൽ]] ലഭ്യമായ ഒരു പാനീയമാണ് ഇത്. ലസ്സിക്ക് സമാനമായ ഇത് തൈരും വെള്ളവും ചേർത്ത് നിർമ്മിക്കുന്ന ഒന്നാ‍ണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാനിൽ ]] ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇതിന് സമാനമായ ഡൂഫ് (Doogh) എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു പാനീയം ലഭ്യമാണ്. ==താഹ്‌ൻ== താഹ്‌ൻ (Tahn) തൈര് അടങ്ങിയ മറ്റൊരു പാനീയമാണ്. ഇത് പ്രധാനമായും [[അർമേനിയ|അർമേനിയയിൽ]] ലഭ്യമായ ഒന്നാണ്. {{cookbook|Lassi}} ==അവലംബം== <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commonscat|Lassi}} * {{cite web | title = Anthony Bourdain's No Reservations Travel Guides - Highlights From Rajasthan | url = http://travel.discovery.com/tv/bourdain/travel-guide/rajasthan-india.html | accessdate = 2008-01-19 | archive-date = 2007-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071230023639/http://travel.discovery.com/tv/bourdain/travel-guide/rajasthan-india.html | url-status = dead }} {{Indian beverages}} [[Category:പാനീയങ്ങൾ]] [[Category:പാലുല്പന്നങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബി വാക്കുകളും ശൈലികളും]] nuil15cmqcjdcada1ycyjrib9e1d8b5 0 88729 4632498 3544642 2026-06-23T08:14:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632498 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Electrical conductivity}} വൈദ്യുതിയെ സംവഹിക്കാനുള്ള പദാർത്ഥങ്ങളുടെ കഴിവിനെയാണ് '''വൈദ്യുതചാലകത''' എന്നു പറയുന്നത്. ഒരു [[വൈദ്യുതചാലകം|ചാലകത്തിനു]] കുറുകെ വൈദ്യുത പൊട്ടൻഷ്യൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടായാൽ അതിലൂടെ വൈദ്യുത പ്രവാഹം ഉണ്ടാകും. ചാലകത അളക്കുന്ന ഏകകമാണ് സീമൻസ്(ആംഗലേയം: siemens) അഥവാ മോ(ആംഗലേയം: mho). ചാലകതയുടെ നേരെ എതിരായ പ്രതിഭാസമാണ്‌ വൈദ്യുതപ്രതിരോധം. വൈദ്യുതപ്രതിരോധം അളക്കുന്ന ഏകകമാണ്‌ ഓം <br /> ) ചാലകത എന്നത് വൈദ്യുത പ്രവാഹ സാന്ദ്രത '''J''' യും വൈദ്യുത മണ്ഡലതീവ്രത '''E''' യും തമ്മിലുള്ള അനുപാതമാണ്.:<math>\mathbf{J} = \sigma \mathbf{E}.</math> ഒരു പദാർഥത്തിന്റെ [[അണു|ആറ്റത്തിലെ]] ബാഹ്യതമ ഷെല്ലിലെ സ്വതന്ത്ര ഇലക്ട്രോണുകളാണ് ചാലകത നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.വൈദ്യുത ചാലകത കൂടിയ പദാർഥങ്ങളാണ് ലോഹങ്ങൾ.ഏറ്റവും അധികം വൈദ്യുതചാലകതകൂടിയ ലോഹമാണ് [[വെള്ളി]].{{തെളിവ്}} [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/ec-meter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312180920/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/ec-meter |date=2023-03-12 }} {{Physics-stub}} [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യുതി]] [[ru:Электрическая проводимость#Удельная проводимость]] [[uk:Електропровідність#Питома електропровідність]] 4rs8lbjz6phqvqfp9ckarg4vdwfqcsa 3 90403 4632343 4632001 2026-06-22T15:32:03Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #736 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632343 wikitext text/x-wiki *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]] *[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]] == ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം == താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC) പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC) == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്. താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) |} * Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) ==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു== <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.<!-- Template:Cfd-notify--> നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) == കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ == [[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC) ::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC == [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] == ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) :: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത് --[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;"> <small>This is the Wikimedians of Kerala UG's 27^th newsletter.</small> <br> [[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]</div> ;User group news <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * On 25^th April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions. ** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event. ** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India ** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues. ** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report. ** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed. ** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies. ** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications. *** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened. ** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. ** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])'' </div> <hr> <div style="text-align: center;"> This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #733 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00] [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data''] * Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]] ''' Tool of the week ''' * [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Starting May 28, 2026, the <code>Special:EntityData</code> page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g <code>.php</code> URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: <code>Q42.json</code>). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (<nowiki>image of a name-plate or similar identifying plate of the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (<nowiki>photographer</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)] ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans ** We are improving how error messages are shown * Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #734 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:''' ** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_"*estauxunidense"_with_"d'Estaos_Xuníos"|Project Chat]], replace "''estauxunidense''" in Asturian descriptions with "''d'Estaos Xuníos''". Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&diff=prev&oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&diff=prev&oldid=2496674345 here]. ** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm. ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike. ** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans. ** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details. ** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr ** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos. ** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar. * Papers: ** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026). ** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs ** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that. ** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo * Presentations: ** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video]) ** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' ("Maxx", about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created. * Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs & Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: ** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) ** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: ** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (<nowiki>qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories</nowiki>) ** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize] ** * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka <small>''(Q854)''</small>]]. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it? * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]] ''' Development ''' * Mobile editing of statements: ** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]]) ** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]]) ** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]]) ** We addressed issues found in testing * Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item * GraphQL: ** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]]) ** We are improving the documentation. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #735 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links. ** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English) ** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians. ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration. ** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad]. * Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations. ** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &lt;P812: academic major&gt; Property] by rtnf. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan. * Papers: ** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics. ** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725 Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026) ** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026). ** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026) * Videos: ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events. ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk. ''' Tool of the week ''' * [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles] * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes:: **[[:d:Property:P14511|trailer of]] (<nowiki>works that this trailer video represents</nowiki>) **[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld & Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (<nowiki>ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (<nowiki>the operational status of something like ship or building</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]]) ** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]]) * Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero <small>''(Q139959656)''</small>]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] - for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. ** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to "fan" in English ''' Development ''' * The team was involved in workshops last week so there are no updates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...<small>(click UTC for your local timezone)</small> *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC] ** Click here -> [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] <- for access links to the event. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: **[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata. ** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN. * Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland. ** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata. ** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons. ''' Tool of the week ''' * [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors. * [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (<nowiki>in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification</nowiki>) **[[:d:Property:P14519|body modification]] (<nowiki>deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (<nowiki>Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (<nowiki>Taxon footprint</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (<nowiki>Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (<nowiki>link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (<nowiki>dual notion in category theory</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (<nowiki>Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (<nowiki>Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * WikiProject Highlights: ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&user=&page=&excludetempacct=1&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=thanks&wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha <--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar ''' Development ''' * Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details]) * GraphQL: ** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]]) ** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]]) * MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]]) * Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects. ** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist. * Mobile editing of statements: ** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]]) ** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]]) ** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;"> <small>This is the Wikimedians of Kerala UG's 28^th newsletter.</small> <br> [[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]</div> ;Updates / Discussions <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions. ** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season. ** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations. *** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April. ** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects. ** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''"Reimagining the Knowledge Commons" - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.'' ** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns. ** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India. ** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed. ** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May. ** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal. ** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates. ** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])'' </div> ;Events & activities <div style="column-count: 2; column-gap: 30px;"> * <u>''On-going events & activities by User Group''</u> ** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons. * <u>''Up-coming events & activities by User Group''</u> ** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026. </div> <hr> <div style="text-align: center;"> '''Upcoming meeting: 27^th June 2026 – [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]''' <hr> This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions. ** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan. ** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]] - don't forget to submit your Wikidata-sessions. ** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers. ** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium. * Papers: ** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by F. Bailo, E. Booth, and J. Williams ** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026). ** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands] ** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0 EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata] ** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR. ''' Tool of the week ''' * [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used] * As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement]) * A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Property:P14539|perfumer]] (<nowiki>person who created a perfume</nowiki>) **[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (<nowiki>dual of the concept in category theory</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft ''' Development ''' * We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]]) * We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]). * We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]). * We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]). * We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]). * We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]). * We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]). [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> h2venibr462xu1z77tboovb8ga0x96z 0 94386 4632375 4506548 2026-06-22T19:24:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632375 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rome Metro}} {{Infobox Public Transit |name = മെട്രോപൊളിറ്റാന ഡി റോമ |image = Logo Metropolitane Italia.svg |imagesize = 70px |locale = [[റോം]] |transit_type = [[അതിവേഗ റെയിൽ ഗതാഗതം]] |began_operation = 1955 |ended_operation = |system_length = {{km to mi|54|abbr=yes|precision=0}} |lines = 2 |vehicles = |stations = 68 |ridership = |track_gauge = |reporting marks = |operator = |owner = }} [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയുടെ]] തലസ്ഥാനമായ [[റോം|റോമിൽ]] സ്ഥാപിതമായ അതിവേഗ തീവണ്ടി ഗതാഗത മാർഗ്ഗമാണ് '''റോം മെട്രോ'''({{lang-it|മെട്രോപൊളിറ്റാന ഡി റോമ}}). 1955-ലാണ് റോം മെട്രോ ആരംഭിച്ചത്. മൂന്ന് പാതകളാണുള്ളത്. പാത എ(ഓറഞ്ച്), പാത ബി(നീല), പാത സി(പച്ച). ഇതിൽ പാത സി നിർമ്മാണത്തിലാണ്. ഇത് പാത ബിയുടെ ശാഖയായിട്ടാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. നാലാമതൊരു പാതയും കൂടി വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. == പാതകൾ == [[പ്രമാണം:Roma - mappa metropolitana (schematica).png|നടുവിൽ|ലഘുചിത്രം|600x600ബിന്ദു|Overview map of Rome Underground]] {{-}} === പാത ബി === [[പ്രമാണം:Metropolitana di Roma - logo linea B.svg|left|64px|പാത ബി]] {{Main|ലൈൻ ബി (റോം മെട്രോ)}} == അവലംബം == <references/> == See also == * [[List of rapid transit systems]] * [[List of Rome metro stations]] * [[2006 Rome metro crash]] == പുറം കണ്ണികൾ == === ഭൂപടം === * [http://www.atac.roma.it/linee/mappe/ferro.zip Rome's metro and FR lines map (contained in a zip file)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092742/http://www.atac.roma.it/linee/mappe/ferro.zip |date=2007-09-29 }} * [https://web.archive.org/web/20070927002734/http://www.atac.roma.it/linee/images/metro_map.gif Underground and suburban lines] * [https://web.archive.org/web/20080530061957/http://www.urbanrail.net/eu/rom/roma-map-proj.gif Proposed Lines C & D] * [https://web.archive.org/web/20120207011424/http://img475.imageshack.us/img475/7729/bigromatuq0.jpg Planned underground and suburban lines within 2020] * [https://web.archive.org/web/20070218012028/http://idisk.mac.com/eurocity/Public/Intermetro_Roma_1986.jpg Planned underground and suburban lines on 1986] === മറ്റുള്ളവ === {{commons|Metropolitana di Roma|റോം മെട്രോ}} * {{In lang|it}} [http://www.romametropolitane.it Roma Metropolitane - Public transportations website] * {{In lang|it}} [http://www.atac.roma.it/ The Public transport company of the city of Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231040624/http://www.atac.roma.it/ |date=2013-12-31 }} * {{In lang|en}} [http://www.urbanrail.net/eu/rom/roma.htm Rome's entry on the urban transport site Urban Rail] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100603025229/http://urbanrail.net/eu/rom/roma.htm |date=2010-06-03 }} * [http://www.flickr.com/photos/imperial_fora_of_rome/sets/72157594585604471/ Martin G. Conde, ROME – IMPERIAL FORA. The Velia Hill: Metro ‘C’ Archaeological Surveys (2006-2007). S10 (b1, b2, b3). (2006-2007)] [[വർഗ്ഗം:മെട്രോ റെയിൽ പാതകൾ]] k64utx5niaxmu791nhmg97i6b0zuwla 0 107550 4632502 4575698 2026-06-23T08:46:07Z Malikaveedu 16584 4632502 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Keezhallur}} {{For|ഇതേപേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name = കീഴല്ലൂർ |other_name = |district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] |state_name = Kerala |nearest_city = |parliament_const = |assembly_const = |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd = 11|latm = 55|lats =0 |longd= 75|longm= 33|longs=0 |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 19130 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = |literacy = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |climate= |website= }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ്‌ '''കീഴല്ലൂർ'''.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|first=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10}}</ref> == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2011 ലെ ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിലുണ്ടായിരുന്ന 20,440 പേരിൽ 9,756 പുരുഷന്മാരും 10,684 സ്ത്രീകളുമായിരുന്നു. 29.02 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (11.20 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിൽ 4,434 കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു. 1കീഴല്ലൂരിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10.9% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. കീഴല്ലൂരിലെ ശരാശരി സാക്ഷരത 95.5% ആയിരുന്നു. ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% എന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 97.7% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 93.5% ഉം ആയിരുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ നഗരത്തിലൂടെയാണ് ദേശീയപാത കടന്നുപോകുന്നത്. ഗോവ, മുംബൈ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് വടക്കുഭാഗത്തുകൂടിയും കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് തെക്കുഭാഗത്തുകൂടിയും പ്രവേശിക്കാം. ഇരിട്ടിയുടെ കിഴക്കോട്ടുള്ള പാത മൈസൂരിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മംഗലാപുരം-പാലക്കാട് പാതയിലെ കണ്ണൂരാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ഇൻറർനെറ്റ് വഴിയുള്ള മുൻകൂർ ബുക്കിംഗിന് വിധേയമായി ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ട്രെയിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. മട്ടന്നൂർ, മംഗലാപുരം, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ട്. അവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ നേരിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 5rk7s06dnqe7ezj52wcgvj5q6csirqx 0 114301 4632485 4550863 2026-06-23T07:05:07Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632485 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|web search engine}} [[വേൾഡ് വൈഡ് വെബ്|വേൾഡ് വൈഡ് വെബ്ബിലുള്ള]] വിവരങ്ങൾ തിരയാനുള്ള ഒരു ഉപാധിയാണ്‌ '''വെബ് സെർച്ച് എഞ്ചിൻ''' അഥവാ '''സെർച്ച് എഞ്ചിൻ'''. തിരച്ചിൽ ഫലങ്ങൾ സാധാരണായായി ഒരു പട്ടികയായി നൽകുന്നു, തിരച്ചിൽ ഫലങ്ങളെ ഹിറ്റുകൾ എന്നാണ്‌ വിളിച്ചുവരുന്നത്{{തെളിവ്}}. തിരച്ചിൽ ഫലങ്ങളിൽ വെബ് പേജുകൾ, ചിത്രങ്ങൾ, വിവരങ്ങൾ, വെബ്ബിലുള്ള മറ്റ് ഫയൽ തരങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടാം. [[അൽഗോരിതം|അൽഗോരിതങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ചാണ് സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന അൽഗോരിതങ്ങൾ വെബ് പേജുകളുടെ റാങ്കിംഗ് നിർണ്ണയിക്കുകയും, ഉപയോക്താവിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി പേജുകളുടെ പ്രാധാന്യം കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite web |last=Jerin |first=John |date=2025-01-12 |title=How Do Search Engines Work? |url=https://jerinjohn.in/blog/how-do-search-engines-work/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250731092301/https://jerinjohn.in/blog/how-do-search-engines-work/ |archive-date=2025-07-31 |access-date=2025-07-31 |website=[[Jerin John]] |language=en-US}}</ref> [[File:Mayflower Wikimedia Commons image search engine screenshot.png|right|300px|thumb| ഒരു വെബ് അധിഷ്‌ഠിത സേർച്ച് എഞ്ചിനിലെ "Solar eclipse" എന്ന പദത്തിനായുള്ള ഇമേജ് തിരയലിന്റെ ഫലങ്ങൾ]] == ചരിത്രം == {|class="bordered infobox" |- ! colspan = "3" |നാൾവഴി (ഭാഗികം)<!--Note: "Launch" refers only to web availability of original crawl-based web search engine results.--> |- !|വർഷം !|എഞ്ചിൻ !|സ്ഥിതി <!--Event--> |- | rowspan="3" |1993 ||[[W3 കാറ്റലോഗ്]] ||തുടക്കം |- ||[[ആലിവെബ്]] ||തുടക്കം |- ||[[ജമ്പ് സ്റ്റേഷൻ]] ||തുടക്കം |- | rowspan="3" |1994 ||[[വെബ് ക്രാളർ]] ||തുടക്കം |- ||[[ഇൻഫോ സീക്ക്]] ||തുടക്കം |- ||[[ലൈക്കോസ്]] ||തുടക്കം |- | rowspan="5" |1995 ||[[ആൾട്ടവിസ്റ്റ]] ||തുടക്കം |- ||[[ഓപ്പൻ ടെക്സ്റ്റ്]] വെബ് ഇൻഡക്സ് ||തുടക്കം[https://web.archive.org/web/20110501075002/http://www.highbeam.com/doc/1G1-16636341.html] |- ||[[മജെല്ലൻ]] ||തുടക്കം |- ||[[എക്സൈറ്റ്]] ||തുടക്കം |- ||[[SAPO (company)|SAPO]] ||തുടക്കം |- | rowspan="4" |1996 ||[[ഡോഗ്പൈൽ]] ||തുടക്കം |- ||[[ഇൻക്ടുമി]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[ഹോട്ട്ബോട്ട്]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[ആക്സ് ജീവ്‌സ്]] ||സ്ഥാപിതമായി |- | rowspan="2" |1997 ||[[നോർത്തേൺ ലൈറ്റ്]] ||തുടക്കം |- ||[[Yandex]] ||തുടക്കം |- ||1998 ||[[ഗൂഗിൾ]] ||തുടക്കം |- |rowspan="5"|1999 ||[[ആൾ‌ദ്‌വെബ്]] ||തുടക്കം |- ||[[ജീനിക്നോസ്]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[നാവെർ]] ||തുടക്കം |- ||[[ചോമ]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[വിവിസിമൊ]] ||സ്ഥാപിതമായി |- |rowspan="2"|2000 ||[[ബൈഡു]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[എക്സാലീഡ്]] ||സ്ഥാപിതമായി |- |rowspan="1"|2003 ||[[ഇൻഫോ.കോം]] ||തുടക്കം |- | rowspan="3" |2004 ||[[യാഹൂ!|യാഹൂ! സെർച്ച്]] ||തുടക്കം |- ||[[എ9.കോം]] ||തുടക്കം |- ||[[സൊഗോയു]] ||തുടക്കം |- | rowspan="4" |2005 ||[[എം‌എസ്‌എൻ സെർച്ച്]] ||തുടക്കം |- ||[[ആസ്ക്.കോം]] || തുടക്കം |- ||[[ഗൂഡ് സെർച്ച്]] || തുടക്കം |- ||[[സെർച്ച്മി]] || സ്ഥാപിതമായി |- | rowspan= "6" |2006 ||[[വിക്കിസീക്ക്]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[ക്വായെറോ]] ||സ്ഥാപിതമായി |- ||[[ആസ്ക്.കോം]] || തുടക്കം |- ||[[ലൈവ് സെർച്ച്]] ||തുടക്കം |- ||[[ചാചാ]] || ബീറ്റ |- ||[[ഗുരുജി.കോം]] ||ബീറ്റ |- | rowspan= "4" |2007 ||[[വിക്കിസീക്ക്]] ||തുടക്കം |- ||[[സ്പ്രൂസ്]] ||തുടക്കം |- ||[[വിക്കിയ സെർച്ച്]] ||തുടക്കം |- ||[[ബ്ലാക്ക്‌ൾ.കോം]] ||തുടക്കം |- | rowspan= "10" |2008 ||[[പവർ സെറ്റ്]] ||തുടക്കം |- ||[[പൈകൊളാറ്റർ]] ||തുടക്കം |- ||[[വിയെൻസി]] ||തുടക്കം |- ||[[കൂൾ]] ||തുടക്കം |- ||[[ബൂഗാമി]] ||തുടക്കം |- ||[[ലീപ്‌ഫിഷ്]] ||ബീറ്റ |- ||[[ഫോറസ്റ്റ്‌ൾ]] ||തുടക്കം |- ||[[VADLO]] ||തുടക്കം |- ||[[സ്പേർസ്! സെർച്ച്]] ||തുടക്കം |- ||[[ഡക്ക് ഡക്ക് ഗോ]] ||തുടക്കം |- | rowspan= "4" |2009 ||[[ബിംഗ്‌]] ||തുടക്കം |- ||[[യെബോൾ]] ||ബീറ്റ |- ||[[മുഗു‌ർഡി]] ||തുടക്കം |- ||[[ഗോബി ഇൻ‌ക്]] ||തുടക്കം |- | rowspan= "1" |2013 ||[[Aoohe]] ||തുടക്കം |} തുടക്കത്തിൽ ഇന്റർനെറ്റും വെബ്ബും ഇന്നുകാണുന്ന രൂപത്തിലായിരുന്നില്ല, [[ഫയൽ ട്രാൻസ്‌ഫർ പ്രോട്ടോകോൾ|എഫ്.റ്റി.പി]] സൈറ്റുകളുടെ ഒരു ശൃംഖലയായിരുന്നു അക്കാലത്ത് ഇന്റർനെറ്റ്, ഈ സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഫയലുകൾ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യുവാനും തിരിച്ച് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാനും മറ്റും സാധിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം എഫ്.ടി.പി സൈറ്റുകളിൽ നിന്നും ആവശ്യമുള്ള ഫയലുകൾ കണ്ടുപിടിക്കുക വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. 1990ൽ അലൻ എംറ്റേജ് എന്നയാൾ ഇന്റർനെറ്റിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ആദ്യത്തെ സെർച്ച് ഉപകരണം അല്ലെങ്കിൽ ഉപാധി നിർമ്മിച്ചു,''' ആർച്ചി''' (ARCHIE) എന്നായിരുന്നു ആ ഇന്റർനെറ്റ് തിരച്ചിൽ സം‌വിധാനത്തിന്റെ പേര്‌. മോൺ‌ട്രിയാലിലുള്ള മക് ഗിൽ യൂണിവേർസിറ്റിയിൽ വിദ്യാർഥിയായിരുന്ന സമയത്താണ്‌ അദ്ദേഹം ആർച്ചി നിർമ്മിച്ചത്. === ആർച്ചിയുടെ പ്രവർത്തനം === നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ എഫ്.ടി.പി സെർ‌വ്വറുകളെ ബന്ധപ്പെട്ട് ഓരോ സെർ‌വറിലുമുള്ള ഫയലുകളുടെ പട്ടിക ശേഖരിക്കുക എന്നതാണ്‌ ആർച്ചി ആദ്യംചെയ്യുക, ഇതിനു ശേഷം ആ പട്ടികയിൽ നിന്നും [[യുണിക്സ്|യൂണിക്‌സിൽ]] ലഭ്യമായ ഗ്രെപ്പ് (GREP) എന്ന നിർദ്ദേശം ഉപയോഗിച്ച് ആവശ്യമുള്ള ഫയൽ പേര്‌ തിരയുന്നു, ഇതു വഴി ഉപയോക്താവിന്‌ ഫയലിന്റെ പേര്‌ അറിയാമെങ്കിൽ അത് ഏത് എഫ്.ടി.പി സെർ‌വറിലാണുള്ളതെന്ന് കണ്ടുപിടിക്കുവാൻ സാധിക്കുന്നു. ആർച്ചി ഉപയോഗിച്ച് ഫയൽ പേരുകൾ മാത്രമേ തിരയുവാൻ സാധിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, ടെക്‌സ്റ്റ് ഫയലുകളുടെയും മറ്റും ഉള്ളടക്കം തിരയാൻ സാധ്യമായിരുന്നില്ല. 1991ൽ ഗോഫർ പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ വരവോടെ പുതിയ രണ്ട് സെർച്ച് സം‌വിധാനങ്ങൾ കൂടി രംഗത്തെത്തി,''' വെറോണിക്കയും''' (Veronica), '''ജഗ്‌ഹെഡും'''(Jughead). ഗോഫർ സെർ‌വറുകളിൽ ശേഖരിച്ചു വച്ചിരിക്കുന്ന ഫയൽ പേരുകളുടെയും, തലക്കെട്ടുകളുടെയും പട്ടികകളിൽ തിരയുകയാണ്‌ വെറോണിക്കയും ജഗ്‌ഹെഡും ചെയ്തിരുന്നത്. അക്കാലത്തെ പ്രശസ്ത ഹാസ്യ പുസ്തകപരമ്പരയിലെ നായകന്റെ പേരും ആർച്ചി എന്നായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം തിരച്ചിൽ സം‌വിധാനമായ ആർച്ചിക്കു ശേഷം വന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് അതിലെ മറ്റ് കഥാപാത്രങ്ങളായ വെറോണിക്കയുടേയും ജഗ്‌ഹെഡിന്റേയും പേര്‌ നൽകിയത്. ഈ സമയത്ത് വേൾഡ് വൈഡ് വെബ് എന്നൊന്ന് ഇല്ലായിരുന്നു, [[ഫയൽ ട്രാൻസ്ഫർ പ്രോട്ടോക്കോൾ]] വഴിയുള്ള ഡാറ്റാ കൈമാറ്റങ്ങളാണ്‌ നടന്നിരുന്നത്. ഒരു ഫയൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയോ പങ്കുവെയ്ക്കുകയോ ചെയ്യണമെങ്കിൽ അത്, ഒരു [[എഫ്.റ്റി.പി സെർ‌വർ]] വഴി ശൃംഖലയിൽ ലഭ്യമാക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ആർക്കെങ്കിലും ആ ഫയൽ ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ ഒരു [[എഫ്.റ്റി.പി ക്ലൈന്റ്]] സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോഗിച്ച് അത് ഏറ്റെടുക്കാനും സാധിക്കും. [[ഹൈപ്പർ ടെക്സ്റ്റ്‌ ട്രാൻസ്ഫർ പ്രോട്ടോകോൾ|ഹൈപ്പർടെക്സ്റ്റ് ട്രാൻസ്ഫെർ പ്രോട്ടോക്കോൾ]] (HTTP), [[എച്.ടി.എം.എൽ.|ഹൈപ്പർടെക്സ്റ്റ് മാർക്കപ് ഭാഷ]](HTML), വേൾഡ്‌വൈഡ്‌വെബ് എന്ന ആദ്യ [[വെബ് ബ്രൗസർ]], ഇത് വെബ് താളുകൾ സൃഷ്ടിക്കുവാനും തിരുത്തുവാനും മറ്റും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു വെബ് എഡിറ്റർ കൂടിയായിരുന്നു, ആദ്യ എച്.റ്റി.റ്റി.പി സെർ‌വർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അതായത് ആദ്യ [[വെബ് സെർ‌വർ]] (ഇത് പിൽക്കാലത്ത് സേർൺ എച്.റ്റി.റ്റി.പി.ഡി <small>(CERN httpd)</small> എന്നറിയപ്പെട്ടു), എന്നിങ്ങനെ പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഒരു വെബ് സംവിധാനത്തിനു വേണ്ട ഉപകരണങ്ങളെല്ലാമായി 1990-ൽ [[ടിം ബർണേയ്സ് ലീ|ടിം ബെർണേർ‌സ് ലീ]] എത്തി. അങ്ങനെ എഫ്.റ്റി.പി സെർ‌വറുകളും, ഗോഫർ സൈറ്റുകളും, ഇമെയിൽ സെർ‌വറുകളും മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന [[കമ്പ്യൂട്ടർ നെറ്റ്‌വർക്ക്|കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലകളിലേക്ക്]] വെബ്സൈറ്റുകൾ എത്തിത്തുടങ്ങി. ഏകദേശം ഈ സമയത്ത് തന്നെയാണ്‌ കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലകൾ വാണിജ്യാവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതും, വിവിധ കമ്പ്യൂട്ടർ ശൃംഖലകൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടുത്തി ഇന്റർനെറ്റിന്റെ രൂപപ്പെടലും മറ്റും. 1993 ജൂണിൽ [[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി|എം.ഐ.റ്റി യിൽ]] പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മാത്യൂ ഗ്രേ ആദ്യത്തെ വെബ് റോബോട്ട് നിർമ്മിച്ചു. [[പേൾ|പേൾ പ്രോഗ്രാമിങ്ങ് ഭാഷ]] ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച വേൾഡ് വൈഡ് വാണ്ടറർ ആയിരുന്നു അത്. == സെർച്ച് എഞ്ചിനുകളുടെ പ്രവർത്തനം == == സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ ഇന്ന് == ജനുവരി 2021 ലെ കണക്ക് പ്രകാരം ലോകത്തെ 91.86% നെറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്ന ആളുകളും ഇന്റർനെറ്റ് തിരയാൻ [[ഗൂഗിൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. 2.71% പേർ [[ബിംഗ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1.46% [[യാഹൂ!]] ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ 1.13% പേർ [[Baidu|ബൈഡുവും]] 0.87% പേർ [[Yandex|യാൻഡെക്സും]] 0.66% ആളുകൾ [[DuckDuckGo|ഡക്ക്ഡക്ക്ഗോയും]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="NMS">{{cite web |url=http://gs.statcounter.com/search-engine-market-share |title=Search Engine Market Share Worldwide |access-date=January 19, 2021 |website=StatCounter GlobalStats}}</ref> == അവലംബം == <references/> == പുറംകണ്ണികൾ == {{commons category|Internet search engines}} * {{Dmoz|Computers/Internet/Searching/Search_Engines/|Search Engines}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്റർനെറ്റ്]] n2vqpwuopl8z431wuxuxldz281ri338 0 117058 4632455 4632259 2026-06-23T05:03:28Z Malikaveedu 16584 4632455 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന പഞ്ചായത്ത് ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> 3vggwvazvzf5hhur1rg0o8g9aklc3fy 4632458 4632455 2026-06-23T05:13:39Z Malikaveedu 16584 4632458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന പഞ്ചായത്ത് ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക് കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == gnony3x91klj1u60kucclc9pcd2cpk1 4632459 4632458 2026-06-23T05:15:06Z Malikaveedu 16584 4632459 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക് കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 6plmysbwh9eprz9sap0ah49jm80xei2 4632477 4632459 2026-06-23T06:37:17Z Malikaveedu 16584 4632477 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക് കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == jrqa333lff0drcpd7bpx2dsbdglkm5d 4632478 4632477 2026-06-23T06:39:37Z Malikaveedu 16584 4632478 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == b0ap10n0b1vvpvtg993qj1rtwdakego 4632481 4632478 2026-06-23T06:46:18Z Malikaveedu 16584 4632481 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> ഈ പട്ടണം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിലും, സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 9sqvsh2z4ay3563o5c0y9d6xtbeak7f 4632482 4632481 2026-06-23T06:47:24Z Malikaveedu 16584 4632482 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> ഈ പട്ടണം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ [[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]]<nowiki/>പേരിലും, സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 3hiew9cewe3vioxowwkldd4sqsn89uq 4632483 4632482 2026-06-23T06:51:50Z Malikaveedu 16584 4632483 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഈ പട്ടണം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ [[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]]<nowiki/>പേരിലും, സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്. ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു വലിയ കുളത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന എണ്ണമറ്റ പടവുകളുള്ള, വാസ്തുവിദ്യാപരമായ വലിയ പടിക്കിണറിന് പേരുകേട്ടതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. സർപ്പപൂജയ്ക്ക് പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രമായ ഇവിടെ ഭക്തർ പതിവായി കോഴിമുട്ടകൾ (മുട്ട ഒപ്പിക്കൽ) അർപ്പിക്കുകയും അനുഗ്രഹം തേടുന്നതിനായി സർപ്പങ്ങൾക്കായി കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 3w7sdumpvp6a8pgc5xphmwckz2hf3pi 4632503 4632483 2026-06-23T08:50:16Z Malikaveedu 16584 4632503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} ''ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്, ദയവായി'' [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ''കാണുക.'' കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഈ പട്ടണം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ [[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]]<nowiki/>പേരിലും, സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്. ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു വലിയ കുളത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന എണ്ണമറ്റ പടവുകളുള്ള, വാസ്തുവിദ്യാപരമായ വലിയ പടിക്കിണറിന് പേരുകേട്ടതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. സർപ്പപൂജയ്ക്ക് പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രമായ ഇവിടെ ഭക്തർ പതിവായി കോഴിമുട്ടകൾ (മുട്ട ഒപ്പിക്കൽ) അർപ്പിക്കുകയും അനുഗ്രഹം തേടുന്നതിനായി സർപ്പങ്ങൾക്കായി കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 52w5nj77i5onpmvusoq8inxavn65z32 4632505 4632503 2026-06-23T08:51:19Z Malikaveedu 16584 /* ഭൂമിശാസ്ത്രം */ 4632505 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരളശ്ശേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = Peralassery town.jpg | image_alt = | image_caption = പെരളശ്ശേരി പട്ടണം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.849140|N|75.486010|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Kannur taluk|Kannur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Peralasseri Grama Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.76 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16,821 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} ''ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്, ദയവായി'' [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ''കാണുക.'' കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറുപട്ടണവും ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ആസ്ഥാനവുമാണ് '''പെരളശ്ശേരി'''. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത 38 -ൽ, കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 12 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി, അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ തീരത്താണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്ന് 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയാണ് പെരളശ്ശേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ പട്ടണത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള മറ്റു പട്ടണങ്ങളും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളും 14 കിലോമീറ്റർ (8.7 മൈൽ) ദൂരെയുള്ള തലശ്ശേരിയും 15 കിലോമീറ്റർ (9.3 മൈൽ) അകലെയുള്ള കണ്ണൂരുമാണ്. കടമ്പൂർ, വെങ്ങാട്, അഞ്ചരക്കണ്ടി, പിണറായി എന്നീ 4 പഞ്ചായത്തുകൾ ഈ പട്ടണത്തെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഈ പട്ടണം ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്രപരമായ [[പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]]<nowiki/>പേരിലും, സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ ജന്മസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്. ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു വലിയ കുളത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന എണ്ണമറ്റ പടവുകളുള്ള, വാസ്തുവിദ്യാപരമായ വലിയ പടിക്കിണറിന് പേരുകേട്ടതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. സർപ്പപൂജയ്ക്ക് പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രമായ ഇവിടെ ഭക്തർ പതിവായി കോഴിമുട്ടകൾ (മുട്ട ഒപ്പിക്കൽ) അർപ്പിക്കുകയും സർപ്പ പ്രീതിക്കായി കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == കണ്ണൂർ - കുത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാത കടന്നുപോകുന്ന ഈ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പട്ടണത്തിന് സമീപം [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയ്ക്ക്]] കുറുകെയുള്ള പെരളശ്ശേരി പാലം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചുരുക്കം ചില തൂക്കുപാലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == 33gjn6s5p3kov2lwfadaxbjvcg7b4gp 0 122071 4632452 4136906 2026-06-23T04:10:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632452 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wikileaks}} {{Infobox Website | favicon = | logo = [[പ്രമാണം:Wikileaks logo.svg|150px|alt=Graphic of hourglass, colored in blue and grey; a circular map of the western hemisphere of the world drips from the top to bottom chamber of the hourglass.]] | screenshot = | caption = | url = [http://wikileaks.ch/ www.wikileaks.ch] | commercial = | type = Document archive | owner = | author = | revenue = | launch date = December 2006 | registration = Private }} ഉറവിടങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താതെ രഹസ്യ വിവരങ്ങളും രേഖകളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന [[സ്വീഡൻ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു അന്തർദേശീയ മാധ്യമസംരംഭമാണ് '''വിക്കിലീക്സ്.'''<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/apr/07/wikileaks-collateral-murder-iraq-video |title=Grim truths of Wikileaks Iraq video |work=The Guardian |first=Douglas |last=Haddow |date=7 April 2010 |accessdate=7 April 2010 |quote=... a Sweden based non-profit website |location=London}}</ref> 2006 ൽ ആരംഭിച്ച<ref name="മാധ്യമം-671">{{cite news |title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/152|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 671|date = 2011 ജനുവരി 03|accessdate = 2013 മാർച്ച് 07|language = [[മലയാളം]]}}</ref> വിക്കിലീക്സിന്റെ വെബ്സൈറ്റ്, 'ദ സൺഷൈൻ പ്രസ്സ്' ആണ്‌ നടത്തുന്നത് . അമേരിക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രഹസ്യരേഖകളുടെ വെളിപ്പെടുത്തലിലൂടെ വിക്കിലീക്സ് ലോകവ്യാപകമായി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു<ref name="മാധ്യമം-671"/>. == ചരിത്രം == ചൈനീസ് വിമതർ, പത്രപ്രവർത്തകർ‍, ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവരും [[യു.എസ്.എ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ‍]], [[യൂറോപ്പ്]], [[തായ്‌വാൻ]], [[ആസ്ട്രേലിയ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരും ചേർന്നാണ്‌ ഈ സംരംഭം സ്ഥാപിച്ചതെന്ന് ഇവർ അവകാശപ്പെടുന്നു. ആസ്ട്രേലിയൻ പത്രപ്രവർത്തകനും ഇന്റർനെറ്റ് വിദഗ്ദ്ധനുമായ ജൂലിയൻ അസാൻ‌ജെയാണ്‌ വിക്കിലീക്സിന്റെ ഡയറക്ടർ<ref name=McGreal>McGreal, Chris. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack Wikileaks reveals video showing US air crew shooting down Iraqi civilians], ''The Guardian'', April 5, 2010.</ref>. തുടങ്ങി ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ വിക്കിലീക്സിന്റെ വിവരശേഖരം 12 ലക്ഷം കവിഞ്ഞു എന്ന് വെബ്സൈറ്റ് അവകാശപ്പെടുന്നു<ref>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2 million documents? |work=Wikileaks |accessdate=28 February 2008 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |url-status=dead }}</ref>. വിക്കിലീക്സിന് വിവരങ്ങൾ ചോർത്തിനൽകി എന്നാരോപിച്ച് അമേരിക്കൻ സൈനികനായ '''ബ്രാഡ്‌ലി മാനിങ്''' 2010 മുതൽ തടവിലാണ്<ref>{{cite news|title = ലോകക്കാഴ്ചകൾ|url = http://www.malayalamvaarika.com/2012/december/21/column1.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2012 ഡിസംബർ 21|accessdate = 2013 മാർച്ച് 04|language = [[മലയാളം]]|archive-date = 2014-04-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20140425230805/http://malayalamvaarika.com/2012/december/21/column1.pdf|url-status = dead}}</ref>. == വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ == 2010 ജൂലൈയിൽ അഫ്ഗാൻ വാർ ഡയറി എന്ന പേരിൽ അഫ്ഗാനിലെ യുദ്ധത്തെ കുറിച്ചുള്ള 90,000 ത്തിലധികം വരുന്ന രഹസ്യ വിവരങ്ങളുടെ ഒരു വൻശേഖരം വിക്കിലീക്സ് പുറത്തുവിടുകയുണ്ടായി<ref>{{cite news | title=Afghanistan war logs: the unvarnished picture | newspaper=[[guardian.co.uk]] | date=25 July 2010 | url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/jul/25/afghanistan-war-logs-guardian-editorial?intcmp=239 | accessdate=26 July 2010}}</ref>. [[പ്രമാണം:Julian Assange full.jpg|thumb|left|[[ജൂലിയൻ അസാൻ‌ജെ]], മുഖ്യപത്രാധിപർ]] 2010 നവംബർ 29 ന് പുറത്തുവിട്ട രേഖകളിൽ ഇന്ത്യയുട യു.എൻ രക്ഷാസമിതി സ്ഥിരാംഗത്വത്തിനായുള്ള ശ്രമം സംബന്ധിച്ച് അമേരിക്കയുടെ രഹസ്യനിലപാടിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നവയുമുണ്ട് . യു .എസ്സിൻറെ 2,51,287 രഹസ്യരേഖകൾ ചോർന്നുകിട്ടിയെന്നു പറയുമ്പോഴും 220 എണ്ണം മാത്രമെ വിക്കിലീക്സ് പുറത്തുവിട്ടിട്ടുള്ളൂ. ഇന്ത്യയെപ്പറ്റി 3038 രഹസ്യരേഖകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് പറയുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ രക്ഷാസമിതി സ്ഥിരാംഗത്വത്തിനായുള്ള ഓരോ നീക്കവും സ്ഥാനപതിമാർ ചോർത്തണമെന്ന് യു.എസ് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി ഹിലരി ക്ലിൻറൻ നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുള്ളതായും പുറത്തുവിട്ട രേഖകളിൽ പറയുന്നു<ref>{{cite news | title= India self-appointed frontrunner for UNSC seat, jeer US officials | newspaper=[[timesofindia.indiatimes.com]] | date=30 July 2010 | url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-self-appointed-frontrunner-for-UNSC-seat-jeer-US-officials-/articleshow/7012137.cms | accessdate=30 November 2010}}</ref>. == അവലംബം == {{reflist}} == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|WikiLeaks}} * [http://www.wikileaks.org Wikileaks home page] ([https://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks secure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901110621/http://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks |date=2010-09-01 }}) * [http://wikileaks.info/ Wikileaks Mirror page] * [http://mirror.infoboj.eu/ Wikileaks Mirror page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |date=2010-08-09 }} * {{twitter|wikileaks}} * ''Wikileaks vs. the World''. Presentation by Wikileaks representatives Julian Assange and Daniel Schmitt at the 25th [[Chaos Communication Congress]], Berlin, December 2008. [http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html online Flash video] and [http://events.ccc.de/congress/2008/wiki/Conference_Recordings#Official_Releases download in higher resolution formats] * Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133313/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2011-06-29 }}, ''[[The Times]]'' * {{cite news | url = http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes | title = A Wiki for Whistle-Blowers | first = Tracy Samantha | last = Schmidt | publisher = ''[[Time (magazine)|Time]]'' | date = 22 January 2007 | accessdate = 14 December 2007 | archive-date = 2008-01-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118084158/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes | url-status = dead }} * [http://wikileak.org/ WikiLeak.org] Independent blog "about the ethical and technical issues of the WikiLeaks.org project" * [http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=2010-12-17 }} of Julian Assange on a panel at the 2010 Logan Symposium in Investigative Reporting at the UC Berkeley Graduate School of Journalism (April 18, 2010) * [http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html "Wikileaks Fails “Due Diligence” Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213849/http://www.fas.org/blog/secrecy/2010/06/wikileaks_review.html |date=2010-12-17 }}, [[Steven Aftergood]] * [http://wsws.org/articles/2010/jun2010/pers-j14.shtml Hands off WikiLeaks!] * [http://www.democracynow.org/2010/7/26/the_new_pentagon_papers_wikileaks_releases WikiLeaks Releases 90,000+ Secret Military Documents on Afghanistan War]&nbsp;– video report by ''[[Democracy Now!]]'' * [http://hotfile.com/dl/57733000/664f6b6/200402009diarywar.html.7z.html 2004–2009 US Afghan war repports] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722085736/http://hotfile.com/dl/57733000/664f6b6/200402009diarywar.html.7z.html |date=2011-07-22 }} === അഭിമുഖങ്ങൾ === * [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }} Interview with Julian Assange, spokesperson of Wikileaks. 2010/01/04 * [http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/ Leak Proof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04 |date=2010-12-18 }} Interview with Julian Assange. 2009/03/13 * [http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html Video Interview of Julian Assange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827013033/http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html |date=2011-08-27 }} with [[TED (conference)|TED]]'s [[Chris Anderson (entrepreneur)|Chris Anderson]] ''note: includes graphic footage''. [[വർഗ്ഗം:വെബ്സൈറ്റുകൾ]] 7r6zhv3ah1i7glq9y4l45xgoegxqcgu 3 137256 4632344 4630138 2026-06-22T15:32:03Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata weekly summary #736 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632344 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::https://en.wikipedia.org/wiki/Janalynn_Castelino ഈലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക. പകുതി ചെയ്യാതെ ലേഖനം മുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:34, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] വിവർത്തനം അനുവദനീയമാണോ എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. അറിയിച്ചതിന് നന്ദി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം എനിക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാമോ? :::::::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം മികച്ചതാണ്, നിലവിലുള്ളത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അത് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് എനിക്ക് എളുപ്പമെന്ന് തോന്നുന്നു. അതൊരു നല്ല ആശയമാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:49, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::നിലവിൽ https://en.wikipedia.org/wiki/Ariana_Grande വളരെ വലിയ ലേഖനമാണ്. 413,896 bytes ഉണ്ട്. ഇതുമുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്യാമെങ്കിൽ വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. താങ്കൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിനാൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വാചകങ്ങൾ വിക്കിശാലിയിലാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:53, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്! വളരെ നീണ്ട ഒരു ലേഖനം. ഉള്ളടക്ക വിവർത്തന ഉപകരണം എവിടെ കണ്ടെത്താമെന്ന് പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:58, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::[[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] നോക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:00, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::നന്ദി. പുതിയ വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, ഞാൻ നേരത്തെ ഉണ്ടാക്കിയ നിലവിലുള്ള ഡ്രാഫ്റ്റ് ഇല്ലാതാക്കണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:03, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::അത് നോക്കാം. ശരിയാക്കാവുന്നതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:04, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരിക്കാം. നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞ വിവർത്തനം വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:12, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ശുഭദിനം! അരിയാന ഗ്രാൻഡെയ്ക്ക് വേണ്ടി നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ വിവർത്തന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ എങ്ങനെയോ അത് എനിക്ക് ഒരു വിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല, കാരണം ലേഖനം ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്. ::::::::::::::ഗായിക സെലിൻ ഡിയോണിന്റെ പേജിനും ഇത് ബാധകമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 07:08, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::പുതിയ വിവർത്തനത്തിന് ശ്രമിച്ചാൽ സാധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:21, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::സംവാദത്തിൽ പോലും യാന്ത്രികതയാണല്ലോ. മലയാളി അല്ലേ [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]]?. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:23, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. ഇത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും, പക്ഷേ എന്റെ ഒഴിവുസമയത്ത് ഞാൻ ശ്രമിക്കാം. മറുപടിക്കും സഹായത്തിനും നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:02, 21 മേയ് 2026 (UTC) :::::::::::::::::അതായത് ലേഖനം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പുതിയ വിവർത്തനം തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ആ ടൂളിൽ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ശ്രമിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:29, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::::ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:33, 21 മേയ് 2026 (UTC) ::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ഞാൻ അഭിമാനിയായ ഒരു മലയാളിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:07, 21 മേയ് 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #733 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00] [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data''] * Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]] ''' Tool of the week ''' * [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Starting May 28, 2026, the <code>Special:EntityData</code> page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g <code>.php</code> URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: <code>Q42.json</code>). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (<nowiki>image of a name-plate or similar identifying plate of the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (<nowiki>photographer</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)] ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans ** We are improving how error messages are shown * Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ഈ താരകം 2010 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് താങ്കൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾക്ക്. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 20:05, 25 മേയ് 2026 (UTC) |} == Wikidata weekly summary #734 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:''' ** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_"*estauxunidense"_with_"d'Estaos_Xuníos"|Project Chat]], replace "''estauxunidense''" in Asturian descriptions with "''d'Estaos Xuníos''". Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&diff=prev&oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&diff=prev&oldid=2496674345 here]. ** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm. ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike. ** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans. ** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details. ** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr ** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos. ** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar. * Papers: ** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026). ** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs ** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that. ** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo * Presentations: ** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video]) ** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' ("Maxx", about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created. * Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs & Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: ** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) ** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: ** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (<nowiki>qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories</nowiki>) ** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize] ** * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka <small>''(Q854)''</small>]]. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it? * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]] ''' Development ''' * Mobile editing of statements: ** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]]) ** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]]) ** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]]) ** We addressed issues found in testing * Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item * GraphQL: ** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]]) ** We are improving the documentation. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> what the hell are you doing.. [[ഉപയോക്താവ്:Manjushpiyush|Manjushpiyush]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manjushpiyush|സംവാദം]]) 19:12, 3 ജൂൺ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #735 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links. ** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English) ** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians. ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration. ** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad]. * Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations. ** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &lt;P812: academic major&gt; Property] by rtnf. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan. * Papers: ** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics. ** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725 Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026) ** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026). ** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026) * Videos: ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events. ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk. ''' Tool of the week ''' * [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles] * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes:: **[[:d:Property:P14511|trailer of]] (<nowiki>works that this trailer video represents</nowiki>) **[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld & Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (<nowiki>ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (<nowiki>the operational status of something like ship or building</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]]) ** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]]) * Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero <small>''(Q139959656)''</small>]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] - for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. ** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to "fan" in English ''' Development ''' * The team was involved in workshops last week so there are no updates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...<small>(click UTC for your local timezone)</small> *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC] ** Click here -> [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] <- for access links to the event. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: **[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata. ** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN. * Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland. ** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata. ** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons. ''' Tool of the week ''' * [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors. * [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (<nowiki>in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification</nowiki>) **[[:d:Property:P14519|body modification]] (<nowiki>deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (<nowiki>Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (<nowiki>Taxon footprint</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (<nowiki>Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (<nowiki>link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (<nowiki>dual notion in category theory</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (<nowiki>Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (<nowiki>Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * WikiProject Highlights: ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&user=&page=&excludetempacct=1&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=thanks&wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha <--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar ''' Development ''' * Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details]) * GraphQL: ** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]]) ** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]]) * MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]]) * Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects. ** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist. * Mobile editing of statements: ** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]]) ** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]]) ** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions. ** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan. ** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]] - don't forget to submit your Wikidata-sessions. ** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers. ** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium. * Papers: ** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by F. Bailo, E. Booth, and J. Williams ** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026). ** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands] ** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0 EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata] ** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR. ''' Tool of the week ''' * [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used] * As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement]) * A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Property:P14539|perfumer]] (<nowiki>person who created a perfume</nowiki>) **[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (<nowiki>dual of the concept in category theory</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft ''' Development ''' * We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]]) * We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]). * We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]). * We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]). * We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]). * We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]). * We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]). [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> nfhv4uudwvy4aybi1ocg0txstamypqb 0 141519 4632438 4617090 2026-06-23T02:30:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person | birth_date = {{birth date and age|1955|3|7}} | name = വലീദ് ബിൻ തലാൽ | image = Al Waleed bin Talal 2015.jpg | caption = | birth_place = [[ജിദ്ദ]], [[സൗദി അറേബ്യ]] | occupation = [[വ്യവസായ സംഘാടകൻ]]/ [[നിക്ഷേപകൻ]] [[കിംഗ്ഡം ഹോൾഡിംഗ് കമ്പനിയുടെ]] ചെയർമാനും സിഇഒയും | networth = $19,400 കോടി (2010) | spouse = {{plainlist| *{{marriage|[[ദലാൽ ബിൻത് സൗദ് അൽ സൗദ്]]|1976|1994|end=div}} *{{marriage|ഇമാൻ അൽ സുദൈരി|1996|1997|end=div}} *{{marriage|ഖോലൂദ് അൽ അനാസി|1999|2004|end=div}} *{{marriage|[[അമീറ അൽ-തവീൽ]]|2008|2013|end=div}}}} | children = പ്രിൻസ് ഖാലിദ്<br>പ്രിൻസസ് റീം<br> | mother = മോണ എൽ സോൾ | father = [[തലാൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ്]] | alma_mater = മെലെനോ കോളേജ് (സയൻസ് ബിരുദം)<br>സൈറാക്യൂസ് സർവ്വകലാശാല(M.SocSc)<br>എക്സീറ്റർ സർവ്വകലാശാല (ഹോണററി ഡോക്ടറേറ്റ്) | footnotes = }} '''വലീദ് ബിൻ തലാൽ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''പ്രിൻസ് അൽവലീദ് ബിൻ തലാൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അൽസഊദ്''' (അറബിക്: الوليد بن طلال بن عبد العزيز آل سعود‎; ജനനം 7 [[മാർച്ച്]] 1955) [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി]] രാജകുടുംബാംഗവും സൗദി അറേബ്യൻ കോടീശ്വരനും വ്യവസായിയും നിക്ഷേപകനും സൗദി രാജാവായിരുന്ന [[അബ്ദുള്ള രാജാവ്|അബ്ദുള്ളയുടെ]] സഹോദര പുത്രനുമാണ്. സൗദി അറേബ്യയിലെ ആദ്യ രാജാവായിരുന്ന [[ഇബ്ൻ സൗദ്|അബ്ദുൽ അസീസിന്റെയും]] ലെബനന്റെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന റിയാദ് അൽ സോളിന്റെയും ചെറുമകനാണ് അൽ വലീദ്. പ്രമുഖ വ്യവസായ സംഘാടകനും നിക്ഷേപകനും ആയ ഇദ്ദേഹം ഫോബ്സ് മാസികയുടെ 2010 മാർച്ചിലെ കണക്കുപ്രകാരം ലോകത്തെ 19-ാമത് സമ്പന്നനാണ്. 2008-ൽ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള നൂറു പേരുടെ വാർഷിക പട്ടികയായ ടൈം മാസികയുടെ ''ടൈം 100''-ൽ അദ്ദേഹത്തെ പട്ടികപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[ഓഹരി വിപണി|ഓഹരി വിപണിയിലെ]] പ്രാഗല്ഭ്യത്തെ അഭിനന്ദിച്ചുകൊണ്ട് ടൈം മാസിക വലീദിനെ [[അറേബ്യ|അറേബ്യയിലെ]] [[വാറൻ ബുഫറ്റ്]] എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref name="alwaleed.com.sa">{{cite web|url=http://www.alwaleed.com.sa/|title=Alwaleed bin Talal bin Abdulaziz Al Saud|access-date=24 May 2014|publisher=Alwaleed bin Talal bin Abdulaziz Al Saud|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506232216/http://www.alwaleed.com.sa/|archive-date=6 May 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="Buffett of Arabia? Well, Maybe">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1999/03/28/business/buffett-of-arabia-well-maybe.html|title=Buffett of Arabia? Well, Maybe|access-date=24 May 2017|last1=Jehl|first1=Douglas|date=28 March 1999|website=The New York Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307090721/http://www.nytimes.com/1999/03/28/business/buffett-of-arabia-well-maybe.html|archive-date=7 March 2017|url-status=live}}</ref> മെലെനോ കോളേജിൽ നിന്നും ബിരുദം സമ്പാദിച്ചതിനു ശേഷം 1979-ൽ ആണ് വലീദ് തന്റെ ബിസിനസ് ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. തൊണ്ണൂറുകളിൽ [[സിറ്റി ഗ്രൂപ്പ്|സിറ്റി ഗ്രൂപ്പിന്റെ]] ഓഹരികൾ വൻതോതിൽ സ്വന്തമാക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബിസിനസ് ജീവിതത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായി. അതുപോലെ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് എ.ഒ.എൽ, [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|ആപ്പിൾ]], എം.സി.ഐ, ന്യൂസ് കോർപ്പറേഷൻ (ലി) തുടങ്ങി അനവധി സാങ്കേതികവിദ്യ, മാധ്യമ രംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കമ്പനികളിൽ നിക്ഷേപമുണ്ട്. റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് രംഗത്ത് ഫോർ സീസൺ ഹോട്ടൽ, ന്യൂയോർക്കിലെ പ്ലാസാ ഹോട്ടൽ, ലണ്ടനിലെ സാവോയ്, മോണ്ടി കാർലോ ഗ്രാന്റ് ഹോട്ടൽ എന്നിവകളിലും പാരീസിലെ [[ഡിസ്നി]] ലാന്റിലും ഉള്ള നിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രധാനങ്ങളാണ്..<ref>{{cite news|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1883644_1883653_1884601,00.html|title=The 2009 TIME 100 Finalists|newspaper=[[Time (magazine)|Time]]|date=19 March 2009|access-date=12 July 2016|via=content.time.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011074935/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1883644_1883653_1884601,00.html|archive-date=11 October 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.vanityfair.com/news/2013/03/myth-prince-alwaleed-bin-talal-saudi|title=The Creation Myth of Prince Alwaleed bin Talal, Saudi Arabia's Billionaire Investor|author=William D. Cohan|newspaper=Vanity Fair|access-date=12 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160712133148/http://www.vanityfair.com/news/2013/03/myth-prince-alwaleed-bin-talal-saudi|archive-date=12 July 2016|url-status=live}}</ref> സൗദി കമ്പനിയായ കിംഗ്ഡം ഹോൾഡിംഗ് കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകനും, ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും (സിഇഒ) 95 ശതമാനം ഓഹരി ഉടമയുമാണ് അൽ വലീദ്.<ref name="MW01">Knickmeyer, Ellen, [http://www.marketwatch.com/story/saudi-prince-invests-300m-for-3-stake-in-twitter-2011-12-19 "Saudi prince invests $300M for 3% stake in Twitter"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107231521/http://www.marketwatch.com/story/saudi-prince-invests-300m-for-3-stake-in-twitter-2011-12-19|date=7 January 2012}}, ''Zawya Dow Jones'' via affiliate ''[[Market Watch]]'', 19 December 2011. Retrieved 19 December 2011</ref><ref>{{cite web|url=http://www.alwaleed.com.sa/about/|title=Alwaleed About|access-date=24 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503200652/http://www.alwaleed.com.sa/about/|archive-date=3 May 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> 2013 ൽ, കമ്പനിയുടെ വിപണി മൂലധനം 18 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/companies/kingdom-holding/|title=Kingdom Holding on the Forbes Global 2000 List|access-date=12 July 2016|website=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524152105/http://www.forbes.com/companies/kingdom-holding/|archive-date=24 May 2016|url-status=live}}</ref> 2017 നവംബറിൽ, 39.8 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ആസ്തിയുണ്ടായിരുന്ന അൽ വലീദിനെ ഫോർബ്സ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ധനികരായ ഏഴാമത്തെ വ്യക്തിയായി പട്ടികപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/prince-alwaleed-bin-talal-alsaud/list=billionaires/|title=The World's Billionaires|access-date=2 March 2016|work=Forbes}}{{dead link|date=January 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/igorbosilkovski/2017/11/06/saudi-prince-alwaleed-bin-talals-net-worth-takes-a-hit-after-news-of-his-arrest/#b392adb25ff4|title=Saudi Billionaire Alwaleed bin Talal's Net Worth Takes A Hit After News of His Arrest|access-date=7 November 2017|work=Forbes|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107000507/https://www.forbes.com/sites/igorbosilkovski/2017/11/06/saudi-prince-alwaleed-bin-talals-net-worth-takes-a-hit-after-news-of-his-arrest/#b392adb25ff4|archive-date=7 November 2017|url-status=live}}</ref> ജീവകാരുണ്യ ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിനുള്ള താല്പര്യം എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്. [[പലസ്തീൻ (രാജ്യം)|പലസ്തീനിലെ]] [[വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്|വെസ്റ്റ്ബാങ്കിൽ]] ഇസ്രായേൽ ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന് കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ബന്ധുക്കളെ സഹായിക്കാനും, സുനാമി ദുരിതാശ്വാസത്തിനും വലിയ സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 9/11 ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന് ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി അദ്ദേഹം നൽകിയ ഒരു കോടി അമേരിക്കൻ ഡോളർ ന്യൂയോർക്ക് മേയറായിരുന്ന റൂഡി ഗൈലാനി സ്വീകരിക്കാതിരുന്നത് ഏറെ വാർത്താ പ്രാധാന്യം നേടിയിരുന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിൽ]] അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള മുഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാന്റെ ഒരു ശുദ്ധീകരണ നടപടിയുടെ ഭാഗമായി 2017 നവംബർ 4 ന് അൽ വലീദും മറ്റ് പ്രമുഖ സൗദികളും (സഹ ശതകോടീശ്വരന്മാരായ വലീദ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം അൽ ഇബ്രാഹിം, സാലിഹ് അബ്ദുല്ല കമൽ എന്നിവരുൾപ്പെടെ) സൗദി അറേബ്യയിൽ അറസ്റ്റിലായി.<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/11/04/world/middleeast/saudi-arabia-waleed-bin-talal.html|title=Saudi Arabia Arrests 11 Princes, Including Billionaire Alwaleed bin Talal|access-date=8 November 2017|last=Kirkpatrick|first=David D.|date=4 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108003504/https://www.nytimes.com/2017/11/04/world/middleeast/saudi-arabia-waleed-bin-talal.html|archive-date=8 November 2017|newspaper=The New York Times|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dailysabah.com/mideast/2017/11/05/alwaleed-bin-talal-two-other-billionaires-tycoons-among-saudi-arrests|title=Alwaleed bin Talal, two other billionaires tycoons among Saudi arrests|newspaper=Daily Sabah|date=5 November 2017|access-date=5 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105032442/https://www.dailysabah.com/mideast/2017/11/05/alwaleed-bin-talal-two-other-billionaires-tycoons-among-saudi-arrests|archive-date=5 November 2017|url-status=live|last1=Agencies|first1=Daily Sabah With}}</ref> കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ, കൈക്കൂലി വാങ്ങൽ, ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങളാണ് അൽ വലീദിനെതിരെ ചുമത്തപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-arrests/saudi-billionaire-prince-alwaleed-former-ministers-detained-in-corruption-probe-idUSKBN1D506P|title=Future Saudi king tightens grip on power with arrests including Prince Alwaleed|access-date=6 November 2017|date=6 November 2017|work=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20171106184101/https://www.reuters.com/article/us-saudi-arrests/saudi-billionaire-prince-alwaleed-former-ministers-detained-in-corruption-probe-idUSKBN1D506P|archive-date=6 November 2017|url-status=live}}</ref> അറസ്റ്റിലായവരിൽ ചിലർ റിയാദിലെ റിറ്റ്സ്-കാൾട്ടൺ ആഡംബര ഹോട്ടലിലായിരുന്നു പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/prince-alwaleed-bin-talal-billionaire-investor-is-released-from-custody-in-saudi-arabia-relative-says/2018/01/27/8083a212-035a-11e8-93f5-53a3a47824e8_story.html ''Prince Alwaleed bin Talal, billionaire investor, is released from custody in Saudi Arabia, relative says''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127150226/https://www.washingtonpost.com/world/prince-alwaleed-bin-talal-billionaire-investor-is-released-from-custody-in-saudi-arabia-relative-says/2018/01/27/8083a212-035a-11e8-93f5-53a3a47824e8_story.html|date=27 January 2018}}</ref> മൂന്ന് മാസത്തോളം തടങ്കലിൽ കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം, ഒരു രഹസ്യാത്മ സാമ്പത്തിക ഒത്തുതീർപ്പിനെ തുടർന്ന്, 2018 ജനുവരി 27 ന് അൽ വലീദ് തടങ്കലിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.<ref name="ReleaseAFP">{{cite web|url=https://www.afp.com/en/news/205/saudi-billionaire-prince-Al Waleed-freed-after-settlement-doc-y10ws2|title=Saudi billionaire Prince Al Waleed freed after 'settlement'|access-date=27 January 2018|date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128074627/https://www.afp.com/en/news/205/saudi-billionaire-prince-Al|archive-date=28 January 2018|quote=The prince was released following an undisclosed financial agreement with the government, similar to deals that authorities struck with most other detainees in exchange for their freedom.|agency=Agence France-Presse|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="HubbardTalalReleased">Ben Hubbard, [https://www.nytimes.com/2018/01/27/world/middleeast/saudi-arabia-alwaleed-bin-talal.html Billionaire Saudi Prince, Alwaleed bin Talal, Is Freed From Detention] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127200707/https://www.nytimes.com/2018/01/27/world/middleeast/saudi-arabia-alwaleed-bin-talal.html|date=27 January 2018}}, ''[[The New York Times]]'' (27 January 2017).</ref> നിലവിലെ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവം മൂലം 2018 മാർച്ചിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശതകോടീശ്വരന്മാരുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒഴിവാക്കി.<ref>{{cite news|last1=Dolan|first1=Kerry|title=Why No Saudi Arabians Made The Forbes Billionaires List This Year|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2018/03/06/no-saudi-arabian-billionaires-forbes-list-2018-alwaleed-alamoudi/|access-date=6 March 2018|work=Forbes|date=6 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306150806/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2018/03/06/no-saudi-arabian-billionaires-forbes-list-2018-alwaleed-alamoudi/|archive-date=6 March 2018|url-status=live}}</ref> ഗൾഫ് ബിസിനസ് മാഗസിൻ 2013 മുതൽ 2021 വരെയുള്ള 'ഏറ്റവും ശക്തരായ 100 അറബികളുടെ' പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite news|url=https://gulfbusiness.com/lists/top-100-arab-power-list-2013/|title=Top 100 Powerful Arabs 2013|date=|magazine=[[Gulf Business]]|access-date=2021-08-16|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://gulfbusiness.com/lists/100-powerful-arabs-2017/|title=Top 100 Powerful Arabs 2017|date=|work=Gulf Business|access-date=2021-08-16|language=en|archive-date=2020-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025172833/https://gulfbusiness.com/lists/100-powerful-arabs-2017/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://gulfbusiness.com/top-100-most-powerful-arabs-2021/|title=Top 100 most powerful Arabs 2021|date=|work=Gulf Business|access-date=2021-08-16|language=en|archive-date=2021-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814073136/https://gulfbusiness.com/top-100-most-powerful-arabs-2021/|url-status=dead}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == 1955 മാർച്ച് 7 ന്<ref>{{cite news|last=Gornail|first=Jonathan|title=Newsmaker: Prince Al Waleed bin Talal bin Abdulaziz Al Saud|url=http://www.thenational.ae/lifestyle/newsmaker-prince-Al|access-date=18 July 2013|newspaper=The National|date=8 March 2013}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{Cite book |author=Sherifa Zuhur |author-link=Sherifa Zuhur |url=https://books.google.com/books?id=5Ww68vqzQhoC&pg=PA97 |title=Saudi Arabia |date=31 October 2011 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-59884-571-6 |page=97}}</ref> ജിദ്ദയിൽ [[ഇബ്ൻ സൗദ്|അബ്ദുൽ അസീ]][[ഇബ്ൻ സൗദ്|സ്]] രാജാവിന്റെ മകൻ തലാൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് രാജകുമാരന്റേയും മോണ എൽ സോളിന്റെയും മകനായി അൽ വലീദ് ബിൻ തലാൽ ജനിച്ചു.<ref name="Fandy2007">{{cite book |author=Mamoun Fandy |url=https://books.google.com/books?id=5QfURgCJmekC&pg=PP7 |title=(Un)civil War of Words: Media and Politics in the Arab World |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2007 |isbn=978-0-275-99393-1 |page=43}}</ref><ref>{{cite news|last=Moubayed|first=Sami|title=Lebanon cabinet: A tightrope act|url=http://www.lebanonwire.com/1102MLN/11020107GN.asp|access-date=7 April 2013|work=Lebanon Wire|date=1 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323172008/http://lebanonwire.com/1102MLN/11020107GN.asp|archive-date=23 March 2013}}</ref> 1960 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ ധനകാര്യ മന്ത്രിയായിരുന്ന<ref>{{cite journal |author=Yitzhak Oron, Ed. |year=1961 |title=The Saudi Arabian Kingdom |url=https://books.google.com/books?id=vzZ71Eh5QvMC&pg=PA419 |journal=Middle East Record |volume=2 |pages=417–431 (419)}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്, രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കുവേണ്ടി വാദിച്ചതിന്റെ പേരിൽ നാടുകടത്തപ്പെട്ടു.<ref name="ForbesMar05">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|author=Dolan, Kerry A.|title=Prince Alwaleed and the Curious Case of Kingdom Holding Stock|newspaper=[[Forbes]]|location=New York|date=5 March 2013|access-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729090054/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|archive-date=29 July 2017|url-status=live}}</ref> അൽ വലീദിന്റെ പിതൃ മുത്തശ്ശന്മാർ രാജാവ് അബ്ദുൽ അസീസും മുനൈയിറും ആയിരുന്നു. അർമേനിയക്കാരിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തശ്ശിയെ 1921 ൽ ഉനൈസയുടെ അമീറാണ് അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിന് സമ്മാനിച്ചത്. അവർക്ക് അക്കാലത്ത് 12 വയസ്സും അബ്ദുൽ അസീസിനു 45 വയസ്സും ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/front/DC19Aa02.html|title=Asia Times Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20020808190122/http://www.atimes.com/front/DC19Aa02.html|archive-date=8 August 2002|url-status=unfit}}</ref> ലെബനനിലെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രി റിയാദ് അൽ സോളും സിറിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി സാദല്ല അൽ-ജാബിരിയുടെ സഹോദരി ഫൈസ അൽ ജാബിരിയും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃ മുത്തശ്ശിമാർ.<ref>[http://ufdc.ufl.edu/AA00011655/00001 ''The Middle East enters the twenty-first century''], By Robert Owen Freedman, Baltimore University 2002, page 218.</ref> ഏഴ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അൽ വലീദിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ വേർപിരിഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം അമ്മയോടൊപ്പം ലെബനനിൽ താമസിച്ചു.<ref name="ForbesMar052">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|author=Dolan, Kerry A.|title=Prince Alwaleed and the Curious Case of Kingdom Holding Stock|newspaper=[[Forbes]]|location=New York|date=5 March 2013|access-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729090054/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|archive-date=29 July 2017|url-status=live}}</ref> ആദ്യം അദ്ദേഹം ബെയ്റൂട്ടിലെ പൈൻവുഡ് കോളേജിൽ പഠനത്തിന് ചേർന്നു. കുട്ടിയായിരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം വീട്ടിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുകയും, പൂട്ടിയിട്ട കാറുകളിൽ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പിന്നീട് റിയാദിലെ കിംഗ് അബ്ദുൽ അസീസ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ചേർന്നു.<ref name="ForbesMar053">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|author=Dolan, Kerry A.|title=Prince Alwaleed and the Curious Case of Kingdom Holding Stock|newspaper=[[Forbes]]|location=New York|date=5 March 2013|access-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729090054/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/03/05/prince-alwaleed-and-the-curious-case-of-kingdom-holding-stock/|archive-date=29 July 2017|url-status=live}}</ref>{{rp|26}} 1974-ൽ ലെബനനിലേക്ക് മടങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ചൗയിഫത്ത് സ്കൂളിലും തുടർന്ന് മാനർ സ്കൂളിലും പഠിച്ചു. 1979-ൽ<ref name="sfg2">{{cite news|author=Nanette Asimov|title=Tiny Menlo College is like home for Saudi elite|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/Tiny-Menlo-College-is-like-home-for-Saudi-elite-6259396.php|access-date=9 August 2020|work=SfGate|date=12 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=Peel|first=Michael|title=Prince Alwaleed, singular Saudi scion|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/3888bf8c-869c-11e2-b907-00144feabdc0.html#axzz2PKZYhbW4|access-date=2 April 2013|newspaper=Financial Times|date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314195018/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/3888bf8c-869c-11e2-b907-00144feabdc0.html#axzz2PKZYhbW4|archive-date=14 March 2013|url-status=live}}</ref> [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] മെൻലോ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം രണ്ടര വർഷം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം 1985-ൽ,<ref name="maxwell">{{cite news|last1=Rose|first1=Kennedy|title=Saudi prince who serves on Maxwell board arrested on charges related to corruption|url=http://dailyorange.com/2017/11/saudi-prince-who-serves-on-maxwell-board-arrested-on-charges-related-to-corruption/|access-date=31 January 2021|work=[[The Daily Orange]]|date=5 November 2017}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/profile/prince-alwaleed-bin-talal-alsaud|title=Prince Alwaleed bin Talal Al Saud|work=Forbes|date=March 2011|access-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721004014/http://www.forbes.com/profile/prince-alwaleed-bin-talal-alsaud|archive-date=21 July 2011|url-status=live}}</ref> സിറാക്കൂസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ മാക്സ്വെൽ സ്കൂൾ ഓഫ് സിറ്റിസൺഷിപ്പ് ആൻഡ് പബ്ലിക് അഫയേഴ്സിൽ നിന്ന് സോഷ്യൽ സയൻസിൽ ഓണേഴ്സ് ബിരുദം പതിനൊന്ന് മാസത്തിനുള്ളിൽ പൂർത്തിയാക്കി. == അവലംബം == # http://www.forbes.com/profile/prince-alwaleed-bin-talal-alsaud Forbes topic page on Prince Alwaleed] Retrieved March 2010 # "Your chance to quiz Prince Alwaleed". Arabian Business. http://www.arabianbusiness.com/?option=com_content&view=article&id=10878:your-chance-to-quiz-prince-alwaleed&Itemid=1. # "'The mystery of the world’s second-richest businessman'". The Economist. 1999-02-25. http://www.economist.com/displayStory.cfm?Story_ID=187913&source=login_payBarrier. # http://www.zawya.com/middle-east/business-development/+(2009-06-30).&#32;"Kingdom{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Holding Company (KHC) - Saudi Arabia - Leisure and Tourism". Zawya.com. http://www.zawya.com/cm/profile.cfm/cid120673. Retrieved 2010-03-08. # Disneyland Resort Paris, Annual review 2007, p.&nbsp;53 # Scott Macleod (1997-12-01). "Prince Alwaleed: The Prince and the Portfolio". Time. https://web.archive.org/web/20130717030448/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,987451,00.html. Retrieved 2010-08-24. # a b Gustin, Sam, "News Corp., the Saudi Prince and the 'Ground Zero Mosque'", Daily Finance (AOL), 08/16/10 1:40 PM via Frank Rich, "How Fox Betrayed Petraeus",The New York Times, August 21, 2010 (August 22, 2010 p. WK8 NY ed.). Retrieved 2010-08-22. # "CNN.com - Giuliani rejects $10 million from Saudi prince - October 12, 2001". Edition.cnn.com. 2001-10-12. http://edition.cnn.com/2001/US/10/11/rec.giuliani.prince {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110118071901/http://edition.cnn.com/2001/US/10/11/rec.giuliani.prince/ |date=2011-01-18 }}. Retrieved 2010-03-08. # "Saudi telethon raises $77 million". CNN. 2005-01-07. http://edition.cnn.com/2005/WORLD/asiapcf/01/06/saudi.telethon/index.html. Retrieved 2010-04-23. # ^ "CNN.com - Saudi telethon raises $77 million - Jan 6, 2005". Edition.cnn.com. 2005-01-07. http://edition.cnn.com/2005/WORLD/asiapcf/01/06/saudi.telethon/index.html. Retrieved 2010-03-08. # Islamicstudies.harvard.edu # Prince Al-Waleed's yacht # Agent4Stars.com - Project New Kingdom 5KR # Airbus and Boeing win giant order BBC news - 12 November 2007 # "Airbus A380 gets first VIP client". Flight Global.com. 12 November 2007. http://www.flightglobal.com/articles/2007/11/12/219458/picture-at-dubai-2007-airbus-a380-gets-first-vip-client.html. # Airbus and Boeing win giant order BBC news - 02 November 2010 # The Economist : "The mystery of the world’s second-richest businessman" (Economist subscribers only) # "Prince Alwaleed tops first Saudi Rich List". Arabian Business. 2009-08-30. http://www.arabianbusiness.com/566223-prince-alwaleed-tops-first-saudi-rich-list. Retrieved 2009-08-30. # a b "Rich List 2009". ArabianBusiness.com. http://www.arabianbusiness.com/richlist/profile/853?clr=. Retrieved 2010-03-08. [dead link] # July 06, 2008 (2008-07-06). "Prince Al-Walid bin Talal palace قصر الوليد بن طلال". YouTube. http://www.youtube.com/watch?v=mgjwYvSDOM0. Retrieved 2010-03-08. # "Prince Alwaleed: The Prince And The Portfolio". Time. 1997-12-01. https://web.archive.org/web/20130520111033/http://www.time.com/time/magazine/article/1,9171,987451-5,00.html. Retrieved 2010-04-23. # "Kingdom Oasis". Virtual Globetrotting. 2009-01-05. http://virtualglobetrotting.com/map/kingdom-oasis/. Retrieved 2010-03-08. [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 7qdmdnz6mf86qj19fjrdij9dlalua44 0 149010 4632339 4116142 2026-06-22T15:06:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632339 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rathinirvedam}} {{വിവക്ഷ|രതിനിർവ്വേദം}} {{Infobox_Film | name = രതിനിർവേദം| image = Rathi Nirvedam.jpg| writer = [[പി. പത്മരാജൻ]]| based on = {{based on|[രതിനിർവ്വേദം (നോവൽ)|രതിനിർവ്വേദം]]-പി. പത്മരാജൻ]]}}| starring = [[ജയഭാരതി]]<br> [[കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ]]<br> [[എം.ജി. സോമൻ]]<br/> [[അടൂർ ഭാസി]]<br> [[ബഹദൂർ]]<br> മാസ്റ്റർ മനോഹർ<br> [[കവിയൂർ പൊന്നമ്മ]]<br> [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]]<br> മീര<br>ടി.ആർ. ഓമന| director = [[ഭരതൻ]]| producer = [[ഹരി പോത്തൻ]]| distributor = സുപ്രിയ| released = 1978| runtime = 124 മിനിറ്റ്| language = മലയാളം| country = ഇന്ത്യ| music = [[ദേവരാജൻ]]<ref>{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008092851560300.htm&date=2008/09/28/&prd=th& |title=Show evokes the everlasting appeal of Devarajan’s songs |publisher=[[The Hindu]] |accessdate=2008-9-28 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | cinematography = [[രാമചന്ദ്രബാബു]]| editing = [[കെ. നാരായണൻ]]| awards = | budget = | }} 1978 - ൽ [[ഭരതൻ|ഭരതന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് '''രതിനിർവേദം''' [[പത്മരാജൻ|പത്മരാജനാണ്]] ഈ ചിത്രത്തിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. പത്മരാജന്റെ തന്നെ [[രതിനിർവ്വേദം (നോവൽ)|രതിനിർവ്വേദം]] എന്ന നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്ക്കാരമാണ് ഈ ചിത്രം. [[ജയഭാരതി]] കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചത്. [[നെല്ലിയാമ്പതി|നെല്ലിയാമ്പതിയിലായിരുന്നു]] പ്രധാനമായും ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയാക്കിയത്.<ref>{{cite web|title=രതിനിർവേദം (1978)|url= http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=817|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-07-04|}}</ref> ==താരനിര<ref>{{cite web|title= രതിനിർവേദം(1978)|url= https://www.m3db.com/film/1888|publisher=www.m3db.com|accessdate=2023-02-21|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[ജയഭാരതി ]] ||രതിചേച്ചി |- |2||[[കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ]] ||പപ്പു |- |3||[[എം ജി സോമൻ]] ||കൃഷ്ണൻ നായർ |- |4||[[കവിയൂർ പൊന്നമ്മ]] ||സരസ്വതി |- |5||[[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]] ||ഭാരതി |- |6||[[അടൂർ ഭാസി ]] || |- |7||[[ബഹദൂർ]] ||കൊച്ചമ്മിണി |- |8||[[സുമതി (ചലച്ചിത്ര നടി)|സുമതി]] ||ശാന്തി |- |9||[[ടി.ആർ. ഓമന]] || |- |10||[[മീന (നടി)|മീന]] ||നാരായണിയമ്മ |- |11||[[മനോഹർ]] || |} ==പാട്ടരങ്ങ്<ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?318|title=രതിനിർവേദം (1978)|accessdate=2018-08-04 |publisher=malayalasangeetham.info|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006081653/http://malayalasangeetham.info/m.php?4002|archivedate=6 October 2018|df=dmy-all}}</ref>== ഗാനങ്ങൾ :[[കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ|കാവാലം]]<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008092851560300.htm&date=2008/09/28/&prd=th&|title=Show evokes the everlasting appeal of Devarajan's songs|publisher=[[The Hindu]]|date=28 September 2008|accessdate=17 June 2011}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br> ഈണം : [[ജി. ദേവരാജൻ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' ||'''രാഗം''' |- | 1 || കാലം കുഞ്ഞുമനസ്സിൽ || [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]],[[കാർത്തികേയൻ (ഗായകൻ)|കാർത്തികേയൻ]] || |- | 2 ||മൗനം തളരും || [[കെ ജെ യേശുദാസ്]], || |- | 3 ||ശ്യാമനന്ദന വനിയിൽനിന്നും|| [[പി. മാധുരി]], || |- | 4 || തിരുതിരുമാരൻ|| [[കെ ജെ യേശുദാസ്]], ||[[ഖരഹരപ്രിയ]] |} ==വിശകലനം== യുവമനസ്സിന്റെ വിഹ്വലതകളാണ് എന്നും പത്മരാജന്റെ ഇഷ്ടവിഷയം. അത്തരം ഒരു വിഷയം തന്നെ ഇവിടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പക്വതയെത്താത്ത കൗമര ക്കാരൻ്റെ കാമചിന്തകൾ അയൽകാരിയിൽ ആരോപിക്കുമ്പോഴുള്ള വൈചിത്ര്യങ്ങൾ ഭംഗിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കൃഷ്ണ ചന്ദ്രനും ജയഭാരതിയും തങ്ങളുടെ വേഷങ്ങൾ ഭംഗിയാക്കി. ==വിമർശനങ്ങൾ== ''രതിനിർവ്വേദം'' ഇന്ത്യൻ സിനിമാചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലാണ് . <ref>{{cite news|url=http://www.rathinirvedam.com/|title=''Rathinirvedam''|date=|publisher=Rathinirvedam.com|accessdate=19 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110222193612/http://www.rathinirvedam.com/|archivedate=22 February 2011|df=dmy-all}}</ref> ജയഭാരതി ഈ ചിത്രത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്ത പ്രമേയവും രീതിയും ഒരുപാട് ചർച്ചകൾക്ക് വിധേയമായി . അല്പ വസ്ത്രം മാത്രമുടുത്ത് തൻ്റെ മേനിയഴക് കാണിക്കുന്ന രംഗങ്ങൾ ജയഭാരതി അഭിനയിച്ചു.മലയാള സിനിമ നീലച്ചിത്രമായി അധപതിക്കുന്നു എന്ന് വരെ വിമർശനമുണ്ടായി. എന്നാൽ രതിനിർവ്വേദം കേരളത്തിലെ ഒരു ബോക്സോഫീസ് ഹിറ്റ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/can-rathinirvedam-remake-recreate-waves-823|title=Can ''Rathinirvedam'' remake recreate waves?|date=16 June 2011|publisher=''[[Deccan Chronicle]]''|location=Kochi, India|accessdate=19 June 2011|archive-date=2011-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619004805/http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/can-rathinirvedam-remake-recreate-waves-823|url-status=dead}}</ref> .<ref>K. N. Shajikumar. (5 April 2010). [http://janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=6562 "മനസ്സിന്റെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021215145/http://janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=6562 |date=2013-10-21 }}. ''Janayugam''. Retrieved 1 May 2011.</ref> ==പുനർനിർമ്മാണം== {{Main|രതിനിർവ്വേദം (2011-ലെ ചലച്ചിത്രം)|രതിനിർവ്വേദം }} 2011ൽ ശ്വേതാ മേനോൻ രതിചേച്ചിയായിക്കൊണ്ട് [[ടി.കെ. രാജീവ് കുമാർ]]സംവിധാനം ചെയ്ത് ഈചിത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു. <ref>{{cite web|url=http://expressbuzz.com/entertainment/news/an-unusual-love-story/224680.html|title=An unusual love story|author=|publisher=''[[The Indian Express]]''|accessdate=20 November 2010}}{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bombaynews.net/story/709467|title=''Rathinirvedam'' to be remade|author=|publisher=Bombaynews|accessdate=20 November 2010|archive-date=2011-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221124155/http://www.bombaynews.net/story/709467|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{imdb title|0156011|രതിനിർവേദം }} {{പത്മരാജൻ}} {{Bharathan}} [[വർഗ്ഗം:1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മരാജൻ തിരക്കഥ എഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭരതൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജയഭാരതി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എം.ജി. സോമൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജി. ദേവരാജൻ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികത പ്രമേയമായ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യകൃതികളെ ആസ്പദമാക്കിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 9shkzbf612bml5vn5do15v3j3f2kqvb 0 154191 4632510 4550346 2026-06-23T09:20:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632510 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Butterfly watching}} '''ശലഭനിരീക്ഷണം''' അഥവാ '''Butterfly watching''' ('''butterflying''') എന്നാൽ ചിത്രശലഭങ്ങളെ കുറിച്ചും അവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥകളെ പറ്റിയും അറിവും കൗതുകവും പകരുന്ന ഒരു കലയാണ്. ശലഭങ്ങളുടെ ജീവിതചക്രങ്ങൾ, ദേശാടനങ്ങൾ, തേൻശേഖരണം, തേടിപ്പോകുന്ന പുഷ്പങ്ങൾ, പ്രത്യുത്പാദനക്രമങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ശലഭനിരീക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[File:Caterpillar morphology diagram.svg|thumb|right|350px|ഒരു ശലഭത്തിന്റെ വിവിധ ശരീര ഭാഗങ്ങൾ A – head, B – thorax, C – abdomen, 1 – prothoracic shield, 2 – spiracle, 3 – true legs, 4 – midabdominal prolegs, 5 – anal proleg, 6 – anal plate, 7 – tentacle, a – eye, b – stemmata (ocelli), c – antenna, d – mandible, e – labrum, f – frontal triangle.]] == നിരീക്ഷണോപകരണങ്ങൾ== * നേരിയ ശക്തിയുള്ള ബൈനോക്കുലറുകൾ (ഉദാഹരണം 7x35,) * [[ചിത്രശലഭം|ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ]] ബഹുവർണ്ണ ചിത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഗൈഡുകൾ. (ഉദാഹരണം: കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ -[[മലബാർ നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റി]]) * ഏതെങ്കിലും കാമറ == ശലഭോദ്യാനം== കേരളത്തിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന ചിത്രശലങ്ങൾ എല്ലാ വനങ്ങളിലും ദൃശ്യമാണ്. എന്നാൽ മേഖലങ്ങളിൽ ശലഭങ്ങളെ കൂടുതൽ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ശലഭങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാനും ആകർഷിക്കുവാനും ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയ ഉദ്യാനങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[നിലമ്പൂർ തേക്ക് മ്യൂസിയം|നിലമ്പൂർ തേക്ക് മ്യൂസിയ]]ത്തിനടുത്തെ കൃത്രിമ ജൈവവൈവിധ്യോദ്യാനം ഇതിൽ പെട്ടതാണ്. ഇവിടെ അനേകം ഇനത്തിൽ പെട്ട ചിത്രശലഭങ്ങൾ വന്നുചേരുന്ന പ്രത്യേകം പാർക്ക് തന്നെ ഉണ്ട്. കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഈങ്ങാപ്പുഴ [[വനപർവ്വം]] ജൈവവൈവിധ്യോദ്യാനത്തിലും അനേകം ചിത്രശലഭങ്ങളുണ്ട്. == ഇതു കൂടി നോക്കുക== * [[ചിത്രശലഭം]] ==പുറം കണ്ണികൾ== *[http://www.e-butterfly.org/ eButterfly] *[http://www.naba.org/ North American Butterfly Association (NABA)] *[http://www.amazoninsects.com/ Butterflying to Amazonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250710190227/http://amazoninsects.com/ |date=2025-07-10 }} *[http://lepsoc.org/ The Lepidopterists' Society] *[http://www.carolinabutterflysociety.org/ Carolina Butterfly Society] *[http://www.jeffpippen.com/butterflies/nc-butterflies.htm Butterflies of North Carolina] *[http://www.naba.org/chapters/nabambc/ Massachusetts Butterfly Club (chapter of NABA)] *[http://www.backyardnature.net/buttrfly.htm Butterfly Watching Basics] *[https://web.archive.org/web/20060927202023/http://www.hmana.org/mulberry/ The Mulberry Wing] - Field notes of the New York City and North Jersey Butterfly Clubs. *[http://www.butterfly-conservation.org.uk/ Butterfly Conservation]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - The main UK organisation. *[http://www.naba.org/chapters/nabast/ NABA South Texas, America's Butterfly Capital (chapter of NABA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619070846/https://www.naba.org/chapters/nabast/ |date=2025-06-19 }} *[http://www.naba.org/chapters/nabast/ButterflyingSoTx.html Butterflying in South Texas, America's Butterfly Capital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419234746/https://www.naba.org/chapters/nabast/ButterflyingSoTx.html |date=2022-04-19 }} *[http://www.naba.org/chapters/nabast/Mexico-latin%20America.html Butterflying in Mexico and Latin America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630053045/https://www.naba.org/chapters/nabast/Mexico-latin%20America.html |date=2022-06-30 }} {{DEFAULTSORT:Butterfly Watching}} [[വർഗ്ഗം:വിനോദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രശലഭങ്ങൾ]] 6dp4bejom82mazjeoyo4snfz9ex1ej8 0 155942 4632469 3970211 2026-06-23T06:05:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632469 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Saint Joseph}} {{Infobox Saint |name= വിശുദ്ധ യൗസേപ്പ് |[[Passion (Christianity)|Passion]] (traditional) |feast_day=മാർച്ച് 19 - [[Solemnity of Saint Joseph|Saint Joseph, Husband of Mary]] ([[Western Christianity]]), മേയ് 1 - തൊഴിലാളികളുടെ മധ്യസ്ഥനായ വിശുദ്ധ യൗസേപ്പ് ([[Roman Catholic Church|റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ]]), The Sunday after the [[Christmas|Nativity of the Lord]] ([[Eastern Christianity]]) |image=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg |imagesize=220px |caption= വിശുദ്ധ യൗസേപ്പ് യേശുവിനോടൊപ്പം , [[Guido Reni]] (c. 1635) |birth_place= |death_place= [[Nazareth|നസറത്ത്]] (traditional) |canonized_date= |canonized_place= |canonized_by= |venerated_by=[[Catholicism]], [[Anglicanism]], [[Lutheranism]], [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodoxy]], [[Oriental Orthodox Church|Oriental Orthodoxy]] |attributes=Carpenter's square or tools, the infant Jesus, staff with lily blossoms. |patronage=The Universal Church, unborn children, fathers, immigrants, workers, against doubt and hesitation, and of a happy death, Vietnam, Philippines. Many others; see [http://www.catholic-forum.com/saints/saintj01.htm]. |major_shrine= |suppressed_date= }} '''വിശുദ്ധ യൗസേപ്പ്''' (Hebrew יוֹסֵף, "Yosef"; Greek: Ἰωσήφ) ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസ പ്രകാരം [[യേശു|യേശുവിന്റെ]] വളർത്തു പിതാവും [[മറിയം|കന്യാമറിയത്തിന്റെ]] ഭർത്താവും ആണ്. പുതിയനിയമത്തിലെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ ലിഖിതങ്ങളായ കരുതപ്പെടുന്ന [[പൗലോസ് അപ്പസ്തോലൻ|പൗലോസിന്റെ]] ലേഖനങ്ങളോ [[സുവിശേഷങ്ങൾ|കാനോനികസുവിശേഷങ്ങളിൽ]] ആദ്യത്തേതായ [[മർക്കോസ്‌ എഴുതിയ സുവിശേഷം|മാർക്കോസിന്റെ സുവിശേഷമോ]] യേശുവിന്റെ പിതാവിനേക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ല<ref name="Spong">Spong, John Shelby. Jesus for the non-religious. HarperCollins. 2007. ISBN 0-06-076207-1</ref>. [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായിയുടേയും]] [[ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷം|ലൂക്കായുടേയും]] സുവിശേഷങ്ങളിലാണ് [[ദാവീദ്|ദാവീദിന്റെ]] വംശത്തിൽ പെട്ട ജോസഫിനേക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ പരാമർശങ്ങൾ കടന്നു വരുന്നത്. == സുവിശേഷങ്ങളിൽ == [[പ്രമാണം: Robert Campin - The Nativity (detail) - WGA14427.jpg|thumb|150px|left|റോബർട്ട് കാമ്പിന്റെ തിരുപ്പിറവിയുടെ ചിത്രത്തിൽ യൗസേപ്പ്]] യേശുവിനെ കന്യാപുത്രനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നെങ്കിലും, സുവിശേഷങ്ങളിലെ വംശാവലികളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവികതയുടെ വഴി പുരോഗമിക്കുന്നത് യൗസേപ്പിലൂടെയാണ്. [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായിയുടെ സുവിശേഷത്തിൽ]] യൗസേപ്പിന്റെ പിതാവിന്റെ പേരു യാക്കോബ് എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.{{Bibleref2c|Mt.|1:16}} എന്നാൽ [[ലൂക്കാ എഴുതിയ സുവിശേഷം]] പിന്തുടർന്നാൽ യൗസേപ്പ് ഹേലിയുടെ പുത്രനാണ്. [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായിയുടെ സുവിശേഷത്തിലെ]] [[യേശു|യേശുകഥയുടെ]] ഭാഗമായ ശൈശവാഖ്യാനം (infancy narrative) വലിയൊരളവുവരെ യൗസേപ്പിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ്. [[മറിയം|മറിയത്തിന്റേയും]] യേശുവിന്റേയും സംരക്ഷകന്റെ ചുമതല സ്വർഗ്ഗീയവെളിപാടുകളുടെ സഹായത്തോടെ നിർവഹിക്കുന്നവനായി യൗസേപ്പ് അതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. സുവിശേഷങ്ങളിലെ പരസ്യജീവിതകഥയിൽ, അദ്ദേഹം രംഗത്തു നിന്നു നിഷ്ക്രമിച്ചിരിക്കുന്നെങ്കിലും യേശുവിന്റെ പിതാവെന്ന നിലയിലും ഒരു ആശാരിയെന്ന നിലയിലും അനുസ്മരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതായി അവിടേയും സൂചനകളുണ്ട്. (ലൂക്കാ 4:22, യോഹന്നാൻ 1.45, മത്തായി 13:55).<ref name = "oxford">യൗസേപ്പ് (മേരിയുടെ ഭർത്താവ്), ഓക്സ്ഫോർഡ് ബൈബിൾ സഹകാരി (പുറം 382)</ref> സുവിശേഷങ്ങളിലുള്ള വിരളമായ പരാമർശങ്ങളിൽ തെളിയുന്ന യൗസേപ്പിന്റെ ചിത്രം ദയാലുവും, ഉദാരമനസ്കനും വിനീതനും, അതിനെല്ലാമുപരി കിടയറ്റ നീതിബോധം പുലർത്തിയവനുമായ ഒരു മനുഷ്യന്റേതാണ്. "അവളുടെ (മറിയത്തിന്റെ) ഭർത്താവായ യൗസേപ്പ് നീതിമാനായിരുന്നു" എന്ന അസന്ദിഗ്‌ദ്ധസാക്ഷ്യം [[മത്തായി എഴുതിയ സുവിശേഷം|മത്തായിയുടെ സുവിശേഷത്തിൽ]] (1:19) കാണാം.<ref name="dictionary">Joseph, Brockhampton Reference Dictionary of Saints (പുറം 121)</ref> == പാരമ്പര്യം == [[പ്രമാണം:Raffael 017.jpg|thumb|200px|left|യൗസേപ്പ് മറിയത്തോടും ഉണ്ണിയേശുവിനോടുമൊപ്പം: [[റാഫേൽ|റാഫേലിന്റെ]] ചിത്രം]] രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ "യാക്കോബിന്റെ ആദിസുവിശേഷം"(Protoevengelium of James) എന്ന അകാനോനിക രചന യൗസേപ്പിനെക്കുറിച്ച് ഐതിഹ്യസ്വഭാവമുള്ള പല വിവരങ്ങളും നൽകുന്നു. [[മറിയം|മേരിയെ]] [[വിവാഹം]] കഴിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു വൃദ്ധവിഭാര്യനായിരുന്നു എന്ന ഇടക്കാലപാരമ്പര്യത്തിന്റെ സ്രോതസ്സ് ആ രചനയാണ്. അതനുസരിച്ച്, സുവിശേഷങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന "യേശുവിന്റെ സഹോദരീ-സഹോദരന്മാർ", യൗസേപ്പിന്റെ മുൻവിവാഹത്തിലെ മക്കളാണ്. എന്നാൽ പിൽക്കാലപാരമ്പര്യത്തിന് ഈ വിശദീകരണം അസ്വീകാര്യമായതോടെ യൗസേപ്പ് ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠനായ വിശുദ്ധതാപസനും [[യേശു|യേശുവിന്റെ]] സഹോദരീ സഹോദരന്മാർ യൗസേപ്പിന്റേയോ [[മറിയം|മറിയത്തിന്റേയോ]] സഹോദരങ്ങളുടെ സന്താനങ്ങളുമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടു.<ref name = "oxford"/> == വണക്കം == പിൽക്കാലസഭയിൽ യൗസേപ്പിന്റെ വണക്കം ക്രമാനുഗതമായി ശക്തിപ്രാപിച്ചു. [[ആവിലായിലെ ത്രേസ്യ|ആവിലായിലെ ത്രേസ്യയെപ്പോലുള്ള]] വിശുദ്ധർ അദ്ദേഹത്തെ ഏറെ ശക്തിമാനായ സ്വർഗ്ഗീയമദ്ധ്യസ്ഥനായി കരുതി. 1871-ൽ [[ഒൻപതാം പീയൂസ് മാർപ്പാപ്പ]] യൗസേപ്പിനെ സാർവത്രികസഭയുടെ തന്നെ മദ്ധ്യസ്ഥനായി പ്രഘോഷിച്ചു. തൊഴിലാളികളുടെ മദ്ധ്യസ്ഥനായും അദ്ദേഹം വണങ്ങപ്പെടുന്നു. ആശാരിപ്പണിയുടെ ഉപകരണങ്ങളും, പുഷ്പിക്കുന്ന ദണ്ഡും മറ്റും ചേർത്താണ് യൗസേപ്പിനെ ചിത്രീകരിക്കാറ്. യൗസേപ്പിന്റെ തിരുനാളുകൾ മരണദിനമായി കരുതപ്പെടുന്ന മാർച്ച് 19-നും തൊഴിലാളികളുടെ മദ്ധ്യസ്ഥനെന്ന നിലയിൽ മേയ് 1-നും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="dictionary"/> == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/306336/Saint-Joseph|Saint Joseph]. (2010). In Encyclopædia Britannica. Retrieved May 7, 2010, from Encyclopædia Britannica Online * [http://www.catholicrevelations.com/category/saints/the-life-of-st-joseph-catholic-church-saint-and-father-to-jesus-christ.html The Life of St. Joseph, Spouse of the Blessed Virgin Mary and foster-father of Our Lord Jesus Christ] * [http://saints.sqpn.com/saintj01.htm Saint Joseph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301082043/http://saints.sqpn.com/saintj01.htm |date=2014-03-01 }} at Patron Saints Index * [http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=4 Catholic Online Saints: St. Joseph]* [http://www.serfes.org/lives/stjoseph.htm Eastern Orthodox Tradition: The Righteous Elder Joseph The Betrothed, And His Repose]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320065710/http://www.serfes.org/lives/stjoseph.htm |date=2012-03-20 }} * [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&ID=1&FSID=85 Holy Righteous Joseph the Betrothed] Orthodox [[icon]] and [[synaxarion]] for the Sunday after Nativity * [http://www.fairytalechannel.org/2009_12_11_archive.html a Translation of Grimm's Legend No. 1 Saint Joseph in the Forest] [[വർഗ്ഗം:ക്രൈസ്തവസഭയിലെ വിശുദ്ധർ]] [[വർഗ്ഗം:ബൈബിളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]] hpa5ra9x9kqcpzqi57e2a13y0f49ykt 0 156669 4632415 4071368 2026-06-23T00:12:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632415 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|World Bank}} {{Infobox Organization |name = ലോകബാങ്ക് |image = World_Bank_logo.png |image_border = |size = 200px |caption = ലോകബാങ്ക് ലോഗോ |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = |motto = |formation = 27 December 1945 |extinction = |type = അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടന |status = Treaty |purpose = ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം |headquarters = |location = |region_served = |membership = 185 രാജ്യങ്ങൾ |language = |leader_title = പ്രസിഡന്റ് |leader_name = [[അജയ് ബംഗ]] (Ajay Banga) |main_organ = Board of Directors<ref>{{Cite web |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTABOUTUS/ORGANIZATION/BODEXT/0,,pagePK:64020055~theSitePK:278036,00.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-07 |archive-date=2014-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141231164827/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTABOUTUS/ORGANIZATION/BODEXT/0,,pagePK:64020055~theSitePK:278036,00.html |url-status=dead }}</ref> |parent_organization = [[World Bank Group]] |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = http://www.worldbank.org/ |remarks = }} [[File:2005IBRD loans and IDA credits.png|thumb|300px|right|അന്താരാഷ്ട്ര പുനർനിർമ്മാണ വികസന ബാങ്ക്]] [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ആഭിമുഖ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള അന്താരാഷ്ട്രബാങ്കിങ് സ്ഥാപനമാണ് '''അന്താരാഷ്ട്ര പുനർനിർമ്മാണ വികസന ബാങ്ക്''' (International Bank For Reconstruction and Development) (IBRD).<ref>http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-World-Bank-Group-INTERNATIONAL-BANK-FOR-RECONSTRUCTION-AND-DEVELOPMENT-IBRD.html</ref> [[ലോക ബാങ്ക്]] എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. പുനരുത്പാദനക്ഷമമായ മുതൽമുടക്കിനുവേണ്ട സ്വകാര്യമൂലധനം കിട്ടാതെവരുമ്പോൾ വായ്പകൾ നൽകി ബാങ്ക് അംഗരാഷ്ടങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ ഗവൺമെന്റുകൾക്കും ഗവൺമെന്റ് ഏജൻസികൾക്കും ഗവൺമെന്റിന്റെ ഉറപ്പോടുകൂടി സ്വകാര്യ ഏജൻസികൾക്കും വായ്പ നൽകാറുണ്ട്. യുദ്ധക്കെടുതികൾക്ക് വിധേയമായ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകാൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ സ്ഥാപനം രൂപംകൊണ്ടത്. [[യു.എസ്.എ.|യു.എസ്സിലെ]] ന്യൂഹാംപ്ഷയർ സംസ്ഥാനത്ത് ബ്രെട്ടൻവുഡ്സ് എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ചാണ് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ 1944 ജൂലൈയിൽ നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ ബാങ്ക് രൂപവത്കരണത്തിനുള്ള തീരുമാനമുണ്ടായത്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ തന്നെയാണ് [[അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധി]] (International Monetary Fund)<ref>http://www.imf.org/external/data.htm</ref> രൂപംകൊണ്ടതും. രണ്ടു സ്ഥാപനങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നവയാണെങ്കിലും പരസ്പരപൂരകങ്ങളാണ്. ബാങ്കിന്റെ സ്ഥാപനപ്രമാണം ഒപ്പുവച്ചതോടെ 1945 ഡിസംബർ 27-ന് ബാങ്ക് നിലവിൽവന്നു.<ref>http://siteresources.worldbank.org/EXTARCHIVES/Resources/WB_Historical_Chronology_1944_2005.pdf</ref> 1946 ജൂണിൽ വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി. ആസ്ഥാനമാക്കി ബാങ്ക് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ മനുഷ്യവികസനം ([[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[ആരോഗ്യം]]), കാർഷിക-ഗ്രാമവികസനം, പരിസ്ഥിതി, പശ്ചാത്തലസൌകര്യം, ഭരണനിർവഹണം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്കാവശ്യമായ സഹായം നൽകുന്നതിനാണ് ബാങ്ക് പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്. അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കു വായ്പയും ദരിദ്രരാജ്യങ്ങൾക്ക് ഗ്രാന്റും നൽകുന്നുണ്ട്. നിശ്ചിത പദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയായിരിക്കും വായ്പകളും ഗ്രാന്റുകളും നൽകുന്നത്. ബാങ്കിന്റെ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്: #വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ദാരിദ്ര്യനിർമാർജ്ജനവും ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തലും. #അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പുനർനിർമ്മാണ-വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികസഹായം നൽകി പുനർനിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളും വിദേശവാണിജ്യവും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുക. #സ്വകാര്യമേഖലകളിൽ ഉത്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി സ്വകാര്യ ഉടമകൾക്ക് വായ്പകൾ നൽകുകയും മറ്റു വായ്പകൾക്ക് ജാമ്യം നിൽക്കുകയും ചെയ്യുക. #പുനർനിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുവേണ്ട സ്വകാര്യ മൂലധനം ന്യായമായ പലിശനിരക്കിൽ ലഭ്യമാകാതെവരുമ്പോൾ ബാങ്കിന്റെ മൂലധനത്തിൽനിന്നോ ബാങ്ക് വായ്പ എടുത്തിട്ടുള്ള തുകയിൽനിന്നോ വായ്പകൾ നൽകുക. #1996 മുതൽ അംഗരാജ്യങ്ങളിലെ അഴിമതിക്കെതിരായ പ്രവർത്തനവും ബാങ്കിന്റെ ഉദ്ദേശലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി അംഗീകരിച്ചു. ഇത് ബാങ്കിന്റെ രാഷ്ട്രീയേതര നിലപാട് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ആർട്ടിക്കിൾ-10-ന്റെ ലംഘനമാണെന്ന വിമർശനവുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ==ഭരണസംവിധാനം== [[പ്രമാണം:World Bank building at Washington.jpg|left|thumb|300 px|വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി. യിലുള്ള ലോകബാങ്കിന്റെ ആസ്ഥാനം]] ഗവർണർമാരുടെ സമിതിയും എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർമാരുടെ മറ്റൊരു സമിതിയും ഒരു പ്രസിഡന്റുമാണ് ബാങ്കിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്. പ്രസിഡന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷൻകൂടിയാണ്. വർഷത്തിലൊരിക്കൽ സമ്മേളിക്കാറുള്ള ഗവർണർമാരുടെ സമിതിയാണ് ബാങ്കിന്റെ ഭാവിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു രൂപംനൽകുന്നത്. ഈ സമിതിയുടെ മിക്ക അധികാരങ്ങളും എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർസമിതിക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ ഓഹരിയെടുത്തിട്ടുള്ള അഞ്ചു രാഷ്ട്രങ്ങൾ അഞ്ചു എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർമാരെയും ബാക്കിയുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങൾ മറ്റു 15 എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. പ്രസിഡന്റിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് എക്സിക്യൂട്ടിവ് ഡയറക്ടർമാരാണ്. ലോകബാങ്കിന്റെ ഒന്നാമത്തെ പ്രസിഡന്റ് യൂജിൻ മേയർ ആയിരുന്നു. 2005 ജൂൺ മുതൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കാരനായ]] പോൾ വോൾഫോവിറ്റ്സ് ആണ് ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റ്. അമേരിക്കക്കാർ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു എന്നത് ഒരു അലിഖിത നിയമമാണ്. പ്രസിഡന്റിന്റെ കാലാവധി 5 വർഷമാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് രൂപം കൊണ്ടതെങ്കിലും ലോകബാങ്കിനെ ഫലത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അമേരിക്ക ഉൾപ്പെടെയുള്ള വികസിത രാജ്യങ്ങളാണ്. ലോകബാങ്കിന്റെ വോട്ടവകാശം അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികശക്തിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. യു.എസ്സിന് 16.4 ശതമാനവും [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാന്]] 7.9 ശതമാനവും [[ജർമനി|ജർമനിക്ക്]] 4.5 ശതമാനവും [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനും]] [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിനും]] 4.3 ശതമാനവും വോട്ടവകാശമുണ്ട്. ജി-7 രാജ്യങ്ങൾക്കുമാത്രമായി 40 ശതമാനം വോട്ടുകളുണ്ട്. നിർണായക തീരുമാനങ്ങൾക്ക് മൊത്തം വോട്ടിന്റെ 85 ശ.മാ. പിന്തുണ ആവശ്യമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകബാങ്കിന്റെ നയപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ യു.എസ്സിന് വീറ്റോ അധികാരം പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയും. ഐ.ബി.ആർ.ഡി.യിൽ ഇപ്പോൾ (2006) 184 രാജ്യങ്ങൾ അംഗങ്ങളാണ്. ==മൂലധനം== അംഗരാഷ്ട്രങ്ങൾ എടുക്കുന്ന ഓഹരിത്തുകയാണ് ബാങ്കിന്റെ മൂലധനം. സാമ്പത്തികനിലയ്ക്ക് ആനുപാതികമായി ഓഹരികൾ എടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. ബാങ്കിന്റെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയപ്പോൾ അധികൃത മൂലധനം (authorized capital) 1000 കോടി ഡോളറായിരുന്നു. ഒരു ലക്ഷം യു.എസ്സ്. ഡോളർ മൂല്യമുള്ള ഒരുലക്ഷം ഓഹരികളായി മൊത്തം മൂലധനശേഖരത്തെ നിർണയിച്ചിരുന്നു. മൊത്തം വോട്ടിന്റെ നാലിൽ മൂന്ന് ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ മൂലധന ശേഖരം വർധിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 1988-ൽ ബാങ്കിന്റെ അധികൃതമൂലധനം 1,420,500 ഓഹരികളായി വർധിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. മൂലധനത്തിന്റെ 20 ശതമാനം മാത്രമേ അന്ന് ഈടാക്കിയിരുന്നുള്ളു. 2 ശതമാനം [[സ്വർണം|സ്വർണമായോ]] യു.എസ്സ്. ഡോളറായോ നൽകണം. ബാക്കി ദേശീയനാണ്യത്തിലും. 80 ശതമാനം ബാങ്ക് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ കൊടുക്കേണ്ടതാണ്. പരസ്യവിപണികളിൽനിന്ന് ബാങ്ക് വായ്പ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ പിരിഞ്ഞുകിട്ടുന്ന തുകയ്ക്ക് അതതു രാജ്യത്തെ ഗവൺമെന്റുകൾ ഉറപ്പു നല്കണം. അധികൃതമുതലിൽ ശേഷിക്കുന്ന 80 ശ.മാ. ആണ് ഈ ഉറപ്പിന് അടിസ്ഥാനം. വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തോത് വർധിച്ചതോടെ ബാങ്കിന്റെ മൂലധനവും വർധിപ്പിക്കേണ്ടതായിവന്നു. വികസന വായ്പകൾക്കുവേണ്ടി പരസ്യവിപണികളിൽ ബോണ്ടുകൾ വിറ്റഴിച്ചും ബാങ്ക് പണമുണ്ടാക്കാറുണ്ട്. 1947-ൽ 25 കോടി ഡോളർ വിലവരുന്ന ബോണ്ടുകൾ വിറ്റതോടെയാണ് ബാങ്കിന്റെ വായ്പ-എടുക്കൽ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. അമേരിക്കൻ നിക്ഷേപ വിപണികളിൽ മാത്രം ആദ്യം ഒതുക്കിനിർത്തിയിരുന്ന വായ്പ-എടുക്കൽ പിന്നീട് അന്താരാഷ്ട്ര അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിപുലമാക്കി. കമ്പോളനിലവാരവും ബാങ്കിന്റെ ആവശ്യങ്ങളും കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടാണ് ബോണ്ടുകളുടെ കാലാവധിയും പലിശനിരക്കും തീർച്ചപ്പെടുത്തുന്നത്. വായ്പകൾക്കുപുറമേ, ബാങ്കിൽനിന്നും വായ്പ എടുത്തിട്ടുള്ളവരിൽനിന്നു കിട്ടുന്ന സെക്യൂരിറ്റികൾ മറ്റു സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു കൈമാറ്റം ചെയ്തും ബാങ്കിന്റെ വായ്പാനിധി വർധിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ==വായ്പകൾ== ബാങ്ക് മൂലധനത്തിൽനിന്നും പരസ്യവിപണികളിൽ ബോണ്ടുകൾ വിറ്റുകിട്ടുന്ന തുകയിൽനിന്നുമാണ് ബാങ്ക് പുനർനിർമ്മാണ-വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നത്. മറ്റു അന്താരാഷ്ട്രവായ്പകൾക്കു ജാമ്യം നിന്നും ബാങ്ക് അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. അംഗ ഗവൺമെന്റുകളുടെ ഉറപ്പിൻമേൽ സ്വകാര്യസ്ഥാപനങ്ങൾക്കും വായ്പ അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. പിരിഞ്ഞുകിട്ടിയ മുതലും പരസ്യവിപണിയിൽനിന്ന് വായ്പ ലഭിച്ച തുകയും ബാങ്കിന്റെ ആദായവും ചേർന്നതാണ് ബാങ്കിന്റെ വായ്പാനിധി. യുദ്ധക്കെടുതികൾക്കു വിധേയമായ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ]] രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കാണ് ബാങ്ക് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ സഹായം നല്കിയിരുന്നത്. 1949-നുശേഷം അല്പവികസിതരാഷ്ട്രങ്ങൾക്കും സഹായം നൽകാൻ തുടങ്ങി. അല്പവികസിതരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികവികസനത്തിന് ദീർഘകാലവായ്പ നൽകുന്ന പ്രധാന ഏജൻസി ഈ ബാങ്ക് തന്നെയാണ്. വിദ്യുച്ഛക്ത്യുത്പാദനം, വാർത്താവിനിമയം, ഗതാഗതം, വ്യവസായം, വ്യാവസായിക ബാങ്കുകൾ, [[കൃഷി]] എന്നിവയുടെ വികസനത്തിന് സാധാരണയായി വായ്പ നൽകുന്നു. മുൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെയും അവികസിത രാജ്യങ്ങളുടെയും ഏറ്റവും വലിയ വികസന മൂലധനസ്രോതസ്സാണ് ബാങ്കിന്റെ വായ്പകൾ. ബാങ്കിൽനിന്നും ഏറ്റവുമധികം വായ്പയെടുത്തിട്ടുള്ള രാജ്യം [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയാണ്]]. 1999 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 3.2 ബില്യൺ യു.എസ്സ്. ഡോളറാണ് ആർജന്റീനയ്ക്കു ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ചൈന]], [[ദക്ഷിണകൊറിയ]], [[റഷ്യ]], [[ബ്രസീൽ]]‍, [[തായ്‌ലന്റ്]], [[ഇന്ത്യ]] [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[മെക്സിക്കോ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളാണ് മറ്റു പ്രധാന വായ്പാ സ്വീകർത്താക്കൾ. ചില പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾക്കു വിധേയമായാണ് ബാങ്ക് വായ്പ നൽകുന്നത്: #പുനരുത്പാദനശേഷിയുള്ള പദ്ധതികളായിരിക്കണം. #ന്യായമായ നിരക്കിൽ മറ്റു ഏജൻസികളിൽനിന്ന് വായ്പ ലഭിക്കാതെ വരുമ്പോൾ മാത്രം പരിഗണന നൽകണം. #വായ്പ എടുക്കുന്നവരോ, അതിനു ജാമ്യം നിൽക്കുന്നവരോ വായ്പാബാദ്ധ്യതകൾ നിറവേറ്റാൻ പ്രാപ്തിയുള്ളവരായിരിക്കണം; #വായ്പ അനുവദിക്കുന്നത് ഗവൺമെന്റ് സ്ഥാപനത്തിനല്ലെങ്കിൽ വായ്പാബാദ്ധ്യതകൾ നിറവേറ്റാൻ പ്രാപ്തിയുള്ളവരായിരിക്കണം; വായ്പ ആവശ്യപ്പെടുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയെക്കുറിച്ചും പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചും ബാങ്ക് പ്രതിനിധികൾ നടത്തുന്ന അന്വേഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വായ്പ അനുവദിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി പദ്ധതികളുടെ ആവശ്യത്തിനുവേണ്ട ഇറക്കുമതികൾക്കും മറ്റു സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾക്കും മാത്രമേ ബാങ്ക് വായ്പ നൽകാറുള്ളു. ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ നയത്തിന് മാറ്റം വരുത്താറുണ്ട്. മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളിൽനിന്നും സാധനങ്ങൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിനാവശ്യമായ വിദേശനാണ്യം ബാങ്കിന്റെ വിദേശനാണ്യനിധിയിൽനിന്നും കൊടുക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലും വിദേശനാണ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതെവരികയാണെങ്കിൽ മറ്റു നാണയങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ പ്രത്യേക നാണ്യം നേടിക്കൊടുക്കുന്നു. വിദേശനാണ്യ നിധിയിൽനിന്ന് വായ്പ എടുത്താൽ ആ നാണയത്തിൽതന്നെ വായ്പ മടക്കിയടയ്ക്കണം. രണ്ടാമത്തെ രീതിയിലാണെങ്കിൽ ആവശ്യമായ നാണയം സമ്പാദിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ച നാണയത്തിൽതന്നെ വായ്പ മടക്കി അടയ്ക്കണം. നിശ്ചിത പദ്ധതികൾ സമർപ്പിച്ചാണ് അംഗരാഷ്ട്രങ്ങൾ വായ്പ നേടുന്നത്. നിശ്ചിത പദ്ധതിക്കുതന്നെ വായ്പത്തുക വിനിയോഗിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമുണ്ട്. ബാങ്ക് നേരിട്ട് പദ്ധതികൾ പരിശോധിക്കുകയും അതനുസരിച്ച് വായ്പകൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==പലിശനിരക്ക്== [[File:World Bank building at Washington.jpg|thumb|300px|right|അന്താരാഷ്ട്ര പുനർനിർമ്മാണ വികസന ബാങ്ക് വാഷിംങ്ടൺ ഡി.സി]] ഒരേ കാലയളവിൽ ഒരേ നിരക്കിലുള്ള പലിശയാണ് ബാങ്ക് ഈടാക്കുന്നത്. പരസ്യവിപണികളിൽനിന്ന് ബാങ്ക് വായ്പ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ കൊടുക്കേണ്ട പലിശ, വായ്പകളിൽനിന്ന് ബാങ്ക് ഈടാക്കുന്ന 1 ശതമാനം കമ്മിഷൻ, ബാങ്കിന്റെ ഭരണച്ചെലവിലേക്ക് ഒരു ചെറിയ തുക എന്നിവ കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടാണ് പലിശനിരക്ക് തീർച്ചപ്പെടുത്തുന്നത്. 4 ശതമാനം മുതൽ 6മ്പ ശതമാനം വരെ പലിശ ഈടാക്കുന്നുണ്ട്. ബാങ്കിന്റെ അറ്റാദായം ബാങ്കിന്റെ പൂരക കരുതൽ ധനത്തോട് (Supplementary reserve)<ref>http://www.facebook.com/pages/Canadian-Forces-Supplementary-Reserve/110848688967995</ref> ചേർക്കുന്നു. വായ്പകളിൻമേൽ ഈടാക്കുന്ന 1 ശതമാനം കമ്മിഷൻ സ്പെഷ്യൽ റിസർവ് ഫണ്ടിലും ചേർക്കുന്നു. സാമ്പത്തികസഹായത്തിനു പുറമേ, ബാങ്ക് സാങ്കേതിക സഹായങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്. നിരീക്ഷണ സമിതികൾ സംഘടിപ്പിച്ചാണ് ബാങ്ക് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വികസന സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുകയും അതതു ഗവൺമെന്റുകളുടെ ദീർഘകാലവികസന പദ്ധതികൾക്കു രൂപംകൊടുക്കുകയുമാണ് ഈ നിരീക്ഷണസമിതികളുടെ ജോലി. ഈ സമിതികളുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ ബാങ്കും ബന്ധപ്പെട്ട രാഷ്ട്രങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലും]] [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലും]] ബാങ്ക് പ്രതിനിധികളെ അയച്ച് പൊതുമേഖലാനിക്ഷേപങ്ങൾക്കും വികസനപരിപാടികൾക്കും വേണ്ട സഹായങ്ങൾ കൊടുക്കുന്നു. ഭക്ഷ്യകാർഷികസംഘടനയുമായി സഹകരിച്ച് കൃഷിവികസന സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ വിദഗ്ദ്ധസംഘങ്ങളെയും അയയ്ക്കുന്നു. അംഗരാഷ്ട്രങ്ങൾ നടത്തുന്ന സാമ്പത്തിക വികസന സർവേകളിലും ബാങ്ക് പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. 1956-ൽ സ്ഥാപിതമായ അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യകോർപ്പറേഷൻ, 1960-ൽ രൂപംകൊണ്ട അന്താരാഷ്ട്ര വികസന സമിതി, 1966-ൽ നിലവിൽവന്ന ഇന്റർനാഷനൽ സെന്റർ ഫോർ സെറ്റിൽമെന്റ് ഒഫ് ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് ഡിസ്പ്യൂട്ട് എന്നിവയ്ക്കു പുറമെ ''മൾട്ടിലാറ്ററൽ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് ഗ്യാരന്റി ഏജൻസി (1988)'' എന്നൊരു സ്ഥാപനവും ബാങ്കിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. വികസ്വര രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ വികസന പരിപാടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്ക് പരിശീലനം നൽകുക, സെമിനാറുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുക എന്നിവ ഈ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു. കേന്ദ്രബാങ്കുകളുടെ പ്രതിനിധികളും ഈ സെമിനാറുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. അല്പവികസിത രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളാണ് സാധാരണയായി ഈ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ചർച്ചചെയ്യുന്നത്. വിദേശ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ സ്വകാര്യ നിക്ഷേപങ്ങൾവഴി വികസന പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനും ബാങ്ക് സഹായിക്കുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര തർക്കങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു വേദിയായും ബാങ്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. യു.എ.ആറും സൂയസ് കനാൽ കമ്പനിയും തമ്മിലുള്ള തർക്കവും ഇന്ത്യയും [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനും]] തമ്മിലുള്ള സിന്ധുനദീജലത്തർക്കവും ഇവിടെ പ്രസ്താവ്യമാണ്. എയ്ഡ് ഇന്ത്യാ കൺസോർഷ്യം, എയ്ഡ് പാകിസ്താൻ കൺസോർഷ്യം എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ബാങ്ക് മുൻകൈയെടുക്കുന്നുണ്ട്. [[കൊളംബിയ]], കിഴക്കേ [[ആഫ്രിക്ക]], കൊറിയ, [[മലേഷ്യ]], [[മൊറോക്കോ]], [[നൈജീരിയ]], [[പെറു]], [[ഫിലിപ്പൈൻസ്]], [[സുഡാൻ]]‍, [[തായ്‌ലന്റ്]], [[ടുണീഷ്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യത്തിനുവേണ്ടി ചർച്ചാസമിതികൾ രൂപവത്കരിച്ചതും ബാങ്ക് തന്നെയാണ്. [[ശ്രീലങ്ക]], [[ഘാന]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾക്കുവേണ്ട സഹായസമിതികളും ബാങ്ക് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇന്റർ ഗവൺമെന്റ് ഗ്രൂപ്പ് ഫോർ ഇന്തോനേഷ്യ(IGGI)യ്ക്കുവേണ്ട<ref>{{Cite web |url=http://www.adb.org/ngos/docs/NGOIndonesia.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-11 |archive-date=2004-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041214181608/http://adb.org/NGOs/docs/NGOIndonesia.pdf |url-status=dead }}</ref> ഉദ്യോഗസ്ഥസഹായം ബാങ്ക് നൽകുന്നു. [[ടർക്കി]] കൺസോർഷ്യത്തിലെ ഒരംഗംകൂടിയാണ് ഈ ബാങ്ക്. സമീപകാലത്തായി ദാരിദ്ര്യനിർമാജനം, പ്രാദേശിക-ചെറുകിട സംരംഭക വികസനം, ശുദ്ധജലവിതരണം, സുസ്ഥിരവികസനം എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക വികസന പദ്ധതികൾ പരിസ്ഥിതിക്കു കോട്ടം തട്ടാത്ത തരത്തിലായിരിക്കണം നടപ്പാക്കേണ്ടതെന്ന് ബാങ്ക് നിഷ്കർഷിക്കുന്നുണ്ട്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാങ്ക് വിവിധ രീതികളിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സുരക്ഷാ നയങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഒരു പരിപ്രേക്ഷ്യ രേഖ തന്നെ ബാങ്ക് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ വികസനം ലക്ഷ്യമാക്കിയാണ് ബാങ്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെങ്കിലും, സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ നവലിബറൽ നയങ്ങളുടെ ഉപകരണമാണെന്ന വിമർശനം ബാങ്കിനെതിരെ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. 1990 കളിൽ ബാങ്ക് മുന്നോട്ടുവച്ച ഘടനാപരമായ സാമ്പത്തിക നവീകരണ പദ്ധതികൾക്കെതിരെയുണ്ടായ ആഗോളവ്യാപക പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഈ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പലതരത്തിലുള്ള പൊളിച്ചെഴുത്തുകൾക്ക് ബാങ്ക് നിർബന്ധിതമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. == ഇതും കാണുക == [[ഐ.എം.എഫ്.]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *http://www.worldbank.org/ *http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTABOUTUS/0,,pagePK:50004410~piPK:36602~theSitePK:29708,00.html{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526015202/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTABOUTUS/0,,pagePK:50004410~piPK:36602~theSitePK:29708,00.html |date=2012-05-26 }} *http://www.britannica.com/EBchecked/topic/765769/International-Bank-for-Reconstruction-and-Development-IBRD *http://www.investopedia.com/terms/i/international-bank-of-reconstruction-and-development.asp#axzz1UhKc3mra {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്താരാഷ്ട്ര_പുനർനി{{ർ}}മാണ_വികസന_ബാങ്ക്_(ലോകബാങ്ക്)|അന്താരാഷ്ട്ര പുനർനിർമ്മാണ വികസന ബാങ്ക് (ലോകബാങ്ക്)}} {{Bank-stub}} [[വർഗ്ഗം:ലോക ബാങ്ക്]] [[വർഗ്ഗം:അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ]] bxwx326xz5d9gcwqj4gbwggokmog268 0 158411 4632353 3958093 2026-06-22T16:45:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632353 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Renuka Chowdary}} {{വിവക്ഷ|രേണുക}} {{Infobox Indian politician | name = രേണുക ചൗധരി | image = The_Minister_of_State_(Independent_Charge)_for_Women_&_Child_Development,_Smt._Renuka_Chowdhury_briefing_the_media_persons_about_forthcoming_East_Asia_Gender_Equality_Ministerial_Meet,_in_New_Delhi_on_December_04,_2007.jpg | caption = | birth_date = {{birth date|1954|8|13|df=y}} | birth_place = [[വിശാഖപട്ടണം]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]] | residence = [[ഹൈദരാബാദ്]] | death_date = | death_place = | office = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് വക്താവ് | term = 2011 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ തുടരുന്നു. | predecessor = | successor = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = | spouse = ശ്രീധർ ചൗധരി | children = 2 പെൺ മക്കൾ | website = | footnotes = | date = 25 ഓഗസ്റ്റ്| | year = 2011| | source = http://164.100.24.209/newls/Biography.aspx?mpsno=100 }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിയാണ് '''രേണുക ചൗധരി.''' ഇംഗ്ലീഷ്: '''Renuka Chowdhary.''' ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ വക്താവായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. ബാംഗ്ലൂർ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് വ്യാവസായിക മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടിയതിനുശേഷം, 1984 ൽ [[തെലുഗുദേശം പാർട്ടി]]യിലൂടെയാണ് രേണുകാ ചൗധരി രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നത്. 1998 ൽ തെലുങ്ക് ദേശം പാർട്ടി വിട്ട് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലേക്കു ചേക്കേറി, ഇപ്പോൾ കോൺഗ്രസ് അംഗമായി തുടരുന്നു.[[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ]] ഖമ്മം ലോകസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് 1999 ലും 2004 ലും യഥാക്രമം 13 ഉം 14 ഉം [[ലോകസഭ|ലോകസഭകളിൽ]] അംഗമായി. മൂന്നാം തവണ 2009 മെയ് മാസം നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഖമ്മം]] ലോകസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് 1.5 ലക്ഷത്തിനടുത്ത് വോട്ടിനാണ് പരാജയപ്പെട്ടത്.<br> [[എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ|ദേവ ഗൗഡ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ക്യാബിനറ്റ് പദവിയോടെ ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി (1997-1998), ധനകാര്യ കമ്മറ്റി അംഗം (1999-2000), സ്ത്രീ ശാക്തീകരണകമ്മറ്റി (2000-2001), [[മൻമോഹൻ സിംഗ്‌]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് മന്ത്രി (2004-2006), സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള മാതൃശിശു വികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി (2006-2009) എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<br> 2011 ഓഗസ്റ്റിൽ കോൺഗ്രസ് വക്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ടെലിവിഷനിൽ ഭരണതലത്തിലെ അഴിമതിയും മറ്റും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളിൽ കോൺഗ്രസിനെ വക്താവെന്നനിലയിൽ പ്രതിനിധീകരിച്ച് പങ്കെടുക്കുന്നു. ==പ്രധാന പ്രസ്താവനകൾ== * [[ശ്രീരാം സേന|ശ്രീരാമ സേനയുടെ]] ധാർമിക പോലീസുകളി അവസാനിപ്പിക്കാൻ യുവാക്കൾ പബിൽ പോവുകതന്നെ വേണം.<ref>http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2009/02/06/india-pub-bharo-to-beat-moral-police-renuka.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കുട്ടികൾ [[റിയാലിറ്റി ഷോ|റിയാലിറ്റി ഷോകളിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നത് മാതാപിതാക്കൾ തടയണം. <ref>http://www.deepika.com/Archives/CAT3_sub.asp?ccode=CAT3&hcode=46355{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ ആരെങ്കിലും തടഞ്ഞാൽ അവർക്ക് [[വധശിക്ഷ]] നൽകണം.<ref>http://www.deepika.com/Archives/CAT3_sub.asp?ccode=CAT3&hcode=44357{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==വിവാദങ്ങൾ== * ഞാൻ പല സർവേ റിസൾട്ടകൾ കണ്ടു അവരെല്ലാം പകൽകിനാവ് കാണുകയാണ്. മുഖ്യമന്ത്രിയായി [[അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ|കേജരിവാൾ]] വരേണമെന്നോ ആരാണി കേജരിവാൾ [[കോൻ ബനേഗ കോർപതി]]യിൽ ചോദിക്കുവാൻ കൊള്ളാവുന്ന ചോദ്യമാണ്. <ref>2013 ഒക്ടോബറിൽ ഡൽഹി നിയമ സഭ തിരെഞ്ഞെടുപ്പിന് മൂന്നോടിയുള്ള സർവേ ഫലങ്ങ ളോടുള്ള പ്രതികരണം https://web.archive.org/web/20140130124638/http://zeenews.india.com/news/delhi/who-is-arvind-kejriwal-asks-renuka-chowdhury_884088.html</ref> *ടൈംസ് നൗ ചാനലിലെ അർനബ് ഗോസാമിയുമായുള്ള അഭിമുഖത്തിൽ അഴിമതിക്കെതിരായ [[അണ്ണാ ഹസാരെ|അണ്ണാ ഹസാരെയുടെ]] മുന്നേറ്റത്തെ [[പീപലി ലൈവ്]] എന്ന സിനിമയുമായി താരതമ്യംചെയ്തു സംസാരിച്ചു. *2000 ൽ നികുതി തട്ടിപ്പുവീരൻ [[ഹസൻ അലി ഖാൻ]] രേണുകാ ചൗധരിക്ക് 1.2 കോടിയുടെ വജ്രം സമ്മാനമായി നൽകുകയുണ്ടായി. *2009 ലെ ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒന്നരലക്ഷത്തിന് അടുത്ത് വോട്ടിന് പരാജയമടഞ്ഞെങ്കിലും ഗവൺമെന്റ് ഔദ്യോഗിക വസതി ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കാതെ തുടർന്നു. *1990 ജനുവരി 20 ന് തീൻ മൂർത്തിക്കടുത്തുള്ള കൗടില്യാ മാർഗിൽ ചുമതലയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അസ്സിസ്റ്റന്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ സൂരജ് മൽ പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് വഴിയിൽ തടസമുണ്ടാകാതിരിക്കുവാൻ രേണുകാ ചൗധരിയുടേതടക്കമുള്ള വാഹനങ്ങൾ തടയുകയുണ്ടായി.കാറിൽ നിന്നിറങ്ങിയ രേണുകാ ചൗധരി ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ ജാനകിരാമനോട് തട്ടികയറുകയും തുടർന്ന് മുഷ്ടി ചുരുട്ടി മർദ്ദിക്കുകയും ചവിട്ടുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. [[ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാ നിയമം]] വകുപ്പ് 332,353 പ്രകാരം കുറ്റം ചുമത്തി കേസ്സെടുക്കുകയുണ്ടായി.<ref>[http://feminazisofindia.wordpress.com/2007/08/19/renukas-violence-against-men-in-uniform/]</ref> ==അവലബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] {{India-politician-stub}} me0hviiijibdu37fd4uhn1dq5dx9hxa 0 172489 4632419 4547120 2026-06-23T01:00:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632419 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vaclav Havel}} {{Infobox officeholder |name = വക്ലാവ് ഹവേൽ |image = Václav Havel cut out.jpg |office = ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് |primeminister = [[Václav Klaus]]<br>[[Josef Tošovský]]<br>[[Miloš Zeman]]<br>[[Vladimír Špidla]] |term_start = 2 February 1993 |term_end = 2 February 2003 |predecessor = Position established |successor = [[Václav Klaus]] |office2 = [[List of Presidents of Czechoslovakia|President of Czechoslovakia]] |primeminister2 = [[Marián Čalfa]]<br>[[Jan Stráský]] |term_start2 = 29 December 1989 |term_end2 = 20 July 1992 |predecessor2 = [[Marián Čalfa]] <small>(Acting)</small> |successor2 = [[Jan Stráský]] <small>(Acting)</small> |birth_date = {{birth date|1936|10|5|df=y}} |birth_place = [[Prague]], [[Czechoslovakia]]<br><small>(now [[Czech Republic]])</small> |death_date = {{death date and age|2011|12|18|1936|10|5|df=y}} |death_place = [[Vlčice|Hrádeček]], [[Czech Republic]] |party = [[Civic Forum]] <small>(1989–1993)</small><br>[[Green Party (Czech Republic)|Green Party]] supporter <small>(2004–2011)</small> (from 1980s supporter of [[green politics]]) |spouse = [[Olga Havlová|Olga Šplíchalová]] <small>(1964–1996)</small><br>[[Dagmar Havlová|Dagmar Veškrnová]] <small>(1997–2011)</small> |alma_mater = [[Czech Technical University in Prague|Technical University, Prague]] |signature = Vaclav Havel Signature.svg |website = [http://www.vaclavhavel.cz/Index.php?&setln=2 www.vaclavhavel.cz]<br />[http://www.vaclavhavel-library.org/en/ www.vaclavhavel-library.org] }} '''വക്ലാവ് ഹവേൽ''' (ചെക്ക് : [ˈvaːt͡slaf ˈɦavɛl] ( listen)) (5 ഒക്ടോബർ 1936 – 18 ഡിസംബർ 2011) ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ അവസാനത്തെയും ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ആദ്യത്തെയും പ്രസിഡന്റായിരുന്നു വക്ലാവ് ഹവേൽ. [[ചെക്കൊസ്ലൊവാക്യ|ചെക്കോസ്ലൊവാക്യയെ]] കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് ഭരണത്തിൽനിന്നു മോചിപ്പിച്ച, രക്‌തച്ചൊരിച്ചിലില്ലാതെയുള്ള [[വെൽവെറ്റ്‌ വിപ്ലവത്തിൽ]] കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് ഭരണം കടപുഴകി വീണ 1989 ൽ ചെക്കോസ്ലൊവാക്യയുടെ പ്രഥമ പ്രസിഡന്റായി.<ref>http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=521180&lang=malayalam{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ലോകത്തെ കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് വിരുദ്ധ നേതാക്കളിൽ പ്രധാനിയിരുന്ന ഹാവെൽ എഴുത്തിലൂടെയാണു കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായത്‌. 1977ൽ [[കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് വിരുദ്ധ മനുഷ്യാവകാശ രേഖ]] തയ്യാറായത്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു. 1993 ൽ ചെക്കോസ്ലൊവാക്യ സമാധാനപരമായി [[ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌]], [[സ്ലൊവാക്യ]] എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായതു ഹാവെലിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലായിരുന്നു. തുടർന്നു ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായ അദ്ദേഹം 2003 വരെ ആ സ്‌ഥാനത്തു തുടർന്നു.അനാരോഗ്യം വകവയ്‌ക്കാതെ, [[ക്യൂബ]] മുതൽ [[ചൈന]] വരെ നീളുന്ന കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് ഭരണവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനത്തിലും എഴുത്തിലും മുഴുകി കഴിയുകയായിരുന്നു ഹാവെൽ. നാടകവേദികളെയും അദ്ദേഹം കമ്യുണിസ്‌റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രചാരണത്തിനുള്ള ഉപാധികളാക്കി മാറ്റി. സമ്പന്നകുടുംബത്തിൽ 1936-ലായിരുന്നു ഹവേലിന്റെ ജനനം. കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം വന്നതോടെ സമ്പത്തെല്ലാം നഷ്ടമായി. പണ്ട് സമ്പന്നനായിരുന്നു എന്നതിന്റെ പേരിൽ യുവാവായ ഹവേലിനെ കമ്യൂണിസ്റ്റുകാർ സംശയത്തോടെ വീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. നാടകങ്ങളിലൂടെ ആശയപ്രചാരണം നടത്തി ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിച്ച് രാജ്യത്ത് മാറ്റംകൊണ്ടുവരാനായിരുന്നു ഹവേലിന്റെ ശ്രമം<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1343981/2011-12-19/world |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-12-20 |archive-date=2011-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111220013929/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1343981/2011-12-19/world |url-status=dead }}</ref>. അസംബന്ധ ശൈലിയിലെ നാടകങ്ങളുടെ വക്‌താവായിരുന്ന അദ്ദേഹം തുടർന്നു സജീവ രാഷ്‌ട്രീയത്തിലേക്കു തിരിയുകയായിരുന്നു. കമ്യൂണിസ്‌റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തന കാലത്തു നാലര വർഷത്തോളം ജയിലിലടയ്‌ക്കപ്പെട്ടു. ജയിലിൽ കിടക്കുമ്പോൾ വാക്ലാഫ് ഹാവൽ നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം തുറന്ന കത്തെഴുതലായിരുന്നു. തടവറയിൽ നിന്ന് ഭാര്യയ്‌ക്കെഴുതിയ കത്തുകൾ 1988ൽ Letters to Olga എന്ന പേരിൽ പുറത്തുവന്നു. കത്തുകളുടെ ഈ പുസ്തകം പൗരസമൂഹത്തെ ഇളക്കിമറിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://veekshanam.com/content/view/15398/37/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-01-07 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118234352/http://veekshanam.com/content/view/15398/37/ |url-status=dead }}</ref> കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ഏറെനാളായി ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ അലട്ടിയിരുന്നു. കാൻസർ ബാധയെത്തുടർന്ന്‌ 11 വർഷം മുമ്പ്‌ ഒരു ശ്വാസകോശം നീക്കം ചെയ്‌തു.അടുത്തിടെ തൊണ്ടയിൽ ശസ്‌ത്രക്രിയയും നടത്തി. നൊബേൽ ജേതാവ്‌ [[ലിയു സിയാവോ]]യെ ജയിൽ മോചിതനാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടു പ്രാഗിലെ ചൈനീസ്‌ എംബസിയിൽ കത്ത്‌ എത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ വർഷം ജനുവരിയിൽ നടന്ന ശ്രമത്തിന്റെ മുൻനിരയിലും ഹാവെൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. 74-ാ​ം വയസ്സിൽ ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങൾക്കിടയിലും ഒരു ചലച്ചിത്രം സംവിധാനംചെയ്യുകയുണ്ടായി. ==മരണം== ഏറെക്കാലം വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾ അലട്ടിയിരുന്ന ഹവേൽ 75-ആം വയസ്സിൽ പ്രാഗിലെ വസതിയിൽ വച്ച് 2011 ഡിസംബർ 18-ന് പ്രാദേശികസമയം രാവിലെ പത്തുമണിയോടെ അന്തരിച്ചു.<ref>{{cite news|title=Vaclav Havel, Czech statesman and playwright, dies at 75|url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hACp6Ey-cBK46ssuUDqZtPyuy0yA?docId=52b4d44612b846ba98ad0598de3c71ca|newspaper=AP|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120108012301/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hACp6Ey-cBK46ssuUDqZtPyuy0yA?docId=52b4d44612b846ba98ad0598de3c71ca|archivedate=2012-01-08|access-date=2011-12-20|url-status=live}}</ref><ref name="BBC">{{cite news|title=Vaclav Havel, Czech statesman and playwright, dies at 75|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16236393|newspaper=BBC}}</ref> മരിക്കുന്നതിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പ് ചെക്ക്‌ പര്യടനത്തിനെത്തിയ [[ദലൈലാമ|ദലൈലാമയെ]] വീൽചെയറിലെത്തിയാണ്‌ അദ്ദേഹം സന്ദർശിച്ചത്‌.<ref>{{cite news|title=Dalai Lama pays 'friendly' visit to Prague|url=http://www.praguepost.com/news/11401-dalai-lama-pays-friendly-visit-to-prague.html|accessdate=18 December 2011|newspaper=The Prague Post}}</ref> മരണാനന്തരം ചെക്ക് നോവലിസ്റ്റ് [[മിലാൻ കുന്ദേര]] "ഹാവെലിന്റെ മികച്ച കൃതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം തന്നെ എന്നഭിപ്രായപ്പെട്ടു <ref>{{cite news|title=World Reacts To Vaclav Havel's Death|url=http://www.spiegel.de/international/europe/0,1518,804614,00.html/A continent mourns Vaclav Havel|accessdate=18 December 2011|newspaper=Radio Free Europe}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Pietní shromáždění na Václavském náměstí při příležitosti úmrtí Václava Havla v roce 2011 (12).JPG|thumb|right|ഹാവെലിന് അന്ത്യാഞ്ജലികളർപ്പിക്കുന്ന പ്രേഗ് ജനത]] ==പുരസ്​കാരങ്ങൾ== *ഫിലാഡെൽഫിയ ലിബർട്ടി മെഡൽ (1994 ) *പ്രിൻസ് ഓഫ് അസ്തൂറിയാസ് അവാർഡ് (1997) *[[ഗാന്ധി സമാധാന സമ്മാനം‎]](2003)<ref>http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=583</ref> *ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ പുരസ്​കാരം(2003) *ചാർലിമേൻ പുരസ്‌കാരം(2011)<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=237127 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-12-20 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203044900/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=237127 |url-status=dead }}</ref> ==പ്രധാന കൃതികൾ== [[File:Hedwig&Vaclav Havel Prague backstage Dylan concert cropped small.JPG|thumb|ഹാവെൽ അമേരിക്കൻ കവയിത്രി [[ഹെഡ്വിഗ് ഗോർസ്​ക്കിയോടൊപ്പം]]]] ===കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ=== * Čtyři rané básně (''Four Early Poems'') * Záchvěvy I & II, 1954 (''Quivers I & II'') * První úpisy, 1955 (''First promissory notes'') * Prostory a časy, 1956 (''Spaces and times'', poetry) * Na okraji jara (cyklus básní), 1956 (''At the edge of spring (poetry cycle)'') * [[Antikódy]], 1964 (''Anticodes'') ===നാടകങ്ങൾ=== * Motormorphosis 1960 * Hitchhiking Here (''Autostop'') 1960 * An Evening with the Family, 1960, (''Rodinný večer'') * ''[[The Garden Party (play)|The Garden Party]]'' (''Zahradní slavnost''), 1963 * [[The Memorandum]], 1965, (''Vyrozumění'') * [[The Increased Difficulty of Concentration (play)|The Increased Difficulty of Concentration]], 1968, (''Ztížená možnost soustředění'') * [[Butterfly on the Antenna]], 1968, (''Motýl na anténě'') * [[Guardian Angel (play)|Guardian Angel]], 1968, (''Strážný anděl'') * [[Conspirators (play)|Conspirators]], 1971, (''Spiklenci'') * [[The Beggar's Opera (play)|The Beggar's Opera]], 1975, (''Žebrácká opera'') * [[Unveiling (play)|Unveiling]], 1975, (''Vernisáž'') * [[Audience (Havel play)|Audience]], 1975, (''Audience'')&nbsp;– a Vanĕk play * [[Mountain Hotel]] 1976, (''Horský hotel'') * [[Protest (play)|Protest]], 1978, (''Protest'')&nbsp;– a Vanĕk play * [[Mistake (play)|Mistake]], 1983, (''Chyba'')&nbsp;– a Vanĕk play * [[Largo desolato]] 1984, (''Largo desolato'') * [[Temptation (play)|Temptation]], 1985, (''Pokoušení'') * [[Redevelopment (play)|Redevelopment]], 1987, (''Asanace'') * [[Tomorrow (play)|Tomorrow]], 1988, (''Zítra to spustíme'') * ''[[Leaving (play)|Leaving]]'' (''Odcházení''), 2007 * ''[[Dozens of Cousins]]'' (''Pět Tet''), 2009&nbsp;– a short sketch/sequel to ''Unveiling'' * ''[[The Pig, or Václav Havel's Hunt for a Pig]]'' (''Prase''), 2009&nbsp;– based on a text from 1987, adapted by Vladímir Morávek in 2009 ===സാഹിത്യേതര രചനകൾ=== * ''[[The Power of the Powerless]]'' (1985) [Includes 1978 titular essay.] [http://vaclavhavel.cz/showtrans.php?cat=clanky&val=72_aj_clanky.html&typ=HTML online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107141633/http://www.vaclavhavel.cz/showtrans.php?cat=clanky&val=72_aj_clanky.html&typ=HTML |date=2012-01-07 }} * ''[[Living in Truth]]'' (1986) * ''[[Letters to Olga]]'' (Dopisy Olze) (1988) * ''[[Disturbing the Peace (Václav Havel)|Disturbing the Peace]]'' (1991) * ''[[Open Letters]]'' (1991) * ''[[Summer Meditations]]'' (1992/93) * ''[[Towards a Civil Society]]'' (Letní přemítání) (1994) * ''[[The Art of the Impossible]]'' (1998) * ''[[To the Castle and Back]]'' (2007) ===കഥ=== *''Pizh'duks'' ===സിനിമ=== * ''Odcházení'', 2011 ==അധിക വായനയ്ക്ക്== ;Works by Václav Havel *[http://www.project-syndicate.org/contributor/31 Commentaries and Op-eds by Václav Havel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603175048/http://www.project-syndicate.org/contributor/31 |date=2008-06-03 }} and in conjunction between [http://www.project-syndicate.org/contributor/864 Václav Havel and other renowned world leaders]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} for ''[[Project Syndicate]]''. *[http://history.hanover.edu/courses/excerpts/165havel.html "Excerpts from ''The Power of the Powerless'' (1978)"], by Václav Havel. ["Excerpts from the Original Electronic Text provided by Bob Moeller, of the [[University of California, Irvine]]."] *[http://www.wfs.org/node/2385 "The Need for Transcendence in the Postmodern World"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111234709/http://www.wfs.org/node/2385 |date=2012-01-11 }} (Speech republished in THE FUTURIST magazine). Accessed 19 December 2011 * [https://web.archive.org/web/20080622212542/http://www.czech.cz/en/zpravy/news_detail.aspx?id=19993-Vaclav-Havel:-%u201eJsme-na-pocatku-vaznych-zmen Václav Havel: 'We are at the beginning of momentous changes']. ''Czech.cz'' (Official website of the Czech Republic), 10 September 2007. Accessed 21 December 2007. [On personal responsibility, freedom and ecological problems]. *[http://www.salon.eu.sk/article.php?article=732&searchPhrase=havel Two Messages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006231656/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=732&searchPhrase=havel |date=2011-10-06 }} Václav Havel on the Kundera affaire, English, salon.eu.sk, October 2008 ;Media interviews with Václav Havel *[http://www.salon.eu.sk/article.php?article=801&searchPhrase=havel After the Velvet, an Existential Revolution?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006232812/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=801&searchPhrase=havel |date=2011-10-06 }} dialogue between Václav Havel and Adam Michnik, English, salon.eu.sk, November 2008 *[[Margaret Warner|Warner, Margaret]]. [http://www.pbs.org/newshour/bb/europe/jan-june97/havel_5-16a.html "Online Focus: Newsmaker: Václav Havel"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111220140526/http://www.pbs.org/newshour/bb/europe/jan-june97/havel_5-16a.html |date=2011-12-20 }}. ''[[The NewsHour with Jim Lehrer]]''. [[Public Broadcasting Service|PBS]], broadcast 16 May 1997. Accessed 21 December 2007. (NewsHour transcript.) ;Books (Biographies) *[[John Keane (political theorist)|Keane, John]]. ''Vaclav Havel: A Political Tragedy in Six Acts''. New York: [[Basic Books]], 2000. ISBN 0465037194. (A sample chapter [in [[HTML]] and [[Portable Document Format|PDF]] formats] is linked on the author's website, [http://www.johnkeane.net/books/havel/havel.htm "Books"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718173153/http://www.johnkeane.net/books/havel/havel.htm |date=2006-07-18 }}.) *Kriseová, Eda. ''Vaclav Havel''. Trans. Caleb Crain. New York: [[St. Martin's Press]], 1993. ISBN 0312103174. *Pontuso, James F. ''Vaclav Havel: Civic Responsibility in the Postmodern Age''. New York: [[Rowman & Littlefield]], 2004. ISBN 0-7425-2256-3. *Rocamora, Carol. ''Acts of Courage''. New York: Smith & Kraus, 2004. ISBN 1575253445. *Symynkywicz, Jeffrey. ''Vaclav Havel and the Velvet Revolution''. Parsippany, New Jersey: Dillon Press, 1995. ISBN 0875186076. ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Wikiquote}} {{Commons category|Václav Havel}} * [http://www.vaclavhavel.cz/ Václav Havel] Official website * [http://www.nybooks.com/authors/207 Václav Havel archive] from ''[[The New York Review of Books]]'' * [http://havel.columbia.edu/biblio_humanrights.html Havel at Columbia: Bibliography: Human Rights Archive] * [http://www.untitledtheater.com/havel/havel-festival.html Havel Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150108060642/http://www.untitledtheater.com/havel/havel-festival.html |date=2015-01-08 }} * [http://www.vons.cz/en The Committee for the Defence of the Unjustly Persecuted (VONS)] (Website about a history of the VONS) * [http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=11839 Václav Havel] at the Literary Encyclopedia * [http://www.nndb.com/people/956/000023887/ Notable Names Database] * [http://archive.vaclavhavel-library.org/ Václav Havel Official Digital Archive] * [http://www.vaclavhavel-library.org/ Václav Havel Library, Prague] * [http://www.wfs.org/content/vaclav-havel-transcendence/ Vaclav Havel in THE FUTURIST magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110081807/http://www.wfs.org/content/vaclav-havel-transcendence |date=2012-01-10 }} * [http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000860/086025eo.pdf#86015 A clandestine interview with Vaclav Havel, ''The UNESCO Courier'', 1990] ==അവലംബം== <references/> {{ഗാന്ധി സമാധാന സമ്മാനം}} [[വർഗ്ഗം:ചെക്കൊസ്ലൊവാക്യയുടെ പ്രസിഡന്റുമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രസിഡന്റുമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചെക്ക് നാടകകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാന്ധി സമാധാന സമ്മാനം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] 62akrzw62xbxglc8kv8gcfxqkxyue83 0 176387 4632479 3454585 2026-06-23T06:40:52Z Malikaveedu 16584 4632479 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Anjarakandi River}} {{Infobox river | name = അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ | image = Estuary_of_River_Anjarakkandy.jpg | image_caption = അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ | source1_location = കണ്ണവം സംരക്ഷിത വനം | mouth_location = [[അറബിക്കടൽ]] തീരത്തെ [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | length = {{convert|48|km|abbr=on}} | source1_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = }} {{Rivers of Kerala}} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണവം സംരക്ഷിത വനമേഖല|കണ്ണവം സംരക്ഷിത വനമേഖലയിലെ]] [[കുറ്റിമല|കുറ്റിമലയുടെ]] താഴ്‌വാരത്തു നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദിയാണ് '''അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ'''.<ref>{{Cite news|url=https://malayalam.mapsofindia.com/kerala/kerala-river-map|title=കേരളത്തിലെ നദികൾ: ഭൂപടം, പുഴകളും തോടുകളും-ലഖു വിവരണം|work=Malayalam Map|access-date=2018-07-23|language=en-US}}</ref> കേരളത്തിലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നു ഈ നദി 48 കിലോമീറ്ററാണ് ദൈർഘ്യം.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/malayalam/rivers-of-kerala.php|title=കേരളത്തിലെ നദികൾ|website=www.keralatourism.org|access-date=2018-07-23}}</ref> കുറ്റിമലയിൽ നിന്നും ചെറിയ ഉറവയായി ആരംഭിച്ച് [[പെരുമ്പൂത്ത്]] വഴി ഏകദേശം നാലു കിലോമീറ്ററോളം വനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. പിന്നീട് [[കൊളപ്പമല|കൊളപ്പമലയിൽ]] വച്ച് നദി 60 മീറ്റർ താഴേക്കു പതിക്കുന്നു. അവിടെ നിന്നും വീണ്ടും 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. തുടർന്ന് എടയാറിനടുത്തു വച്ച് ജനവാസകേന്ദ്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. [[മട്ടന്നൂർ]] മുൻസിപ്പൽ അതിർത്തിയിലൂടെയും [[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട് ]], [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അഞ്ചരക്കണ്ടി]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം]], [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]], [[പെരളശ്ശേരി]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] പഞ്ചായത്തുകളിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന നദി മമ്മാക്കുന്ന് പാലത്തിനടുത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പ്രധാന തിരിവ് മേലൂർ, ചിറക്കുനി, പാലയാട്,ധർമ്മടം, മുഴപ്പിലങ്ങാട് വഴി മൊയ്തു പാലത്തിനടുത്ത് വച്ച് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] പതിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തെതും ചെറിയതുമായ തിരിവ് പാറപ്രം, കോളാട്പാലം, അണ്ടലൂർ, കിഴക്കെ പാലയാട്, ഒഴയിൽ ഭാഗം വഴി ഒഴുകി [[ധർമ്മടം]] പാലത്തിനടുത്ത് വച്ച് അറബിക്കടലിൽ പതിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് പതനസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിലായായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ദ്വീപാണ് [[ ധർമ്മടം]]. [[കണ്ടൽ]] കാടുകളാൽ സമ്പുഷ്ടമാണ് തീരങ്ങൾ. ചെറുതും വലുതുമായ നിരവധി കണ്ടൽ തുരുത്തുകൾ അഴീമുഖത്തോട് ചേർന്ന് കാണപ്പെടുന്നു. [[ മുഴപ്പിലങ്ങാട് ]] - [[ധർമ്മടം]] പഞ്ചായത്തുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[മൊയ്തു പാലം]] അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴക്ക് കുറുകെയാണ്. ഒരു കാലത്ത് ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതം വളരെ സജീവമായിരിന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:ANJARAKKANDI RIVER.jpg|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ പ്രമാണം:Anjarakkandi River.jpg|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ പ്രമാണം:Estuary of River Anjarakkandy.jpg|അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയുടെ അഴിമുഖം പ്രമാണം:A blue boat in the river Anjarakkandy 001.jpg </gallery> == അവലംബം == {{reflist}} {{commons category|Anjarakkandy}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{Waters of Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] 671wf07ti5wn9sjbsryry8rpmwxtibc 0 178939 4632403 3541715 2026-06-22T22:13:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632403 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Litmus}} [[Image:Lackmus.jpg|right|thumb|പൊടിരൂപത്തിലുള്ള ലിറ്റ്മസ്]] റൊസീലിയ റ്റിന്റൊരിയ [[Roccella tinctoria]] മുതലായ [[ലൈക്കൻ|ലൈക്കനുക]]ളിൽ നിന്നും വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതും ജലത്തിൽ [[ലേയത്വം|ലയിക്കു]]ന്നതുമായ മിശ്രിതമാണു '''ലിറ്റ്മസ്'''. ലിറ്റ്മസ് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെട്ട [[അരിപ്പുകടലാസ്]] [[പി.എച്ച്. മൂല്യം|പീ എച്ച്]] [pH] മൂല്യനിർണയത്തിന് ഉപയൊഗിക്കുന്നു. [[നീല]] ലിറ്റ്മസ് [[കടലാസ്]] [[അമ്ലം|അമ്ല]]ഗുണസാഹചര്യത്തിൽ ചുവപ്പ് നിറമാകുകയും ചുവപ്പ് ലിറ്റ്മസ് ക്ഷാരഗുണസാഹചര്യത്തിൽ നീലനിറമാകുകയും ചെയ്യും. [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%94%e0%b8%b2%e0%b8%a9%e0%b8%a5%e0%b8%b4%e0%b8%95%e0%b8%a1%e0%b8%b1%e0%b8%aa ലിറ്റ്മസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420172100/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%AA |date=2021-04-20 }} കടലാസിന്റെ സാധാരണ [[നിറം]] [[പർപ്പിൾ]] ആണ്.) [[File:Litmus paper.JPG|thumb|ലിറ്റ്മസ് പേപ്പർ]] {{clear-right}}{{pH_indicator_template|indicator_name=Litmus|low_pH=4.5|high_pH=8.3|low_pH_color=red|high_pH_color=blue}} {{Chem-stub}} 5274m6pkrni24dpfz9gvdw0fj3caz25 0 183199 4632355 3968759 2026-06-22T16:47:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632355 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Rohini Hattangadi}} {{Infobox person |image = Rohini Hattangadi in 2010.jpg |caption= രോഹിണി ഹട്ടങ്കിടി |imagesize =120px | name = രോഹിണി ഹട്ടങ്കിടി | birth_name = രോഹിണി ഓക്ക് | birth_date = {{Birth date and age|1955|4|11|df=yes}} | birth_place = [[ന്യൂഡൽഹി]], [[ഇന്ത്യ]] | yearsactive = 1975–ഇതുവരെ | spouse = ജയദേവ് ഹട്ടങ്കടി (1975–2008; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം); 1 കുട്ടി }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു നാടക ചലച്ചിത്രനടിയാണ് '''രോഹിണി ഹട്ടങ്കിടി'''. [[ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാഡമി ഫിലിം അവാർഡ്|ബാഫ്റ്റ അവാർഡ്]] നേടിയ ഏക ഇന്ത്യൻ കലാകാരിയാണ് രോഹിണി.[[ഗാന്ധി (ചലച്ചിത്രം)|ഗാന്ധി]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[കസ്തൂർബാ ഗാന്ധി|കസ്തൂർബാ ഗാന്ധിയുടെ]] വേഷമിട്ട ഇവർക്ക് മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള ബാഫ്റ്റ അവാർഡാണ് ലഭിച്ചു<ref name='mid-day.com'>{{Cite web |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/jan/090113-rohini-hattangadi-is-back-to-marathi-cinema.htm |title=www.mid-day.com/entertainment/2013/jan/090113-rohini-hattangadi-is-back-to-marathi-cinema.htm |access-date=2013-05-24 |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130110190307/http://www.mid-day.com/entertainment/2013/jan/090113-rohini-hattangadi-is-back-to-marathi-cinema.htm |url-status=dead }}</ref>. ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് രണ്ടു തവണയും ഒരു തവണ ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരവും ഇവരെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹട്ടങ്കിടിയുടെ പ്രധാന കലാപ്രവർത്തന മേഖല നാടകരംഗത്താണ്. ദേശീയ നാടകസ്കൂളിലെ പൂർവവിദ്യാർഥിയായ ഇവർ ആദ്യമായി ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നത് അരവിന്ദ് ദേശായി കി അജീബ് ദ്സ്താൻ എന്ന 1978 ലെ ചിത്രത്തിലാണ്.സമാന്തര ചലച്ചിത്രങ്ങളിലാണ് ഹട്ടങ്കടി മുഖ്യമായും അഭിനയിച്ചത്. 1982 ലെ അർത്ഥ്, പാർട്ടി ആൻഡ് സാരൻഷ് (1984) എന്നിവയിലെ അഭിനയം ശ്രദ്ധേയങ്ങളായിരുന്നു. കസ്തൂർബാ ഗാന്ധിയായി അഭിനയിച്ചതിനു ശേഷം ഹിന്ദി സിനിമയിലെ ഹട്ടങ്കടിയുടെ വേഷങ്ങൾ പ്രധാനമായും സ്വഭാവനടിയുടെതായിരുന്നു. 80 ഫീച്ചർ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള അവർ ടെലിവിഷൻ,നാടകം എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 11-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാടക അഭിനേതാക്കൾ]] cfaz0tu5vuarz0ltat6e4xtcpbpdv7f 0 196046 4632433 4089958 2026-06-23T01:44:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632433 wikitext text/x-wiki {{വധശിക്ഷ}}1987-ൽ ഒരുതവണ [[വധശിക്ഷ]] നിറുത്തലാക്കിയ ശേഷം രണ്ടാമതും തുടങ്ങുകയും 2006-ൽ വീണ്ടും നിറുത്തലാക്കുകയും ചെയ്ത ചരിത്രമാണ് [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിനുള്ളത്.]] [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിലെ]] പലരും മതപരവും മനുഷ്യത്വപരവുമായ കാരണങ്ങളാൽ വധശിക്ഷയെ എതിർക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ തടയാനുള്ള മാർഗ്ഗമായിക്കണ്ട് ഇതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. ==സ്പാനിഷ് അധിനിവേശവും അമേരിക്കൻ ഭരണവും== [[Image:Garrote Execution - 1901.png|thumb|left|1901-ൽ [[മനില|മനിലയിലെ]] ബിലിബിഡ് ജയിലിൽ ഒരാളെ ഗരോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് കഴുത്തുഞെരിച്ച് കൊല്ലുന്നു. ]] [[സ്പാനിഷ്]] കോളനി ഭരണകാലത്ത് [[ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷയായിരുന്നു]] സാധാരണ ശിക്ഷാ മാർഗം. സൈനികക്കുറ്റങ്ങൾക്കും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും വെടിവച്ച് കൊല്ലലായിരുന്നു ശിക്ഷ. ഗരോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് കഴുത്ത് ഞെരിച്ചും ശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നു. [[ഹോസെ റിസാൽ]] എന്നയാളെ 1896 ഡിസംബർ 30-ന് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ച് കൊല്ലുകയുണ്ടായി. <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/3337273.stm BBC NEWS | Programmes | From Our Own Correspondent | Philippines 'restores' death penalty<!-- Bot generated title -->]</ref> 1926-ൽ [[വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ]] നടപ്പിൽ വന്നു. ==1946 മുതൽ 1986 വരെ== [[ഫിലിപ്പീൻസ്|ഫിലിപ്പീൻസിന്റെ]] സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം നിയമപ്രകാരം വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, രാജ്യദ്രോഹം എന്നിവയായിരുന്നു. 1972 മേയ് മാസത്തിൽ ജൈം ഹോസെ, ബാസിലിയോ പിനേഡ, എഡ്ഗാർഡോ അക്വിനോ എന്നിവരെ മാഗി ഡെലാ റിവ എന്ന അഭിനേത്രിയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി കൂട്ടബലാത്സംഗത്തിനിരയാക്കിയതിന് ഒരുമിച്ച് വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച് വധിച്ചു. 1976 വരെ വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. അതിനു ശേഷം ശിക്ഷാരീതി ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ മാത്രമായി. മാർകോസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് അസംഖ്യം ആൾക്കാരെ ഭരണകൂടം ഭേദ്യം ചെയ്യുകയും വധിക്കുകയും മറ്റും പതിവായിരുന്നു. 1986-ൽ മാർകോസ് പുറത്തായ ശേഷം പുതുതായി നിലവിൽ വന്ന ഭരണഘടന വധശിക്ഷ ചില കുറ്റങ്ങൾക്കായി പരിമിതപ്പെടുത്തി. പ്രായോഗികമായി വധശിക്ഷയ്ക്ക് നിരോധനമായിരുന്നു ഫലം. ==വീണ്ടും ഉപയോഗത്തിൽ വരൽ== പ്രസിഡന്റ് ഫിഡൽ വി. റാമോസ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തപോലെ വധശിക്ഷ വീണ്ടും കൊണ്ടുവന്നു. കൊലപാതകം മുതൽ കാറുമോഷണം വരെയുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ ഹീനമായ കുറ്റങ്ങൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച് പുതിയ നിയമമനുസരിച്ച് അവയ്ക്കെല്ലാം വധശിക്ഷ നൽകാൻ തുടങ്ങി. ഈ നിയമം വിഷം കുത്തിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. ഗാസ് ചേമ്പർ നിർമ്മിക്കും വരെ ഇത് തുടരാനന്യിരുന്നു തീരുമാനം. റാമോസിന്റെ പിൻഗാമി ജോസഫ് എസ്ട്രാഡയുടെ ഭരണകാലത്താണ് വിഷം കുത്തിവച്ചുള്ള ആദ്യ വധശിക്ഷ നടപ്പിലായത്. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജനനത്തിന്റെ രണ്ടായിരത്താണ്ട് പൂർത്തിയായതിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം എസ്ട്രാഡ വധശിക്ഷ താത്കാലികമായി നിറുത്തലാക്കി. <ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530012000?open&of=ENG-BMU |title=Death Penalty News March 2000 |access-date=2003-04-24 |archive-date=2003-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030424195617/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530012000?open&of=ENG-BMU |url-status=dead }}</ref> ഒരു വർഷത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷകൾ പുനരാരംഭിച്ചു. ==നിറുത്തലാക്കൽ== 2006 ഏപ്രിൽ 15-ന് ഫിലിപ്പീൻസിൽ വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയുകയായിരുന്ന 1,230 പ്രതികളുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമാക്കപ്പെട്ടു. ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വധശിക്ഷയൊഴിവാക്കൽ നടപടിയായിരുന്നു. <ref>Amnesty International, April 19, 2006 [https://web.archive.org/web/20060428215313/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGASA350032006?open&of=ENG-PHL Philippines: Largest ever commutation of death sentences]</ref>2006 ജൂൺ 24-ന് പ്രസിഡന്റ് ഗ്ലോറിയ മകാപഗൽ-അറോയോ റിപ്പബ്ലിക് ആക്റ്റ് 9346 പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കി. ഫിലിപ്പീൻസിലെ കോൺഗ്രസിൽ നടന്ന വോട്ടെടുപ്പിനു ശേഷമാണ് നിയമം പാസായത്. <ref>Jansen, Jamie. June 6, 2006 [http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2006/06/philippines-congress-votes-to-end.php Philippines Congress votes to end capital punishment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060621033136/http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2006/06/philippines-congress-votes-to-end.php |date=2006-06-21 }}, ''The Jurist''</ref> വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിഞ്നിരുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പ്രതികളുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമാക്കി കുടയ്ക്കപ്പെട്ടു. <ref>Sun Star Cebu. 25 June 2006. [http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html Arroyo kills death law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617190404/http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html |date=2008-06-17 }}</ref> ജീവപര്യന്തം തടവോ കുറഞ്ഞത് 30 വർഷം തടവോ മരണശിക്ഷയ്ക്ക് പകരം നൽകാനാണ് പുതിയ നിയമം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്. <!--[http://www.pinoylaw.com/trivia.htm] --><ref>Sun Star Cebu. 25 June 2006. [http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html Arroyo kills death law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617190404/http://www.sunstar.com.ph/static/ceb/2006/06/25/news/arroyo.kills.death.law.html |date=2008-06-17 }}</ref> കത്തോലിക്കാ സഭയെ പ്രീണിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു നടപടിയാണിതെന്നാണ് എതിർക്കുന്നവർ പറയുന്നത്. ===അനന്തരഫലം=== [[File:PhilippineEmbarkationCard.jpg|thumb|ഫിലിപ്പീൻസിലെ പഴയ ഒരു എംബാർക്കേഷൻ കാർഡ് മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെടുമെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു.]] 2007-ൽ അഴിമതിക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രസിഡന്റ് ജോസഫ് എസ്ട്രാഡ ഉൾപ്പെടെ പല ജയിൽപ്പുള്ളികൾക്കും പ്രസിഡന്റ് ഗ്ലോറിയ അരോയോ മാപ്പുനൽകി. ബെനീഞോ അക്വിനോ ജൂനിയറെ വധിച്ച കേസിൽ കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ട് കോടതി ശിക്ഷിച്ചവരും ഇത്തരത്തിൽ മാപ്പു നൽകപ്പെട്ടവരിൽ പെടുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view_article.php?article_id=96897 |title=Inquirer.net, Sandigan approves Estrada release |access-date=2012-06-11 |archive-date=2009-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814031645/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view_article.php?article_id=96897 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://newsinfo.inquirer.net/topstories/topstories/view/20090304-192228/10-Aquino-Galman-convicts-free-finally |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-11 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106105009/http://newsinfo.inquirer.net/topstories/topstories/view/20090304-192228/10-Aquino-Galman-convicts-free-finally |url-status=dead }}</ref> ==രീതികൾ== [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളല്ലാതെ]] വൈദ്യുതക്കസേര ഉപയോഗിച്ച ഒരേ ഒരു രാജ്യം ഫിലിപ്പീൻസാണ് (1926–1976). ഫെർഡിനന്റ് മാർകോസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് മയക്കുമരുന്നു കടത്ത് ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വധശിക്ഷ നൽകത്തക്ക കുറ്റമായിരുന്നു. ലിം സെങ് എന്നയാളെ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1993-ൽ വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിച്ചശേഷം [[വിഷം കുത്തിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|വിഷം കുത്തിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയാണ്]] ഫിലിപ്പീൻസ് ശിക്ഷാമാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചത്. 1999-ൽ ഈ രീതി സ്വീകരിച്ചു. <ref>{{Cite web |url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |title=Lethal injection |access-date=2006-10-04 |archive-date=2006-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025049/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/injection.html |url-status=live }}</ref> മരണശിക്ഷ പിന്നീട് ഇല്ലാതെയാക്കി. ==അവലംബം== {{reflist|2}} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/3337273.stm Philippines 'restores' death penalty - By John McLean (BBC correspondent in Manila)] *Lamban, S. 2000. [http://www.philsol.nl/A00a/Pahra-deathpenalty-mar00.htm Death Penalty in the Philippines]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010420220451/http://www.philsol.nl/A00a/Pahra-deathpenalty-mar00.htm |date=2001-04-20 }} {{വധശിക്ഷ ഏഷ്യയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|ഫിലിപ്പീൻസ്]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ|ഫിലിപ്പീൻസ്]] 8rcqe56nn5m2r12pcl5g91tukh9ir3j 0 196393 4632426 4542543 2026-06-23T01:31:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632426 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} [[വധശിക്ഷ]] [[എറിട്രിയ|എറിട്രിയയിൽ]] നിയമവിധേയമാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-14 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |url-status=dead }}</ref> 1993-ൽ [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] നിന്ന് വിഘടിച്ച് സ്വാതന്ത്യം നേടിയശേഷം വധശിക്ഷകളൊന്നും ഈ രാജ്യത്ത് നടന്നിട്ടില്ല. 1989-ൽ എത്യോപ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് എറിട്രിയ ഭൂപ്രദേശത്ത് അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയത്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903151604/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{വധശിക്ഷ ആഫ്രിക്കയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|എറിട്രിയ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|എറിട്രിയ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ വളരെ നാളായി നടപ്പിലാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ|എറിട്രിയ]] czjo8ccdvw0j0bbxez2vb69bkkd8pr2 0 196753 4632431 4543723 2026-06-23T01:43:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632431 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} [[നൈഷർ|നൈജറിൽ]] [[വധശിക്ഷ]] നിയമപരമായി നൽകാവുന്ന ശിക്ഷയാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |url-status=dead }}</ref> ==ശിക്ഷാരീതി== [[വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയാണ്]] ശിക്ഷാരീതി. 1976-ലാണ് ഇവിടെ അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടത്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903151604/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |url-status=dead }}</ref> കമാന്റർ ബേയേർ മൂസ്സ, ക്യാപ്റ്റൻ സിഡി മൊഹമ്മദ്, തൊഴിലാളി നേതാവായ അഹ്മദ് മൗദ്ദോർ എന്നിവരെ 1976-ലെ അട്ടിമറി ശ്രമത്തിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയായിരുന്നു. മറ്റ് ആറു പേരെയും ഇതേ വിചാരണയിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചിരുന്നെങ്കിലും അവർക്ക് പിന്നീട് മാപ്പുനൽകി. ==വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ== മുന്നൊരുക്കത്തോടെയുള്ള കൊലപാതകം, ശാരീരിക പീഠനം, അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം, രാജ്യദ്രോഹം, സർക്കാരിനെതിരായുള്ള കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പണ്ടുമുതലേ വധശിക്ഷ വിധിച്ചിട്ടുള്ള കുറ്റങ്ങൾ. സൈനിക നിയമപ്രകാരവും വധശിക്ഷ് നൽകാം. നൈജറിന്റെ നാഷണൽ അസംബ്ലി 2003 മേയ് മാസത്തിൽ പുതിയ ക്രിമിനൽ കോഡ് സ്വീകരിച്ചു. പുതിയ കോഡ് പ്രകാരം മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങളും അടിമക്കച്ചവടവും മറ്റും വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. ==നിർത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== 2007 ഡിസംബർ 18-നും 2008 ഡിസംബർ 18-നും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള പ്രമേയം ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു. <ref>http://www.handsoffcain.info/bancadati/schedastato.php?idcontinente=13&nome=niger</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{വധശിക്ഷ ആഫ്രിക്കയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|നൈജർ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|നൈജർ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ വളരെ നാളായി നടപ്പിലാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ|നൈജർ]] ay9hvuwjrwlykmv61h5yqbdetmrcfwn 0 196894 4632430 4543456 2026-06-23T01:40:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632430 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} [[ടുണീഷ്യ|ടുണീഷ്യയിൽ]] [[വധശിക്ഷ]] നിയമപരമായി നൽകാവുന്ന ശിക്ഷയാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |url-status=dead }}</ref> ==ശിക്ഷാരീതി== [[വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|വെടിവച്ചുള്ള വധശിക്ഷയും]] [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല്ലലുമാണ്]] ശിക്ഷാരീതികൾ. 1991-ലാണ് ഇവിടെ അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടത്. <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120903151604/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/countries-abolitionist-in-practice |url-status=dead }}</ref> ==വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ== കൊലപാതകം, അക്രമം, രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തരസുരക്ഷയ്ക്കോ ബാഹ്യസുരക്ഷയ്ക്കോ എതിരേയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. ==നിർത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== ടുണീഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പ്രസിഡന്റ് ബെൻ അലി ഒരുമാതിരി എല്ലായ്പ്പോഴും വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിക്കൊടുക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ബെൻ അലി പുറത്തായശേഷം വന്ന സർക്കാർ എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ കുറ്റവാളികളെയും വെറുതേ വിടുന്നതായി പ്രഘ്യാപിച്ചു. 2008 ഡിസംബർ 18-നും 2010 ഡിസംബർ 21-നും വധശിക്ഷ നിറുത്തലാക്കാനുദ്ദേശിച്ച് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ പൊതുസഭയിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട പ്രമേയങ്ങളുടെ വോട്ടെടുപ്പുസമയത്ത് ടുണീഷ്യയുടെ പ്രതിനിധി സഭയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. <ref>http://www.handsoffcain.info/bancadati/schedastato.php?idcontinente=13&nome=tunisia</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{വധശിക്ഷ ആഫ്രിക്കയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|ടുണീഷ്യ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|കൊമോറസ്]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ വളരെ നാളായി നടപ്പിലാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ|കൊമോറസ്]] bf3atpmiuksfzb6pocyp0p2e75yby2e 0 196941 4632434 4545336 2026-06-23T01:46:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632434 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{വധശിക്ഷ}} '''[[വധശിക്ഷ]]''' [[മംഗോളിയ|മംഗോളിയയിൽ]], നിയമപരമായി നിലവിലുണ്ട്. 197 ലോകരാജ്യങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള 58 രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് മംഗോളിയ. <ref>[http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries "Abolitionist and retentionist countries"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150215102820/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |date=2015-02-15 }}, [[Amnesty International]]</ref> ==ശിക്ഷാരീതി== [[ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ്|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചോ]] കഴുത്തിലേക്ക് ഒറ്റ വെടിയുണ്ട പായിച്ചാണ് ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത്. <ref name="LeMonde">[http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2010/01/14/le-president-mongol-veut-abolir-la-peine-de-mort_1291441_3216.html “Le président mongol veut abolir la peine de mort”], ''Le Monde'', January 14, 2009</ref> ==വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ== അഞ്ചു കുറ്റങ്ങൾക്കാണ് വധശിക്ഷ നിയമപ്രകാരം നൽകാവുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയുള്ള തീവ്രവാദപ്രവർത്തനം, വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾക്കെതിരേ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യങ്ങളോടെയുള്ള തീവ്രവാദപ്രവർത്തനം, അട്ടിമറി, മുന്നൊരുക്കത്തോടെയും അക്രമത്തോടെയുമുള്ള കൊലപാതകം, അക്രമത്തോടെയുള്ള ബലാത്സംഗം എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. കുറ്റം ചെയ്ത സമയത്ത് 18 വയസിനും 60 വയസിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ളവർക്കേ വധശിക്ഷ നൽകാവൂ. സ്ത്രീകൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്നതല്ല. <ref name="LeMonde"/><ref>[http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/0/8E61783D9ED31093802568AC0037D5DB?opendocument Press Release] by the [[United Nations Human Rights Commission]], March 22, 2000</ref> ==നിർത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ== മുന്നൊരുക്കത്തോടെയും അക്രമത്തോടെയുമുള്ള കൊലപാതകത്തിനു മാത്രമായി വധശിക്ഷ ചുരുക്കുന്ന കാര്യം സർക്കാർ പരിഗണനയിലാണ്. <ref name="LeMonde"/> [[വധശിക്ഷ ചൈനയിൽ|ചൈനയെയും]], [[വധശിക്ഷ വിയറ്റ്നാമിൽ|വിയറ്റ്നാമിനെയും]], [[വധശിക്ഷ മലേഷ്യയിൽ|മലേഷ്യയെയും]], [[വധശിക്ഷ സിങ്കപ്പൂരിൽ|സിങ്കപ്പൂറിനെയും]] പോലെ [[മംഗോളിയ|മംഗോളിയയും]] രഹസ്യമായാണ് വധശിക്ഷ നടത്തുന്നതെന്നാണ് ആമ്നസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണലിന്റെ ആരോപണം. <ref>[http://www.amnesty.org/fr/news-and-updates/report/secrecy-surrounds-death-penalty-20080415 "La peine de mort, une pratique entourée de secret"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310044308/http://www.amnesty.org/fr/news-and-updates/report/secrecy-surrounds-death-penalty-20080415 |date=2014-03-10 }}, Amnesty International, April 15, 2008</ref><ref name="amnesty.org">[https://web.archive.org/web/20120929152516/http://www.amnesty.org/fr/library/asset/ACT50/001/2008/fr/ef878ba2-0172-11dd-8daf-5b71323cd12c/act500012008fra.html "Condamnations à mort et exécutions recensées en 2007"], Amnesty International, April 15, 2008</ref> പ്രതിയുടെ കുടുംബത്തെ ശിക്ഷാ തീയതിയോ ശവം മറവുചെയ്ത സ്ഥലമോ അറിയിക്കാറില്ല. <ref name="LeMonde"/> 2007-ൽ 45 ആൾക്കാരെ വധിച്ചതായി അനുമാനിക്കുന്നു. പക്ഷേ കൃത്യമായ എണ്ണം അധികാരികൾ പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല. <ref name="amnesty.org"/> 2008-ൽ അഞ്ചാൾക്കാർക്ക് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടതായി കരുതുന്നു. <ref name="LeMonde"/> [[2009]] [[ജൂൺ|ജൂണിൽ]] വധശിക്ഷയ്ക്കെതിരായ നിലപാടുകളെടുത്തിട്ടുള്ള ട്സാഖിയാജിൻ എൽബെഗ്ഡോറി എന്നയാൾ [[മംഗോളിയ|മംഗോളിയയുടെ]] പ്രസിഡന്റായി. വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതിൽ തനിക്കുള്ള വിവേചനാധികാരം അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. <ref name="LeMonde"/><ref>[https://web.archive.org/web/20120929152725/http://www.amnesty.org/fr/library/asset/ASA30/004/2009/fr/c04a7000-8349-46c9-b6c1-28cc1601c18e/asa300042009fr.html "Mongolie. Un condamné à mort mongol a été gracié"], Amnesty International, October 14, 2009</ref> 2010 ജനുവരി 14-ന് ഇനി വധശിക്ഷ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും മാപ്പു കൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഘ്യാപിച്ചു. മറ്റു രാജ്യങ്ങളെപ്പോലെ മംഗോളിയയിലും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ പ്രസ്താവന വിവാദമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പാർലമന്റിലെ ഭൂരിഭാഗം അംഗങ്ങളും ഈ പ്രസംഗത്തിനു ശേഷം കൈയ്യടിക്കുകയുണ്ടായില്ല. <ref name="LeMonde"/> [[2012]] [[ജനുവരി]] 5-ന് ഭൂരിപക്ഷം പാർലമെന്റംഗങ്ങളും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള ഒരു പ്രമേയം വോട്ടിലൂടെ അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായി. <ref>[http://www.amnesty.org/en/news/mongolia-takes-vital-step-forward-abolishing-death-penalty-2012-01-05 "Mongolia takes ‘vital step forward’ in abolishing the death penalty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725231159/http://www.amnesty.org/en/news/mongolia-takes-vital-step-forward-abolishing-death-penalty-2012-01-05 |date=2014-07-25 }}, Amnesty International, 5 January 2012</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} {{വധശിക്ഷ ഏഷ്യയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|മംഗോളിയ]] [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|മംഗോളിയ]] c1xn2hpsch0fv596br9no6gii9yvvnq 0 197090 4632330 4618460 2026-06-22T14:19:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632330 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = യൂസഫ് റാസ ഗീലാനി<br /><small>{{Nastaliq|یوسف رضا گیلانی}}</small> |image = Syed Gillani - World Economic Forum on the Middle East 2008.jpg |office = [[Prime Minister of Pakistan]] |president = [[പർവേസ് മുഷറഫ്]]<br />[[Muhammad Mian Soomro]] <small>(Acting)</small><br />[[Asif Ali Zardari]] |term_start = 25 March 2008 |term_end = 26 April 2012 |predecessor = [[Muhammad Mian Soomro]] |successor = [[Makhdoom Shahbuddin]]<ref>http://www.thenews.com.pk/article-55099-PPP-nominates-Shahbuddin-for-new-PM{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>>http://www.geo.tv/GeoDetail.aspx?ID=55099 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120621013446/http://www.geo.tv/GeoDetail.aspx?ID=55099 |date=2012-06-21 }}</ref> |office1 = [[Speaker of the National Assembly of Pakistan|Speaker of the National Assembly]] |deputy1 = [[Syed Zafar Ali Shah]] |term_start1 = 17 October 1993 |term_end1 = 16 February 1997 |predecessor1 = [[Gohar Ayub Khan]] |successor1 = [[Elahi Bux Soomro]] |birth_date = {{birth date and age|1952|6|9|df=y}} |birth_place = [[Karachi]], [[Dominion of Pakistan|Pakistan]] |death_date = |death_place = |party = [[പാകിസ്താൻ പീപ്പിൾസ് പാർടി]] |spouse = Fauzia Giillani<ref name="The Nation, January 23, 2012">{{cite news|last=Sports Desk|title=Fauzia Gilani witnesses cricket match|url=http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/sports/23-Jan-2012/fauzia-gilani-witnesses-cricket-match|accessdate=26 April 2012|newspaper=The Nation, January 23, 2012|date=January 23, 2012|archive-date=2013-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920124345/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/sports/23-Jan-2012/fauzia-gilani-witnesses-cricket-match|url-status=dead}}</ref> |children = 4 |alma_mater = [[Forman Christian College]]<br />[[Government College University, Lahore|Government College University]]<br />[[University of the Punjab]] |religion = [[Islam]] }} ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം അധികാരത്തിലിരുന്ന [[പാകിസ്താൻ]] പ്രധാനമന്ത്രിയാണ് '''യൂസുഫ് റാസ ഗീലാനി''' (Urdu, Saraiki: یوسف رضا گیلانی; English IPA: jusæf ɾæzə ɡillɑnɪ̈; ജനനം: 1952). കോടതിയലക്ഷ്യക്കേസിൽ പാക് സുപ്രീം കോടതി ഗീലാനിയെ 2012 [[ജൂൺ 19]]-നു് അയോഗ്യനാക്കി. അഞ്ചുവർഷത്തേക്കാണ് പൊതുസ്ഥാനങ്ങൾ വഹിക്കുന്നതിന് അയോഗ്യത.<ref name=aljazeera>{{cite news|title=Pakistan court disqualifies Gilani as PM|url=http://www.aljazeera.com/news/asia/2012/06/2012619104352956999.html|accessdate=20 ജൂൺ 2012|newspaper=Aljazeera}}</ref> <ref>http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=167081{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>അധികാരത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യ പാക് പ്രധാനമന്ത്രി. == ജീവിതരേഖ == സിന്ധ് പ്രവിശ്യയിലെ കറാച്ചിയിൽ ജനിച്ചു. പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദമെടുത്ത് സർക്കാർ സർവീസിൽ ചേർന്നു. മുസ്‌ലിം ലീഗിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചത്. പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന സുൾഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോ വധിക്കപ്പെട്ടതിനു പിന്നാലെയാണ് അദ്ദേഹം [[ബേനസീർ ഭൂട്ടോ|ഭൂട്ടോയുടെ]] പാകിസ്താൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നത്. 2008 മാർച്ചിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. == പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ == പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലെ ആദ്യദിനത്തിൽ യൂസഫ് റാസ ഗീലാനി ഒപ്പുവെച്ച ആദ്യ ഉത്തരവുകളിലൊന്ന്, മുൻസൈനികഭരണാധികാരി പർവെസ് മുഷറഫ് വീട്ടുതടങ്കലിലാക്കിയ മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഇഫ്തിഖർ ചൗധരിയെ മോചിപ്പിക്കാനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1668615/2012-06-20/world |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-20 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620132411/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1668615/2012-06-20/world |url-status=dead }}</ref><br /> പ്രസിഡന്റ് ആസിഫലി സർദാരിക്കെതിരായ അഴിമതിക്കേസുകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിസ്]] അധികൃതർക്ക് കത്തയയ്ക്കണമെന്ന സുപ്രീംകോടതി വിധി നടപ്പാക്കാൻ തയ്യാറാവാത്തതിനെത്തുടർന്നാണ് പ്രധാനമന്ത്രിക്കെതിരെ കോടതിയലക്ഷ്യക്കേസെടുത്തത്. കേസിൽ ഗീലാനി കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഏഴംഗ ബെഞ്ച് ഏപ്രിൽ 26-ന് വിധിച്ചിരുന്നു. ജയിലിലിടാൻ മുതിരാതെ കോടതി പിരിയുംവരെയുള്ള പ്രതീകാത്മക ശിക്ഷയാണ് അദ്ദേഹത്തിനു വിധിച്ചത്. ഒരു മിനിറ്റുപോലും നീളാതിരുന്ന പ്രതീകാത്മക തടവുശിക്ഷയ്ക്കെതിരെ ഒരുമാസത്തിനകം അപ്പീൽ നൽകാമായിരുന്നെങ്കിലും ഗീലാനി അതിന് തയ്യാറാകാതിരുന്നത് കോടതി നടപടി എളുപ്പമാക്കി. ഇതാദ്യമായാണ് പാകിസ്താനിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയെ കോടതി പുറത്താക്കുന്നത്. കോടതി ശിക്ഷിച്ച ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയും ഗീലാനിയാണ്.<ref>http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=167081{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == വിവാദങ്ങൾ == ഗീലാനിക്കും അദ്ദേഹം നയിച്ച പാകിസ്താൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി(പി.പി.പി.) സർക്കാറിനുമെതിരെ സുപ്രീംകോടതി സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകൾക്കുപിന്നിൽ സൈന്യത്തിന്റെ താത്പര്യങ്ങളാണെന്നും ആക്ഷേപമുണ്ട്.<br /> പ്രസിഡന്റായ ആസിഫലി സർദാരി മുമ്പു ചെയ്ത അഴിമതികളുടെ പേരിലാണ് ഗീലാനിക്കു കോടതി കയറേണ്ടിവന്നത്. പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിൽ സർദാരിക്കു നിയമപരിരക്ഷയുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹത്തിനെതിരായ കേസുകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനാവില്ലെന്നുമായിരുന്നു ഗീലാനിയുടെ നിലപാട്. പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന നിലയിലുള്ള ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റുമ്പോൾ കോടതിയോട് മറുപടി പറയേണ്ട കാര്യമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1668743/2012-06-20/world |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-20 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620132440/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1668743/2012-06-20/world |url-status=dead }}</ref>. == അവലംബം == <references/> == പുറം കണ്ണികൾ == '''[http://www.columnpk.com/supreme-court-disqualified-pm-gilani-in-contempt-of-court-case/ SC Disqualified PM Yousaf Raza Gilani in Contempt of Court Case ]''' [http://myjazba.in/syed-yousuf-raza-gilani-disqualified-as-pm-prime-minister.html Syed Yousuf Raza Gilani Disqualified as PM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120621154119/http://myjazba.in/syed-yousuf-raza-gilani-disqualified-as-pm-prime-minister.html |date=2012-06-21 }} {{Portal box|Pakistan|Government of Pakistan}} {{commons category|Yousaf Raza Gilani}} * [http://www.infopak.gov.pk/primeminister.aspx Prime Minister Syed Yousuf Raza Gilani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616033558/http://www.infopak.gov.pk/primeminister.aspx |date=2012-06-16 }} official Pakistan government site * [https://web.archive.org/web/20121024154220/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2008%5C03%5C23%5Cstory_23-3-2008_pg7_7 Yousaf Raza Gilani – a profile], ''[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]'', 23 March 2008 * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7310028.stm Profile: Yousuf Raza Gilani], Syed Shoaib Hasan, ''[[BBC News]]'', 17 June 2009 * [http://www.pakistanileaders.com.pk/profile/Syed_Yousaf_Raza_Gilani Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120422130313/http://www.pakistanileaders.com.pk/profile/Syed_Yousaf_Raza_Gilani |date=2012-04-22 }} at PakistaniLeaders.com * [http://www.yousaf-raza-gillani.com Website devoted to Yousuf Raza Gilani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160804073053/http://www.yousaf-raza-gillani.com/ |date=2016-08-04 }} * [http://www.rasikhblog.com/?p=42 Poem on Yusuf Raza Gilani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006194156/http://www.rasikhblog.com/?p=42 |date=2011-10-06 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=eKi-Q9_bS5k Poem on Yusuf Raza Gilani And Parvaiz Musharraf on YouTube] * [http://www.vidjin.com/yousuf-raza-gillani-son-musa-gillani-wedding-most-expensive-marriage-in-pakistan.html Musa Gillani Wedding] * [http://bzupages.com/f15/16-march-2009-mp3-text-prime-minister-syed-yousuf-raza-gilani-s-address-nation-2814/ 16 March 2009 Mp3 and text of Prime Minister Syed Yousuf Raza Gilani’s Address To The Nation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110508112710/http://bzupages.com/f15/16-march-2009-mp3-text-prime-minister-syed-yousuf-raza-gilani-s-address-nation-2814/ |date=2011-05-08 }} * [http://www.thenews.com.pk/Todays-News-13-14937-Constitution-has-no-restriction-on-dual-citizenship-for-MPs-Gilani Constitution has no restriction on dual citizenship for MPs: Gilani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606144238/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-13-14937-Constitution-has-no-restriction-on-dual-citizenship-for-MPs-Gilani |date=2012-06-06 }}, The News International, May 28, 2012 * [http://www.thenews.com.pk/Todays-News-9-22345-A-legend-of-the-East A legend of the East] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517200140/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-9-22345-A-legend-of-the-East |date=2013-05-17 }} by Yusuf Raza Gilani [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനിലെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] 96i4vkp4atnux3orrdp4i3flefbb6rh 0 197626 4632428 4619287 2026-06-23T01:38:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632428 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{വധശിക്ഷ}} [[റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഐർലാന്റ്|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഐർലാന്റിൽ]] [[വധശിക്ഷ]] നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1954-ലായിരുന്നു അവസാന [[വധശിക്ഷ]] നടപ്പിലായത്. മൈക്കൽ മാനിംഗ് എന്നയാളെ കാതറിൻ കൂപ്പർ എന്ന കന്യാസ്ത്രീയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്തു കൊന്ന കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകുകയായിരുന്നു. അതിനു ശേഷം 1990 വരെ [[വധശിക്ഷ]] നിയമപുസ്തകത്തിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും എല്ലാ മരണശിക്ഷയും ഐറിഷ് പ്രസിഡന്റ് ഇളവു ചെയ്തു കൊടുക്കുമായിരുന്നു. വധശിക്ഷ നിയമപരമായി 1990-ൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. 2002-നു ശേഷം അയർലാന്റിന്റെ ഭരണഘടന [[വധശിക്ഷ]] നിരോധിക്കുന്നുമുണ്ട്. അടിയന്തരാവസ്ഥയിലും യുദ്ധസമയത്തും പോലും വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിക്കാൻ പാടില്ല എന്ന് ഭരണഘടന നിഷ്കർഷിക്കുന്നുണ്ട്. ഐർലാന്റ് ഒപ്പുവച്ചിട്ടുള്ള പല മനുഷ്യാവകാശ ഉടമ്പടികളും വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് വിലക്കുന്നുണ്ട്. ==ആദ്യകാല ചരിത്രം== ഐർലാന്റിലെ ആദ്യകാല നിയമം വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. കൊലപാതകം രണ്ടുതരം പിഴ ചുമത്തിയാണ് ശിക്ഷിച്ചിരുന്നത്. ഒരു ക്ലിപ്തമായ തുകയും (''éraic'') മാറിവരാവുന്ന തുകയുമായിരുന്നു (''Log nEnech'') പിഴയായി നൽകേണ്ടിയിരുന്നത്. കൊലയാളിക്കോ അയാളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കോ പിഴ നൽകാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ മാത്രമായിരുന്നു വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. <ref>{{cite book|last=Kelly|first=Fergus |title=A Guide to Early Irish Law|url=https://archive.org/details/guidetoearlyiris03ferg|series=Early Irish Law |year=1988 |publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|isbn=978-1-85500-214-2|pages=[https://archive.org/details/guidetoearlyiris03ferg/page/124 125]–7}}</ref> സൈന്റ് ഓർഡന്റെ കൊലപാതകിയെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ച സംഭവം ക്രിസ്തുമതത്തിനു മുൻപുണ്ടായിരുന്ന നഷ്ടപരിഹാരത്തിലൂന്നിയ നിയമത്തെ (restorative justice) ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ പ്രതികാരത്തിലൂന്നിയ നിയമം (retributive justice) സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട് ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നെന്നാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നത്. <ref name="Bury2008">{{cite book|last=Bury|first=J. B.|title=Life of St. Patrick and His Place in History|url=http://www.archive.org/stream/lifeofstpatrickh00buryuoft#page/357/mode/1up |year=1905 |publisher=Macmillan |location=London |accessdate=6 November 2010|page=357}}</ref> {{seealso|വധശിക്ഷ ബ്രിട്ടനിൽ}} [[നോർമാൻ]] അധിനിവേശത്തിനു ശേഷം [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷ്]] നിയമമാണ് ഐർലാന്റിലെ നിയമവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് അടിസ്ഥാനമായത്. ഫെലണി (felony) എന്ന ഗണത്തിൽ പെടുന്ന എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷയായിരുന്നു ഈ നിയമം ആദ്യകാലത്ത് അനുശാസിച്ചിരുന്നത്. <ref name="lrcsentencing">{{cite web|url=http://www.lawreform.ie/_fileupload/consultation%20papers/cpSentencing.htm|title=The Evolution of Judicial Sentencing Discretion|date=March 1993|work=Consultation parper on sentencing|publisher=[[Law Reform Commission (Ireland)|Law Reform Commission]]|pages=72–3|accessdate=22 August 2011|location=Dublin}}</ref> 1827 മുതൽ 1861 വരെ നടപ്പാക്കിയ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ന്യായാധിപർക്ക് നാടുകടത്തൽ എന്നൊരു ശിക്ഷ കൂടി നൽകാൻ അനുവാദം നൽകി. അതിനു ശേഷം ജോലിയെടുക്കേണ്ട തരം തടവും നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടു. ഇവയൊക്കെ ഇതിനു മുൻപ് വധശിക്ഷ നൽകപ്പെട്ടിരുന്ന കുറ്റങ്ങൾക്കാണ് നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്നത്. <ref name="lrcsentencing"/> ഐർലാന്റിലെ വധശിക്ഷാ നിയമം (1842)<ref>[http://books.google.com/books?id=V6hKAAAAMAAJ&pg=PA303 5 & 6 Vict c.28]</ref> വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറച്ചുകൊണ്ട് നിയമത്തെ ഇംഗ്ലീഷ് നിയമത്തോട് കൂടുതൽ അടുപ്പിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് സൈന്യത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതിന് വധശിക്ഷ നൽകിയിരുന്ന നിയമം പിൻവലിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഐർലാന്റിൽ അവസാനമായി പരസ്യ വധശിക്ഷ നടന്നത് 1868 ലാണ്. വധശിക്ഷാ ഭേദഗതി നിയമം പാസായ ശേഷം വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് ജയിലിനുള്ളിലാക്കി. ഐർലാന്റുകാരൻ ഡോക്ടർ സാമുവൽ ഹൗട്ടനാണ് കൂടുതൽ മനുഷ്യത്വപരമായ [[തൂങ്ങിമരണം|സ്റ്റാൻഡേർഡ് വീഴ്ച്ചാ ദൈർഘ്യമുള്ള]] തൂക്കിക്കൊല്ലൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. ഇത് 1866-ൽ ഉപയോഗത്തിൽ വന്നു. സമാധാന കാലത്ത് യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ ആൻഡ് ഐർലന്റിനു കീഴിൽ അവസാനമായി വധിക്കപ്പെട്ടയാൾ തന്റെ ഭാര്യയെക്കൊന്ന വില്യം സ്കാലൻ എന്നയാളായിരുന്നു (1911). <ref name="cpuk"> [http://www.capitalpunishmentuk.org/ireland.html 20th century executions in the Irish Republic (Eire)] capitalpunishmentuk </ref> ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്ക് വാദികളുടെ വധശിക്ഷ രാഷ്ട്രീയ രക്തസാക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. 1867-ലെ മാഞ്ചസ്റ്റർ രക്തസാക്ഷികൾ ഉദാഹരണം. ഭൂമിക്കു വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധം (ലാന്റ് വാർ) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കെതിരായാണ് ''ദി പ്രിവൻഷൻ ഓഫ് ക്രൈം (ഐർലാന്റ്) ആക്റ്റ്'' 1882-ൽ നിലവിൽ വന്നത്. <ref name="Jackson2004">{{cite book|last=Jackson|first=Patrick|title=Harcourt and son: a political biography of Sir William Harcourt, 1827-1904|url=http://books.google.com/books?id=y3f2twWl-jMC&pg=PA105|accessdate=2 November 2010|year=2004|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-4036-4|page=105}}</ref> ഇത് ജൂറിയില്ലാത്ത വിചാരണയിൽ മരണശിക്ഷ കൊടുക്കാനുള്ള സാഹചര്യമുണ്ടാക്കി. <ref name="Heritage4"/> ഇത് പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമായെങ്കിലും ഈ നിയമം മൂലം ഒരാളെയും ശിക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. <ref name="Heritage4">{{cite journal|title=On the Bench: The O’Briens & the Fitzgeralds|journal=Heritage Series|publisher=Courts Service of Ireland|issue=4|issn=1649-3850|url=http://courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/60DB04323CA5F2A2802577910039A611/$FILE/Heritage%20series%20O%20Brien%20and%20Fitzgerald.pdf|access-date=2012-06-25|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314134845/http://courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/60DB04323CA5F2A2802577910039A611/$FILE/Heritage%20series%20O%20Brien%20and%20Fitzgerald.pdf|url-status=dead}}</ref> 1916-ൽ ഈസ്റ്റർ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ (Easter Rising) നേതാക്കളെ വധിച്ചത് പ്രക്ഷോഭകാരികൾക്ക് പൊതുജന പിന്തുണ കിട്ടാൻ കാരണമായി. ഐറിഷ് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ (1919-21) 24 റിബലുകളെ വധിച്ചിരുന്നു. <ref name="cpuk"/><ref name="OGadhra">{{cite news |url=http://archives.tcm.ie/businesspost/2001/10/14/story786314828.asp |title=Gone but not forgotten |last=O Gadhra |first=Nollaig |date=14 October 2001 |work=Sunday Business Post |accessdate=2009-11-18 |archive-date=2005-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050512121748/http://archives.tcm.ie/businesspost/2001/10/14/story786314828.asp |url-status=dead }}</ref> സൈനിക നിയമത്തിൻ കീഴിലായിരുന്ന മുൺസ്റ്ററിലെ കോർക്ക് എന്ന സ്ഥലത്ത് 13 പേരെയും ലിമ്മറിക് എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒരാളെയും വെടിവച്ചു കൊന്നിരുന്നു. <ref name="OGadhra"/> മൗണ്ട്ജോയ് ജയിലിൽ പത്തു പേരെ (The Forgotten Ten) തൂക്കിക്കൊന്നു. <ref name="OGadhra"/> ബ്രിട്ടൻ വധിച്ച അവസാന വ്യക്തി വില്യം മിച്ചൽ ആയിരുന്നു. ഇയാൾ റോയൽ ഐറിഷ് കോൺസ്റ്റാബുലറിയിലെ (പോലീസ് സേന) അംഗമായിരുന്നു. ഒരു ന്യായാധിപനെ വധിച്ചു എന്നതായിരുന്നു കുറ്റാരോപണം.<ref>{{cite journal |last=Murphy |first=Brian P. |date=February 2005 |title=Kevin Myers and Propaganda |journal=Irish Political Review |publisher=Athol |volume=20 |issue=2 |page=16 |issn=0790-7672 |url=http://www.atholbooks.org/freemags/mags/IPR_February_2005.pdf#page=16 |format=PDF |accessdate=2009-11-18 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1919–21 സമയത്ത് ബ്രിട്ടനെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്ത സ്വയം പ്രഘ്യാപിത "ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്ക്" സ്വന്തം കോടതികളും സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. ഇവയിൽ വധശിക്ഷ നൽകപ്പെടുമായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആർമിക്ക് ബ്രിട്ടനോടു കൂറുള്ള സാധാരണക്കാരെയും ചാരപ്രവൃത്തി, ശത്രുവിനോടു കൂട്ടുചേരൽ തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങൾക്ക് സൈനികവിചാരണ നടത്തി വധിക്കാൻ അധികാരം നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത്തരം പല കോടതികളും തട്ടിക്കൂട്ടപ്പെട്ടവയും അന്യായമായ ശിക്ഷ നൽകുന്നവയുമായിരുന്നു. ഇത്തരം നിയമത്തിനു പുറത്തുള്ള കൊലപാതകങ്ങളും ധാരാളം നടന്നിട്ടുണ്ട്. 1922-ലെ ഡണ്മാൻവേ കൊലപാതകങ്ങൾ പോലെയുള്ളവ വിവാദങ്ങളുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Cottrell2006">{{cite book|last=Cottrell|first=Peter|title=The Anglo-Irish War: The Troubles of 1913-1922|url=http://books.google.com/books?id=qMpGh8UyICgC&pg=PA70|accessdate=31 October 2010|date=2006-03-28|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84603-023-9|pages=70–2}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1922-ലെ ഭരണഘടനയുടെ കരടിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരുന്നു. പക്ഷേ ഇത് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല. അതിനാൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് നിയമങ്ങൾ തുടർന്നു. <ref name="grundy"> {{cite journal |url=http://www.ucd.ie/pages/99/articles/grundy.html |title=The Death Penalty in Ireland: A Legacy of the Civil War? |first=John |last=Grundy |publisher=UCD |journal=PaGes |volume=6 |year=1999 }} </ref> വധശിക്ഷ തുടരാനുള്ള കാരണം 1922-3 ലെ ഐറിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധമായിരുന്നു. <ref name="grundy"/> സൈനിക കോടതികൾക്ക് ഉടമ്പടിക്കെതിരായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് വധശിക്ഷ വിധിക്കാനുള്ള അവകാശവും 1922 സെപ്റ്റംബർ 26-ന് നൽകപ്പെട്ടു. <ref name="grundy"/><ref>{{cite book |title=Dáil Éireann debates |publisher=Oireachtas |date=26 September 1922 |volume=1 |pages=cols.790–2 |nopp=Y |chapter=Motion by Minister for Defence |url=http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0001/D.0001.192209260026.html |access-date=2012-06-25 |archive-date=2012-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305045607/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0001/D.0001.192209260026.html |url-status=dead }}</ref> ഇത്തരത്തിലുള്ള 81 തടവുകാരെ സർക്കാർ [[ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡ്|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച്]] വധിക്കുകയുണ്ടായി. <ref name="grundy"/> ==പിന്നീടുണ്ടായ വധശിക്ഷകൾ== 1923 നവംബറിനും 1954 ഏപ്രിലിനുമിടയിൽ രാജ്യത്ത് 35 വധശിക്ഷകൾ നടപ്പാക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.<ref>[http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0552/D.0552.200204230135.html Written Answers. - Capital Punishment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607141710/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0552/D.0552.200204230135.html |date=2011-06-07 }} Dáil Éireann - Volume 552 - 23 April 2002</ref> 1920-കളിൽ കൊലക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് സാധാരണമായിരുന്നു. <ref name="grundy"/> സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുൻപ് നടന്നിരുന്നതു പോലെ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്ന് ആരാച്ചാർ വന്നായിരുന്നു വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. <ref name="cpuk"/> വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതു പഠിക്കാൻ ബ്രിട്ടനിലേയ്ക്കയക്കപ്പെട്ട ഒരു ഐർലന്റുകാരന് ആരാച്ചാരാകാനുള്ള സ്വഭാവഗുണമില്ല എന്ന് കണ്ടതുകൊണ്ട് അയാളെ നിയമിക്കുകയുണ്ടായില്ല. <ref>{{cite news |url=http://www.independent.ie/lifestyle/you-shall-hang-by-the-neck-1950237.html |title=You shall hang by the neck . . . |last=Corless |first=Damian |date=21 November 2009 |work=[[Irish Independent]] |accessdate=16 July 2010}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യശേഷം വധിക്കപ്പെട്ട ഒരേയൊരു സ്ത്രീ ആനി വെൽഷ് ആയിരുന്നു (1925). ആനിയുടെ വൃദ്ധനായ ഭർത്താവിന്റെ കൊന്നു എന്നതായിരുന്നു കുറ്റാരോപണം. ആനിയും അവരുടെ അനന്തരവനും പരസ്പരം കൊലക്കുറ്റം ആരോപിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പത്രങ്ങൾ അനന്തരവനെ ശിക്ഷിക്കാനാണ് സാദ്ധ്യത എന്ന പ്രവചിച്ചുവെങ്കിലും രണ്ടു പേരെയും ജൂറി കുറ്റക്കാരെന്ന് കണ്ടെത്തി. ജൂറി ദയകാണിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചെങ്കിലും 31-ആം വയസ്സിൽ ആനിയെ തൂക്കിലേറ്റി. <ref name="grundy"/><ref>{{cite web |url=http://www.tg4.ie/Bearla/scei/scei.asp?Dt=2009-8-27 |title=Thursday, 27.08.2009: 22:00 Ceart ‘s Coir |work=TV listings |accessdate=2009-11-18 |publisher=[[TG4]] |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://archive.today/20110716183006/http://www.tg4.ie/Bearla/scei/scei.asp?Dt=2009-8-27 |url-status=dead }}</ref> [[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത്]] ഐർലാന്റിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നപ്പൊൾ ഐ.ആർ.എ. യുടെ പ്രവർത്തനം 6 വധശിക്ഷകൾക്ക കാരണമായി. <ref name="anphoblacht">[http://www.anphoblacht.com/news/detail/35328 Remembering the Past: Executed IRA men reinterred] ''[[An Phoblacht]]''</ref> സൈനികക്കോടതി വിചാരണയ്ക്കു ശേഷം ചാർലി കെരിൻസ് എന്നയാളെ തൂക്കിക്കൊല്ലുകയും മറ്റ് അഞ്ചു പേരെ ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച് വെടിവച്ചു കൊല്ലുകയുമായിരുന്നു. <ref name="anphoblacht"/> ഇവരിൽ മൗറീസ് ഒ'നൈൽ, റിച്ചാർഡ് ഗോസ്സ് എന്നിവർ ഗർഡായ് എന്നയാളെ വെടിവച്ചുവെങ്കിലും അയാൾ മരിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. കൊലപാതകമല്ലാത്ത കുറ്റത്തിന് ഐർലാന്റിൽ മരണശിക്ഷ ലഭിച്ചവർ ഇവർ രണ്ടു പേർ മാത്രമാണ്. <ref name="cpuk"/> കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് 1954 ഏപ്രിൽ 20ന് തൂക്കിക്കൊന്ന മൈക്കൽ മാനിംഗ് ആണ് ഐർലാന്റിൽ വധശിക്ഷ ലഭിച്ച അവസാനത്തെയാൾ.<ref>[https://web.archive.org/web/20010702160659/http://www.rte.ie/news/features/referenda/death/tonyconnelly1.html The referendum on capital punishment] Tony Connelly, RTÉ, 2002</ref> ==നിയമരംഗത്തെ സംഭവവികാസങ്ങൾ== റിപ്പബ്ലിക്കൻ അക്രമങ്ങൾ നടക്കുമെന്ന് പേടിച്ച് സർക്കാർ 1927-ൽ പൊതു സുരക്ഷാ നിയമം (Public Safety Act) പാസാക്കി. <ref name="act1927">[http://www.irishstatutebook.ie/1927/en/act/pub/0031/print.html Public Safety Act, 1927] Irish Statute Book</ref> പിന്നീട് 1931-ൽ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമവും പാസായി (പതിനേഴാം ഭേദഗതി).<ref name="act1931">[http://www.irishstatutebook.ie/1931/en/act/pub/0037/print.html Constitution (Amendment No. 17) Act, 1931] Irish Statute Book</ref> ഇവ രണ്ടും അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ പ്രത്യേക സൈനികക്കോടതി ഉണ്ടാക്കാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. 1927-ലെ നിയമം രാജ്യദ്രോഹത്തിനും കൊലപാതകത്തിനും നിർബന്ധമായി വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. തോക്കുകൾ കയ്യിൽ വച്ചാൽ ആവശ്യമെങ്കിൽ വധശിക്ഷ നൽകുകയുമാവാം. സൈനികക്കോടതി വിധിക്കെതിരേ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. <ref name="act1927" /> 1931-ലെ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിനിയമം സൈനികക്കോടതിക്ക് പലതരത്തിലുള്ള കുറ്റങ്ങളും വിചാരണ ചെയ്യാനും കോടതിക്ക് ആവശ്യമെന്ന് തോന്നിയാൽ സാധാരണയിൽ കവിഞ്ഞ ശിക്ഷ നൽകാനും (മരണശിക്ഷ ഉൾപ്പെടെ) അനുവാദം നൽകി. <ref name="act1931" /> ഈ വ്യവസ്ഥ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ (ഫിയന ഫൈൽ) എതിർപ്പിന് കാരണമായി. <ref>{{cite journal|last=O'Connell|first=Rory|year=1999|title=Guardians of the Constitution: Unconstitutional Constitutional Norms|journal=Journal of Civil Liberties|pages=57–8|url=http://www.queens.ie/schools/SchoolofLaw/Staff/DrRoryOConnell/roryfiles/Filetoupload,101288,en.pdf|access-date=2012-06-25|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721130228/http://www.queens.ie/schools/SchoolofLaw/Staff/DrRoryOConnell/roryfiles/Filetoupload%2C101288%2Cen.pdf|url-status=dead}}</ref> ഫിയന ഫൈൽ 1932-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അധികാരത്തിൽ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് ഇതൊരിക്കലും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഫിയന ഫൈൽ 1937-ൽ പുതിയ ഭരണഘടന കൊണ്ടുവന്നു. ഇതിൽ വധശിക്ഷയെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പരാമർശങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു: ;ആർട്ടിക്കിൾ 13 സെക്ഷൻ 6: ഏതു കോടതിയും വിധിക്കുന്ന ശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്യാനും കുറവു ചെയ്യാനുമുള്ള അധികാരം പ്രസിഡന്റിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്. വധശിക്ഷ ഒഴികെ മറ്റു കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഇത്തരത്തിൽ ഇളവു ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം മറ്റു അധികാരികൾക്കും നൽകാവുന്നതാണ്. ;ആർട്ടിക്കിൾ 40 സെക്ഷൻ 4: :;സബ്സെക്ഷൻ 5: ഐർലാന്റ് ഹൈക്കോടതി ഈ ചട്ടപ്രകാരം പ്രതിയെ ഹാജരാക്കാനുള്ള ഒരു ഉത്തരവിറക്കിയാൽ മരണശിക്ഷ പ്രതിയെ ഹാജരാക്കും വരെ ([[ഹേബിയസ് കോർപ്പസ്]]) നടപടി തീർന്ന് അയാളുടെ തടവ് നിയമപരമാണെന്ന് തെളിയും വരെ നീട്ടിവയ്ക്കണം. ഇതിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ പുതിയ ദിവസം ഹൈക്കോടതിക്ക് തീരുമാനിക്കാം. :;സബ്സെക്ഷൻ 6: ഇതിലെ ഒരു നിയമവും സായുധ സേനയുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് യുദ്ധസമയത്തോ രാജ്യത്തിനെതിരേയുള്ള കലാപസമയത്തോ തടസ്സമാവാൻ പാടില്ല. അമ്മമാർ നടത്തുന്ന [[ശിശുഹത്യ]] കൊലപാതകത്തിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമായ മറ്റൊരു കുറ്റമാക്കി 1949-ൽ നിർണയിച്ചു.<ref>[http://www.irishstatutebook.ie/1949/en/act/pub/0016/index.html Infanticide Act, No. 16/1949] Irish Statute Book</ref> ഇതിനു മുൻപു തന്നെ പല വർഷങ്ങളായി ഇത്തരം കേസുകളിൽ വധശിക്ഷ അമ്മമാർക്ക് ഇളവു ചെയ്തു കൊടുത്തിരുന്നു. പുതിയ നിയമം പ്രതികളായ അമ്മമാർക്ക് നടപ്പാക്കില്ലെന്നറിയാവുന്ന ഒരു ശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെടുന്നത് നിർത്തലാക്കാനുദ്ദേശിച്ചുള്ളതായിരുന്നു. <ref>[http://historical-debates.oireachtas.ie/S/0036/S.0036.194907070006.html Infanticide Bill, 1949—Second and Subsequent Stages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922040131/http://historical-debates.oireachtas.ie/S/0036/S.0036.194907070006.html |date=2012-09-22 }} Seanad Éireann debates - Vol.36 c.1472 - 7 July 1949</ref> ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമം (1951) സർക്കാരിന് വധശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്തു കൊറ്റുക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് കൊലപാതകത്തിനെ ഒഴിവാക്കി. <ref>{{cite book|title=Criminal Justice Act, 1951|url=http://www.irishstatutebook.ie/1951/en/act/pub/0002/sec0023.html|series=Irish Statute Book|volume=1951, No. 2|date=1951-02-21|page=§23 (1)|nopp=Y|chapter=Remission of punishment, forfeitures and disqualifications. }}</ref> ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 13.6 പ്രകാരം പ്രസിഡന്റിന് ശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം തുടർന്നും ഉണ്ടായിരുന്നു. നിയമമന്ത്രിമാരോടെല്ലാം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി പ്രതിനിധിസഭ ആരായുമായിരുന്നു: 1936-ൽ ഫ്രാങ്ക് മക്ഡെർമോട്ട്;<ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0060/D.0060.193602190006.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Death Penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609215234/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0060/D.0060.193602190006.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 60 - 19 February 1936</ref> 1939-ൽ ജെറേമിയ ഹർലി;<ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0074/D.0074.193902080010.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Abolition of Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305045636/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0074/D.0074.193902080010.html |date=2012-03-05 }} Dáil Éireann - Volume 74 - 08 February, 1939</ref> 1948-ൽ ജെയിംസ് ലാർകിൻ ജൂനിയർ, <ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0110/D.0110.194805050040.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Abolition of Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609215534/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0110/D.0110.194805050040.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 110 - 05 May, 1948</ref> പീഡർ കോവൻ എന്നിവർ;<ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0113/D.0113.194812090067.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Inquiry into Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609215717/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0113/D.0113.194812090067.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 113 - 09 December, 1948</ref> 1956-ൽ തോമസ് ഫിൻലേ;<ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0155/D.0155.195603140009.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050427101209/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0155/D.0155.195603140009.html |date=2005-04-27 }} Dáil Éireann - Volume 155 - 14 March 1956</ref> 1960-ൽ ഫ്രാങ്ക് ഷെർവിൻ;<ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0181/D.0181.196005120018.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Abolition of Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609220515/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0181/D.0181.196005120018.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 181 - 12 May 1960</ref> 1962-ൽ സ്റ്റീഫൻ കൗഗ്ലാൻ <ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0198/D.0198.196211270050.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609220526/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0198/D.0198.196211270050.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 198 - 27 November 1962</ref> എന്നിവരോടാണ് ചോദ്യമുണ്ടായത്. എല്ലാ പ്രാവശ്യവും മന്ത്രി വധശിക്ഷ നിർത്താനുള്ള നിർദ്ദേശം നടപ്പാക്കാനാവില്ലെന്നു പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഷോൺ മക്ബ്രൈഡ് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ പിന്തുണ (1948-ൽ മൈക്കൽ ഗാംബണിന്റെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയ സർക്കാരിൽ മന്ത്രിയായിരുന്നപ്പോഴും) അറിയിച്ചു. <ref>{{cite web|url=http://irishcriminology.com/10b-A-Short-History-Of-Capital-Punishment.html|title=A Coalition of Sorts 1948-54|work=A Short History of capital Punishment In Ireland|publisher=Irish-criminology.com|accessdate=2009-11-18|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625132604/http://irishcriminology.com/10b-A-Short-History-Of-Capital-Punishment.html|url-status=dead}}</ref> മന്ത്രി ചാൾസ് ഹൗഘിയോട് 1963-ൽ രാഷ്ട്രീയ നേതാവ് ഷോൺ ബ്രാഡി ഈ ചോദ്യമുന്നയിച്ചപ്പോൾ "വധശിക്ഷയ്ക്ക് മരണശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെടുമെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക തരം കൊലപാതകങ്ങൾക്ക് ഇത് തുടരുമെന്ന്" മറുപടി ലഭിച്ചു." <ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0199/D.0199.196301240050.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Abolition of Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609220541/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0199/D.0199.196301240050.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 199 - 24 January 1963</ref> 1964-ലെ ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമം കടൽക്കൊള്ളയ്ക്കും ചില സൈനികക്കുറ്റങ്ങൾക്കും മിക്ക കൊലപാതകങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് ഒഴിവാക്കിയെങ്കിലും താഴെപ്പറയുന്ന കുറ്റങ്ങൾക്ക് നിലനിർത്തിയിരുന്നു:<ref>[http://www.irishstatutebook.ie/1964/en/act/pub/0005/print.html Criminal Justice Act 1964] Irish Statute Book, Acts of the Oireachtas</ref> * രാജ്യദ്രോഹം."<ref>[http://www.irishstatutebook.ie/1939/en/act/pub/0010/index.html#zza10y1939 Treason Act 1939] Irish Statute Book, Acts of the Oireachtas</ref> * സൈനികനിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾ <ref>§§124, 125, 127, and 128, [http://www.irishstatutebook.ie/1954/en/act/pub/0018/index.html#zza18y1954 Defence Act 1954] Irish Statute Book, Acts of the Oireachtas</ref> **ഉത്തരവനുസരിക്കാതിരിക്കുക **ശത്രുവിനെ സഹായിക്കുക **യുദ്ധത്തടവുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു ചെയ്യാതിരിക്കുക **കലാപം * "വധശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കൊലക്കുറ്റം", ** ജോലിയിലുണ്ടായിരുന്ന ജയിൽ ഓഫീസറുടെയോ; ** വിദേശ രാഷ്ട്രത്തലവന്റെയോ, നയതന്ത്ര ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെയോ, സർക്കാരിലെ അംഗത്തിന്റെയോ (രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയുള്ള); ** രാജ്യത്തിനെതിരായ കുറ്റങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച നിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾ സംബന്ധിച്ചോ (ഉദാഹരണം):<ref>§§6, 7, 8, and 9, [http://www.irishstatutebook.ie/1939/en/act/pub/0013/print.html Offences Against the State Act, 1939] Irish Statute Book, Acts of the Oireachtas</ref> ***സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനം തടസ്സപ്പെടുത്തുക ***സർക്കാരിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക ***പ്രസിഡന്റിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുക ***സൈന്യത്തിന്റെയോ സർക്കാരുദ്യോഗസ്ഥരുടെയോ പ്രവർത്തനം തടസ്സപ്പെടുത്തുക പ്രതികളെ കൈമാറുന്ന നിയമം (The Extradition Act, 1965) ഐർലാന്റിൽ വധശിക്ഷയില്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രതികളെ കൈമാറുന്നതിന് നിരോധനമേർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite book|title=Extradition Act, 1965|url=http://www.irishstatutebook.ie/1965/en/act/pub/0017/sec0019.html|series=Irish Statute Book|volume=1965, No. 19|date=1965-07-19|page=§19|nopp=Y|chapter=Capital punishment. }}</ref> ==ഇളവുചെയ്ത വധശിക്ഷകൾ== 1923 മുതൽ 1964 വരെ 40 വധശിക്ഷകൾ ജീവപര്യനന്തം തടവായി ഇളവു ചെയ്തു കൊടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് പ്രതികൾക്ക് മാനസിക രോഗമുള്ളതായി തെളിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയില്ല. മൂന്നു പേർ വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയവേ മരണമടഞ്ഞു. <ref>{{cite journal |url=http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0205/D.0205.196310240098.html |series=Dáil Éireann debates |volume=204 |date=24 October 1963 |title=Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Commuting of Death Sentences. |accessdate=14 July 2010 |pages=cols.324–5 |nopp=Y |archive-date=2011-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609130718/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0205/D.0205.196310240098.html |url-status=dead }}</ref> മാമി കാഡ്ഡൻ എന്നയാളെ 1957-ൽ മരണത്തിനു കാരണമായ കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വിധിച്ചെങ്കിലും ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തം തടവായി കുറച്ചു. ഗർഭഃഛിദ്രം നടത്തവെ സ്തീ മരിച്ചു എന്നതായിരുന്നു കുറ്റം. 1964-ലെ നിയമത്തിനു ശേഷം 11 ആൾക്കാരെ വധശിക്ഷയ്ക്കു വിധിക്കുകയുണ്ടായി. 6 പോലീസുകാരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ 5 സംഭവങ്ങളിലായിരുന്നു ഇവർക്ക് ശിക്ഷ ലഭിച്ചത്. മറ്റു പല പോലീസുകാരുടെ മരണവും ബ്രിട്ടീഷ് അംബാസിഡർ ക്രിസ്റ്റഫർ എവാർട്ട്-ബ്രിഗ്ഗ്സിന്റെ കൊലയും വിചാരണ വരെ എത്താഞ്ഞതിനാൽ മരണശിക്ഷ വിധിയുണ്ടായില്ല. വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട 11 പേരിൽ 2 പേരുടെ ശിക്ഷ അപ്പീലിൽ തള്ളിപ്പോയി. <ref name="burke1990">{{cite journal |url=http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0399/D.0399.199006010003.html |series=Dáil Éireann debates |volume=399 |date=1 June 1990 |title=Criminal Justice (No. 2) Bill, 1990: Second Stage. |accessdate=14 July 2010 |pages=col.1194 |nopp=Y |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607205736/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0399/D.0399.199006010003.html |url-status=dead }}</ref> മറ്റ് 9 പേരുടെയും ശിക്ഷ സർക്കാരിന്റെ ഉപദേശത്തെത്തുടർന്ന് പ്രസിഡന്റ് 40 വർഷത്തെ തടവായി (പരോളില്ലാത്തത്) ഇളവു ചെയ്തു കൊടുത്തു. <ref name="burke1990"/> ഒരു ശിക്ഷ 1995-ൽ തിരുത്തപ്പെട്ടു. നാലു പ്രതികളെ 1998-ൽ രാഷ്ട്രീയത്തടവുകാരുടെ പൊതുമാപ്പിനൊപ്പം വിട്ടയച്ചു. 40 വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ വിവാദമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ഇതിന് നിയമപ്രാബല്യമൊന്നുമില്ലായിരുന്നെന്നു മാത്രമല്ല, <ref>{{cite journal |url=http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0337/D.0337.198206300010.html |series=Dáil Éireann debates |volume=337 |date=30 June 1982 |title=Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Commuting of Death Sentence |accessdate=14 July 2010 |pages=cols.338–340 |nopp=Y |archive-date=2011-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609131018/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0337/D.0337.198206300010.html |url-status=dead }}</ref> ഒരു ന്യായാധിപനല്ലായിരുന്നു ഈ ശിക്ഷ വിധിച്ചത് എന്നതും എതിർപ്പിനിടയാക്കി. ക്രിമിനൽ അപ്പീൽ കോടതി ഈ ശിക്ഷകൾ ഭരണഘടനയ്ക്കനുസൃതമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. {|class="wikitable sortable" ! കുറ്റം നടന്ന തീയതി ! പ്രതികൾ ! ഇരകൾ ! സാഹചര്യം ! സ്ഥലം ! ശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട തീയതി ! ശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്ത തീയതി ! കറിപ്പുകൾ |- | 1975 സെപ്റ്റംബർ 11<ref name="it19761210">{{cite news |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1976/1210/Pg001.html#Ar00101 |title=Murrays' death sentences quashed: husband gets life, retrial for wife |date=10 December 1976 |work=The Irish Times |pages=1 |accessdate=2009-11-18 |archiveurl=https://archive.today/20130126132126/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1976/1210/Pg001.html%23Ar00101#Ar00101 |archivedate=2013-01-26 |url-status=live }}</ref> | മാരി മുറേയും നോയൽ മുറേയും<ref name="it19761210"/> | മൈക്കൽ ജെ. റൈനോൾഡ്സ്<ref name="it19761210"/> | ബാങ്ക് ഓഫ് ഐർലാന്റിലെ മോഷണത്തിനു ശേഷം വെടിവച്ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. <ref name="it19761210"/> | സൈന്റ് ആനിസ് പാർക്ക്,<ref name="gardaarlar2">{{cite web|url=http://www.rte.ie/tv/gardaarlar/prog2.html|title=Garda Ar Lár Programme 2: Garda Michael Reynolds|work=[[RTÉ.ie]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> ഡബ്ലിൻ<ref name="it19761210"/> | 1976 ജൂൺ 09<ref name="Blanche">{{cite news|url=http://news.google.com/newspapers?id=Uo4SAAAAIBAJ&sjid=3fYDAAAAIBAJ&dq=marie-murray&pg=4461%2C3131933|title=Two anarchists await execution in Ireland|last=Blanche|first=Ed|date=1 December 1976|work=The Bulletin|language=[[Bend, Oregon]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> | 1976 ഡിസംബർ 9<ref name="it19761210"/> | പോലീസുകാരൻ ജോലിയിലല്ലാത്തതിനാലും യൂണിഫോമിലല്ലാത്തതിനാലും ശിക്ഷ ഇളവുചെയ്തു. ജീവപര്യന്തം തടവ് നൽകപ്പെട്ടു. <ref name="it19761210"/> 15 വർഷം ശിക്ഷയനുഭവിച്ച ശേഷം വിട്ടയച്ചു. <ref>{{cite news|url=http://www.independent.ie/national-news/solicitor-sought-fees-up-front-for-defence-of-gardas-killers-66494.html|title=Solicitor sought fees up front for defence of garda's killers |date=30 December 2006|work=[[Irish Independent]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> |- | 1980 ജൂലൈ 7<ref name="ind435743">{{cite news|url=http://www.independent.ie/national-news/storm-set-to-boil-up-on-freeing-of-garda-killers-435743.html|title=Storm set to boil up on freeing of garda killers|last=Rae|first=Stephen|date=13 August 1998|work=[[Irish Independent]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> | പാഡി മക് കാൻ, കോം ഓ'ഷിയ, പീറ്റർ പ്രിങ്കിൾ എന്നിവർ | ഹെന്റി ബൈൺ, ജോൺ മോർലി എന്നിവർ | ബാങ്ക് ഓഫ് അയർലാന്റ് മോഷണത്തിനു ശേഷം പോലീസുകാരെ വെടിവച്ചു കൊന്നു. | ബാല്ലഘാഡെറനു സമീപം | 1980 നവംബർ 27<ref name="it19801128">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1980/1128/Pg001.html#Ar00103|title=Three men sentenced to death for murder of garda|date=28 November 1980|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126161021/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1980/1128/Pg001.html%23Ar00103#Ar00103|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> | 1981 മേയ് 27<ref name="it19810528">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0528/Pg001.html#Ar00100|title=Hillery commutes death sentences to 40-year terms|date=28 May 1981|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126205145/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0528/Pg001.html%23Ar00100#Ar00100|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> | പ്രിങ്കിളിന്റെ ശിക്ഷ 1995-ൽ റദ്ദു ചെയ്തു. മക് കാൻ, ഓ'ഷിയ എന്നിവർ 2009-ലും ജയിലിലായിരുന്നു. <ref>{{cite news|url=http://www.hotpress.com/archive/5232622.html?page_no=1&show_comments=1|title=Once in never out|date=3 February 2009|first=Jason|last=O'Toole|work=[[Hot Press]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> |- | 1980 ഒക്ടോബർ13<ref name="gardaarlar092">{{cite web|url=http://www.rte.ie/tv/gardaarlar/09prog2.html|title=Garda Ar Lár Programme 2: Garda Seamus Quaid|work=[[RTÉ.ie]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> | പീറ്റർ റോജേഴ്സ്<ref name="ind424661" /> | സീമസ് ക്വൈദ്<ref name="ind424661" /> | സ്ഭോടകവസ്തുക്കളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു വാൻ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ വെടിവയ്ക്കപ്പെട്ടു. <ref name="ind424661" /> കാല്ലനിൽ നടന്ന ഒരു മോഷണത്തിനു ശേഷമാണിതു നടന്നത്. <ref name="gardaarlar092" /> | ബാല്ലികോണിക്ക്<ref name="cainQ">{{cite web|url=http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/Q.html|title=Sutton Index of Deaths: Q|work=[[CAIN]]|accessdate=13 July 2010|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514142842/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/Q.html|url-status=dead}}</ref> | 1981 മാർച്ച് 11<ref name="it19810312">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0312/Pg013.html|title=Rogers sentenced to death for murder of detective garda|date=12 March 1981|work=[[The Irish Times]]|page=13|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130127022444/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0312/Pg013.html|archivedate=2013-01-27|url-status=live}}</ref> | 1981 ജൂലൈ 1<ref name="it19810702">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0702/Pg001.html#Ar00109|title=Rogers not to hang|date=2 July 1981|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130127050009/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1981/0702/Pg001.html%23Ar00109#Ar00109|archivedate=2013-01-27|url-status=live}}</ref> | ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആർമി അംഗം. <ref name="ind435743"/> 1998-ൽ ദുഃഖവെള്ളി ഉടമ്പടി പ്രകാരം വിട്ടയയ്ക്കപ്പെട്ടു. <ref name="ind424661" /> |- | 1984 ആഗസ്റ്റ് 10<ref name="cainH">{{cite web|url=http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/H.html|title=Sutton Index of Deaths: H|work=[[CAIN]]|accessdate=13 July 2010|archive-date=2011-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827174320/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/H.html|url-status=dead}}</ref> | തോമസ് എക്കൽസ്, പാട്രിക് മക് ഫിലിപ്സ്, ബ്രയാൻ മക് ഷേൻ എന്നിവർ<ref name="ind424661">{{cite news|url=http://www.independent.ie/national-news/garda-groups-furious-over-early-releases-424661.html|title=Garda groups furious over early releases|work=[[Irish Independent]]|accessdate=13 July 2010|date=22 December 1998}}</ref> | ഫ്രാങ്ക് ഹാൻഡ്<ref name="ind424661" /> | പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് ആക്രമണത്തിനിടെ വെടിവയ്ക്കപ്പെട്ടു<ref name="ind424661" /> | ഡ്രംറീ<ref name="ind424661" /> | 1985 മാർച്ച് 28<ref name="it19850329">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/0329/Pg001.html#Ar00105|title=Death sentence for 3 in garda murder|date=29 March 1985|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126155532/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/0329/Pg001.html%23Ar00105#Ar00105|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> | 1986 ഫെബ്രുവരി 22<ref name="it19860222">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1986/0222/Pg001.html#Ar00105|title=Death sentences on three commuted|date=22 February 1986|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126124024/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1986/0222/Pg001.html%23Ar00105#Ar00105|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> | ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആർമി അംഗങ്ങൾ.<ref name="cainH"/> 1998-ൽ ദുഃഖവെള്ളി ഉടമ്പടി പ്രകാരം വിട്ടയച്ചു. <ref name="ind424661" /> |- | 1985 ജൂൺ 27<ref name="cainM">{{cite web|url=http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/M.html|title=Sutton Index of Deaths: M|work=[[CAIN]]|accessdate=13 July 2010|archive-date=2011-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110608065523/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/alpha/M.html|url-status=dead}}</ref> | നോയൽ കാല്ലൻ, മൈക്കൽ മക് ഹ്യൂ എന്നിവർ<ref name="gardaarlar091">{{cite web|url=http://www.rte.ie/tv/gardaarlar/09prog1.html|title=Garda Ar Lár Programme 1: Sergeant Patrick Morrissey|work=[[RTÉ.ie]]|accessdate=13 July 2010}}</ref> | പാട്രിക് മോറിസ്സേ<ref name="gardaarlar091" /> | ആർഡീ ലേബർ എക്സ്ചേഞ്ച് കൊള്ള <ref name="gardaarlar091" /> | കൊള്ളൺ<ref name="gardaarlar091" /> | 1985 ഡിസംബർ 03<ref name="it19851204">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/1204/Pg008.html#Ar00800|title=Two sentenced to death for murder of garda in Louth|date=4 December 1985|work=[[The Irish Times]]|page=8|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126135259/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/1204/Pg008.html%23Ar00800#Ar00800|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> | 1985 ഡിസംബർ 20 (മക് ഹ്യൂ)<ref name="it19851221">{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/1221/Pg001.html#Ar00111|title=Death sentence is commuted|date=21 December 1985|work=[[The Irish Times]]|page=1|accessdate=13 July 2010|archiveurl=https://archive.today/20130126235920/http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/1985/1221/Pg001.html%23Ar00111#Ar00111|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> <br>1986-05-29 (കാല്ലാൻ)<ref name="iehc2011_190">{{cite web|url=http://www.courts.ie/__80256F2B00356A6B.nsf/0/32DB2415F99D8647802578A9004989B5?Open&Highlight=0,callan,~language_en~|title=Callan -v- Ireland & Anor|date=15 April 2011|work=[2011] IEHC 190|publisher=Courts Service|accessdate=6 September 2011|location=Dublin|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320030019/http://www.courts.ie/__80256F2B00356A6B.nsf/0/32DB2415F99D8647802578A9004989B5?Open&Highlight=0,callan,~language_en~|url-status=dead}}</ref> | ഐറിഷ് നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമി അംഗങ്ങൾ.<ref name="cainM"/> 2011-ലും ജയിലിലാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2011/0113/1224287412786.html|title=Garda killer 'did not know' he must spend 40 years in jail|date=13 January 2011|work=[[The Irish Times]]|accessdate=6 September 2011|archiveurl=https://archive.today/20130126191143/http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2011/0113/1224287412786.html|archivedate=2013-01-26|url-status=live}}</ref> കാല്ലന്റെ ശിക്ഷ അപ്പീൽ തള്ളുന്നതുവരെ ഇളവു ചെയ്തിരുന്നില്ല. <ref name="iehc2011_190" /> 2011-ൽ ശിക്ഷ ഇളവിനർഹനാണെന്ന വാദം ഹൈക്കോടതി തള്ളി. <ref name="iehc2011_190" /> |} ==വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കൽ== നോയൽ ബ്രൗൺ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുദ്ദേശിച്ചുള്ള ഒരു സ്വകാര്യ ബിൽ 1981 മാർച്ചിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. <ref name="Browne1981">{{cite book |title=Private Members' Business. - Criminal Justice Bill, 1981: First Stage (Resumed) |url=http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0328/D.0328.198105050078.html |series=Dáil Éireann debates |volume=328 |date=1981-05-05 |pages=cols.2150–8 |nopp=Y |access-date=2012-06-25 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607201649/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0328/D.0328.198105050078.html |url-status=dead }}</ref> ഫിയന ഫൈൽ സർക്കാർ ബില്ലിന്റെ ആദ്യവായനയിൽ തന്നെ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ ഇത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. <ref name="Browne1981"/> ഫൈൻ ഗേൽ പാർട്ടി ഇതിന്റെ ആദ്യവായനയിൽ പിന്തുണച്ചിരുന്നു. ലേബർ പാർട്ടി വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെ പിന്തുണച്ചു. <ref name="Browne1981"/> നിയമമന്ത്രി ജെറി കോളിൻസ് ബില്ലിനെ എതിർത്തു സംസാരിക്കുന്നതിനിടയിൽ അപ്പോൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന നാലു കേസുകളിലെ വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിച്ചു. "നാം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുകയാണെങ്കിൽ, അടുത്ത കാലത്തു നടക്കുന്ന അക്രമങ്ങൾ കാരണം പോലീസിനെ ആയുധമണിയിക്കാനുള്ള സമ്മർദ്ദം ശക്തമാകും" എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. <ref name="Browne1981"/> 1981-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം ഗേൽ-ലേബർ കൂട്ടുകക്ഷി മന്ത്രിസഭ സമാനമായൊരു ബിൽ സെനദിൽ (സഭ) അവതരിപ്പിച്ചു. അത് പാസാകുകയുണ്ടായി. <ref>Seanad Éireann - Volume 96 [http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198110150005.html cols 218–252] [http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198110290007.html cols 460–512] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609125700/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198110290007.html |date=2011-06-09 }} [http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198111050003.html cols 528–560] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609125730/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198111050003.html |date=2011-06-09 }} [http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198111120004.html cols 644–706] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609130618/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/S/0096/S.0096.198111120004.html |date=2011-06-09 }}</ref> എന്നാൽ ബിൽ ഡൈലിൽ (സഭ) എത്തും മുൻപ് സർക്കാർ വീണു. അടുത്ത ഇലക്ഷനു ശേഷം മറ്റൊരു സ്വകാര്യ ബിൽ (ഷേൻ റോസ് അവതരിപ്പിച്ചത്) പാർലമന്റിലെത്തി. <ref>Seanad Éireann [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1984/05/15/00005.asp Vol.103 No.12 p.5 cc.1117–8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919165804/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1984/05/15/00005.asp |date=2012-09-19 }}, [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/13/00007.asp Vol.107 No.3 p.7 cc.277–87] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919165812/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/13/00007.asp |date=2012-09-19 }}, [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/13/00009.asp p.9 cc.287–304] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919165831/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/13/00009.asp |date=2012-09-19 }}, [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/20/00008.asp No.5 p.8 cc.431–56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919165842/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1985/02/20/00008.asp |date=2012-09-19 }}</ref> പക്ഷേ 1990-ലും ഇത് ചുവപ്പുനാടയിൽ കുരുങ്ങിക്കിടപ്പായിരുന്നു. <ref>Seanad Éireann [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1989/05/24/00004.asp Vol. 122 No. 19 p.4 cc.1998–2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919165851/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1989/05/24/00004.asp |date=2012-09-19 }} [http://debates.oireachtas.ie/seanad/1990/02/07/00004.asp Vol. 123 No. 15 p.4 cc.1671–82] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919170004/http://debates.oireachtas.ie/seanad/1990/02/07/00004.asp |date=2012-09-19 }}</ref> 1988-ൽ പ്രോഗ്രസ്സീവ് ഡെമോക്രാറ്റുകൾ ഒരു "പുതിയ റിപ്പബ്ലിക്കിനായുള്ള ഭരണഘടന" പുറത്തിറക്കി. ഇതിൽ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://www.michaelpidgeon.com/manifestos/docs/pd/Progressive%20Democrats%20Constitution%201988.pdf#page=3|title=Constitution for a New Republic|date=January 1988|work=Irish Election Manifesto Archive|publisher=Michael Pidgeon|page=4|accessdate=22 August 2011|quote=The State shall not make lawful the taking of life as punishment for any offence|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320171941/http://www.michaelpidgeon.com/manifestos/docs/pd/Progressive%20Democrats%20Constitution%201988.pdf#page=3|url-status=dead}}</ref> പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടി ഐർലാന്റ് 1989-ൽ അംഗീകരിച്ചതോടൊപ്പം ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 6(5)-ന് ഒരു ഭേദഗതി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഇതുപ്രകാരം "18 വയസിൽ താഴെയുള്ളവർക്കും ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീകൾക്കും വധശിക്ഷ നൽകാൻ പാടില്ല" എന്ന ചട്ടം നിലവിൽ വന്നു. <ref>Art 6(5), [http://www2.ohchr.org/english/law/ccpr.htm#part3 International Covenant on Civil and Political Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705115024/http://www2.ohchr.org/english/law/ccpr.htm#part3 |date=2008-07-05 }}. [[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]]</ref> ഈ ചട്ടത്തിന് പൂർണമായ പ്രാബല്യം വരാനുള്ള നിയമനിർമ്മാണം നടക്കുന്നതുവരെ സംശയമുള്ള കേസുകളിൽ സർക്കാർ മരണശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്യും എന്ന് പ്രസ്താവനയുണ്ടായി. <ref name="unts1551"> {{cite journal |year=1997 |title=No. 14668. International Covenant on Civil and Political Rights |journal=United Nations Treaty Series |publisher=United Nations |location=New York |volume=1551 |page=352 |url=http://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201551/v1551.pdf#page=370 |format=PDF }} </ref> ചൈൽഡ് കെയർ ബിൽ 1988 എന്ന നിയമത്തിൽ <ref name="dailv403c2635"/> (ഇത് 1991-ൽ നിയമമായി);<ref>{{cite web|url=http://www.irishstatutebook.ie/1991/en/act/pub/0017/index.html|title=Child Care Act, 1991|work=Irish Statute Book|publisher=Government of Ireland|accessdate=12 December 2010}}</ref> വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന പ്രായം 17-ൽ നിന്ന് 18 ആക്കി ഉയർത്തേണ്ടിയിരുന്നു. <ref name="dailv403c2635"/>1989 മേയിൽ ഫിയാന ഫൈൽ മന്ത്രി മൈക്കൽ വുഡ്സ് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:<ref name="dailv390c1045">{{cite web|url=http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0390/D.0390.198905240017.html|title=Oral Answers. - Death Penalty|date=24 May 1989|work=Dáil debates|publisher=Oireachtas|pages=Vol.390 cc.1045–7|accessdate=12 December 2010|archive-date=2012-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120825125543/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0390/D.0390.198905240017.html|url-status=dead}}</ref> : വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിന് ജനപിന്തുണയുണ്ടെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. സാധാരണനിലയിലുള്ള കാലങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ വശങ്ങളെപ്പറ്റി തുറന്ന ചർച്ച നടത്തുന്നതിൽ കഴമ്പുണ്ടെന്നും ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നു. പക്ഷേ ഇത് സാധാരണ സമയമല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളോട് ശത്രുതയുള്ള സായുധ ശക്തികൾ പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഇത്തരുണത്റ്റ്ഹിൽ എന്റെ പ്രാധമിക ശ്രദ്ധ — നിയമമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ — നമ്മുടെ ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവർക്ക് കഴിയുന്നത്ര കൂടുതൽ സംരക്ഷണം നൽകുക എന്നതാണ്. വധശിക്ഷ ഇപ്പോൾ നിർത്താനുള്ള നീക്കം തെറ്റായ സന്ദേശമായിരിക്കും നൽകുകയെന്ന ആകുലത എനിക്കുണ്ട്. പോലീസിനും ജയിൽ ജീവനക്കാർക്കും ഇപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സംരക്ഷണം വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കുന്നതോടെ നഷ്ടപ്പെടും. ഇവർ അക്രമികളായ കുറ്റവാളികളിൽ കാരണം ജീവൻ പണയം വച്ചാണ് ഇപ്പോൾ ജോലിചെയ്യുന്നത്. ഇവരിൽ പലരും ജോലിക്കിടെ കൊലചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1989-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം ഫിയന്ന ഫൈൽ ഒരു മുന്നണി സർക്കാരുണ്ടാക്കി. ഭരണപരിപാടിയിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കലും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://www.michaelpidgeon.com/manifestos/docs/pfgs/PfG%201989%20-%201993%20-%20FF-PD.pdf#page=16|title=Agreed programme for Government 1989–1993|last=Progressive Democrats|date=July 1989|work=Irish Election Manifesto Archive|publisher=Michael Pidgeon|page=32|quote=new laws, removing the death penalty; changing the libel laws; and governing telephone tapping will be introduced.|accessdate=22 August 2011|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320172242/http://www.michaelpidgeon.com/manifestos/docs/pfgs/PfG%201989%20-%201993%20-%20FF-PD.pdf#page=16|url-status=dead}}</ref> എല്ലാം കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള വധശിക്ഷ 1990-ലെ ക്രിമിനൽ ജസ്റ്റിസ് നിയമപ്രകാരം നിർത്തലാക്കി. <ref>[http://www.irishstatutebook.ie/1990/en/act/pub/0016/print.html Criminal Justice Act 1990] Irish Statute Book, Acts of the Oireachtas</ref> ഇതു പ്രകാരം കൊലപാതകത്തിനും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും ശിക്ഷ 40 വർഷത്തേയ്ക്ക് പരോൾ ലഭിക്കാത്ത ജീവപര്യന്തം തടവായി മാറി. ചൈൽഡ് കെയർ ബില്ലിലെ വധശിക്ഷയെപ്പറ്റിയുള്ള ഭാഗം നീക്കം ചെയ്തു. <ref name="dailv403c2635">{{Cite web |url=http://debates.oireachtas.ie/dail/1990/12/13/00021.asp#N444 |title=Dáil debates, Vol.403 c.2635 |access-date=2012-06-25 |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307204945/http://debates.oireachtas.ie/dail/1990/12/13/00021.asp#N444 |url-status=dead }}</ref> 1993-ൽ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കൽ സ്ഥിരമാക്കണമെന്ന ആവശ്യമുയർന്നു. <ref>col.608–9, [http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0432/D.0432.199306150004.html Ceisteanna—Questions. Oral Answers. - Constitutional Reform.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609220622/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0432/D.0432.199306150004.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 432 - 15 June 1993</ref> പക്ഷേ സർക്കാർ 6 മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം താഴെ വീണു. . 1996-ലെ ഭരണഘടനാ റിവ്യൂവിന്റെ ഒരു നിർദ്ദേശം ഇതായിരുന്നു:<ref>{{cite book |chapter=Articles 40 - 44; 6: appeals relating to death sentences |page=263 |chapterurl=http://www.constitution.ie/reports/crg.pdf#page=263 |format=PDF |title=Report of the Constitution Review Group |author=Constitution Review Group |location=Dublin |publisher=Stationery Office |year=1996 |access-date=2012-06-25 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721123405/http://www.constitution.ie/reports/crg.pdf#page=263 |url-status=dead }}</ref> :വധശിക്ഷ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നത് തടയുക. ഇത് ആശാസ്യമല്ലെന്ന് തോന്നുകയാണെങ്കിൽ ആർട്ടിക്കിൾ 40.4.5° നിലനിർത്തണം. വധശിക്ഷയുടെ പുനഃസ്ഥാപനം തടയണമെങ്കിൽ ആർട്ടിക്കിൾ 28.3.3° ഭേദഗതി ചെയ്യേണ്ടി വരും. ആർട്ടിക്കിൾ 40.4.5° വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവരെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യാമെന്നും; ആർട്ടിക്കിൾ 28.3.3° അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുന്നതും പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ്. 2001 ജൂൺ 7-ന് ഭരണഘടനയുടെ 21-ആം ഭേദഗതി പാസായി. ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 15.5.2° കൊണ്ടുവന്നു (വധശിക്ഷ നിരോധിക്കുന്ന ആർട്ടിക്കിൾ). ആർട്ടിക്കിൾ 40.4.5° നീക്കം ചെയ്തു. ആർട്ടിക്കിൾ 28.3.3° മാറ്റം വരുത്തി അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ മരണശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത് തടഞ്ഞു. <ref>[http://www.referendum.ie/archive/display.asp?ballotid=16&page=0 Prohibition of Death Penalty (2001): The Twenty-first Amendment of the Constitution (No. 2) Bill, 2001 7-June-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041028101429/http://www.referendum.ie/archive/display.asp?ballotid=16 |date=2004-10-28 }} Returning Officer for referendums in Ireland</ref><ref>[http://www.refcom.ie/en/Pastreferendums/AbolitionoftheDeathPenalty/ Past referendums: Abolition of the Death Penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091017062512/http://www.refcom.ie/en/Pastreferendums/AbolitionoftheDeathPenalty/ |date=2009-10-17 }} Referendum Commission (Ireland)</ref> 34.79% വോട്ടർമാർ റെഫറണ്ടത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. 610,455 പേർ അനുകൂലമായും 372,950 പേർ എതിരായും വോട്ടു ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.environ.ie/en/LocalGovernment/Voting/Referenda/PublicationsDocuments/FileDownLoad,1894,en.pdf#page=60|title=Referendum Results 1937–2009|year=2011|publisher=Department of the Environment, Heritage and Local Government|page=60|accessdate=22 August 2011|location=Dublin|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726184747/http://www.environ.ie/en/LocalGovernment/Voting/Referenda/PublicationsDocuments/FileDownLoad%2C1894%2Cen.pdf#page=60|url-status=dead}}</ref> 38% പേർ എതിർത്തു വോട്ടു ചെയ്തത് പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും കൂടുതലായിരുന്നു. <ref>{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/archive/2001/0609/Pg008.html#Ar00803|title=Confusion prompts rise in support for death penalty|last=Coulter|first=Carol|date=9 June 2001|work=[[The Irish Times]]|page=8|accessdate=22 August 2011}}</ref> പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയുടെ നിർബന്ധമല്ലാത്ത രണ്ടാം അധിക പ്രോട്ടോക്കോൾ 1993 -ൽ ഐർലാന്റ് അംഗീകരിച്ചു. <ref name="unts1725"> {{cite journal |year=2000 |title=No. 14668. International Covenant on Civil and Political Rights |journal=United Nations Treaty Series |publisher=United Nations |location=New York |volume=1725 |page=374 |url=http://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201725/v1725.pdf#page=404 |format=PDF }} </ref><ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0437/D.0437.199401260054.html Written Answers. - International Agreements.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609220705/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0437/D.0437.199401260054.html |date=2011-06-09 }} Dáil Éireann - Volume 437 - 26 January 1994</ref> മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ ആറാം പ്രോട്ടോക്കോൾ 1994-ൽ അംഗീകരിച്ചു. <ref name="coe-ratifications">[http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?PO=IRE&MA=3&SI=2&DF=&CM=3&CL=ENG Ireland: Human Rights (Convention and Protocols only): Treaties signed and ratified or having been the subject of an accession] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606054633/http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?PO=IRE&MA=3&SI=2&DF=&CM=3&CL=ENG |date=2011-06-06 }} 18 November 2009 [[Council of Europe]]</ref> ഇവ രണ്ടും വധശിക്ഷ സമാധാനകാലത്ത് നിരോധിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>[http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0482/D.0482.199710230017.html Adjournment Debate. - Death Penalty.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040820043218/http://www.oireachtas-debates.gov.ie/D/0482/D.0482.199710230017.html |date=2004-08-20 }} Dáil Éireann - Volume 482 - 23 October 1997, col.322–3</ref> പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 6(5) ന്റെ ഭേദഗതി 1994-ൽ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="iccpr">fn.25, [http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&lang=en#25 International Covenant on Civil and Political Rights: Signatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901184638/http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&lang=en#25 |date=2010-09-01 }} United Nations Treaty Series, Chapter IV, No. 4</ref> 2002-ൽ ഐർലാന്റ് മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ പതിമൂന്നാം പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിച്ചു. <ref name="coe-ratifications"/> ==ചർച്ച== മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ ഇടയ്ക്കിടെ വധശിക്ഷാനിരോധനം പുനഃപരിശോധിക്കാനുള്ള ആവശ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടാറുണ്ട്. 2009 നവംബറിൽ ന്യായാധിപനായ റിച്ചാർഡ് ജോൺസൺ സായുധ മോഷണത്തിനിടെയുള്ള കൊലപാതകം പോലെ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ തിരികെക്കൊണ്ടുവരുന്നതിനോട് തനിക്ക് അനുകൂലാഭിപ്രായമാണെന്ന് പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം അടുത്തിടെ ഐർലാന്റിന്റെ ഹൈക്കോടതിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചിട്ടേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. <ref> {{cite news |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/frontpage/2009/1116/1224258922186.html |title=Death penalty should be revisited, says ex-judge |last=Coulter |first=Carol |date=16 November 2009 |work=The Irish Times |page=1 |accessdate=2009-11-16 }} </ref> ഐറിഷ് കൗൺസിൽ ഓഫ് സിവിൽ ലിബർട്ടീസ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തെ "വഴിതെറ്റിയതും ഗുണമില്ലാത്തതും" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. <ref>[http://www.iccl.ie/news/2009/11/16/judge%E2%80%99s-death-penalty-remarks-%E2%80%9Cdeeply-misguided-and-frivolous%E2%80%9D-says-iccl-2.html Judge’s Death Penalty Remarks “Deeply Misguided and Frivolous”, says ICCL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727115507/http://www.iccl.ie/news/2009/11/16/judge%E2%80%99s-death-penalty-remarks-%E2%80%9Cdeeply-misguided-and-frivolous%E2%80%9D-says-iccl-2.html |date=2011-07-27 }} 16-11-2009, Irish Council for Civil Liberties</ref> ==അവലംബം== {{reflist|colwidth=30em}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * വധിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ലിസ്റ്റ് "കാപ്പിറ്റൽ പണിഷ്മെന്റ് യു.കെ" എന്ന സൈറ്റിൽ നിന്ന്: ** [http://www.capitalpunishmentuk.org/ir1835.html Irish executions 1835 - 1899] ** [http://www.capitalpunishmentuk.org/ireland.html 20th century executions in the Irish Republic (Eire)] ** [http://www.capitalpunishmentuk.org/nirish.html Executions in Northern Ireland in the 20th century] {{വധശിക്ഷ യൂറോപ്പിൽ}} [[Category:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|ഐർലാന്റ്]] [[Category:വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ|ഐർലാന്റ്]] pxur5qi2pg66qimike9n1dlvbt3qh4t 0 198026 4632432 4543779 2026-06-23T01:44:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632432 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{വധശിക്ഷ}} '''[[വധശിക്ഷ]]''' '''[[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിൽ]]''' മറ്റു യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ രാജ്യങ്ങളിലെന്ന പോലെ പൂർണ്ണമായി നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചരിത്രം== [[തൂങ്ങിമരണം|തൂക്കിക്കൊല്ലലാണ്]] പോർച്ചുഗലിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വധശിക്ഷാമാർഗം. ലോകത്തിലാദ്യമായി വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് പോർച്ചുഗൽ. <ref>[http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html "The end of capital punishment in Europe"], Capital Punishment UK</ref> രാഷ്ട്രീയകുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ ഈ രാജ്യം 1852-ൽ നിർത്തലാക്കി. സൈനികകുറ്റങ്ങൾക്കൊഴികെയുള്ള വധശിക്ഷ 1867-ലും നിർത്തലാക്കി. 1911-ൽ ഒരു കുറ്റത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകപ്പെടില്ല എന്ന തീരുമാനമെടുത്തു. 1916-ൽ യുദ്ധസമയത്ത് യുദ്ധരംഗത്തു മാത്രം ഉപയോഗിക്കാം എന്ന നിബന്ധനയോടെ വധശിക്ഷ തിരികെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധസമയത്ത് ഫ്രാൻസിലെ യുദ്ധരംഗത്ത് ചാരവൃത്തിയാരോപിച്ച് ഒരു സൈനികനെ മാത്രമേ ഇപ്രകാരം വധിച്ചിട്ടുള്ളൂ. 1976-ൽ വീണ്ടും എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള വധശിക്ഷ ഇല്ലാതെയാക്കി. <ref>[http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html "The end of capital punishment in Europe"], Capital Punishment UK</ref> <ref>[http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/012/2007/en/676540e9-d3a0-11dd-a329-2f46302a8cc6/act500122007fr.html "Document - Death Penalty Satistics 2006"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120929153057/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/012/2007/en/676540e9-d3a0-11dd-a329-2f46302a8cc6/act500122007fr.html |date=2012-09-29 }}, [[Amnesty International]]</ref> പോർച്ചുഗലിലെ അവസാന വധശിക്ഷ ലാഗോസിൽ വച്ച് 1846-ലാണ് നടന്നത്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്തു നടന്ന വധശിക്ഷകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല. <ref>[http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html "The end of capital punishment in Europe"], Capital Punishment UK</ref> <ref>[http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/012/2007/en/676540e9-d3a0-11dd-a329-2f46302a8cc6/act500122007fr.html "Document - Death Penalty Satistics 2006"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120929153057/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/012/2007/en/676540e9-d3a0-11dd-a329-2f46302a8cc6/act500122007fr.html |date=2012-09-29 }}, [[Amnesty International]]</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} <br /> {{വധശിക്ഷ യൂറോപ്പിൽ}} [[Category:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|പോർച്ചുഗൽ]] [[Category:വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ|പോർച്ചുഗൽ]] pfgp8rfabhvb4g2u065w6l7ckyeyt02 0 198275 4632436 4543949 2026-06-23T01:51:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632436 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{വധശിക്ഷ}} '''[[വധശിക്ഷ]]''' നിർത്തലാക്കപ്പെട്ട രാജ്യമാണ് '''[[സാൻ മറീനോ]]'''. ഇവിടെ അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത് 1468-ലാണ്. തൂക്കിക്കൊല്ലലായിരുന്നു ശിക്ഷാമാർഗ്ഗം.<ref>[http://oon.bsu.edu.ru/docs/SPCH.doc Death Penalty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823182212/http://oon.bsu.edu.ru/docs/SPCH.doc |date=2011-08-23 }}, Belgorod State University</ref> <ref>[http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html "The end of capital punishment in Europe"], Capital Punishment UK</ref> 1800-നു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാത്ത ലോകത്തിലെ രണ്ടു രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സാൻ മറീനോ. [[വധശിക്ഷ ലിച്ച്റ്റൻസ്റ്റൈനിൽ|ലിച്ച്റ്റൻസ്റ്റൈനാണ്]] മറ്റൊരു രാജ്യം. 1785-ലാണ് ലിച്ച്റ്റൻസ്റ്റൈനിൽ അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടത്.<ref>[https://web.archive.org/web/20120929153057/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/012/2007/en/676540e9-d3a0-11dd-a329-2f46302a8cc6/act500122007fr.html "Death Penalty Satistics 2006"], [[Amnesty International]]</ref> സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ ലോകത്തിലെ ആദ്യ രാജ്യമാണ് സാൻ മറീനോ. 1848-ലാണ് ഇതു നടന്നത്. 1865-ൽ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ([[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] ആദ്യത്തെ) രാജ്യമായി സാൻ മറീനോ മാറി. ലോകത്തിലാദ്യമായി എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ എടുത്തുകളഞ്ഞ രാജ്യം [[വധശിക്ഷ വെനസ്വേലയിൽ|വെനസ്വേലയായിരുന്നു]] (1863-ൽ).<ref>''Determinants of the death penalty: a comparative study of the world'', Carsten Anckar, Routledge, 2004, ISBN 0-415-33398-9, p.17</ref> 1900-നു മുൻപ് എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ മൂന്നു രാജ്യങ്ങളേയുള്ളൂ ([[കോസ്റ്റ റീക്ക|കോസ്റ്റാറിക്കയും]], [[വെനസ്വേല|വെനസ്വേലയും]] [[സാൻ മരീനോ|സാൻ മറീനോയും]]). <ref>''Death Penalty: Beyond Abolition'', [[Council of Europe]], 2004, ISBN 92-871-5332-9, p.32</ref> <ref>[http://www.unesco.org/courier/1999_10/uk/ethique/txt1.htm "THE DEATH PENALTY: ABOLITION GAINS GROUND"], Martine Jacot, ''UNESCO Courier'', October 1999</ref> ==അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടികൾ== 1989-ൽ സാൻ മറീനോ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ ആറാം പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിച്ചു. സമാധാനകാലത്ത് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ പാടില്ല എന്ന് ഈ ഉടമ്പടി വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. <ref>[http://www.capitalpunishmentuk.org/europe.html "The end of capital punishment in Europe"], Capital Punishment UK</ref> ==അവലംബം== <references /> {{വധശിക്ഷ യൂറോപ്പിൽ}} [[Category:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|സാൻ മറീനോ]] [[Category:വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ|സാൻ മറീനോ]] 4c7muze1xv0dwgl3q2rhv2vdozr7o0y 0 198537 4632435 4627118 2026-06-23T01:51:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632435 wikitext text/x-wiki {{featured}} {{വധശിക്ഷ}} ലോകരാജ്യങ്ങളിൽ [[വധശിക്ഷ]]യുടെ ചരിത്രപരവും നിലവിലുള്ളതുമായ ഉപയോഗത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കാണ് ഈ താളിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുള്ളത്. വധശിക്ഷ അവസാനം നടപ്പിലാക്കിയ തീയതികൾ; വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതു സംബന്ധിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടികൾ; വധശിക്ഷയെപ്പറ്റി ലോകത്ത് നിലവിലുള്ള വിവിധ നിയമങ്ങൾ; വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ മുതലായ വിവരങ്ങളും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വധശിക്ഷയുടെ ഉപയോഗത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലോകരാജ്യങ്ങളെ തരം തിരിക്കുന്ന രീതിയും, ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പട്ടികകളും മറ്റും ഉൾക്കൊള്ളിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ==ലോകത്തിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങളിലെ വധശിക്ഷയുടെ ഉപയോഗം== ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും ഒരിക്കലല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരിക്കൽ '''[[വധശിക്ഷ]]''' നിലവിലിരുന്നിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ കുറേ പതിറ്റാണ്ടുകളായി പല ലോകരാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. വധശിക്ഷയുടെ ഉപയോഗം താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്ന നാലു പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളായി വർഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] അംഗത്വമോ നിരീക്ഷകപദവിയോ ഉള്ള 194 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളിൽ: *97 (50%) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *7 (4%) യുദ്ധം പോലെയുള്ള അസാധാരണമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. *48 (25%) സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന നിയമങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. *42 (22%) വധശിക്ഷ നിയമത്തിൽ നിലനിർത്തുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. ഈ വിവരങ്ങൾ [[2012]] ജനുവരിയിൽ ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ വച്ച് കൃത്യമാണ്. 2012 ജനുവരിയിൽ [[വധശിക്ഷ മംഗോളിയയിൽ|മംഗോളിയൻ]] പാർലമെന്റ് പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവച്ചതാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസം.<ref>{{Cite web |url=http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/mongolia-513/events-2677/article/mongolia-abolition-of-the-death |title=France-Diplomatie |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121117080446/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/mongolia-513/events-2677/article/mongolia-abolition-of-the-death |url-status=dead }}</ref> * [[2010]] – താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്ന 23 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുകയോ, 2010-ൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കി എന്ന് ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ വിശ്വസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവയാണ്: [[വധശിക്ഷ ബഹ്റൈനിൽ|ബഹ്റൈൻ]] (1), [[വധശിക്ഷ ബംഗ്ലാദേശിൽ|ബംഗ്ലാദേശ്]] (9+), [[വധശിക്ഷ ബെലാറൂസിൽ|ബെലാറൂസ്]] (2), [[വധശിക്ഷ ബോട്സ്വാനയിൽ|ബോട്സ്വാന]] (1), [[വധശിക്ഷ ചൈനയിൽ|ചൈന]] (2000+), [[വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ|ഈജിപ്റ്റ്]] (4), [[വധശിക്ഷ ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനിയിൽ|ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനി]] (4), [[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാൻ]] (252+), [[വധശിക്ഷ ഇറാക്കിൽ|ഇറാക്ക്]] (1+), [[വധശിക്ഷ ജപ്പാനിൽ|ജപ്പാൻ]] (2), [[വധശിക്ഷ ലിബിയയിൽ|ലിബിയ]] (18+), [[വധശിക്ഷ മലേഷ്യയിൽ|മലേഷ്യ]] (1+), [[വധശിക്ഷ വടക്കൻ കൊറിയയിൽ|വടക്കൻ കൊറിയ]] (60+), [[വധശിക്ഷ പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റിയിൽ|പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി]] (5), [[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യ]] (27+), [[വധശിക്ഷ സിങ്കപ്പൂരിൽ|സിങ്കപ്പൂർ]] (0+), [[വധശിക്ഷ സൊമാലിയയിൽ|സൊമാലിയ]] (8+), [[വധശിക്ഷ സുഡാനിൽ|സുഡാൻ]] (6+), [[വധശിക്ഷ സിറിയയിൽ|സിറിയ]] (17+), [[വധശിക്ഷ തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]] (4), [[വധശിക്ഷ അമേരിക്കയിൽ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] (46), [[വധശിക്ഷ വിയറ്റ്നാമിൽ|വിയറ്റ്നാം]] (0+), [[വധശിക്ഷ യമനിൽ|യമൻ]] (53+).<ref name="amnesty.org.au">{{Cite web |url=http://www.amnesty.org.au/images/uploads/adp/Death%20Sentences%20and%20Executions%202010.pdf |title=Amnesty.org; 2010 executions |access-date=2012-07-03 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602225407/http://www.amnesty.org.au/images/uploads/adp/Death%20Sentences%20and%20Executions%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> *[[2011]] – താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്ന 23 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുകയോ, [[2011]]-ൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കി എന്ന് [[ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ]] വിശ്വസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവയാണ്: [[വധശിക്ഷ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]] (2), [[വധശിക്ഷ ബംഗ്ലാദേശിൽ|ബംഗ്ലാദേശ്]] (5+), [[വധശിക്ഷ ബെലാറൂസിൽ|ബെലാറൂസ്]] (2), [[വധശിക്ഷ ചൈനയിൽ|ചൈന]] (2000+), [[വധശിക്ഷ ഈജിപ്റ്റിൽ|ഈജിപ്റ്റ്]] (1+), [[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാൻ]] (360+), [[വധശിക്ഷ ഇറാക്കിൽ|ഇറാക്ക്]] (68+), [[വധശിക്ഷ മലേഷ്യയിൽ|മലേഷ്യ]] (1+), [[വധശിക്ഷ വടക്കൻ കൊറിയയിൽ|വടക്കൻ കൊറിയ]] (30+), [[വധശിക്ഷ പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റിയിൽ|പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി]] (3), [[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യ]] (82+), [[വധശിക്ഷ സൊമാലിയയിൽ|സൊമാലിയ]] (6), [[വധശിക്ഷ ദഷിണ സുഡാനിൽ|ദഷിണ സുഡാൻ]] (5), [[വധശിക്ഷ സുഡാനിൽ|സുഡാൻ]] (7+), [[വധശിക്ഷ സിറിയയിൽ|സിറിയ]] (1+), [[വധശിക്ഷ തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]] (5), [[വധശിക്ഷ യുനൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിൽ|യുണൈറ്റഡ അറബ് എമിറേറ്റ്സ്]] (1), [[വധശിക്ഷ അമേരിക്കയിൽ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] (43), [[വധശിക്ഷ വിയറ്റ്നാമിൽ|വിയറ്റ്നാം]] (1+), [[വധശിക്ഷ യമനിൽ|യമൻ]] (41+).<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf |title=Amnesty.org; 2011 executions |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120912025945/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2012/en/241a8301-05b4-41c0-bfd9-2fe72899cda4/act500012012en.pdf |url-status=live }}</ref> *പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരുടെ വധശിക്ഷ – [[2009]]-നു ശേഷം [[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാനും]] [[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യയും]] കുറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ 18 വയസിൽ താഴെയുള്ളവരുടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |title=amnesty.org; Child executions |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-07-22 |archive-url=https://archive.today/20120722092245/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |url-status=dead }}</ref> *പരസ്യമായ വധശിക്ഷ – [[2009]]-നു ശേഷം [[വധശിക്ഷ ഇറാനിൽ|ഇറാൻ]], [[വധശിക്ഷ വടക്കൻ കൊറിയയിൽ|വടക്കൻ കൊറിയ]], [[വധശിക്ഷ പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റിയിൽ|പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി]], [[വധശിക്ഷ സൗദി അറേബ്യയിൽ|സൗദി അറേബ്യ]], [[വധശിക്ഷ സൊമാലിയയിൽ|സൊമാലിയ]], [[വധശിക്ഷ സിറിയയിൽ|സിറിയ]], [[വധശിക്ഷ യമനിൽ|യമൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ പരസ്യമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *നിയമത്തിനു പുറത്തുള്ള വധശിക്ഷ – ചില രാജ്യങ്ങളിൽ സ്വന്തം നിയമത്തിനു പുറത്ത് വധശിക്ഷകല് ചിലപ്പോഴൊക്കെ നടക്കാറുണ്ട്. ഇതേപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ ഈ താളിൽ ചേർത്തിട്ടില്ല. {{Anchor|വർഗീകരണം}} [[File:Capital punishment in the world purple-green.svg|thumb|center|750px| '''Legend'''<br> {{legend|#1b7939|ഒരു കുറ്റത്തിനും വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ (110)}} {{legend|#add4a0|അസാധാരണമായ സന്ദർഭങ്ങളിലൊഴികെയുള്ള (യുദ്ധസമയത്തെ കുറ്റങ്ങൾ പോലുള്ളവ) സമയത്തെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിയ രാജ്യങ്ങൾ (9)}} {{legend|#c3a4cf|വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ (താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുകയോ കഴിഞ്ഞ പത്തുവർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്ത രാജ്യങ്ങൾ (23)}} {{legend|#742881|വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ (53)}}]] താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ കണക്കുകാണിക്കുന്ന പട്ടികകളിൽ സ്വന്തം പ്രവിശ്യകളുടെ മേൽ നിയന്ത്രണമുണ്ടെങ്കിലും ലോകരാജ്യങ്ങളാൽ പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത പത്ത് രാജ്യങ്ങളുടെ കണക്കും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (മുകളിൽ കൊടുത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഈ രാജ്യങ്ങൾ പെടുന്നില്ലെന്നതു ശ്രദ്ധിക്കുക). ഇവയിൽ മൂന്നു രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിയമത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട് ([[വധശിക്ഷ പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റിയിൽ|പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി]], [[വധശിക്ഷ സോമാലിലാന്റിൽ|സൊമാലിലാന്റ്]], [[വധശിക്ഷ തായ്‌വാനിൽ|തായ്‌വാൻ]]). രണ്ടു രാജ്യങ്ങൾ ([[വധശിക്ഷ കൊസോവോയിൽ|കൊസോവോ]], [[വധശിക്ഷ സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റിപ്പബ്ളിക്കിൽ|സഹ്രാവി റിപ്പബ്ലിക്ക്]] എന്നിവ) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റു രാജ്യങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലാത്തതുകൊണ്ട് പ്രവൃത്തിയിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങളായി കണക്കാക്കാവുന്നതാണ് (അബ്ഘാസിയ, വടക്കൻ സൈപ്രസ്, നഗോർണോ കാറബാക്ക്, ദക്ഷിണ ഒസ്സേഷ്യ, ട്രാൻസിറ്റാനിയ എന്നിവയാണ് ഈ രാജ്യങ്ങൾ).<ref>{{Cite web |url=http://www.globalissues.org/news/2010/10/07/7188 |title=Globalissues.org |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403010959/http://www.globalissues.org/news/2010/10/07/7188 |url-status=live }}</ref> ==ആഫ്രിക്ക== ആഫ്രിക്കയിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗങ്ങളായുള്ള 54 സ്വതന്ത്രരാജ്യങ്ങളിൽ: *14 (26%) വധശിക്ഷ നിയമത്തിൽ നിലനിർത്തുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. *16 (30%) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *0 (0%) യുദ്ധം പോലെയുള്ള അസാധാരണമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. *24 (44%) സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന നിയമങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. പരിമിതമായ അംഗീകാരം മാത്രമുള്ളതിനാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ കണക്കുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്താത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ സൊമാലിലാന്റ് വധശിക്ഷ നിലനിർത്തുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യമാണ്. സഹ്രാവി റിപ്പബ്ലിക്ക് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 2011-ൽ ഗാബോൺ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയതുവരെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="handsoffcain.info">{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15302086 |title=Abolition of capital punishment |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402021425/http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15302086 |url-status=dead }}</ref> *[[2011]]-ൽ [[സുഡാൻ]] ആയിരുന്നു ആഫ്രിക്കയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. [[റുവാണ്ട]] (2007), [[ബറുണ്ടി]] (2009), [[ടോഗോ]] (2009), [[ഗാബോൺ]] (2010) എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയത് മരണശിക്ഷ ഒഴിവാക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ സജീവമാകുന്നതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ് കാണിക്കുന്നത്. ടുണീഷ്യയും വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്. 2010-ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: ലിബിയ (18+), സൊമാലിയ (8+), സുഡാൻ (6+), ഈജിപ്റ്റ് (4), ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനി (4), ബോട്സ്വാന (1)<ref name="amnesty.org.au"/> <br> 2011-ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: സുഡാൻ (7+), സൊമാലിയ (6), ദക്ഷിണ സുഡാൻ (5+), ഈജിപ്റ്റ് (1+) ''കുറിപ്പ്: പട്ടികകൾ അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലോ കാലക്രമത്തിലോ [[Image:Sort both.svg]] ഐകൺ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റാവുന്നതാണ്.'' {| class="wikitable sortable" ! [[#Legend|കീ]] ! style="width:13em;" | രാജ്യം ! style="width:7em;" | അവസാന വധശിക്ഷ നടന്ന വർഷം ! style="width:5em;" | 2011-ലെ വധശിക്ഷകൾ ! style="width:7em;" | നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|DZA}} |align="center"|1993 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല. |രാജ്യദ്രോഹം, ചാരവൃത്തി, ഭരണകൂടത്തെ മാറ്റാനുള്ള ശ്രമം, ജനങ്ങളെ ഇളക്കിവിടാനുള്ള ശ്രമം, രാജ്യത്തിന്റെ പ്രദേശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുക, പൊതുവും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ളതുമായ വസ്തുക്കളുടെ അട്ടിമറി, കൂട്ടക്കൊല, സംഘം ചേർന്നുള്ള കൊള്ള, കലാപം, കള്ളനോട്ടടി, തീവ്രവാദം, പീഡനം, ക്രൂരത, തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം എന്നിവയാണ് നിയമപരമായി വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. നിലവിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. 2008-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള പ്രമേയം പാർലമെന്റിൽ അവതരിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|AGO}} |align="center"|*1975-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച ശേഷം വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല |align="center"| |align="center"|1992 |1992-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ ഇല്ലാതാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BEN}} |align="center"|1987 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല. |സായുധ മോഷണം,<ref>[https://web.archive.org/web/20050517220033/http://www.omct.org/pdf/procedures/2004/joint/s_violence_benin_sum_recom_10_2004.pdf Benin death penalty; Armed robbery] (PDF)</ref> കൊലപാതകം,<ref>{{Cite web |url=http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/86fccf0fb9823123c1256b13005aadb5?Opendocument |title=United Nations Human Rights Website – Treaty Bodies Database – Document – Summary Record – Benin death penalty; murder |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901182837/http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/86fccf0fb9823123c1256b13005aadb5?Opendocument |url-status=live }}</ref> തൊഴിൽ പരമായ ചൂഷണത്തിനായി ആളുകളെ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോവുക <ref>{{Cite web |url=http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2004/41588.htm |title=Benin death penalty trafficking |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120054605/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2004/41588.htm |url-status=live }}</ref> എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/benin-closer-abolishing-death-penalty-2011-08-19 |title=Benin death penalty abolition |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313163213/https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/benin-closer-abolishing-death-penalty-2011-08-19 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|BWA}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201201.php?iddocumento=16301521&mover=0 |title=Botswana; year of last execution |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160412/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201201.php?iddocumento=16301521&mover=0%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം, രാഷ്ട്രത്തലവനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുക, കലാപം, ശത്രുവിനു മുന്നിൽ ഓടിയൊളിക്കുക എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BFA}} |align="center"|1988 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹമാണ് <ref>{{Cite web |url=http://www.politinfo.com/articles/article_2004_04_8_2302.html |title=Burkina Faso death penalty; treason |access-date=2012-07-03 |archive-date=2004-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040814231152/http://www.politinfo.com/articles/article_2004_04_8_2302.html |url-status=live }}</ref> വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റം. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BDI}} |align="center"|2000<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR160212004?open&of=ENG-BDI |title=Burundi: Imminent resumption of executions or summary trials and executions {{!}} Amnesty International Burundi |access-date=2006-02-13 |archive-date=2006-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060213024212/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR160212004?open&of=ENG-BDI |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|2009<ref>[http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/burundi-abolishes-death-penalty-but-bans-homosexuality Burundi-abolishes-death-penalty]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}-20090427</ref> | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|CMR}} |align="center"|1997<ref name="richard-clark">{{Cite web |url=http://www.capitalpunishmentuk.org/common.html |title=British Commonwealth of Cameroon; year of last execution |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160448/http://www.capitalpunishmentuk.org/common.html%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യത്തെ ശിഥിലീകരിക്കുക, ചാരവൃത്തി, യുദ്ധത്തിനു പ്രേരിപ്പിക്കുക <ref>{{Cite web |url=http://www1.umn.edu/humanrts/hrcommittee/cameroon1999.html |title=University of Minnesota Template Page Cameroon Death penalty for Secession; espionage; incitement to war |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160723/http://hrlibrary.umn.edu/hrcommittee/cameroon1999.html%20 |url-status=live }}</ref> എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CPV}} |align="center"|*1975-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"| 1981 |പോർച്ചുഗലിന്റെ കോളനിയായിരിക്കുമ്പോൾ 1835-ലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1981-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ നിരോധിച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|CAF}} |align="center"|1981 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, ചാരവൃത്തി, തട്ടിപ്പ്, മന്ത്രവാദം, രാഷ്ട്രീയക്കൊല, കൊലപാതകം <ref>{{Cite web |url=http://www2.unog.ch/news2/documents/newsen/ct04008e.htm |title=Human Rights Committee Considers The Situation In The Central African Republic<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2004-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040730185830/http://www.unog.ch/news2/documents/newsen/ct04008e.htm |url-status=dead }}</ref> എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|TCD}} |align="center"|2003<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/info/AFR20/001/2003/en |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160338/https://www.amnesty.org/en/documents/AFR20/001/2003/en/ |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകമാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റം. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|COM}} |align="center"|1997<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500091996?open&of=ENG-392 |title=The death penalty: List of abolitionist and retentionist countries (October 1996) {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2006-09-02 |archive-date=2006-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060902012516/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500091996?open&of=ENG-392 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|COD}} |align="center"|2003<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8664155.stm | work=BBC News | title=Congo death verdict prompts worry | date=6 May 2010 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|COG}} |align="center"|1982 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CIV}} |align="center"|*1960-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR050032003?open&of=ENG-CPV |title=West Africa: Time to abolish the death penalty\n\n {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-01-17 |archive-date=2004-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040117125619/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR050032003?open&of=ENG-CPV |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2000 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|DJI}} |align="center"|*1977-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1995 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|EGY}} |align="center"|2011 |align="center"|1 |align="center"|ബാധകമല്ല |ബലാത്സംഗം (തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലിനൊപ്പമാണെങ്കിൽ), കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം, മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത് എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|GNQ}} |align="center"|2010<ref>{{cite news | url=http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE67N00T20100824 | work=Reuters | title=Eq Guinea executes four coup convicts: Amnesty | date=24 August 2010 | access-date=2012-07-03 | archive-date=2019-10-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105133/https://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE67N00T20100824 | url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|ERI}} |align="center"|*1993-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |1989-ൽ എത്യോപ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴായിരുന്നു അവസാന വധശിക്ഷ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|ETH}} |align="center"|2007<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6933849.stm | work=BBC News | title=Ethiopia executes spy boss killer | date=6 August 2007 | accessdate=2 May 2010 | archive-date=2018-09-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180928081324/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6933849.stm | url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, ആയുധമുപയോഗിക്കാനുള്ള ഗൂഢാലോചന, വംശഹത്യ, ഭരണഘടനയ്ക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് മരണശിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|GAB}} |align="center"|1981<ref>{{Cite web |url=http://wwwserver.law.wits.ac.za/humanrts/hrcommittee/gabon2000.html |title=Concluding Observations/Comments – Gabon<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050821033028/http://wwwserver.law.wits.ac.za/humanrts/hrcommittee/gabon2000.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2011<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=15302086&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160449/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=15302086&mover=0 |url-status=live }}</ref> |2010 ഫെബ്രുവരിയിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയതായി ഫെബ്രുവരി 14-ന് ഹാൻഡ്സ് ഓഫ്ഫ് കൈൻ സംഘടന ഇറക്കിയ പത്രക്കുറിപ്പിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GMB}} |align="center"|1981 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. 1993-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും സൈന്യത്തിന്റെ പ്രൊവിഷണൽ റൂളിംഗ് കൗൺസിൽ 1995-ൽ വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിച്ചു.<ref name="amnesty.org ENGAFR050032003">{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR050032003 |title=West Africa: Time to abolish the death penalty\n\n {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-10-25 |archive-date=2003-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031025044348/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR050032003 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GHA}} |align="center"|1993 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം, സായുധമോഷണം എന്നിവയ്ക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref name="amnesty.org ENGAFR050032003"/> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|GNB}} |align="center"|1986 |align="center"| |align="center"|1993 |1993-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GIN}} |align="center"|2001<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/info/AFR29/004/2001/en |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160324/https://www.amnesty.org/en/documents/AFR29/004/2001/en/ |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റമാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|KEN}} |align="center"|1987 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, സായുധമോഷണം,<ref name="amnesty.org ENGACT500072004?open&of=ENG-MAR">{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500072004?open&of=ENG-MAR |title=Document Information {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-06-27 |archive-date=2004-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040627235646/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500072004?open&of=ENG-MAR |url-status=live }}</ref> രാജ്യദ്രോഹം എന്നിവ വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. 2009 ആഗസ്റ്റ് 3-ന് വധശിക്ഷ കാത്തു കഴിയുകയായിരുന്ന 4,000 ആൾക്കാരുടെ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തം തടവായി ഇളവു ചെയ്തു. വധശിക്ഷയ്ക്ക് കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കുമോ എന്ന് പഠനം നടത്താൻ സർക്കാർ ഉത്തരവിറക്കുകയുമുണ്ടായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|LSO}} |align="center"|1984 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|LBR}} |align="center"|1995<ref name="amnesty.org ENGAFR050032003"/> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |സായുധ മോഷണം, തീവ്രവാദപ്രവർത്തനം, വിമാനം റാഞ്ചൽ, എന്നിവ വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. 2005 സെപ്റ്റംബർ 16 ന് പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയുൾറ്റെ നിർബന്ധമല്ലാത്ത രണ്ടാം പ്രോട്ടോക്കോളിൽ ലൈബീരിയ ഒപ്പുവച്ചു. വധശിക്ഷ ഇതോടെ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും 2008 ജൂലൈ മാസത്തിൽ പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>[http://newliberian.com/?p=440 Armed robbery, terrorism and hijacking capital offenses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221220151/http://newliberian.com/?p=440 |date=2013-12-21 }}&[http://allafrica.com/stories/200808070711.html Death penalty under fire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225160541/https://allafrica.com/stories/200808070711.html%20 |date=2018-12-25 }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|LBY}} |align="center"|2010<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201005.php?iddocumento=13308899&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160621/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201005.php?iddocumento=13308899&mover=0%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |2010-ൽ ലിബിയയാണ് മറ്റേതൊരു ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യത്തേക്കാളും കൂടുതൽ (18) ആൾക്കാരെ വധിച്ചത്. നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ രാജ്യദ്രോഹത്തിനും, ബലം പ്രയോഗിച്ച് സർക്കാരിനെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനും, മുന്നൊരുക്കത്തോടെയുള്ള കൊലപാതകത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.bta.bg/site/libya/en/07courtsystem.htm |title=The Trial In Libya – Libyan Court System And Criminal Justice<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070113171948/http://www.bta.bg/site/libya/en/07courtsystem.htm |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MDG}} |align="center"|*1960-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |1958-ൽ ഫ്രാൻസിന്റെ കോളനിയായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പായത്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MWI}} |align="center"|1992<ref name="amnesty.org ENGACT500012005">{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500012005 |title=The death penalty worldwide: developments in 2004 {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2005-04-13 |archive-date=2005-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050413044456/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500012005 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MLI}} |align="center"|1980 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MRT}} |align="center"|1987 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ഗുദരതി,<ref>{{Cite web |url=http://www.sodomylaws.org/world/world.htm#Africa |title=Sodomylaws.Org<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050204065022/http://www.sodomylaws.org/world/world.htm#Africa |url-status=dead }}</ref> ദൈവവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നും അകന്നുപോകുക,<ref name="barnabasfund CMD">{{Cite web |url=http://www.barnabasfund.org/news/archives/article.php?ID_news_items=295 |title=Copyright 2007 Barnabas Fund {{!}} Islamic Teaching on the Consequences of Apostasy from Islam<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160705/https://barnabasfund.org/news/archives/article.php?ID_news_items=295%20 |url-status=dead }}</ref> എന്നിവ വധശിക്ഷ അർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. ഇവിടെ വധശിക്ഷകൾ നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MUS}} |align="center"|1987 |align="center"| |align="center"|1995 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MAR}} |align="center"|1993 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |തീവ്രവാദത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref name="amnesty.org ENGACT500072004?open&of=ENG-MAR"/> 2007-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതി മൊറോക്കോയിലെ പാർലമെന്റിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MOZ}} |align="center"|1986 |align="center"| |align="center"|1990 |1990 നവംബറിൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NAM}} |align="center"|*1990-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1990 |1988-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ അധീനതയിലായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1990 മാർച്ചിൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|NER}} |align="center"|1976 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|NGA}} |align="center"|2002<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/1741789.stm | work=BBC News | title=Nigeria's first Sharia execution | date=4 January 2002 | access-date=2012-07-03 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112032423/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/1741789.stm | url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ഗുദരതി,<ref>{{Cite web |url=http://www.sodomylaws.org/world/nigeria/nigeria.htm |title=Sodomylaws.Org<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2006-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060111013242/http://www.sodomylaws.org/world/nigeria/nigeria.htm |url-status=live }}</ref> തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. 36 സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും സ്വന്തം നിയമങ്ങളുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഇസ്ലാമിക നിയമമായ ശരിയത്താണ് നിലവിലുള്ളത്. ഇമോ സംസ്ഥാനത്ത് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാനുള്ള നിയമം നിലവിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|RWA}} |align="center"|1998 |align="center"| |align="center"|2007<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/07/27/rwanda.execution.reut/index.html | publisher=CNN | title=Rwanda's ban on executions helps bring genocide justice | date=27 July 2007 | accessdate=2 May 2010 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160532/http://www.cnn.com/2007/WORLD/africa/07/27/rwanda.execution.reut/index.html%20 | url-status=live }}</ref> |റുവാണ്ടൻ വംശഹത്യയിൽ പങ്കെടുത്ത ചില കുറ്റവാളികൾ രാജ്യം വിട്ട് ചില യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഒളിച്ചോടിയിരുന്നു. വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ളിടത്തോളം ഇവരെ കൈമാറാൻ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ തയ്യാറാകാത്തതിനാൽ 2007-ൽ റുവാണ്ടൻ പാർലമെന്റ് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാൻ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ തീരുമാനിച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SADR}} |align="center"|*1976-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1991 |സഹ്രാവി അറബ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ നിരോധിക്കുന്നു. 1991-ലെ ഭരണഘടനാഭേദഗതിയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 13 "വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു" എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="WS">{{cite book | editor= Pazzanita, Anthony G. and Hodges, Tony | title= Historical Dictionary of Western Sahara| url= https://archive.org/details/historicaldictio0000pazz | origyear= 1994 | edition= Second Edition | year= 1994 | publisher=The Scarecrow Press, Inc. | location= Metuchen, New Jersey, United States, and London, United Kingdom| isbn= 0-8108-2661-5 | pages= [https://archive.org/details/historicaldictio0000pazz/page/380 381]}}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|STP}} |align="center"|*1975-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1990 |1990-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SEN}} |align="center"|1967 |align="center"| |align="center"|2004 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SYC}} |align="center"|*1976-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1993 |1993 ജൂണിൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|SLE}} |align="center"|1998 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR510092004?open&of=ENG-392 |title=Sierra Leone: Amnesty International expresses dismay at 10 death sentences for treason {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2005-04-06 |archive-date=2005-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050406010833/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR510092004?open&of=ENG-392 |url-status=dead }}</ref> കൊലപാതകം, അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം, എന്നിവയ്ക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. സിയറ ലിയോണിലെ പ്രത്യേക കോടതിയനുസരിച്ച് യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയില്ല. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|SOM}} |align="center"|2012 |align="center"|6 |align="center"|ബാധകമല്ല |പരസ്യമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന ഒരേയൊരു ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യമാണ് സൊമാലിയ. ഭരണക്കൈമാറ്റത്തിനായി രൂപീകരിച്ച താൽക്കാലിക ഫെഡറൽ സർക്കാർ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പരിമിതമായ പ്രദേശത്ത് കൊലപാതകത്തിനും വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധത്തിനും നിയമപരമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|Somaliland}} |align="center"|2006 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ZAF}} |align="center"|1989 |align="center"| |align="center"|1995<ref>{{cite SAFLII|litigants=S v Makwanyane and Another|court=ZACC|year=1995|num=3|pinpoint=151|parallelcite=1995 (3) S.A. 391}}</ref> |1989 നവംബർ 14-നായിരുന്നു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സർക്കാർ അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയത്. അന്താരാഷ്ട്രസമൂഹം അംഗീകരിക്കാത്ത ബാണ്ടുസ്ഥാൻ ഹോംലാന്റ് എന്ന രാജ്യത്ത് 1991-ൽ ഒരു വധശിക്ഷ നടന്നിരുന്നു.<ref name="richard-clark"/> 1995 ജൂൺ 6-ന് ഭരണഘടനാ കോടതി വധശിക്ഷ നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് വിധിച്ചു. 1997-ൽ ക്രിമിനൽ നിയമ ഭേദഗതി നിയമം വധശിക്ഷ ഔദ്യോഗികമായി നിരോധിച്ചു. ഇതിനു മുൻപ് വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ശിക്ഷാവിധി വീണ്ടും നടത്തുന്നതിനും നിയമം വ്യുവസ്ഥ ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=70763 |title=Criminal Law Amendment Act, No. 105 of 1997 |access-date=2012-07-03 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813110935/http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=70763 |url-status=dead }}</ref> 2005 മേയ് 25-ൻ ഭരണഘടനാ കോടതി ബാക്കിയുള്ള വധശിക്ഷകൾ റദ്ദാക്കുകയും പ്രതികൾക്ക് എത്രയും പെട്ടെന്ന് പുതിയ വിധി നൽകണമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു.<ref>{{cite SAFLII|litigants=Sibiya and Others v Director of Public Prosecutions: Johannesburg High Court and Others|court=ZACC|year=2005|num=6|parallelcite=2005 (5) SA 315 (CC)}}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|South Sudan}} |align="center"|2011 |align="center"|5 |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, കലാപം, കൊള്ള, അട്ടിമറി, മരണത്തിനു കാരണമാകുന്ന തീവ്രവാദപ്രവർത്തനം, കോടതിയിൽ കള്ളം പറയുന്നതു മൂലം ആർക്കെങ്കിലും വധശിക്ഷ കിട്ടാനിടയാക്കുക, കൊലപാതകം, മുന്നേ കൊലപാതകത്തിനു ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടയാൾ കൊലപാതകശ്രമം നടത്തുന്നതുകാരണം പരിക്കുണ്ടാക്കുക, കൊള്ളയ്ക്കിടെ കൊലപാതകം നടത്തുക, മയക്കുമരുന്ന് വ്യാപാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി അക്രമം നടത്തുക.<ref>[http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf The Penal Code Act, 2008] {{Webarchive|url=https://swap.stanford.edu/20130912135220/http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf |date=2013-09-12 }} (Act 9 of 2008).</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|SDN}} |align="center"|2011 |align="center"|7+ |align="center"|ബാധകമല്ല |ഗുദരതി,<ref>{{Cite web |url=http://www.sodomylaws.org/world/sudan/sudan.htm |title=Sodomylaws.Org<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212133424/http://www.sodomylaws.org/world/sudan/sudan.htm |url-status=dead }}</ref> രാജ്യത്തിനെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യുക,<ref>{{Cite web |url=http://www.afrika.no/Detailed/8704.html |title=afrika.no – Sudan: Attorney General expects death penalty for islamist coup plotters<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050409141815/http://www.afrika.no/Detailed/8704.html |url-status=dead }}</ref> ദൈവവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നും അകന്നുപോകുക,;<ref name="barnabasfund CMD"/> വ്യഭിചാരം, രാജ്യദ്രോഹം, രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം അപകടത്തിലാക്കുന്ന് പ്രവൃത്തികൾ, കൊലപാതകം, സായുധ മോഷണം, ആയുധം കയ്യിൽ വയ്ക്കുക, ആയുധം കടത്തുക എന്നിവ വധശിക്ഷ കിട്ടാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|SWZ}} |align="center"|1983<ref>{{Cite web |url=http://www.southerndomains.com/Newspaper/Archive/0202/Column.html#23 |title=The Clarion Issue – Column<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2003-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030418180636/http://www.southerndomains.com/Newspaper/Archive/0202/Column.html#23 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകത്തിനും <ref>{{Cite web |url=http://www.cidi.org/humanitarian/irin/safrica/00a/0020.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050430201413/http://www.cidi.org/humanitarian/irin/safrica/00a/0020.html |url-status=dead }}</ref> രാജ്യദ്രോഹത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|TZA}} |align="center"|1994 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം എന്നിവ മരണശിക്ഷ കിട്ടാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|TGO}} |align="center"|1978<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530042002?open&of=ENG-TGO |title=Death Penalty News: 2002, September {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-05-06 |archive-date=2003-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030506200511/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530042002?open&of=ENG-TGO |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2009<ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8116293.stm |title=Togo abolishes the death penalty |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008170104/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8116293.stm |url-status=live }}</ref> | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|TUN}} |align="center"|1991 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, അക്രമം, ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയ്ക്കെതിരായ ആക്രമണങ്ങൾ, രാജ്യത്തിന്റെ ബാഹ്യസുരക്ഷയ്ക്കെതിരായ ആക്രമണങ്ങൾ, എന്നിവ വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. ജാസ്മിൻ വിപ്ലവത്തിനു ശേസ്ഹം പുതുതായി വന്ന താൽക്കാലിക സർക്കാർ 2011 ഫെബ്രുവരി 1-ന് പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടി അംഗീകരിക്കുമെന്ന് (നിർബന്ധമല്ലാത്ത രണ്ടാം പ്രോട്ടോക്കോൾ ഉൾപ്പെടെ) അറിയിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15301637 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160321/http://www.handsoffcain.info/documenti/tunisia-towards-ratifying-international-conventions-15301637 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|UGA}} |align="center"|2005<ref>{{Cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=35479 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2008-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109200717/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=35479 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |2005 ജൂൺ 4-ന് ഭരണഘടനാ കോടതി വധശിക്ഷ ഭരണഘടനാനുസൃതമാണെങ്കിലും ചില കുറ്റങ്ങൾക്ക് ഇത് നിർബന്ധമായി നൽകണമെന്ന വ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് വിധിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/AFR59/001/2009/en/44962eca-e93e-11dd-8224-a709898295f2/afr590012009eng.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003150424/http://www.amnesty.org/en/library/asset/AFR59/001/2009/en/44962eca-e93e-11dd-8224-a709898295f2/afr590012009eng.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|ZMB}} |align="center"|1997 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം, രാജ്യദ്രോഹം എന്നിവ വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളാണ്. 2004-ൽ പ്രസിഡന്റ് ലെവി മ്വാനാവാസ "ഞാൻ പ്രസിഡന്റായിരിക്കുന്നിടത്തോളം ഒരു വധശിക്ഷാ ഉത്തരവും പുറപ്പെടുവിക്കില്ല" എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി."<ref name="amnesty.org ENGACT500012005"/> (അദ്ദേഹം 2008-ൽ അധികാരത്തിലിരിക്കെ മരണമടഞ്ഞു.) |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|ZWE}} |align="center"|2003<ref>{{Cite web |url=http://www.zimbabwesituation.com/jun22_2003.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160652/https://www.zimbabwesituation.com/old/jun22_2003.html |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, രാജ്യദ്രോഹം, കൊലപാതകം, കലാപം, എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15000827 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160700/http://www.handsoffcain.info/documenti/the-constitution-of-zimbabwe-at-chapter-3-section-12-15000827 |url-status=dead }}</ref> |} ==അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ== വടക്കേ അമേരിക്കയിലും തെക്കേ അമേരിക്കയിലുമായി ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗങ്ങളായ 35 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളുള്ളതിൽ: *3 (9%) രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്. *15 (43%) രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *4 (11%) രാജ്യങ്ങൾ അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ (യുദ്ധം പോലെയുള്ള) വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാനുള്ള നിയമം നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *13 (37%) രാജ്യങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നൽകാനുള്ള നിയമം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, താൽക്കാലികമായി വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്ന നയം പിന്തുടരുകയോ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. 2010-ൽ ഗ്വാട്ടിമാലയും ബഹാമാസും പ്രായോഗികമായി വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ ഗണത്തിലെത്തിയതാണ് ഈ പട്ടികയിൽ അവസാനത്തെ മാറ്റം. *2011-ൽ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയ ഒരേയൊരു രാജ്യം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളാണ്. മറ്റേതൊരു ഉദാര ജനാധിപത്യരാജ്യത്തേക്കാളും കൂടുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടുള്ള രാജ്യമാണ് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ. ക്യൂബയും, സെന്റ് കീറ്റ്സും നീവസുമാണ് ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന മറ്റു രാജ്യങ്ങൾ. 2010-ൽ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ : അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ (46).<ref name="amnesty.org.au"/> <br> 2011-ൽ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ (43) ''കുറിപ്പ്: പട്ടികകൾ അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലോ കാലക്രമത്തിലോ [[Image:Sort both.svg]] ഐകൺ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റാവുന്നതാണ്.'' {| class="wikitable sortable" ! [[#Legend|കീ]] ! style="width:13em;" | രാജ്യം ! style="width:7em;" | അവസാനം വധശിക്ഷ നടന്ന വർഷം ! style="width:5em;" | 2011- ലെ വധശിക്ഷകൾ ! style="width:7em;" | നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|ATG}} |align="center"|1991 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമവ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ARG}} |align="center"|1916 |align="center"| |align="center"|2009 |ഭരണഘടന "രാഷ്ട്രീയക്കുറ്റങ്ങൾക്കും, എല്ലാവിധ പീഡനങ്ങൾക്കും നൽകിവന്ന വധശിക്ഷയും ചാട്ടവാറടിയും എന്നെന്നേയ്ക്കുമായി നിർത്തലാക്കിയിരിക്കുന്നു" എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.<ref>https://web.archive.org/web/20071122155248/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/documentos/constitucion_ingles.pdf Section 18</ref> വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുള്ള സൈനിക കോഡ് 2008 ആഗസ്റ്റ് 6-ന് നിർത്തലാക്കുകയും ആറു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് നിയമമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=43499 |title=Last Vestiges of Capital Punishment Abolished |access-date=2012-07-03 |archive-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106062157/http://www.ipsnews.net/ |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BHS}} |align="center"|2000 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, കടൽക്കൊള്ള, കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമവ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BRB}} |align="center"|1984<ref name="richard-clark"/> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. വധശിക്ഷയ്ക്ക് പൊതുജനപിന്തുണയുണ്ടെങ്കിലും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള ഇന്റർ അമേരിക്കൻ കമ്മീഷനു മുന്നിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്ന കാര്യം പരിഗണനയിലാണ്.<ref>{{cite news |title=Hang them! |author=Staff writer |authorlink2= |url=http://www.nationnews.com/articles/view/hang-them/ |newspaper=[[The Daily Nation (Barbados)|Nation Newspaper]] |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |id= |date=10 October 2010 |at= |accessdate=22 December 2010 |trans-title= |quote= |ref= |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125051317/http://www.nationnews.com/articles/view/hang-them/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=A Guy's View: To hang or not to hang |author=R.E. Guyson Mayers |authorlink2= |url=http://www.barbadosadvocate.com/newsitem.asp?more=regional&NewsID=12847 |newspaper=[[The Barbados Advocate]] |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |id= |date=19 September 2010 |at= |accessdate=22 December 2010 |trans-title= |quote= |ref= |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311121142/http://www.barbadosadvocate.com/newsitem.asp?more=regional&NewsID=12847 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BLZ}} |align="center"|1985<ref name="richard-clark"/> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ചെയ്തതെന്ന് പ്രതിക്ക് തെളിയിക്കാനാവാത്ത സാഹചര്യത്തിലേ കൊലപാതകത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാറുള്ളൂ.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR160022001?open&of=ENG-BLZ |title=Belize: Death Penalty, Gilroy "Hooty" Wade, Oscar "Negro" Catzim Mendez, Glenford Baptist {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-05-10 |archive-date=2003-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030510073246/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR160022001?open&of=ENG-BLZ |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BOL}} |align="center"|1974 |align="center"| |align="center"|2009 |1997 എല്ലാ കുറ്റങ്ങളും വധശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി. ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ 2009-ൽ പൂർണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു. "വധശിക്ഷ നിലവിലില്ല"(ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 15). |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|BRA}} |align="center"|1876 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |1885-ലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. മാനുവൽ ഡാ മോട്ട കോക്വീറോ എന്നയാളെ കൊലക്കുറ്റത്തിന് തൂക്കിക്കൊല്ലുകയായിരുന്നു.<ref name='Coqueiro'>{{cite web|url=http://pt.wikipedia.org/wiki/Manuel_da_Mota_Coqueiro|title=Manuel da Mota Coqueiro|accessdate=25 May 2011|archive-date=2012-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120611235703/http://pt.wikipedia.org/wiki/Manuel_da_Mota_Coqueiro|url-status=live}}</ref> സൈനികനിയമത്തിന്റെ ഭാഗമായി ബ്രസീലിൽ എന്നും വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ 1889-ൽ ബ്രസീൽ റിപ്പബ്ലിക്കായതോടെ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. 1938 മുതൽ 1953 വരെയും 1969 മുതൽ 1978 വരെയും വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും നിർത്തലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name='Lei 6620'>[[#refLei 6620]]</ref><ref name='Decreto-Lei 431'>{{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Decreto-Lei/1937-1946/Del0431.htm |title=Law Decree 431, 18 May 1938 |accessdate=3 February 2009 |last=Presidency of Brazil |language=pt |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160332/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Decreto-Lei/1937-1946/Del0431.htm%20 |url-status=live }}</ref><ref name='Lei 1802'>{{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/LEIS/1950-1969/L1802.htm#art47 |title=Law 1802, 5 January 1953 |accessdate=3 February 2009 |last=Presidency of Brazil |language=pt |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160655/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/LEIS/1950-1969/L1802.htm#art47 |url-status=live }}</ref><ref name='Decreto-Lei 898'>{{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil/Decreto-Lei/1965-1988/Del0898.htm |title=Law Decree 898, 29 September 1969 |accessdate=3 February 2009 |last=Presidency of Brazil |language=pt |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429043946/http://www.planalto.gov.br/ccivil/Decreto-Lei/1965-1988/Del0898.htm |url-status=live }}</ref> റിപ്പബ്ലിക്കൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരാളെ മാത്രമേ വധശിക്ഷയ്ക്കു വിധിച്ചിട്ടുള്ളൂ. 1969-ലെ ഈ ശിക്ഷാവിധി നടപ്പാക്കപ്പെട്ടുമില്ല.<ref name='Teodomiro'>{{cite web |url=http://pt.wikipedia.org/wiki/Teodomiro_Romeiro_dos_Santos |title=Teodomiro Romeiro dos Santos |accessdate=3 February 2009 |publisher=Portuguese-language Wikipedia |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102193041/http://pt.wikipedia.org/wiki/Teodomiro_Romeiro_dos_Santos |url-status=live }}</ref> 1988-ൽ നിലവിൽ വന്ന ഇപ്പോഴത്തെ ബ്രസീൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ സിവിൽ ശിക്ഷാ നിയമത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുന്നത് വ്യക്തമായി വിലക്കുന്നുണ്ട്.<ref name='Brazilian Embassy UK'>{{cite web |url=http://www.brazil.org.uk/humanrights/deathpenalty.html |title=Death penalty in Brazil |accessdate=3 February 2009 |last=Brazilian Embassy in London |year=2002 |archive-date=2009-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225193317/http://www.brazil.org.uk/humanrights/deathpenalty.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CAN}} |align="center"|1962 |align="center"| |align="center"|1976 |1976-ൽ സാധാരണ ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നതും 1998-ൽ സൈനികക്കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നതും നിരോധിച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|CHL}} |align="center"|1985 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |സിവിൽ നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് 2001-ൽ വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|COL}} |align="center"|1909 |align="center"| |align="center"|1910 |1910-ൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു<br />(ഭരണഘടനാഭേദഗതിയിലൂടെ) 1991-ലെ കൊളംബിയൻ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ വിലക്കുന്നുണ്ട്. "ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം നിഷേധിക്കാനാവത്തതാണ്. വധശിക്ഷ ഉണ്ടാവില്ല" എന്ന് ഭരണഘടന പറയുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CRI}} |align="center"|1859<ref>{{Cite web |url=http://www.bestwesterncostarica.com/tourist_pura_human.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2004-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040614122717/http://www.bestwesterncostarica.com/tourist_pura_human.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|1877 |1877-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|CUB}} |align="center"|2003<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/2941041.stm | work=BBC News | title=Cuba ferry hijackers executed | date=11 April 2003 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |2008-ൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന മൂന്ന് വധശിക്ഷകളും തടവുശിക്ഷയായി ഇളവുചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=http://www.reuters.com/article/2008/04/29/idUSN28211608 |title=Cuba's Raul Castro commutes most death sentences |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160617/https://www.reuters.com/article/idUSN28211608 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|DMA}} |align="center"|1986 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|DOM}} |align="center"|1966 |align="center"| |align="center"|1966 |1966-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ECU}} |align="center"|1884 |align="center"| |align="center"|1906 |1906-ൽ നിർത്തലാക്കി <br />(ഭരണഘടനാഭേദഗതിയിലൂടെ) |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|SLV}} |align="center"|1973 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധസമയത്ത് സൈനികനിയമമനുസരിച്ചു മാത്രമേ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാൻ പാടുള്ളൂ.<ref name="amnesty.org ENGACT500092005">{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500092005 |title=Constitutional prohibitions of the death penalty {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2005-05-06 |archive-date=2005-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050506111348/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500092005 |url-status=dead }}</ref> മറ്റു കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ 1983-ൽ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GRD}} |align="center"|1978 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GTM}} |align="center"|2000<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR340232000?open&of=ENG-GTM |title=Guatemala: Death Penalty/imminent execution {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-09-07 |archive-date=2003-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030907175354/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR340232000?open&of=ENG-GTM |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|HTI}} |align="center"|1972 |align="center"| |align="center"|1987 |1987-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|GUY}} |align="center"|1997 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |തീവ്രവാദം,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/report2004/guy-summary-eng |title=Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-06-12 |archive-date=2004-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040612230540/http://web.amnesty.org/report2004/guy-summary-eng |url-status=live }}</ref> കൊലപാതകം, കൂട്ടക്കൊല, ബലാത്സംഗം, ബോധപൂർവ്വമായ കൊല, രാജ്യദ്രോഹം, പീഡനം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്നതാണ്. ഒരു കുറ്റത്തിനും വധശിക്ഷ നിർബന്ധമല്ലെന്ന് ഭരണഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|HND}} |align="center"|1940 |align="center"| |align="center"|1956 |1956-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|JAM}} |align="center"|1988<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/report2004/jam-summary-eng |title=Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-06-17 |archive-date=2004-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040617203749/http://web.amnesty.org/report2004/jam-summary-eng |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്നതാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.santegidio.org/pdm/news2004/pdm20040717_b.htm |title=Comunità di Sant'Egidio – No to the Death Penalty – News<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418132508/http://www.santegidio.org/pdm/news2004/pdm20040717_b.htm |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MEX}} |align="center"|1961 – സൈനികം <br>1937 – സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾ |align="center"| |align="center"|2005 |2005-ൽ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കി. 2008 ജൂലൈ മാസത്തിൽ പോലീസുകാരുൾപ്പെട്ട കുറ്റവാളി സംഘം ഫെർണാണ്ടോ മാർട്ടി എന്ന 14 വയസുകാരനെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി വധിച്ചതിനു ശേഷം വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിക്കാൻ സമ്മർദ്ദമുണ്ട്. ഇത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പരിഗണനയ്ക്കു വന്നുവെങ്കിലും വധശിക്ഷ നിർത്തിവയ്ക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളയപ്പെടുകയുണ്ടായി. അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുടെ സംഘടനയിൽ മെക്സിക്കോ ഭാഗമായതുകാരണം വധശിക്ഷ ഒരിക്കൽ നിർത്തലാക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽ പുനസ്ഥാപിക്കാൻ പാടില്ല എന്ന ചട്ടം ബാധകമാണ്.<ref>{{cite news| url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/wire/sns-ap-mexico-kidnapping-wave,1,2931150.story | work=Los Angeles Times | accessdate=2 May 2010 |url-status=dead}} {{Dead link|date=October 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7553633.stm | work=BBC News | title=Mexican fury grows at kidnappings | date=11 August 2008 | accessdate=27 March 2010 | first=Duncan | last=Kennedy | archive-date=2017-10-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171008014751/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7553633.stm | url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NIC}} |align="center"|1930 |align="center"| |align="center"|1979 |1979-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|PAN}} |align="center"|*1903-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല |align="center"| |align="center"|1903 |1903-ൽ ഭരണഘടന വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|PRY}} |align="center"|1928 |align="center"| |align="center"|1992 |1992-ൽ നിർത്തലാക്കി <br />(ഭരണഘടന പ്രകാരം) |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|PER}} |align="center"|1979 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, തീവ്രവാദം, ചാരവൃത്തി, വംശഹത്യ, കലാപം, യുദ്ധസമയത്ത് ഒളിച്ചോടൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref name="amnesty.org ENGACT500092005"/> മറ്റു കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് 1979-ൽ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|KNA}} |align="center"|2008<ref>{{Cite web |url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGAMR590012008&lang=e |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2008-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228224735/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGAMR590012008&lang=e |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട് |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|LCA}} |align="center"|1995 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകത്തിനും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട് |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|VCT}} |align="center"|1995 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകത്തിനും രാജ്യദ്രോഹത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട് |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|SUR}} |align="center"|1982 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |അവസാന വധശിക്ഷ 1982-ൽ ശരിയായ നിയമനടപടികൾ കൂടാതെ സൈനികരുടെ [[ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ച്]] നടപ്പിലാക്കുകയായിരുന്നു. ഈ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയവർ ഇപ്പോൾ വിചാരണ നേരിടുകയാണ്. വധശിക്ഷ നൽകാനുള്ള നിയമം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള അമേരിക്കൻ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവച്ചതോടുകൂടി 1987 മുതൽ പ്രായോഗികമായി നിരോധിതമാണ്. മുന്നൊരുക്കവും അക്രമവും ഉള്ള കൊലപാതകം, രാജ്യദ്രോഹം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/58ee85a258266406c1256e7c0030473a?OpenDocument |title=HRC Concluding Observations: SURINAME<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927155611/http://sim.law.uu.nl/SIM/CaseLaw/uncom.nsf/0/58ee85a258266406c1256e7c0030473a?OpenDocument |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|TTO}} |align="center"|1999 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/2005/3 |title=Links to documents<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026072221/http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/2005/3 |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|USA}} |align="center"|2012<ref>{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2115695/Timothy-Shaun-Stemple-killed-wife-1m-insurance-executed.html | location=London | work=Daily Mail | title=Cheating husband who killed his wife for million insurance executed by lethal injection after choosing pizza as his last meal | access-date=2012-07-03 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160522/https://www.dailymail.co.uk/news/article-2115695/Timothy-Shaun-Stemple-killed-wife-1m-insurance-executed.html | url-status=live }}</ref> |align="center"|43 |align="center"|ബാധകമല്ല |വധശിക്ഷ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ 1972 മുതൽ 1976 വരെ നിരോധിതമായിരുന്നു. നിലവിൽ ഫെഡറൽ സർക്കാരിന്റെ നിയമപ്രകാരം നരഹത്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ, ചാരവൃത്തി, രാജ്യദ്രോഹം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=29&did=192 |title=Federal Laws Providing for the Death Penalty<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2008-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080801195336/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=29&did=192 |url-status=dead }}</ref> 2012 ഏപ്രിൽ മാസത്തെ സ്ഥിതിയനുസരിച്ച് 50 അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 33 എണ്ണം വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ 17 സംസ്ഥാനങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ് (നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ബ്രായ്ക്കറ്റിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു): മിഷിഗൺ (1846), വിസ്കോൺസിൻ (1853), മൈൻ (1887), മിന്നെസോട്ട (1911), ഹവായിi (1948), അലാസ്ക (1957), വെർമോണ്ട് (1964), അയോവ (1965), വെസ്റ്റ് വിർജീനിയ (1965), നോർത്ത് ഡക്കോട്ട (1973), റോഡ് ഐലന്റ് (1979), മസാച്യൂസെറ്റ്സ് (1984 – കോടതിവിധിപ്രകാരം പ്രവൃത്തിയിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും നിയമത്തിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്), ന്യൂ യോർക്ക് (2004 – കോടതിവിധിപ്രകാരം പ്രവൃത്തിയിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും നിയമത്തിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്), ന്യൂ ജേഴ്സി (2007), ന്യൂ മെക്സിക്കോ (2009), ഇല്ലിനോയി (2011), കണക്ടിക്കട്ട് (2012).<ref>{{Cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/states-and-without-death-penalty |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128140346/https://deathpenaltyinfo.org/states-and-without-death-penalty |url-status=live }}</ref> 2012 ഏപ്രിലിൽ വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കാനുള്ള പ്രമേയങ്ങൾ ഫ്ലോറിഡ, ജോർജിയ, കൻസാസ്, കെന്റക്കി, മിസ്സോറി, ഒഹായോ, വാഷിംഗ്ടൻ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭകളുടെ പരിഗണനയിലാണ്. അതേസമയം തന്നെ വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കാനുള്ള പ്രമേയങ്ങൾ ഇല്ലിനോയി, അയോവ, മിന്നസോട്ട, ന്യൂ മെക്സിക്കോ, റോഡ് ഐലന്റ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭകളുടെ പരിഗണനയിലാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/recent-legislative-activity#2012 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629053632/http://www.deathpenaltyinfo.org/recent-legislative-activity#2012 |url-status=live }}</ref> 2012 നവംബറിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയുള്ള ജനഹിതപരിശോധന കാലിഫോർണിയ സംസ്ഥാനത്തു നടക്കും. 1964-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1978-ൽ ഓറിഗോൺ സംസ്ഥാനം വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിക്കുകയുണ്ടായി. ഡെലാവേർ സംസ്ഥാനം 1958-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1961-ൽ പുനസ്ഥാപിച്ചു. സംസ്ഥാനങ്ങളല്ലാത്ത അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ സമോവയിൽ പ്രാദേശിക നിയമമായി വധശിക്ഷ നിലവിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.samoanews.com/viewstory.php?storyid=17649&edition=1281088800&newssection=LocalNews |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927012446/http://www.samoanews.com/viewstory.php?storyid=17649&edition=1281088800&newssection=LocalNews |url-status=dead }}</ref> മറിയാന ദ്വീപ് (ഇവിടെ വധശിക്ഷ ഒരിക്കലും നിയമമായിരുന്നിട്ടില്ല), ഗുവാം, അമേരിക്കൻ വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ, പോർട്ടോ റിക്കോ (1929), വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി. (1981), എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കൊലപാതകത്തിനും കൊലപാതകം ചെയ്യാൻ ഗൂഢാലോചന നടത്തുന്നതിനും മാത്രമേ പ്രയോഗത്തിൽ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കുന്നുള്ളൂ. ജൂറിയോ, ന്യായാധിപനോ (ബഞ്ചിന്റെ വിചാരണയിലോ, കുറ്റം സമ്മതിക്കപ്പെട്ടാലോ മാത്രം) ആണ് വധശിക്ഷ വിധിക്കുന്നത്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|URY}} |align="center"|1905 |align="center"| |align="center"|1907 |1907-ൽ നിർത്തലാക്കി<br />(ഭരണഘടന പ്രകാരം) |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|VEN}} |align="center"|*1830-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല |align="center"| |align="center"|1863 |1863-ൽ നിർത്തലാക്കി<br />(ഭരണഘടന പ്രകാരം) |} ==ഏഷ്യാ-പെസഫിക്== ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗങ്ങളായ ഏഷ്യാപെസഫിക് മേഖലയിലെ 56 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളിൽ: *24 (43%) വധശിക്ഷ നിയമത്തിൽ നിലനിർത്തുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. *19 (34%) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *3 (5%) യുദ്ധം പോലെയുള്ള അസാധാരണമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. *10 (18%) സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന നിയമങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. പരിമിതമായ അംഗീകാരം മാത്രമുള്ള രണ്ട് ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളായ തായ് വാനും പാലസ്തീനിയൽ അതോറിറ്റിയും വധശിക്ഷ നിയമത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും നിലനിർത്തിയിട്ടുള്ളവയാണ്. മുകളിൽ കൊടുത്ത വിവരണത്തിൽ 2012-ൽ മംഗോളിയ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയതുവരെയുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. * 2011 -ൽ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയ നാലു രാജ്യങ്ങൾ ഏഷ്യയിലായിരുന്നു - ചൈന, ഇറാൻ, സൗദി അറേബ്യ, ഇറാക്ക് എന്നിവ. ലോകത്തിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളെല്ലാം ചേർന്നു വധിക്കുന്ന ആൾക്കാരേക്കാൾ കൂടുതൽ പേരെ ചൈനയിൽ മാത്രം വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കുന്നുണ്ട്. 2010 ൽ ഏഷ്യയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: ചൈന (2000+), ഇറാൻ (252+), വടക്കൻ കൊറിയ (60+), യമൻ (53+), സൗദി അറേബ്യ (27+), സിറിയ (17+), ബംഗ്ലാദേശ് (9+), പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി (5), തായ്വാൻ (ROC) (4), ജപ്പാൻ (2), ഇറാക്ക് (1+), സിങ്കപ്പൂർ (1+), മലേഷ്യ (1+), വിയറ്റ്നാം (5+), ബഹറൈൻ (1).<ref name="amnesty.org.au"/> 2011ൽ ഏഷ്യയിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: ചൈന (2000+), ഇറാൻ (360+), സൗദി അറേബ്യ (82+), ഇറാക്ക് (68+), യമൻ (41+), വടക്കൻ കൊറിയ (30+), ബംഗ്ലാദേശ് (5+), വിയറ്റ്നാം (5+) പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി (5), തായ്വാൻ (5), അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ (2), മലേഷ്യ (1+), സിറിയ (1+), യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ് (1). ''കുറിപ്പ്: പട്ടികകൾ അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലോ കാലക്രമത്തിലോ [[Image:Sort both.svg]] ഐകൺ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റാവുന്നതാണ്.'' {| class="wikitable sortable" ! [[#Legend|കീ]] ! style="width:13em;" | രാജ്യം ! style="width:7em;" | അവസാനം വധശിക്ഷ നടന്ന വർഷം ! style="width:5em;" | 2011-ലെ വധശിക്ഷകൾ ! style="width:7em;" | നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|AFG}} |align="center"|2011 |align="center"|2 |align="center"|ബാധകമല്ല |നിലവിലുള്ള നിയമം ദൈവവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് അകലുന്നതിനും <ref>{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1354246/One-legged-Afghan-Red-Cross-worker-hanged-converting-Christianity.html | location=London | work=Daily Mail | title=One-legged Afghan Red Cross worker set to be hanged after converting to Christianity | date=7 February 2011 | access-date=2012-07-03 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160516/https://www.dailymail.co.uk/news/article-1354246/One-legged-Afghan-Red-Cross-worker-hanged-converting-Christianity.html | url-status=live }}</ref> സ്വവർഗ്ഗരതിക്കും, കൊലപാതകത്തിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|AUS}} |align="center"|1967<ref>{{Cite web |url=http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php |title=Death penalty in Australia |access-date=2012-07-03 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329145248/http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/australia.php |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|1985 |ക്വീൻസ്ലാന്റിൽ 1922-ലും; ടാസ്മാനിയയിൽ 1968-ലും; നോർതേൺ ടെറിട്ടറിയിലും ആസ്ട്രേലിയൻ കാപ്പിറ്റൽ ടെറിട്ടറിയിലും, ആസ്ട്രേലിയൻ കോമൺവെൽത്തിലും 1973-ലും; വിക്ടോറിയയിൽ 1975-ലും; സൗത്ത് ആസ്ട്രേലിയയിൽ 1976-ലും; വെസ്റ്റേൺ ആസ്ട്രേലിയയിൽ 1984-ലും; ന്യൂ സൗത്ത് വേൽസിൽ 1985-ലു വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|BHR}} |align="center"|2010<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE11/003/2010/en |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160330/https://www.amnesty.org/en/documents/MDE11/003/2010/en/ |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |മുന്നൊരുക്കത്തോടെയുള്ള കൊലപാതകം, സർക്കാരിനെ താഴെയിടാനുള്ള ശ്രമം, ശത്രുരാജ്യത്തോട് സഹകരിക്കുക, എമിറിന്റെ ജീവന് ഭീഷണിയാകുക, സൈനിക ഉത്തരവുകൾ യുദ്ധസമയത്ത് ലംഘിക്കുക എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|BGD}} |align="center"|2011<ref>{{Cite web |url=http://deathpenaltynews.blogspot.com/2011/03/bangladesh-man-executed-in-sylhet.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160428/https://deathpenaltynews.blogspot.com/2011/03/bangladesh-man-executed-in-sylhet.html%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|5+ |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം;<ref>{{Cite web |url=http://www.zeenews.com/links/articles.asp?aid=212318&sid=SAS |title=Zee News – MP murder case: Bangla court awards death penalty to 22<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160646/http://zeenews.india.com/links/articles.asp?aid=212318&sid=SAS%20 |url-status=dead }}</ref> മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ;<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Bangladesh |title=Travel Advice for Bangladesh – Australian Department of Foreign Affairs and Trade<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2013-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117224312/http://smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Bangladesh |url-status=dead }}</ref> കുട്ടികളെ നിയമവിരുദ്ധമോ സദാചാരത്തിനു നിരക്കാത്തതോ ആയ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് കടത്തുക; വേശ്യാവൃത്തിക്കായി സ്ത്രീകളെ കടത്തുക <ref>{{Cite web |url=http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2003/27944.htm |title=Bangladesh<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070914100125/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2003/27944.htm |url-status=live }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BTN}} |align="center"|1974<ref name="amnesty.org ENGACT500012005"/> |align="center"| |align="center"|2004 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|BRU}} |align="center"|*1984-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ബ്രിട്ടന്റെ അധീനതയിലായിരുന്നപ്പോൾ 1957-ലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. കൊലപാതകം, നിയമവിരുദ്ധമായി തോക്കുകളോ സ്ഫോടകവസ്തുക്കളോ കൈവശം വയ്ക്കുക, 15 ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ ഹിറോയിനോ മോർഫിനോ കൈവശം വയ്ക്കുക, 30 ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ കൊക്കൈൻ കൈവശം വയ്ക്കുക, 500 ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ കഞ്ചാവ് കൈവശം വയ്ക്കുക, 50 ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ മെത്താംഫിറ്റമിനോ സ്യാബുവോ കൈവശം വയ്ക്കുക, 1.2 കിലോയിൽ കൂടുതൽ മോർഫിൻ കൈവശം വയ്ക്കുക <ref>{{Cite web |url=http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1073.html |title=Brunei on the U.S. Bureau of Consular Affairs<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160455/https://travel.state.gov/content/travel/en/404.html |url-status=dead }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|KHM}} |align="center"|1989 |align="center"| |align="center"|1989 |1989-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|China}} |align="center"|2026<ref>{{Cite web |url=http://www.gmanews.tv/story/216491/pinoyabroad/vp-binay-confirms-death-of-3-drug-mules |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825060902/http://www.gmanews.tv/story/216491/pinoyabroad/vp-binay-confirms-death-of-3-drug-mules |url-status=live }}</ref> |align="center"|1000s |align="center"|ബാധകമല്ല |ലോകത്തിലെ മറ്റെല്ലാ രാജ്യങ്ങളും മരണശിക്ഷ വിധിക്കുന്ന ആൾക്കാരുടെ എണ്ണം ചേർന്നാലുള്ള എണ്ണത്തിൽ കൂടുതൽ ആൾക്കാരെ ചൈന എല്ലാവർഷവും വധിക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും ആയിരക്കണക്കിനാൾക്കാരെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാക്കുന്ന ഒരേയൊരു രാജ്യവും ചൈനയാണ്.<ref name="ReferenceA">{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=15000608 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319005630/http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=15000608 |url-status=dead }}</ref> 2011 ഫെബ്രുവരി 25-ന് ചൈനയുടെ പരിഷ്കരിച്ച ക്രിമിനൽ നിയമം വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന കുറ്റങ്ങളുടെ എൺനം 68-ൽ നിന്ന് 55 ആയി കുറച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2013-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115014622/http://www.handsoffcain.info/news/index.php |url-status=dead }}</ref> കുംഭകോണത്തിലൂടെ പണം തട്ടിക്കുക, കുട്ടികളെ ബലാത്സംഗം ചെയ്യുക, വഞ്ചന, ബോംബുവയ്ക്കൽ, ആൾക്കാരെ കടത്തുക, കടൽക്കൊള്ള, ബലാത്സംഗം, അഴിമതി, കൊള്ളിവയ്പ്പ്, കൊലപാതകം, വേട്ടയാടൽ, രാജ്യസുരക്ഷയ്ക്ക് അപകടമുണ്ടാക്കുക, തീവ്രവാദം,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/engasa170032004 |title=People's Republic of China: Executed "according to law"? The death penalty in China\n\n {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-06-21 |archive-date=2004-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040621235722/http://web.amnesty.org/library/index/engasa170032004 |url-status=live }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ഹോങ്ക് കോങ്, മകാവു എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത നിയമ വ്യവസ്ഥയാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഇവിടങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഹോങ്ക് കോങിൽ 1993-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരും (അവസാന ഉപയോഗം 1966-ലായിരുന്നു); മകാവുവിൽ 1976-ൽ പോർച്ചുഗൽ സർക്കാരുമാണ് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയത്. മകാവുവിൽ വധശിക്ഷ അവസാനം നടപ്പിലാക്കിയത് പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലായിരുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF"| |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|FJI}} |align="center"|*1970-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ബ്രിട്ടന്റെ കോളനിയായിരുന്നപ്പോൾ 1964-ലാണ് അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടപ്പിലായത്. 1979-ൽ സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. സൈനികനിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കു മാത്രമേ ഇപ്പോൾ വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ളൂ. |-bgcolor="#FFFFFF"| |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|IND}} |align="center"|2013<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Afzal_Guru#Execution<!-- Bot generated title -->]</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, കുട്ടിയെ ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുക, രാജ്യദ്രോഹം, തീവ്രവാദപ്രവർത്തനങ്ങൾ, മയക്കുമരുന്നു കടത്തിന് രണ്ടാമത്തെ ശിക്ഷ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|IDN}} |align="center"|2008<ref>{{cite news | url=http://uk.reuters.com/article/2008/11/08/idUKJAK409889 | work=Reuters | title=Indonesia confirms execution of three Bali bombers | date=8 November 2008 | access-date=2012-07-03 | archive-date=2013-03-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313171031/http://uk.reuters.com/article/2008/11/08/idUKJAK409889 | url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, മയക്കുമരുന്നു കടത്ത്,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500012005?open&of=ENG-AFG |title=The death penalty worldwide: developments in 2004 {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2006-01-07 |archive-date=2006-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060107212658/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500012005?open&of=ENG-AFG |url-status=live }}</ref> തീവ്രവാദം,<ref name="bbc 5368922">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/5368922.stm | work=BBC News | title=Executions spark Indonesia unrest | date=22 September 2006 | accessdate=2 May 2010 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. വധശിക്ഷ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്ന നിയമം (നമ്പർ: 2/1964) [[ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചുള്ള വധശിക്ഷ|ഫയറിംഗ് സ്ക്വാഡുപയോഗിച്ചാവണം]] വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കേണ്ടതെന്ന് അനുശാസിക്കുന്നു.<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2010/07/26/ago-ok039s-execution-five-death-row-inmates.html AGO OK's execution of five death row inmates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121001165952/http://www.thejakartapost.com/news/2010/07/26/ago-ok039s-execution-five-death-row-inmates.html |date=2012-10-01 }}, The Jakarta Post, 26 July 2010, Accessed 26 July 2010</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|IRN}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201202.php?iddocumento=16302476&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160709/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201202.php?iddocumento=16302476&mover=0%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|360+ |align="center"|ബാധകമല്ല | ഇറാൻ നൂറുകണക്കിനാൾക്കാരെ എല്ലാ വർഷവും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കാറുണ്ട്. നടപ്പാക്കുന്ന ശിക്ഷയുടെ എണ്ണത്തിൽ ചൈനയ്ക്കു പിറകിൽ രണ്ടാമതാണ് ഇറാന്റെ സ്ഥാനം. പലരെയും പരസ്യമായാണ് വധിക്കുന്നത്.<ref name="ReferenceA"/> കൊലപാതകം, സായുധമോഷണം, മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, ബലാത്സംഗം, കുട്ടികളുമായി ലൈംഗികബന്ധത്തിലേർപ്പെടൽ, സ്വവർഗ്ഗഭോഗം, ചാരവൃത്തി, തീവ്രവാദം, ദൈവവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നകന്നു പോകൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|IRQ}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=41019 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160457/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=41019%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|68+ |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യസുരക്ഷ അപകടത്തിലാക്കുക, മയക്കുമരുന്നു വിതരണം ചെയ്യുക, ബലാത്സംഗം, ചരക്ക് കടത്തുന്ന കോൺവോയികളെ ആക്രമിക്കുക, തീവ്രവാദത്തിനു പണം നൽകുകയോ നടപ്പാക്കുകയോ ചെയ്യുക, എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>http://newstandardnews.net/content/?action=show_item&itemid=799 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225160609/http://newstandardnews.net/content/?action=show_item&itemid=799%20 |date=2018-12-25 }} http://www.iol.co.za/index.php?sf=2813&art_id=qw1091976122311B262 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225160520/https://www.iol.co.za/index.php?sf=2813&art_id=qw1091976122311B262%20 |date=2018-12-25 }}</ref> വധശിക്ഷ 2003 ജൂണിലെ ഇറാക്ക് അധിനിവേശത്തിനു ശേഷം നിർത്ത്ലാക്കിയെങ്കിലും 2004 ആഗസ്റ്റിൽ പുനസ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&lang=e |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513021829/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200903209818&lang=e |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|ISR}} |align="center"|1962 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.israellawcenter.org/news111402.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050406025426/http://www.israellawcenter.org/news111402.shtml |url-status=dead }}</ref> രാജ്യദ്രോഹം, വംശഹത്യ, യുദ്ധസമയത്ത് യഹൂദർക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. ഇതുവരെ രണ്ടുപേരെയേ വധിച്ചിട്ടുള്ളൂ. മെയിർ ടോബിയാൻസ്കി എന്നയാളെ ചാരനാണെന്ന് ആരോപിച്ച് വധിച്ചതും അഡോൾഫ് ഐക്ക്മാനെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധിച്ചതുമാണ് ഉദാഹരണങ്ങൾ. 1954-ൽ മറ്റു കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|JPN}} |align="center"|2025<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=16303815 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160452/http://www.handsoffcain.info/documenti/japan-3-inmates-hanged-1st-executions-since-%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C-2010-16303815 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ഒന്നിൽ കൂടുതൽ ആളുകളെ കൊല്ലുന്നവർക്കും അക്രമത്തോടെ ഒരു കൊലപാതകം ചെയ്യുന്നവർക്കും വധശിക്ഷ നൽകാൻ പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്.<ref>{{cite news | url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11306-2005Jan15?language=printer | work=The Washington Post | accessdate=2 May 2010 | archiveurl=https://archive.today/20121209024214/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11306-2005Jan15?language=printer | archivedate=2012-12-09 | title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് | url-status=live }}</ref> ഒന്നിൽ കൂടുതൽ ആൾക്കാരെ കൊല്ലുന്നവർക്ക് ന്യായാധിപർ വധശിക്ഷ വിധിക്കുക സാധാരണമാണ്. 1946 നും 2003-നും മദ്ധ്യേ 766 ആൾക്കാരെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചിരുന്നെങ്കിലും 608 ആൾക്കാരെയേ വധിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. 1989 മുതൽ 1993 വരെ 40 മാസക്കാലം തുടർച്ചയായി വിവിധ നിയമമന്ത്രിമാർ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചിരുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|JOR}} |align="center"|2006<ref>{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-119683004.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160738/https://www.questia.com/hbr-welcome |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/aug03.html|title=|archiveurl=https://archive.today/20040216192609/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/aug03.html|archivedate=2004-02-16|access-date=2012-07-03|url-status=dead}}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#add4a0| |{{flagcountry|KAZ}} |align="center"|2003<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500072004?open&of=ENG-KAZ |title=Document Information {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-10-11 |archive-date=2004-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041011173508/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500072004?open&of=ENG-KAZ |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |നിലവിൽ തീവ്രവാദത്തിനും യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/200705.php?iddocumento=9317022&mover=0 |title=Kazakhstan Set To "Virtually" Abolish Death Penalty<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160456/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/200705.php?iddocumento=9317022&mover=0%20 |url-status=live }}</ref> 2003 ഡിസംബർ 17 മുതൽ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത് താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2009 ജൂലൈ 30-ന് മറ്റു കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിർത്തലാക്കി.<ref>{{Cite web |url=http://nodeathpenalty.santegidio.org/news.aspx?ln=it&id=14&n=13674 |title=Death Penalty is Abolished in Kazahkstan (source: kazahkstanlive.com, reproduced by santegidio.org) |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301073923/http://nodeathpenalty.santegidio.org/news.aspx?ln=it&id=14&n=13674 |url-status=dead }}</ref> 2011 മാർച്ച് 28-ന് മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള രാഷ്ട്രപതിയുടെ കമ്മീഷൻ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കാൻ സർക്കാരിനോടാവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15304099 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160734/http://www.handsoffcain.info/documenti/kazakhstan-towards-definitive-abolition-15304099 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|PRK}} |align="center"|2011<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201101.php?iddocumento=15300988&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319005359/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/201101.php?iddocumento=15300988&mover=0 |url-status=live }}</ref> |align="center"|30+ |align="center"|ബാധകമല്ല |വടക്കൻ കൊറിയ പരസ്യമായ വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കാറുണ്ട്. വ്യഭിചാരം,<ref name="cpuk_oct2008">{{Cite web |url=http://www.capitalpunishmentuk.org/oct08.html |title=“Executions in October 2008”, ''Capital punishment U.K.'' |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607064901/http://www.capitalpunishmentuk.org/oct08.html |url-status=live }}</ref> മയക്കുമരുന്നിടപാടുകൾ, രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിനെതിരായ ഗൂഢാലോചനകൾ, തീവ്രവാദം, രാജ്യദ്രോഹം, കൊലപാതകം <ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/kptoc.html#kp0162 Library of Congress Country Study: North Korea:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990117021607/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/kptoc.html#kp0162 |date=1999-01-17 }}<br />[http://www.photius.com/countries/korea_north/government/korea_north_government_the_judiciary.html Government: The Judiciary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218224925/http://www.photius.com/countries/korea_north/government/korea_north_government_the_judiciary.html |date=2012-02-18 }} · [http://www.photius.com/countries/korea_north/national_security/korea_north_national_security_the_judiciary.html National Security: The Judiciary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218224942/http://www.photius.com/countries/korea_north/national_security/korea_north_national_security_the_judiciary.html |date=2012-02-18 }} · [http://www.photius.com/countries/korea_north/national_security/korea_north_national_security_punishment_and_the_p~182.html National Security: Punishment and the Penal System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218224946/http://www.photius.com/countries/korea_north/national_security/korea_north_national_security_punishment_and_the_p~182.html |date=2012-02-18 }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|KOR}} |align="center"|1997<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530012003?open&of=ENG-KOR |title=“Death Penalty News: December 2002” by ''Amnesty International'' |access-date=2003-05-06 |archive-date=2003-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030506200139/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT530012003?open&of=ENG-KOR |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റമാണ്.<ref>[http://www.asiaweek.com/asiaweek/magazine/2000/0225/nat.korea.html ''Time Magazine – Asia Edition'' vol.&nbsp;171, no.&nbsp;12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010119175300/http://www.asiaweek.com/asiaweek/magazine/2000/0225/nat.korea.html |date=2001-01-19 }} 31 March 2008</ref> 1998-ൽ കിം ഡേ-ജുങ് അധികാരത്തിലെത്തിയ ശേഷം വധശിക്ഷകൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.amnestyusa.org/news/document.do?id=80256DD400782B8480256FE80042AACA |title=South Korea: Death penalty abolition – historic opportunity<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050629061519/http://www.amnestyusa.org/news/document.do?id=80256DD400782B8480256FE80042AACA |url-status=dead }}</ref> എന്നാലും അടുത്തകാലത്ത് ഒരാളെ വധശിക്ഷ നൽകാൻ വിധിച്ചിരുന്നു. 2009 ഏപ്രിൽ വരെ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8011560.stm | work=BBC News | title=Korean killer gets death penalty | date=22 April 2009 | accessdate=27 March 2010 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160411/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8011560.stm%20 | url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|KIR}} |align="center"|*1979-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1979 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|KWT}} |align="center"|2007<ref>{{Cite web |url=http://english.nessunotocchicaino.it/archivio_news/200705.php?iddocumento=9317282&mover=1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318201520/http://english.nessunotocchicaino.it/archivio_news/200705.php?iddocumento=9317282&mover=1 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, ബലാത്സംഗം, കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|KGZ}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2007 |കിർഗിസ് സർക്കാർ 1998-നു ശേഷം വധശിക്ഷകൾ നടപ്പാക്കുന്നത് നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2007-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/06/0907D477-B87B-4AFF-9A6B-116AF711B057.html |title=Kyrgyzstan Abolishes Death Penalty – RADIO FREE EUROPE / RADIO LIBERTY<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160409/https://www.rferl.org/a/1077353.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files_156/kyrgyzstan_396/abolition-of-the-death-penalty-by-kyrgyzstan-june-28-2007_9443.html |title=Kyrgyzstan – Abolition of the death penalty by Kyrgyzstan (28 June 2007) – Ministère des Affaires étrangères<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930062833/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files_156/kyrgyzstan_396/abolition-of-the-death-penalty-by-kyrgyzstan-june-28-2007_9443.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|LAO}} |align="center"|1989 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിന് മരണശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/report2003/Lao-summary-eng |title=Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-07-05 |archive-date=2003-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030705014254/http://web.amnesty.org/report2003/Lao-summary-eng |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|LBN}} |align="center"|2004<ref>{{Cite web |url=http://www.sundayobserver.lk/2004/01/18/wor05.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016002441/http://www.sundayobserver.lk/2004/01/18/wor05.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE180062004?open&of=ENG-LBN |title=Lebanon: Further Information on Death penalty/imminent execution {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-05-23 |archive-date=2004-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040523181604/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE180062004?open&of=ENG-LBN |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|MYS}} |align="center"|2011 |align="center"|1+ |align="center"|ബാധകമല്ല |അപകടകരമായ മരുന്നുകൾ കടത്തുക, ഒരു പട്ടികയിലുൾപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യം ചെയ്യുന്നതിനിടെ തോക്കുപയോഗിക്കുക, തോക്കുപയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കുക, യാങ് ഡി-പെർടുവാൻ അഗോങിനെ (ഭരണാധികാരി) അപായപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുക, കൊലപാതകം, എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, ആയുധങ്ങളോ സ്ഫോടകവസ്തുക്കളോ കൈവശമുള്ള ആൾക്കാരുമായി ബന്ധം പുലർത്തുക, യാങ് ഡി-പെർടുവാൻ അഗോങിനെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യുകയോ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യുക എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് കുറ്റത്തിന്റെ ആഴമനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.aliran.com/monthly/2003/6k.html |title=Malaysia independent news<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311212425/http://aliran.com/monthly/2003/6k.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MDV}} |align="center"|*1965-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |1952-ൽ ബ്രിട്ടന്റെ കോളനിയായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടത്. കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.maldivesculture.com/maldives_murder01.html |title=Maldives – Family demands death penalty for woman's murder<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2002-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020427194548/http://www.maldivesculture.com/maldives_murder01.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MHL}} |align="center"|*1986-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1986 |1986-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് <br /> വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|MNG}} |align="center"|2008 |align="center"| |align="center"| |രണ്ടു വർഷം ഔദ്യോഗികമായി വധശിക്ഷ നിർത്തിവച്ച ശേഷം 2012-ൽ പാർലമെന്റ് പൊതുവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന രണ്ടാം പ്രോട്ടോക്കോളിൽ ഒപ്പുവച്ചു. മംഗോളിയ വധശിക്ഷ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കും നിർത്തലാക്കുന്നതിന് ശ്രമിക്കാമെന്ന് ഇതോടെ സമ്മതിച്ചു. വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിക്കാൻ ഈ ഉടമ്പടി അനുവദിക്കുന്നില്ല. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|FSM}} |align="center"|*1986-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1986 |1986-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് <br /> വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|MMR}} |align="center"|2024 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>http://www.derechos.org/news/archives/000506.html</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|NRU}} |align="center"|*1968-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, കടൽക്കൊള്ള, കൊലപാതകം, എന്നീകുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ നിയമവ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NPL}} |align="center"|1979 |align="center"| |align="center"|1997 |1997-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് <br /> വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NZL}} |align="center"|1957 |align="center"| |align="center"|2007 |1989-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 2007-ൽ കുക്ക് ദ്വീപ് ന്യൂസിലാന്റിന്റെ അധീനപ്രദേശങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്ന അവസാന സ്ഥലമായി മാറി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|OMN}} |align="center"|2007 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, മയക്കുമരുന്ന് കടത്തൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/web/ar2002.nsf/mde/oman |title=Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2002-11-13 |archive-date=2002-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021113122632/http://web.amnesty.org/web/ar2002.nsf/mde/oman |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|PAK}} |align="center"|2008<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/200808.php?iddocumento=10318713&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319005541/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/200808.php?iddocumento=10318713&mover=0 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, മയക്കുമരുന്ന് കടത്തൽ, തീവ്രവാദം, ബലാത്സംഗം, ദൈവനിന്ദ, നിയമവിരുദ്ധമായ കൂട്ടം കൂടൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|PLW}} |align="center"|*1994-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1994 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|PSE}} |align="center"|2012 |align="center"|3 |align="center"|ബാധകമല്ല |പാലസ്തീനിയൻ അതോറിറ്റി പരസ്യമായ വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കാറുണ്ട്. കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, ഇസ്രായേൽ അധികാരികളുമായി സഹകരിക്കൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO0504/S00011.htm |title=Scoop: Palestine Urged Not to Resume Executions<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2012-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003064419/http://www.scoop.co.nz/stories/WO0504/S00011.htm |url-status=live }}</ref><ref>[http://www.haaretz.com/hasen/spages/1090973.html Palestinian woman accused of spying for Israel may face death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721115549/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1090973.html |date=2009-07-21 }}, [[Associated Press]] 07/06/2009</ref> വെസ്റ്റ് ബാങ്കിൽ 17 കുറ്റങ്ങൾക്കും ഗാസയിൽ 15 കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. [http://www.hrw.org/en/news/2008/12/15/palestinian-authority-death-sentences-surge-west-bank-gaza] 2002-നു ശേഷം യാസർ അറാഫാത് വധശിക്ഷകൾ അനുവദിക്കാത്തതിനാൽ ഒരു അനൗദ്യോഗിക വധശിക്ഷാ നിരോധനം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ഹമാസിന്റെ ഇസ്ലാമിക കോടതി കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്. [http://news.xinhuanet.com/english/2009-03/10/content_10986709.htm] |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|PNG}} |align="center"|*1975-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല.<ref>[http://www.abc.net.au/am/content/2007/s2087787.htm "PNG urged to abandon death penalty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512150957/http://www.abc.net.au/am/content/2007/s2087787.htm |date=2017-05-12 }}, Australian Broadcasting Corporation, 12 November 2007</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ബ്രിട്ടന്റെ കോളനിയായിരിക്കെ 1954 നവംബറിലാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയത്. രാജ്യദ്രോഹം, കടൽക്കൊള്ള, കടൽക്കൊള്ള നടത്താനുള്ള ശ്രമം, കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|PHL}} |align="center"|----<ref>{{Cite web |url=http://otayph.blogspot.com.au/2011/10/should-we-have-death-penalty-again.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-12 |archive-date=2012-07-12 |archive-url=https://archive.today/20120712175756/otayph.blogspot.com.au/2011/10/should-we-have-death-penalty-again.html |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2006 |1987-ൽ ഫിലിപ്പീൻസിലെ നിലവിലുള്ള ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. 1993-ൽ വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിച്ചെങ്കിലും 2006 ജൂൺ 24-ന് നിയമപ്രകാരം (നമ്പർ. 9346) വധശിക്ഷ വീണ്ടും നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|QAT}} |align="center"|2003<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/bancadati/schedastato.php?idstato=15000104&idcontinente=23 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160542/http://www.handsoffcain.info/bancadati/asia-middle-east-australia-and-oceania/qatar-15000104 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |ചാരപ്രവൃത്തി;<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE220012002?open&of=ENG-QAT |title=Qatar: Death Penalty, Firas Nassuh Salim Al-Majali {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-08-13 |archive-date=2003-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030813054131/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE220012002?open&of=ENG-QAT |url-status=dead }}</ref> രാജ്യസുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയുയർത്തുക;<ref>{{Cite web |url=http://www.journalism.co.uk/news/story1331.shtml |title=Journalism.co.uk :: Crusading journalist wins case against Al-Jazeera<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160343/https://www.journalism.co.uk/news/story1331.shtml%20 |url-status=live }}</ref> മതവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നകന്നു പോവുക <ref name="barnabasfund CMD"/> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|WSM}} |align="center"|*1962-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2004<ref>{{Cite web |url=http://www.paclii.org/ws/legis/num_act/codpaa2004388/ |title=Crimes (Abolition of Death Penalty) Amendment Act 2004<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160732/http://www.paclii.org/ws/legis/num_act/codpaa2004388/%20 |url-status=live }}</ref> | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|SAU}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=16303133&mover=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160410/http://www.handsoffcain.info/archivio_news/index.php?iddocumento=16303133&mover=0%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|82+ |align="center"|ബാധകമല്ല |സൗദി അറേബ്യ പരസ്യ വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് കൊലപാതകം, മതവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നകന്നു പോകൽ, മയക്കുമരുന്നു കടത്തൽ, ബലാത്സംഗം, സായുധമോഷണം,<ref>{{cite news | url=http://www.news.com.au/breaking-news/women-executed-by-sword-in-saudi-arabia/story-e6frfku0-1226165421702 | agency=AFP | title=Women executed by sword in Saudi Arabia | date=13 October 2011 | access-date=2012-07-03 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160536/https://www.news.com.au/breaking-news/women-executed-by-sword-in-saudi-arabia/news-story/0724ba883bccb0d25aa8a722efa5880e | url-status=dead }}</ref> മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ, മന്ത്രവാദം, ലൈംഗിക കുറ്റങ്ങൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.sodomylaws.org/world/saudi_arabia/saudi_arabia.htm |title=Sodomylaws.Org<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070902193014/http://www.sodomylaws.org/world/saudi_arabia/saudi_arabia.htm |url-status=dead }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. വാളുപയോഗിച്ച് [[ശിരഛേദം]] ചെയ്താണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|SGP}} |align="center"|2010<ref name="amnesty.org">{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2011/en/ea1b6b25-a62a-4074-927d-ba51e88df2e9/act500012011en.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2011-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914055156/https://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT50/001/2011/en/ea1b6b25-a62a-4074-927d-ba51e88df2e9/act500012011en.pdf |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, രാജ്യദ്രോഹം, തോക്കുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില കുറ്റങ്ങൾ, 15 ഗ്രാമിൽ കൂടുതൽ ഹിറോയിൻ, മോർഫിൻ എന്നിവ കടത്തുക, 30 ഗ്രാം കൊക്കൈൻ കടത്തുക, 500 ഗ്രാം കഞ്ചാവ് കടത്തുക <ref>{{Cite web |url=http://www.singapore-window.org/sw02/020412re.htm |title=Singapore death penalty shrouded in silence<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070902083312/http://www.singapore-window.org/sw02/020412re.htm |url-status=dead }}</ref> എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SLB}} |align="center"|*1978-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1978 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|LKA}} |align="center"|1976 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, നിരപരാധിക്ക് വധശിക്ഷ കിട്ടാൻ കാരണമായേക്കാവുന്ന തരത്തിൽ കോടതിയിൽ കള്ളസാക്ഷി പറയുക, ബലാത്സംഗം, മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത് എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് 1976 മുതൽ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|SYR}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.hrw.org/news/2012/04/09/syria-extrajudicial-executions |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160345/https://www.hrw.org/news/2012/04/09/syria-extrajudicial-executions |url-status=live }}</ref> |align="center"|1+ |align="center"|ബാധകമല്ല |സിറിയ പരസ്യമായി വധശിക്ഷ നടത്താറുണ്ട്. രാജ്യദ്രോഹം, കൊലപാതകം, രാജ്യത്തിനെതിരേ ആയുധമെടുക്കുക, ശത്രുരാജ്യത്തേയ്ക്ക് കൂറുമാറുക, സൈനികനിയമം നിലവിലുള്ളപ്പോഴോ യുദ്ധസമയത്തോ ജനങ്ങളെ ഇളക്കിവിടുക, അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം, ബലാത്സംഗം, മുസ്ലീം ബ്രദർഹുഡ് സംഘടനയിൽ അംഗമായിരിക്കുക എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|Taiwan|ROC}} |align="center"|2011<ref>{{Cite web |url=http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201103040033 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160359/http://focustaiwan.tw/news/aipl/201103040033%20.aspx |url-status=dead }}</ref> |align="center"|5 |align="center"|ബാധകമല്ല |2004 മുതൽ 2010 വരെ വധശിക്ഷകൾ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. 2010-ൽ വധശിക്ഷകൾ നൽകുന്നത് പുനരാരംഭിച്ചു. 2011 മാർച്ച് 4-ന് അഞ്ചു പേരെ വധിക്കുകയുണ്ടായി. 2011 മേയ് 3-ന് സൈനികനിയമത്തിൽ നിന്ന് വധശിക്ഷയ്ക്കുള്ള വകുപ്പുകൾ എടുത്തുകളയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/news/index.php?iddocumento=15305773 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160621/http://www.handsoffcain.info/documenti/taiwan-death-penalty-removed-from-military-law-15305773 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|TJK}} |align="center"|2004 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |അക്രമത്തോടെയുള്ള കൊലപാതകം, അക്രമത്തോടെയുള്ള ബലാത്സംഗം, തീവ്രവാദം, ജീവജാലങ്ങളെ കൊന്നൊടുക്കുക, വംശഹത്യ് എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. .<ref>{{Cite web |url=http://www.legislationline.org/index.php?country=49&org=0&eu=0&topic=8 |title=Legislationline – free online legislation database<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927182905/http://www.legislationline.org/index.php?country=49&org=0&eu=0&topic=8 |url-status=dead }}</ref> 2004 ഏപ്രിൽ 30-ന് പ്രസിഡന്റ് എമോമലീ റാഹ്മോൻ വധശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|THA}} |align="center"|2009<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/thailand-first-executions-six-years-20090826 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125001415/http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/thailand-first-executions-six-years-20090826 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജാവിനെ കൊല്ലുക, രാജ്യദ്രോഹം, കലാപം, തായ്ലാന്റിന്റെ ബാഹ്യസുരക്ഷയ്ക്കെതിരേയുള്ള കുറ്റങ്ങൾ, വിദേശരാജ്യത്തലവനെ കൊല്ലുകയോ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യുക, കൈക്കൂലി, കൊള്ളിവയ്പ്പ്, ബലാസ്തംഗം, മുന്നൊരുക്കത്തോടെ കൊലചെയ്യുക, തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, മോഷണത്തിനിടെ മരണത്തിനു കാരണമാവുക എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. പൂർണമായ ലിസ്റ്റിന് [http://www.fidh.org/IMG/pdf/Thailand411-2.pdf] കാണുക. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|TLS}} |align="center"|*2002-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2002.<ref name="East Timor">{{Cite web |url=http://www.gov.east-timor.org/constitution/constitution-Timor-Leste.pdf |title=Text of the East Timor Constitution in English |access-date=2005-01-11 |archive-date=2005-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050111111852/http://www.gov.east-timor.org/constitution/constitution-Timor-Leste.pdf |url-status=live }}</ref> |1999-ൽ ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ഭാഗമായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ (ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. 2002-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. .<ref name="East Timor"/> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|TON}} |align="center"|1982<ref name=commonwealth>{{cite web |url=http://www.capitalpunishmentuk.org/common.html |title=Capital punishment in the Commonwealth |publisher=Capital Punishment U.K. |accessdate=4 July 2009 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160448/http://www.capitalpunishmentuk.org/common.html%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, കൊലപാതകം എന്നീ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|TKM}} |align="center"|1997 |align="center"| |align="center"|1999 |1999-ൽ ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|TUV}} |align="center"|*1978-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1978 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|ARE}} |align="center"|2011<ref>{{Cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/dubai-mosque-murderer-executed-1.760146 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160326/https://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/dubai-mosque-murderer-executed-1.760146%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|1 |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ <ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE250012002?open&of=ENG-ARE |title=&#91;&#91;United Arab Emirates&#93;&#93; (&#91;&#91;UAE&#93;&#93;): Death penalty {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-08-26 |archive-date=2003-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030826141548/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE250012002?open&of=ENG-ARE |url-status=dead }}</ref> ബലാത്സംഗം, രാജ്യദ്രോഹം, അക്രമത്തോടെയുള്ള മോഷണം, തീവ്രവാദം എന്നിവയ്ക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|UZB}} |align="center"|2005<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGEUR620052005?open&of=ENG-392 |title=Uzbekistan: Further information on: Fear of imminent execution/torture and ill-treatment {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2005-05-12 |archive-date=2005-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050512044443/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGEUR620052005?open&of=ENG-392 |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2008 |ഉസ്ബക്കിസ്ഥാൻ പ്രസിഡന്റ് ഇസ്ലാം കരീമോവ് 2005 ആഗസ്റ്റ് 1-ന് വധശിക്ഷയ്ക്കു പകരം ജീവപര്യന്തം തടവു നൽകാനുള്ള ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.legislationline.org/legislation.php?tid=144&lid=4241&less=false |title=Presidential Decree on the abolition of the death penalty – Legislationline – free online legislation database<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028100531/http://www.legislationline.org/legislation.php?tid=144&lid=4241&less=false |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|VUT}} |align="center"|*1980-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1980 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|VNM}} |align="center"|2011 |align="center"|5+ |align="center"|ബാധകമല്ല |രാജ്യദ്രോഹം, സർക്കാരിനെ മറിച്ചിടാൻ ശ്രമിക്കുക, ചാരവൃത്തി, കലാപം, സംഘം ചേർന്നുള്ള കൊള്ള, തീവ്രവാദം, അട്ടിമറി, വിമാനം റാഞ്ചൽ, ദേശസുരക്ഷാപ്രാധാന്യമുള്ള വസ്തുക്കൾ നശിപ്പിക്കുക, സമാധാനത്തിനു തുരങ്കം വയ്ക്കുക, യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾ, മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ, മയക്കുമരുന്നുകൾ നിർമ്മിക്കുകയോ ഒളിപ്പിക്കുകയോ കടത്തുകയോ ചെയ്യുക, കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, മോഷണം പണം തട്ടിപ്പ്, ചതി<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/engasa410232003 |title=Socialist Republic of Viet Nam: The death penalty – inhumane and ineffective {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-12-31 |archive-date=2003-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031231063223/http://web.amnesty.org/library/index/engasa410232003 |url-status=live }}</ref> എന്നിവയ്ക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|YEM}} |align="center"|2011 |align="center"|41+ |align="center"|ബാധകമല്ല |യമനിൽ പരസ്യമായ വധശിക്ഷകൾ നടത്താറുണ്ട്. നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ കൊലപാതകം,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE310052005?open&of=ENG-YEM |title=Yemen: Further information on Imminent execution, Fuad 'Ali Mohsin al-Shahari\n\n {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2006-03-02 |archive-date=2006-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060302161940/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE310052005?open&of=ENG-YEM |url-status=dead }}</ref> വിവാഹേതര ലൈംഗികബന്ധം,<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE310042004?open&of=ENG-YEM |title=Yemen: Further Information on: Death by stoning and flogging {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2004-10-12 |archive-date=2004-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041012181235/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE310042004?open&of=ENG-YEM |url-status=dead }}</ref> സ്വവർഗസംഭോഗം,<ref name="glas.org signor">{{Cite web |url=http://www.glas.org/ahbab/Articles/signor.htm |title=Egypt52<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160644/http://www.glas.org/ahbab/Articles/signor.htm%20 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sodomylaws.org/world/world.htm#Middle%20East |title=Sodomylaws.Org<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-03 |archive-date=2005-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050204065022/http://www.sodomylaws.org/world/world.htm#Middle%20East |url-status=dead }}</ref> ദൈവവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുക <ref name="barnabasfund CMD"/> എന്നിവയ്ക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. |} ==യൂറോപ്പ്== ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗങ്ങളോ നിരീക്ഷകരോ ആയ യൂറോപ്പിലെ 56 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളിൽ: *1 (2%) വധശിക്ഷ നിയമത്തിൽ നിലനിർത്തുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യമാൺ - ബെലാറൂസ്. *47 (96%) വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. *0 (0%) യുദ്ധം പോലെയുള്ള അസാധാരണമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. *1 (2%) സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന നിയമങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ള രാജ്യമാണ് - റഷ്യ. മേൽപ്പറഞ്ഞ കണക്കിൽ പെടാത്ത 6 (പരിമിതമായ അംഗീകാരം മാത്രമുള്ള) രാജ്യങ്ങളുണ്ട്. ഇതിൽ കൊസോവോ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ (അബ്ഘാസിയ, നോർതേൺ സൈപ്രസ്, നഗോർണോ-കാരബാക്ക്, സൗത്ത് ഒസ്സേഷ്യ, ട്രാൻസിറ്റാനിയ എന്നിവ) സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാവുന്ന നിയമങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ പത്തു വർഷമായി വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കുകയോ, വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്. 2012-ൽ ലാത്വിയ വധശിക്ഷ പൂർണമായും നിർത്തലാക്കിയതാണ് ഈ പട്ടികയിൽ ഏറ്റവും പുതിയ വിവരം. *1997-നു ശേഷം ബെലാറൂസ് മാത്രമാണ് യൂറോപ്പിൽ വധശിക്ഷ നിലവിലുള്ള രാജ്യം. യൂറോപ്പിന്റെ ലിഖിത ചരിത്രത്തിൽ വധശിക്ഷയൊന്നും നടപ്പാക്കാത്തതായ വർഷം 2009 മാത്രമാണ്. 2010- ൽ യൂറോപ്പിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ : ബെലാറൂസ് (2).<ref name="amnesty.org.au"/> <br> 2011-ൽ യൂറോപ്പിൽ നടന്ന വധശിക്ഷകൾ: ബെലാറൂസ് (2) ''കുറിപ്പ്: പട്ടികകൾ അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലോ കാലക്രമത്തിലോ [[Image:Sort both.svg]] ഐകൺ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റാവുന്നതാണ്.'' {| class="wikitable sortable" ! [[#Legend|കീ]] ! style="width:13em;" | രാജ്യം ! style="width:7em;" | അവസാനം വധശിക്ഷ നടന്ന വർഷം ! style="width:5em;" | 2011-ലെ വധശിക്ഷകൾ ! style="width:7em;" | നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |-bgcolor="#FFFFFF"f |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|Republic of Abkhazia}} |align="center"|*1999-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |align="centre"| സ്വതന്ത്ര രാജ്യമായി പൂർണമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടില്ല. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ALB}} |align="center"|1995<ref name="geocities richard-clark-europe">{{Cite web |url=http://www.geocities.com/richard.clark32@btinternet.com/europe.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-04-08 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408233138/http://www.geocities.com/richard.clark32@btinternet.com/europe.html |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|2007 |2007 ഫെബ്രുവരി 6-ന് മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ 13-ആം പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിച്ചു. ഇതിന് 2007 ജൂൺ 1 മുതൽ പ്രാബല്യമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-treaties-eng |title=Amnesty International<!-- Bot generated title --> |access-date=2003-07-11 |archive-date=2003-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030711051220/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-treaties-eng |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|AND}} |align="center"|1943 |align="center"| |align="center"|1990 |1990-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ARM}} |align="center"|*1991--ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1998 |1998-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|AUT}} |align="center"|1950 |align="center"| |align="center"|1968 |സമാധാനകാലത്ത് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നത് 1950-ൽ നിർത്തലാക്കി. 1968-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം പൂർണമായി നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|AZE}} |align="center"|1993 |align="center"| |align="center"|1998 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#742881| |{{flagcountry|BLR}} |align="center"|2012<ref>{{Cite web |url=http://www.vg.no/nyheter/utenriks/artikkel.php?artid=10079293 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160436/https://www.vg.no/nyheter/utenriks/i/wWBxM/bombedoemt-henrettet-i-hviterussland |url-status=live }}</ref> |align="center"|2 |align="center"|ബാധകമല്ല |വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ യൂറോപ്പിലെ അവശേഷിക്കുന്ന ഒരേയൊരു രാജ്യമാണ് ബെലാറൂസ്. നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങൾ ആക്രമണത്തിനും; സമാധാനം തകർക്കാനുദ്ദേശിച്ച് വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളെ കൊല്ലുന്നതിനും; അന്താരാഷ്ട്ര തീവ്രവാദപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും; വംശഹത്യയ്ക്കും; മനുഷ്യരാശിയുടെ സുരക്ഷയ്ക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങൾക്കും ; അക്രമത്തോടെയുള്ള കൊലപാതകങ്ങൾക്കും; തീവ്രവാദത്തിനും; തീവ്രവാദപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും; ജീവഹാനിക്കിടയാക്കുന്ന രാജ്യദ്രോഹപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുൻ; അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ഗൂഢാലോചനയ്ക്കും; അട്ടിമറിക്കും; പോലീസുദ്യോഗസ്ഥന്റെ കൊലയ്ക്കും; വിനാശകാരിയായ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനും; യുദ്ധനിയമങ്ങളും സമ്പ്രദായങ്ങളും ലംഘിക്കുന്നതിനും വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.legislationline.org/index.php?country=6&org=0&eu=0&topic=8 |title=Legislationline – free online legislation database<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-04 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927182840/http://www.legislationline.org/index.php?country=6&org=0&eu=0&topic=8 |url-status=dead }}</ref> (കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ ബെലാറൂസിൽ|ഈ താൾ കാണുക]] |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BEL}} |align="center"|1950 |align="center"| |align="center"|1996 |1863-ലാണ് സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്.. യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ 1950-ൽ നടന്നു. 1996-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BIH}} |align="center"|*1992-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1998 |1975-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1998-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|BGR}} |align="center"|1989 |align="center"| |align="center"|1998 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CYP}} |align="center"|1962 |align="center"| |align="center"|2002 |1983-ൽ കൊലപാതകത്തിനുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|HRV}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1991 |1987-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്.<ref>{{cite web | url=http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=8&ID_VIJESTI=108800 | title=Deveterostruko ubojstvo najteži zločin | date=27 May 2009 | work=[[Glas Slavonije]] | language=Croatian | accessdate=29 November 2011 | archive-date=2011-10-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111001195225/http://www.glas-slavonije.hr/vijest.asp?rub=8&ID_VIJESTI=108800 | url-status=live }}</ref> 1990-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം ക്രോയേഷ്യൻ യൂഗോസ്ലാവ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ നിരോധിതമായി. 1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച ശേഷം ക്രോയേഷ്യ ഫെഡറൽ യൂഗോസ്ലാവ് നിയമത്തിൽ നിന്നും വിട്ടുമാറി. ഇതോടെ വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. ക്രോയേഷ്യൻ ഭരണഘടനയുടെ 21-ആം ആർട്ടിക്കിൾ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=croatian-contitution>{{cite web|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/232289.html|title=Constitution of Croatia|publisher=Narodne Novine|accessdate=1 May 2011|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107023153/https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2001_05_41_705.html|url-status=live}}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CZE}} |align="center"|*1993-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1990 |1989-ൽ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1990-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|DNK}} |align="center"|1950 |align="center"| |align="center"|1978 |1892-ലാണ് സാധാരണ കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ 1950-ൽ നടന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ജർമനിയുടെ അധിനിവേശത്തിനിടെ നടന്ന കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ ഉണ്ടാക്കിയ നിയമം മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ നടപ്പാക്കുകയായിരുന്നു. 1951-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുകയും 1993-ൽ നിയമപരമായി ഇക്കാര്യം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1952 മുതൽ 1978 വരെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാനുള്ള നിയമം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ''[[വധശിക്ഷ ഡെന്മാർക്കിൽ|ഈ താൾ കാണുക]]''. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|EST}} |align="center"|1991 |align="center"| |align="center"|1998 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|FIN}} |align="center"|1944 |align="center"| |align="center"|1972 |1825-ലായിരുന്നു സമാധാനകാലത്തെ അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1944-ലാണ് യുദ്ധസമയത്തെ അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1949-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി (നിലവിലുള്ള വധശിക്ഷകൾ ജീവപര്യന്തം തടവാക്കി ഇളവു ചെയ്തു. 1972-ൽ പൂർണമായി വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചു. 1984-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|FRA}} |align="center"|1977 |align="center"| |align="center"|1981 |ഭരണകൂടം (Directory)1795-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും നെപ്പോളിയൻ 1810-ൽ ഇത് പുനസ്ഥാപിച്ചു. 1981-ൽ നിയമം മൂലം വീണ്ടും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 2007-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ ഫ്രാൻസിൽ|ഈ താൾ കാണുക]] |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|GEO}} |align="center"|1995<ref name="geocities richard-clark-europe"/> |align="center"| |align="center"|2006 |1997-ൽ മിക്ക കുറ്റങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് ഒഴിവാക്കി. പക്ഷേ ഭരണഘടന പ്രകാരം സുപ്രീം കോടതിക്ക് മരണകാരണമാകുന്ന വളരെ ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാനുള്ള അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. 2006 ഡിസംബർ 27-ന് പ്രസിഡന്റ് മിഖായേൽ സാകാഷ് വില്ലി കൊണ്ടുവന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി പ്രകാരം വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|DEU}} |align="center"|1949 <br>([[East Germany|GDR]]: 1981) |align="center"| |align="center"|1949 <br>(GDR :1987) |പശ്ചിമജർമനിയിൽ നിയമപ്രകാരം 1949 മുതൽ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1956-ൽ പശ്ചിമ ജർമനിയിൽ അമേരിക്കൻ സൈന്യം ഒരു വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ നിലവിലില്ലാത്ത പൂർവ ജർമനി (GDR) 1987-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിരുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|GRC}} |align="center"|1972 |align="center"| |align="center"|2001 | 1994-ൽ യുദ്ധസമയത്തെ രാജ്യദ്രോഹമല്ലാതെയുള്ള കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി (നിയമം 2207/1994). 2001-ൽ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി പ്രകാരം പൂർണമായി നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|HUN}} |align="center"|1988 |align="center"| |align="center"|1990 |1990-ൽ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. ജൂലൈ 14-നാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ISL}} |align="center"|*1944-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1928 |1830-ൽ ഡെന്മാർക്കിന്റെ കോളനിയായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1928-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. വധശിക്ഷ പുനരാരംഭിക്കുന്നത് ഭരണഘടനാപരമായി അസാദ്ധ്യമാക്കുന്ന നിയമം 1995-ൽ പാർലമെന്റ് ഐകകണ്ഠ്യേന പാസാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|IRL}} |align="center"|1954 |align="center"| |align="center"|1990 |രാജ്യത്ത് അഭിപ്രായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ പാസായ ഇരുപത്തൊന്നാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി മറ്റൊരു ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെയല്ലാതെ (അഭിപ്രായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയേ ഇത് സാധിക്കൂ) നടപ്പാക്കുന്നത് തടഞ്ഞു. 1990 വരെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കൊല്ലുന്നതിന് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ITA}} |align="center"|1947 |align="center"| |align="center"|1994 |1786 നവംബർ 30-ന് ഡച്ചി ഓഫ് ടസ്കാനി (അന്ന് സ്വതന്ത്രമായിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ഇറ്റലിയുടെ ഭാഗമാണ്) വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിർത്തലാക്കുന്ന ആദ്യ ആധുനിക രാജ്യമായി. 1849 ഫെബ്രുവരി മുതൽ ജൂലൈ വരെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന റോമൻ റിപ്പബ്ലിക് വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് സൈന്യം ഈ ഭരണകൂടത്തെ മറിച്ചിട്ടതോടെ ഈ നിരോധനത്തിനവസാനമായി. 1860-ൽ രാജഭരണത്തിനു കീഴിൽ ഇറ്റലി രൂപീകൃതമായപ്പോൾ ടസ്കാനി ഒഴികെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ വധശിക്ഷ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. 1889-ൽ വധശിക്ഷ സാധാരണ നിയമത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു. പക്ഷേ സൈനിക നിയമത്തിലും അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങൾക്കു മേലുള്ള നിയമങ്ങളിലും ഇത് പിന്നീടും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. 1926-ൽ മുസോളിനി വധശിക്ഷ സിവിൽ നിയമത്തിൽ പുനസ്ഥാപിച്ചു. പുതിയ ഭരണഘടന 1948-ൽ യുദ്ധസമയത്തൊഴികെയുള്ള കാലത്ത് വധശിക്ഷ വീണ്ടും നിരോധിച്ചു. 1994-ൽ സൈനിക നിയമത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കിയതോടെ വധശിക്ഷ പൂർണമായും നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. 2007-ൽ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ചെയ്ത് വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കിയതോടെ ഇനിയൊരു ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെയേ വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന സ്ഥിതിയാണിപ്പോൾ. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ ഇറ്റലിയിൽ|ഈ താൾ കാണുക]] |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|Kosovo}}¹ |align="center"|*2008-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2008 |2008-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി.<ref>[[s:Proposed Constitution of the Republic of Kosovo (7 April 2008)#Article 25 .5BRight to Life.5D|Wikisource: Constitution of Kosovo]]</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|LVA}} |align="center"|1996 |align="center"| |align="center"|2012 |1999-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 2012-ൽ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കുമുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി.<ref>{{Cite web |url=https://wcd.coe.int/com.instranet.InstraServlet?command=com.instranet.CmdBlobGet&InstranetImage=2024032&SecMode=1&DocId=1852830&Usage=2 |title=Ratified & effective in 2012 |access-date=2012-07-04 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160603/https://dispatch.coe.int/?home=wcd.coe.int&command=com.instranet.CmdBlobGet&InstranetImage=2024032&SecMode=1&DocId=1852830&Usage=2%20 |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|LIE}} |align="center"|1785 |align="center"| |align="center"|1987 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|LTU}} |align="center"|1995 |align="center"| |align="center"|1998 | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|LUX}} |align="center"|1949 |align="center"| |align="center"|1979 |1979-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MKD}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1991 |1988-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്..<ref name="geocities richard-clark-europe"/> 1991-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി.. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MLT}} |align="center"| *1964-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2000 |1943-ൽ ബ്രിട്ടന്റെ കോളനിയായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1971-ൽ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിനുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി; 2000 വരെ സൈനികനിയമത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു വധശിക്ഷ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MDA}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2005 |1985-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്.<ref name="geocities richard-clark-europe"/> വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ നിയമം 2005 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് മോൾഡോവൻ ഭരണഘടനാ കോടതി അംഗീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.tass.ru/eng/level2.html?NewsID=2446740&PageNum=0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=2014-10-28 |archive-url=https://archive.today/20141028220513/http://www.tass.ru/eng/level2.html?NewsID=2446740&PageNum=0 |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MCO}} |align="center"|1847 |align="center"| |align="center"|1962 |1962-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|MNE}} |align="center"|*2006-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|2006 |1992-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. യൂഗോസ്ലാവ്യൻ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് 1995-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 2006-ൽ മോണ്ടിനെഗ്രോ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഘ്യാപിച്ചപ്പോൾ മുതൽ വധശിക്ഷ നിലവിലില്ലാത്ത രാജ്യമാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NLD}} |align="center"|1952 |align="center"| |align="center"|2010 |1860-ൽ സമാധാനകാലത്തൂള്ള അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നു. 1870-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1982-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ നെതർലാന്റ്സിന്റെ അവസാന അധിനിവേശ പ്രദേശം നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ് ആണ് (2010).<ref name="thedailyherald.com">{{Cite web |url=http://www.thedailyherald.com/islands/1-news/1348-antilles-to-abolish-capital-punishment-.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716230624/http://www.thedailyherald.com/islands/1-news/1348-antilles-to-abolish-capital-punishment-.html |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|Nagorno-Karabakh Republic}} |align="center"|*1992-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല | |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|NOR}} |align="center"|1948 |align="center"| |align="center"|1979 |1902-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1876-ലാണ് സമാധാനകാലത്തുള്ള കുറ്റത്തിനുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1947–48-കാലത്ത് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധ സമയത്ത് രാജ്യദ്രോഹം ചെയ്തു എന്ന കുറ്റത്തിന് 37 ആൾക്കാരെ വധിച്ചതാണ് യുദ്ധസമയത്തെ കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള അവസാന വധശിക്ഷ. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|POL}} |align="center"|1988 |align="center"| |align="center"|1997 |വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിക്കുന്ന നിയമ ഭേദഗതി 2004-ൽ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിയമസഭയിലെ ആദ്യ വോട്ടിൽ 194 വോട്ടുകൾക്കെതിരേ 198 വോട്ടിന് ഈ നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടു (14 പേർ വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു). പോളണ്ട് യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമായതിനാൽ ഈ നീക്കം വിജയിക്കാൻ ഒരു സാദ്ധ്യതയുമില്ലായിരുന്നു.<ref name="amnesty.org ENGACT500012005"/> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|PRT}} |align="center"|1846 |align="center"| |align="center"|1976 |1867-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1911-ൽ പൂർണമായി നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1916-ൽ യുദ്ധസമയത്ത് രാജ്യത്തെ വഞ്ചിക്കുക എന്ന കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ പുനസ്ഥാപിച്ചു. 1976-ൽ വീണ്ടും പൂർണമായി നിർത്തലാക്കി.<ref>{{Cite web |url=http://en.www.mcu.es/patrimonio/MC/PatrimonioEur/Red/Portugal_Abolicion_penademuerte.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160351/http://www.mecd.gob.es/redirigeme/?ruta=%2Fmecd%2Fen%2Favisos%2Fmigracion%2Fpatrimonio.html |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ROU}} |align="center"|1989 |align="center"| |align="center"|1990<ref>{{Cite web |url=http://www.cdep.ro/pls/legis/legis_pck.htp_act_text?idt=11033 |title=Romanian constitution (In Romanian) |access-date=2012-07-04 |archive-date=2018-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725112100/http://www.cdep.ro/pls/legis/legis_pck.htp_act_text?idt=11033 |url-status=dead }}</ref> |മുൻ ഏകാധിപതി നിക്കോളായ് ചൗഷസ്ക്യൂവും ഭാര്യ എലേനയുമായിരുന്നു റുമാനിയയിൽ അവസാനം വധശിക്ഷ ലഭിച്ചവർ. മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റങ്ങളും രാജ്യദ്രോഹവുമായിരുന്നു അവർക്കെതിരേ ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ. 1990-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|RUS}} |align="center"|1996 |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |3 പ്രാവശ്യം കുറച്ചു സമയത്തേയ്ക്ക് റഷ്യ വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. 1917 മാർച്ച് 12 മുതൽ 1917 ജൂലൈ 12 വരെയായിരുന്നു ആദ്യ ഘട്ടം. സാർ ചക്രവർത്തിയുടെ ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിച്ച ശേഷമായിരുന്നു ഇത്. 1917 ഒക്ടോബർ 27 മുതൽ 1918 ജൂൺ 16 വരെ ബോൾഷെവിക്കുകൾ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുകയുണ്ടായി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം 1947 മുതൽ 1950 വരെ വധശിക്ഷ നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. നിലവിലുള്ള ക്രിമിനൽ നിയമം അഞ്ചു കുറ്റങ്ങൾക്ക് വധശിക്ഷ നൽകാൻ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട് (അക്രമത്തോടു കൂടിയ കൊലപാതകം, പൊതുപ്രവർത്തകനെ കൊല്ലാനുള്ള ശ്രമം, നിയമപാലകനെയോ കുറ്റാന്വേഷകനെയോ കൊല്ലാനുള്ള ശ്രമം, വംശഹത്യ എന്നിവ).<ref>{{Cite web |url=http://www.legislationline.org/topics/country/7/topic/11 |title=Legislationline – free online legislation database<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-04 |archive-date=2019-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228004530/https://www.legislationline.org/topics/country/7/topic/11 |url-status=dead }}</ref> 1997 ഏപ്രിൽ 16-ന് റഷ്യ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ ആറാം പ്രോട്ടോക്കോൾ ഒപ്പുവച്ചെങ്കിലും ഇതുവരെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. 1996 മുതൽ വധശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. 1996 ആഗസ്റ്റിനു ശേഷം റഷ്യയിൽ വധശിക്ഷ നടന്നിട്ടില്ല (1999-ൽ ചെച്ചൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ ഒരു വധശിക്ഷ നടന്നതാണ് ഇതിനൊരപവാദം). 2009 നവംബറിൽ റഷ്യയിലെ ഭരണഘടനാ കോടതി മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ ആറാം പ്രോട്ടോക്കോൾ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ വധശിക്ഷയ്ക്കുള്ള നിരോധനം നീട്ടി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SMR}} |align="center"|1468 |align="center"| |align="center"|1865 |1848-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളല്ലാത്ത കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1865-ൽ എല്ലാ കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിർത്തലാക്കി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SRB}} |align="center"|1992 |align="center"| |align="center"|2002 |1995-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യൻ ഫെഡറൽ സർക്കാരിന്റെ തലത്തിൽ വധശിക്ഷ നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. സെർബിയയിലെ നിയമം 2002-ൽ ഇതുമായി സമരസപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web |url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/11/07/srpski/T01110601.shtml |title=www.glas-javnosti.rs<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-04 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303092958/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/11/07/srpski/T01110601.shtml |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SVK}} |align="center"|*1993 ജനുവരി 1-ന് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1993 |1989-ൽ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1990-ൽ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ ഭാഗമായിരിക്കവെ ഭരണഘടന പ്രകാരം വധശിക്ഷ നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|Republic of South Ossetia}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |align="center"| |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SVN}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|1991 |1959-ൽ യൂഗോസ്ലാവ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴാണ് അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്.. 1989-ൽ സ്ലോവേനിയൻ യൂഗോസ്ലാവ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഘ്യാപിച്ചതോടു കൂടി സ്ലോവേനിയ ഫെഡറൽ സർക്കാരിന്റെ വധശിക്ഷാ നിയമത്തിൽ നിന്നും വിടുതൽ നേടിയതോടെ വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കാത്ത രാജ്യമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|ESP}} |align="center"|1975 |align="center"| |align="center"|1995 |1978-ൽ യുദ്ധസമയത്ത് സൈനികനിയമമനുസരിച്ച് നടക്കുന്ന ശിക്ഷകൾക്കൊഴികെയുള്ള വധശിക്ഷ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. 1995-ൽ സൈനികനിയമത്തിൽ നിന്നും വധശിക്ഷ ഒഴിവാക്കി.<ref>{{Cite web |url=http://www.boe.es/aeboe/consultas/bases_datos/doc.php?id=BOE-A-1995-25714 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.today/20120731074938/http://www.boe.es/aeboe/consultas/bases_datos/doc.php?id=BOE-A-1995-25714 |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|SWE}} |align="center"|1910 |align="center"| |align="center"|1973 |1921-ൽ സമാധാനകാലത്തുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും 1973-ൽ യുദ്ധസമയത്തുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. 1975-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ സ്വീഡനിൽ|ഈ താൾ കാണുക]]. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|CHE}} |align="center"|1944 |align="center"| |align="center"|1992 |1874-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1879-ൽ പുനസ്ഥാപിച്ചു. 1940 വരെ ചില മേഖലകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു (9 വധശിക്ഷകൾ നടപ്പിലായി). 1938-ൽ യുദ്ധസമയത്ത് സൈനികനിയമങ്ങളനുസരിച്ചുള്ള കുറ്റങ്ങളല്ലാത്തവയ്ക്കുള്ള വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1992-ൽ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾക്കുള്ള വധശിക്ഷയും നിർത്തലാക്കി. 1999-ലെ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|Transnistria}} |align="center"|*1991-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |കൊലപാതകം, രാജ്യത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുക, സായുധ കലാപം, ന്യായാധിപനെയോ അന്വേഷണോദ്യോഗസ്ഥനെയോ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുക, എന്നിവയാണ് വധശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങൾ. 1999 ജനുവരി 1-നു ശേഷം വധശിക്ഷ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|TUR}} |align="center"|1984 |align="center"| |align="center"|2004 |2004-ൽ ഭരണഘടന പ്രകാരം നിരോധിതമായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#c3a4cf| |{{flagcountry|Turkish Republic of Northern Cyprus}} |align="center"|*1983-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ ശേഷം വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. |align="center"| |align="center"|ബാധകമല്ല |യുദ്ധസമയത്തെ രാജ്യദ്രോഹം, തീവ്രവാദപ്രവർത്തനം, കടൽക്കൊള്ള, തുടർച്ചയായ കൊലപാതകങ്ങൾ എന്നിവയാണ് വധസിക്ഷയർഹിക്കുന്ന കുറ്റങ്ങൾ.<ref>{{Cite web |url=http://www.trncinfo.com/TANITMADAIRESI/2002/ENGLISH/ALLaboutTRNC/Page01.htm#aaa |title=TRNC Public Information Office<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-04 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516204008/http://www.trncinfo.com/tanitmadairesi/2002/ENGLISH/ALLaboutTRNC/Page01.htm#aaa |url-status=live }}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|UKR}} |align="center"|1997<ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/ailib/aireport/ar99/eur50.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-04 |archive-date=1999-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/19991109075223/http://www.amnesty.org/ailib/aireport/ar99/eur50.htm |url-status=dead }}</ref> |align="center"| |align="center"|2000 |1999-ൽ ഭരണഘടനാ കോടതി വധശിക്ഷ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ശേഷം 2000 ഫെബ്രുവരിയിൽ വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. 2001 ഏപ്രിലിൽ പുതിയ ക്രിമിനൽ കോഡ് പാസാക്കുകയുണ്ടായി. |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|UK}} |align="center"|1977 (ബർമുഡ) <br>1964 (ബ്രിട്ടൻ) |align="center"| |align="center"|1998 |1964—ലാണ് ബ്രിട്ടനിൽ അവസാന വധശിക്ഷ നടന്നത്. 1977-ൽ ബർമുഡയിലാണ് ബ്രിട്ടന്റെ അധീശപ്രദേശങ്ങളിൽ അവസാനമായി വധശിക്ഷ നടന്നത്. ബ്രിട്ടനിൽ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് 1969-ൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. നോർതേൺ അയർലന്റിൽ 1973-ൽ കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് വധശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിർത്തുകയുണ്ടായി. രാജ്യദ്രോഹം, അക്രമത്തോടെയുള്ള കടൽക്കൊള്ള, സൈനികനിയമത്തിനു കീഴിലുള്ള കുറ്റങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വധശിക്ഷ 1998-ൽ നിർത്തലാക്കപ്പെട്ടു. മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യൂറോപ്യൻ ഉടമ്പടിയുടെ പതിമൂന്നാം പ്രോട്ടോക്കോൾ 2003-ൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടെ വധശിക്ഷ പൂർണമായി നിർത്തലാക്കിയ വസ്തുത ഉറപ്പായി. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വധശിക്ഷ ബ്രിട്ടനിൽ|ഈ താൾ കാണുക]]. അധീനപ്രദേശങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ അവസാനം നിർത്തലാക്കിയത് ജേഴ്സിയിലാണ് (2006 ഡിസംബർ 10-ന്). ([[വധശിക്ഷ ജേഴ്സിയിൽ]] കാണുക). |-bgcolor="#FFFFFF" |bgcolor=#1b7939| |{{flagcountry|VAT}} |align="center"|1870<ref>{{Cite web |url=http://www.natcath.com/NCR_Online/archives/091401/091401a.htm |title=Cover story: He executed justice<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-04 |archive-date=2001-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011101030942/http://www.natcath.com/NCR_Online/archives/091401/091401a.htm |url-status=live }}</ref> |align="center"| |align="center"|1969 | |} ¹ കൊസോവോയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം സെർബിയൻ റിപ്പബ്ലിക്കും റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊസോവോയും തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിലിരിക്കുകയാണ്. ==വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയതിന്റെ നാൾവഴി== ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ അംഗങ്ങളായതോ നിരീക്ഷകപദവിയുള്ളതോ ആയ വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള 97 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയാണ് താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്. [[വധശിക്ഷ വെനസ്വേലയിൽ|വെനസ്വേല]] 1863-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ ശേഷമുള്ള 100 വർഷങ്ങളിൽ 10 രാജ്യത്തൾക്കേ തുടർച്ചയായി വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചുള്ളൂ. മറ്റു പല രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും അവിടങ്ങളിൽ വധശിക്ഷ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തുകയായിരുന്നു. 1960-നു ശേഷം വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനോട് ലോകമാസകലം അനുഭാവപൂർണമായുള്ള സമീപനം ഉടലെടുത്തുവരുന്നുണ്ട്. 1960-കളിൽ 4 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. അതുവരെയുള്ള കണക്കു വച്ചു നോക്കിയാൽ ഇതൊരു റിക്കോർഡാണ്. 1970-കളിൽ 10 രാജ്യങ്ങൾ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയതോടെ ഈ ദിശയിൽ ഒരു മുന്നേറ്റം ദൃശ്യമായിത്തുടങ്ങി. 1980-കളിൽ 9 രാജ്യങ്ങൾ കൂടി വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കി. 1989-ൽ പല രാജ്യങ്ങളിലും [[കമ്യൂണിസം]] നശിച്ചതോടെ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിൽ ഒരു വൻ മുന്നേറ്റം ദൃശ്യമായിത്തുടങ്ങി. 34 രാജ്യങ്ങളാണ് 1990-കളിൽ വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചത്. 1990-ൽ 8 രാജ്യങ്ങളും 1998-ൽ 7 രാജ്യങ്ങളും വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യദശകത്തിൽ 26 രാജ്യങ്ങളാണ് വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചത്. 1985-നു ശേഷം രണ്ടു വർഷങ്ങളിലേ ഒരു രാജ്യവും മരണശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കാതിരുന്നിട്ടുള്ളൂ (1988-ഉം 2003-ഉം). '''കുറിപ്പ്''': ഒരു രാജ്യം വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കുകയും പുരസ്ഥാപിക്കുകയും വീണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ (ഉദാ: [[വധശിക്ഷ ഫിലിപ്പീൻസിൽ|ഫിലിപ്പീൻസ്]], [[വധശിക്ഷ സ്വിറ്റ്സർലാന്റിൽ|സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]], [[വധശിക്ഷ പോർച്ചുഗലിൽ|പോർച്ചുഗൽ]]) അവസാനം വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയ തീയതി മാത്രമേ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളൂ. വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ (ഉദാ: [[വധശിക്ഷ ലൈബീരിയയിൽ|ലൈബീരിയ]]) പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. പരിമിതമായ അംഗീകാരം മാത്രമുള്ള പത്തു രാജ്യങ്ങളെ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. മുകളിൽ കൊടുത്തിട്ടുള്ള ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പട്ടികകളിൽ ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ (ശതമാനക്കണക്കുകൾ) പറഞ്ഞിട്ടുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഈ രാജ്യങ്ങളെ കണക്കിലെടുത്തിട്ടില്ലെന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക. അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങൾ അധിനിവേശരാജ്യത്തിന്റെ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായാണ് പട്ടികയിൽ കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്. [[വധശിക്ഷ ബ്രിട്ടനിൽ|ബ്രിട്ടന്റെയും]], [[വധശിക്ഷ ന്യൂസിലാന്റിൽ|ന്യൂസിലാന്റിന്റെയും]], [[വധശിക്ഷ നെതർലാന്റ്സിൽ|നെതർലാന്റ്സിന്റെയും]] വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്ന നാളുകൾ വളരെ താമസിച്ചു വരാൻ കാരണം ഇതാണ് (ജേഴ്സി (ബ്രിട്ടൺ), കുക്ക് ദ്വീപ് (ന്യൂസിലന്റ്), നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലിസ് എന്ന പ്രദേശങ്ങൾ അധിനിവേശരാജ്യത്തിൽ വധശിക്ഷ നിർത്തിയശേഷം വളരെക്കഴിഞ്ഞാണ് സ്വന്തം നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വരുത്തി മരണശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ചത്). ഇപ്പോൾ നിലവിലില്ലാത്ത കിഴക്കൻ ജർമനി (1987-ൽ വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കിയെങ്കിലും 1990-ൽ രാജ്യം ഇല്ലാതായി) പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. മുകളിൽ കൊടുത്തിട്ടുള്ള പട്ടികകളിലെ അവലംബങ്ങൾ താഴെക്കാണുന്ന പട്ടികയിൽ ആവർത്തിച്ചിട്ടില്ല. {| class="wikitable sortable" ! style="width:5em;" | നിർത്തലാക്കിയ വർഷം ! style="width:40em;" | രാജ്യം ! style="width:5em;" | ആ വർഷം വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ച രാജ്യങ്ങളുടെ എണ്ണം ! style="width:5em;" | ആകെ വധശിക്ഷ ഉപേക്ഷിച്ച രാജ്യങ്ങൾ |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1863 |{{flagcountry|VEN}} |align="center"|1 |align="center"|1 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1865 |{{flagcountry|SMR}} |align="center"|1 |align="center"|2 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1877 |{{flagcountry|CRI}} |align="center"|1 |align="center"|3 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1903 |{{flagcountry|PAN}} |align="center"|1 |align="center"|4 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1906 |{{flagcountry|ECU}} |align="center"|1 |align="center"|5 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1907 |{{flagcountry|URY}} |align="center"|1 |align="center"|6 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1910 |{{flagcountry|COL}} |align="center"|1 |align="center"|7 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1928 |{{flagcountry|ISL}} |align="center"|1 |align="center"|8 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1949 |{{flagcountry|DEU}} (FR) |align="center"|1 |align="center"|9 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1956 |{{flagcountry|HND}} |align="center"|1 |align="center"|10 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1962 |{{flagcountry|MCO}} |align="center"|1 |align="center"|11 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1966 |{{flagcountry|DOM}} |align="center"|1 |align="center"|12 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1968 |{{flagcountry|AUT}} |align="center"|1 |align="center"|13 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1969 |{{flagcountry|VAT}} |align="center"|1 |align="center"|14 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1972 |{{flagcountry|FIN}} |align="center"|1 |align="center"|15 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1973 |{{flagcountry|SWE}} |align="center"|1 |align="center"|16 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1976 |{{flagcountry|CAN}} {{flagcountry|PRT}} |align="center"|2 |align="center"|18 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1978 |{{flagcountry|DNK}} {{flagcountry|SLB}} {{flagcountry|TUV}} |align="center"|3 |align="center"|21 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1979 |{{flagcountry|KIR}} {{flagcountry|LUX}} {{flagcountry|NIC}} {{flagcountry|NOR}} |align="center"|4 |align="center"|25 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1980 |{{flagcountry|VUT}} |align="center"|1 |align="center"|26 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1981 |{{flagcountry|CPV}} {{flagcountry|FRA}} |align="center"|2 |align="center"|28 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1985 |{{flagcountry|AUS}} |align="center"|1 |align="center"|29 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1986 |{{flagcountry|MHL}} {{flagcountry|FSM}} |align="center"|2 |align="center"|31 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1987 |{{flagcountry|HTI}} {{flagcountry|LIE}} |align="center"|2 |align="center"|33 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1989 |{{flagcountry|KHM}} {{flagcountry|NZL}}<ref>{{Cite web |url=http://tvnz.co.nz/national-news/a-history-capital-punishment-in-nz-2423716 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160637/http://tvnz.co.nz/national-news/a-history-capital-punishment-in-nz-2423716%20 |url-status=live }}</ref> |align="center"|2 |align="center"|35 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1990 |{{flagcountry|AND}} {{flagcountry|CZE}} {{flagcountry|HUN}} {{flagcountry|IRL}} {{flagcountry|MOZ}} {{flagcountry|NAM}} {{flagcountry|ROU}} {{flagcountry|STP}} |align="center"|8 |align="center"|43 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1991 |{{flagcountry|HRV}} {{flagcountry|MKD}} {{flagcountry|SVN}} |align="center"|3 |align="center"|46 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1992 |{{flagcountry|AGO}} {{flagcountry|PRY}} {{flagcountry|CHE}} |align="center"|3 |align="center"|49 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1993 |{{flagcountry|GNB}} {{flagcountry|SVK}} {{flagcountry|SYC}} |align="center"|3 |align="center"|52 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1994 |{{flagcountry|ITA}} {{flagcountry|PLW}} |align="center"|2 |align="center"|54 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1995 |{{flagcountry|DJI}} {{flagcountry|MUS}} {{flagcountry|ZAF}} {{flagcountry|ESP}} |align="center"|4 |align="center"|58 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1996 |{{flagcountry|BEL}} |align="center"|1 |align="center"|59 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1997 |{{flagcountry|NPL}} {{flagcountry|POL}} |align="center"|2 |align="center"|61 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1998 |{{flagcountry|ARM}} {{flagcountry|AZE}} {{flagcountry|BIH}} {{flagcountry|BGR}} {{flagcountry|EST}}<br>{{flagcountry|LTU}} {{flagcountry|UK}} |align="center"|7 |align="center"|68 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|1999 |{{flagcountry|TKM}} |align="center"|1 |align="center"|69 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2000 |{{flagcountry|CIV}} {{flagcountry|MLT}} {{flagcountry|UKR}} |align="center"|3 |align="center"|72 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2001 |{{flagcountry|GRC}} |align="center"|1 |align="center"|73 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2002 |{{flagcountry|CYP}} {{flagcountry|SRB}} {{flagcountry|TLS}} |align="center"|3 |align="center"|76 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2004 |{{flagcountry|BTN}} {{flagcountry|WSM}} {{flagcountry|SEN}} {{flagcountry|TUR}} |align="center"|4 |align="center"|80 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2005 |{{flagcountry|MEX}}{{flagcountry|MDA}} |align="center"|2 |align="center"|82 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2006 |{{flagcountry|GEO}} {{flagcountry|MNE}} {{flagcountry|PHL}} |align="center"|3 |align="center"|85 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2007 |{{flagcountry|ALB}} {{flagcountry|KGZ}} {{flagcountry|RWA}} |align="center"|3 |align="center"|88 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2008 |{{flagcountry|UZB}} |align="center"|1 |align="center"|89 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2009 |{{flagcountry|ARG}} {{flagcountry|BDI}} {{flagcountry|TGO}} {{flagcountry|BOL}} |align="center"|4 |align="center"|93 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2010 |{{flagcountry|NLD}} |align="center"|1 |align="center"|94 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2011 |{{flagcountry|GAB}} {{flagcountry|LVA}} |align="center"|2 |align="center"|96 |-bgcolor="#FFFFFF" |align="center"|2012 |{{flagcountry|MNG}} |align="center"|1 |align="center"|97 |} ==അവലംബം== <div class="reflist4" style="height: 440px; overflow: auto; padding: 3px" > {{Reflist|colwidth=30em}} </div> == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.amnesty.org/en/death-penalty ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150218120607/http://www.amnesty.org/en/death-penalty |date=2015-02-18 }} *[http://www.infoplease.com/ipa/A0777460.html ദി ഡെത്ത് പെനാൽറ്റി വേൾഡ് വൈഡ്] *[http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=15025&Cr=death&Cr1=penalty വധശിക്ഷ നിലനിർത്തിയിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ശിക്ഷാനടപടികളുടെ കണക്കുകൾ നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചു] – ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ, 2005 ജൂലൈ 14 *[http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/asiapac.php ഏഷ്യ-പെസിഫിക്കിൽ മരണശിക്ഷ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050616105737/http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/asiapac.php |date=2005-06-16 }} *[http://www.capitalpunishmentuk.org/world.html ലോകവ്യാപകമായി നടക്കുന്ന വധശിക്ഷകളുടെ അപ്ഡേറ്റ്] *[http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=10000532 ഹാൻഡ്സ് ഓഫ് കൈൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080924173034/http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=10000532 |date=2008-09-24 }} (ഫലത്തിന് മാറ്റമുണ്ടാകാം) *[http://www.abolitionuk.org അബോളിഷൻ യു.കെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180906073249/http://www.abolitionuk.org/ |date=2018-09-06 }} {{വധശിക്ഷ ആഫ്രിക്കയിൽ}} {{വധശിക്ഷ ഏഷ്യയിൽ}} {{വധശിക്ഷ യൂറോപ്പിൽ}} {{വധശിക്ഷ ഓഷ്യാനിയയിൽ}} {{വധശിക്ഷ വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ}} {{വധശിക്ഷ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ}} [[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ - വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ|ലോകം]] 0jxdtyw0bvh8qcq17bmk7b4je9pk6r5 0 201241 4632509 3971251 2026-06-23T09:16:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632509 wikitext text/x-wiki {{വധശിക്ഷ}} '''അവയവഛേദം''' ജീവനുള്ള ഒരാളുടെ എന്നാൽ ഉടലിൽ നിന്ന് കൈകാലുകൾ വെട്ടിയോ, വലിച്ചോ നീക്കം ചെയ്യുക എന്നാണുദ്ദേശിക്കുന്നത്. [[വധശിക്ഷ|വധശിക്ഷയുടെ]] ഒരു മാർഗ്ഗമായി ഇത് മനുഷ്യരിൽ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ശരീരം വലിച്ചുകീറൽ പണ്ടു കാലത്തു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പ്രധാന വധശിക്ഷാരീതിയായിരുന്നു. അപകടങ്ങളിലും മറ്റും പരിക്കുപറ്റിയും അവയവങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടാറുണ്ട്. കൊലപാതകത്തിന്റെയോ, ആത്മഹത്യയുടെയോ ഭാഗമായോ, മനുഷ്യമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായോ ചിലപ്പോൾ അവയവങ്ങൾ ഛേദിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ശസ്ത്രക്രീയയിലൂടെയല്ലാതെ കൈകാലുകൾ ഛേദിക്കുന്നത് സാധാരണഗതിയിൽ മരണകാരണമാകുന്നതരം പരിക്കാണ്. [[കുറ്റകൃത്യശാസ്ത്രം|കുറ്റകൃത്യശാസ്ത്രത്തിൽ]], ആക്രമണത്തിലൂടെ അവയവം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതും സ്വയരക്ഷയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അവയവം നഷ്ടപ്പെടുന്നതും രണ്ടായാണ് കാണുന്നത്. ==ചരിത്രം== [[Image:Dieric Bouts 013.jpg|thumb|200px|left|സൈന്റ് ഹിപ്പൊലൈറ്റസിന്റെ വീരചരമം മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അവയവഛേദം ചിത്രീകരിക്കുന്നു.]] മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിലും ആധുനിക കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും ശരീരം വലിച്ചുകീറിയുള്ള വധശിക്ഷ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പ്രതിയുടെ കൈകാലുകൾ ചങ്ങലയോ മറ്റോ ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധിച്ച ശേഷം വണ്ടികളോ മറ്റോ ഉപയോഗിച്ച് വലിച്ചകറ്റുകയായിരുന്നു ഒരു രീതി. നാലു കുതിരകളെ കൈകാലുകളിൽ ബന്ധിച്ചും ഇത് ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നുവത്രേ. 1610-ൽ [[ഫ്രാൻസ്വ റാവൈല്ലാക്]] എന്നയാളെയും 1757-ൽ [[റോബർട്ട്-ഫ്രാൻസ്വാ ഡാമിയൻസ്]] എന്നയാളെയും ഇപ്രകാരമാണത്രേ വധിച്ചത്. ഓസ്ട്രലേഷ്യ രാജ്ഞിയായിരുന്ന [[ബ്രൺഹിൽഡ|ബ്രൺഹിൽഡയെ]] ഒരു കുതിരയുടെ പിന്നിൽ കെട്ടിവലിച്ച് അവയവഛേദം നടത്തിയാണ് വധിച്ചത്. [[ക്വാർട്ടറിംഗ്]] ശരീരഛേദം തന്നെയായിരുന്നുവെങ്കിലും മരണശേഷമായിരുന്നു നടപ്പാക്കിയിരുന്നത് എന്ന വ്യത്യാസമുണ്ട്. ===വധശിക്ഷ എന്ന നിലയിലുള്ള പ്രയോഗം=== [[Image:Tupac amaru execution.jpg|235px|thumb|[[ടൂപാക് അമാറു II]] എന്ന നേതാവിനെ നാലു കുതിരകളെ ഉപയോഗിച്ച് വലിച്ചു കീറി വധിക്കുന്നു.]] [[വധശിക്ഷ]] എന്ന നിലയിൽ കൊറിയൻ രാജ്യമായിരുന്ന [[ജോസൻ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് രാജ്യദ്രോഹികളെ ശരീരം വലിച്ചു കീറി കൊന്നിരുന്നു. [[ക്വിൻ രാജവംശം|ക്വിൻ രാജവംശക്കാലത്ത്]] കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു ചൈനീസ് ശിക്ഷാരീതിയായിരുന്ന ''അഞ്ചു വേദനകൾ'' അവയവഛേദം ഉൾപ്പെട്ട ഒരു വധശിക്ഷയായിരുന്നുവത്രേ. ആധുനിക രാജ്യങ്ങൾ ശരീരം വലിച്ചു കീറിയുള്ള വധശിക്ഷയോ പീഡനമോ നടപ്പാക്കുന്നില്ല എന്നിരുന്നാലും അവയവങ്ങൾ ഛേദിക്കുക എന്നത് ഇസ്ലാം മതനിയമമനുസരിച്ചുള്ള ഒരു ശിക്ഷാരീതി എന്ന നിലയിൽ പല രാജ്യങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.<ref>[https://web.archive.org/web/20111114144324/http://www.monstersandcritics.com/news/middleeast/news/article_1371270.php/Saudi_Arabia_chops_off_hand_of_Egyptian_for_theft Saudi Arabia chops off hand of Egyptian for theft], 5 November 2007</ref> ===കൊലപാതകക്കേസുകൾ=== ആധുനിക കാലത്തുള്ള പല കൊലപാതകങ്ങളുടെയും ഭാഗമായി അവയവഛേദം നടക്കുന്നുണ്ട്. തുടർക്കൊലപാതകങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്ന [[ജെഫ്രി ഡാമർ]] തന്റെ ഇരകളെ അവയവഛേദം നടത്തുകയും മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവത്രേ.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,973550-1,00.html "The Little Flat of Horrors"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801202016/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,973550-1,00.html |date=2013-08-01 }}, ''[[Time (magazine)|Time]]'', 5 August 1991</ref> മയക്കുമരുന്നു കടത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട [[വില്യം ട്രിക്കറ്റ് സ്മിത്ത് II]] തന്റെ ഭാര്യയെ പെറുവിൽ വച്ച് അവയവഛേദം നടത്തി സ്യൂട്ട്കേസിലാക്കി ശവശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.<ref name="Patriot-News-20100826-notoriety">{{cite news|last=DeJesus|first=Ivey|url=http://penn.live.advance.net/news/patriotnews/index.ssf?/base/news/128279310880950.xml&coll=1|title=For area man in Peru prison, more notoriety|newspaper=[[The Patriot-News]]|pages=1–3|accessdate=2010-09-04|date=2010-08-26|archive-date=2012-12-20|archive-url=https://archive.today/20121220005036/http://penn.live.advance.net/news/patriotnews/index.ssf?/base/news/128279310880950.xml&coll=1|url-status=dead}}</ref> കേരളത്തിൽ പ്രവീൺ എന്നയാളിനെ പോലീസുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷാജി തന്റെ ഭാര്യയുമായി അവിഹിതബന്ധമുണ്ടെന്ന സംശയത്താൽ കൊന്ന് ശരീരം ഛേദിച്ച് പല സ്ഥലങ്ങളിലായി ഉപേക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>http://www.doolnews.com/praveen-murder-case-supreme-court-rejected-appeal-8789.html</ref> ==കഥകളിൽ== [[Image:Coyolxauhqui 4095977415 b89d64f008-2.jpg|thumb|[[ആസ്ടെക്]] കരിങ്കൽ ഫലകം അവയവഛേദം ചെയ്യപ്പെട്ട കോയോൽക്സൗഹ്ക്വിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ([[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]]).]] ===വിശ്വാസങ്ങൾ=== *[[ഈജിപ്ഷ്യൻ മിത്തോളജി|ഈജിപ്ഷ്യൻ മിത്തോളജിയിൽ]], [[സെറ്റ്]] എന്ന സത്വം [[ഒസിരിസ്]] എന്ന തന്റെ സഹോദരന് പുനർജന്മം കിട്ടാതിരിക്കാനായി അവയവഛേദം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. *[[ഗ്രീക്ക് മിത്തോളജി|ഗ്രീക്ക് മിത്തോളജിയിൽ]], [[ഡയോനൈസസ്]] എന്ന ദേവനെ [[ടൈറ്റാൻ]] അവയവഛേദം നടത്തുന്നുണ്ട്. *[[ജാപ്പനീസ് മിത്തോളജി|ജാപ്പനീസ് മിത്തോളജിയിൽ]], [[ഇസെനാഗി]] [[കാഗുറ്റ്സുഷി|കാഗുറ്റ്സുഷിയെ]] തന്റെ കാമുകി [[ഇസെനാമി|ഇസെനാമിയുടെ]] മരണത്തിനു പ്രതികാരമായി അവയവഛേദം നടത്തുന്നുണ്ട്. *[[ആസ്ടെക് മിത്തോളജി|ആസ്ടെക് മിത്തോളജിയിൽ]], [[ഹ്യൂറ്റ്സൈലോപോച്ച്ട്ലി]] എന്ന ദൈവം തന്റെ സഹോദരി [[കോയോൽക്സൗഹ്ക്വി|കോയോൽക്സൗഹ്ക്വിയെ]] അവയവഛേദം ചെയ്യുകയും ശിരസ്സ് ആകാശത്തേയ്ക്കെറിയുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഈ ശിരസ്സാണത്രേ ചന്ദ്രനായത്. ഇവരുടെ മാതാവ് [[കോട്ട്ലിക്യൂ|കോട്ട്ലിക്യൂവിനെ]] കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നതായിരുന്നുവത്രേ പ്രകോപനം. ===സാഹിത്യം=== *''[[ദി ഡിവൈൻ കോമഡി]]'', എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അവയവഛേദത്തിനുശേഷം മുറിവുണങ്ങുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ പ്രക്രീയ ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ===ചൽച്ചിത്രങ്ങൾ=== അവയവഛേദം പല ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. ചിലവ ചരിത്രസിനിമകളിലാണെങ്കിൽ മറ്റുള്ള മിക്കവയും ഭീകര ചിത്രങ്ങളിലാണ്. താഴെപ്പറയുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ അവയവഛേദം ഒന്നല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു തരത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. * ''[[127 അവേഴ്സ് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - സ്വയം അവയവഛേദം നടത്തുക. * ''[[2001 മാനിയാക്സ് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - കുതിരകളെ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. * ''[[ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - കുതിരകളെ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. * ''[[ബ്രേവ് ഹാർട്ട് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - Sir [[William Wallace]] is [[hanged, drawn, and quartered]]. * ''[[ബ്രൈഡ് ഓഫ് ചക്കി (ചലച്ചിത്രം)]]'' - കണ്ണാടിച്ചില്ലുകളാൽ ശരീരം ഛേദിക്കപ്പെടുക. * ''[[പാത്ത്ഫൈൻഡർ (2007-ലെ ചലച്ചിത്രം))]]'' * ''[[കിൽ ബിൽ(ചലച്ചിത്രം)]]'' * ''[[ബ്രെയിൻ ഡെഡ് (ചലച്ചിത്രം)]]'' * ''[[കാബിൻ ഫീവർ 2: സ്പ്രിംഗ് ഫീവർ(ചലച്ചിത്രം)]]'' - സ്വയം അവയവഛേദം നടത്തുക. * ''[[ദി താ (ചലച്ചിത്രം)]]'' - സ്വയം അവയവഛേദം നടത്തുക. * ''[[ലോ അബൈഡിംഗ് സിറ്റിസൺ (ചലച്ചിത്രം)]]'' - ഒരു വിഷവസ്തുവാൽ ശരീരം തളർത്തപ്പെട്ട ഇരയെ സ്വയം കണ്ണാടിയിൽ കാണാനാവും വിധം ശരീരം ഛേദിക്കുക. * ''[[സോ (ചലച്ചിത്രം)]] '' - സ്വയം അവയവഛേദം നടത്തുക. * ''[[സോ IV(ചലച്ചിത്രം)]]'' - സ്വയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന യന്ത്രത്താൽ ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. * ''[[ഷോൺ ഓഫ് ദി ഡെഡ് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - വയറു കീറിയ ശേഷം ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. * ''[[സിൻ സിറ്റി (ചലച്ചിത്രം)]]'' * ''[[ദി ഹിച്ചർ (ചലച്ചിത്രം)]]'' - ഇരയെ ഒരു ട്രക്കിനും ട്രെയിലറിനും ഇടയിൽ ചങ്ങലകൊണ്ടു ബന്ധിച്ച ശേഷം വലിച്ചു കീറൽ. * ''[[ദി ടെക്സാസ് ചെയിൻ സോ മസാക്കർ(ചലച്ചിത്രം)]]'' * ''[[ട്വൈലൈറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)]]'' - ശിരഛേദത്തിനു ശേഷം ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. * ''[[വാഗൺസ് ഈസ്റ്റ്!(ചലച്ചിത്രം)]]'' - കുതിരകളെ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം വലിച്ചു കീറുക. ===അനീം=== *ഹിറുഗാഷി അനാസുമോ *നാരുറ്റോ നാഗസാകി *ബക്കാനോ ===വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ=== * ''[[ഡെഡ് സ്പേസ് (വീഡിയോ ഗെയിം)|ഡെഡ് സ്പേസ്]]'' - സ്രഷ്ടാവ് ഗ്ലെൻ ഷോഫീൽഡിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ കളിയുടെ ''പ്രാധമിക പ്രമേയം'' ശത്രുക്കളുടെ കൈകാലുകൾ ബുദ്ധിപൂർവം ചേദിക്കലാണ് "തന്ത്രപരമായ അവയവഛേദം" എന്നാണിതിനെ വിളിക്കുന്നതത്രേ. * ''[[കാൾ ഓഫ് ഡ്യൂട്ടി: വേൾഡ് അറ്റ് വാർ]]''. * ''[[കാൾ ഓഫ് ഡ്യൂട്ടി: ബ്ലാക്ക് ഓപ്സ്]]''. * ''[[ക്വേക്ക് 4]]''. * ''[[ഡ്വാർഫ് ഫോർട്ട്രസ്]]''. * ''[[ഡെഡ് ഐലന്റ്]]''. ==ഇതും കാണുക== *[[ശിരഛേദം]] ==References== {{reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [[Category:വധശിക്ഷ]] 91a7rnwf5ux071bmzw6r34t4lthabq7 0 202577 4632445 4522939 2026-06-23T03:06:04Z ~2026-35624-91 219457 /* കൃതികൾ */ 4632445 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|B. Rajeevan}} [[File:Malayalam Critic B Rajeevan1.resized.JPG|thumb|ബി. രാജീവൻ കൊല്ലത്ത്, 2013]] പ്രമുഖ മലയാള സാഹിത്യ വിമർശകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ബി. രാജീവൻ'''(ജനനം: 1946) ==ജീവിതരേഖ== 1946-ൽ [[കായംകുളം|കായംകുളത്ത്‌]] ജനിച്ചു. [[കൊല്ലം]] [[എസ്.എൻ. കോളേജ്, കൊല്ലം|എസ്‌.എൻ. കോളജിലും]] [[തിരുവനന്തപുരം]] [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലും]] പഠിച്ചു. 1971 മുതൽ ഗവണ്മെന്റ്‌ കോളജുകളിൽ മലയാള സാഹിത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. 1975-ൽ ‘അടിയന്തരാവസ്‌ഥ’യ്‌ക്കെതിരെ നിലകൊണ്ട നക്‌സലൈറ്റ്‌ അനുഭാവി എന്ന നിലയിൽ പോലീസ്‌ മർദ്ദനവും വീട്ടുതടങ്കലും നേരിട്ടു. 1980-ൽ ‘[[ജനകീയ സാംസ്‌കാരികവേദി]]’യുടെ സംസ്‌ഥാന കമ്മിറ്റിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്‌ വിവിധ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. വിലക്കുകൾ ലംഘിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അറസ്‌റ്റുചെയ്യപ്പെടുകയും ദീർഘകാലം കോളജദ്ധ്യാപകജോലിയിൽനിന്നു പുറത്താക്കപ്പെടുകയും ചെയ്‌തു. 1969 മുതൽ തത്ത്വശാസ്‌ത്രം, സൗന്ദര്യശാസ്‌ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്‌ട്രീയചിന്ത, സിനിമ, കവിത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ പ്രബന്ധങ്ങൾ എഴുതുന്നു. 1975 മുതൽ സാവിത്രിയോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite web |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082436/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |url-status=dead }}</ref> ==കൃതികൾ== * ''സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സമഗ്രത'' * [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ|ഇന്ത്യയെ വീണ്ടടുക്കൽ]] * ''ജൈവരാഷ്ട്രീയവും ജനസഞ്ചയവും'' * ''മാർക്‌സിസവും ശാസ്‌ത്രവും'' * ''അന്യവത്‌കരണവും യോഗവും'' * ''ജനനിബിഡമായ ദന്തഗോപുരം'' * ''വർത്തമാനത്തിന്റെ ചരിത്രം'' * ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]''<ref name="മാധ്യമം">{{cite news|title = വായന|url = http://www.madhyamam.com/weekly/434|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 689|date = 2011 മെയ് 09|accessdate = 2013 മാർച്ച് 13|language = മലയാളം}}</ref> * ''ഇ.എം.എസിന്റെ സ്വപ്‌നം'' ==പുരസ്കാരം== *[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]](2011) - ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]'' <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801131904/http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |url-status=dead }}</ref> * കേരള ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്, 2015 *എം. എൻ. വിജയൻ അവാർഡ് , 2014 *ഒ.വി വിജയൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ഡോ. സി. പി. മേനോൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ബഷീർ പുരസ്കാരം, 2011 *നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *ഗുരു ദർശന അവാർഡ്, 2011 *ഡോ. ശാന്തകുമാരൻ തമ്പി ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് 2023- [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ]] ==അവലംബം== <references/> http://rajeevan.org/about/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831192802/http://rajeevan.org/about/ |date=2018-08-31 }} {{commons category|B. Rajeevan}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 6eli8ne4xiopfr2nejnp9vz32uz8d5k 0 206113 4632506 4561031 2026-06-23T08:51:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632506 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Color temperature}} [[Image:PlanckianLocus.png|right|thumb|300px|വർണ്ണതാപനില ആപേക്ഷിക ഡയഗ്രം. തമോവസ്തുവിന്റെ താപനില അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതും കാണാം]] [[പ്രകാശം|ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന്റെ]] ഒരു സ്വഭാവവിശേഷമാണ് '''വർണ്ണതാപനില'''. [[ഛായാഗ്രഹണം]], [[പ്രസാധനം]], [[ജ്യോതിർഭൗതികം]] മുതലായ മേഖലകളിൽ വർണ്ണതാപനിലക്കു പ്രധാനപ്പെട്ട ഉപയോഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു പ്രകാശസ്രോതസ്സിന്റെ വർണ്ണതാപനില എന്നത് അതിന്റെ പ്രകാശവർണ്ണത്തിനു തുല്യമായ പ്രകാശവർണ്ണം പ്രസരിപ്പിക്കുന്ന [[തമോവസ്തു|തമോവസ്തുവിന്റെ]] [[താപനില|താപനിലക്കു]] തുല്യമാണ്. വർണ്ണതാപനില അളക്കുന്നതിനുള്ള ഏകകം [[കെൽവിൻ]] ആണ്. ) 5000 കെൽവിനു മുകളിലുള്ള വർണ്ണതാപനിലയുള്ള നിറങ്ങൾ(നീലകലർന്ന വെള്ള) ''ശീതളവർണ്ണങ്ങൾ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു..<ref name="hhh">http://www.handprint.com/HP/WCL/color12.html</ref> കുറഞ്ഞ വർണ്ണതാപനിലയുള്ള(2700-3000 കെൽവിൻ) നിറങ്ങൾ ''ഊഷ്മളവർണ്ണങ്ങൾ'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മഞ്ഞകലർന്ന[https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%e0%b9%80%e0%b8%84%e0%b8%a3%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad%e0%b8%87%e0%b8%a7%e0%b8%b1%e0%b8%94%e0%b8%ad%e0%b8%b8%e0%b8%93%e0%b8%ab%e0%b8%a0%e0%b8%b9%e0%b8%a1%e0%b8%b4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410141132/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%AB%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4 |date=2021-04-10 }} വെള്ള മുതൽ ചുവപ്പ് വരെ ഊഷ്മളവർണ്ണങ്ങളാണ്.<ref name="hhh" /> ==വർണ്ണതാപനിലയുടെ വർഗ്ഗീകരണം== {| class="wikitable" align="right" style="margin:15px;" <!-- hexadecimal values of background colors of the cells from http://www.vendian.org/mncharity/dir3/blackbody/UnstableURLs/bbr_color.html --> |- ! താപനില ! പ്രകാശത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം |- | bgcolor="#ff7900" | 1,700&nbsp;K | തീപ്പെട്ടിക്കൊള്ളിയുടെ നാളം |- | bgcolor="#ff7e00" | 1,850&nbsp;K | മെഴുകുതിരി നാളം, സൂര്യോദയം/സൂര്യാസ്തമയം |- | bgcolor="#ffb46b" | 2,700–3,300&nbsp;K | ബൾബ് |- | bgcolor="#ffb46b" | 3,000&nbsp;K | ഫ്ലൂറസെന്റ് വിളക്ക് |- | bgcolor="#ffbb78" | 3,200&nbsp;K | സ്റ്റുഡിയോ വിളക്ക് |- | bgcolor="#ffbe7e" | 3,350&nbsp;K | സ്റ്റുഡിയോ സിപി വിളക്ക് |- | bgcolor="#ffd3a8" | 4,100–4,150&nbsp;K | ചന്ദ്രപ്രഭ,<ref>{{cite web |url=http://www.cast-lighting.com/search/1/display-document/71 |title=Moonlighting: Landscape Lighting Design Imitates Nature |last=Parrott |first=Steve |accessdate=2011-09-29 |archive-date=2012-07-30 |archive-url=https://archive.today/20120730050158/http://www.cast-lighting.com/search/1/display-document/71 |url-status=dead }}</ref> [[സിനോൺ ആർക് വിളക്ക്]] |- | bgcolor="#ffe4ce" | 5,000&nbsp;K | ചക്രവാള സൂര്യപ്രഭ |- | bgcolor="#ffe4ce" | 5,000&nbsp;K | സി.എഫ്.എൽ |- | bgcolor="#ffefe6" | 5,500–6,000&nbsp;K | ഉച്ച നേരത്തെ സൂര്യപ്രകാശം, കാമറ ഫ്ലാഷ് |- | bgcolor="#fff9fd" | 6,500&nbsp;K | സൂര്യപ്രകാശം മേഘാവൃതമായ ആകാശമുള്ളപ്പോൾ |- | bgcolor="#e4eaff" | 6,500–9,300&nbsp;K | എൽസിഡി/സിആർടി സ്ക്രീൻ |- | bgcolor="#a8c5ff" | 15,000–27,000&nbsp;K | നീലാകാശം |- | colspan="2" | ഈ താപനിലകൾ ആപേക്ഷികമാണ്. വ്യത്യാസം വരാവുന്നതാണ്. |} ഒരു തമോവസ്തു പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വൈദ്യുതകാന്തിക പ്രഭാവത്തിന്റെ വർണ്ണതാപനില ആ തമോവസ്തുവിന്റെ കെൽവിനിൽ ഉള്ള ഉപരിതല താപനിലയായിരിക്കും('''മയേർഡ് അഥവാ മൈക്രോ-റെസിപ്രോക്കൽ കെൽവിൻ'''). ഇത് [[പ്രകാശസ്രോതസ്|പ്രകാശസ്രോതസ്സുകളെ]] തുലനം ചെയ്യാൻ ഒരു പൊതു അടിസ്ഥാനം നൽകുന്നു. ഒരു ഉപരിതലം ചൂടു പുറപ്പെടുവിക്കുകയും അത് ഒരു തമോവസ്തു അല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിന്റെ വർണ്ണതാപനില ഉപരിതലോഷ്മാവ് ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. ബൾബ് പ്രകാശം നൽകുന്നത് [[താപോർജ്ജം|താപോർജ്ജത്തിൽ]] നിന്നുമാത്രമാണ്. അതുകൊണ്ട് ബൾബിന്റെ വർണ്ണതാപനില ഏകദേശം അതിന്റെ ഫിലമെന്റിന്റെ താപനിലയായിരിക്കും. പക്ഷെ മറ്റുപല പ്രകാശസ്രോതസ്സുകളും താപോർജ്ജത്തിൽ നിന്നല്ലാതെ പ്രകാശം വമിപ്പിക്കുന്നു, ഉദാ:ഫ്ലൂറസെന്റ് വിളക്ക്. അതുമൂലം ഇവയുടെ വർണ്ണതാപനില തമോവസ്തുവിന്റെ വർണ്ണതാപനില പരിധികൾ പിന്തുടരുന്നില്ല. ഇങ്ങനത്തെ പ്രകാശസ്രോതസ്സുകൾക്ക് ''പരസ്പരബന്ധിത വർണ്ണതാപനില'' വിലകൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു. ===സൂര്യൻ=== സൂര്യൻ തമോവസ്തുവിനോട് സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളിൽ വളരെ അടുത്തു നിൽക്കുന്നു. ഒരു ചതുരശ്ര യൂണിറ്റ് പ്രതലത്തിലെ സൂര്യന്റെ താപനില ഏകദേശം 5780 കെൽവിൻ ആണ്.<ref>cite web |last=Williams |first=D. R. |year=2004 |title=Sun Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100715200549/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |date=2010-07-15 }} |publisher=[[NASA]] |accessdate=2010-09-27</ref>. അന്തരീക്ഷത്തിനു പുറത്തെ സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ വർണ്ണതാപനില 5900 കെൽവിൻ ആണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.crisp.nus.edu.sg/~research/tutorial/optical.htm |title=Principles of Remote Sensing — CRISP |accessdate=2012-06-18}}</ref> സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽ എവിടെ നിൽക്കുന്നു എന്നതിനനുസരിച്ച് സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, നീല മുതലായവയൊക്കെയായി നമുക്കനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അത് പ്രകാശം അന്തരീക്ഷത്തിൽ വെച്ച് ചിതറുന്നതുമൂലമാണ്. [[Image:Color temperature black body 800-12200K.svg|center|thumb|550px|800 കെൽവിനിൽ നിന്നും 12200 കെൽവിനുകളിൽ നിന്നും ഒരു രേഖീയ സ്കെയിലിൽ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വർണം പ്ലാങ്ക് നിയമം]] തമോവസ്തു സിദ്ധാന്തം അനുസരിച്ച് നീല വർണ്ണം ഉയർന്ന താപനിലകളിലും ചുവപ്പ് താഴ്ന്ന താപനിലകളിലുമാണ് ദൃശ്യമാവുക. സാധാരണയായി നാം ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ചുവപ്പ് ചൂടിനും നീല തണുപ്പിനും എന്ന വസ്തുതക്കു വിപരീതമാണ് ഇത്.<ref> {{cite book | title = Mastering Digital Flash Photography: The Complete Reference Guide | author = Chris George | publisher = Sterling Publishing Company | year = 2008 | isbn = 978-1-60059-209-6 | page = 11 | url = http://books.google.com/?id=j728wJySfyQC&dq=blue+cool+red+hot+color-temperature+sun }}</ref> ==പ്രയോജനങ്ങൾ== ===ഛായാഗ്രഹണം=== ഡിജിറ്റൽ ഛായാഗ്രഹണത്തിൽ വർണ്ണതാപനിലയെ പൊതുവെ ''വൈറ്റ് ബാലൻസ്'' സംവിധാനമാണ് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.അതിലൂടെ നമുക്ക് ചിത്രത്തിന്റെ വർണ്ണ വിലകൾ വ്യതിയാനം വരുത്തി വിവിധ വർണ്ണതാപനിലയിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. <br>ഒട്ടുമിക്ക [[ഛായാഗ്രാഹി|ഛായാഗ്രാഹികളും]] എഡിറ്റിങ്ങ് സോഫ്റ്റ്വെയറുകളും സാധാരണ ഉപയോഗം വരുന്ന വർണ്ണതാപനിലാ വിലകൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള എളുപ്പത്തിനായി മുൻകൂട്ടി ഉറപ്പിച്ച് പേരു നൽകിയിരിക്കും (ഉദാ: ക്ലൗഡി, ബീച്ച്, ഫ്ലൂറസെന്റ് ലാമ്പ്). ചില ഛായാഗ്രാഹികളും എഡിറ്ററുകളും നേരിട്ട് കെൽവിൻ വിലകൾ നൽകാൻ അനുവദിക്കുന്നുമുണ്ട്. ഈ സംവിധാനം വർണ്ണത്തിന്റെ വിലകൾ നീല-മഞ്ഞ അച്ചുതണ്ടിൽ വ്യതിയാനം വരുത്തുന്നു. ചില സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ മജന്ത-പച്ച അച്ചുതണ്ടിൽ വർണ്ണവിലകൾ വ്യതിയാനം വരുത്താനുള്ള സംവിധാനവും നൽകുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.chriskern.net/essay/realityCheck.html |title=Reality Check: Ambiguity and Ambivalence in Digital Color Photography |last=Kern |first=Chris |accessdate=2011-03-11}}</ref> (ഉദാ: [[ഫോട്ടോഷോപ്പ് ലൈറ്റ്റൂം]]) ===കെട്ടിടങ്ങളിലെ വെളിച്ചം=== [[File:Incand-3500-5500-color-temp-comparison.png|thumb|വിവിധ തരം വിളക്കുകളിലെ വർണ്ണതാപനില]] കെട്ടിടങ്ങളിൽ വിളക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ വർണ്ണതാപനില കണക്കിലെടുക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാവാറുണ്ട്. ഉദാഹരണമായി പൊതു ഉപയോഗത്തിനുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ കൂടിയ വർണ്ണതാപനിലയുള്ള പ്രകാശം നൽകി ആളുകളിലെ സമ്മർദ്ദത്തിനു അയവു വരുത്തുന്നതിനും ജോലിസ്ഥലങ്ങളിൽ താഴ്ന്ന വർണ്ണതാപനില നൽകുന്നതു വഴി ജോലിക്കാർക്ക് കൂടുതൽ ഏകാഗ്രത പകരാനും കഴിയും<ref>{{cite book | title = Encyclopedia of Laser Physics and Technology | author = Rüdiger Paschotta | publisher = Wiley-VCH | year = 2008 | isbn = 978-3-527-40828-3 | page = 219 | url = http://books.google.com/?id=BN026ye2fJAC&pg=PA219&dq=lighting+color-temperature+relaxing&q=lighting%20color-temperature%20relaxing }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===മത്സ്യകൃഷി=== മത്സ്യകൃഷിയുടെ വിവിധ ശാഖകളിൽ വർണ്ണതാപനിലക്ക് പ്രായോഗിക ഉപയോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. * ശുദ്ധജല [[അക്വേറിയം|അക്വേറിയങ്ങളിൽ]] വിവിധ വർണ്ണതാപനിലയുള്ള പ്രകാശങ്ങൾ നൽകി അക്വേറിയം കൂടുതൽ മിഴിവുറ്റതാക്കാനും അക്വേറിയത്തിലെ ജലസസ്യങ്ങളുടെ ശരിയായ വളർച്ചക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു. * [[കടൽ]] മത്സ്യങ്ങളേയും [[പവിഴപ്പുറ്റ്|പവിഴപ്പുറ്റുകളേയും]] പരിപാലിക്കുമ്പോൾ വർണ്ണതാപനില കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. പ്രകാശത്തിന്റെ [[തരംഗദൈർഘ്യം]] കുറയും തോറും കടൽ ജലത്തിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ എത്താനുള്ള അതിന്റെ കഴിവ് വർധിക്കും.<ref>{{cite web|url=http://www.lsbu.ac.uk/water/vibrat.html|title=Water Absorption Spectrum|last=Chaplin|first=Martin|accessdate=2012-08-01|archive-date=2012-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717061228/http://www.lsbu.ac.uk/water/vibrat.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal |author=Pope R. M., Fry E. S. |year=1997 |title=Absorption spectrum (380–700 nm) of pure water. II. Integrating cavity measurements |journal=Applied Optics |volume=36 |issue=33 |pages=8710-8723 |publisher=Optical Society of America |doi=10.1364/AO.36.008710 |url=http://www.opticsinfobase.org/ao/abstract.cfm?uri=ao-36-33-8710 |accessdate=August 1, 2012}}</ref><ref>{{cite book |author=Jerlov N. G. |title=Marine Optics. |series=Elsevie Oceanography Series. |volume=14| pages=128-129| year=1976 |publisher=Elsevier Scientific Publishing Company |isbn=0-444-41490-8 |location=Amsterdam |url=http://books.google.pl/books?id=tzwgrtnW_lYC&lpg=PA128&pg=PA128#v=onepage&q&f=false |accessdate=August 1, 2012}}</ref> ഇത് പവിഴപ്പുറ്റിനെ പരിപാലിക്കുന്ന [[ആൽഗകൾ|ആൽഗകളുടെ]] വളർച്ചക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. വർണ്ണതാപനില കൂടും തോറും തരംഗദൈർഘ്യം കുറയും. ===ഡി.റ്റി.പി=== കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിച്ച് പ്രസാധനം നടത്തുമ്പോൾ മോണിറ്ററിന്റെ വർണ്ണതാപനില അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് ഉപയോഗപ്രദമാണ്. അതു മൂലം മോണിറ്റർ വർണ്ണ വിലകൾ അച്ചടി മാധ്യമത്തിനോടു പരമാവധി അടുപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും.<ref name=ഡിടിപി>{{cite web|first=മോണിറ്റർ|last=കാലിബറേഷൻ|title=ഡിടിപി|url=http://www.normankoren.com/makingfineprints1A.html|accessdate=3 സെപ്റ്റംബർ 2012}}</ref> ==അവലംബം== <references/> {{photography subject}} [[Category:പ്രകാശശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ഛായാഗ്രഹണം]] 43gjvr8jt4rced1qy57d3n979ywsasv 0 210164 4632333 3642565 2026-06-22T14:26:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632333 wikitext text/x-wiki {{PU|Eamon de Valera}} {{Infobox officeholder | name = യേമൻ ഡി വലേറ | image = Éamon de Valera 03.jpg | imagesize = 240px | office = 3rd [[President of Ireland]] | term_start = 25 June 1959 | term_end = 24 June 1973 | predecessor = [[Seán T. O'Kelly]] | successor = [[Erskine Hamilton Childers|Erskine H. Childers]] | office2 = [[Taoiseach]] | term_start2 = 29 December 1937 | term_end2 = 18 February 1948 | predecessor2 = Himself as [[President of the Executive Council of the Irish Free State|President of the Executive Council]] | successor2 = [[John A. Costello]] | term_start3 = 13 June 1951 | term_end3 = 2 June 1954 | predecessor3 = John A. Costello | successor3 = John A. Costello | term_start4 = 20 March 1957 | term_end4 = 23 June 1959 | predecessor4 = John A. Costello | successor4 = [[Seán Lemass]] | office5 = [[President of the Executive Council of the Irish Free State|President of the Executive Council]] | term_start5 = 9 March 1932 | term_end5 = 29 December 1937 | predecessor5 = [[W. T. Cosgrave]] | successor5 = Himself as [[Taoiseach]] | office6 = [[President of Dáil Éireann]] | term_start6 = 1 April 1919 | term_end6 = 26 August 1921 | predecessor6 = [[Cathal Brugha]] | successor6 = Himself as President of the Republic | office7 = [[President of the Irish Republic]] | term_start7 = 26 August 1921 | term_end7 = 9 January 1922 | predecessor7 = Himself as President of Dáil Éireann | successor7 = [[Arthur Griffith]] | office8 = [[Teachta Dála]] | term_start8 = August 1922 | term_end8 = June 1959 | predecessor8 = Constituency established | successor8 = [[Seán Ó Ceallaigh (Clare politician)|Seán Ó Ceallaigh]] | constituency8 = [[Clare (Dáil Éireann constituency)|Clare]] | term_start9 = December 1918 | term_end9 = July 1922 | predecessor9 = Constituency established | successor9 = Constituency abolished | constituency9 = [[Clare East (Dáil Éireann constituency)|Clare East]] | office10 = Member of Parliament for [[East Clare (UK Parliament constituency)|East Clare]] | term_start10 = 1917 | term_end10 = 1922 | predecessor10 = [[Willie Redmond]] | successor10 = Constituency abolished | birth_date = {{Birth date|1882|10|14|df=y}} | birth_place = [[Manhattan]], [[New York]], [[United States]] | death_date = {{Death date and age|1975|8|29|1882|10|14|df=y}} | death_place = [[Dublin]], [[Republic of Ireland|Ireland]] | nationality = [[Irish citizen|Irish]] | party = [[Fianna Fáil]] (1926–59) | otherparty = [[Cumann na Poblachta]] (1922–23)<br>[[Sinn Féin]] (1916–22, 1923–26) | spouse = [[Sinéad de Valera]] (1910–75) | children = [[Vivion de Valera]] (1910–82)<br>Máirín de Valera (1912–84)<br>Éamon de Valera, jr. (1913–XX)<br>Brian de Valera(1915–36)<br>Ruairi de Valera (1916–XX)<br>Emer de Valera (1918–2012)<br>Terence de Valera (1922–2007) | profession = [[Teacher]] | religion = [[Roman Catholic Church|Roman Catholicism]] | signature = Éamon de Valera Signature 2.svg |}} [[ഐറിഷ്]] രാജ്യതന്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന '''യേമൻ ഡി വലേറ''' [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനെതിരായുള്ള]] [[അയർലണ്ട്|അയർലണ്ടിന്റെ]] സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. സ്പാനിഷുകാരൻ വിവിയൻ ഡെ വലേറയുടേയും ഐറിഷ്കാരി കാതറിൻ കോളിന്റേയും പുത്രനായി 1882 [[ഒക്ടോബർ]] 14-ന് [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിൽ]] [[ജനനം|ജനിച്ചു]]. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂന്നാം വയസ്സിൽ പിതാവ് മരണമടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[അമേരിക്ക]] വിട്ട് അയർലണ്ടിൽ [[മാതാവ്|മാതാവിന്റെ]] [[അമ്മ|അമ്മയോടൊപ്പം]] ജീവിക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായി. ഐറിഷ് സംസ്കാരം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിർണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ജീവിതചര്യയും വീക്ഷണവും ഒരു യാഥാസ്ഥിതിക കത്തോലിക്കാമതവിശ്വാസിയുടേതായി മാറി. ==ഐറിഷ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ== ഐറിഷ് സ്വാതന്ത്ര്യപ്രസ്ഥാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായതിനെത്തുടർന്ന് 1913-ൽ വലേറ ബ്രിട്ടിഷ് ഭരണത്തിൽ നിന്നും മോചനം ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രവർത്തിച്ച ഒരു തീവ്രവാദിഗ്രൂപ്പായ ഐറിഷ് വാളന്റിയേർസിൽ അംഗമായി. 1916-ൽ ബ്രിട്ടിഷ് സാമ്രാജ്യശക്തിക്കെതിരെ ആഞ്ഞടിച്ച [[ഈസ്റ്റർ]] കലാപത്തിൽ (Easter Rebellion) സജീവമായി പങ്കെടുത്തതിന്റെ പേരിൽ ഇദ്ദേഹത്തെ ബ്രിട്ടിഷ് ഗവൺമെന്റ് വധശിക്ഷയ്ക്കുവിധിച്ചെങ്കിലും ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ പൗരനെ വധിച്ചാലുണ്ടാകാവുന്ന ഭവിഷ്യത്തുകൾ പരിഗണിച്ച് ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തം തടവായി ഇളവുചെയ്യപ്പെട്ടു. 1917-ന് ബ്രിട്ടൻ കുറ്റവാളികൾക്ക് പൊതുമാപ്പ് നൽകിയതിനെത്തുടർന്ന് ഇദ്ദേഹം തടങ്കലിൽ നിന്നും മോചിക്കപ്പെട്ടു. ==ജയിൽ ശിക്ഷ== ബ്രിട്ടനിൽനിന്നും പൂർണസ്വാതന്ത്ര്യം കാംക്ഷിച്ച ഷിൻഫേൻ പാർട്ടിയുടെ പ്രസിഡന്റായി 1917-ൽ വലേറ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1918-ൽ വീണ്ടും ഒരു രഹസ്യവിപ്ലവത്തിന് ഇദ്ദേഹം ഒരുങ്ങുന്നു എന്ന സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ ജയിലിൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും തടവിൽനിന്നും രക്ഷപ്പെട്ട് യു. എസ്സിലേക്കു കടന്നു. ==ഐറിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രസിഡന്റ്== 1919-ൽ ഷിൻഫേൻ അയർലണ്ടിനെ ഒരു സ്വതന്ത്രറിപ്പബ്ലിക്കായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അയർലണ്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ വലേറയെ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രസിഡന്റാക്കുകയും ചെയ്തു. ഷിൻഫേൻ പാർലമെന്റിനെ അടിച്ചമർത്താൻ ബ്രിട്ടൻ ഒരുങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് [[അയർലണ്ട്]] സംഘർഷാവസ്ഥയിലേക്കു നീങ്ങി. തുടർന്ന് പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനായി ബ്രിട്ടിഷ് ഗവൺമെന്റിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഉണ്ടായ ഗവൺമെന്റ് ഒഫ് അയർലണ്ട് ആക്ടിനെ വലെയ്റ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഐറിഷ് ഭൂപ്രദേശത്തെ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകൾ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ഉത്തര അയർലണ്ടായും കത്തോലിക്കർ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ദക്ഷിണ അയർലണ്ടായും വിഭജിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഇതിലെ വ്യവസ്ഥയോട് വലേറ യോജിച്ചില്ല. തുടർന്ന് അനുരഞ്ജനചർച്ചയ്ക്കായി ബ്രിട്ടിഷ് ഗവൺമെന്റ് ഇദ്ദേഹത്തെ ലണ്ടനിലേക്കു ക്ഷണിച്ചുവെങ്കിലും വലേറ ക്ഷണം നിരസിക്കുകയാണുണ്ടായത്. പക്ഷേ പാർലമെന്റിന്റെ (ഡയൽ) പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിൽ ചർച്ചയ്ക്കായി ഷിൻഫേൻ നേതാക്കളായ ആർതർ ഗ്രിഫിത്തിനേയും മൈക്കിൾ കോളിൻസിനേയും നിയോഗിച്ചു. ചർച്ചയുടെ ഫലമായി ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ആംഗ്ലോ-ഐറിഷ് കരാറിനെ വലേറ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ==വീണ്ടും ജയിൽ== അയർലണ്ടിനെ വിഭജിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കരാറിലെ വ്യവസ്ഥയനുസരിച്ച് ഉത്തര അയർലണ്ട് ബ്രിട്ടന്റെ ഭാഗമായി തുടർന്നപ്പോൾ, ദക്ഷിണ അയർലണ്ട് ബ്രിട്ടിഷ് കോമൺവെൽത്തിൽപ്പെട്ട പുത്രികാ രാജ്യമായി നിലവിൽവന്നു. ദക്ഷിണ അയർലണ്ട് ഫ്രീ സ്റ്റേറ്റ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ഷിൻഫേൻ പാർലമെന്റ് കരാറിനെ അംഗീകരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഇദ്ദേഹം പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തു നിന്നും രാജിവച്ചു. ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നും പൂർണസ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിന്ന ഇദ്ദേഹം ഫ്രീ സ്റ്റേറ്റിനെതിരായി സായുധപ്രക്ഷോഭത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. 1923-ൽ ഇതിന്റെ പേരിൽ ഒരു വർഷം ഇദ്ദേഹത്തിനു ജയിൽവാസം അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു. ==പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരത്തിൽ== 1926-ൽ അഭിപ്രായഭിന്നതകളെത്തുടർന്ന് ഷിൻഫേൻ പാർട്ടിവിട്ട വലേറ ഫിയന്ന ഫയിൽ എന്ന പുതിയ പാർട്ടി രൂപീകരിച്ചു. 1932-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തന്റെ പാർട്ടിക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് വലേറ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. തുടർന്ന് 1932-48, 1951-54, 1957-59 എന്നീ കാലഘട്ടങ്ങളിലും പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരത്തിലിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയായിരിക്കവേ ബ്രിട്ടന്റെ അധികാരനിയന്ത്രണങ്ങളിൽനിന്നും അയർലണ്ടിനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഐറിഷ് പാർലമെന്റ് (ഡയൽ) അംഗങ്ങൾ ബ്രിട്ടിഷ് രാജാവിനോടു കൂറുപ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥ റദ്ദാക്കി. ബ്രിട്ടിഷ് ഗവർണർ ജനറൽ ഒഫ് അയർലണ്ട് എന്ന തസ്തിക നിർത്തലാക്കി. ഐറിഷ് കോടതിയിൽ നിന്നും ബ്രിട്ടിഷ് പ്രിവീ കൌൺസിലിലേക്ക് അപ്പീൽ പോകുന്നതും തടഞ്ഞു. 1937-ൽ വലേറ രൂപംനൽകിയ [[ഭരണഘടന|ഭരണഘടനയെ]] ജനങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചു. ഈ ഭരണഘടന പ്രകാരം ഐറിഷ് ഫ്രീ സ്റ്റേറ്റ് അയർ എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുകയും പരമാധികാരമുള്ള സ്വതന്ത്രജനകീയ രാജ്യമായി നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു. എങ്കിലും അയർലണ്ടിന്റെ നയതന്ത്രകാര്യങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടിഷ് രാജാവിനുള്ള പ്രാതിനിധ്യം തുടരുകയാണുണ്ടായത്. ലീഗ് ഒഫ് നേഷൻസിന്റെ കൌൺസിൽ പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെ വലേറ അന്താരാഷ്ട്ര തലങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയനായിത്തീർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ]] നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ച ഇദ്ദേഹം വടക്കൻ അയർലണ്ടിൽ യു. എസ്. ട്രൂപ്പുകൾ ഇറങ്ങിയതിനെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുകയും എതിർക്കുകയും ചെയ്തു. ==വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രി== 1948-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജനവിധി ഇദ്ദേഹത്തിനെതിരായി തിരിഞ്ഞു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിലെ തോൽവിക്കു കാരണമായത്. 1951-ൽ വലെയ്റയുടെ പാർട്ടി വൻഭൂരിപക്ഷത്തോടെ അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചുവന്നു. 1954-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തിരിച്ചടി നേരിട്ടെങ്കിലും 1957-ൽ വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രിപദവിയിലെത്തുവാൻ ഇദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചു. 72-ആം വയസ്സിൽ അന്ധനായിത്തീർന്നതുനിമിത്തം ഇദ്ദേഹം പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിൽ നിന്നും രാജിവയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതനായി. എങ്കിലും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്കു മത്സരിച്ച് വിജയിച്ചു. 7 വർഷക്കാലം ആ പദവിയിൽ തുടരുവാൻ സാധിച്ചു. 1966-ൽ രണ്ടാമതും ഇദ്ദേഹം പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു (1966-73). 1973-ൽ പൊതുജീവിതത്തിൽ നിന്നും യേമൻ ഡി വലെയ്റ വിരമിച്ചു. പിന്നീട് വിശ്രമജീവിതം നയിച്ചു വരവേ ഡൂബ്ലിന് സമീപമുള്ള നേഴ്സിങ് ഹോമിൽവച്ച് 1975 [[ഓഗസ്റ്റ്]] 29 ന് അന്തരിച്ചു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *http://www.ucd.ie/archives/html/collections/devalera-eamon.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317043102/http://www.ucd.ie/archives/html/collections/devalera-eamon.htm |date=2012-03-17 }} *http://www.clarelibrary.ie/eolas/coclare/people/eamon.htm *http://www.reference.com/browse/de+valera%2C+eamon{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *http://multitext.ucc.ie/d/amon_de_Valera {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225170429/http://multitext.ucc.ie/d/amon_de_Valera |date=2008-12-25 }} *http://www.historylearningsite.co.uk/eamonn_de_valera.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121002225434/http://www.historylearningsite.co.uk/eamonn_de_valera.htm |date=2012-10-02 }} {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|ഡി_വലെയ്റ,_യേമ{{ൻ}}_(1882_-_1975)|ഡി വലെയ്റ, യേമൻ (1882 - 1975)}} [[വർഗ്ഗം:1882-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1975-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 14-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്]] 51cdfcyrgimqdy9ghe2t9gkp2i67hd5 0 213948 4632322 4521178 2026-06-22T13:40:33Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632322 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=January 2011}} {{PU|United States Virgin Islands}} {{Infobox country |conventional_long_name = വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |common_name = യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് |image_flag = Flag of the United States Virgin Islands.svg |image_coat = Seal of the United States Virgin Islands.svg |image_map = Map of USVI.png |image_map1 = Karibik Amerikanische Jungferninseln Position.png |national_motto = യുനൈറ്റഡ് ഇൻ പ്രൈഡ് ആൻഡ് ഹോപ്പ് |national_anthem = "വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് മാർച്ച്" |capital = ചാർലോട്ട് അമെലി |latd=18 |latm=21 |latNS=N |longd=64 |longm=56 |longEW=W |largest_city = ചാർലോട്ട് അമെലി |official_languages = ഇംഗ്ലീഷ് |ethnic_groups = കറുത്ത വംശജർ 79.7%, വെള്ളക്കാർ 7.1%, ഏഷ്യക്കാർ 0.5%, മിശ്രിതജനവിഭാഗങ്ങളും മറ്റുള്ളവരും 12.7%<ref name=WorldFactbook/> |demonym = {{plainlist | * യു.എസ്. വിർജിൻ ഐലന്റർ }} |government_type = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂപ്രദേശം. |leader_title1 = അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് |leader_name1 = [[Barack Obama|ബറാക് ഒബാമ]] |leader_title2 = ഗവർണർ |leader_name2 = ജോൺ ഡെ ജോങ്ക് |leader_title3 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ |leader_name3 = ഗ്രിഗറി ഫ്രാൻസിസ് |legislature = ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭ |area_rank = ഇരുനൂറ്റിരണ്ടാമത് |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 346.36 |area_sq_mi = 133.73 |percent_water = 1.0 |population_census = 109,750 |population_census_year = 2010 |population_density_km2 = 354 |population_density_sq_mi = 916.9 |population_density_rank = നാല്പത്തിരണ്ടാമത് |GDP_PPP = 157.7 കോടി ഡോളർ |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2003 |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = |sovereignty_type = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂപ്രദേശം. |established_event1 = ട്രീറ്റി ഓഫ് ദി ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് |established_date1 = 1917 മാർച്ച് 31 |established_event2 = ഓർഗാനിക് ആക്റ്റ് |established_date2 = 1954 ജൂലൈ 22 |HDI = |HDI_rank = |HDI_year = |HDI_category = |currency = അമേരിക്കൻ ഡോളർ |currency_code = USD |country_code = |time_zone = [[Atlantic Standard Time|അറ്റ്ലാന്റിക് സ്റ്റാന്റേഡ് ടൈം]] |utc_offset = &minus;4 |time_zone_DST = No DST |utc_offset_DST = &minus;4 |drives_on = ഇടതുവശം<ref>അമേരിക്കൻ അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇടതുവശത്ത് വണ്ടിയോടിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പ്രദേശം ഇതാണ്.</ref> |cctld = [[.vi]] and [[.us]] |calling_code = [[North American Numbering Plan|+1]] (spec. [[Area code 340|+1-340]]) |iso3166code = VI }} കരീബിയനിലെ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ് '''വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്''' (സാധാരണഗതിയിൽ '''യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ''', '''യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ''', '''യു.എസ്.വി.ഐ''' എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു). ഇത് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] ഒരു ഇൻസുലാർ ഭൂപ്രദേശമാണ് (insular area). സൈന്റ് ക്രോയി, സൈന്റ് ജോൺ, സൈന്റ് തോമസ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ദ്വീപുകൾ. 346.4 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് പ്രദേശത്തിന്റെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം. <ref name=WorldFactbook>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|title=CIA - The World Factbook-US Virgin Islands|format=|work=|accessdate=2012-03-25|archive-date=2020-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426222025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|url-status=dead}}</ref> അമേരിക്കൻ സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് 2010-ൽ ജനസംഖ്യ 106,405 ആയിരുന്നു. <ref>[http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html 2010 Population Counts for the U.S. Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101063104/https://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |date=2012-11-01 }}, U.S. Census Bureau.</ref> ഭൂരിഭാഗം നാട്ടുകാരും ആഫ്രിക്കൻ-കരീബിയൻ വംശജരാണ്. പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയാണ്. ചെറുതല്ലാത്ത ഉത്പാദനമേഖലയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref name=WorldFactbook/> പണ്ട് ഇത് ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. [[Denmark|ഡെന്മാർക്ക്]] ഈ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് 1916-ൽ വിൽക്കുകയായിരുന്നു. സ്വയം ഭരണം നടത്താത്ത പ്രദേശമായാണ് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഈ ദ്വീപുകളെ കണക്കാക്കുന്നത്. നിലവിൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടാത്ത ഭൂവിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 1954-ലെ പരിഷ്കരിച്ച ഓർഗാനിക് ആക്റ്റ് പ്രകാരം അമേരിക്കൻ വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ സംഘടിതപ്രദേശമാക്കി വ്യവസ്ഥചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം ഇവിടെ അഞ്ച് ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷനുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. 2009-ൽ മുന്നോട്ടുവച്ച ഏക ഭരണഘടന അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സ് 2010-ൽ നിരാകരിച്ചു. 2012 ഒക്ടോബറിൽ കൺവെൻഷൻ വീണ്ടും കൂടാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചരിത്രം== [[Ciboney|സിബോണി വംശജരും]], [[Carib people|കരീബ് വംശജരും]], [[Arawaks|അരവാക്കുകളുമാണ്]] [[Christopher Columbus|കൊളംബസ് എത്തുന്നതിനു മുൻപ്]] വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ വസിച്ചിരുന്നവർ. ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ് തന്റെ രണ്ടാം യാത്രയിൽ ഈ ദ്വീപുകൾക്ക് പേരുനൽകിയത് [[Saint Ursula|വിശുദ്ധ അർസലയുടെയും]] പിന്മുറക്കാരായ കന്യാസ്ത്രീകളുടെയും ബഹുമാനാർത്ഥമാണ്. അടുത്ത ഇരുനൂറ് വർഷക്കാലം യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഉൾപ്പെട്ട [[വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ]] വിവിധ യൂറോപ്യൻ ശക്തികളുടെ കൈവശമായിരുന്നു. [[സ്പെയിൻ]], [[ബ്രിട്ടൻ]], [[നെതർലാന്റ്സ്]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ഡെന്മാർക്ക്]]-[[നോർവേ]] രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ദ്വീപുകളുടെ ഉടമസ്ഥരായിരുന്നു. [[ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡ്യ കമ്പനി]] യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ സൈന്റ് തോമസ് എന്ന ദ്വീപിൽ 1672-ൽ താവളമുറപ്പിച്ചു. സൈന്റ്-ക്രോയി എന്ന ദ്വീപ് ഇവർ 1733-ൽ ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വാങ്ങി. 1754-ൽ ഇത് ഡാനിഷ് കോളനിയായി മാറി. ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡ്യൻ ദ്വീപുകൾ എന്നായിരുന്നു പേര് ({{lang-da|De dansk-vestindiske øer}}).<ref>[[:da:De dansk-vestindiske øer|Danish Wikipedia entry.]]</ref> പതിനെട്ടും പത്തൊൻപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ അടിമകളെക്കൊണ്ട് നടത്തിയിരുന്ന [[കരിമ്പ്]] കൃഷിയായിരുന്നു ഈ ദ്വീപുകളിൽ മുഖ്യമായും നടന്നിരുന്നത്. 1848 ജൂലൈ 3-ന് ഗവർണർ പീറ്റർ ഫോൺ ഷോൾട്ടൺ [[അടിമത്തം]] നിർത്തലാക്കും വരെ ഇത് തുടർന്നു. അടിമത്തം നിർത്തലാക്കിയതിനെ തുടർന്നുള്ള ഡാനിഷ് ഭരണകാലത്ത് ദ്വീപുകളുടെ ഭരണം നടത്തിക്കൊണ്ടുപോവുക സാമ്പത്തികമായി ഒരു ബാദ്ധ്യതയായി മാറി. ദ്വീപുഭരണകൂടത്തിന് ഡാനിഷ് ബഡ്ജറ്റിൽ നിന്ന് വലിയ തുക ചെലവായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. 1867-ൽ സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് വിൽക്കാൻ ഒരുടമ്പടിയിലൂടെ തീരുമാനിച്ചുവെങ്കിലും വിൽപ്പന നടപ്പിലായില്ല. <ref name="Danish National Archives">[http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp A Brief History of the Danish West Indies, 1666–1917] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204103732/http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp |date=2008-12-04 }}, Danish National Archives</ref> ദ്വീപുകളുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്താൻ പല ശ്രമങ്ങളും നടന്നെങ്കിലും ഒന്നും ഫലവത്തായില്ല. ദ്വീപുകൾ വിൽക്കാനുള്ള മറ്റൊരു കരാർ 1902-ൽ രൂപപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഇത് ഡാനിഷ് പാർലമെന്റിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. <ref name="Danish National Archives"/> [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് വിരാമമിടാൻ കാരണമായി. ദ്വീപുകൾ വീണ്ടും ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥിതിയിലായി. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ [[അന്തർവാഹിനി|അന്തർവാഹിനികൾ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ജർമനി ഈ ദ്വീപുകളെ ഒരു താവളമായി ഉപയോഗിക്കും എന്ന ഭീതി കാരണം അമേരിക്ക വീണ്ടും ഡെന്മാർക്കിനെ വിൽപ്പനയ്ക്കായി സമീപിച്ചു. കുറച്ചു മാസത്തെ വിലപേശലിനു ശേഷം രണ്ടരക്കോടി അമേരിക്കൻ സ്വർണ്ണനാണയങ്ങൾക്ക് വിൽപ്പന ഉറപ്പിച്ചു. ഇത് 2012-ലെ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ വില (ഔൺസിന് 1770 ഡോളർ) അനുസരിച്ച് 220 കോടി ഡോളർ വരും. ദ്വീപുകൾ തുടർന്ന് കൈവശം വയ്ക്കുന്നതിന്റെ ചെലവുകൂടി കണക്കാക്കിയപ്പോൾ ഡാനിഷ് പാർലമെന്റിൽ വില്പനയ്ക്കനുകൂലമായ ഒരു സമവായം രൂപപ്പെട്ടു. [[File:FEMA - 3094 - Photograph by FEMA News Photo taken on 09-25-1995 in US Virgin Islands.jpg|thumb|250px|മെറിലിൻ എന്ന ചുഴലിക്കൊടുങ്കാറ്റിനു ശേഷം സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപ്. 1995]] 1916-ആഗസ്റ്റിൽ ട്രീറ്റി ഓഫ് ദി ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ഒപ്പുവയ്ക്കപ്പെട്ടു. <ref name="treaty">[http://www.doi.gov/oia/pdf/vitreaty.pdf Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721035908/http://www.doi.gov/oia/pdf/vitreaty.pdf |date=2011-07-21 }}, {{USStat|39|1706}}</ref> ഇത് അംഗീകരിക്കാൻ ഒരു റഫറണ്ടം ഡെന്മാർക്കിൽ 1916-ൽ നടക്കുകയുണ്ടായി. 1917 ജനുവരി 17-ന് കരാർ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 1917 മാർച്ച് 31-ന് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ദ്വീപുകളുടെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു. ദ്വീപുകളുടെ പേര് ഇതോടെ '''വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുനൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്''' എന്ന് മാറ്റപ്പെട്ടു. 1927-ൽ ദ്വീപുവാസികൾക്ക് അമേരിക്കൻ പൗരത്വം നൽകപ്പെട്ടു. സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിന് തെക്കുള്ള വാട്ടർ ദ്വീപ് എന്ന കൊച്ചുദ്വീപ് ആദ്യം അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ഭരണകൂടം നേരിട്ടു ഭരിക്കുകയായിരുന്നു. 1996-ൽ രണ്ടു ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ സ്ഥലം പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ബാക്കിയുള്ള ഇരുനൂറ് ഏക്കർ അമേരിക്കൻ ഇന്റീരിയർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ നിന്നും 2005 മേയ് മാസം 10 ഡോളറിന് വാങ്ങുകയാണുണ്ടായത്. ഈ കൈമാറ്റത്തോടെ ഔദ്യോഗികമായി ഈ ദ്വീപും പ്രാദേശിക ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി. <ref>Poinski, Megan. [http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=10724233 "Water Island appears frozen in time, but big plans run under the surface – V.I. says land acquired from the feds is about to undergo large-scale improvements"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927204442/http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=10724233 |date=2007-09-27 }}. The Virgin Islands Daily News, November 18, 2005, online edition. Retrieved September 6, 2007.</ref> 1989-ൽ ഹ്യൂഗോ എന്ന് പേരിട്ടുവിളിക്കുന്ന കൊടുങ്കാറ്റ് ദ്വീപിൽ വലിയ തോതിൽ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാക്കി. 1995-ൽ ഈ പ്രദേശത്ത് മെറിലിൻ എന്ന കൊടുങ്കാറ്റും നാശം വിതച്ചു. എട്ടു പേരുടെ ജീവനും 200 കോടി ഡോളറിൽ കൂടുതൽ നഷ്ടവും ഇതുമൂലമുണ്ടായത്രേ. 1996-ൽ ബെർത്ത, 1998-ൽ ജോർജ്ജസ്, 1999-ൽ ലെന്നി, 2008-ൽ ഒമാർ എന്നീ കൊടുങ്കാറ്റുകളും ദ്വീപിൽ വീശിയെങ്കിലും വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടായില്ല. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== [[Image:BritishVirginIsland map.png|thumb|350px|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ ഭൂപടം]] [[Caribbean Sea|കരീബിയൻ കടലിലും]] [[Atlantic Ocean|അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രത്തിലുമായാണ്]] ദ്വീപുകളുടെ സ്ഥാനം. [[Puerto Rico|പോർട്ടോ റിക്കോയ്ക്ക്]] 64 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കും [[British Virgin Islands|ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾക്ക്]] തൊട്ടുപടിഞ്ഞാറുമാണീ ദ്വീപുകൾ. സൈന്റ് തോമസ് (''റോക്ക് സിറ്റി''), സൈന്റ് ജോൺ (''ലവ് സിറ്റി''), സൈന്റ് ക്രോയി (''ട്വിൻ സിറ്റി''), വാട്ടർ ഐലന്റ് എന്നീ നാലു പ്രധാനദ്വീപുകളും ഡസൻ കണക്കിന് കുഞ്ഞുദ്വീപുകളും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite web | publisher = CANOE.ca | last = Slawych | first = Diane | title = Love is in the air | accessdate = January 25, 2008 | url = http://travel.canoe.ca/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html | archive-date = 2012-07-18 | archive-url = https://archive.today/20120718082511/http://travel.canoe.ca/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html | url-status = dead }}</ref> വെള്ളമണൽ നിറഞ്ഞ കടൽത്തീരങ്ങൾക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ദ്വീപുകൾ. മിക്ക ദ്വീപുകളും (സൈന്റ് തോമസ് ഉൾപ്പെടെ) അഗ്നിപർവ്വതത്തിൽ നിന്നുണ്ടായവയാണ്. ദ്വീപുകളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥലം സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ക്രൗൺ കുന്നാണ് (ഉയരം 474 മീറ്റർ). ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപായ സൈന്റ് ക്രോയിക്ക് പരന്ന ഭൂപ്രകൃതിയാണുള്ളത്. സൈന്റ് ജോൺ ദ്വീപിന്റെ പകുതിയും ഹാസ്സൽ ദ്വീപിന്റെ ഏതാണ്ട് മുഴുവൻ ഭാഗവും വലിയ ഭാഗം പവഴപ്പുറ്റുകളും നാഷണൽ പാർക്ക് സർവീസിന്റെ കൈവശമാണ്. വടക്കേ അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റിന്റെയും കരീബിയൻ പ്ലേറ്റിന്റെയും അതിർത്തിയിലാണ് യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭൂമികുലുക്കങ്ങളും കൊടുങ്കാറ്റുകളുമാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ സ്ഥിരമായി ബാധിക്കുന്ന പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ. ===കാലാവസ്ഥ=== {{Weather box|location = സൈന്റ് തോമസ് |single line = yes |ജനുവരി record high F = 93 |ഫെബ്രുവരി record high F = 93 |മാർച്ച് record high F = 94 |ഏപ്രിൽ record high F = 96 |മേയ് record high F = 97 |ജൂൺ record high F = 99 |ജൂലൈ record high F = 98 |ഓഗസ്റ്റ് record high F = 99 |സെപ്റ്റംബർ record high F = 98 |ഒക്ടോബർ record high F = 97 |നവംബർ record high F = 95 |ഡിസംബർ record high F = 92 |വർഷം record high F = 99 |Jan high F = 85 |Feb high F = 85 |Mar high F = 86 |Apr high F = 87 |May high F = 88 |Jun high F = 89 |Jul high F = 90 |Aug high F = 90 |Sep high F = 90 |Oct high F = 89 |Nov high F = 87 |Dec high F = 86 |year high F = 88 |Jan low F = 72 |Feb low F = 73 |Mar low F = 73 |Apr low F = 74 |May low F = 76 |Jun low F = 78 |Jul low F = 78 |Aug low F = 78 |Sep low F = 78 |Oct low F = 77 |Nov low F = 75 |Dec low F = 74 |year low F = 75 |Jan record low F = 63 |Feb record low F = 62 |Mar record low F = 56 |Apr record low F = 62 |May record low F = 66 |Jun record low F = 67 |Jul record low F = 57 |Aug record low F = 59 |Sep record low F = 64 |Oct record low F = 66 |Nov record low F = 52 |Dec record low F = 62 |year record low F = 52 |Jan precipitation inch= 2.38 |Feb precipitation inch = 1.48 |Mar precipitation inch = 1.42 |Apr precipitation inch = 2.74 |May precipitation inch = 3.06 |Jun precipitation inch = 2.53 |Jul precipitation inch = 2.85 |Aug precipitation inch = 3.74 |Sep precipitation inch = 5.58 |Oct precipitation inch = 5.42 |Nov precipitation inch = 5.23 |Dec precipitation inch = 2.96 |year precipitation inch = 39.39 |source 1 = weather.com<ref name="weather1">{{cite web | url =http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/00801 | title =Average Conditions Saint Thomas, VI | accessdate =May 16, 2010 | publisher =weather.com | archive-date =2010-12-03 | archive-url =https://web.archive.org/web/20101203140210/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/00801 | url-status =dead }}</ref> |date=August 2010 }} ഭൂമദ്ധ്യരേഖാപ്രദേശത്തെ ഈർപ്പമുള്ളതും വരണ്ടതുമായ കാലാവസ്ഥകൾ ഇവിടെ കാണാറുണ്ട്. [[trade winds|വാണിജ്യവാതങ്ങൾ]] വീശുന്നതുകാരണം കാലാവസ്ഥ മിതമായതാണ്. == ഭരണം == ===രാഷ്ട്രീയസംവിധാനം=== [[Image:Charlotte Amalie.jpg|thumb|250px|ഷാർലോട്ട് അമെലി, സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപ്, യു.എസ്.വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ തലസ്ഥാനം.]] [[Image:Christiansted.jpg|thumb|250px|ക്രൈസ്റ്റ്ലാന്റ്, സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണം. ]] യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂവിഭാഗമാണ്. അമേരിക്കൻ പൗരത്വമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടുത്തുകാർക്ക് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടവകാശമില്ല. എങ്കിലും പ്രൈമറി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വോട്ടുചെയ്യാനും അതുവഴി റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെയും ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെയും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ പങ്കാളികളാവാനും ഇവർക്ക് സാധിക്കും. ഡെമോക്രാറ്റിക് കക്ഷിയും, ഇൻഡിപ്പൻഡന്റെ സിറ്റിസൺസ് മൂവ്മെന്റ് എന്ന കക്ഷിയും റിപ്പബ്ലിക്കൻ കക്ഷിയുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയപ്പാർട്ടികൾ. സ്വതന്ത്രസ്ഥാനാർത്ഥികളും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാറുണ്ട്. അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സിലേയ്ക്ക് ഒരു പ്രതിനിധിയെ ഇവിടെനിന്ന് അയയ്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സഭയിൽ അയാൾക്ക് വോട്ടവകാശമുണ്ടാകാറില്ല. എങ്കിലും കമ്മിറ്റികളിൽ വോട്ടുചെയ്യാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. ഡെമോക്രാറ്റിക് കക്ഷിക്കാരിയായ ഡോണ്ണ ക്രിസ്റ്റൻസൺ ആണ് നിലവിൽ പ്രതിനിധി. പ്രാദേശികമായി രണ്ടുവർഷ കാലാവധിയിൽ പതിനഞ്ച് സെനറ്റർമാരെ (സൈന്റ് ക്രോയിയിൽ നിന്ന് ഏഴുപേർ, സൈന്റ് തോമസും സൈന്റ് ജോണും ചേർന്ന ജില്ലയിൽ നിന്ന് ഏഴുപേർ, സൈന്റ് ജോണിൽ താമസക്കാരനായ ഒരാൾ എന്നിങ്ങനെ) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 1970 മുതൽ നാലുവർഷ കാലാവധിയിൽ ഗവർണർമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനു മുൻപ് ഗവർണർമാരെ നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഇവിടെ ഒരു ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോടതിയും; സുപ്പീരിയർ കോടതിയും സുപ്രീം കോടതിയുമുണ്ട്. ===ഭരണപരമായ വിഭജനം=== [[Image:US Virgin Islands admin divisions.png|thumb|400px|ജില്ലകളായും ഉപജില്ലകളായും യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന രീതി. ]] മൂന്ന് ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളും (ജില്ല) 20 സബ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളുമായാണ് (ഉപജില്ല) യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ ഭരണസൗകര്യത്തിനായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്. ====ജില്ലകൾ==== മൂന്നു പ്രധാന ദ്വീപുകളോടനുബന്ധിച്ചാണ് മൂന്നു ജില്ലകൾ രൂപീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. * സൈന്റ് ക്രോയി * ‌സൈന്റ് തോമസ് * സൈന്റ് ജോൺ ====ഉപജില്ലകൾ==== '''സൈന്റ് ക്രോയി ജില്ല:''' # അന്നാസ് ഹോപ്പ് വില്ലേജ് # ക്രൈസ്റ്റ്ലാന്റ് # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് # ഫ്രെഡറിക്സ്റ്റെഡ് # നോർത്ത് സെൻട്രൽ # നോർത്ത് വെസ്റ്റ് # സിയോൺ ഫാം # സൗത്റ്റ് സെൻട്രൽ # സൗത്ത് വെസ്റ്റ് '''സൈന്റ് തോമസ് ജില്ല:''' # ഷാർലോട്ട് അമെലി # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് # നോർത്ത് സൈഡ് # സൗത്ത് സൈഡ് # ടുടു # വാട്ടർ ഐലന്റ് # വെസ്റ്റ് എൻഡ് '''സൈന്റ് ജോൺ ജില്ല:''' # സെൻട്രൽ # കോറൽ ബേ # ക്രൂസ് ബേ # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് ====ക്വാർട്ടേഴ്സുകളും എസ്റ്റേറ്റുകളും==== ഡെന്മാർക്കിന്റെ കൈവശമായിരുന്നപ്പോൾ ദ്വീപുകളെ "ക്വാർട്ടേഴ്സാ"യി തിരിച്ചിരുന്നു. സെന്റ് ജോൺ ദ്വീപിൽ അഞ്ച് ക്വാർട്ടറുകളും സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ ഒൻപത് ക്വാർട്ടറുകളുമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ ക്വാർട്ടറുകളെ ഡസൻ കണക്കിന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വീണ്ടും തരം തിരിച്ചിരുന്നു. ഈ എസ്റ്റേറ്റ് പേരുകൾ ഇപ്പോഴും മേ‌ൽവിലാസം എഴുതാനായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. <ref>http://www.americanparadise.com/estate_map.html</ref><ref>http://www.american-virgin-islands.com/islandmaps.html</ref> ===സ്വയം നിർണ്ണയം=== ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ള സ്വയംഭരണമില്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളും പെടും 1993-ൽ പ്രദേശത്തിന്റെ സ്ഥിതി എന്താകണമെന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ ഒരു റെഫറണ്ടം നടത്തിയെങ്കിലും 31.4% വോട്ടർമാരേ സമതിദാനം രേഖപ്പെടുത്തിയുള്ളൂ. നിലവിലുള്ള അവസ്ഥ തുടരാനാണ് ഭൂരിപക്ഷം പേരും വോട്ടുചെയ്തതെങ്കിലും തീരുമാനം അസാധുവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം റെഫറണ്ടങ്ങൾ നടന്നിട്ടില്ല. 2004-ൽ യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ അഞ്ചാമത് ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷൻ നടന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ കരട് 2009-ൽ ഗവർണർ ജോൺ ഡെ ജോങ്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഈ ഭരണഘടന ഫെഡറൽ നിയമത്തിനെതിരാണെന്നും ഫെഡറൽ പരമാധികാരത്തിനു കീഴ്പ്പെടുന്നില്ലെന്നും പൊതു അവകാശങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെന്നുമുള്ള കാരണങ്ങളായിരുന്നു ത‌ള്ളാനുള്ള കാരണങ്ങൾ. <ref>Poinski, Megan, [http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=17636737 "Governor Rejects Constitution Draft"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130105060930/http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=17636737 |date=2013-01-05 }}, article in ''[[The Virgin Islands Daily News]], June 13, 2009. Retrieved July 29, 2009.</ref> പക്ഷേ ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷൻ അംഗങ്ങൾ കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും പ്രസിഡന്റ് ഒബാമയ്ക്ക് ഈ കരട് അയച്ചുകൊടുക്കാനുള്ള വിധി സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒബാമ ഇത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പരിഗനനയ്ക്കയച്ചു. 2010 മേയ് മാസത്തിൽ നീതിന്യായ വകുപ്പിന്റെ എതിർപ്പുകളും ഗവർണർ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളും മറ്റും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച് അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സ് ഈ കരട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. അഞ്ചാം ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷനോട് വീണ്ടും ചേരാനും ഈ വിഷയങ്ങൾ പരിഗണിക്കാനും കോൺഗ്രസ്സ് നിർദ്ദേശിച്ചു. ഈ നിർദ്ദേശം ഒബാമയുടെ ഒപ്പോടുകൂടി 2010 ജൂൺ 30-ന് നിയമമായി. <ref>{{cite web | url = http://www.whitehouse.gov/the-press-office/statement-press-secretary-sjres-33 | author = Office of the White House Press Secretary | title = Statement by the Press Secretary on S.J.Res. 33 | date = June 30, 2010 | accessdate = June 30, 2010 | archive-date = 2010-07-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100715174300/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/statement-press-secretary-sjres-33 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.virginislandsnewsonline.com/news/usvi-constitutional-convention-mandated-reconsider-autonomous-proposals | publisher = Virgin Islands News Online | date = June 30, 2010 | title = USVI Constitutional Convention mandated to reconsider autonomous proposals}}</ref> അമേരിക്കൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാനും കോൺഗ്രസ്സിൽ പ്രാതിനിധ്യം ലഭിക്കാനും വേണ്ടി കൊടുത്ത ഒരു കോടതിക്കേസ് ഇപ്പോൾ വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോർട്ടിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുവാസികളോടുള്ള വർണ്ണവിവേചനമാണ് അവർക്ക് ഇത്തരം ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ നൽകാതിരിക്കാൻ കാരണമെന്നാണ് കേസിലെ വാദം. 1917-ലെ വെള്ളക്കാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള കോൺഗ്രസ്സാണ് കറുത്തവർഗ്ഗക്കാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള സ്ഥലത്തിന് പ്രാതിനിദ്ധ്യം നിഷേധിക്കാനുള്ള തീരുമാനമെടുത്തതെന്നാണ് ആരോപണം. ==സാമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ== [[Image:MagensBay.jpg|300px|thumb|250px|സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ മാഗ്നസ് ബേ.]] ടൂറിസമാണ് പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗം. 20 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ ദ്വീപിൽ എല്ലാ വർഷവും എത്താറുണ്ട്. [[എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാല|ഓയിൽ റിഫൈനറികളും]], തുണിമില്ലുകളും, ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങളും, [[റം]] എന്ന മദ്യവും, മരുന്നുകളും, വാച്ചു നിർമ്മാണവും മറ്റുമാണ് മറ്റു വ്യവസായങ്ങൾ. കൃഷി കുറവാണ്. ഭക്ഷണസാമഗ്രികൾ ഭൂരിഭാഗവും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യ ഇടപാടുകളുടെ ബിസിനസ് ചെറുതാണെങ്കിലും വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബിസിനസ്സാണ്. ഇറക്കുമതി ചെയ്ത എണ്ണയിൽ നിന്നാണ് ഊർജ്ജോത്പാദനം നടത്തുന്നത്. <ref>http://cleantechnica.com/2012/02/19/us-virgin-islands-launches-15-year-energy-initiative-to-reduce-fossil-fuel-use-60/</ref> ജലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഊർജ്ജമുപയോഗിച്ചാണ്. <ref>http://www.viwapa.vi</ref>. ഹോവെൻസ പ്ലാന്റ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പെട്രോളിയം റിഫൈനറികളിലൊന്നായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇത് ഏറെക്കുറെ അടച്ചുപൂട്ടിയിരിക്കുകയാണ്. ഇതുകാരണം പ്രദേശം ഒരു സാമ്പത്തികപ്രതിസന്ധി നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://virginislandsdailynews.com/news/hovensa-closing-1.1259790#axzz1nXpo7wFr |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-30 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://archive.today/20120728133439/http://virginislandsdailynews.com/news/hovensa-closing-1.1259790%23axzz1nXpo7wFr#axzz1nXpo7wFr |url-status=dead }}</ref> സാങ്കേതികവിദ്യ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളെ ആകർഷിക്കാൻ ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര കസ്റ്റംസ് മേഖലയാണ്. അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഇങ്ങോട്ടുവരുന്നവർക്ക് കസ്റ്റംസ് പരിശോധന നേരിടേണ്ടിവരില്ലെങ്കിലും ഇവിടെനിന്ന് അമേരിക്കയിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിക്കണമെങ്കിൽ പരിശോധന നേരിടേണ്ടിവരും. ===നികുതികൾ=== യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര കസ്റ്റംസ് മേഖലയായതുകാരണം നാട്ടുകാർക്ക് അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വരുമാനനികുതി നൽകേണ്ടതില്ല. <ref>{{Citation |url=http://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf |title=U.S. INSULAR AREAS, Application of the U.S. Constitution |page=37 |publisher=U.S. General Accounting Office |date=November 1997 |quote=US federal individual and corporate income taxes as such are not currently imposed in US insular areas. |accessdate=2012-07-16 |archive-date=2020-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229153648/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ജനങ്ങൾ== [[Image:StJohnTrunkBay.jpg|thumb|250px|ട്രങ്ക് ബേ, സൈന്റ് ജോൺ ദ്വീപ്.]] {{Historical populations |type=USA |1970|62468 |1980|96569 |1990|101809 |2000|108612 |2010|106405 }} 2010-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഇവിടെ 106,405 ആൾക്കാർ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web |url=http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-28 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101063104/https://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |url-status=dead }}</ref> 40,648 വീടുകളും 26,636 കുടുംബങ്ങളുമാണിവിടെ ഉള്ളത്. വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ വിതരണം 2010-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇപ്രകാരമായിരുന്നു:<ref name=WorldFactbook/> *കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോ ആഫ്രോ കരീബിയൻ വംശജരോ: 79.7% *വെള്ളക്കാർ: 7.1% *ഏഷ്യക്കാർ: 0.5% *മിശ്രിതവംശജരും മറ്റുള്ളവരും: 12.7% ജനസംഖ്യയിലെ 22.3% [[ഹിസ്പാനിക്]] വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു. ഇതിൽ 57% മിശ്രിതവംശജരാണ്. 27% കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരും 16% വെള്ളക്കാരുമാണ്. ഹിസ്പാനിക് വംശജർ മുഖ്യമായും [[പോർട്ടോ റിക്കോ|പോർട്ടോ റിക്കോയിൽ]] നിന്ന് വന്നവരാണ്. ബാക്കിയുള്ളതിന്റെ മുഖ്യപങ്കും [[ഡൊമനിക്ക|ഡൊമനിക്കക്കാരാണ്]]. മിക്ക നാട്ടുകാരും സമീപ ദ്വീപുകളിൽ വേരുകളുള്ളവരാണ്. <ref name=WorldFactbook/> 31.6% ആൾക്കാരും 18 വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളവരാണ്. 8.4% പേരേ 65 വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമു‌ള്ളവരുള്ളൂ. 100 സ്ത്രീകൾക്ക് 91.4 പുരുഷന്മാരാണ് നിലവിലുള്ള അനുപാതം. 24,704 ഡോളറാണ് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ശരാശരി വരുമാനം. പ്രതിശീർഷവരുമാനം 13,139 ഡോളറാണ്. 28.7% കുടുംബങ്ങളും 32.5% ആൾക്കാരും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ്. ===വംശങ്ങൾ=== ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് യൂറോപ്യന്മാർ കരിമ്പുതോട്ടങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യാനായി കൊണ്ടുവന്ന അടിമകളുടെ പിൻതലമുറക്കാരാണ് മിക്ക വിർജിൻ ദ്വീപുവാസികളും. മറ്റ് ദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയവരും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും. ===ഭാഷ=== ഔദ്യോഗികഭാഷ ഇംഗ്ലീഷാണെങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയിട്ടുള്ള ഒരു തരം [[ക്രിയോൾ]] ഭാഷ അനൗപചാരിക ആശയവിനിമയത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. വിർജിൻ ഐലന്റ് ക്രിയോൾ എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ സംസാരിക്കുന്ന ക്രിയോൾ ഭാഷയ്ക്ക് (ക്രൂസിയൻ) സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകളിലെ ക്രിയോളുമായി ചെറിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. [[സ്പാനിഷ്]], ഫ്രഞ്ച് അടിസ്ഥാനമായുള്ള ക്രിയോൾ എന്നിങ്ങനെ പല ഭാഷകളും ഈ ദ്വീപുകളിൽ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. 2000-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് അഞ്ചുവയസ്സിനു മേൽ പ്രായമുള്ളവരിൽ 25.3% പേർ വീട്ടിൽ ഇംഗ്ലീഷല്ലാത്ത ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. <ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_IAVI&-mt_name=DEC_2000_IAVI_PCT016&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US78&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en Detailed Tables – American FactFinder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110222635/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_IAVI&-mt_name=DEC_2000_IAVI_PCT016&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US78&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en |date=2011-11-10 }} [[United States Census Bureau]] Retrieved January 11, 2011.</ref> ===മതം=== ക്രിസ്തുമതമാണ് പ്രധാന മതം. പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് വിഭാഗക്കാരാണ് കൂടുതൽ പേരും. റോമൻ കത്തോലിക്കാ വിഭാഗവും ധാരാളമായുണ്ട്. ==സംസ്കാരം== വിർജിൻ ദ്വീപുക‌ളുടെ സംസ്കാരം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ ദ്വീപുകളിൽ (ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയുടെയും ബ്രിട്ടന്റെയും കൈവശമുള്ളവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും) താമസിച്ചിരുന്ന ആൾക്കാരുടെ സംസ്കാരങ്ങളുടെ മിശ്രണത്താൽ ഉണ്ടായതാണ്. രാഷ്ട്രീയമായി ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇവ സാംസ്കാരികമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. പശ്ചിമാഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ്, അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാധീനം ഇവിടുത്തെ സംസ്കാരത്തിനുണ്ട്. ഡെന്മാർക്ക് പല വർഷങ്ങൾ ഈ ദ്വീപുകൾ നിയന്ത്രിച്ചുവെങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനുമാണ് ഇവിടെ കൂടുതൽ സ്വാധീനവും സ്വീകാര്യതയുമുള്ളത്. ഫ്രഞ്ച്, ഡാനിഷ് സ്വാധീനവും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും വന്നവരുടെ സ്വാധീനവും ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കും. ഇന്നത്തെ വിർജിൻ ദ്വീപ് സംസ്കാരത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുള്ളത് പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട ആഫ്രിക്കൻ അടിമകളിൽ നിന്നാണ്. നൈജീരിയ, സെനഗൽ, കോംഗോ, ഗാംബിയ, ഘാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് പ്രധാനമായും ഇവിടെ അടിമകളെ കൊണ്ടുവന്നിരുന്നത്. <ref name="Garland">Sheehy, pp 968-974</ref> ഭക്ഷണം (ലഘുഭക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ), പാനീയങ്ങൾ, സംഗീതം, ഭാഷ, കായികവിനോദങ്ങൾ, നൃത്തം എന്നിവയിലൊക്കെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംസ്കാരങ്ങളുടെ മേളനം ദൃശ്യമാണ്. ==ഗതാഗതവും ആശയവിനിമയവും== സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ ഹെൻട്രി ഇ. റോ‌ൾസൺ ഇന്റർനാഷണൽ വിമാനത്താവളവും; സൈന്റ് ജോൺ, സൈന്റ് തോമസ് എന്നീ ദ്വീപുകൾക്കായി സിറിൽ ഇ. കിംഗ് ഇന്റർനാഷണൽ വിമാനത്താവളവുമുണ്ട്. അമേരിക്കൻ അധീന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇടതുവശത്ത് വണ്ടിയോടിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പ്രദേശം യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളാണ്. 1917-ൽ ദ്വീപ് കൈമാറ്റം ചെയ്തപ്പോൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സമ്പ്രദായം തുടരാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ മിക്ക കാറുകളും അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന (ഇടതുവശം സ്റ്റിയറിംഗ് വീലുള്ള) കാറുകളായതിനാൽ സുരക്ഷയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്കൻ പോസ്റ്റൽ സർവീസാന് ഇവിടുത്തെ തപാൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. <ref name="WebMastersVI-TouristTips">{{cite web | url = http://www.here.vi/Tourist_Tips/tourist_tips.html | title = Virgin Islands Tourist Tips | work = Here.VI Search | publisher = WebMastersVI.com | accessdate = January 24, 2010 | archive-date = 2009-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090210015405/http://www.here.vi/Tourist_Tips/tourist_tips.html | url-status = dead }}</ref><ref name="USPS-abbrs">{{cite web | url = http://www.usps.com/ncsc/lookups/usps_abbreviations.html | title = Official USPS Abbreviations | publisher = [[United States Postal Service]] | accessdate = January 24, 2010 }}</ref><ref name="USPS-VI-info">{{cite web | url = http://www.usps.com/ncsc/addressstds/vigeninfo.htm | title = Virgin Islands General Information | publisher = United States Postal Service | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> പിൻ കോഡുകൾ 008xx എന്ന് തുടങ്ങുന്നവയാണ്. <ref name="USPS-VI-info"/> 2010 ജനുവരിയിലെ വിവരമനുസരിച്ച് പ്രധാന കോഡുകൾ ഇവയാണ്: 00801-00805 (സൈന്റ് തോമസ്),<ref name="Zip-00801">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-ST-THOMAS.asp | title = St Thomas, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00820-00824 (ക്രിസ്റ്റ്യൻസ്റ്റെഡ്),<ref name="Zip-00820">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-CHRISTIANSTED.asp | title = Christiansted, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00830-00831 (സൈന്റ് ജോൺ),<ref name="Zip-00830">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-ST-JOHN.asp | title = St John, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00840-00841 (ഫ്രെഡറിക്സ്റ്റെഡ്),<ref name="Zip-00840">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-FREDERIKSTED.asp | title = Frederiksted, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00850-00851 (കിംഗ്സ് ഹി‌ൽ) എന്നിങ്ങനെയാണ് നമ്പരുകൾ.<ref name="Zip-00850">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-KINGSHILL.asp | title = Kingshill, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> ടെലിഫോൺ നമ്പരുകൾ വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ സമ്പ്രദായമനുസരിച്ചു‌ള്ളവയാണ്. <ref name="WebMastersVI-TouristTips"/> ==മാദ്ധ്യമങ്ങൾ== ദ്വീപുകളിൽ ധാരാളം എ.എം., എഫ്.എം. സ്റ്റേഷനുകളും ടെലിവിഷൻ സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്. പ്രധാന മാദ്ധ്യമങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * സൈന്റ് ക്രോയിയിലെ ആവിസ് പത്രം * ദി വിർജിൻ ഐലന്റ് ഡൈലി ന്യൂസ്<ref>http://www.dailynews.vi/</ref> (സൈന്റ് തോമസിൽ അച്ചടിക്കുന്ന ദിനപത്രം) * സൈന്റ് ജോൺ ട്രേഡ് വിൻഡ്സ്<ref>{{Cite web |url=http://www.stjohntradewindsnews.com/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-31 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220072415/http://www.stjohntradewindsnews.com/ |url-status=dead }}</ref> (സൈന്റ് ജോണിലെ വാരിക) * സൈന്റ് തോമസ് സോഴ്സ്<ref>http://stthomassource.com/</ref> (ഓൺലൈൻ പത്രം) * സൈന്റ് ക്രോയി സോഴ്സ്<ref>http://stcroixsource.com/</ref> (ഓൺലൈൻ പത്രം) * സൈന്റ് ജോൺ സൺ ടൈംസ്<ref>{{cite news| url=http://www.stjohnsuntimes.com/ }}</ref> (രണ്ടുമാസത്തിലൊരിക്കൽ അച്ചടിക്കുന്നു) ==വിദ്യാഭ്യാസം== വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ് പ്രദേശത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. ഇവിടെ രണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലകളുണ്ട്. സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകൾക്കായി ഒരു ജില്ലയും സൈൻറ്റ് ക്രോയിക്കായി മറ്റൊരു ജില്ലയും. <ref>"[http://www.doe.vi/ Home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211154758/http://www.doe.vi/ |date=2008-02-11 }}." [[U.S. Virgin Islands Department of Education]]. Retrieved October 13, 2010. Go to the "Schools" tab and two school districts are listed.</ref> യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ദി വിർജിൻ ഐലന്റ് അസ്സോസിയേറ്റ്, ബാച്ചിലേഴ്സ്, മാസ്റ്റേഴ്സ് എന്നീ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തരബിരുദങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്. സൈന്റ് തോമസിലും സൈന്റ് ക്രോയിയിലും കലാലയങ്ങളുണ്ട്. ==ഒഴിവുദിവസങ്ങൾ== *ജനുവരി – (1) പുതുവർഷം, മാർട്ടിൻ ലൂഥർ കിങ് ജൂ. ദിവസം *ഫെബ്രുവരി – (14) വാലന്റൈൻസ് ഡേ, പ്രെസിഡന്റ്സ് ഡേ (കുറിപ്പ്: കാർഷികച്ചന്ത ഈ ആഴ്ചാവസാനമാണ്) *മാർച്ച് – (31) ട്രാൻസ്ഫർ ഡേ *ഏപ്രിൽ – ഈസ്റ്റർ, വി. തോമായുടെ കാർണിവൽ *മേയ് – മെമ്മോറിയൽ ഡേ *ജൂലൈ – (3) ഇമാൻസിപ്പേഷൻ ദിനം (4) സ്വാതന്ത്ര്യദിവസം (വി. ജൂണിന്റെ ഉത്സവം ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലുമായി നടത്തപ്പെടുന്നു) *സെപ്റ്റംബർ – തൊഴിലാളി ദിനം, (11) 9/11 അനുസ്മരണം *ഒക്ടോബർ – വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ പ്യൂറിട്ടോറിക്കോ സൗഹൃദ ദിനം/കൊളംബസ് ദിനം *നവംബർ – (1) ഡേവിഡ് ഹാമിൽട്ടൺ ജാക്സൺ ദിനം (ബുൾ ആൻഡ് ബ്രെഡ് ദിനം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), (11) വെറ്ററൻസ് ദിനം, താങ്ക്സ്ഗിവിങ് ദിനം *ഡിസംബർ – (24-25) ക്രിസ്തുമസ് ഈവ്, ക്രിസ്തുമസ്, ക്രൂഷ്യൻ ഉത്സവം (ജനുവരിയിലേയ്ക്കു തുടരും) ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.vi.gov/ VI.gov] - Official USVI Government Website * [http://www.visitusvi.com/ Official Tourism Website] * [http://www.governordejongh.com/ Governor's Website] * [http://www.ltg.gov.vi Office of the Lieutenant Governor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204025726/http://ltg.gov.vi/ |date=2016-02-04 }} * {{CIA World Factbook link|vq|Virgin Islands}} * [http://www.census.gov/population/www/cen2000/islandareas/ ''U.S. Census Bureau: Island Areas Census 2000''] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/usvirginisles.htm United States Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407195035/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/usvirginisles.htm |date=2008-04-07 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Caribbean/US_Virgin_Islands}} * {{Wikiatlas|the United States Virgin Islands}} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=VI Real-time, geographic and other scientific resources of Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201082800/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=VI |date=2016-02-01 }} from the [[United States Geological Survey]] * [http://uniset.ca/other/cs6/39Stat1706.html Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies] {{clear}} {{Navboxes |title = Topics related to the United States Virgin Islands |list = {{U.S. Virgin Islands|expanded}} '''[[Geographic coordinate system|Lat. <small>and</small> Long.]] {{Coord|18|21|N|64|56|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(Charlotte Amalie)</span>''' |state=expanded}} {{Countries of North America}} {{West Indies|state=collapsed}} {{United States political divisions}} [[വർഗ്ഗം:ദ്വീപസമൂഹങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] ogtn9y3ffk9kwjektp4u98ne53pkxaa 0 221851 4632404 4525795 2026-06-22T22:24:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632404 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lisbon earthquake}} {{Earthquake | title = 1755ലെ ലിസ്ബൺ ഭൂകമ്പം | map =1755_Lisbon_Earthquake_Location.png | date = {{start-date|1 November 1755|1 November 1755}} | magnitude = 8.5–9.0 [[Moment magnitude scale|M_w]] (est.) | depth = | epicenter location = {{Coord|36|0|0|N|11|0|0|W}} | countries affected = [[Kingdom of Portugal|കിങ്ഡം ഓഫ് പോർച്ചുഗൽ]], [[Spain|കിങ്ഡം ഓഫ് സ്പെയിൻ]], [[Morocco|മൊറോക്കൊ]]. ഇതുമൂലമുണ്ടായ സുനാമി തെക്കൻ [[Great Britain|ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടണെയും]] [[Ireland|അയർലൻഡിനെയും]] ബാധിച്ചു. | location = [[Cape St. Vincent|സെന്റ് വിൻസെന്റ് മുനമ്പിനു]] 200കിമീ (120മൈ) പടിഞ്ഞാറ്-തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് | casualties = 10,000–100,000 മരണങ്ങൾ }} പോർച്ചുഗീസ് നഗരമായ [[ലിസ്‌ബൺ|ലിസ്ബണി]]ൽ 1755 നവംബർ ഒന്നിനുണ്ടായ ഭൂകമ്പമാണ് '''ലിസ്ബൺ ഭൂകമ്പം'''. യൂറോപ്പിനെയാകെ പിടിച്ചു കുലുക്കിയ ഭൂകമ്പം നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമേ നീണ്ടു നിന്നുള്ളൂ. ഭൂകമ്പം കാര്യമായ ആളപായം ഉണ്ടാക്കിയില്ലെങ്കിലും കടലിൽ നിന്നുതുടർന്നുണ്ടായ സുനാമിത്തിരകൾ നഗരത്തെ ശവപ്പറമ്പാക്കി മാറ്റി. അറുപതിനായിരത്തോളം പേരുടെ ജീവനാണ് അന്ന് സുനാമിയിൽ നഷ്ടമായത്. ഈ പ്രകൃതിദുരന്തം 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ യൂറോപ്യൻ ചിന്തയെ നിർണ്ണായകമാം വിധം സ്വാധീനിച്ച സംഭവമാണ്. പരമ്പരാഗതമായ ശുഭചിന്തയേയും ദൈവപരിപാലനാവാദത്തേയും (Theodicy) ചോദ്യം ചെയ്യാൻ അത് [[വോൾട്ടയർ|വോൾട്ടയറെയും]] മറ്റും പ്രേരിപ്പിച്ചു. [[ലീബ്നീസ്|ലീബ്നീസിനെപ്പോലുള്ള]] ചിന്തകന്മാരുടെ ദൈവപരിപാലനാവാദത്തെ പരിഹസിച്ച് [[വോൾട്ടയർ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നായകശില്പമായ [[കാൻഡീഡ്]] എന്ന ലഘുനോവൽ എഴുതിയത് ലിസ്ബണിലെ ഭൂകമ്പത്തെ തുടർന്നായിരുന്നു. ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്ന ഏതാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഇത് വിഖ്യാതദാർശനികൻ [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്|ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റിനും]] അവസരമൊരുക്കി. ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Lisbon earthquake of 1755}} * [http://lisbon-pre-1755-earthquake.org/the-lisbon-earthquake-of-1755-the-catastrophe-and-its-european-repercussions/ The Lisbon earthquake of 1755: the catastrophe and its European repercussions.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110405084546/http://lisbon-pre-1755-earthquake.org/the-lisbon-earthquake-of-1755-the-catastrophe-and-its-european-repercussions/ |date=2011-04-05 }} * [http://www.lisbon-and-portugal.com/travel/1755-lisbon-earthquake.html The 1755 Lisbon Earthquake]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100907212030/http://www.lisbon-and-portugal.com/travel/1755-lisbon-earthquake.html |date=2010-09-07 }} * [http://nisee.berkeley.edu/lisbon/ Images and historical depictions of the 1755 Lisbon earthquake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031204233731/http://nisee.berkeley.edu/lisbon/ |date=2003-12-04 }} * [http://nisee.berkeley.edu/elibrary/browse/kozak?eq=5234 More images of the 1755 Lisbon earthquake and tsunami] * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1755lisbonquake.html Contemporary eyewitness account of Rev. Charles Davy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814205018/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1755lisbonquake.html |date=2014-08-14 }} * [http://www.phenomena.org.uk/lisbon.htm Description of the Pan-European consequences of the earthquake and tsunami, by Oliver Wendell Holmes.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020041637/http://www.phenomena.org.uk/lisbon.htm |date=2011-10-20 }} * [http://www.dcdave.com/article4/051117.htm No Source for Hanging-Priests Calumny] {{Coord|36|N|11|W|scale:5000000|display=title}} {{Portugal topics}} [[വർഗ്ഗം:പോർച്ചുഗലിലെ ഭൂകമ്പങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലിസ്ബണിന്റെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:18ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ സുനാമികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മൊറോക്കോയിലെ ഭൂകമ്പങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭൂകമ്പങ്ങൾ]] mczmp1ajofwtzail5e9e01h7usswvec 0 224043 4632362 4557322 2026-06-22T18:00:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632362 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Riyaz Komu}} [[പ്രമാണം:Riyas komu.JPG|ലഘുചിത്രം|കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ ക്യറേറ്റർ റിയാസ് കോമു]] ഭാരതീയ ചിത്രകാരനും ശിൽപ്പിയും [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]] ട്രസ്റ്റിന്റെ സഹ സഥാപകനുമാണ് '''റിയാസ് കോമു''' (ജനനം:1971). [[ജെ.ജെ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സ്, മുംബൈ|മുംബൈ ജെ.ജെ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ]] നിന്ന് ചിത്രകലയിൽ ബിരുദം നേടി. മുംബൈ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[വെനീസ് ബിനാലെ|വെനീസ് ബിനലെയിലും]] ഇന്തോനേഷ്യൻ ബിനലെയിലും<ref>http://www.worldbiennialforum.org/participants/riyas-komu/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ചാമത് [[അന്താരാഷ്ട്ര ആർട്ട് ബിനാലെ, ബെയ്ജിങ്|ബെയ്ജിങ് അന്താരാഷ്ട്ര ആർട്ട് ബിനാലെയും]]<ref>{{Cite web |url=http://sv1.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_305059/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-12-28 |archive-date=2021-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917202031/http://sv1.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_305059/ |url-status=dead }}</ref> ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര കലാ പ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ==ജീവിതരേഖ== തൃശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ബിനാലെ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ ക്യറേറ്ററായി ബോസ് കൃഷ്ണമചാരിയോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു. ==പ്രദർശനങ്ങൾ== ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *മഹാരാഷ്ട്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ പുരസ്കാരം(2005) *കേരള ലളിത കലാ അക്കാദമിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പ് (2010)<ref>{{Cite web |url=http://lalithkala.org/content/kerala-laithakala-akademi-awards-2010 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-12-28 |archive-date=2012-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120826020938/http://www.lalithkala.org/content/kerala-laithakala-akademi-awards-2010 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആർട്ട് ക്യുറേറ്റർ]] m40qrjdoybh986oozq6ffz8sl8zgx97 0 225495 4632519 4522145 2026-06-23T10:13:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632519 wikitext text/x-wiki {{PU|Spaceflight}} [[File:Proton rocket launch.jpg|thumb|right|ഒരു പ്രോട്ടോൺ റോക്കറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര സ്പേസ് സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്കുള്ള സർവീസ് മോഡ്യൂളുമായി വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട ശേഷം. 2000]] ബാഹ്യാകാശത്തേയ്ക്കോ, ബാഹ്യാകാശത്തിലൂടെയോ നടക്കുന്ന യാത്രയെയാണ് '''ശൂന്യാകാശയാത്ര (ബഹിരാകാശയാത്ര)''' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. മനുഷ്യർ ഉള്ള ശൂന്യാകാശപേടകങ്ങളിലും ഇല്ലാത്തവയിലും ഇത്തരം യാത്ര നടത്താവുന്നതാണ്. [[Russia|റഷ്യയുടെ]] [[സല്യൂട്ട്|സല്യൂട്ട്-സൊയൂസ്]] പദ്ധതി, [[USA|അമേരിക്കയുടെ]] [[സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|സ്പേസ് ഷട്ടിൽ പദ്ധതി]] എന്നിവയും [[അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയം|അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയവും]] മനുഷ്യർ ശൂന്യാകാശയാത്ര നടത്തിയതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. [[space probe|പ്രോബുകൾ]] [[satellite|കൃത്രിമോപഗ്രഹങ്ങൾ]] എന്നിവ മനുഷ്യരില്ലാത്ത യാത്രകൾക്കുദാഹരണങ്ങളാണ്. ബാഹ്യാകാശ വിനോദ സഞ്ചാരം, പര്യവേഷണം, സൈനികാവശ്യങ്ങൾ, വാർത്താവിനിമയം എന്നിങ്ങനെ പല ലക്ഷ്യങ്ങളോടെ ബാഹ്യാകാശയാത്ര നടത്താറുണ്ട്. [[ചാര ഉപഗ്രഹം|ചാരോപഗ്രഹങ്ങൾ]](reconnaissance satellite) , [[earth observation satellite|നിരീക്ഷണോപഗ്രഹങ്ങൾ]] എന്നിവ ശൂന്യാകാശയാത്രയ്ക്ക് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണത്തോടെയാണ് സാധാരണഗതിയിൽ ബാഹ്യാകാശയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്. ബഹിരാകാശത്തുവച്ച് പേടകത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ചുള്ള ശാസ്ത്ര ശാഖയാണ് [[ആസ്ട്രോഡൈനാമിക്സ്]]. ==ചരിത്രം== {{Main|History of spaceflight|Timeline of spaceflight}} {{Spaceflight sidebar}} ശൂന്യാകാശയാത്ര നടത്താനുള്ള പ്രായോഗികമായ ആദ്യ ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചത് [[കോൺസ്റ്റാന്റിൻ സിയോൾക്കോവ്സ്കി]] (Konstantin Tsiolkovsky)ആണ്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഗ്രന്ഥം "{{lang|ru|Исследование мировых пространств реактивными приборами}}" (''ദി എക്സ്പ്ലൊറേഷൻ ഓഫ് കോസ്മിക് സ്പേസ് ബൈ മീൻസ് ഓഫ് റിയാക്ഷൻ ഡിവൈസസ്'') 1903-ലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. പക്ഷേ റഷ്യയ്ക്കുവെളിയിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികശ്രമങ്ങൾ അധികം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല. [[Robert H. Goddard|റോബർട്ട് എച്ച്. ഹൊഡാർഡ്]] 1919-ൽ '[[Robert H. Goddard#A Method of Reaching Extreme Altitudes|എ മെത്തേഡ് ഓഫ് റീച്ചിംഗ് എക്സ്ട്രീം ആൾട്ടിറ്റ്യൂഡ്സ്]]' എന്ന പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതോടെ ശൂന്യാകാശയാത്ര എഞ്ചിനിയറിംഗ് കാഴ്ച്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ സാദ്ധ്യമായ കാര്യമായി മാറി. ഇദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്തത് [[liquid fuel rocket|ദ്രവീകൃത ഇന്ധനമുപയോഗിക്കുന്ന റോക്കറ്റിൽ]] [[de Laval nozzle|നോസിലുകളുപയോഗിച്ച്]] ഗോളാന്തരയാത്രയ്ക്കു വേണ്ട ബലം സൃഷ്ടിക്കാമെന്നായിരുന്നു. റോക്കറ്റുകൾ ശൂന്യാകാശത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് ഇദ്ദേഹം പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു. അക്കാലത്തെ പല ശാസ്ത്രജ്ഞരും റോക്കറ്റുകൾക്ക് ശൂന്യാകാശത്ത് പ്രവർത്തിക്കാനാവുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. [[Hermann Oberth|ഹെർമാൻ ഓബെർത്ത്]] [[Wernher Von Braun|വേൺഹെർ ഫോൺ ബ്രൗൺ]] എന്നിവരെ ഈ പ്രബന്ധം വളരെ സ്വാധീനിച്ചു. ഇവർ പിൽക്കാലത്ത് റോക്കറ്റ് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വിശാരദന്മാരാവുകയുണ്ടായി. ശൂന്യാകാശത്തെത്തിയ ആദ്യ റോക്കറ്റ് (189&nbsp;കിലോമീറ്റർ) [[Germany|ജർമനിയുടെ]] [[V-2|വി-2]] റോക്കറ്റായിരുന്നു. 1944 ജൂണിലെ [[Spaceflight before 1951#1944|പരീക്ഷണ പറക്കലിലായിരുന്നു]] ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref>[http://books.google.it/books?id=75b84eC-ulsC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=189+kilometres+V-2+-wikipedia+space&source=bl&ots=cfRnwCIIBx&sig=-lmzqAwMlVLR7Dg9Why0tzJsHiQ&hl=it&sa=X&ei=UTFgUMynNIvitQb4joGYAg&redir_esc=y#v=onepage&q=189%20kilometres%20V-2%20-wikipedia%20space&f=false "The V2 and the German, Russian and American Rocket Program"], C. Reuter. German Canadian Museum. p. 170. ISBN 1-894643-05-4, ISBN 978-1-894643-05-4.</ref> 1957 ഒക്റ്റോബർ 4-ന് [[Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] [[സ്പുട്നിക്|സ്പുട്ട്നിക് 1]] (Sputnik 1)വിക്ഷേപിച്ചു. ഇതായിരുന്നു ഭൂമിയുടെ ആദ്യ കൃത്രിമ [[ഉപഗ്രഹം]].(satellite) 1961 ഏപ്രിൽ 12-ന് [[വോസ്റ്റോക്ക് 1]](Vostok 1) എന്ന പേടകത്തിൽ [[Yuri Gagarin|യൂറി ഗഗാറിൻ]] എന്നയാളായിരുന്നു ആദ്യമായി ഭൂമിയെ ഭ്രമണപധത്തിൽ ഒരുവട്ടം പ്രദക്ഷിണം വച്ചത്. [[Soviet space program|റഷ്യയുടെ ശൂന്യാകാശ പദ്ധതിയായ]] വോസ്റ്റോക് 1-ന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച പ്രധാന ശാസ്ത്രജ്ഞർ [[Sergey Korolyov|സെർജി കൊറോലിയോവും]] [[Kerim Kerimov|കെരിം കെരിമോവുമായിരുന്നു]].<ref>Peter Bond, [https://web.archive.org/web/20080108073958/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20030407/ai_n12692130 Obituary: Lt-Gen Kerim Kerimov], ''[[The Independent]]'', 7 April 2003.</ref> നിലവിൽ ശൂന്യാകാശത്തെത്താനുള്ള പ്രായോഗികമായ ഒരേയൊരു മാർഗ്ഗം റോക്കറ്റുകളാണ്. [[scramjet|സ്ക്രാംജെറ്റുകൾ]] പോലെയുള്ള [[non-rocket spacelaunch|മറ്റു സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്ക്]] നിലവിൽ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്താൻ ആവശ്യമുള്ളതിനേക്കാൾ വളരെക്കുറവ് വേഗത ആർജ്ജിക്കാനേ കഴിവുള്ളൂ. ==ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ ഘട്ടങ്ങൾ== === വിക്ഷേപണം === ഒരു റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നുമാണു റോക്കറ്റും മറ്റു ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങളും വിക്ഷേപിക്കുക. കോസ്മോഡ്രോമെന്നും ഈ ബഹിരാകാശത്താവളം അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ റോക്കറ്റുകൾ ഉയരത്തിലേയ്ക്കു വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനുള്ള വിക്ഷേപണത്തറകളും അതോടനുബന്ധിച്ച കെട്ടിട സമുച്ചയവും വലിയ സാധനസാമഗ്രികൾ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള വിമാനങ്ങൾക്കും സ്പേസ് ഷട്ടിൽ പോലുള്ള ബഹിരാകാശവിമാനങ്ങൾക്കും പറന്നുയരാനും ഇറങ്ങാനുമുള്ള റൺവേകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. ശബ്ദശല്യത്തിന്റെയും സുരക്ഷിതത്തിന്റെയും കാരണങ്ങളാലാണു മനുഷ്യാവാസം കുറവുള്ള പ്രദേശത്തു വിക്ഷേപണകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ബാലിസ്റ്റിൿ മിസ്സൈലുകൾക്ക് വിക്ഷേപണത്തിനു മറ്റു ചില പ്രത്യേക മാർഗങ്ങളുമുണ്ട്. ഒരു വിക്ഷേപണം ഒരു പ്രത്യെക വിക്ഷേപണജാലകത്തിൽ മാത്രമേ നടത്താവൂ എന്നു നിബന്ധനയുണ്ട്. ഈ വിഷേപണജാലകങ്ങൾ ഈ വിക്ഷേപണകേന്ദ്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭ്രമണപഥങ്ങളും ഗോളങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏറ്റ്വും പ്രധാനമായി ബാധിക്കുന്നത് ഭൂമിയുടെ കറക്കങ്ങളാണ്. ഒരിക്കൽ വിക്ഷേപിച്ചാൽ ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ഒരു ഉറപ്പിച്ച ഒരു കോണിലുള്ള ഒരു തലത്തിൽ വാഹനത്തിന്റെ ഭ്രമണപഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വിക്ഷേപണത്തറ ബഹിരാകാശവാഹനത്തെ വായുമണ്ഡലത്തിലേയ്ക്കു കടത്തിവിടാനുള്ള വിധം രൂപകൽപ്പനചെയ്ത ദൃഡഘടനയുള്ളതാണ്. ഇതിനു പൊതുവായി വിക്ഷേപണ ഗോപുരം(launch tower) തീനാളഗർത്തം(flame trench) എന്നിവയുണ്ട്. ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി ഈ റോക്കറ്റ് ഉയർത്താനും ഇന്ധനം നിറയ്ക്കാനും റോക്കറ്റ് കേടുപാടുതീർക്കാനുമുള്ള സജ്ജീകരണങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ===ബഹിരാകാശത്തെത്തൽ=== ബഹിരാകാശം എന്നതിന്റെ നിർവചനം, ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നും 100 കിലോമീറ്റർ അകലെ കണക്കാകിയിരിക്കുന്ന കാർമാൻ രേഖയാണ്. (അമേരിക്ക ചിലസമയത്ത് 50 മൈൽ(80 കിലോമീറ്റ)റിനപ്പുറമുള്ളതെല്ലാം ബഹിരാകാശമായി കണക്കാക്കി വരുന്നു.) ====ബഹിരാകാശത്തെത്താനുള്ള മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങൾ==== ബഹിരാകാശത്തെത്താൻ റോക്കറ്റുകൾ അല്ലാതെ മറ്റു അനേകം മാർഗങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സ്പേസ് എലവേറ്ററുകളും റോട്ടോവേറ്ററുകളും അവയിൽ ചിലതാണ്. === ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യതിചലനം === ചാന്ദ്രയാത്രയ്ക്കോ മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കോ പരിക്രമണ പഥം അടഞ്ഞതാകേണ്ട കാര്യമില്ല. പരിക്രമണ പഥത്തിലെത്താതെ തന്നെ വളരെ ഉയരത്തിലെത്താൻ ആദ്യകാലത്തെ റഷ്യൻ ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങൾക്കു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നാസ ചാന്ദ്രപരിക്രമണപഥത്തിലേയ്ക്കു( lunar trajectory) നേരിട്ട് അപ്പോളോ വാഹനങ്ങളെ എത്തിക്കാനായാണു ശ്രമിച്ചത്. പക്ഷെ, ആദ്യം പർക്കിങ്ങ് പരിക്രമണപഥം(parking orbit) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു തത്കാലിക പഥത്തിലെത്തിയ ശേഷം മറ്റനേകം പഥങ്ങൾ ക്രമ്മീകരിച്ച്, സാവധാനം ചാന്ദ്രപഥത്തിലെത്തുക എന്ന തന്ത്രമാണവർ അനുവർത്തിച്ചത്. ഇതിനു അധിക ഇന്ധനം ചെലവാക്കേണ്ടി വന്നു. ഭൂമിയിലീയ്ക്കു തിരികെ വരുന്നതിനപ്പുറമുള്ള ഒരു പഥമായിരിക്കണമെന്നതുകൊണ്ട് ഈ പഥം കൂടുതൽ വലുതാവേണ്ടിയിരുന്നു. ഇതിനാലാണു കൂടുതൽ ഇന്ധനം ചെലവായത്. നേരിട്ടുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ഈ അപകടസാധ്യത(ഭൂമിയിലേയ്ക്കു തിരികെ വരാനുള്ള സാധ്യത) കുറവായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ പർക്കിങ്ങ് പരിക്രമണപഥ സമീപനം (parking orbit approach) പല തരത്തിലും അപ്പോളോ പദ്ധതിയെ വളരെ ലളിതമാക്കി മാറ്റി. ഇതു അനുവദിച്ച വിക്ഷേപണ സമയപരിധി കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ പ്രാപ്തമാക്കി. അഥവാ, കൗണ്ട് ഡൗൺ സമയത്ത്, ചെറിയ സാങ്കേതികപിഴവുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ ദൂരീകരിക്കുവാനുള്ള സാവകാശം അവർക്കു നൽകി. ഇതിലൂടെ വിക്ഷേപണ വിജയം ഉറപ്പിക്കാനും അവർക്കായി. ഈ പർക്കിങ്ങ് പരിക്രമണപഥം(parking orbit) ഒരു ഉറച്ച സമതലഭൂമി(സാവകാശം) നൽകി. ഇവിടെവച്ച്, വാഹനത്തിലുള്ള യാതക്കാർക്കും ഭൂമിയിലുള്ള സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർക്കും വിക്ഷേപണശേഷം വാഹനത്തിനെന്തെങ്കിലും പിഴവുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ മണിക്കൂറുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ യാത്രക്കാരെ പെട്ടെന്നു തന്നെ ഭൂമിയിലിറക്കാനും കഴിയും. അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ഭൂപരിക്രമണ പദ്ധതി തുടങ്ങുകയുമാകാം. [[വാൻ അല്ലൻ]] വികിരണ ബെൽറ്റിനെ അവഗണിക്കാനും ഈ മർഗം ഉപയുക്തമാണ്. അപ്പോളൊ പദ്ധതിയിൽ ഭൂമിയോടു വളരെയടുത്ത പർക്കിങ്ങ് പരിക്രമണപഥം(parking orbit) ആണുപയോഗിച്ചത്. (171 x169 കി. മി). ഈ ദൂരത്തിൽ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ വലിവു(drag)കാര്യമ്മയി നേരിടെണ്ടിവന്നു. അതിനെ ഭാഗികമായി അതിജീവിച്ചത് സാറ്റേൺ 5ന്റെ മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ നിന്നും ഹൈഡ്രജനെ പുറത്തുവിട്ടുകൊണ്ടായിരുന്നു. ആധുനിക വിക്ഷേപണങ്ങൾ റോബോട്ട് നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയതിനാൽ ഇതുപോലുള്ള പരിക്രമണപഥങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാതെ നേരെ ചന്ദ്രനിലേക്കോ മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്കോ നേരേയുള്ള പാതയിലൂടെ പോവുകയ്യാആണു ചെയ്യുക. കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി, ഇന്ധനം ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ കൂടുതൽ ക്ഷമതയോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. ഒരു വസ്തു(ഉദാ- ഭൂമി അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രൻ)വിൽ നിന്നുമുള്ള രക്ഷപെടാനുള്ള പ്രവേഗം ആ വസ്തുവിൽ നിന്നും ദൂരെ പോകുന്നതിനനുസരിച്ചു കുറഞ്ഞുവരും. ഉപരിതലത്തിൻ എത്ര അടുത്തിരിക്കുന്നുവോ അത്രയും കൂടുതൽ ഇന്ധനക്ഷമത ആ വസ്തുവിനു കൂടും. ഭാവിയിലെ അന്തർഗ്രഹയാത്രാസംരംഭങ്ങളിൽ ഭൂമിയുടെ പ്രിക്രമണപഥത്തിൽ വച്ചായിരിക്കും വാഹനം കൂട്ടിച്ചേർക്കുക. ഉദാഹരണത്തിനു, നാസയുടെ പ്രോജെക്റ്റ് ഓറിയോൺ. റഷ്യയുടെ ക്ലിപെർ/പാരോം വാഹനം. ===ആസ്ട്രോഡൈനാമിക്സ്(ജ്യോതിർബലതന്ത്രം)=== ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങളുടെ പരിക്രമണപാതയെപ്പറ്റിയുള്ള പ്രത്യേകിച്ച്, ഗുരുത്വാകർഷണപരവും സഞ്ചാരപരവുമായ പ്രഭാവത്തെപ്പറ്റിയുള്ള പഠനം. അനാവശ്യമായി ഇന്ധനം ചെലവാക്കാതെ ഒരു ബഹിരാകാശവാഹനം കൃത്യസമയത്ത് ഒരു ലക്ഷ്യത്തിൽ എത്തുന്നതിനു ആസ്ട്രോഡൈനാമിക്സ് സഹായിക്കുന്നു. പരിക്രമണപഥങ്ങൾ നിലനിർത്താനും മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാനും ഒരു പരിക്രമണ ആസൂത്രണ സംവിധാനം ആവശ്യമായിരിക്കും. === അന്തരീക്ഷത്തിലേയ്ക്കുള്ള പുനപ്രവേശം === [[File:Space Shuttle Atlantis in the sky on July 21, 2011, to its final landing.jpg|thumb|Ionized gas trail from Shuttle re-entry]] പരിക്രമണപഥത്തിലുള്ള വാഹനങ്ങൾക്ക് വളരെയധികം ഗതികോർജ്ജമുണ്ട്(kinetic energy). അന്തരീക്ഷത്തിൽ വച്ച് ഈ വാഹനം കത്തിപ്പോകാതെ സുരക്ഷിതമായി ഭൂമിയിലിറങ്ങാനായി ഇപ്പറഞ്ഞ ഗതികോർജ്ജം മാറ്റപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. സവിശേഷമായി ഇത്തരം വായവതാപനത്തിനെതിരായ (aerodynamic heating) പ്രവർത്തനത്തിനു പ്രത്യേക മാർഗ്ഗങ്ങൾ അവലംബിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഹാരി ജൂലിയൻ അല്ലെൻ ആണ് പുനഃപ്രവേശനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തത്ത്വങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചത്.ഈ തത്ത്വം അനുസരിച്ച്, പുനഃപ്രവേശിക്കുന്ന വാഹനം ഋജുപ്രകൃതിയുള്ളതാവണം. ഇതിനർഥം 1% ഗതികോർജ്ജം(kinetic energy)പോലും താപമായി മാറാതെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ തന്നെ തീരുന്ന രൂപമായിരിക്കും ഈ വാഹനത്തിനെന്നാണ്. === ലാൻഡിംഗ് === മെർക്കുറി, ജെമിനി, അപ്പോളോ ബഹിരാകാശവാഹനഭാഗം(capsule)കടലിലേയ്ക്കു വീഴ്ത്തുകയാണുചെയ്തത്. താരതമ്യേന വേഗം കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ താഴെയിറങ്ങുന്ന രീതിയിൽ ആണിവ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. റഷ്യൻ വഹനമായ സോയൂസ് ബ്രേക്കിങ്ങ് റോക്കറ്റുകൾ എന്ന വേഗനിയന്ത്രണം ഉപയോഗിച്ച്, കരയിലിറങ്ങാനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യവയായിരുന്നു. സ്പേസ് ഷട്ടിലുകളായ ബുറാൻ, ഡിസ്കവറി എന്നിവ അന്തരീക്ഷത്തിളൂടെ ഗ്ലൈഡുചെയ്തു നീങ്ങി വേഗം കുറച്ചിറങ്ങി. === വീണ്ടെടുക്കൽ === [[Image:Fairchild C-119J Flying Boxcar recovers CORONA Capsule 1960 USAF 040314-O-9999R-001.jpg|thumb|left|Recovery of [[Discoverer 14|Discoverer&nbsp;14]] return capsule by a [[C-119 Flying Boxcar|C-119]] airplane]] തറയിലെത്തിയ ശേഷം ബഹിരാകാശവാഹനത്തെയും അതിലെ സഞ്ചാരികളെയും വീണ്ടെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ഈ വീണ്ടെടുപ്പ് വാഹനം തറയിലെത്തുന്നതിനു മുൻപു നടത്തേണ്ടിവരും. പാരച്യൂട്ടിൽ ഇറങ്ങിവരുന്ന ബഹിരാകാശവാഹനത്തെ പ്രത്യേകം രൂപകല്പന ചെയ്ത വിമാനമുപയോഗിച്ച് ഉയർത്തിയെടുത്തുകൊണ്ടുപോകുന്നു. കൊറോണ ചാരൗപഗ്രഹത്തിലെ ചില ഭാഗങ്ങളെ രക്ഷിച്ചടുക്കാൻ ഈ രീതി ഉപയോഗിച്ചു. ==വിവിധ തരം ബഹിരാകാശയാത്രകൾ== ===ബഹിരാകാശത്തെ മനുഷ്യയാത്ര=== ആദ്യ [[ബഹിരാകാശസഞ്ചാരി]] യൂറി ഗഗാറിൻ ആയിരുന്നു. വോസ്തോക്ക് 1 എന്ന ബഹിരാകാശവാഹനത്തിലാണു അദ്ദേഹം 1961 ഏപ്രിൽ 12നു യാത്ര തിരിച്ചത്. ഇന്ന് തുടർച്ചയായി മനുഷ്യനെ ബഹിരാകാശത്തു കൊണ്ടുപൊയ്ക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് റഷ്യയുടെ സോയൂസും ചൈനയുടെ ഷെൻഷൗ ബഹിരാകാശവാഹനവും മാത്രമാണ്. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ മനുഷ്യനെ ബഹിരാകാശത്തെത്തിക്കുന്ന ഷട്ടിൽ പോലുള്ള പദ്ധതികൾ നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. [മനുഷ്യന്റെ ബഹിരാകാശയാത്രയെപ്പറ്റി കൂടുതൽ അറിയാൻ [[ബഹിരാകാശസഞ്ചാരി]] എന്ന ലേഖനം കാണുക.] === ഭ്രമണപഥത്തിനു താഴെയുള്ള ബഹിരാകാശയാത്ര === {{Main| Sub-orbital spaceflight}} ഒരു മിസൈൽ തോടുത്തുവിടുന്ന പോലെ ബഹിരാകാശവാഹനം ബഹിരാകാശത്തെത്തിയ ശേഷം തിരികെ ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലെത്തുന്നു. ഇതിനു കാരണം ആവശ്യത്തിനുള്ള സ്പെസിഫിക് ഓർബിറ്റൽ എനെർജി(specific orbital energy) ലഭിക്കാതെ വന്നതിനാലാണ്. ഇവിടെ ഏതാനും സെക്കന്ദുകൾ മാത്രമേ ഈ ശൂന്യാകാശയാത്ര സാദ്ധ്യമാകൂ. പൊതുവേ, ബഹിരാകാശത്തിന്റെ അതിർത്തിയായി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 100 കി. മീ. ഉയരത്തിലുള്ള കാർമാൻ രേഖ(Kármán line) യെന്ന സങ്കല്പിക രേഖയാണ്. സ്പേസ്ഷിപ്-1 എന്ന സ്വകാര്യ ബഹിരാകാശയാത്ര 2004 ജൂൺ 21നു നടന്നു.വിർജിൻ ഗാലൿടിൿ എന്ന കമ്പനിയാണിതിനു പിന്നിൽ. അവർ ബഹിരാകാശയാത്ര വാണിജ്യപരമാക്കി മാറ്റി. === ഭ്രമണപഥത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശയാത്ര === ഈ തരം ബഹിരാകാശയാത്രയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രവേഗം ആവശ്യമാണ്. ഇതു കൈവരിക്കാൻ കൂടുതൽ സങ്കേതികമായ വെല്ലുവിളികളെ നെരിടേണ്ടതുണ്ട്.സ്പർശരേഖാ പ്രവേഗം ഇവിടെ ഉയരത്തെപ്പോലെതന്നെ പ്രധാനമാണ്. അടഞ്ഞ പരിക്രമണപഥത്തിനു വേണ്ട പരിക്രമണപ്രവേഗം ആർജ്ജിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ===ഗ്രഹാന്തര യാത്ര=== [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങളിൽ]] നിന്നും ഗ്രഹങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയാണു ഗ്രഹാന്തര യാത്ര. പ്രായോഗികമായി [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിലെ]] ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും പരസ്പരമുള്ള യാത്രയ്ക്കാണു ഈ പേർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ===നക്ഷത്രാന്തര യാത്ര=== അഞ്ചു ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങൾ ഇപ്പോൾ സൗരയൂഥത്തിന്റെ രക്ഷാവലയം കടന്നുകഴിഞ്ഞു. [[വോയേജർ-1 ]]ആണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും അകലെക്കൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ഇത് ഇപ്പോൾ 100 എ. യു. (ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്)അകലെയാണ്. മാത്രമല്ല വർഷം തോറും അത് 3.6 എ. യു. (ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്) അത് അകലുകയുമാണ്. താരതമ്യം ചെയ്താൽ സൂര്യൻ കഴിഞ്ഞാൽ നമ്മുടെ അടുത്ത നക്ഷത്രമായ പ്രോക്സിമാ സെന്റൗറി 267000 എ. യു. (ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്) അകലെയാണ്. വോയേജർ 1 നു ഈ ദൂരം താണ്ടാൻ ഇന്നത്തെ നിലയിൽ 74,000 വർഷം വേണ്ടിവരും. ഇതു സാധ്യതയില്ലാത്ത കാര്യമാണല്ലൊ? നൂക്ലിയർ പൾസ് പ്രൊപൽഷൻ എന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യ വഴി ഈ സമയ പരിമിതിയെ മറികടക്കാൻ ആവുമെന്നു കരുതാം.[[Image:Wormhole travel as envisioned by Les Bossinas for NASA.jpg|thumb|An artist's imaginative impression of a vehicle entering a wormhole]] റ്റൈം ഡൈലഷൻ എന്ന മർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ചും ഈ പരിമിതിയെ മറി കടക്കാനാവുമെന്നു കരുതുന്നു. ===നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള യാത്ര=== ശാസ്ത്രമാസികകളിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം യാത്രയേപ്പറ്റി ചിന്തിക്കാനായിട്ടുള്ളൂ. ===ഭ്രമണപഥത്തിനു താഴെയുള്ള ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരം=== ==ബഹിരാകാശ പേടകവും വിക്ഷേപണ സംവിധാനവും== [[Image:Apollo16LM.jpg|thumb|right|An Apollo Lunar Module on the lunar surface]] ===ബഹിരാകാശ വാഹനങ്ങളുടെ പ്രൊപ്പൽഷൻ=== ഇന്നത്തെ ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങൾക്കു മുന്നോട്ടു സഞ്ചരിക്കാൻ(പ്രൊപ്പൽഷൻ) കൂടുതലായി [[റോക്കറ്റുകളുടെ പട്ടിക|റോക്കറ്റുകളാണ്]] ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പക്ഷെ [[അയോൺ ഡ്രൈവ്|അയോൺ ഡ്രൈവുകൾ]] പോലെ മറ്റു സാങ്കേതികവിദ്യകളും സാധാരണമായി വരുന്നുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ചും മനുഷ്യനില്ലാത്ത സംരംഭങ്ങൾക്ക്. ഇത്, വാഹനത്തിന്റെ ഭാരം കുറച്ച് അതിന്റെ [[ഡെൽറ്റ-വി]] കൂട്ടുന്നു. === ഉപേക്ഷിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങൾ === നാസയുടെ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ, സ്പേസ് എക്സ് ഫാൾക്കൻ 1 എന്നിവയല്ലാത്ത ഇപ്പോഴത്തെ എല്ലാ ബഹിരാകാശദൗത്യങ്ങളും ബഹുഘട്ടങ്ങളുള്ള ഉപേക്ഷിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങൾ ആകുന്നു. ===വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങൾ=== [[Image:Space Shuttle Columbia launching.jpg|thumb|The ''Space Shuttle Columbia'' seconds after engine ignition on mission STS-1]] ആദ്യത്തെ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ വാഹനം എക്സ്-15 ആയിരുന്നു. ഇത് ഒരു ഉപ പരിക്രമണ പഥത്തിലേയ്ക്കു 1963 ജൂലൈ 19നു അയച്ചതായിരുന്നു. [[യൂറി ഗഗാറിൻ|യ്യൂറി ഗഗാറിന്റെ]] ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ ഇരുപതാം വാർഷികത്തിൽ 1981 ഏപ്രിൽ 12നു ആണ് ഭാഗികമായെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഭ്രമണപഥ ബഹിരാകാശവാഹനമായ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ അമേരിക്ക വിക്ഷേപിച്ചത്. സ്പേസ് ഷട്ടിലിന്റെ ഈ കാലയളവിൽ, 6 ഷുട്ടിലുകൾ അമേരിക്ക നിർമ്മിച്ചു.അതിൽ അഞ്ചെണ്ണം സ്പേസിലേയ്ക്കു പറന്നു. ആറിൽ ഒന്നു ആയ എന്റെർപ്രൈസൊരു ബോയിങ് 747 ന്റെ പിറകുഭാഗത്തു നിന്നാണ് തോടുത്തത്. സുരക്ഷിതമായി ഇറങ്ങാനുള്ള പരീക്ഷണമായിരുന്നു. കാലിഫോർണിയായിലെ എഡ്വാർഡ്സ് എയർഫോഴ്സ് ബേസിൽ ഗ്ലൈഡ് ചെയ്ത് ഇറങ്ങുകയാണീ വാഹനം ചെയ്ത്തത്. സ്പേസിലേയ്ക്ക് ആദ്യമായി പറന്ന സ്പേസ് ഷട്ടിൽ [[കൊളംബിയ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|കൊളംബിയ]] ആകുന്നു. തുടർന്ന്, [[ചാലെഞ്ചർ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|ചാലെഞ്ചർ]], [[ഡിസ്കവറി സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|ഡിസ്കവറി]], [[അറ്റ്ലാന്റിസ്സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|അറ്റ്ലാന്റിസ്]], [[എൻഡെവർ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|എൻഡെവർ]] എന്നിവയും ബഹിരാകാശത്തെത്തി. 1986 ജനുവരിയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട ചാലഞ്ചർ സ്പേസ് ഷട്ടിലിനു പകരമാണ് എൻഡെവർ നിർമ്മിച്ചത്. 2003 ഫെബ്രുവരിയിൽ കൊളംബിയായും നഷ്ടമായി. 1988 നവംബർ 15നു [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] വിക്ഷേപിച്ച പകുതി സ്വയം നിയന്ത്രണ സംവിധാനമുള്ള [[ബുറാൻ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ|ബുറാൻ]] (മഞ്ഞുകാറ്റ്) വിജയപ്രദമായിരുന്നെങ്കിലും ആ ഒരു പറക്കൽ കോണ്ടു തന്നെ ദൗത്യം അവസാനിപ്പിച്ചു. അമേരിക്കൻ ഷട്ടിലുമായി ഇതിനു ചില സാമ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. വിജയകരമായിരുന്നു ദൗത്യമെങ്കിലും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ വിഘടനത്തോടെ ആവശ്യമായ പണം ലഭ്യമാവാതെ വന്നതിനാൽ ബുറാന്റെ തുടർന്നുള്ള പറക്കലുകൾ നടന്നില്ല. 2011 ഓടെ അമേരിക്ക സ്പേസ് ഷട്ടിൽ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിച്ചു. അവയുടെ പഴക്കവും ഒന്നിനു ഒരു ബില്യൻ വരുന്ന അതിഭീമമായ അവയുടെ ചെലവും ചാലഞ്ചർ, കൊളംബിയ എന്നിവയുടെ അപകടങ്ങളും ആണു ഇതുപേക്ഷിക്കാൻ കാരണം. ഷുട്ടിലിനു പകരമായി ഭാഗികമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന സി. ഇ. വി. (Crew Exploration Vehicle (CEV) എന്ന രീതിയിലേയ്ക്ക് 2014 ൽ മാറാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. സ്പേസ് ഷിപ് 1 എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുനരുപയോഗക്ഷമമായ ബഹിരാകാശ വാഹനം 2008ൽ വെർജിൻ ഗാലക്റ്റിൿ എന്ന കമ്പനി തയ്യാറാക്കി പറത്തി. ഇതിന്റെ തൂറ്റർച്ചയായി, സ്പേസ് ഷിപ് 2 സ്പേസിലേയ്ക്ക് ആളുകളെ കൊണ്ടുപോയിത്തുടങ്ങി. ഇതിൽ പണം ചെലവൊഴിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരെയാണു (സ്പേസ് വിനോദസഞ്ചാരികളെയാണു കൊണ്ടുപോവുക.. <ref>http://www.flightglobal.com/news/articles/virgin-galactic39s-spaceshiptwo-plans-held-up-by-testing-217949/</ref> ==ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ വെല്ലുവിളികൾ== ===ബഹിരാകാശ ദുരന്തങ്ങൾ=== എല്ലാ റോക്കറ്റുകളിലും അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്താൻ വേണ്ടി വളരെക്കൂടുതൽ അളവിലുള്ള ഊർജ്ജം സംഭരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ഊർജ്ജം പെട്ടെന്നോ ആവഴ്യമായ സമയത്തല്ലാതെയോ പുറത്തുവരാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ട്. ഇത് അതിഭയാനകമായ ഫലങ്ങൾ ഉളവാക്കിയേക്കാം. 1997 ജനുവരി 17നു ഒരു ഡെൽറ്റ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണത്തിനു 13 സെക്കൻഡിനു ശേഷം നടന്ന പൊട്ടിത്തെറിയിൽ 10 മൈൽ(16 കി. മീ.) അകലെയുള്ള സ്റ്റോർ ജാലകം തകർന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/TECH/9701/17/rocket.explosion/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-23 |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017031650/http://edition.cnn.com/TECH/9701/17/rocket.explosion/index.html |url-status=dead }}</ref> സ്പേസ് താരതമ്യേന പ്രവചിക്കാൻ പ്രയാസമില്ലാത്ത സാഹചര്യമുള്ളയിടമാണ്. എങ്കിലും പെട്ടെന്നു മർദ്ദവ്യത്യാസമുണ്ടാകുകയോ ഉപകരണങ്ങൾക്കു കേടു പറ്റുകയോ ചെയ്യുന്ന അപകടങ്ങളോ സംഭവിക്കാവുന്നതാണ്. 2004ൽ നെതെർലാൻഡിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സ്പേസ് സുരക്ഷിതത്വം കൂട്ടാനുള്ള അന്താരാഷ്ട്രീയ സംഘടന ഇക്കാര്യത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്രീയ സഹകരണവും ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റവും സാദ്ധ്യമാക്കുന്നു. === ഭാരമില്ലായ്മ === [[Image:Foale ZeroG.jpg|thumb|Astronauts on the [[International Space Station|ISS]] in weightless conditions. [[Michael Foale]] can be seen exercising in the foreground.]] ഭൂമിക്കുചുറ്റും കറങ്ങുന്ന ബഹിരാകാശനിലയത്തിലെ അത്യധികം കുറഞ്ഞ ഗുരുത്വാകർഷണ പരിസ്ഥിതിയിൽ മനുഷ്യനു "ഭാരമില്ലായ്മ" അനുഭവപ്പെടുന്നു. കുറച്ചുനേരത്തേയ്ക്കു മാത്രം ഈ കുറഞ്ഞ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിനു വിധേയമായാൽ അതു സ്പേസ് അനുരൂപീകരണ ലക്ഷണങ്ങൾ ( space adaptation syndrome)കാണിക്കാം. ഛർദ്ദിയോ ഓക്കാനമോ ആയി അനുഭവപ്പെടാം. കൂടുതൽ കാലം ഭാരമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ കഴിഞ്ഞാൽ അതു, ബഹുവിധമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾക്കു കാരണമാകും. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് അസ്ഥിനഷ്ടമാണ്. ചില മാറ്റങ്ങൾ സ്ഥിരമാണ്. സൂക്ഷ്മഗുരുത്വാകർഷണം പേശീകലകളുടെയും ഹൃദയകലകളുടെയും പ്രവർത്തനവൈകല്യം സംഭവിക്കും. ===വികിരണങ്ങൾ=== അന്തരീക്ഷത്തിനു മുകളിലെത്തിയാൽ [[വാൻ അല്ലൻ ബെൽറ്റ്|വാൻ അല്ലൻ ബെൽറ്റിൽ]] നിന്നോ [[സൗരവികിരണം|സൗരവികിരണത്തിൽ]] നിന്നോ [[കോസ്മിക വികിരണം|കോസ്മിക വികിരണങ്ങളിൽ]] നിന്നോ വികിരണപ്രശ്നമുണ്ടാകാൻ ഇടയാകും. ഭൂമിയിൽ നിന്നും അകലുംതോറും [[സൗരവാതം|സൗരവാതത്തിനു]] മാരകമായ അളവിലുള്ള വികിരണങ്ങൾ മിനുട്ടുകൾകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ജീവിക്ക് ഏൽപ്പിക്കാൻ കഴിയും. ഒരു പത്തു വർഷത്തേയ്ക്ക് ഈ വികിരണങ്ങൾ ഏറ്റാൽതന്നെ അത് ആരോഗ്യത്തിനു വലിയ അപകടം വരുത്തിവയ്ക്കും. പലപ്പോഴും ഇതു [[കാൻസർ ]]ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും. ===ജീവൻരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ=== ===ബഹിരാകാശത്തെ കാലാവസ്ഥ=== ===പരിസ്ഥിതി സംബന്ധമായ വിശകലനം=== ==ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ ഉപയോഗങ്ങൾ== ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള ഉപയോഗങ്ങൾ ചിലവ താഴെക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു: *ഭൂനിരീക്ഷണ ഉപ്ഗ്രഹങ്ങളായ കാലാവസ്ഥാനിർണ്ണയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ, ചാര ഉപഗ്രഹങ്ങൾ *ബഹിരാകാശ പര്യവേക്ഷണം *വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ *ഉപഗ്രഹ ടെലിവിഷൻ *ഉപഗ്രഹ സഹായത്തോടെയുള്ള ഗതാഗതം *ബഹിരാകാശ വിനോദസഞ്ചാരം *ഭൂമിയെ അപകടകാരികളായ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുക. *ബഹിരാകാശ വാസം ആദ്യഘട്ടത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശയാത്രകളെല്ലാം സർക്കരുകൾ പണം മുടക്കിയവയായിരുന്നു. ഇന്ന്, ഇതു വാണിജ്യപരമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്കും ടെലിവിഷൻ സഹായ ഉപ്ഗ്രഹങ്ങൾക്കും വൻപിച്ച വാണിജ്യപ്രാദ്ധാന്യമുണ്ട്. ഇവ ഇന്നു പണം വാങ്ങിത്തന്നെ വിവിധ ഏജെൻസികൾക്കായി ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. സ്വകാര്യ ബഹിരാകാശയാത്രകൾ ഇന്ന് സർവസാധാരണമായിക്കഴിഞ്ഞു. ചില സ്വകാര്യ കമ്പനികളും വ്യക്തികൾ തന്നെയും ഇത്തരം യാത്രകൾക്കു പണം മുടക്കാൻ മുൻപോട്ടു വന്നുകഴിഞ്ഞു. ഫാൾക്കൻ 9 പോലുള്ള സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങൾ ഇന്നു സജീവമാണ്. അങ്ങനെ സ്പേസ് വിനോദസഞ്ചാരവും ബഹിരാകാശവാസവും അന്യഗ്രഹങ്ങൾ വരെ ലക്ഷ്യം വച്ച് ഇത്തരം സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ഇവയും കാണുക== {{portal|Spaceflight}} {{transport}} * [[ബഹിരാകാശയാത്രയുടെ റെക്കോഡുകൾ]](List of spaceflight records) * [[ചൊവ്വയിലേയ്ക്കുള്ള മനുഷ്യരുടെ യാത്ര]](Manned mission to Mars) * [[ബഹിരാകാശയാത്രാപേടകത്തിന്റെ പ്രൊപ്പൽഷൻ]](Spacecraft propulsion) ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Wiktionary}} * [[Wikiversity:Topic:Aerospace engineering|Aerospace engineering at Wikiversity]] * [http://www2.jpl.nasa.gov/basics/ Basics of Spaceflight] {{Spaceflight}} {{Space exploration lists and timelines}} [[വർഗ്ഗം:ബഹിരാകാശപദ്ധതികൾ]] brxm3oik7ob7dxlfpxqauva2b169jk4 0 234248 4632467 4619885 2026-06-23T05:54:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632467 wikitext text/x-wiki {{PU|Divorce}} {{Close Relationships}} [[വിവാഹം|വിവാഹബന്ധം]] സ്ഥിരമായി വേർപെടുത്തുന്നതിനെയാണ് '''വിവാഹമോചനം (ഡിവോഴ്സ്)''' എന്നു പറയുന്നത്. ഇതോടെ ഭാര്യയും ഭർത്താവും തമ്മിലുള്ള വിവാഹബന്ധ‌ത്തിന്റെ ഭാഗമായ എല്ലാ നിയമപരമായ ഉത്തരവാദി‌ത്തങ്ങളും അവസാനിക്കും. ഇതിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമാണ് [[അസാധുവാകുന്ന വിവാഹം|വിവാഹം അസാധുവാക്കുക]] എന്ന പ്രക്രീയ. വിവാഹമോചന നിയമത്തിന് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും കോടതിയോ നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന മറ്റ് അധികാരിയോ, മതനേതാക്കളോ പുരോഹിത്യമോ അനുമതി നൽകേണ്ടതുണ്ട്. [[alimony|ജീവനാംശം]], [[child custody|കുട്ടികളെ വളർത്താനുള്ള അവകാശം]], [[child support|കുട്ടികൾക്കുള്ള ചെലവുതുക]], [[distribution of property|സ്വത്തിന്റെ വിഭജനം]], കടമുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ വിഭജനം എന്നിവ വിവാഹമോചനപ്രക്രീയയുടെ ഭാഗമാണ്. കുട്ടികളുണ്ടെങ്കിൽ അവരെ മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ആഴത്തിൽ ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. വിവാഹമോചനവും പലപ്പോഴും കുട്ടികളെ ബാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ തീരെ യോജിച്ചു പോകുവാൻ സാധിക്കാത്തവർ തമ്മിലുള്ള വിവാഹബന്ധം വേർപ്പെടുത്തുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വിവാഹമോചനത്തിന് മുൻപായി പലപ്പോഴും പങ്കാളികളെ കോടതി കൗൺസിലിംഗിന് അയക്കാറുണ്ട്. മാനസികമായ അടുപ്പക്കുറവ്, ലൈംഗിക പ്രശ്നങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ബാദ്ധ്യത, കുടുംബ പ്രശ്നങ്ങൾ, വൈവാഹിക ബലാത്സംഗം, ഗാർഹിക പീഡനം, സ്ത്രീധനം, വിവാഹേതരബന്ധം, ലഹരി ഉപയോഗം, സംശയരോഗം, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള അമിതമായ കടന്നുകയറ്റം തുടങ്ങിയവ വിവാഹമോചനത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ ആകാം. <ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/divorce.html NIH]</ref> [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിൽ]] ആദ്യ വിവാഹങ്ങളുടേ 40% മുതൽ 50% വരെയും രണ്ടാം വിവാഹങ്ങളുടെ 60%-ഉം വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു. <ref>[http://www.divorce.usu.edu/files/uploads/Lesson3.pdf ഹൗ കോമൺ ഈസ് ഡിവോഴ്സ് ആൻഡ് വാട്ട് ആർ ദി റീസൺസ്?, യൂണിവേഴ്സിറ്റ് ഓഫ് സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ]</ref> ബ്രിട്ടനിൽ വിവാഹത്തിനു 15 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം നടക്കുന്ന വിവാഹമോചനം1970-ൽ 22% ആയിരുന്നത് 1995-ൽ 33% ആയി വർദ്ധിക്കുകയുണ്ടായി. <ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/divorces-in-england-and-wales/2010/stb-divorces-2010.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-25 |archive-date=2013-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605122326/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/divorces-in-england-and-wales/2010/stb-divorces-2010.html |url-status=dead }}</ref> [[emancipation of minors|എമാൻസിപ്പേഷൻ ഓഫ് മൈനേഴ്സ്]] (പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികൾ മാതാപിതാക്കളിൽ നിന്നു വിട്ട് സ്വയം പര്യാപ്തരാവുക) എന്ന പ്രക്രീയയ്ക്ക് മാതാപിതാക്കളെ ഡിവോഴ്സ് ചെയ്യുക എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. ==ഇതും കാണുക== * [[വിവാഹമോചനം ഇസ്ലാമിൽ]] * [[ഷാബാനു കേസ്]] * [[അസാധുവാകുന്ന വിവാഹം]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * [[William P. Alford|ആൽഫോഡ്, വില്യം പി.]], [http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "ഹാവ് യൂ ഈറ്റൺ, ഹാവ് യൂ ഡിവോഴ്സ്ഡ്? ഡിബേറ്റിംഗ് ദി മീനിംഗ് ഓഫ് ഫ്രീഡം ഇൻ മാരിയേജ് ഇൻ ചൈന"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 |date=2010-02-19 }}, ഇൻ റലംസ് ഓഫ് ഫ്രീഡം ഇൻ മോഡേൺ ചൈന (വില്യം സി. കിർബി എഡ്. സ്റ്റാൻഫോഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രെസ്സ് 2004). *ബെർലിൻ ഗി. (2004). [http://www.mdrc.org/publications/386/testimony.html ദി എഫക്റ്റ്സ് ഓഫ് മാരിയേജ് ആൻഡ് ഡൈവോഴ്സ് ഇൻ ഫാമിലീസ് ആൻഡ് ചിൽഡ്രൺ] ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 13-ന് *ഡേവിസ്, പി. ടി. & കമ്മിംഗ്സ് ഇ. എം. (1994). [http://www.psych.rochester.edu/graduate/developmental/faculty/documents/MaritalConflictandchildadjustment1994.pdf മാരിറ്റൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ് ആൻഡ് ചൈൽഡ് അഡ്ജസ്റ്റ്മെന്റ്: ആൻ ഇമോഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ഹൈപോതിസിസ്.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120521232551/http://www.psych.rochester.edu/graduate/developmental/faculty/documents/MaritalConflictandchildadjustment1994.pdf |date=2012-05-21 }} അമേരിക്കൻ സൈക്കോളജിക്കൽ അസ്സോസിയേഷൻ സൈക്കോളജിക്കൽ ബുള്ളറ്റിൻ, 116, 387-411. ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 13-ന് *ഫൗൾക്സ്-ജാമിസൺ, എൽ. (2001). [http://cpancf.com/articles_files/efffectsdivorceonchildren.asp ദി എഫക്റ്റ്സ് ഓഫ് ഡിവോഴ്സ് ഓൺ ചിൽഡ്രൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309012311/http://cpancf.com/articles_files/efffectsdivorceonchildren.asp |date=2012-03-09 }} ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 13-ന് *ഹ്യൂസ് ആർ. (2009). [http://parenting247.org/article.cfm?ContentID=646 ദി എഫക്റ്റ്സ് ഓഫ് ഡിവോഴ്സ് ഓൺ ചിൽഡ്രൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304034137/http://parenting247.org/article.cfm?ContentID=646 |date=2016-03-04 }} ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 13-ന് *ജോവിയറ്റ് കെ. ആർ. (2011). [http://web.ebscohost.com/ehost/pdfviewer/pdfviewer?sid=c595e37e-9ca3-451e-b0a6-cd8ac400a6e5%40sessionmgr104&vid=10&hid=106 ദി സൈക്കോസോഷ്യൽ ഇംപാക്റ്റ് ഓഫ് ഡിവോഴ്സ് ഓൺ ചിൽഡ്രൻ: വാട്ട് ഈസ് ദി ഫാമിലി ലോയർ റ്റു ഡൂ?] അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ഫാമിലി ലോ, 175-181. ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 13-ന് * {{Cite book|author=ഫിലിപ്സ് റോഡെറിക് |title=അൺ ടൈയിംഗ് ദി നോട്ട്: എ ഷോർട്ട് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഡിവോഴ്സ് |url=https://archive.org/details/untyingknotshort0000phil |publisher=[[Cambridge University Press|കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രെസ്സ്]] |location=കേംബ്രിഡ്ജ്, ബ്രിട്ടൻ|year=1991 |pages= |isbn=0-521-42370-8 |oclc= |doi= |accessdate=}} *{{cite journal|last=സിങർ|first=ജോസഫ്|title=സെയിം സെക്സ് മാരിയേജ്, ഫുൾ ഫൈത്ത് ആൻഡ് ക്രെഡിറ്റ്, ആൻഡ് ദി ഇവേഷൻ ഓഫ് ഒബ്ലിഗേഷൻ|journal=പസഫിക് ഗാംബിൾ റോബിൻസൺ|year=2005|volume=1|pages=1–51}} *സ്ട്രോങ്, ബി. ഡെവോൾട്ട് സി. & കോഹെൻ ടി. എഫ് (2011). ദി മാരിയേജ് ആൻഡ് ഫാമിലി എക്സ്പീരിയൻസ്: ഇന്റിമേറ്റ് റിലേഷൻഷിപ്സ് ഇൻ എ ചേഞ്ചിംഗ് സൊസൈറ്റി. ബെൽമോണ്ട്, സി.എ.: വേഡ്സ്വർത്ത് സെൻഗേജ് ലേണിംഗ്. *തോമസ് എസ്. ജി. (2011, ഒക്റ്റോബർ 28). [http://www.nytimes.com/2011/10/30/fashion/the-good-divorce-cultural-studies.html?pagewanted=all ദി ഗുഡ് ഡിവോഴ്സ്]. ദി ന്യൂ യോർക്ക് ടൈംസ്. ശേഖരിച്ചത് 2012 മാർച്ച് 15-ന് ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Wiktionary}} {{Commons category|Divorce|വിവാഹമോചനം}} * {{DMOZ|Society/Relationships/Divorce/|വിവാഹമോചനത്തിന്റെ സാമൂഹിക വശങ്ങൾ}} * {{DMOZ|Society/Law/Legal_Information/Family_Law/Divorce/|വിവഹമോചനത്തിന്റെ നിയമവശങ്ങൾ}} * [http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/Marriage_and_divorce_statistics വിവാഹത്തിന്റെയും വിവാഹമോചനത്തിന്റെയും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ - യൂറോസ്റ്റാറ്റ്] * [http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tps00013&plugin=0 വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ വിവാഹമോചന നിരക്കുകൾ] [[Eurostat|യൂറോസ്റ്റാറ്റ്]] *[http://life.familyeducation.com/divorce/parenting/45564.html വിവാഹമോചനം: കുട്ടികളോട് നിങ്ങൾ എന്തു പറയണം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (2000) *[http://www.aacap.org/cs/root/facts_for_families/children_and_divorce കുട്ടികളും വിവാഹമോചനവും]. (2010) *[http://www.talk.com.ph/592house-bill-no-1799-divorce-bill-philippines0.html] ==ജേണലുകൾ== * ''[[Review of Economics of the Household|കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയുടെ അവലോകനം]]'' * ''ഡെമോഗ്രഫി'' — [http://muse.jhu.edu/journals/dem/ സ്കോപ്പ് ആൻഡ് ലിങ്ക്സ് റ്റു ഇഷ്യൂ കണ്ടന്റ്സ് ആൻഡ് അബ്സ്ട്രാക്റ്റ്സ്.] * ''ജേണൽ ഓഫ് പോപ്പുലേഷൻ എക്കണോമിക്സ്'' — [http://www.popecon.org/aimsandscope.php ലക്ഷ്യങ്ങളും സാദ്ധ്യതകളും]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.iza.org/en/webcontent/news/espe20?noAutoMenu=true&print=true(1988) ഇരുപതാം ആനിവേഴ്സറി സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2006. * ''പോപ്പുലേഷൻ ആൻഡ് ഡെവലെപ്മെന്റ് റിവ്യൂ'' — [https://web.archive.org/web/20121109142236/http://www.popcouncil.org/pdr എയിംസ് ആൻഡ് അബ്സ്ട്രാക്റ്റ് ആൻഡ് സപ്ലിമെന്റ് ലിങ്ക്സ്.] * ''പോപ്പുലേഷൻ ബുള്ളറ്റിൻ'' — [http://www.prb.org/Publications/PopulationBulletins.aspx ഓൺ കറണ്ട് പോപ്പുലേഷൻ ടോപ്പിക്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081117162726/https://www.prb.org/Publications/PopulationBulletins.aspx |date=2008-11-17 }} * ''പോപ്പുലേഷൻ സ്റ്റഡീസ്'' —[http://www.tandf.co.uk/journals/titles/00324728.asp എയിംസ് ആൻഡ് സ്കോപ്പ്.] {{Family}}[[വർഗ്ഗം:വിവാഹമോചനം]] [[വർഗ്ഗം:കുടുംബനിയമങ്ങൾ]] m0b5ewrm5su7d0vl8710tmv1p4zqth9 0 234695 4632411 3970628 2026-06-22T23:47:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632411 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lyme disease}} {{Infobox disease | Name = ലൈം രോഗം | Image = Adult deer tick.jpg | Caption = ലൈം രോഗം പടർത്തുന്ന മാൻ ചെള്ള് | DiseasesDB = 1531 | ICD10 = {{ICD10|A|69|2|a|65}} | ICD9 = {{ICD9|088.81}} | MedlinePlus = 001319 | eMedicineSubj = article | eMedicineTopic = 330178 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|article|965922}} {{eMedicine2|article|786767}} | MeshID = D008193 }} [[മാൻചെള്ള്|മാൻചെള്ളിൽ]] നിന്ന് പകരുന്ന രോഗമാണ് '''ലൈം ഡിസീസ്'''. പനി, ഛർദി തുടങ്ങിയവയാണ് രോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ. അമേരിക്കയിൽ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വ്യാപകമാണെങ്കിലും ഇന്ത്യയിൽ വളരെ അപൂർവമാണ് ലൈംഡിസീസ്. ബൊറീലിയ ജനുസ്സിൽ പെട്ട മൂന്ന് [[ബാക്ടീരിയ|ബാക്ടീരിയകളാണ്]] മനുഷ്യരിൽ ഈ അസുഖം ഉണ്ടാക്കുന്നത്.<ref name="Bolognia">{{cite book |author=Bolognia JL | coauthors = Jorizzo JL ; Rapini RP |title=Dermatology: |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |pages= |isbn=978-1-4160-2999-1 | edition = 2nd }}</ref>. ഈ രോഗം ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ [[ലൈം (നഗരം)|ലൈം]] നഗരത്തിലാണെന്നതുകൊണ്ട് ഇതിനെ ലൈം രോഗം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. [[ഇക്സോഡെസ്]] എന്ന ചെള്ളാണ് രോഗവാഹകകാരി. [[പനി]], [[തലവേദന]], [[ക്ഷീണം]], [[വിഷാദം]], [[ത്വഗ്രക്തിമ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന രോഗലക്ഷണങ്ങൾ. [[ബൊറീലിയ ബുഗ്ഡോർഫേറി]]<ref name="Samuels DS; Radolf, JD editors 2010">{{cite book |editor= Samuels DS; Radolf, JD | year=2010 |title=Borrelia: Molecular Biology, Host Interaction and Pathogenesis |url= https://archive.org/details/borreliamolecula0000unse | publisher=Caister Academic Press | isbn= 978-1-904455-58-5}}</ref> എന്ന ബാക്ടീരിയയാണ് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ പ്രധാന രോഗകാരി.<ref name=Hu>{{cite web | author = Hu, Linden | chapter = Clinical Manifestations of Lyme Disease in Adults | title = UpToDate | publisher = UpToDate | year = 2009 | url = http://www.uptodate.com/contents/clinical-manifestations-of-lyme-disease-in-adults }}</ref> 1981-ൽ [[വില്ലി ബുർഗ്ഡോർഫർ|വില്ലി ബുർഗ്ഡോർഫറാണ്]] ഈ ബാക്ടീരിയയെ കണ്ടെത്തിയത്. ==രോഗലക്ഷണങ്ങൾ== ശരീരത്തിലെ പല അവയവവ്യൂഹങ്ങളെയും ഒരേസമയം ബാധിക്കുന്ന അസുഖമാണ് ലൈം രോഗം. മറ്റ് ബാക്ടീരിയൽ രോഗങ്ങളിലുണ്ടാവുന്ന സാധാരണ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ലൈം രോഗബാധിതരിലും കാണപ്പെടാം. രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഒന്നോ രണ്ടോ ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടും. 7 ശതമാനം രോഗികളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ പ്രകടമാവുകയില്ല.<ref name="pmid12905137">{{cite journal |author=Steere AC | coauthors = Sikand VK, Schoen RT, Nowakowski J |title=Asymptomatic infection with ''Borrelia burgdorferi'' |journal=Clin. Infect. Dis. |volume=37 |issue=4 |pages=528–532 |url = http://cid.oxfordjournals.org/content/37/4/528.full.pdf |year=2003 |pmid=12905137 |doi=10.1086/376914}}</ref>ശരീരത്തിൽ ചെള്ളിന്റെ കടിയേറ്റ ഭാഗത്ത് ത്വഗ്രക്തിമ വരുന്നതാണ് ആദ്യലക്ഷണം.<ref name="isbn0-07-159991-6">{{cite journal |author=Steere, AC |chapter= Lyme Borreliosis| title=Harrison's Principles of Internal Medicine| publisher=McGraw-Hill Medical Publishing|edition=17th |isbn=0-07-159991-6 |editor=Fauci A, ''et al.'' | year=2008}}</ref> ഇതിനെ ക്രോണിക്കം മൈഗ്രൻസ് ത്വഗ്രക്തിമ എന്ന് പറയുന്നു. ചുവന്ന വേദനയില്ലാത്ത വൃത്താകൃതിയിലുള്ള പാടുകളാണ് കാണപ്പെടുക. പാടിന്റെ ഉൾഭാഗത്ത് കടും ചുവപ്പ് നിറവും, അതിനു പുറത്ത് വൃത്താകൃതിയിലായി സാധാരണ ത്വക്കിന്റെ നിറവും, പുറത്തായി ഇളം ചുവപ്പ് നിറത്തിലുള്ള വൃത്തമായും ആണ് ത്വഗ്രതിമ കാണപ്പെടുക. ഇതിനെ 'ബുൾസ് ഐ' ആകാരം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name="pmid11900494">{{cite journal |author=Smith RP | coauthors = Schoen RT, Rahn DW, Sikand VK, Nowakowski J, Parenti DL, Holman MS, Persing DH, Steere AC |title=Clinical characteristics and treatment outcome of early Lyme disease in patients with microbiologically confirmed erythema migrans|journal=Ann. Intern. Med. |volume=136 |issue=6 |pages=421–428 |year=2002 |month=March |pmid=11900494 |url=http://www.annals.org/content/136/6/421.full.pdf }}</ref> 80 ശതമാനം രോഗികളിലും ത്വഗ്രക്തിമ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതുകൂടാതെ, തലവേദന, തൊണ്ടവേദന, ക്ഷീണം എന്നിവയും രോഗത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. രോഗത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടം പുരോഗമിക്കും തോറും ബാക്ടീരിയ ശരീരത്തെ ഒന്നാകെയായി ബാധിച്ചു തുടങ്ങുന്നു.[[ബൊറീലിയൽ ലിംഫോസൈറ്റോമ]] എന്ന് വിളിക്കുന്ന പർപ്പിൾ നിറത്തിലുള്ള ചെറിയ മുഴകൾ പുറം ചെവിയിലും, മുലഞെട്ടിലും, വൃഷണസഞ്ചിയിലും കാണപ്പെടാം. മുഖ ഞരമ്പിന്റെ ബലഹീനത, മെനിഞ്ചൈറ്റിസ്, എങ്കെഫലൈറ്റിസ്, വെളിച്ചത്തോടുള്ള വിരക്തി എന്നീ രോഗലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടാം. ഈ രോഗലക്ഷണങ്ങളെ ഒന്നാകെ [[ന്യൂറോബൊറീലിയോസിസ്]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ചികിത്സ ഫലവത്തായില്ലെങ്കിൽ രോഗം ബാധിച്ച് മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം ശരീരത്തിലെ പ്രധാന അവയവങ്ങൾക്ക് കേടു സംഭവിക്കാൻ ഇടയുണ്ട്. പെട്ടെന്നുള്ള വേദന, തരിപ്പ്, ഇക്കിളി എന്നീ പോളിന്യൂറൊപതി രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടാം. ഇതു കൂടാതെ, ഓർമ്മക്കുറവ്, ക്ഷീണം, ശ്രദ്ധക്കുറവ് എന്നിവ കാണപ്പെടാം. ചിലർക്ക് മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ആക്രോഡെർമറ്റൈറ്റിസ് എന്ന ചർമ്മരോഗവും കാണപ്പെടാം.<ref name="Cairns">{{cite journal | author = Cairns V | coauthors = Godwin J | title = Post-Lyme borreliosis syndrome: a meta-analysis of reported symptoms | journal = Int J Epidemiol | volume = 34 | issue = 6 | pages = 1340–1345 |url = http://ije.oxfordjournals.org/content/34/6/1340.full.pdf | year = 2005 | pmid = 16040645 | doi = 10.1093/ije/dyi129}}</ref> ==പകർച്ച== വനപ്രദേശങ്ങളിൽ കാണുന്ന ചെള്ളുകളിലുള്ള 'ബൊറോലിയ ബാക്ടീരിയ'യാണ് ഇതു പരത്തുന്നത്. ഇത്തരം ബാക്ടീരിയ വാഹകരായ ചെള്ളുകൾ കടിച്ചാണ് മനുഷ്യരിൽ ഒരാളിൽനിന്ന് ഒരാളിലേക്ക് രോഗം പകരുന്നത്. ==രോഗകാരണം== ബൊറീലിയ ജനുസ്സിൽ പെട്ട സ്പൈറൊകീറ്റ് ബാക്ടീരിയയാണ് രോഗകാരി. ബൊറീലിയ ബുർഗ്ഡോർഫേറി എന്ന ബാക്ടീരിയമാണ് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ഈ രോഗത്തിനു കാരണമായ ബാക്ടീരിയ. ബൊറീലിയ ബുർഗ്ഡോൾഫേറി ജനുസ്സിൽ 18 ഓളം സ്പീഷീസുകൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ബൊറീലിയ ബുർഗ്ഡോൾഫേറിയാണ് മറ്റു ബൊറീലിയൻ ബാക്ടീരിയകളെക്കാൽ കൂടുതലായി രോഗം ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ''ഇക്സോഡസ് സ്കാപുലാരിസ്'', ''ഇക്സോഡെസ് റൈനിക്കസ്'', ''ഇക്സോഡസ് പസിഫിക്കസ്'' എന്നീ ചെള്ളുകളാണ് രോഗവാഹകർ.<ref name=Baron>{{cite book | author = Johnson RC | chapter = Borrelia | title = Baron's Medical Microbiology ''(Baron S, ''et al.'', eds.)| edition = 4th | publisher = Univ of Texas Medical Branch | year = 1996 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?&rid=mmed.section.1965 | isbn = 0-9631172-1-1 | pmid = 21413339 }}</ref> ==രോഗനിർണ്ണയം== ത്വഗ്രക്തിമ, മുഖ പാൾസി, [[ആർത്രൈറ്റിസ്]], മറ്റ് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവ വച്ചാണ് രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുന്നത്. രക്തപരിശോധനയിലൂടെയും ബൊറീലിയൽ ലൈം പനി സ്ഥിതീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[വെസ്റ്റേൺ ബ്ലോട്ട്]], [[എലൈസ]] എന്നീ ലാബ് പരിശോധനകളാണ് കൂടുതലായും രോഗനിർണ്ണയത്തിനായി ചെയ്തുവരുന്നത്. എന്നാൽ ഇവയുടെ സ്വീകാര്യത സംശയാസ്പദമാണ്. 70 ശതമാനം രോഗബാധിതരിലേ ഇവ പോസിറ്റീവായി ലഭിക്കാറുള്ളൂ. ==മരുന്നുകൾ== ചെള്ളിന്റെ കടിയേൽക്കാൻ ഇടവരുത്താതിരിക്കലാണ് ഏറ്റവും നല്ല പ്രതിരോധമാർഗ്ഗം. വസ്ത്രങ്ങളിൽ പെർമെത്രിൻ സ്പ്രേ ചെയ്യുന്നത് ചെള്ളിനെ അകറ്റി നിർത്താൻ പ്രയോജനപ്രദമായിരിക്കും. ലൈം രോഗത്തിനെതിരായി ഒരു റീകോംബിനന്റ് കുത്തിവെപ്പ് വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ ലഭ്യമല്ല. [[ഡോക്സിസൈക്ലിൻ]], [[സെഫാലോസ്പോറിനുകൾ]], [[എറിത്രോമൈസിൻ]] എന്നിവ ഗുണം ചെയ്യും. ==വാക്സിൻ== ലൈം രോഗത്തിനെതിരായി, ബി. ബർഗ്ഡോർഫെറിയുടെ പുറം ഉപരിതല പ്രോട്ടീൻ എ (ഓസ്പ) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു പുനർസംയോജക വാക്സിൻ [[ഗ്ലാക്സോസ്മിത്ത്ക്ലൈൻ|സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. പതിനായിരത്തിലധികം ആളുകൾ ഉൾപ്പെട്ട ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ, മിതവും ക്ഷണികവുമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ മാത്രമുള്ള ലൈംറിക്സ് എന്ന് പേര് നൽകിയ വാക്സിൻ 76% മുതിർന്നവരിലും 100% കുട്ടികളിലും രോഗ പ്രതിരോധം നൽകുന്നതായി കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite journal |title=The prevention of Lyme disease with vaccine |journal=Vaccine |date=21 മാർച്ച് 2001 |volume=19 |issue=17-19 |pages=2303–2308 |doi=10.1016/S0264-410X(00)00520-X |url=https://doi.org/10.1016/S0264-410X(00)00520-X |language=en |issn=0264-410X}}</ref> ഈ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1998 ഡിസംബർ 21 ന് ഫുഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (എഫ്ഡിഎ) ലൈംറിക്സ് അംഗീകരിച്ചു. വാക്സിൻ അംഗീകരിച്ചതിനുശേഷം, ക്ലിനിക്കൽ പ്രാക്ടീസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ മന്ദഗതിയിലായിരുന്നു, അതിന്റെ ചിലവ് പലപ്പോഴും ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ തിരിച്ചടച്ചിരുന്നില്ല.<ref>{{cite news |last1=Rowe |first1=Claudia |title=Lukewarm Response To New Lyme Vaccine |url=https://www.nytimes.com/1999/06/13/nyregion/lukewarm-response-to-new-lyme-vaccine.html |work=The New York Times |date=13 ജൂൺ 1999}}</ref> പിന്നീട്, നൂറുകണക്കിന് വാക്സിൻ സ്വീകർത്താക്കൾ വാക്സിൻ മൂലം തങ്ങൾക്ക് ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂണിറ്റിയും മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങളും ഉണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. വാക്സിൻ ഈ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമായെന്ന് ആരോപിച്ച് ചില അഭിഭാഷക ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണയോടെ ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈനിനെതിരെ നിരവധി ക്ലാസ്-ആക്ഷൻ കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തു. ഈ അവകാശവാദങ്ങളെ എഫ്ഡി‌എയും രോഗ നിയന്ത്രണ കേന്ദ്രങ്ങളും അന്വേഷിച്ചുവെങ്കിലും വാക്സിനും ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗ പരാതികളും തമ്മിൽ യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല എന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Abbott |first1=Alison |title=Uphill Struggle |journal=Nature |date=1 ഫെബ്രുവരി 2006 |volume=439 |issue=7076 |pages=524–525 |doi=10.1038/439524a |url=https://www.nature.com/articles/439524a |language=en |issn=1476-4687}}</ref> വാക്സിൻ മൂലമാണ് പരാതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉണ്ടായതെന്നതിന് തെളിവുകൾ ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും നെഗറ്റീവ് മീഡിയ കവറേജ് മൂലവും വാക്സിൻ പാർശ്വഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്താലും വിൽപ്പന ഇടിഞ്ഞു, തുടർന്ന് 2002 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ യുഎസ് വിപണിയിൽ നിന്ന് ലൈംറിക്സ് പിൻവലിച്ചു.<ref>{{cite news |last1=Press |first1=The Associated |title=Sole Lyme Vaccine Is Pulled Off Market |url=https://www.nytimes.com/2002/02/28/business/sole-lyme-vaccine-is-pulled-off-market.html |work=The New York Times |date=28 ഫെബ്രുവരി 2002}}</ref> ==കേരളത്തിൽ== 2013 മാർച്ചിൽ വയനാട്ടിൽ ഈ രോഗം നിമിത്തം ഒരാൾ മരിച്ചിരുന്നു<ref>{{cite news|title=വയനാട്ടിൽ 53കാരി മരിച്ചത് മാൻചെള്ളിൽ നിന്നുള്ള 'ലൈംഡിസീസ്' മൂലം|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=343602|accessdate=2 മാർച്ച് 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2 മാർച്ച് 2013|archive-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301212626/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=343602|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== * [http://www.lymediseasemap.org/ Lyme Disease Map Project]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191015014109/http://lymediseasemap.org/ |date=2019-10-15 }} *{{dmoz|/Health/Conditions_and_Diseases/Infectious_Diseases/Spirochetal/Lyme_Disease/Organizations/|Lyme disease organizations}} *[http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/submenus/sub_lyme.htm Lyme Disease]: from the [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) *[http://www3.niaid.nih.gov/topics/lymeDisease/ Lyme Disease Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306225226/https://www3.niaid.nih.gov/topics/lymeDisease/ |date=2010-03-06 }}: from the [[National Institute of Allergy and Infectious Diseases]] *[http://www.merck.com/mmpe/sec14/ch174/ch174d.html Lyme Disease] ''The Merck Manual'' *[http://phc.amedd.army.mil/PHC%20Resource%20Library/18-011-0406-LymeDiseaseJTF-April2006.pdf US Army Factsheet on Lyme Disease] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019103352/http://phc.amedd.army.mil/PHC%20Resource%20Library/18-011-0406-LymeDiseaseJTF-April2006.pdf |date=2012-10-19 }} (CHPPM's Entomological Sciences Program) [[വർഗ്ഗം:പകർച്ചവ്യാധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബാക്ടീരിയ രോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജന്തുജന്യരോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പനി ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ]] rm7izbt02agqxxtu3t480onl4vgtv0r 0 239361 4632367 3643286 2026-06-22T18:34:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632367 wikitext text/x-wiki {{infobox Television | | show_name = റെക്ക്ഷോ |image = [[image:Reksio, pomnik w Bielsku-Białej.JPG|200px]] |caption = Statue of Reksio in [[Bielsko-Biała]] |runtime = |creator = [[Lechosław Marszałek]] |producer = [[Studio Filmów Rysunkowych]] |writer = [[Lechosław Marszałek]] |theme_music_composer = |narrated = |format = [[Children's television series]] |country = [[Poland]] |network = [[Telewizja Polska]] |first_aired = 1967 |last_aired = 1988 |num_episodes = 65 |}} ഒരു പോളിഷ് കാർട്ടൂൺ കഥാപാത്രം ആണ് '''റെക്ക്ഷോ.''' <ref>http://www.forvo.com/word/reksio/ പോളിഷ് ഉച്ചാരണം റെക്ക്ഷോ/Reksio</ref> പോളിഷ് ഡയറക്ടർ Lechosław Marszałek ആണ് ഇതിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്. ആകെ 65 ഭാഗങ്ങൾ മാത്രമേ ഈ പരമ്പരയിൽ നിർമിച്ചിട്ടുള്ളൂ. 1988 ൽ ഈ പരമ്പരയുടെ നിർമ്മാണം അവസാനിച്ചു. എസ്.ആർ.എഫ്. സ്റ്റുഡിയോ ആണ് ഈ പരമ്പര നിർമിച്ചത്. ==അവലംബം == {{reflist}} * [http://www.sfr.com.pl/ SFR - Studio Filmów Rysunkowych Bielsko Biała] * [http://www.nostalgia.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=103&Itemid=138] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210152807/http://www.nostalgia.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=103&Itemid=138 |date=2012-02-10 }} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.sfr.com.pl/szukaj.php?seria=16 പരമ്പരയിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളും കഥസംഗ്രഹവും ലിസ്റ്റ് 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126030850/http://www.sfr.com.pl/szukaj.php?seria=16 |date=2013-01-26 }} *[http://www.sfr.com.pl/szukaj.php?seria=17 പരമ്പരയിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളും കഥസംഗ്രഹവും ലിസ്റ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126030856/http://www.sfr.com.pl/szukaj.php?seria=17 |date=2013-01-26 }} [[വർഗ്ഗം:കാർട്ടൂൺ കഥാപാത്രങ്ങൾ]] bgcv1rznr1gmnbu80nwa40ijdpepsfy 0 240622 4632365 4460499 2026-06-22T18:28:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632365 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ruth Prawer Jhabvala}} {{Infobox writer | name =റൂത്ത് പ്രവർ ജബാവാല | image =Ruth Prawer Jhabvala 1987.jpg | caption = 1987 ൽ റൂത്ത് പ്രവർ ജബാവാല | birth_date = 7 May 1927 | birth_place = [[Cologne]], [[Free State of Prussia (1918–1933)|Prussia]], [[Weimar Republic|Germany]] | death_date = 3 April 2013 (aged 85) | death_place = [[New York City]], [[New York]], [[United States|U.S.A]] | birth_name = Ruth Prawer | spouse = Cyrus Jhabvala (1951–2013, her death) | period = 1963–2013 }} [[അക്കാദമി അവാർഡ്|ഓസ്കർ]] അവാർഡും [[മാൻ ബുക്കർ സമ്മാനം|ബുക്കർ പ്രൈസും]] നേടിയ അപൂർവ സാഹിത്യ, ചലച്ചിത്ര പ്രതിഭയായിരുന്നു '''റൂത്ത് പ്രവർ ജബാവാല''' (ജനനം 1927 മെയ് 7. മരണം: 2013 ഏപ്രിൽ 3) ==ജീവിതരേഖ== 1927ൽ [[പോളണ്ട്|പോളണ്ടിൽനിന്ന്]] കുടിയേറിയ [[ജൂതർ|ജൂത]] കുടുംബത്തിൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] ജനിച്ചു. [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ|ഹിറ്റ്ലറിന്റെ]] ഭരണകാലത്തു [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനിൽ]] കുടിയേറിയ റൂത്ത് ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് ബിരുദം നേടി. ഇവർ [[പാഴ്സി]] കുടുംബാംഗമായ ആർക്കിടെക്ട് സൈറസ്.എച്ച്. ജബാവാലയെ വിവാഹംചെയ്തു. 1951 മുതൽ ഇരുപതു വർഷത്തിലേറെ [[ഡൽഹി|ഡൽഹിയിലായിരുന്നു]] താമസം. ബുക്കർ പ്രൈസ് നേടിയ 'ഹീറ്റ് ആൻഡ് ഡസ്റ്റ് ' ഉൾപ്പെടെ പന്ത്രണ്ടോളം നോവലുകളും ചെറുകഥാസമാഹാരങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മർച്ചന്റ് ഐവറി പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ 22 ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്കു തിരക്കഥയെഴുതി. ഇ.എം. ഫോസ്റ്ററുടെ ‘ഹൊവാർഡ്സ് എൻഡ്’, ‘എ റൂം വിത് എ വ്യൂ’ എന്നീ നോവലുകൾ, ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച തിരക്കഥകൾക്ക് രണ്ടുതവണ ഓസ്കർ ലഭിച്ചു. ‘ദ റിമൈൻസ് ഓഫ് ദ ഡേ’ എന്ന സിനിമയുടെ തിരക്കഥക്ക് ഓസ്കർ നാമനിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു.‘ഹീറ്റ് ആൻഡ് ഡസ്റ്റ്’ എന്ന രചനക്ക് 1975ൽ മാൻ ബുക്കർ അവാർഡ് ലഭിച്ചു. ‘ടു ഹും ഷി വിൽ’ എന്ന നോവലും പ്രശസ്തമാണ്. 1970 മുതൽ അമേരിക്കയിൽ താമസമാക്കി. റെനാന, ആവ, ഫിറോസ ബീബി എന്നിവർ പുത്രിമാരാണ്. ==കൃതികൾ== *ടു ഹൂം ഷീ വിൽ 1955 *ദ നാച്ചർ ഓഫ് പാഷൻ (1956). *എസ്മണ്ട് ഇൻ ഇന്ത്യ (1958) *ദ ഹൗസ്ഹോൾഡർ (1960) *ഗെറ്റ് റെഡി ഫോർ ബാറ്റിൽ (1962) *ലൈക്ക് ബേർഡ്സ്, ലൈക്ക് ഫിഷസ് (1963) *എ ബാക്ക്വാർഡ് പ്ലേസ് (1965) *എ സ്ട്രോങർ ക്ലൈമറ്റ് (1968) *ആൻ എക്സ്പീരിയൻസ് ഓപ് ഇന്ത്യ (1971) *ഹീറ്റ് ആൻഡ് ഡസ്റ്റ് (1975) *ഹൗ ഐ ബിക്കേം എ ഹോളി മദർ ആൻഡ് അദർ സ്റ്റോറീസ് (1976), *ഇൻ സർച്ച് ഓഫ് ലൗ ആൻഡ് ബ്യൂട്ടി (1983) *ഔട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യ (1986) *ത്രീ കോണ്ടിനെന്റ്സ്(1987) *പോയറ്റ് ആൻഡ് ഡാൻസർ (1993) *മൈ നയൻ ലൈവ്സ് (2004) *അമൃത ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *2003: ഒ. ഹെന്റി പ്രൈസ് വിന്നർ "റെഫ്യൂജ് ഇൻ ലണ്ടൻ"<ref name="literature.britishcouncil">{{cite web|title=Ruth Prawer Jhabvala|url=http://literature.britishcouncil.org/ruth-prawer-jhabvala|publisher=British Council|accessdate=6 April 2013|archive-date=2012-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120904094857/http://literature.britishcouncil.org/ruth-prawer-jhabvala|url-status=dead}}</ref> *1994: റൈറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് അമേരിക്കയുടെ സ്ക്രീൻ ലാറൽ പുരസ്കാരം <ref name="merchantivory">{{cite web|title=Ruth Prawer Jhabvala|url=http://www.merchantivory.com/ruth.html|publisher=Merchant Ivory Productions|accessdate=6 April 2013}}</ref> *1992: ഓസ്‌കാർ അവാർഡ് – ''ഹോവാർഡ്‌സ് എൻഡ്''<ref name="literature.britishcouncil" /> (രണ്ടുതവണ) *1986:മികച്ച തിരക്കഥയ്ക്കുള്ള ഓസ്‌കാർ അവാർഡ് – ''[[A Room with a View (film)|A Room with a View]]''<ref name="literature.britishcouncil" /> *1975: ''ബുക്കർ പ്രൈസ്'' – ''[[ഹീറ്റ് ആൻഡ് ഡസ്റ്റ്]]''<ref name="merchantivory" /> ==അവലംബം== <references/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== ''ആന്തോളജികളും വിജ്ഞാനകോശങ്ങളും'': *Bausch, Richard and R. V. Cassill (ed.). "Ruth Prawer Jhabvala." ''Norton Anthology of Short Fiction: 6th edition''. New York: [[W. W. Norton]], 2000: 801–813. *Mishra, Pankaj (ed.). "Ruth Prawer Jhabvala." ''India in Mind: An Anthology''. New York: Vintage Books, 2005: 108–130. *Ross, Robert (ed.). "Ruth Prawer Jhabvala." ''Colonial and Postcolonial Fiction in English: An Anthology''. New York: Garland, 1999: 189–209. *Serafin, Steven (ed.). "Ruth Prawer Jhabvala." ''Encyclopedia of World Literature in the 20th Century, 3rd edition''. Farmington Hills, Michigan: St. James Press, 1999. ''തിരക്കഥ'': *Bailur, Jayanti. ''Ruth Prawer Jhabvala: Fiction and Film''. New Delhi: Arnold Publishers, 1992. * Katz, Susan Bullington (ed.). "Ruth Prawer Jhabvala." ''Conversations with Screenwriters''. Portsmouth, NH: Heinemann, 2000: 1–8. ''മറ്റുള്ളവr'': *Crane, Ralph J. ''Ruth Prawer Jhabvala''. New York: Twayne, 1992. *Crane, Ralph J. ''Passages to Ruth Prawer Jhabvala''. New Delhi: Sterling Publishers, 1991. * Rai, Sudha. ''Homeless by Choice: Naipaul, Jhabvala, Rushdie and India''. Jaipur: Printwell, 1992. * Shepherd, Ronald. ''Ruth Prawer Jhabwala in India: The Jewish Connection''. Delhi: Chanakya Publications, 1994. *Sucher, Lawrie. ''The Fiction of Ruth Prawer Jhabvala: The Politics of Passion''. Basingstoke: Macmillan, 1989. ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20130509011520/http://www.newyorker.com/fiction/content/articles/060626fi_fiction Recent short story "Innocence" on ''The New Yorker'' magazine website] * [http://www.merchantivory.com/goldenbowl/ruth.html An interview] on writing film adaptations. * [http://www.moviemaker.com/hop/04/screenwriting.html Rewriting Literature: A Conversation With Ruth Prawer Jhabvala, by Phillip Williams] {{Authority control|VIAF=54149447}} [[വർഗ്ഗം:1927-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 3-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബുക്കർ സമ്മാനം നേടിയ അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാർ]] atv287js9zwi2yje0sqy35z80veboeb 0 241019 4632369 4432704 2026-06-22T18:50:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632369 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Red Indians}}{{Infobox ethnic group|group=അമേരിക്കകളിലെ തദ്ദേശീയ ജനത (നേറ്റീവ് ഇന്ത്യൻസ്)|region19=[[El Salvador]]|ref21=<ref>{{CIA World Factbook link|gl|Greenland}}</ref>|pop21=51,000|region21=[[Greenland]]|ref20=<ref name=docs>{{CIA World Factbook link|gy|Guyana|access-date=7 May 2018}}</ref>|pop20=80,000|region20=[[Guyana]]|ref19=<ref>{{cite web |url=http://www.soitu.es/soitu/2008/08/09/info/1218307640_720352.html |title=Una comunidad indígena salvadoreña pide su reconocimiento constitucional en el país |publisher=soitu.es |accessdate=23 February 2011 |archive-date=2015-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105004308/http://www.soitu.es/soitu/2008/08/09/info/1218307640_720352.html |url-status=dead }}</ref>|pop19=70,000|ref18=<ref>{{cite web |url=http://unsr.vtaulicorpuz.org/site/index.php/documents/country-reports/84-report-paraguay |title=Report: The situation of indigenous peoples in Paraguay |website=[[Victoria Tauli-Corpuz]] |access-date=2020-06-04 |archive-date=2019-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324165936/http://unsr.vtaulicorpuz.org/site/index.php/documents/country-reports/84-report-paraguay |url-status=dead }}</ref>|pop22=40,000 (Maya)|pop18=116,000|region18=[[Paraguay]]|ref17=<ref name=CIArace>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |title = Costa Rica: People and Society |website = The World Factbook |publisher = Central Intelligence Agency |accessdate = 7 May 2018 |archive-date = 2020-05-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200513101015/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |url-status = dead }}</ref>|pop17=118,000|region17=[[Costa Rica]]|ref16=|pop16=160,000|region16=[[Uruguay]]|ref15=<ref>2005 Census</ref>|region22=[[Belize]]|ref22=<ref>[https://web.archive.org/web/20170712000806/http://celade.cepal.org/cgibin/RpWebEngine.exe/PortalAction?&MODE=MAIN&BASE=CPVBLZ2000&MAIN=WebServerMain.inl Redatam::CELADE, ECLAC – United Nations]. Celade.cepal.org. Retrieved 12 July 2013.</ref>|region15=[[Nicaragua]]|ref26=<ref>{{CIA World Factbook link|do|Dominica|access-date=7 May 2018}}</ref>|religions={{plainlist| *[[Inuit religion]] *[[Native American religion]] *[[Mesoamerican religion]] *[[Christianity]]}}|languages=[[Indigenous languages of the Americas]], [[Spanish language|Spanish]], [[Portuguese language|Portuguese]], [[English language|English]], [[Dutch language|Dutch]], [[Danish language|Danish]], [[French language|French]]|ref27=<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=Cia.gov|access-date=2020-06-04|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213093951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html|url-status=dead}}</ref>|pop27=2,000|region27=[[Saint Vincent and the Grenadines]]|ref28=<ref>{{cite web |url = https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf |title=TRINIDAD AND TOBAGO 2011 POPULATION AND HOUSING CENSUS DEMOGRAPHIC REPORT |website=Guardian.co.tt |accessdate=9 April 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171019211618/https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf|archive-date=19 October 2017|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>|pop28=1,500|region28=[[Trinidad and Tobago]]|pop26=2,000|region23=[[France]] ([[French Guiana]])|region26=[[Dominica]]|ref25=<ref>{{cite web |url = http://www.bbc.com/travel/story/20190205-cubas-tano-people-a-flourishing-culture-believed-extinct |title = }}</ref>|pop25=4,000|region25=[[Cuba]]|ref24=<ref>2012 Suriname Census Definitive Results Archived 24 September 2015 at the Wayback Machine. Algemeen Bureau voor de Statistiek - Suriname.</ref>|pop24=20,300|region24=[[Suriname]]|ref23=<ref>{{cite web |url = http://www.indigene.de/30.html?&L=2|url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820071429/http://www.indigene.de/30.html?&L=2 |archivedate=20 August 2011|title = Guayana Francesa: Federación de Organizaciones de Amerindios de Guyana (FOAG) |language = es |date = April 2010 }}</ref>|pop23=19,000|pop15=444,000|ref14=<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |website = The World Factbook |publisher = Central Intelligence Agency |accessdate = 7 May 2018 |title = Panama |archive-date = 2019-01-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190103234823/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |url-status = dead }}</ref>|image=[[File:Sra. Charo and the Qewar dollmakers.jpg|250px]]|ref3=<ref name="Bolivia" />|pop6=4.5 million|region6=[[Ecuador]]|ref5=<ref name="uscensus">United States Census Bureau. ''[https://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-10.pdf The American Indian and Alaska Native Population: 2010]''</ref>|pop5=5.2 million|region5=[[United States]]|ref4=<ref>https://www.censopoblacion.gt/mapas</ref>|pop4=7.5 million|region4=[[Guatemala]]|pop3=9.8 million|region7=[[Canada]]|region3=[[Bolivia]]|ref2=<ref name="census2017">{{The 2017 National Census included, for the first time, a question of ethnic self-identification that was addressed to people aged 12 and over considering elements such as their ancestry, their customs and their family origin in order to visualize and better understand the cultural reality of the country.}}</ref>|pop2=14.1 million|region2=[[Peru]]|pop1=25.7 million<ref>{{cite web|url=http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/panorama_sociodemografico_2015.pdf |title=Página no encontrada |accessdate=2015-12-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304103300/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/panorama_sociodemografico_2015.pdf |archivedate=4 March 2016 |df=dmy }}</ref><!-- 21.5% of 119.5 million -->|region1=[[Mexico]]|regions=|pop='''70 million+'''|caption=Quechua women in Peru|ref6=|pop7=2.13 million|pop14=460,000|pop11=997,000|region14=[[Panama]]|ref13=<ref>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |title = CIA – The World Factbook – Honduras |website = cia.gov |accessdate = 2013-12-03 |archive-date = 2020-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200515044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |url-status = dead }}</ref>|pop13=520,000|region13=[[Honduras]]|ref12=<ref>{{cite web |url = http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Venezuela.pdf|title=About this Collection |work=The Library of Congress |accessdate=29 July 2015}}</ref>|pop12=524,000|region12=[[Venezuela]]|ref11=<ref>IBGE. "IBGE - sala de imprensa - notícias". ibge.gov.br. Retrieved 10 November 2015.</ref>|region11=[[Brazil]]|ref7=<ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=110528&PRID=10&PTYPE=109445&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2017&THEME=120&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=|title=Ethnic Origin (279), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age (12) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces and Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2016 Census - 25% Sample Data|first=Government of Canada, Statistics|last=Canada|website=12.statcan.gc.ca|date=2017-10-25}}</ref>|ref10=<ref>{{cite news |title = Población indígena o descendiente de pueblos indígenas u originarios en viviendas particulares por sexo, según edad en años simples y grupos quinquenales de edad. |year = 2010 |url = https://www.indec.gob.ar/ftp/cuadros/poblacion/n020224.xls |accessdate = 14 January 2020 }}</ref>|pop10=955,000|region10=[[Argentina]]|ref9=<ref name="dane.gov.co">https://www.dane.gov.co/files/investigaciones/boletines/grupos-etnicos/presentacion-grupos-etnicos-2019.pdf</ref>|pop9=1.9 million|region9=[[Colombia]]|ref8=<ref>{{cite web |url = https://radio.uchile.cl/wp-content/uploads/2018/05/censo-2017.pdf |title = Resultados definitivos censo 2017 |website = radio.uchile.cl |accessdate = 4 May 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180714172148/http://radio.uchile.cl/wp-content/uploads/2018/05/censo-2017.pdf |archive-date = 14 July 2018 |url-status = dead }}</ref>|pop8=2.1 million|region8=[[Chile]]|related=}}[[വടക്കേ_അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കൻ]] ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ പ്രാചീന വംശജരെ പൊതുവായി പറയുന്ന പേരാണ് '''റെഡ് ഇന്ത്യക്കാർ'''. [[യൂറോപ്പ്‌|യൂറോപ്യന്മാർ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള]] കപ്പൽ മാർഗ്ഗം അന്വേഷിച്ച് എത്തിപ്പെട്ട പുതിയ ദേശം ഇന്ത്യയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുകയും അങ്ങനെ അവിടെ കാണപ്പെട്ട ജനതയെ ഇന്ത്യക്കാർ എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യൻ എന്ന വാക്കിനെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തവും നിലനിൽക്കുന്നു. കരീബിയൻ ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിലെ ദ്വീപിലെത്തിയ കൊളംബസ് അവിടുത്തെ നിവാസികളായി അരവാക്കുകളെ ഇന്ത്യൻസ് എന്നുദ്ദേശിച്ചത് സ്പാനീഷ് ഭാക്ഷയിലെ "en Dios" ("of God") or "in Dio" ("in God") എന്നുദ്ദേശിച്ചാണെന്നാണ്. ഇതിനു വ്യക്തമായി തെളിവുകളൊന്നും കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇന്ത്യയിലുള്ള ജനങ്ങളുമായുള്ള അർത്ഥവ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കാൻ ഇവരെ റെഡ്‌ ഇന്ത്യക്കാർ എന്ന് വിളിക്കുമെങ്കിലും [[അമേരിക്കൻ_ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിൽ]] പൊതുവെ ഇന്ത്യൻ, നേറ്റീവ് ഇന്ത്യൻ, അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ എന്നീ പദങ്ങൾ ഇവരെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയുടെ]] ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും 20,000 വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് [[സൈബീരിയ]] വഴി അമേരിക്കൻ വൻകരയുടെ പടിഞ്ഞാറു വശത്തുള്ള [[അലാസ്ക|അലാസ്കയിൽ]] കുടിയേറി പാർപ്പുറപ്പിച്ചവരായിരുന്നു ഇവരുടെ ആദ്യ തലമുറ. ഇരു ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലുമായി വ്യാപിച്ച ഇവരുടെ അംഗസംഖ്യ യൂറോപ്യന്മാർ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലേയ്ക്ക് കുടിയേറ്റം ആരംഭിക്കുന്ന കാലത്ത് ഇന്നത്തെ ഐക്യനാടുകളിൽ മാത്രം 2 കോടിയോളമായിരുന്നു. പിന്നീടുള്ള കാലങ്ങളിൽ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന തദ്ദേശീയരെ വംശഹത്യനടത്തി ഇല്ലാതാക്കിയതായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അക്കാലത്ത് [[സ്പെയിൻ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടൻ]], [[ജർമ്മനി]] പോലെയുള്ള യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ സംഘട്ടനങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചു വന്നതിൻറെ ഫലമായി പുതിയ നാടുകൾ തേടിപ്പോകുവാൻ യൂറോപ്പിലുള്ളവർ നിർബന്ധിതരായി. അമേരിക്കൻ വൻകരകളിലെത്തിയ യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരെ തദ്ദേശീയർ ഇരുകയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചുവെങ്കിലും താമസിയാതെ അതിഥികൾ ആതിഥേയരാകുന്ന കാഴ്ചയാണ് ലോകം കണ്ടത്. 15 മുതൽ 19 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ 80 ശതമാനത്തിലധികം അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യാക്കാർ യൂറോപ്പിൽ നിന്നെത്തിയ കുടിയേറ്റക്കാരാൽ ആസൂത്രിതമായി വംശഹത്യ ചെയ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു. രണ്ടായിരത്തിലധികം ഭാഷകളും ഉപഭാഷകളും ഇവരുടെയിടയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ അക്കാലത്ത് 800 ൽ അധികം ഗോത്രങ്ങളും ഉപഗോത്രങ്ങളും ഇവരുടെയിടയിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇവരുടെ ഭൂമിയും പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളും കൈയ്യടക്കാനായും, മറ്റുമാണ് ഇവരെ കൊന്നൊടുക്കിയത്. തദ്ദേശീയർക്ക് പരിചയമില്ലാതിരുന്ന യൂറോപ്പിലെ രോഗങ്ങളെ പകർന്നു നൽകിയതും മറ്റും ഇവരുടെ നശീകരണത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. പ്രകൃതിയോടിണങ്ങിയുള്ള ജീവിതചര്യ അനുഷ്ടിച്ചിരുന്ന ഈ ജനതയ്ക്ക് ഇത്തരം രോഗങ്ങൾ അജ്ഞാതവും അവയെ ചെറുക്കാനുള്ള പ്രതിരോധശേഷി തീർത്തും ഇല്ലായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷവും ഇക്കൂട്ടരെ വസൂരിയുടെയും മറ്റു പകർച്ച വ്യാധികളുടെയും അണുക്കളുള്ള പുതപ്പുകളും മറ്റും വിതരണം ചെയ്ത് കൊന്നൊടുക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യക്കാരുമായുണ്ടാക്കിയ ഉടമ്പടികൾ യൂറോപ്പിൽ നിന്നെത്തിയവർ ലംഘിക്കുക പതിവായിരുന്നു. 1763 ൽ ഫ്രഞ്ച്-ഇന്ത്യൻ യുദ്ധത്തിനും [[പോണ്ടിയാക്ക്|പോണ്ടിയാക്കിന്റെ]] നേതൃത്വതത്തിലുള്ള ചെറുത്തു നിൽപ്പിനും ശേഷം, സ്കോട്ട്-ഐറിഷ് കുടിയേറ്റക്കാരുടെ അക്രമിസംഘമായ [[പാക്സ്റ്റൺ ബോയ്സ്]] [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ|പെൻസിൽവാനിയി]]<nowiki/>യലും സമീപ ദേശങ്ങളിലും അഴിഞ്ഞാടുകയും  അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യാക്കാരെ കൂട്ടക്കശാപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.   ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഒക്‌ലഹോമ|ഒക്ലഹോമ]], [[കാലിഫോർണിയ]], [[ന്യൂ മെക്സിക്കോ]], [[അരിസോണ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായുള്ള ഏകദേശം ഇരുന്നൂറോളം സംവരണ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രമായി കഴിയുന്ന ഇവരുടെ അംഗസംഖ്യ 30-ലക്ഷത്തിൽ താഴെയാണെന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="deshabhimani-ക">{{cite news|title=റെഡ് ഇന്ത്യൻസ് ഹിറ്റ്ലറെ നിസ്സാരനാക്കുന്ന ക്രൂരതയുടെ ഇരകൾ|url=http://www.deshabhimani.com/news-books-review-latest_news-401312.html|accessdate=21 സെപ്റ്റംബർ 2014|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=21 സെപ്റ്റംബർ 2014|author=എ. ശ്യാം|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140921082450/http://www.deshabhimani.com/news-books-review-latest_news-401312.html|archivedate=2014-09-21|language=മലയാളം|format=പത്രലേഖനം|url-status=live}}</ref> മുൻകാല്ത്ത് ഇവർക്ക് അമേരിക്കൻ പൌരത്വം അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല എങ്കിലും 1924 മുതൽ ഉപാധികളോടെ പൌരത്വം അനുവദിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സംസ്കാരം]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ സമൂഹം]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ ജനത]] 93aft1l3f42nw6deulb0smam4q6bx9t 0 244855 4632399 4591376 2026-06-22T21:46:02Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632399 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lydia Davis}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ലിഡിയ ഡേവിസ് |image =Lydia Davis at Kelly Writers House (cropped).jpg | imagesize = | caption = Lydia Davis at [[Kelly Writers House]] in 2017 | pseudonym = | birth_date = July 15, 1947 | birth_place = [[Northampton, Massachusetts|Northampton, MA]] | alma_mater = Barnard College | death_date = | death_place = | occupation = എഴുത്തുകാരി | nationality = അമേരിക്കൻ | period = 1976–present | genre = ചെറുകഥ, നോവൽ, ഉപന്യാസം | subject = | movement = | influences = [[ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക]], [[സാമുവൽ ബെക്കറ്റ്]],<ref name="Believer">{{cite web | url=http://www.believermag.com/issues/200801/?read=interview_davis | title=Interview with LYDIA DAVIS | publisher=The Believer | accessdate=2013-05-23 | archive-date=2013-06-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130630134616/http://www.believermag.com/issues/200801/?read=interview_davis | url-status=dead }}</ref> [[മാർസൽ പ്രൂസ്റ്റ്]], [[ജെയിംസ് ജോയ്സ്]], [[Michel Butor]], [[വ്ലാഡിമിർ നബക്കോവ്]], [[ഗുസ്താവ് ഫ്ലോബർ]], [[ഹെർമൻ മെൽവില്ലി]], [[James Agee]], [[John Dos Passos]], [[സാവുൾ ബെല്ലോ]], [[Charles Reznikoff]], [[Grace Paley]], [[Russell Edson]] | influenced = [[Jonathan Franzen]],<ref name="BBC-Man">{{cite web | url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-22625777 | title=Man Booker International prize goes to Lydia Davis | publisher=BBC | date=2013-05-22 | accessdate=2013-05-23}}</ref> [[David Foster Wallace]],<ref name="BBC-Man"/> [[Dave Eggers]],<ref name="BBC-Man"/> [[Tao Lin]] | signature = | website = | family = }} [[മാൻ ബുക്കർ സമ്മാനം|മാൻ ബുക്കർ]] ഇന്റർനാഷണൽ പുരസ്‌കാരത്തിന് അർഹയായ അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാരിയും ഫ്രഞ്ച് വിവർത്തകയുമാണ് '''ലിഡിയ ഡേവിസ്''' (ജനനം :1947). ചെറുകഥാരംഗത്തെ സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്കാണ് അവാർഡ്.ദ എൻഡ് ഓഫ് ദ സ്റ്റോറി, ദ വെറൈറ്റീസ്സ് ഓഫ് ഡിസ്റ്റർബൻസസ്, എന്നീ കൃതികളാണ് ബുക്കർ ഇന്റർനാഷണൽ പുരസ്കാരത്തിന് അവരെ അർഹയാക്കിയത്. ചെറുകഥ, വിവർത്തനം എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ലിഡിയയുടെ കഥകളിലെ മുഖ്യ ആകർഷണം കാൽപ്പനികതയാണ്.<ref>{{cite news|title=മാൻ ബുക്കർ ഇന്റർനാഷണൽ പുരസ്‌കാരം ലിഡിയ ഡേവിസിന്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/books/article/news/2405/|accessdate=23 മെയ് 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=23 മെയ് 2013|archive-date=2013-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524031852/http://www.mathrubhumi.com/books/article/news/2405/|url-status=dead}}</ref> ==ജീവിതരേഖ== അമേരിക്കയിലെ നോർത്താംപ്റ്റൺ - മസാചുസറ്റ്സിൽ ജനിച്ചു. ന്യൂയോർക്കിൽ താമസിക്കുന്ന ലിഡിയ, ആൽബനി യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ക്രിയേറ്റീവ് റൈറ്റിങ് പ്രോഫസറാണ്. ഇവരുടെ പല കഥകളും ഒറ്റവാചകങ്ങളിലുള്ളവയാണ്. മിക്ക കഥകളുടെയും നീളം ഒരു ഖണ്ഡികയിലൊതുങ്ങും. ==കൃതികൾ== *കാൺട് ആന്റ് വോൺട്' *തേർട്ടീന്ത് വുമൺ ആന്റ് അതർ സ്റ്റോറീസ് *‘ദ് എൻഡ് ഓഫ് ദി സ്‌റ്റോറി' *'ബ്രെയ്ക്ക് ഇറ്റ് ഡൗൺ ' *'വെറൈറ്റീസ് ഓഫ് ഡിസ്റ്റർബൻസ്' *ഫ്‌ളേബറുടെ 'മാഡം ബോവറി' (വിവർത്തനം) *'മാഴ്‌സൽ പ്രൂസ്റ്റിന്റെ 'സ്വാൻസ് വേ' (വിവർത്തനം) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 2013 അഞ്ചാമത് മാൻ ബുക്കർ ഇന്റർനാഷണൽ പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== {{commons category|Lydia Davis}} *[http://thecoffinfactory.com/fiction-negative-emotions-by-lydia-davis/ ''The Coffin Factory'' short story]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130402194717/http://thecoffinfactory.com/fiction-negative-emotions-by-lydia-davis/ |date=2013-04-02 }} *[http://www.believermag.com/issues/200801/?read=interview_davis ''The Believer'' Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630134616/http://www.believermag.com/issues/200801/?read=interview_davis |date=2013-06-30 }} *[http://www.threemonkeysonline.com/article_lydia_davis_samuel_johnson_is_indignant.htm Samuel Johnson is indignant – TMO meets Lydia Davis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507140524/http://www.threemonkeysonline.com/article_lydia_davis_samuel_johnson_is_indignant.htm |date=2008-05-07 }} *[http://bombsite.com/issues/60/articles/2086 Interview @ ''BOMB''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209115019/http://bombsite.com/issues/60/articles/2086 |date=2011-02-09 }} *[http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/04/29/qa_with_lydia_davis/ "Q&A with Lydia Davis", ''The Boston Globe'', Kate Bolick, April 29, 2007] *[http://www.nationalbook.org/nba2007_f_davis_interv.html "2007 National Book Award Fiction Finalist Interview With Lydia Davis", ''National Book Foundation''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831134222/http://nationalbook.org/nba2007_f_davis_interv.html |date=2013-08-31 }} *[http://www.poetryfoundation.org/journal/article.html?id=181391 "Structure Is Structure", ''Poetry Foundation''] *[http://www.webdelsol.com/Literary_Dialogues/interview-wds-davis.htm "A Conversation with Lydia Davis", ''Web Del Sol''] *[http://www.writing.upenn.edu/pennsound/x/Davis.html Audio-files @ PENNsound] listen to Lydia Davis read from her work *[http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_516.html Author Page at ''Internationales Literatufestival Berlin''] Davis was a Guest of the ILB ( ''Internationales Literatufestival Berlin'' / Germany ) in 2001 *[http://writing.upenn.edu/pennsound/x/Davis.php "Lydia Davis", ''Penn Sound''] {{Authority control|VIAF=12431015}} [[വർഗ്ഗം:1947-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:മാൻ ബുക്കർ അന്തർദേശീയ പുരസ്‌കാരത്തിന് അർഹരായവർ]] loyl00kc8nxa1ay9monbud39niqep43 0 245068 4632371 3971016 2026-06-22T19:17:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632371 wikitext text/x-wiki {{PU|Rotala khaleeliana}} {{Taxobox | name = ''Rotala khaleeliana'' | regnum = [[Plant]]ae | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Lythraceae]] | genus = ''[[റൊട്ടാല|Rotala]]'' | species = '''''R. khaleeliana''''' | binomial = ''Rotala khaleeliana'' | binomial_authority = }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കാനായി കാനം, നാടുകാണി പാറക്കുന്നുകളിൽ നിന്നും ലഭിച്ച പുതിയ ഒരിനം സസ്യമാണ് '''റൊട്ടാല ഖലീലിയാന''' {{ശാനാ|Rotala khaleeliana}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.journalijar.com/uploads/2013-04-23_145324_833.pdf |title=RESEARCH ARTICLE, INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH |access-date=2013-06-26 |archive-date=2017-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610172108/http://www.journalijar.com/uploads/2013-04-23_145324_833.pdf |url-status=dead }}</ref> തളിപ്പറമ്പ് സർ സയ്യിദ് കോളജ് പ്രിൻസിപ്പലും കണ്ണൂർ സർവകലാശാല പരിസ്ഥിതി പഠന വിഭാഗം മുൻ മേധാവിയുമായ [[ഖലീൽ ചൊവ്വ|ഡോ. ഖലീൽ ചൊവ്വയോടുള്ള]] ആദരസൂചകമായാണ് സസ്യത്തിന് ഈ നാമം നൽകിയത്. ഈ ജനുസ്സിൽ ലോകത്ത് കണ്ടെത്തിയവയിൽ 45 ഇനത്തിൽ 25 എണ്ണം ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുമാണ് കണ്ടത്തിയിട്ടുള്ളത്. ==വിവരണം== ഇതു വരെ കണ്ടത്തിയ ഇനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ തരത്തിലാണ് ഇവയുടെ തണ്ടും ഇലകളും പൂക്കളും. 12-43 സെന്റീമീറ്റർ ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യങ്ങൾ]] qqjejakl249ii6vu3nnc5b2yp8qy2eh 0 251446 4632315 4287255 2026-06-22T12:58:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632315 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Yasunari Kawabata}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = യസുനാറി കവാബത്ത<!-- do not add image icons such as nobel peace, see [[:Template:Infobox writer]] --> | image = Yasunari Kawabata 1938.jpg | caption = കവാബത്ത [[Kamakura, Kanagawa|കമാകുറയിലുള്ള]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്ടിൽ | birth_date = {{Birth date|1899|6|14|df=y}} | birth_place = [[Osaka|ഓസക്ക]], [[ജപ്പാൻ]] | death_date = {{Death date and age|1972|4|16|1899|6|14|df=yes}} | death_place = [[Zushi, Kanagawa|സുഷി (കനഗാവ)]], [[ജപ്പാൻ]] | occupation = സാഹിത്യകാരൻ | nationality = [[Japan|ജാപ്പനീസ്]] | ethnicity = [[Japanese people|ജാപ്പനീസ്]] | citizenship = ജാപ്പനീസ് | period = 1924–1972 | genre = നോവലുകൾജാപ്പനീസ്, ചെറുകഥകൾ | awards = {{Awd|[[Nobel Prize in Literature|സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]]|1968}} <!-- do not add image icons such as Nobel peace, see [[:Template:Infobox writer]] --> | influenced = [[William Vollmann]]<ref>[http://biblioklept.org/2011/09/24/william-t-vollmanns-favorite-contemporary-books/ William T. Vollmann’s Favorite “Contemporary” Books]. biblioklept.org (2011-09-24)</ref>, [[Yukio Mishima]] }} [[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ പുരസ്ക്കാര]]ത്തിനു അർഹനായ ആദ്യത്തെ [[ജപ്പാൻ]]കാരനായ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തുമായിരുന്നു '''യസുനാറി കവാബത്ത'''(14 ജൂൺ [[1899]] – 16 ഏപ്രിൽ [[1972]]).അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ജനപ്രീതിയാർജ്ജിച്ച് ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു. ==ജീവിതരേഖ== ജപ്പാനിലെ [[ഒസാക്ക]]യിൽ ഭിഷഗ്വരന്മാരുടെ കുടുംബത്തിലാണ് യസുനാറി ജനിച്ചത്.<ref>Kawamoto Saburō, ''Kawabata Yasunari: Explorer of Death and Beauty'', Japan Book News, No. 63, Spring 2010, p. 13</ref> നാലു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ തന്നെ മാതാപിതാക്കൾ അന്തരിച്ചു. പിൽക്കാലജീവിതം യസുനാറി മുത്തച്ഛനോടൊപ്പം ആയിരുന്നു ചെലവഴിച്ചത്. ഏക സഹോദരി പതിനൊന്നു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. ബന്ധുക്കളെല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട കവാബത്ത തന്റെ അമ്മയുടെ നാടായ കുറോഡാസിലേയ്ക്കും,,പിന്നീട് പഠനാവശ്യം പ്രമാണിച്ചു ടോക്യോയിലേയ്ക്കും താമസം മാറുകയാണുണ്ടായത്. 1924ൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ യസുനാറി എഴുത്തിലേയ്ക്കും, പത്രപ്രവർത്തനത്തിലേയ്ക്കും തിരിഞ്ഞു. 'മെയ്നിച്ചി ഷിംബുൺ" എന്ന പത്രത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു.യുദ്ധകാലത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചോ, സൈനിക നടപടികളുടെ ആശാസ്യതയെക്കുറിച്ച് തെല്ലും താത്പര്യം കാണിയ്ക്കാതിരുന്ന യസുനാറി,എന്നാൽ തന്റെ കൃതികളിൽ അതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണെന്നു സൂചിപ്പിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ==കലാജീവിതം== യസുനാറി വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലത്ത് മുടങ്ങിക്കിടന്നിരുന്ന [[ടോക്യോ]] സർവ്വകലാശാലാമാസികയായ'ഷിൻ- ഷിചോ' ("New Tide of Thought") വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിയ്ക്കുകയുണ്ടായി.ആദ്യത്തെ ചെറുകഥയായിരുന്ന "A View from Yasukuni Festival" 1921 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പിക്കാലത്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചെറുകഥകളെല്ലാം തന്നെ ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. [[1968]] ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ പുരസ്ക്കാരം]] നേടി ==അന്ത്യം== യസുനാറി കവാബത്ത ദുരൂഹസാഹചര്യത്തിൽ മരണമടയുകയാണുണ്ടായത്. ഇത് അപകടമാണെന്നും എന്നാൽ അതല്ല ആത്മഹത്യയായിരുന്നെന്നും കരുതുന്നവരുണ്ട്.<ref name="Keene2005">{{cite book |author=Donald Keene |title=Five Modern Japanese Novelists |url=http://books.google.com/books?id=Pd_yLuplcKIC&pg=PA24 |accessdate=22 September 2010 |date=June 2005 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-12611-3 |page=26}}</ref> തന്റെ ആത്മമിത്രമായ [[യുകിയോ മിഷിമ|യുകിയോ മിഷിമ]]യുടെ ആത്മഹത്യ യസുനാറിയെ ആകെ ഉലച്ചുകളഞ്ഞതിനാൽ അദ്ദേഹം സ്വയമേവ മരണം വരിച്ചതാണെന്നുള്ള വാദം ശക്തമാക്കി. [[File:Yasunari Kawabata 1930+wife and sister.jpg|thumb|Kawabata with his wife Hideko (秀子) to his left and her younger sister Kimiko (君子) to his right (1930).]] ==തെരഞ്ഞെടുത്ത സാഹിത്യകൃതികൾ== * മലയുടെ ശബ്ദം * തടാകം * സഹശയനം * ഹിമഭൂമി * ആയിരം കൊറ്റികൾ ==Selected works== [[File:Yasunari Kawabata c1932.jpg|thumb|Kawabata c. 1932]] {| class="wikitable" |- | '''Year''' | '''Japanese Title''' | '''English Title''' | '''English Translation''' |- | 1926 | 伊豆の踊子<br>''Izu no Odoriko'' | ''[[The Dancing Girl of Izu]]'' | 1955, 1998 |- | 1930 | 浅草紅團<br>''Asakusa Kurenaidan'' | ''[[The Scarlet Gang of Asakusa]]'' | 2005 |- | 1935–1937,<br>1947 | 雪国<br>''Yukiguni'' | ''[[Snow Country]]'' | 1956, 1996 |- | 1951–1954 | 名人<br>''Meijin'' | ''[[The Master of Go]]'' | 1972 |- | 1949–1952 | 千羽鶴<br>''Senbazuru'' | ''[[Thousand Cranes]]'' | 1958 |- | 1949–1954 | 山の音<br>''Yama no Oto'' | ''[[The Sound of the Mountain]]'' | 1970 |- | 1954 | みづうみ（みずうみ）<br>''Mizuumi'' | ''[[The Lake (novel)|The Lake]]'' | 1974 |- | 1961 | 眠れる美女<br>''Nemureru Bijo'' | ''[[The House of the Sleeping Beauties]]'' | 1969 |- | 1962 | 古都<br>''Koto'' | ''[[The Old Capital]]'' | 1987, 2006 |- | 1964 | 美しさと哀しみと<br>''Utsukushisa to Kanashimi to'' | ''[[Beauty and Sadness (novel)|Beauty and Sadness]]'' | 1975 |- | 1964 | 片腕<br>''Kataude'' | ''[[One Arm]]'' | 1969 |- | | 掌の小説<br>''Tenohira no Shōsetsu'' |''[[Palm-of-the-Hand Stories]]'' | 1988, 2006 |- |} ==അവലംബം== {{reflist|colwidth=30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== {{Commons category|Kawabata Yasunari}} * [[Donald Keene|Keene, Donald]] (1984). ''Dawn to the West: Japanese Literature of the Modern Era; Vol. 1: Fiction'', "Kawabata Yasunari" pp.&nbsp;786–845 * [[Roy Starrs|Starrs, Roy]] (1998) ''Soundings in Time: The Fictive Art of Kawabata Yasunari'', University of Hawai'i Press/RoutledgeCurzon ==പുറം കണ്ണികൾ== {{wikiquote}} * [http://nobelprize.org/literature/laureates/1968/ Nobel Prize site] * [http://www.noveladegenji.com/kawabata.htm Yasunari Kawabata] {{In lang|es}} * [http://www.kirjasto.sci.fi/kawabata.htm The Author's Calendar]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404150808/http://www.kirjasto.sci.fi/kawabata.htm |date=2010-04-04 }} * [http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/bunka/bunjinroku/kawabata_e.htm Literary Figures of Kamakura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061001135738/http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/bunka/bunjinroku/kawabata_e.htm |date=2006-10-01 }} * [http://www.horror-house.jp/e/cat4/yasunari-kawabata-18991972.html Yasunari Kawabata's grave] {{Portal|Novels|Japan}} {{Nobel Prize in Literature}} [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ (1951-1975)]] [[വർഗ്ഗം:1899-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 14-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1972-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 16-ന് മരിച്ചവർ]] 3kwvxv5ofzcujkcpm5r0z4fw7dq4rn5 0 252693 4632457 4609983 2026-06-23T05:11:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632457 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Winnie Madikizela-Mandela}} {{Infobox officeholder |name = വിന്നി മണ്ടേല |image = Winnie Mandela00.jpg |imagesize = |smallimage = |order = [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] പാർലമെന്റംഗം |term_start = മേയ് 2009 |term_end = |predecessor = |successor = |order2 = [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ]] പ്രഥമവനിത |term_start2 = 1994 |term_end2 = 1996 |predecessor2 = [[മാരികെ ഡിക്ലെർക്ക്]] |successor2 = [[ഗ്രേസാ മഷേൽ]] |order3 = സഹമന്ത്രി- കല,സംസ്കാരം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതിക വിദ്യ എന്നീ വകുപ്പുകൾ |term_start3 = 1994 |term_end3 = 1996 |predecessor3 = ഇല്ല |successor3 = [[പലോ ജോർദാൻ]] (കല,സംസ്കാരം), [[ഡെറിക് ഹാനികോം]] (ശാസ്ത്രം സാങ്കേതികവിദ്യ) |birth_name = നൊംസാമോ വിൻഫ്രെദ സന്യവെ മഡികിസെല |birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1936|09|26}} |birth_place = [[ബിസാന‍‍‍‍]],[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] | death_date = {{Death date and age|2018|04|02|1936|09|26|df=y}}<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/02/winnie-mandela-passed-away-south-africa.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/world/2018/04/03/winnie-mandela-memoir.html</ref> | death_place = [[ജൊഹാനസ്ബർഗ്]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] |spouse = [[നെൽസൺ മണ്ടേല]] (1958–1996; വിവാഹമോചിത; 2 കുട്ടികൾ) |children = സെനാനി (ജനനം - 1959)<br> സിന്ദിവാ (ജനനം-1960) |profession = പൊതുപ്രവർത്തക, [[രാഷ്ട്രീയം|രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക]] |alma_mater = [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] |religion = }} പ്രമുഖ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ]] രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകയും ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് വിമൻ ലീഗിന്റെ നേതാവുമായിരുന്നു '''വിന്നി മണ്ടേല''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിന്നി മഡികിസേല മണ്ടേല'''(ജനനം '''നോംസമോ വിൻഫ്രേട സാന്യിവെ മഡികിസേല'''; 26 സെപ്റ്റംബർ 1936– 2 ഏപ്രിൽ 2018).<ref name=nndb>{{cite web|title=വിന്നി മണ്ടേല|url=http://www.nndb.com/people/292/000023223/|publisher=എൻ.എൻ.ഡി.ബി|accessdate=02 ജൂൺ 2014|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://archive.today/20140702152723/http://www.nndb.com/people/292/000023223/|url-status=bot: unknown}}</ref> നിരവധി പ്രമുഖ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിട്ടുള്ള അവർ ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ദേശീയ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്നു. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ഇതിഹാസം [[നെൽസൺ മണ്ടേല|നെൽസൺ മണ്ടേലയുടെ]] മുൻ ഭാര്യയായിരുന്നു. 38 വർഷത്തെ ദാമ്പത്യത്തിനു ശേഷം ഇരുവരും വിവാഹമോചനം തേടുകയുണ്ടായി, ഇതിൽ 27 വർഷവും നെൽസൺ മണ്ടേല ജയിലിൽ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയായിരുന്നു. 1994 ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ പ്രസിഡന്റാവുമ്പോൾ ഇരുവരും നിയമപരമായി വിവാഹമോചനം നേടിയിട്ടില്ലായിരുന്നു, പക്ഷേ രണ്ടു കൊല്ലം മുമ്പു തന്നെ ഇവർ വേർപിരിഞ്ഞു താമസിക്കുകയായിരുന്നു. 1996-ലാണ് ഇവർ നിയമപരമായി വിവാഹമോചനം നേടുന്നത്, 1994 ൽ വിന്നി ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ പ്രഥമ വനിതയായിരുന്നു.<ref name=newyorktimes20031996>{{cite news|title=സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ ജഡ്ജ് ഗീവ്സ് മണ്ടേല എ ഡൈവോഴ്സ്|url=http://www.nytimes.com/1996/03/20/world/south-african-judge-gives-nelson-mandela-a-divorce.html|publisher=ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്|date=20 മാർച്ച് 2014|accessdate=03 ജൂലൈ 2014|archive-date=2014-07-03|archive-url=https://archive.today/20140703143020/http://www.nytimes.com/1996/03/20/world/south-african-judge-gives-nelson-mandela-a-divorce.html|url-status=bot: unknown}}</ref> മണ്ടേലയുടെ അവസാന കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വിന്നി ദിനംപ്രതി അദ്ദേഹത്തെ ആശുപത്രിയിൽ സന്ദർശിക്കുമായിരുന്നു.<ref name=thguardian06122013>{{cite news|title=നെൽസൺ ആന്റ് വിന്നി മണ്ടേലാസ് മാര്യേജ് എൻഡഡ്, ബട്ട് ബോണ്ട് വാസ് നെവർ ബ്രോക്കൺ|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/06/nelson-winnie-mandela-marriage|publisher=ദ ഗാർഡിയൻ|date=06 ഡിസംബർ 2014|accessdate=03 ജൂലൈ 2014|archive-date=2014-07-03|archive-url=https://archive.today/20140703143302/http://www.theguardian.com/world/2013/dec/06/nelson-winnie-mandela-marriage|url-status=bot: unknown}}</ref> മണ്ടേലയുടെ ജയിൽവാസകാലത്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകളും, ആശയങ്ങളും പുറംലോകമറിഞ്ഞത് വിന്നിയിലൂടെയായിരുന്നു.<ref name=thenewyorktimes02082013>{{cite news|title=ഇൻ മണ്ടേല ലെഗസി, എ പ്ലേസ് ഫോർ വിന്നി ?|url=http://www.nytimes.com/2013/08/03/world/africa/in-mandela-legacy-a-place-for-winnie.html?_r=2&|publisher=ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്|date=02 ഓഗസ്റ്റ് 2013|accessdate=03 ജൂലൈ 2014|archive-date=2014-07-03|archive-url=https://archive.today/20140703143715/http://www.nytimes.com/2013/08/03/world/africa/in-mandela-legacy-a-place-for-winnie.html?_r=2&|url-status=bot: unknown}}</ref> വിന്നിയുടെ അനുയായികൾ അവരെ രാഷ്ട്രമാതാവ് എന്നുവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ ട്രൂത്ത് ആന്റ് റികൺസിലിയേഷൻ കമ്മീഷൻ ഇവരെ ഒരു കൊലപാതകത്തിലും, മറ്റു മനുഷ്യത്വരഹിത പ്രവർത്തികളും കുറ്റക്കാരി എന്നു കണ്ടെത്തിയിയിരുന്നു.<ref name=southafricajustice>{{cite web|title=ട്രൂത്ത് ആന്റ് റികൺസിലിയേഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക റിപ്പോർട്ട്|url=http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf|publisher=ജസ്റ്റീസ്&കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനൽ ഡിവലപ്പ്മെന്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്, സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|accessdate=03 ജൂലൈ 2014|archive-date=2009-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20091104033712/http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ജീവിതരേഖ== [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] , [[പോണ്ടോലാൻഡ്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് വിന്നി ജനിച്ചത്, ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ [[ഈസ്റ്റ് കേപ്]] പ്രവിശ്യയിലാണ്.<ref>[[#wm05|വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ് - ആൻ മാരെ]] പുറം 13</ref> കൊകാനി കൊളംബസ് മഡിക്കിസേലയും, ജെർത്രൂദുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. ഈ ദമ്പതികളുടെ ഒമ്പതുമക്കളിൽ അഞ്ചാമത്തെയായിരുന്നു വിന്നി.<ref>[[#wm05|വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ് - ആൻ മാരെ]] പുറം 18</ref> കറുത്ത വംശജരുടെ ജനനവും മരണവും, സാധാരണ രേഖപ്പെടുത്താറില്ലാത്തതുകൊണ്ട്, വിന്നിയുടെ ജനനം സർക്കാർ രേഖകളിലില്ലായിരുന്നു. കൈസർ മതാൻസിമായുടെ ഭരണകാലത്ത്, കാർഷിക, വനവകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള ഒരു മന്ത്രിയായിരുന്നു വിന്നിയുടെ പിതാവ് കൊളംബസ്. മാതാവ് ഒരു അദ്ധ്യാപികയായിരുന്നു,<ref>[[#wm05|വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ് - ആൻ മാരെ]] പുറം 17</ref> വിന്നിക്ക് എട്ടു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മാതാവ് മരണമടഞ്ഞു.<ref name=southafricanhistory>{{cite web|title=വിന്നി മണ്ടേല|url=http://www.sahistory.org.za/people/winnie-madikizela-mandela|publisher=സൗത്ത്ആഫ്രിക്കൻ ഹിസ്റ്ററി|accessdate=03 ജൂലൈ 2014|archive-date=2014-07-03|archive-url=https://archive.today/20140703152534/http://www.sahistory.org.za/people/winnie-madikizela-mandela|url-status=bot: unknown}}</ref> പോണ്ടോലാന്റിൽ കറുത്ത വംശജർക്കു പഠിക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്കൂളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വിന്നിയുടെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പലയിടങ്ങളിലുള്ള സ്കൂളുകളിൽ നിന്നായിരുന്നു. [[ജൊഹാനസ്‌ബർഗ്|ജോഹന്നസ്ബർഗിലുള്ള]] ജോൻ ഹോഫ്മേയർ സ്കൂളിൽ നിന്നും വിന്നി സോഷ്യൽ വർക്കിൽ ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കി. ==വിവാഹം,കുടുംബജീവിതം== 1957 ൽ വിറ്റ്വാട്ടർസ്രാൻഡ് സർവ്വകലാശാലക്കടുത്തുള്ള ഒരു ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ വെച്ചാണ്, [[നെൽസൺ മണ്ടേല]] വിന്നിയെ ആദ്യമായി കാണുന്നത്. അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അഭിഭാഷകനും, രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഉദിച്ചു വരുന്ന ഒരു താരവുമായിരുന്നു നെൽസൺ മണ്ടേല അക്കാലത്ത്. മണ്ടേല ആദ്യ ഭാര്യയായ ഈവ്ലിനിൽ നിന്നും വിവാഹമോചനം നേടിയ സമയമായിരുന്നു അത്.<ref>[[#wm05|വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ് - ആൻ മാരെ]] പുറം 57</ref> അവരുടെ പരിചയം, വളർന്ന് പ്രണയമായി അവസാനം വിവാഹത്തിലെത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു.<ref>[[#wm05|വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ് - ആൻ മാരെ]] പുറം 68-70</ref> രണ്ട് പെൺകുട്ടികളാണ് ഈ ദമ്പതികൾക്കുള്ളത്, 1959 ൽ ജനിച്ച സെനാനിയും, 1960ൽ ജനിച്ച സിന്ദിവയും. 1992 ൽ മണ്ടേലയും, വിന്നിയും വേർപിരിഞ്ഞുവെങ്കിലും, നിയമപരമായി വിവാഹമോചനം നേടിയത് 1996ലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് 1994ൽ നെൽസൺ മണ്ടേല ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ പ്രസിഡന്റായി സ്ഥാനമേറ്റപ്പോൾ നിയമപരമായി വിന്നി [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ]] പ്രഥമ വനിതയായിരുന്നു. ==കൊലപാതകക്കേസും തടവും== ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചാരന്മാരാണെന്ന് ആരോപിച്ച് യുവാക്കളെ വെടിവെക്കാൻ വിന്നി ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്ന കേസിൽ വിന്നി മണ്ടേലയ്ക്ക് 15 വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചിരുന്നു. ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ഇല്ലാത്ത പ്രവർത്തകരുടെ പേര് പറഞ്ഞ് സാംബൗ ബാങ്കിൽ നിന്ന് ലക്ഷങ്ങളുടെ വായ്പ തട്ടിയെടുത്തതിനും കേസുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=വിന്നി മണ്ടേലക്കെതിരെ വീണ്ടും കൊലപാതകക്കേസ്|url=http://www.madhyamam.com/news/217870/130317|accessdate=2013 ജൂലൈ 1|newspaper=മാധ്യമം|date=03/17/2013|archive-date=2013-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320045300/http://www.madhyamam.com/news/217870/130317|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=ഒടുവിൽ വിന്നിമണ്ടേലയ്ക്ക് തടവ്|url=http://malayalam.boldsky.com/insync/2003/042403winnie.html|accessdate=2013 ജൂലൈ 1|date=April 24, 2003}}</ref> ==കൃതികൾ== *'മണ്ടേലയ്ക്ക് സ്‌നേഹപൂർവം ..." ==അവലംബങ്ങൾ== *{{cite book|title=വിന്നി മണ്ടേല, എ ലൈഫ്|url=http://books.google.com/books?id=6L0vemKTwMoC&printsec=|last=ആൻ|first=മാരി|isbn=978-1868729265|publisher=റാൻഡം ഹൗസ്|year=2005|ref=wm05}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{imdb name|541692}} *[https://web.archive.org/web/20130909065903/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/doc/307110972.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=FEB%2018,%201989&author=William%20Claiborne&pub=The%20Washington%20Post&edition=&startpage=&desc=Fall%20of%20Winnie%20Mandela%20Began%20Nearly%202%20Years%20Ago;%20Erratic%20Behavior%20Preceded%20R "ഫോൾ ഓഫ് വിന്നി മണ്ടേല ബിഗാൻ നിയർലി 2 ഇയേഴ്സ് എഗോ; ഇറാറ്റിക്ക് ബിഹേവിയർ പ്രസീഡഡ് റീസന്റ് വയലൻസ്"], വാഷിങ്ടൺ പോസ്റ്റ്, 18 ഫെബ്രുവരി 1989. *[https://web.archive.org/web/20160228082426/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/1359621/Winnie-Mandela-on-bank-fraud-charges.html "വിന്നി മണ്ടേല ഓൺ ബാങ്ക് ഫ്രോഡ് ചാർജസ്"], ദ ടെലിഗ്രാഫ്, 15 ഒക്ടോബർ 2001 *[https://web.archive.org/web/20100815073731/http://kaganof.com/kagablog/2008/01/09/special-investigation-into-the-mandela-united-football-club/ "സ്പെഷ്യൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഇൻ ടു ദ മണ്ടേല ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്"] *[https://web.archive.org/web/20160228135801/http://www.the-write-stuff.com.au/archives/vol-1/reviews/winnie.html''ദ ലേഡി: ദ ലൈഫ് ആന്റ് ടൈംസ് ഓഫ് വിന്നി മണ്ടേല''] എമ്മ ഗിൽബി. ലണ്ടൻ: വിന്റേജ്, 1994. ISBN 0-09-938801-4 *[http://links.jstor.org/sici?sici=0164-2472(199723%2F24)52%2F53%3C161%3AQCWMAT%3E2.0.CO%3B2-Z "വിന്നീ മണ്ടേല ആന്റ് ദ മോഫീസ്"] ജെസ്റ്റർ *[https://web.archive.org/web/20140209134848/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8474580.stm ''ക്യാൻ വിന്നീ മണ്ടേലാസ് ഹീറോയിസം ഔട്ട്ഷെൻ ഹെർ ക്രൈംസ്] ''[[ബി.ബി.സി.]]'', 25 ജനുവരി 2010 {{Authority control|VIAF=88123320}} [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 26-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] 7itznyvqhg8t994r76j1ls38hji71xu 0 253290 4632472 3968855 2026-06-23T06:08:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632472 wikitext text/x-wiki {{PU|The Light of Faith}} {{Infobox Encyclical | name = വിശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം<br>Lumen fidei | language = Latin | translation = The Light of Faith | argument = On faith | year = 2013 | month = ജൂൺ | day = 29 | pope = ഫ്രാൻസിസ്<br />[[File:Coat of arms of Franciscus.svg|60px|alt=|center]] | pages = 88 | before = [[സത്യത്തിൽ സ്നേഹം]] | number = 1 of 1 | before = [[സത്യത്തിൽ സ്നേഹം]] | after = | web_en = http://www.vatican.va/holy_father/francesco/encyclicals/documents/papa-francesco_20130629_enciclica-lumen-fidei_en.html | web_la = http://www.vatican.va/holy_father/francesco/encyclicals/documents/papa-francesco_20130629_enciclica-lumen-fidei_lt.html }} [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ|ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പയുടെ]] ആദ്യ [[ചാക്രികലേഖനം|ചാക്രികലേഖനമാണ്]] '''വിശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം''' ('''Lumen fidei'''). സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ഇമരെറ്റിസ് [[ബനഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പാ]] ആദ്യ കരട് തയ്യാറാക്കിയ ലേഖനത്തിൽ [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ]] ചില കാര്യങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. രണ്ടു മാർപാപ്പമാർ ചേർന്നു തയ്യാറാക്കിയ ചാക്രിക ലേഖമെന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതിനുണ്ട്. 2013 ജൂൺ 29-നാണ് മാർപ്പാപ്പ ഇതിൽ ഒപ്പു വച്ചിരിക്കുന്നത്. ആകെ 88 പേജുള്ള ലേഖനത്തിൽ നാല് അധ്യായങ്ങളും 60 ഖണ്ഡികകളുമുണ്ട്. ചിന്തകരായ [[റുസ്സോ|റൂസോയും]] [[ഫ്രീഡ്രിക്ക് നീച്ച|നീഷെയും]] [[ലുഡ്‌വിഗ് വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ|ലുഡ്വിഗ് വിറ്റ്ഗൻസ്റ്റിനും]] മുതൽ റഷ്യൻ നോവലിസ്റ്റ് [[ദസ്തയേവ്സ്കി|ദസ്തയേവ്സ്കിയും]] ഇംഗ്ലിഷ് കവി [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റും]] വരെ ലേഖനത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[മറിയം|വിശുദ്ധ മറിയത്തോടുള്ള]] പ്രാർഥനയോടെയാണ് ചാക്രികലേഖനം അവസാനിക്കുന്നത്. സഭയുടെ പരമ്പരാഗത നിലപാടുകൾക്ക് ഊന്നൽ നൽകുന്ന ലേഖനത്തിൽ സ്ത്രീപുരുഷ ബന്ധത്തിന്റെ ഐക്യമാകുന്ന വിവാഹത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും വിലയിരുത്തുന്നു. ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റാനും തിന്മകൾ വിശദീകരിക്കാനും സാധിക്കാതിരുന്നപ്പോഴും വെളിച്ചത്തിന്റെ മധ്യസ്ഥരാവാൻ [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] [[ മദർ തെരേസ|മദർ തെരേസയ്ക്കും]] [[അസ്സീസിയിലെ ഫ്രാൻസിസ്|അസീസിയിലെ വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസിനും]] സാധിച്ചെന്നും [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ|ഫ്രാൻസിസ് പാപ്പ]] ലേഖനത്തിൽ പറയുന്നു. ഇരുളിനെ ചിതറിക്കുന്നതല്ല ഇരുളിൽ നടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതും പാതയിൽ തുണയാകുമെന്നതാണു വിശ്വാസമെന്നും ഇതിൽ വിലയിരുത്തുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14462176&programId=1073753693&BV_ID=@@@&channelId=-1073751705&tabId=9 |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ, Story Dated: Saturday, July 6, 2013 10:36 hrs IST |access-date=2013-07-07 |archive-date=2013-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130711134256/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14462176&programId=1073753693&BV_ID=@@@&channelId=-1073751705&tabId=9 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{RL}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.latinarchdiocesetrivandrum.org/pdf/Viswasathinte_Velicham_The_Light_of_Faith_Lumen_Fidei.pdf വിശാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം മലയാളത്തിൽ] * [http://www.vatican.va/holy_father/francesco/encyclicals/documents/papa-francesco_20130629_enciclica-lumen-fidei_en.html വിശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം ഇംഗ്ലീഷിൽ] [http://www.vatican.va/holy_father/francesco/encyclicals/documents/papa-francesco_20130629_enciclica-lumen-fidei_en.pdf (പിഡിഎഫ്)] from vatican.va * [http://www.vatican.va/holy_father/francesco/encyclicals/index_en.htm വിശ്വാസത്തിന്റെ വെളിച്ചം മറ്റുഭാഷകളിൽ] from vatican.va [[വർഗ്ഗം:ചാക്രികലേഖനങ്ങൾ]] 606fye3nsjdxz8lj7swn3mrhmiw0vlw 0 261826 4632495 4617162 2026-06-23T07:38:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632495 wikitext text/x-wiki {{short description|Territory claimed by the State of Palestine}}{{about|the geographic region|other uses|}}{{Coord|32|00|N|35|23|E|region:PS|display=title}} {{pp-move-indef}} {{pp-30-500|small=yes}} {{Use dmy dates|date=January 2017}}{{Infobox|bodyclass=geography|label5=Languages|label9=[[ISO 3166|ISO 3166 code]]|data8=[[Israeli Shekel|Shekel]] <small>(ILS)</small>|label8=Currency|data7=[[UTC+02:00|UTC+2]]|label7=Time Zones|data6=[[Sunni Islam]]<br>[[Judaism]]<br>[[Christianity]]<br>[[Samaritanism]]|label6=Religion|data5={{plainlist| * [[Palestinian Arabic]] * [[Modern Hebrew]] }}|data4={{convert|5,655|km2|abbr=on}}|above=West Bank<br />{{lang|ar|الضفة الغربية|rtl=yes}}<br />{{nobold|{{transl|ar|aḍ-Ḍiffah l-Ġarbiyyah}}}}<br />{{Hebrew|הַגָּדָה הַמַּעֲרָבִית}}<br />{{nobold|{{transl|he|HaGadah HaMa'aravit}}}}<ref>{{cite book|last1=Karayanni|first1=Michael|title=Conflicts in a Conflict|url=https://archive.org/details/conflictsinconfl0000kara|date=2014|page=xi}}</ref>|label4=Area|data3=3,340,143<ref name="CIA"/>|label3=Population|data2=|label2=|data1={{plainlist| * [[State of Palestine|Palestine]] (claimed territory, control in [[West Bank Areas in the Oslo II Accord|Area A (green) and B (dark red)]]) * [[Israel]] (unilaterally annexed [[East Jerusalem]] (blue), internationally recognized as Israeli-occupied) * [[Area C (West Bank)|Area C (pink)]] (occupied and controlled by Israel) }}|label1=Countries and territories|image=[[File:Control status of the West Bank as per the Oslo Accords.svg|300px|Map of the West Bank]]|data9=[[ISO 3166-2:PS|PS]]<br>[[ISO 3166-2:IL|IL]]}}{{PU|West Bank}} [[File:We-map.png|thumb|വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്.]] [[Palestinian Territories|പലസ്തീനിയൻ പ്രദേശങ്ങളുടെ]] ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗവും [[Western Asia|പടിഞ്ഞാറൻ ഏഷ്യയിലെ]] ഒരു [[landlock|കടൽത്തീരമില്ലാത്ത]] പ്രദേശവുമാണ് '''വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്''' ({{lang-ar|الضفة الغربية}} ''{{transl|ar|DIN|aḍ-Ḍaffah l-Ġarbiyyah}}'', {{lang-he|הגדה המערבית}}, ''HaGadah HaMa'aravit'', also {{lang-he|יהודה ושומרון}} ''Yehuda ve-Shomron'' ([[Judea and Samaria Area|ജുഡിയയും സമേരിയയും]])<ref>Israel Defense Forces, Ordinance No. 187, "Ordinance about Interpretation", "The term Region of Yehuda ve-HaŠomron will be identical in meaning, for all purposes, including any legal issue or security legislation, to the term Region of HaGada HaMa'aravit", 17 December 1967, Major General Uzi Narkis, Commander of Central District and IDF Forces in the Region of ''HaGada HaMa'aravit''. Published in Hebrew and Arabic in [http://www.law.idf.il/Templates/GetFile/GetFile.aspx?FileName=XGF5b3NoLWRvY3NcdGhpa2Fca2FtemFtXGF5YTAyLTAwOS5wZGY=&InfoCenterItem=true Collection no. 9 of ordinances for the West Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111119165606/http://www.law.idf.il/Templates/GetFile/GetFile.aspx?FileName=XGF5b3NoLWRvY3NcdGhpa2Fca2FtemFtXGF5YTAyLTAwOS5wZGY=&InfoCenterItem=true |date=2011-11-19 }}, 22 January 1968, p. 368</ref><ref>Dishon (1973) Dishon Record 1968 Published by Shiloah Institute (later the [[Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies]]) and John Wiley and Sons, ISBN 0-470-21611-5 p 441</ref>). [[1949 Armistice Agreements|1949-ലെ വെടിനിർത്തൽ]] പ്രകാരം [[Jordan|‌ജോർദാനിനും]] [[Israel|ഇസ്രായേലിനും]] ഇടയിലെ [[Demarcation line|അതിർത്തി രേഖയാണ്]]) ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറും വടക്കും തെക്കുമുള്ള അതിർത്തികൾ. കിഴക്ക് [[Kingdom of Jordan|ജോർദ്ദാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] അതിർത്തിയാണ്. ഇത് ജോർദ്ദാൻ നദിയാണ്. [[Dead Sea|ചാവുകടലിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ തീരവും ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയുടെ ഭാഗമാണ്.<ref name="CIA"/> [[International Court of Justice|അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതിയുടെ]] ഉപദേശകസ്വഭാവമുള്ള റൂളിംഗ് പ്രകാരം (2004) ഇസ്രായേലും പലസ്തീൻ അഥോറിറ്റിയും തമ്മിൽ 1993-നു ശേഷം ഉണ്ടാക്കിയ ഉടമ്പടികളൊന്നും ഈ പ്രദേശവും [[East Jerusalem|കിഴക്കൻ ജെറുസലേമും]] ഇസ്രായെൽ കയ്യടക്കി വച്ചിരിക്കുന്ന അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു എന്ന വസ്തുതയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.<ref>Saree Makdisi,''Palestine Inside Out: An Everyday Occupation,''W. W. Norton & Company,2010 p.20.</ref> [[East Jerusalem|കിഴക്കൻ ജെറുസലേം]] ഉ‌ൾപ്പെടെയുള്ള വെസ്റ്റ് ബാങ്കിന്റെ കരഭൂമിയുടെ വിസ്തീർണ്ണം 5,640&nbsp;കിലോമീറ്റർ² ജലത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 220&nbsp;കിലോമീറ്റർ² (ചാവുകടലിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള നാലിലൊന്ന്) എന്നിങ്ങനെയാണ്.<ref name="CIA">{{cite web| url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/we.html| title= The World Factbook – Middle East: West Bank| publisher= Central Intelligence Agency See also [[Geography of the West Bank]]| access-date= 2013-09-28| archive-date= 2014-05-06| archive-url= https://web.archive.org/web/20140506164505/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/we.html| url-status= dead}}</ref> കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ള ജനസംഖ്യ 2,622,544 (2012 ജൂൺ) ആണ്. 80 ശതമാനത്തിലധികം, ഉദ്ദേശം 2,100,000,<ref name="CIA"/> [[Palestinian people|പലസ്തീനിയൻ]] അറബുകളാണ്. ഏകദേശം 500,000 പേർ [[Jew|‌ജൂ‌തമതക്കാരായ]] ഇസ്രായേലികളാണ്.<ref name="CIA"/> ഇതിൽ ഉദ്ദേശം 192,000 പേർ കിഴക്കൻ ജെറുസലേമിലെ <ref name="haaretz-27July2009">{{cite web |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1103125.html |title=IDF: More than 300,000 settlers live in West Bank |work=Haaretz |location=Israel |accessdate=9 May 2010 |archive-date=2009-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203121551/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1103125.html |url-status=dead }}</ref> [[Israeli settlements|ഇസ്രായേലി]] പാർപ്പിടകേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. കിഴക്കൻ ജറുസലെമിലെയും വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെയും ഇസ്രായേലി പാർപ്പിടകേന്ദ്രങ്ങൾ നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം കണക്കാക്കുന്നത്. ഇസ്രായേൽ ഇതിനെതിരായി വാദിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Prolonged Military Occupation: The Israeli-Occupied Territories Since 1967|last=Roberts|first=Adam|author-link=Adam Roberts (scholar)|journal=The American Journal of International Law|volume=84|issue=1|publisher=American Society of International Law|pages=85–86|quote=The international community has taken a critical view of both deportations and settlements as being contrary to international law. General Assembly resolutions have condemned the deportations since 1969, and have done so by overwhelming majorities in recent years. Likewise, they have consistently deplored the establishment of settlements, and have done so by overwhelming majorities throughout the period (since the end of 1976) of the rapid expansion in their numbers. The Security Council has also been critical of deportations and settlements; and other bodies have viewed them as an obstacle to peace, and illegal under international law.}}</ref><ref name=maj>{{Cite book|title=The Italian Yearbook of International Law|volume=14|year=2005|editor1-last=Conforti|editor1-first=Benedetto|editor2-last=Bravo|editor2-first=Luigi|first=Marco|last=Pertile|chapter='Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory': A Missed Opportunity for International Humanitarian Law?|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=978-90-04-15027-0|page=141|quote=the establishment of the Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory has been considered illegal by the international community and by the majority of legal scholars.}}</ref><ref>{{Cite journal|journal=International Journal of Constitutional Law|title=Israel: The security barrier—between international law, constitutional law, and domestic judicial review|publisher=Oxford University Press|volume=4|last=Barak-Erez|first=Daphne|author-link=Daphne Barak Erez|year=2006|page=548|quote=The real controversy hovering over all the litigation on the security barrier concerns the fate of the Israeli settlements in the occupied territories. Since 1967, Israel has allowed and even encouraged its citizens to live in the new settlements established in the territories, motivated by religious and national sentiments attached to the history of the Jewish nation in the land of Israel. This policy has also been justified in terms of security interests, taking into consideration the dangerous geographic circumstances of Israel before 1967 (where Israeli areas on the Mediterranean coast were potentially threatened by Jordanian control of the West Bank ridge). The international community, for its part, has viewed this policy as patently illegal, based on the provisions of the Fourth Geneva Convention that prohibit moving populations to or from territories under occupation.|issue=3}}</ref><ref>{{Cite book|chapter=Self-determination and population transfer|last=Drew|first=Catriona|title=Human rights, self-determination and political change in the occupied Palestinian territories|volume=52|series=International studies in human rights|editor-last=Bowen|editor-first=Stephen|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1997|isbn=978-90-411-0502-8|pages=151–152|quote=It can thus clearly be concluded that the transfer of Israeli settlers into the occupied territories violates not only the laws of belligerent occupation but the Palestinian right of self-determination under international law. The question remains, however, whether this is of any practical value. In other words, given the view of the international community that the Israeli settlements are illegal under the law if belligerent occupation …}}</ref> 1517 മുതൽ 1917 വരെ ഇപ്പോൾ വെസ്റ്റ് ബാങ്ക് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശം [[Ottoman Empire|ഓട്ടോമാൻ]] സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു. [[Ottoman Syria|സിറിയൻ]] പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. 1920-ലെ [[San Remo conference|സാൻ റെമോ സമ്മേളനത്തിനുശേഷം]], വിജയികളായ [[Allies of World War I|സഖ്യകക്ഷികൾ]] (ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൻ, അമേരിക്ക തുടങ്ങിയവർ) ഈ പ്രദേശം [[British Mandate of Palestine|ബ്രിട്ടീഷ് മാൻഡേറ്റിന്റെ ഭാഗമായി നിർണ്ണയിച്ചു]]. [[Second World War|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം]], [[United Nations|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ]] [[United Nations General Assembly Resolution 181|പൊതുസഭയുടെ 181 (II) പ്രമേയമനുസരിച്ച്]] പലസ്തീൻ മേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ രണ്ട് ഭരണകൂടങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. "സമേറിയ, ജുഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിലെ കുന്നുപ്രദേശം" (ഇപ്പോൾ "വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു) നിർദ്ദിഷ്ട [[Arab|അറബ്]] രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിർണ്ണയിച്ചു. പക്ഷേ [[1948 Arab-Israeli War|1948-ലെ അറബ് ഇസ്രായേലി യുദ്ധത്തിനുശേഷം]] [[Transjordan|ട്രാൻസ് ജോർദ്ദാൻ]] (1949-ൽ ഇതിന്റെ പേര് [[Jordan|ജോർദ്ദാൻ]] എന്നാക്കി മാറ്റി) ഈ പ്രദേശം പിടിച്ചെടുക്കുകയും തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തു. [[Jordan River|ജോർദ്ദാൻ നദിയുടെ]] പടിഞ്ഞാറുള്ള പ്രദേശം "വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്", "സിസ് ജോർദ്ദാൻ" എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. ഇസ്രായേലും ജോർദ്ദാനിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി [[1949 Armistice Agreements#Cease-fire line vs. permanent border|1949-ലെ വെടിനിർത്തൽ കരാർ പ്രകാരം നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടു]]. 1948 മുതൽ 1967 വരെ വെസ്റ്റ് ബാങ്കിന്റെ ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത് [[Rule of the West Bank and East Jerusalem by Jordan|ജോർദ്ദാനായിരുന്നു]]. 1950-ലായിരുന്നു ജോർദ്ദാൻ ഈ പ്രദേശം തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിയത്. അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ജോർദ്ദാന്റെ അവകാശവാദം ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായില്ല. [[United Kingdom|ബ്രിട്ടനായിരുന്നു]] ഇതിനൊരപവാദം.<ref name="digicoll.library.wisc.edu">Joseph Massad said that the members of the Arab League granted de facto recognition and that the United States had formally recognized the annexation, except for Jerusalem. See Joseph A. Massad, Colonial Effects: The Making of National Identity in Jordan (New York: Columbia University Press, 2001),ISBN 0-231-12323-X, page 229. Records show that the United States de facto accepted the annexation without formally recognizing it. [http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/FRUS/FRUS-idx?type=turn&entity=FRUS.FRUS1950v05.p0943&id=FRUS.FRUS1950v05&isize=M United States Department of State / Foreign relations of the United States, 1950. The Near East, South Asia, and Africa] pg. 921</ref><ref name=Silverburg>It is often stated that Pakistan recognized it as well, but that seems to be incorrect; see S. R. Silverburg, Pakistan and the West Bank: A research note, Middle Eastern Studies, 19:2 (1983) 261–263.</ref> 1967 ജൂണിൽ വെസ്റ്റ് ബാങ്കും [[East Jerusalem|കിഴക്കൻ ജെറുസലേമും]] [[Six-Day War|ആറുദിവസ യുദ്ധത്തിലൂടെ]] ഇസ്രായേൽ പിടിച്ചടക്കുകയായിരുന്നു. കിഴക്കൻ ജെറുസലേമും പഴയ ഇസ്രായേലി-ജോർദാനിയൻ [[no man's land (West Bank)|അതിർത്തിപ്രദേശവും]] ഒഴികെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഇസ്രായേൽ [[Annexation|തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയുണ്ടായില്ല]]. പക്ഷേ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ [[Israeli-occupied territories|ഇസ്രായേലിന്റെ സൈനിക അധിനിവേശത്തിൽ]] തുടരുകയാണ്. ഇസ്രായേൽ ഈ പ്രദേശത്തെ [[Judea and Samaria Area|ജുഡിയ ആൻഡ് സമേറിയ പ്രദേശം]] എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. റബാതിൽ [[1974 Arab League summit|1974-ൽ നടന്ന അറബ് ഉച്ചകോടി]] [[Palestinian Liberation Organization|പലസ്തീൻ വിമോചന സംഘടനയെ]] (പി.എൽ.ഒ.) "പലസ്തീൻ ജനതയുടെ ഒരേയൊരു പ്രതിനിധി” ആയി അംഗീകരിച്ചുവെങ്കിലും 1988 വരെ ജോർദ്ദാൻ ഈ പ്രദേശത്തിന്മേൽ തങ്ങൾക്കുള്ള അവകാശവാദം ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.<ref>{{cite book| url=http://books.google.com/books?id=DWhgIe3Hq98C&pg=PA247&dq#v=onepage&q&f=false| title= The Palestine Yearbook of International Law 1987-1988| editor= Anis F. Kassim| year= 1988| page= 247}}</ref> അതിനുശേഷം ജോർദ്ദാൻ വെസ്റ്റ് ബാങ്കുമായി തങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ഭരണപരവും നിയമപരവുമായ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിഛേദിക്കുകയും വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ പലസ്തീനിയൻ ജനങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ജോർദ്ദാനിയൻ പൗരത്വം എടുത്തുകളയുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book| url=http://books.google.ch/books?id=asQryfnCVsEC&pg=PA196#v=onepage&q&f=false| title= Israel, the Hashemites, and the Palestinians: The fateful triangle| editors=Efraim Karsh, P. R. Kumaraswamy| year=2003| page=196}}</ref> 1993-ലെ [[ഓസ്ലോ ഉടമ്പടി|ഓസ്ലോ ഉടമ്പടിക്കു]] ശേഷം [[Palestinian Authority|പലസ്തീനിയൻ അഥോറിറ്റി]] വെസ്റ്റ് ബാങ്കിന്റെ തുടർച്ചയില്ലാത്ത 11% ഭൂമി നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ട് (ഏരിയ എ എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്). പക്ഷേ ഈ പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് ഇസ്രായേൽ ഇടയ്ക്കിടെ കടന്നുകയറാറുണ്ട്. ഏകദേശം 28% വരുന്ന ഏരിയ ബി. ഇസ്രായേലിന്റെ സൈനിക നിയന്ത്രണത്തിലും പാലസ്തീന്റെ സിവിൽ നിയന്ത്രണത്തിലുമാണ്. ഏകദേശം 61% വരുന്ന ഏരിയ സി പൂർണ്ണമായും ഇസ്രായേലിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. 164 രാജ്യങ്ങൾ വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, [[East Jerusalem|കിഴക്കൻ ജെറൂസലേം]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ “[[Israeli-occupied territories|അധിനിവേശത്തിലുള്ള പലസ്തീൻ പ്രദേശം]]” എന്ന് വിവക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും<ref name="UNGeneva Convention">{{cite web| title = Applicability of the Geneva Convention relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War, of 12 August 1949, to the Occupied Palestinian Territory, including Jerusalem, and the other occupied Arab territories| publisher = United Nations| date = 17 December 2003| url = http://domino.un.org/unispal.nsf/97360ee7a29e68a085256df900723485/d6f5d7049734efff85256e1200677754| accessdate = 27 September 2006| archive-date = 2007-06-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20070603050844/https://domino.un.org/unispal.nsf/97360ee7a29e68a085256df900723485/d6f5d7049734efff85256e1200677754| url-status = dead}}</ref><ref name="ICRCGeneva Convention">{{cite web| title= Conference of High Contracting Parties to the Fourth Geneva Convention: Statement by the International Committee of the Red Cross| publisher= [[International Committee of the Red Cross]]| date= 5 December 2001| url= http://www.icrc.org/eng/resources/documents/misc/5fldpj.htm| accessdate= 27 September 2006| archive-date= 2011-02-07| archive-url= https://web.archive.org/web/20110207175611/https://www.icrc.org/eng/resources/documents/misc/5fldpj.htm| url-status= dead}}</ref> ഇസ്രായേൽ വാദിക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും നിലവിലുള്ളതുമായ ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത പ്രദേശങ്ങൾ മാത്രമേ അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങളായി കണക്കാക്കാവൂ എന്നാണ്.<ref name="GovILDisputed Territories">{{cite web| url=http://www.mfa.gov.il/mfa/go.asp?MFAH0n1m0| title=Disputed Territories: Forgotten Facts about the West Bank and Gaza Strip| publisher=Israeli government's Ministry of Foreign Affairs| accessdate=5 June 2012| archiveurl=https://archive.today/20121218220135/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/2/DISPUTED%20TERRITORIES-%20Forgotten%20Facts%20About%20the%20We| archivedate=2012-12-18| url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ഗ്രന്ഥസൂചിക== {{refbegin}} *Albin, Cecilia (2001). ''Justice and Fairness in International Negotiation''. Cambridge University Press. ISBN 0-521-79725-X *Bamberger, David (1985, 1994). ''A Young Person's History of Israel''. Behrman House. ISBN 0-87441-393-1 *Dowty, Alan (2001). ''The Jewish State: A Century Later''. University of California Press. ISBN 0-520-22911-8 * Eldar, Akiva and Zertal, Idith (2007). ''Lords of the land: the war over Israel's settlements in the occupied territories, 1967–2007'', Nation Books. ISBN 978-1-56858-414-0 *Gibney, Mark and Frankowski, Stanislaw (1999). ''Judicial Protection of Human Rights''. Praeger/Greenwood. ISBN 0-275-96011-0 * Gordon, Neve (2008).''Israel's Occupation''. University of California Press, Berkeley CA, ISBN 0-520-25531-3 *Gorenberg, Gershom. ''The Accidental Empire''. Times Books, Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-8241-7. 2006. * Howell, Mark (2007). ''What Did We Do to Deserve This? Palestinian Life under Occupation in the West Bank'', Garnet Publishing. ISBN 1-85964-195-4 *[[Michael Oren|Oren, Michael]] (2002). ''Six Days of War'', Oxford University Press. ISBN 0-19-515174-7 *Playfair, Emma (Ed.) (1992). ''International Law and the Administration of Occupied Territories''. Oxford University Press. ISBN 0-19-825297-8 *[[Avi Shlaim|Shlaim, Avi]] (2000). ''The Iron Wall: Israel and the Arab World'', W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-04816-0 {{refend}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Sister project links}} *[http://atlas.pcbs.gov.ps/atlas/default.asp Statistical Atlas of Palestine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514171248/http://atlas.pcbs.gov.ps/atlas/default.asp |date=2010-05-14 }} – [[Palestinian Central Bureau of Statistics]] *[http://report.globalintegrity.org/West%20Bank/2008 Global Integrity Report: West Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504194237/http://report.globalintegrity.org/West%20Bank/2008 |date=2011-05-04 }} has governance and anti-corruption profile. *{{CIA World Factbook link|we|West Bank}} *[http://www.state.gov/p/nea/ci/pt/index.htm Palestinian Territories] at the [[United States Department of State]] *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/palestine.htm Palestine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607085405/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/palestine.htm |date=2008-06-07 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.passia.org/index_pfacts.htm Palestine Facts & Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041211100305/http://www.passia.org/index_pfacts.htm |date=2004-12-11 }} from Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs *[http://www.un.org/Depts/dpi/palestine/ United Nations – Question of Palestine] *[https://web.archive.org/web/20031205033216/http://www.mfa.gov.il/mfa/go.asp?MFAH0n1m0 Disputed Territories: Forgotten Facts about the West Bank and Gaza Strip] – from Israeli government's Ministry of Foreign Affairs *{{dmoz|Regional/Middle_East/Palestinian_Territory|West Bank}} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/txu-oclc-244806184-wbank_08.jpg Large map of West Bank (2008) – C.I.A./Univ. of Texas, Austin] *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/westbank_july_1992.jpg Large map of West Bank (1992)] *[http://www.poica.org/maps/index.php A series of geopolitical maps of the West Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821013240/http://www.poica.org/maps/index.php |date=2006-08-21 }} *[http://www.kinghussein.gov.jo/88_july31.html 1988 "Address to the Nation" by King Hussein of Jordan Ceding Jordanian Claims to the West Bank to the PLO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190722033545/http://www.kinghussein.gov.jo/88_july31.html |date=2019-07-22 }} *[http://www.camdenabudis.org/ Camden Abu Dis Friendship Association&nbsp;– establishing links between the North London Borough of Camden and the town of Abu Dis in the West Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511212723/http://www.camdenabudis.org/ |date=2008-05-11 }} *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/p_refugee_camps.jpg Map of Palestinian Refugee Camps 1993 (UNRWA/C.I.A./Univ. of Texas, Austin)] *[http://www.lib.utexas.edu/maps/cia08/israel_sm_2008.gif Map of Israel 2008 (C.I.A./Univ. of Texas, Austin)] *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/isettlementswb93.jpg Map of Israeli Settlements in the West Bank Dec. 1993 (C.I.A./Univ. of Texas, Austin)] *[http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east_and_asia/gazastrip.jpg Map of Israeli Settlements in the Gaza Strip Dec. 1993 (C.I.A./Univ. of Texas, Austin)] * [http://www.guardian.co.uk/world/interactive/2009/aug/24/israel-settlements-west-bank Israeli Settlements interactive map and Israeli land use] from ''[[The Guardian]]'' * [http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21577111-jewish-settlements-expand-palestinians-are-being-driven-away-squeeze-them ''Squeeze them out; As Jewish settlements expand, the Palestinians are being driven away''] May 4, 2013 [[The Economist]] <!-- === Cultural heritage === * ''Protection, conservation and valorization of Palestinian Cultural Patrimony'', Fabio Maniscalco (ed.), monographic collection [http://web.tiscali.it/mediterraneum_isform ''"Mediterraneum. Protection and valorization of cultural and environmental patrimony"''], vol. 5 (Al Quds University of Jerusalem&nbsp;– University L'Orientale of Naples), Massa Publisher --> {{Coord|32|00|N|35|23|E|region:PS|display=title}} {{Geographic location | Northwest = {{flag|Israel}} | North = {{flag|Israel}} | Northeast = {{flag|Jordan}} | West = {{flag|Israel}} | Centre = {{flagicon|PLE}} [[Outline of Palestine|West Bank]] | East = {{flag|Jordan}} | Southwest = {{flag|Israel}} | South = {{flag|Israel}} | Southeast = ''[[Dead Sea]]'' • {{flag|Jordan}}}} {{Cities in the West Bank|nocat}} {{Judea and Samaria}} [[വർഗ്ഗം:പലസ്തീനിയൻ പ്രദേശങ്ങൾ]] 7w8ti52xr5pxwc7cs7o6xlhdvejq20v 0 262731 4632468 4506730 2026-06-23T05:57:57Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632468 wikitext text/x-wiki {{PU|List of official languages by state}} ഇത് [[sovereign state|പരമാധികാര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ]] '''[[official language|ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളുടെ]] പട്ടികയാണ്'''. രാജ്യത്താകമാനമോ രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തോ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പദവിയുള്ള ഭാഷകളെ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[national language|ദേശീയഭാഷ]], [[regional language|പ്രാദേശികഭാഷ]], [[minority language|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]] എന്നീ പദവികളുള്ള ഭാഷകളെയും ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരമാധികാരമുള്ളതും, അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം ലഭിച്ചതും, [[Independence|സ്വതന്ത്രവുമായ]] രാജ്യങ്ങളെയേ കണക്കിലെടുത്തിട്ടുള്ളൂ. ഇത് [[Country|രാജ്യങ്ങളുടെ]] ഒരു പട്ടികയല്ല. [[dependent territory|പരാശ്രയപ്രദേശങ്ങളെ]] സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾക്കായി അതത് പരമാധികാര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ നോക്കുക. == നിർവ്വചനങ്ങൾ == *''[[Official language|ഔദ്യോഗികഭാഷ]]'': രാജ്യത്ത് നിയമാനുസൃതമായി പ്രത്യേക പദവിയുള്ള ഭാഷകൾ. രാജ്യത്തെ നിയമനിർമ്മാണസഭകളിലും ഔദ്യോഗിക ഗവണ്മെന്റ് ജോലികളിലും ഈ ഭാഷയാവും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുക. *''[[Regional language|പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ]]'': ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്തോ, പ്രവിശ്യയിലോ, സംസ്ഥാനത്തോ മാത്രം ഔദ്യോഗികഭാഷയായി അംഗീകാരമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ (ഈ പട്ടികയിൽ പ്രാദേശികഭാഷകൾക്കുശേഷം വലയത്തിൽ ഏത് പ്രദേശത്താണ് ഔദ്യോഗിക പദവിയുള്ളതെന്ന വിവരം നൽകിയിട്ടുണ്ടാകും) *''[[Minority language|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]]'': (ഇവിടെയുള്ള ഉപയോഗമനുസരിച്ച്) ന്യൂനപക്ഷം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയാണിത്. ഔദ്യോഗികമായി ഈ പദവി ഭാഷയ്ക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണഗതിയിൽ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്ത് ഔദ്യോഗികമോ നിയമപരമോ ആയ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഈ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് അനുമതിയുണ്ടാകും (ഈ പട്ടികയിൽ ഇത്തരം ഭാഷകൾ ന്യൂനപക്ഷഭാഷയാണെന്ന വിവരം വലയത്തിൽ നൽകിയിട്ടുണ്ടാകും) *''[[National language|ദേശീയഭാഷ]]'': ഒരു രാജ്യത്തിന്റെയോ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ, ദേശീയതയുടെയോ ബിംബമായ ഭാഷ. ദേശീയഭാഷ എന്ന പദവി ഔദ്യോഗികമായി ഈ ഭാഷയ്ക്ക് നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാകും. ചിലവ സാങ്കേതികമായി ന്യൂനപക്ഷഭാഷകളായിരിക്കാം (ഈ താളിൽ ഒരു ദേശീയഭാഷയ്ക്കുശേഷം വലയത്തിനുള്ളിൽ ആ വിവരം നൽകിയിട്ടുണ്ടാകും). ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ പദവിയുള്ള ഒന്നിലധികം ഭാഷകളുണ്ടായിരിക്കും. {{CompactTOC8|name=no|center=yes|top=yes|seealso=no|notes=no|custom1=ഭാഗിക അംഗീകാരം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ|custom3=അവലംബങ്ങളും അടിക്കുറിപ്പുകളും}} <!-- Please only add OFFICIALLY RECOGNIZED languages in this list. If a country has no official language add the language of the majority (eg. English in the USA) --> == A == *'''{{AFG}}'''<ref>[http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html Constitution of Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131028065437/http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html |date=2013-10-28 }} (Article 16)</ref> **[[Dari (Persian dialect)|ദാരി]] (രാജ്യമാകമാനം) (ഔദ്യോഗികം) **[[Pashto language|പഷ്തോ]] (രാജ്യമാകമാനം) (ഔദ്യോഗികം) *'''{{ALB}}'''<ref>[http://www.parlament.al/eng/dokumenti.asp?id=1117&kujam=Constitution Constitution of Albania] (Article 14)</ref> **[[Albanian language|അൽബേനിയൻ]] ([[Tosk language|ടോഷ്ക്]] ഭാഷാ‌ഭേദം അടിസ്ഥാനമാക്കി) *'''{{DZA}}''' **[[Arabic language|അറബി]] (ഔദ്യോഗികഭാഷയും ദേശീയഭാഷയും)<ref name=Algeriaconstitution>[http://www.chr.up.ac.za/hr_docs/constitutions/docs/AlgeriaC(rev).doc Constitution of Algeria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319215336/http://www.chr.up.ac.za/hr_docs/constitutions/docs/AlgeriaC(rev).doc |date=2009-03-19 }} (Article 3) (MS Word format)</ref><!-- seen cached in html format at http://64.233.183.104/search?q=cache:Uo30PjbTlecJ:www.chr.up.ac.za/hr_docs/constitutions/docs/AlgeriaC(rev).doc+%22Tamazight+is+also+a+national+language%22+constitution&hl=fr&ct=clnk&cd=7&gl=fr --> **[[Tamazight language|ടമാസൈറ്റ്]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{AND}}''' ([[Languages of Andorra|അൻഡോറയിലെ ഭാഷകൾ]])<ref>[http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Constitution of Andorra] (Article 2)</ref> **[[Catalan language|കാറ്റലൻ]] **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) *'''{{AGO}}'''<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html#People |title=Angola |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=2013-10-07 |archive-date=2020-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506142644/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html#People |url-status=dead }}</ref> **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] *'''{{ATG}}''' ** ഇംഗ്ലീഷ് (പ്രായോഗികമായി ഔദ്യോഗികഭാഷ)<ref>[http://www.ab.gov.ag/gov_v1/government/constitution.htm Constitution of Antigua and Barbuda, 1981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012173037/http://www.ab.gov.ag/gov_v1/government/constitution.htm |date=2008-10-12 }} (Article 29)</ref> *'''{{ARG}}''' **സ്പാനിഷ് (പ്രായോഗികമായി ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Guaraní language|ഗുവറാനി]] ([[Corrientes Province|കോറിയന്റസ് പ്രവിശ്യയിൽ]] ഇതും ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്)<ref>{{Cite web |url=http://www.romanistik.uni-mainz.de/guarani/texte/Ley5598.pdf |title=Provincial Law Nº5598 |access-date=2013-10-07 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229101008/http://www.romanistik.uni-mainz.de/guarani/texte/Ley5598.pdf |url-status=dead }}</ref> *'''{{ARM}}''' **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]]<ref>[http://www.gov.am/enversion/legal_1/legal_sahman_all.html Constitution of Armenia] (Article 12)</ref> (ഭരണഘടന അനുസരിച്ച് ഇതു മാത്രമാണ് ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Russian language|റഷ്യൻ]] (പ്രായോഗികമായി ഇതും ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്. പരക്കെ വിദ്യാഭ്യാസ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്)) *'''{{AUS}}''' **ഔദ്യോഗികഭാഷകളില്ല, [[Australian English|ഇംഗ്ലീഷ്]] ഫലത്തിൽ ഔദ്യോഗികഭാഷയായി വർത്തിക്കുന്നു *'''{{AUT}}''' **ജർമൻ (രാജ്യത്താകമാനം ഔദ്യോഗികപദവി)<ref>[http://www.servat.unibe.ch/icl/au00000_.html Constitution of Austria] (Article 8)</ref> **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] ([[Burgenland|ബർഗെൻലാന്റിൽ]] ക്രോയേഷ്യൻ ന്യൂനപക്ഷമുള്ള മേഖലകളിൽ ഔദ്യോഗികപദവി)<ref name=vfghenglish>[http://www.vfgh.gv.at/cms/vfgh-site/english/downloads/englishverfassung.pdf Constitution of Austria, Article 8 & State Treaty for the Re-establishment of an Independent and Democratic Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226203613/http://www.vfgh.gv.at/cms/vfgh-site/english/downloads/englishverfassung.pdf |date=2008-02-26 }} (Article 7, Page 188)</ref> (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) **[[Slovene language|സ്ലോവേൻ]] ([[Carinthia (state)|കാരിന്ത്യ]], [[Styria|സ്റ്റൈറിയ]] മേഖലകളിൽ സ്ലോവേൻ ന്യൂനപക്ഷമുള്ള മേഖലകളിൽ ഔദ്യോഗികപദവി)<ref name=vfghenglish /> (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) **[[Czech language|ചെക്ക്]] (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] ([[Burgenland|ബർഗെൻലാന്റ്]]) (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) **[[Slovak language|സ്ലോവാക്]] (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) **[[Romani language|റോമാനി]] (രാജ്യത്താകമാനം ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷാപദവി) *'''{{AZE}}''' **[[Azerbaijani language|അസർബൈജാനി]]<ref>[http://www.constcourt.gov.az/index.php?nw=2&j=11 Constitution of Azerbaijan], [http://www.servat.unibe.ch/icl/aj00000_.html Constitution of Azerbaijan] (English translation) (Article 21)</ref> **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]] ([[Nagorno-Karabagh|നഗോർണോ കാരബാക്ക്]]) == B == *'''{{BHS}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{BHR}}''' **[[Arabic language|അറബിക്]] *'''{{BGD}}''' **[[Bengali language|ബംഗാളി]] *'''{{BRB}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{BLR}}''' **[[Belarusian language|ബെ‌ലാറൂസിയൻ]] **റഷ്യൻ *'''{{BEL}}''' ([[Languages of Belgium|ബെൽജിയത്തിലെ ഭാഷകൾ]])<ref>Constitution of Belgium, in [http://www.senate.be/doc/const_nl.html#t1 Dutch], [http://www.senate.be/doc/const_fr.html#t1 French] and [http://www.senate.be/doc/const_de.html#t1 German] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030413081529/http://www.senate.be/doc/const_de.html#t1 |date=2003-04-13 }} (Article 4)</ref> **[[Dutch language|ഡച്ച്]] ([[Flanders|ഫ്ലാൻഡേഴ്സിൽ]] മാത്രം ഔദ്യോഗികം - [[Brussels|ബ്രസ്സൽസ് ഉൾപ്പെടെ]]) **ഫ്രഞ്ച് ([[Brussels|ബ്രസ്സൽസ്]], [[Wallonia|വല്ലോണിയ]] എന്നിവിട‌ങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗികം. പക്ഷേ [[German-speaking Community of Belgium|ബെൽജിയത്തിലെ ജർമൻ സംസാരിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ]] ഇത് ഔദ്യോഗികഭാഷയല്ല) **ജർമൻ ([[German-speaking Community of Belgium|ബെൽജിയത്തിലെ ജർമൻ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ സമൂഹത്തിൽ]]) *'''{{BLZ}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Belizean Creole|ക്രിയോൾ]] ([[lingua franca|എല്ലാവരും സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷ]]) **സ്പാനിഷ് ([[Mexico|മെക്സിക്കോ]], [[Guatemala|ഗ്വാട്ടിമാല]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള അതിർത്തിക്കടുത്ത് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷ) *'''{{BEN}}''' **ഫ്രഞ്ച് *'''{{BTN}}''' **[[Dzongkha language|സോൻഘ]] *'''{{BOL}}''' **സ്പാനിഷ് **[[Aymara language|അയ്മാര]] **[[Quechua language|ക്വെച്ചുവ]] *'''{{BIH}}''' **[[Bosnian language|ബോസ്നിയൻ]] **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] *'''{{BWA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Tswana language|സ്വാന]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{BRA}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] (എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ജർമൻ ([[Santa Catarina (state)|സാന്റ കാറ്ററീനയിലെ]] [[Pomerode|പോമെറോഡിൽ]] ഔദ്യോഗികഭാഷ<ref>{{Cite web |url=http://www.leismunicipais.com.br/twitter/222/legislacao/lei-2251-2010-pomerode-sc.html |title=Pomerode institui língua alemã como co-oficial no Município. |access-date=2013-10-07 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120530005307/http://www.leismunicipais.com.br/twitter/222/legislacao/lei-2251-2010-pomerode-sc.html |url-status=dead }}</ref>) **[[Pomeranian (German dialect group)|പോമറേനിയൻ]] ( [[Espírito Santo|എസ്പ്രിറ്റോ സാന്റോയിൽ]] [[Pancas|പാൻകാസിലും]]<ref>[http://lpniceia.wordpress.com/2008/12/27/pomerano/ Pomerano!?], acessado em [[21 de agosto]] de 2011</ref><ref>[http://gabeira.locaweb.com.br/causas/causa.asp?id=941&idSubd=40 No Brasil, pomeranos buscam uma cultura que se perde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328015129/http://gabeira.locaweb.com.br/causas/causa.asp?id=941&idSubd=40 |date=2012-03-28 }}, acessado em [[21 de agosto]] de 2011</ref> [[Santa Maria de Jetibá|സാന്റ മറിയ ഡെ ജെറ്റിബയിലും]],<ref>{{Cite web |url=http://www.ipol.org.br/imprimir.php?cod=604 |title=Lei dispõe sobre a cooficialização da língua pomerana no município de Santa maria de Jetibá, Estado do Espírito Santo |access-date=2013-10-07 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402095437/http://www.ipol.org.br/imprimir.php?cod=604 |url-status=dead }}</ref>) **[[Riograndenser Hunsrückisch|ഹുൺസ്രുകിഷ്]] (സാന്റ കാതറീനയിലെ [[Antônio Carlos|അന്റോണിയോ കാർലോസിൽ]])<ref>{{Cite web |url=http://www.ipol.org.br/upload/Image/lei1.jpg |title=Cooficialização da língua alemã em Antônio Carlos |access-date=2013-10-07 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402095443/http://www.ipol.org.br/upload/Image/lei1.jpg |url-status=dead }}</ref> **[[Talian dialect|ടാലിയൻ]] (റിയോ ഗ്രാൻഡേ ഡോ സളിലെ [[Serafina Corrêa|സെറാഫിന കൊറിയ]])<ref>[http://www.serafinacorrea.rs.gov.br/site/noticia/noticia_detalhe.php?gCdNoticia=406 Vereadores aprovam o talian como língua co-oficial do município] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330031236/http://www.serafinacorrea.rs.gov.br/site/noticia/noticia_detalhe.php?gCdNoticia=406 |date=2019-03-30 }}, acessado em [[21 de agosto]] de 2011</ref> **[[Nheengatu language|നീൻ ഗാട്ടു]], ബനിവ, ടുകാനോ (ആമസോണിലെ [[São Gabriel da Cachoeira|സാവോ ഗബ്രിയേൽ ഡ കാചോഐറ]])<ref>[http://www.ipol.org.br/imprimir.php?cod=83 Lei municipal oficializa línguas indígenas em São Gabriel da Cachoeira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110918053759/http://www.ipol.org.br/imprimir.php?cod=83 |date=2011-09-18 }}, acessado em [[24 de agosto]] de 2011</ref><ref>[http://treinamento.folhasp.com.br/linguasdobrasil/saogabriel.html Na Babel brasileira, português é 2ª língua – FLÁVIA MARTIN e VITOR MORENO, enviados especiais a Sâo Gabriel da Cachoeira (AM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303174147/http://treinamento.folhasp.com.br/linguasdobrasil/saogabriel.html |date=2016-03-03 }}, acessado em [[24 de agosto]] de 2011</ref> **[[Guarani language|ഗുവാറാനി]] (മാറ്റോ ഗ്രോസ്സോ ഡോ സളിലെ [[Tacuru|ടാകൂരു]])<ref>[http://www.sinepe-pe.org.br/noticias/municipio-do-ms-adota-o-guarani-como-lingua-oficial/ Município do MS adota o guarani como língua oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402095438/http://www.sinepe-pe.org.br/noticias/municipio-do-ms-adota-o-guarani-como-lingua-oficial/ |date=2012-04-02 }}, acessado em [[24 de agosto]] de 2011</ref> *'''{{BRN}}''' **[[Malay language|മലായ്]] *'''{{BGR}}''' **[[Bulgarian language|ബൾഗേറിയൻ]] *'''{{BFA}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Fula language|ഫ്യൂള]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Jula language|‌ജ്യൂള]] (ദേശീയഭാഷ) **[[More language|മോറെ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{BDI}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Kirundi|കിറുണ്ടി]] == C == *'''{{KHM}}''' **[[Khmer language|ഖമർ]] *'''{{CMR}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **ഫ്രഞ്ച് *'''{{CAN}}''' **[[Canadian English|ഇംഗ്ലീഷ്]] (ഫെഡറൽ; ''നിയമപരമായി'' ഔദ്യോഗികഭാഷ) ***''നിയമപരമായി'' [[Manitoba|മാനിട്ടോബ]], [[New Brunswick|ന്യൂ ബ്രൺസ്‌വിക്ക്]], [[Northwest Territories|നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസ്]], [[Nunavut|നൂനാവൂട്ട്]], [[Yukon|യൂക്കോൺ]] എന്നീ [[Provinces and territories of Canada|പ്രവിശ്യകളിലും ടെറിട്ടറികളിലും]] ഔദ്യോഗികഭാഷ. **[[Canadian French|ഫ്രഞ്ച്]] (ഫെഡറൽ; ''നിയമപരമായ'' ഔദ്യോഗികഭാഷ) *** ''നിയമപരമായി'' മാനിട്ടോബ, ന്യൂ ബ്രൺസ്‌വിക്ക്, നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസ്, നുനാവൂട്ട്, [[Quebec|ക്യുബെക്]] യൂകോൺ എന്നീ പ്രവിശ്യകളിലും ടെറിട്ടറികളിലും ഔദ്യോഗികഭാഷ. **[[Chipewyan|ചിപെവ്യാൻ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Cree|ക്രീ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Gwich’in|ഗ്വിച്ചിൻ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Inuinnaqtun|ഇനൂയിന്നാക്ടുൺ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെയും നൂനാവൂട്ടിലെയും ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Inuktitut|ഇനൂക്ടിടട്ട്]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെയും നൂനാവൂട്ടിലെയും ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Inuvialuktun|ഇനൂവിയാലുക്ടൺ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[North Slavey|നോർത്ത് സ്ലേവീ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[South Slavey|സൗത്ത് സ്ലേവീ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Tłı̨chǫ|ട്ലിചോ]] (പ്രാദേശികം; ''നിയമപരമായി'' നോർത്ത്‌വെസ്റ്റ് ടെറിട്ടറീസിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) *'''{{CPV}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Cape Verdean Creole|കേപ്പ് വെർദിയൻ ക്രിയോൾ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{CAF}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Sango language|സാൻഗോ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{TCD}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **ഫ്രഞ്ച് *'''{{CHL}}''' **ഔദ്യോഗികഭാഷകളില്ല. സ്പാനിഷ് ''പ്രായോഗികതലത്തിൽ'' ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്. (വിവിധ വംശങ്ങളുടെ ഭാഷകളും ഭാഷാഭേദങ്ങളും അവരുടെ മേഖലകളിൽ ഔദ്യോഗിക പദവി വഹിക്കുന്നു<ref>[http://www.leychile.cl/Navegar?idNorma=30620 Indigenal Act, art. 28]</ref>) *'''{{CHN}}''' **[[Standard Chinese|സ്റ്റാൻഡേഡ് ചൈനീസ്]] (രാജ്യത്താകമാനം) **[[Bai language|ബാലി]] ([[Dali Bai Autonomous Prefecture|ഡാലി]], [[Lanping Bai and Pumi Autonomous County|ലാൻപിങ്]], യുനാൻ എന്നീ പ്രവിശ്യകളിൽ) **[[Blang language|ബ്ലാങ്]] ([[Shuangjiang Lahu, Va, Blang and Dai Autonomous County|ഷുവാങ്‌ജിയാങ്]], യുനാൻ എന്നീ പ്രവിശ്യകളിൽ) **[[Bonan language|ബോനാൻ]] ([[Jishishan Bonan, Dongxiang and Salar Autonomous County|ജിഷിഷാൻ]], ഗാൻസു എന്നീ പ്രവിശ്യകളിൽ) **[[Cantonese|കാന്റണീസ്]] ([[Guangdong Province|ഗുവാങ്‌ഡോങ് പ്രവിശ്യയിൽ]] ഫലത്തിൽ ഇതാണ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷ; [[Hong Kong|ഹോങ്ക് കോങിലെ]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷ) **[[Daur language|ഡൗർ]] ([[Morin Dawa Daur Autonomous Banner|മോറിൻ ഡാവ]], ഇന്നർ മംഗോളിയ; [[Meilisi Daur District|മെലിസി ഡൗർ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്]], ഹെലിയോങ്‌ജിയാങ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Derung language|ഡെറുങ്]] ([[Gongshan Derung and Nu Autonomous County|ഗോങ്ഷാൻ]], യുനാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Dong language|ഡോങ്]] ([[Sanjiang Dong Autonomous County|സാൻജിയാങ്]], [[Guangxi|ഗുവാങ്‌സി]]; [[Qiandongnan Miao and Dong Autonomous Prefecture|ക്വിയാൻഡോങ്നാൻ]], [[Yuping Dong Autonomous County|യൂപിങ്]], ഗുയിഷൗ; [[Jingzhou Miao and Dong Autonomous County|ജിങ്ഷൗ]], [[Tongdao Dong Autonomous County|ടോങ്ഡൗ]], [[Xinhuang Dong Autonomous County|സിൻഹുവാങ്]], [[Zhijiang Dong Autonomous County|ഷിജിയാങ്]], ഹുനാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Dongxiang language|ഡോങ്സിയാങ് (സാന്റ)]] ([[Dongxiang Autonomous County|ഡോങ്സിയാങ്]], [[Jishishan Bonan, Dongxiang and Salar Autonomous County|ജിഷിഷാൻ]], ഗാൻസു എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Evenki language|എവെൻകി]] ([[Evenk Autonomous Banner|എവെൻ‌ക് ഓട്ടോണമസ് ബാന്നർ]], [[Evenk Ethnic Sumu|എവെൻക് എഥ്നിക് സുമു]], ഇന്നർ മംഗോളിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] ([[Hong Kong|‌ഹോങ്ക് കോങിൽ]]) **[[Gelao language|ഗെലാവോ (ക്ലൗ)]] ([[Daozhen Gelao and Miao Autonomous County|ഡാവോഷെൻ]], [[Wuchuan Gelao and Miao Autonomous County|വൂചുവാൻ]], ദ്വിഷൗ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Hani language|ഹാനി]] ([[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|ഹോൻഗ്‌ഹെ]], [[Jiangcheng Hani and Yi Autonomous County|ജിയാങ്‌ചെങ്]], [[Mojiang Hani Autonomous County|മോജിയാങ്]], [[Ning'er Hani and Yi Autonomous County|നിൻഗെർ]], [[Yuanjiang Hani, Yi and Dai Autonomous County|യുവാൻജിയാങ്]], [[Zhenyuan Yi, Hani and Lahu Autonomous County|ഷെൻയുവാൻ]], [[Yunnan|യു‌നാൻ]]) **[[Hlai language|ഹ്ലായി (ലി)]] ([[Baisha Li Autonomous County|ബൈഷ]], [[Baoting Li and Miao Autonomous County|ബാവോടിങ്]], [[Changjiang Li Autonomous County|ചാങ്‌ജിയാങ്]], [[Ledong Li Autonomous County|ലെഡോങ്]], [[Lingshui Li Autonomous County|ലിങ്‌ഷൂയി]], [[Qiongzhong Li and Miao Autonomous County|ക്വിയോങ്‌ഷോങ്]], ഹൈനാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Hmong language|ഹ്മോങ് (മിയാവോ)]] ([[Pengshui Miao and Tujia Autonomous County|പെങ്ഷൂയി]], [[Xiushan Tujia and Miao Autonomous County|സിയുഷാൻ]], [[Youyang Tujia and Miao Autonomous County|യൗ‌യാങ്]], ചോങ്‌ക്വിങ്; [[Chetian Miao Ethnic Township|ചെറ്റിയൻ]], [[Liangshui Miao Ethnic Township|ലിയാങ്‌ഷൂയി]], [[Rongshui Miao Autonomous County|റോങ്‌ഷൂയി]], ഗുവാങ്സി; [[Daozhen Gelao and Miao Autonomous County|ഡാവോഷെൻ]], [[Guanling Buyei and Miao Autonomous County|ഗുവാൻലിങ്]], [[Qiandongnan Miao and Dong Autonomous Prefecture|ദ്വിയാങ്‌ഡോങ്‌നാൻ]], [[Qiannan Buyei and Miao Autonomous Prefecture|ക്വിയാന്നാൻ]], [[Qianxinan Buyei and Miao Autonomous Prefecture|ക്വിയാൻസിനാൻ]], [[Songtao Miao Autonomous County|സോങ്ടാവോ]], [[Weining Yi Hui and Miao Autonomous County|വൈനിംഗ്]], [[Wuchuan Gelao and Miao Autonomous County|വൂചുവാൻ]], [[Yinjiang Tujia and Miao Autonomous County|യിൻജിയാങ്]], [[Zhenning Buyei and Miao Autonomous County|ഷെന്നിംഗ്]], [[Ziyun Miao and Buyei Autonomous County|സിയുൻ]], ഗ്വിഷൗ; [[Baoting Li and Miao Autonomous County|ബാവോടിംഗ്]], [[Qiongzhong Li and Miao Autonomous County|ക്വിയോൺഷോങ്]], ഹൈനാൻ; [[Enshi Tujia and Miao Autonomous Prefecture|എൻഷൂയി]], ഹുബേയി; [[Chengbu Miao Autonomous County|ചെങ്ബൂ]], [[Jingzhou Miao and Dong Autonomous County|ജിയാങ്ഷൗ]], [[Mayang Miao Autonomous County|മായാങ്]], [[Xiangxi Tujia and Miao Autonomous Prefecture|സിയാങ്സി]], ഹുനാൻ; [[Jinping Miao, Yao, and Dai Autonomous County|ജി‌ൻപിങ്]], [[Luquan Yi and Miao Autonomous County|ലുക്വാൻ]], [[Pingbian Miao Autonomous County|പിങ്ബിയാൻ]], [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|വെൻഷാൻ]], യുനാൻ എന്നിവിടങ്ങ‌ളിൽ) **[[Jingpho language|ജിങ്‌ഫോ (കാച്ചിൻ)]] ([[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture|ഡെഹോങ്]], യൂനാൻ) **[[Jino language|ജിനോ]] ([[Jinuoshan Jino Ethnic Township|ജിനുവോഷാൻ]], യുനാൻ) **[[Kazakh language|കസാഖ്]] ([[Aksai County|അക്സായി]], ഗാൻസു; [[Barkol County|ബാർകോൾ]], [[Ili Kazakh Autonomous Prefecture|ഇലി]], [[Mori Kazakh Autonomous County|മോറി]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Kyrgyz language|കിർഗിസ്]] ([[Kizilsu Kirghiz Autonomous Prefecture|കിസിൽസു]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Korean language|കൊറിയൻ]] ([[Changbai Korean Autonomous County|ചാങ്ബായി]], [[Yanbian Korean Autonomous Prefecture|യാൻബിയൻ]], ജിലിൻ) **[[Lahu language|ലഹു]] ([[Lancang Lahu Autonomous County|ലാൻകാങ്]], [[Menglian Dai, Lahu and Va Autonomous County|മെൻഗ്ലിയാൻ]], [[Shuangjiang Lahu, Va, Blang and Dai Autonomous County|ഷുവാങ്‌ജിയാങ്]], [[Zhenyuan Yi, Hani and Lahu Autonomous County|ഷെൻയുവാൻ]], യുനാൻ) **[[Lisu language|ലിസു]] ([[Sudian Lisu Ethnic Township|സുഡിയൻ]], [[Weixi Lisu Autonomous County|വൈക്സി]], യുനാൻ) **[[Maonan language|മാവോനാൻ (അനാൻ)]] ([[Huanjiang Maonan Autonomous County|ഹുവാൻജിയാങ്]], ഗുവാൻഗ്സി) **[[Mongolian language|മം‌ഗോളിയൻ]] ([[Subei Mongol Autonomous County|സുബേയി]], ഗാൻസു; [[Weichang Manchu and Mongol Autonomous County|വൈചാങ്]], ഹെബേയി; [[Dorbod Mongol Autonomous County|ഡോർബോഡ്]], ഹൈലോങ്‌ജിയാങ്; [[Inner Mongolia|ഇനർ മംഗോളിയ]]; [[Qian Gorlos Mongol Autonomous County|ക്വിയാൻ ഗോർലോസ്]], ജിലിൻ; [[Fuxin Mongol Autonomous County|ഫൂക്സിൻ]], [[Harqin Left Wing Mongolian Autonomous County|ഹാർക്വിൻ]], ലിയാവോണിംഗ്; [[Haixi Mongol and Tibetan Autonomous Prefecture|ഹായിക്സി]], [[Henan Mongol Autonomous County|ഹെനാൻ]], ക്വിൻഘായി; [[Bayingolin Mongol Autonomous Prefecture|ബേയിൻഗോളിൻ]], [[Bortala Mongol Autonomous Prefecture|ബോർട്ടാല]], [[Hoboksar Mongol Autonomous County|ഹോബോക്സർ]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Monguor language|മോൺഗൗർ]] ([[Datong Hui and Tu Autonomous County|ഡാറ്റോങ്]], [[Huzhu Tu Autonomous County|ഹൂഷു]], [[Minhe Hui and Tu Autonomous County|മിൻഹേ]], ക്വിഘായി) **[[East Bodish languages|മോൺപ]] ([[Gongri Monpa Ethnic Township|ഗോംഗ്രി]], [[Jiba Monpa Ethnic Township|ജിബ]], [[Lebuqule Monpa Ethnic Township|ലെബുക്വെലെ]], [[Mama Monpa Ethnic Township|മാമ]], [[Pailong Monpa Ethnic Township|പായിലോങ്]], ടിബെറ്റ്) **[[Mulam language|മുലാം]] ([[Guzhai Mulao Ethnic Township|ഗുഷായി]], [[Luocheng Mulao Autonomous County|ലുവോചെങ്]], ഗുവാങ്‌സി) **[[Nanai language|നാനായ് (ഹെഷെൻ)]] ([[Bacha Hezhen Ethnic Township|ബചാ]], [[Jiejinkou Hezhen Ethnic Township|ജിയേജിൻകൗ]], [[Sipai Hezhen Ethnic Township|സിപായി]], ഹൈലോൻഗ്ജിയാങ്) **[[Naxi language|നാക്സി (നാഖി)]] ([[Yulong Naxi Autonomous County|യൂലോങ്]], യൂനാൻ) **[[Ngac'ang language|എൻഗാകാങ് (അചാങ്)]] ([[Husa Achang Ethnic Township|ഹൂസ]], [[Jiubao Achang Ethnic Township|ജിയുബിയാവോ]], [[Nangsong Achang Ethnic Township|നാങ്‌സോങ്]], യുനാൻ) **[[Nu people|നു]] ([[Gongshan Derung and Nu Autonomous County|ഗോങ്‌ഷാൻ]], യൂനാൻ; ഇതൊരു പ്രത്യേക ഭാഷയല്ല) **[[Nuosu language|ന്യൂസൗ (യി)]] ([[Weining Yi Hui and Miao Autonomous County|വൈനിംഗ്]], ഗ്വിഷൗ; [[Ebian Yi Autonomous County|എബിയൻ]], [[Liangshan Yi Autonomous Prefecture|ലിയാങ്ഷാൻ]], [[Mabian Yi Autonomous County|മാബിയൻ]], സിച്ചുവാൻ; [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture|ചുക്സിയോങ്]], [[Eshan Yi Autonomous County|എഷാൻ]], [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|ഹോങ്ഹേ]], [[Jiangcheng Hani and Yi Autonomous County|ജിയാങ്ചെങ്]], [[Jingdong Yi Autonomous County|ജിങ്ഡോങ്]], [[Jinggu Dai and Yi Autonomous County|ജിൻഗ്ഗു]], [[Luquan Yi and Miao Autonomous County|ലുക്വുവാൻ]], [[Nanjian Yi Autonomous County|നാൻജിയാൻ]], [[Ning'er Hani and Yi Autonomous County|നിൻഗർ]], [[Ninglang Yi Autonomous County|നിൻഗ്‌ലാങ്]], [[Shilin Yi Autonomous County|ഷിലിൻ]], [[Weishan Yi and Hui Autonomous County|വൈഷാൻ]], [[Xinping Yi and Dai Autonomous County|സിൻപിങ്]], [[Yangbi Yi Autonomous County|യാങ്‌ബി]], [[Yuanjiang Hani, Yi and Dai Autonomous County|യുവാൻജിയാങ്]], [[Zhenyuan Yi, Hani and Lahu Autonomous County|ഷെൻയുവാൻ]], യുനാൻ) **[[Oroqen language|ഓറോക്വെൻ]] ([[Greater Khingan Oroqin Ethnic Township|ഗ്രേറ്റർ ഖിൻഗാൻ]], [[Oroqin Autonomous Banner|ഓറോക്വിൻ]] [[Shibazhan Oroqin Ethnic Township|ഷിബാഷാൻ]], ഇന്നർ മംഗോളിയ) **[[Palaung language|പലൗങ് (ഡെ'ആങ്)]] ([[Santaishan De'ang Ethnic Township|സാന്റൈഷാൻ]], യുനാൻ) **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] ([[Macau|മകാവു]]) **[[Pumi language|പ്യൂമി]] ([[Lanping Bai and Pumi Autonomous County|ലാൻപിങ്]], യുനാൻ) **റഷ്യൻ ([[Shiwei Russian Ethnic Township|ഷിവേയി]], ഇന്നർ മംഗോളിയ) **[[Qiangic languages|‌ക്വിയാൻജിക്]] ([[Beichuan Qiang Autonomous County|ബൈച്ചുവാൻ]], [[Ngawa Tibetan and Qiang Autonomous Prefecture|എൻഗാവ]], സിച്ചുവാൻ) **[[Salar language|സലാർ]] ([[Jishishan Bonan, Dongxiang and Salar Autonomous County|ജിഷിഷാൻ]], ഗാൻസു; [[Xunhua Salar Autonomous County|സുൺഹുവ]], ക്വിൻഘായി) **[[Sarikoli language|സരികോളി (താജിക്)]] ([[Tashkurgan Tajik Autonomous County|തഷ്കുർഗാൻ]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[She language|ഷെ]] ([[Jingning She Autonomous County|ജിൻഗ്നിങ്]], ഷെജിയാങ്) **[[Sui language|സുയി]] ([[Sandu Shui Autonomous County|സാൻഡു]], ഗ്വിഷൗ) **[[Tatar language|ടാട്ടർ]] ([[Daquan Tatar Ethnic Township|ഡാൻക്വാൻ]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Standard Tibetan|ടിബറ്റൻ]] ([[Gannan Tibetan Autonomous Prefecture|ഗനാൻ]], [[Tianzhu Tibetan Autonomous County|ടിയാൻഷു]], ഗാൻസു; [[Guoluo Tibetan Autonomous Prefecture|ഗുവോലൗ]], [[Haibei Tibetan Autonomous Prefecture|ഹൈബേയി]], [[Hainan Tibetan Autonomous Prefecture|ഹൈനാൻ]], [[Haixi Mongol and Tibetan Autonomous Prefecture|ഹൈക്സി]], [[Huangnan Tibetan Autonomous Prefecture|ഹുവാൻഗ്നാൻ]], [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|യൂഷു]], ക്വിൻഘായി; [[Garzê Tibetan Autonomous Prefecture|ഗാർസെ]], [[Muli Tibetan Autonomous County|മ്യൂളി]], [[Ngawa Tibetan and Qiang Autonomous Prefecture|എൻഗാവ]], സിച്ചുവാൻ; [[Tibet Autonomous Region|ടിബറ്റ്]]; [[Diqing Tibetan Autonomous Prefecture|ഡിക്വിങ്]], യുനാൻ) **[[Tujia language|ടുജിയ]] ([[Pengshui Miao and Tujia Autonomous County|പെങ്ഷൂയി]], [[Shizhu Tujia Autonomous County|ഷിസു]], [[Xiushan Tujia and Miao Autonomous County|സിയുഷാൻ]], [[Youyang Tujia and Miao Autonomous County|യൗയാങ്]], ചോങ്‌ക്വിങ്; [[Yanhe Tujia Autonomous County|യാൻഹേ]], [[Yinjiang Tujia and Miao Autonomous County|യിൻജിയാങ്]], ഗ്വിഷൗ; [[Changyang Tujia Autonomous County|ചാങ്‌യാങ്]], [[Enshi Tujia and Miao Autonomous Prefecture|എൻഷി]], [[Wufeng Tujia Autonomous County|വൂഫെങ്]], ഹുബേയി; [[Xiangxi Tujia and Miao Autonomous Prefecture|സിയാങ്‌സി]], ഹുനാൻ) **[[Uzbek language|ഉസ്ബെക്ക്]] ([[Da'nan'gou Uzbek Ethnic Township|ഡാ'നാൻ'ഗൗ]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Uyghur language|യൂഘുർ]] ([[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **[[Va language|വാ]] ([[Cangyuan Va Autonomous County|കാൻഗ്യുവാൻ]], [[Gengma Dai and Va Autonomous County|ഗെൻഗ്മ]], [[Menglian Dai, Lahu and Va Autonomous County|മെൻഗ്ലിയൻ]], [[Shuangjiang Lahu, Va, Blang and Dai Autonomous County|ഷുവാങ്‌ജിയാങ്]], [[Ximeng Va Autonomous County|സിമെങ്]], യുനാൻ) **[[Vietnamese language|വിയറ്റ്നാമീസ്]] ([[Jinping Gin Ethnic township|ജിൻപിങ്]], ജിയാങ്സി) **[[Xibe language|സിബെ]] ([[Qapqal Xibe Autonomous County|ക്വാപ്‌കൽ]], [[Xinjiang|സിൻജിയാങ്]]) **യൂഗുർ ([[Western Yugur|വെസ്റ്റേൺ]], [[Eastern Yugur|ഈസ്റ്റേൺ]]) ([[Sunan Yugur Autonomous County|സുനാൻ]], ഗാൻസു) **[[Standard Zhuang|ഷുവാങ്]] ([[Lianshan Zhuang and Yao Autonomous County|ലിയാൻഷാൻ]], ഗുവാങ്‌ഡോങ്; [[Guangxi|ഗുവാങ്സി]]; [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|വെൻഷാൻ]], യുനാൻ) *'''{{COL}}''' **സ്പാനിഷ് (വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഭാഷകൾക്കും ഭാഷാഭേദങ്ങൾക്കും അതത് മേഖലകളിൽ ഔദ്യോഗിക പദവിയുണ്ട്<ref>[http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html Constitution of Colombia, 1991] (Article 10)</ref>) *'''{{COM}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **[[Comorian language|കോമോറിയൻ]] **ഫ്രഞ്ച് *'''{{COD}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Lingala language|ലിൻ‌ഗാല]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Kikongo|കികോങ്‌ഗോ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Swahili language|സ്വാഹിലി]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Tshiluba|ട്ഷിലൂബ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{COG}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Lingala language|ലിൻഗാല]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Munukutuba language|മുനുകുടാബ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{CRI}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{CIV}}''' **ഫ്രഞ്ച് *'''{{HRV}}''' **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] (രാജ്യമാകെ) **[[Italian language|ഇറ്റാലിയൻ]] ([[Istria county|ഇസ്ട്രിയ കൗണ്ടിയിലെ]] പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] (ചില മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ) **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] (ചില മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ) **[[Czech language|ചെക്ക്]] (ചില മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ) *'''{{CUB}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{CYP}}''' **[[Greek language|ഗ്രീക്ക്]]<ref name="cy-official">{{cite book|title=The Constitution of the Republic of Cyprus|year=1960|at=art. 3, § 1|url=http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf|access-date=2013-10-07|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001544/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf|url-status=dead}}</ref> **[[Turkish language|ടർക്കിഷ്]]<ref name="cy-official" /> **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="cy-minority">{{citation|url=http://languagecharter.coe.int/sites/StatesParties/Cyprus.htm|title=Implementation of the Charter in Cyprus|work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research|accessdate=11 August 2013|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117014545/http://languagecharter.coe.int/sites/StatesParties/Cyprus.htm|url-status=dead}}</ref> **[[Cypriot Arabic|സൈപ്രിയട്ട് അറബി]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="cy-minority" /> *'''{{CZE}}''' **[[Czech language|ചെക്ക്]] **[[Slovak language|സ്ലോവാക്ക്]]<ref>Slovak language is defined as official language together with Czech language by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) „Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz</ref> **[[Belorussian language|ബെലോറൂസിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages">Citizens belonging to minorities, which traditionally and on long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in front of the courts of law (for the list of recognized minorities see [http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic]). The article 25 of the Czech [[Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms]] ensures right of the national and ethnic minorities for education and communication with authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (''The Administrative Rule'') in its paragraph 16 (4) (''Procedural Language'') ensures, that a citizen of the Czech Republic, who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, have right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. In case that the administrative agency doesn't have an employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (''About The Rights of Members of Minorities'') paragraph 9 (''The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law'') the same applies for the members of national minorities also in front of the courts of law.</ref> **[[Bulgarian language|ബൾഗേറിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **ജർമൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Greek language|ഗ്രീക്ക്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Polish language|പോളിഷ്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Romani language|റോമാനി]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **റഷ്യൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Rusyn language|റൂസ്‌യിൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Ukrainian language|ഉക്രൈനിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> **[[Vietnamese language|വിയറ്റ്നാമീസ്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="czlanguages" /> == D == *'''{{DNK}}''' **[[Danish language|ഡാനിഷ്]] (രാജ്യമാകെ) **[[Faroese language|ഫാറോയീസ്]] ([[Faroe Islands|ഫാറോ ദ്വീപുകളിൽ]]) **ജർമൻ ([[Southern Jutland|സതേൺ ജട്ട്‌ലാന്റിൽ]] സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷ) **[[Kalaallisut language|കലാല്ലിസട്ട്]] ([[Greenland|ഗ്രീൻലാന്റിൽ]]) *'''{{DJI}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **ഫ്രഞ്ച് *'''{{DMA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{DOM}}''' **സ്പാനിഷ് == E == *'''{{ETM}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] **[[Tetum language|ടെറ്റം]] **[[Indonesian language|ഇൻഡോനേഷ്യൻ]] (ഭരണഘടനാപരമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഭാഷയായി കണക്കാക്കുന്നു. ഇപ്പോഴും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു) *'''{{ECU}}''' **സ്പാനിഷ് (രാജ്യവ്യാപകമായ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Quechuan languages|ക്വെചുവ]] (വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളുടെ സമ്പർക്കത്തിനായുള്ള ഔദ്യോഗികഭാഷ), പുരാതന ഭാഷകൾ അവരുടെ മേഖലകളിൽ ഔദ്യോഗിക പദവിയുള്ളവയാണ്.<ref name=ecu>[http://www.presidencia.gov.ec/modulos.asp?id=110 Constitution of Ecuador 2008], (Article 2)</ref> **[[Kichwa language|കിച്ച്‌വ]] (ഔദ്യോഗിക ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name=ecu></ref> **[[Shuar language|ഷുവർ]] (ഔദ്യോഗിക ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name=ecu></ref> *'''{{EGY}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **[[Coptic language|കോപ്റ്റിക്]] ([[Coptic orthodox church of alexandria|കോപ്റ്റിക്]] സഭയുടെ ''നിയമപരമായ അംഗീകാരമുള്ള'' ഭാഷ) *'''{{SLV}}''' **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] *'''{{GNQ}}''' **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] **ഫ്രഞ്ച് **പോർച്ചുഗീസ് *'''{{ERI}}''' **[[Arabic language|അറബിക്]] (പ്രായോഗിക ഉപയോഗത്തിനുള്ള ഭാഷ) **[[Tigrinya language|ടൈഗ്രിന്യ]] (പ്രായോഗിക ഉപയോഗത്തിനുള്ള ഭാഷ) **[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) *'''{{EST}}''' **[[Estonian language|എസ്തോണിയൻ]] (ദേശവ്യാപകമായ ഔദ്യോഗികഭാഷ) **റഷ്യൻ (വസ്തുതാപരമായി ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷ) *'''{{ETH}}''' **[[Amharic language|അംഹാറിക്]] (പ്രായോഗിക ഉപയോഗത്തിനുള്ള ഭാഷ) == F == *'''{{FJI}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Fijian language|ഫിജിയൻ]] **[[Hindustani language|ഹിന്ദുസ്ഥാനി]] *'''{{FIN}}''' **[[Finnish language|ഫിന്നിഷ്]] (ദേശീയഭാഷ, [[Åland|അലാന്ദ് ദ്വീപുകൾ]], വൻകരയിലെ മൂന്ന് മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ എന്നിവയൊഴികെയുള്ളയിടങ്ങളിൽ ഇത് ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്) **[[Finland Swedish|സ്വീഡിഷ്]] (ദേശീയഭാഷ, വൻകരയിലെ 33 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ ഔദ്യോഗികഭാഷ (മിക്കവയിലും രണ്ടു ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു). [[Åland|അലാന്ദ് ദ്വീപുകളിലെ]] (ഒറ്റഭാഷ) ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Sami languages|സാമി]] ([[Enontekiö|എനോൺടെകിയോ]], [[Inari, Finland|ഇനാറി]], [[Sodankylä|സോഡാൻകൈല]], [[Utsjoki|ഉട്സ്ജോകി]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ) *'''{{FRA}}''' ആൻഡ് [[Overseas departments and territories of France|ഓവർസീസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്സ് ആൻഡ് ടെറിട്ടറീസ്]] ([[Languages of France|ഫ്രാൻസിലെ ഭാഷകളും]] [[language policy in France|ഫ്രാൻസിലെ ഭാഷാനയവും]])<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/html/constitution/constitution2.htm#titre1 Constitution of France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604145028/http://www.legifrance.gouv.fr/html/constitution/constitution2.htm#titre1 |date=2011-06-04 }} (Article 2)</ref> ** ഫ്രഞ്ച് (രാജ്യമാസകലം) (ഫ്രഞ്ച് ഭരണഘടനയനുസരിച്ചുള്ള ഏക ഔദ്യോഗിക ഭാഷ) == G == *'''{{GAB}}''' **ഫ്രഞ്ച് *'''{{GMB}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{GEO}}''' **[[Georgian language|ജോർജ്ജിയൻ]] *'''{{DEU}}''' **ജർമൻ (nationwide; official)<ref>Though not explicitly specified in the constitution, this is regulated in [http://www.gesetze-im-internet.de/vwvfg/__23.html §23 ''Verwaltungsverfahrensgesetz''] (Administrative Procedures Act)</ref> **[[Danish language|ഡാനിഷ്]] ([[Schleswig-Holstein|ഷ്ലെസ്‌വിഗ്-ഹോൾസ്റ്റീൻ]]) (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Lower Sorbian language|ലോവർ സെർബിയൻ]] ([[Brandenburg]]) (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[North Frisian language|നോർത്ത് ഫ്രിസിയൻ]] ([[Schleswig-Holstein]]) (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Romani language|റോമാനി]] (രാജ്യമൊട്ടാകെ)<ref>{{Cite web |url=http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Downloads/DE/Broschueren/2008/Regional_und_Minderheitensprachen.pdf?__blob=publicationFile |title=Publication by Ministry of the Interior (in German) |access-date=2013-10-07 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403102145/http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Downloads/DE/Broschueren/2008/Regional_und_Minderheitensprachen.pdf?__blob=publicationFile |url-status=dead }}</ref> (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Saterland Frisian language|സാട്ടർലാന്റ് ഫ്രിസിയൻ]] ([[Lower Saxony|ലോവർ സാക്സണിയിൽ]]) (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Upper Sorbian language|അപ്പർ സെർബിയൻ]] ([[Saxony|സാക്സണിയിൽ]]) (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[German Sign Language|ജർമൻ ആംഗ്യഭാഷ]] (§6 Behindertengleichstellungsgesetz) *'''{{GHA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (രാജ്യമൊട്ടാകെ; ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Adangme language|അൻഡാൻഗ്മെ]] ([[Greater Accra Region|ഗ്രേറ്റർ അക്ക്ര]]) **[[Dagaare language|ഡെഗാരെ]] ([[Upper West Region|അപ്പർ വെസ്റ്റ് റീജിയൺ]]) **[[Dagbani language|ഡാങ്‌ബാനി]] ([[Northern Region, Ghana|നോർത്തേൺ റീജിയൺ]]) **[[Ewe language|ഐവ്]] ([[Volta Region|വോൾട്ട പ്രദേശം]]) **[[Ga language|ഗാ]] ([[Greater Accra Region|ഗ്രേറ്റർ അക്ക്ര]]) **[[Gonja language|ഗോൺജ]] ([[Northern Region, Ghana|വടക്കൻ പ്രദേശം]]) **[[Kasem language|കാസെം]] ([[Upper East Region|അപ്പർ ഈസ്റ്റ് റീജിയൺ]]) **[[Nzema language|എൻസെമ]] ([[Western Region, Ghana|വെസ്റ്റേൺ റീജിയൺ]]) **[[Twi language|ട്വി]] ([[Akuapem|അകുവപെം]], [[Akyem|അക്യെം]], [[Ashanti Region|അഷാന്റി]], [[Fanteakwa|ഫന്റേക്വ]], [[Fante language|ഫന്റേ]], [[Kwahu|ക്വാഹു]]) *'''{{GRC}}''' **[[Greek language|ഗ്രീക്ക്]] *'''{{GRD}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{GTM}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{GIN}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Fula language|ഫ്യൂല]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Maninka language|മാനി‌ൻക]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Susu language|സുസു]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{GNB}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] *'''{{GUY}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷl) **[[Guyanese Creole|ഗയാനീസ് ക്രിയോൾ]] (ദേശീയഭാഷ) == H == *'''{{HTI}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Haitian Creole language|ഹൈതിയൻ ക്രിയോൾ]] *'''{{HND}}''' **സ്പാനിഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Garifuna language|ഗാറിഫ്യൂണ]] (വടക്കൻ കരീബിയൻ തീരത്ത്) **ഇംഗ്ലീഷ് ([[Bay Islands Department|ബേ ദ്വീപുകളിൽ]]) **[[Miskito language|മിസ്കിറ്റോ]] (കിഴക്കൻ ഹോണ്ടുറാസിൽ) *'''{{HUN}}''' **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ)<ref>Constitution of Hungary, Article H - www.kormany.hu/download/4/c3/30000/THE%20FUNDAMENTAL%20LAW%20OF%20HUNGARY.pdf</ref> **ക്രോയേഷ്യൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages">Recognized by Hungary as minority language by the Ratification of the European Charter for Regional or Minority Languages by the Hungarian Parliament - Resolution 35/1995, April 7, 1995 - http://www.complex.hu/kzldat/o95h0035.htm/o95h0035_0.htm</ref> **ജർമൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages" /> **റൊമാനിയൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages" /> **സെർബിയൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages" /> **സ്ലോവാക് (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages" /> **സ്ലോവേനിയൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)<ref name="hunlanguages" /> == I == *'''{{ISL}}''' **[[Icelandic language|ഐസ്‌ലാന്റിക്]] **[[Icelandic Sign Language|ഐസ്‌ലാന്റിക് ആംഗ്യഭാഷ]] *'''{{IND}}''' ([[Languages with official status in India|ഇന്ത്യയിൽ ഔദ്യോഗികപദവിയുള്ള ഭാഷകൾ]]) **'''[[Indian English|ഇംഗ്ലീഷ്]]''' (കേന്ദ്രഭരണകൂടത്തിലും രാജ്യത്തൊട്ടാകെയും; [[Nagaland|നാഗാലാന്റ്]], അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഏക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **'''[[Hindi language|ഹിന്ദി]]''' (കേന്ദ്രഭരണകൂടത്തിലും പത്ത് സംസ്ഥാനങ്ങളിലും, [[Delhi|ഡൽഹി]], ചണ്ഡിഗഡ്, [[Andaman and Nicobar Islands|ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും) **[[Assamese language|ആസാമീസ്]] ([[Assam|ആസാമിൽ]]) **[[Bengali language|ബംഗാളി]] ([[West Bengal|പശ്ചിമബംഗാൾ]], [[Tripura|ത്രിപുര]], [[Andaman and Nicobar Islands|ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[Assam|ആസാമിന്റെ]] ഭാഗങ്ങൾ) **[[Bodo language|ബോഡോ]] ([[Assam|ആസാം]]) **[[Chhattisgarhi language|ഛത്തിസ്ഗഡി]] ([[Chhattisgarh|ഛത്തിസ്ഗഡിൽ]]) **[[Dogri language|ദോഗ്രി]] ([[Jammu and Kashmir|ജമ്മു കാഷ്മീരിൽ]]) **[[French Language in India|ഫ്രഞ്ച്]] ([[Puducherry|പുതുശ്ശേരി]]) **[[Garo language|ഗാരോ]] ([[Meghalaya|മേഘാലയയിൽ]]) **[[Gujarati language|ഗുജറാത്തി]] ([[Dadra and Nagar Haveli|ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി]], ദാമൻ ദിയു, [[Gujarat|ഗുജറാത്ത്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Kannada language|കന്നട]] ([[Karnataka|കർണാടകയിൽ]]) **[[Karbi language|കാർബി]] ([[Assam|ആസാമിൽ]]) **[[Kashmiri language|കാശ്മീരി]] ([[Jammu and Kashmir|ജമ്മു കാശ്മീരിൽ]]) **[[Khasi language|ഖാസി]] ([[Meghalaya|മേഘാലയയിൽ]]) **[[Kokborok language|കോക്‌ബറോക്]] ([[Tripura|ത്രിപുരയിൽ]]) **[[Konkani language|കൊങ്കണി]] ([[Goa|ഗോവയിലും]] [[Mangalore|മാംഗളൂരിലും]]) **[[Maithili language|മൈഥിലി]] (ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട് - ഏതു പ്രദേശമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല. [[Bihar|ബിഹാറിൽ]] സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷ) **[[Malayalam language|മലയാളം]] ([[Kerala|കേരളം]] [[മാഹി]] (പുതുശ്ശേരി), [[ലക്ഷദ്വീപ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Meitei language|മൈതേയി]] ([[Manipur|മണിപ്പൂരിൽ]]) **[[Marathi language|മറാത്തി]] ([[Maharashtra|മഹാരാഷ്ട്ര]], [[Goa|ഗോവ]], [[Dadra and Nagar Haveli|ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി]], ദാമൻ ദിയു എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Mizo language|മിസോ]] ([[Mizoram|മിസോറാമിൽ]]) **[[Nepali language|നേപ്പാളി]] ([[Sikkim|സിക്കിമിൽ]]) **[[Nicobarese|നിക്കോബാറീസ്]] ([[Andaman and Nicobar Islands|ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ]]) **[[Oriya language|ഒറിയ]] ([[Odisha|ഒഡിഷയിൽ]]) **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] (ഗോവ, ദാമൻ ദിയുവിൽ) **[[Punjabi language|പഞ്ചാബി]] [[Gurumukhi script|ഗുരുമുഖി ലിപിയിൽ]] ([[Punjab, India|പഞ്ചാബ്]], [[Himachal pradesh|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]], [[Haryana|ഹരിയാന]], [[Chandigarh|ചണ്ഡിഗഡ്]] എന്നിവിട‌ങ്ങളിൽ) **[[Sanskrit language|സംസ്കൃതം]] ([[Uttarakhand|ഉത്തരഖണ്ഡിൽ]]) **[[Santali language|സാന്താലി]] ([[Jharkhand|ഝാർഖണ്ഡിൽ]]) **[[Sindhi language|സിന്ധി]] (പ്രദേശം പ്രത്യേകമായി എടുത്തുപറഞ്ഞിട്ടില്ല) **[[Tamil language|‌തമിഴ്]] ([[Tamil Nadu|തമിഴ്നാട്]], [[Andaman and Nicobar Islands|ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]], [[Puducherry|പുതുശ്ശേരി]] എന്നിവിട‌ങ്ങളിൽ) **[[Telugu language|തെലുങ്ക്]] ([[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രപ്രദേശ്]], [[Puducherry|പുതുശ്ശേരി]] എന്നിവിട‌ങ്ങളിൽ) **[[Urdu language|ഉർദു]] ([[Lucknow|ലക്നൗ]], [[Hyderabad, India|ഹൈദ്രാബാദ്]] എന്നിവിടങ്ങൾ) *'''{{IDN}}''' ([[Languages of Indonesia|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഭാഷകൾ]]) **[[Indonesian language|ഇന്തോനേഷ്യൻ]] *'''{{IRN}}''' **[[Persian language|പേർഷ്യൻ]] *'''{{IRQ}}''' **[[Arabic language|അറബി]] (രാജ്യമാകെ) **[[Kurdish language|കുർദിഷ്]] (രാജ്യമാകെ) **[[Assyrian Neo-Aramaic|അസീറിയൻ നിയോ അരമായ]] (അസീറിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ) **[[Iraqi Turkmen|ഇറാക്കി തുർക്ക്‌മാൻ]] (തുർക്ക്മാൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ) *'''{{IRL}}''' ([[Languages of Ireland|അയർലാന്റിലെ ഭാഷകൾ]])<ref>[http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/html%20files/Constitution%20of%20Ireland%20(Eng).htm Constitution of Ireland] (Article 8)</ref> **[[Hiberno-English|ഇംഗ്ലീഷ്]] (ദേശീയഭാഷ; 99% ആൾക്കാരും സംസാരിക്കുന്നു) **[[Irish language|ഐറിഷ്]] (ദേശീയഭാഷ; 0.5% ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്നു) *'''{{ISR}}''' **[[Hebrew language|ഹീബ്രൂ]] (''[[de facto|പ്രായോഗികമായി]]'' ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Arabic language|അറബി]] (ഔദ്യോഗികഭാഷകളിലൊന്ന്) *'''{{ITA}}''' ([[Languages of Italy|ഇറ്റലിയിലെ ഭാഷകൾ]]) **[[Italian language|ഇറ്റാലിയൻ]] (രാജ്യമാകെ; ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ഫ്രഞ്ച് ([[Aosta Valley|അയോസ്റ്റ താഴ്വാരത്തിൽ]] ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ജർമൻ ([[South Tyrol|സൗത്ത് ടൈറോളിലെ]] ഔദ്യോഗികഭാഷകളിലൊന്ന്) **[[Ladin language|ലാഡിൻ]] ([[South Tyrol|സൗത്ത് ടൈറോളിലെ]] ഔദ്യോഗികഭാഷകളിലൊന്ന്) **[[Slovene language|സ്ലോവീൻ]] ([[Province of Trieste|ട്രയസ്റ്റെ പ്രവിശ്യയിലേയും]] [[Province of Gorizia|ഗോറീസിയ പ്രവിശ്യയിലേയും]] ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിലൊന്ന്) == J == *'''{{JAM}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ)<ref>[http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Jamaica/jam62.html The Constitution of Jamaica] section 20(6e) (implicit)</ref> *'''{{JPN}}''' **ജാപ്പനീസ് (ദേശീയഭാഷ) *'''{{JOR}}''' **[[Arabic language|അറബി]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) == K == *'''{{KAZ}}''' **[[Kazakh language|കസാഖ്]] (ദേശീയഭാഷ) **റഷ്യൻ *'''{{KEN}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Swahili language|സ്വാഹിലി]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{KIR}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Gilbertese language|കിരിബാസ്]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{PRK}}''' **[[Korean language|കൊറിയൻ]] *'''{{KOR}}''' **[[Korean language|കൊറിയൻ]] *'''{{KWT}}''' **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{KGZ}}''' **[[Kyrgyz language|കിർഗിസ്]] (ദേശീയഭാഷ) **റഷ്യൻ == L == *'''{{LAO}}''' **[[Lao language|ലാവോ]] *'''{{LVA}}''' **[[Latvian language|ലാത്വിയൻ]]<ref>{{cite journal |last1=Priedīte |first1=Aija |year=2005 |title=Surveying Language Attitudes and Practices in Latvia |journal=Journal of Multilingual and Multicultural Development |publisher= |volume=26 |issue=5 |pages=409–424 |url=http://www.informaworld.com/smpp/content~content=a907089600&db=all |doi=10.1080/01434630508668413 }}<quote>In 1992, following further amendments to this directive, Latvian was established as the only official language. It took 410 Journal of Multilingual and Multicultural Development seven more years before the State language law was adopted in 1999, with further amendments in the years 2000, 2001 and 2002.</quote></ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-10-08 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016003720/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |url-status=dead }}</ref> *'''{{LBN}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]] ([[Bourj Hammoud|ബൂർജ് ഹമ്മൗദിലെ]] പ്രാദേശികഭാഷ) *'''{{LSO}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Sotho language|സോത്തോ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{LBR}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{LBY}}''' **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{LIE}}''' **ജർമൻ *'''{{LTU}}''' **[[Lithuanian language|ലിത്വേനിയൻ]] *'''{{LUX}}''' **ഫ്രഞ്ച് **ജർമൻ **[[Luxembourgish language|ലക്സംബർഗിഷ്]] (ദേശീയഭാഷ) == M == *'''{{MKD}}''' **[[Macedonian language|മാസഡോണിയൻ]] (രാജ്യമൊട്ടാകെ) *'''{{MDG}}''' **ഫ്രഞ്ച് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Malagasy language|മെലഗാസി]] (ഔദ്യോഗികഭാഷയും ദേശീയഭാഷയും) *'''{{MWI}}''' **[[Chichewa language|ചിച്ചെവ]] (ദേശീയഭാഷ) **ഇംഗ്ലീഷ് ''(ഔദ്യോഗികഭാഷ)'' *'''{{MYS}}''' **[[Malaysian language|മലേഷ്യൻ]] (ദേശീയഭാഷ){{#tag:Ref|Article 152 of the [[s:Constitution of Malaysia|Constitution of Malaysia]] designated Malay as the national language. Section 2 of that article allowed English to be used officially until otherwise provided by Parliament. In 1967, the [[Parliament of Malaysia]] passed the [http://www.agc.gov.my/agc/Akta/Vol.%201/Act%2032.pdf National Language Act], making Malay the official language of Malaysia. The act does, however, allow the use of English for some official purposes. On 11 July 1990, following the amendment of the National Language Act 1963/67 (Act 32) (Revised in 1971), Malay replaced English as the official language of the courts in West Malaysia. The amending Act provided English to be used in the Courts in West Malaysia where it deems necessary in the interest of Justice. East Malaysia continued using English as the official language in their courts.<ref>[http://www.skzcchambers.com/BODY/MAIN.htm Malaysia's Legal System], [http://www.skzcchambers.com Eurasia International Legal Network], Malaysia.</ref> Since 2007, the official policy is to refer to the national language as the Malaysian language (''Bahasa Malaysia''), although legislation still refers to the Malay language (''Bahasa Melayu'').|name=malaysia}} **ഇംഗ്ലീഷ് ''(ചില ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഔദ്യോഗികഭാഷയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു)''<ref name=malaysia/> *'''{{MDV}}''' **[[Dhivehi language|ധിവേഹി]] *'''{{MLI}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Tamazight|തമസൈറ്റ്]] (അസവാദ് ജില്ല) *'''{{MLT}}''' **[[Maltese language|മാൾട്ടീസ്]] (ദേശീയഭാഷ) **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{MHL}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Marshallese language|മാർഷലീസ്]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{MRT}}''' **[[Arabic language|അറബി]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ഫ്രഞ്ച് **[[Fula language|ഫ്യൂല]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Soninke language|സോണിൻകെ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Wolof language|വോളോഫ്]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{MUS}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ഫ്രഞ്ച് (ദേശീയഭാഷ) *'''{{MEX}}''' **[[Languages of Mexico|രാജ്യവ്യാപകമായി ഔദ്യോഗികഭാഷകളൊന്നുമില്ല]], ''പ്രായോഗികമായി'' സ്പാനിഷാണ് ഔദ്യോഗികഭാഷ‌യെങ്കിലും ''[[de jure|നിയമപരമായി]]'' ഔദ്യോഗികഭാഷ നിർണ്ണയിച്ചിട്ടില്ല. *'''{{FSM}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (കോസ്രേ ഒഴികെയുള്ള ഇട‌ങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കോസ്രേയിൽ ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷനയു‌ള്ള അസോസിയേറ്റ് പദവി ഇംഗ്ലീഷിനുണ്ട്) **[[Chuukese language|ചൂകീസ്]] ''([[Chuuk State|ചൂക് സ്റ്റേറ്റിൽ]])'' **[[Kosraean language|കോസ്രിയൻ]] ''([[Kosrae|കോസ്രേയിൽ]])'' **[[Pohnpeian language|പോഹ്ൻപെയൻ]] (''[[Pohnpei|പോഹ്ൻപൈയിൽ]])'' **[[Ulithian language|യുളിത്തിയൻ]] ''([[Yap|‌യാപ്]])'' **[[Yapese language|യാപീസ്]] ''([[Yap|യാപ്]])'' *'''{{MDA}}''' **[[Romanian language|റൊമാനിയൻ]] (രാജ്യമാകെ) **[[Gagauz language|ഗാഗൗസ്]] (പ്രാദേശികഭാഷ) **റഷ്യൻ (പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Ukrainian language|ഉക്രൈനിയൻ]] (പ്രാദേശികഭാഷ) *'''{{MCO}}'''<ref>[http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42fr?OpenDocument&3Fr Constitution of Monaco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091115152902/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036C62FE5F92F2EFC1256F5B0054FA42FR?OpenDocument&3FR |date=2009-11-15 }} (Article 8)</ref> ** ഫ്രഞ്ച് *'''{{MNG}}''' **[[Mongolian language|മംഗോളിയൻ]] *'''{{MNE}}''' **[[Montenegrin language|മോണ്ടെനെഗ്രിൻ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Albanian language|അൽബേനിയൻ]] ([[Ulcinj|അൾസിൻജ്]], അൽബേനിയുമായുള്ള കിഴക്കൻ അതിർത്തിക്കടുത്ത്) **[[Bosnian language|ബോസ്നിയൻ]] (രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] ([[Tivat|ടിവെറ്റിൽ]], [[Bay of Kotor|കോട്ടോർ കടലിടുക്ക്]] പ്രദേശത്ത്) **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] ([[Herceg Novi|ഹെർസെഗ് നോവിയിൽ]]) *'''{{MAR}}''' **[[Tamazight language|ടമാസൈറ്റ്]] **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{MOZ}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] *'''{{flagicon|Myanmar}} [[Burma|മ്യാന്മാർ]]''' ''(ബർമ)'' **[[Burmese language|ബർമീസ്]] == N == *'''{{NAM}}'''<ref>{{Cite book |url=http://www.orusovo.com/namcon/ |title=The Constitution of The Republic of Namibia |chapter=Article 3&nbsp;– Language |chapter-url=http://www.orusovo.com/namcon/chap1.htm#art3 |publisher=orusovo.com |accessdate=23 April 2008}}</ref> **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Afrikaans|ആഫ്രിക്കാൻസ്]] (ദേശീയഭാഷ) **ജർമൻ<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |date=2020-04-23 }} 32% Namibians speak German</ref> (പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Oshiwambo language|ഒഷിവാംബോ]] (പ്രാദേശികഭാഷ) *'''{{NRU}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Nauruan language|നൗറുവൻ]] *'''{{NPL}}''' **[[Nepali language|നേപ്പാളി]] *'''{{NLD}}''' **[[Dutch language|ഡച്ച്]] (പ്രായോഗികതലത്തിൽ രാജ്യത്താകമാനം) **[[West Frisian language|വെസ്റ്റ് ഫ്രിസിയൻ]] ([[Friesland|ഫ്രൈസ്‌ലാന്റിൽ]]) **[[Limburgish language|ലിംബർഗിഷ്]] (പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Dutch Low Saxon|ലോ സാക്സൺ]] (പ്രാദേശികഭാഷ) **[[Papiamento|പാപിയമെന്റോ]] ([[Aruba|അരൂബ]], [[Curaçao|കുറകാവോ]] [[Bonaire|ബോണൈർ]]) **ഇംഗ്ലീഷ് ([[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടൻ]], [[Sint Eustatius|സിന്റ് യൂസ്റ്റാഷ്യസ്]], [[Saba|സാബ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) *'''{{NZL}}''' **[[New Zealand English|ഇംഗ്ലീഷ്]] പ്രായോഗികതലത്തിൽ ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ് (രാജ്യത്താകെ) **[[Maori language|മവോറി]] (രാജ്യത്താകെ) **[[New Zealand Sign Language|ന്യൂസിലാന്റ് ആംഗ്യഭാഷ]] (ന്യൂസിലന്റിലെ ബധിരസമൂഹം) **[[Tokelauan language|ടോകെലൗവൻ]] ([[Tokelau|ടക്‌ലൗവിൽ]]) **[[Cook Islands Maori|കുക്ക് ഐലന്റ് മവോറി]] ([[Cook Islands|കുക്ക് ദ്വീപുകളിൽ]]) **[[Niuean Language|നിയുവേയൻ]] ([[Niue|നിയുവേയിൽ]]) *'''{{NIC}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{NER}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Hausa language|ഹൗസ]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) **[[Fulfulde|ഫൾഫൾഡേ]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) **[[Gourmanchéma language|ഗൾമാൻസിമ]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) **[[Kanuri language|കൗണൂരി]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) **[[Zarma language|സർമ]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) **[[Tamazight language|ടാമസൈറ്റ്]] ([[national language|ദേശീയഭാഷ]]) *'''{{NGA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Hausa language|ഹൗസ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Yoruba language|യൊരൂബ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Igbo language|ഇഗ്ബോ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{NOR}}''' ([[Languages of Norway|നോർവേയിലെ ഭാഷകൾ]]) **[[Norwegian language|നോർവീജിയൻ]] (രാജ്യത്താകമാനം) ([[Bokmål|ബോക്‌മാൽ]], [[Nynorsk|നൈനോർസ്ക്]] എന്നിവ ഔദ്യോഗിക രൂപങ്ങളാണ്. മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ ഇവയിലൊന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ നിഷ്പക്ഷനിലപാടെടുക്കുകയോ ചെയ്യും) **[[Sami language|സാമി]] ([[Engerdal|എൻഗെർഡാ‌ൽ]] മുതൽ റഷ്യൻ അതിർത്തി വരെയുള്ള വലിയ പ്രദേശത്തെ പ്രാദേസികഭാഷ. [[Kautokeino|കൗടോകൈനോ]], [[Karasjok|കറാസ്ജോക്]], [[Gáivuotna - Kåfjord|ഗൈവുയോട്ന - കഫ്ജോർഡ്]], [[Nesseby|നെസ്സെബി]], [[Porsanger|പോർസാങ്കർ]], [[Deatnu - Tana|ടാന]], [[Tysfjord|ടൈസ്ഫോർഡ്]], [[Snåsa|സ്നാസ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗിക ഭരണഭാഷ) **[[Kven language|ക്വെൻ]] (national minority language, administrative language in [[Porsanger|പോർസാങ്കറിൽ]] ഭരണഭാഷയും ദേശീയതലത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷയും) **[[Romani language|റോമാനി]] (ദേശീയതലത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Scandoromani|സ്കാൻഡോറോമാനി]] (ദേശീയതലത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) == O == *'''{{OMN}}''' **[[Arabic language|അറബി]] == P == *'''{{PAK}}''' **[[Urdu|ഉർദു]] (ദേശീയഭാഷ; ഔദ്യോഗികഭാഷ) **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Sindhi language|സിന്ധി]] ([[Sindh|സിന്ധിലെ]] ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Punjabi language|പഞ്ചാബി]], [[Balochi language|ബലൂചി]], [[Pashto|പഷുതു]] മുതലായ മറ്റു പ്രധാന ഭാഷകൾക്ക് ഔദ്യോഗികാംഗീകാരമില്ല. *'''{{PLW}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (രാജ്യത്താകെ) **[[Palauan language|പലാവുവൻ]] (രാജ്യത്താകെ) **[[Sonsorolese language|സോൺസോറോലീസ്]] ([[Sonsorol|സോൺസോറോളിൽ]]) **[[Tobian language|ടോബിയൻ]] ([[Hatohobei|ഹറ്റോ‌ഹോബൈയിൽ]]) **ജപ്പാനീസ് ([[Angaur|അൻഗൗറിൽ]]) *'''{{PAN}}''' **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] *'''{{PNG}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Hiri Motu language|ഹിരി മോട്ടു]] **[[Tok Pisin|ടോക് പിസിൻ]] *'''{{PRY}}''' **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] **[[Guaraní language|ഗുവാറാണി]] *'''{{PER}}''' **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Aymara language|അയ്മാര]] (ഔദ്യോഗികഭാഷകളിലൊന്ന്) **[[Quechua language|ക്വെചുവ]] (ഔദ്യോഗികഭാഷകളിലൊന്ന്) **എല്ലാ പ്രദേശത്തും ഭൂരിപക്ഷം ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്ന നാട്ടുഭാഷകൾക്ക് ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമുണ്ട് *'''{{PHL}}''' **[[Filipino language|ഫിലിപ്പിനോ]] (രാജ്യത്താകമാനം) (ദേശീയഭാഷ) **[[English language in the Philippines|ഇംഗ്ലീഷ്]] (രാജ്യത്താകെ) **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] (രാജ്യത്താകെ "വോളണ്ടറി ആൻഡ് ഓപ്ഷണൽ" പദവിയുണ്ട്) **[[Arabic language|അറബി]] (രാജ്യത്താകെ "വോളണ്ടറി ആൻഡ് ഓപ്ഷണൽ" പദവിയുണ്ട്) **[[Bikol language|ബികോൾ സെൻട്രൽ]] ([[Luzon|ലുസോൺ]] പ്രവിശ്യയിൽ അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്) **[[Cebuano language|സെബുവാനോ]] ([[Visayas|വിസയാസ്]], [[Mindanao|മിൻഡാനാവോ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്) **[[Chavacano language|ചവാൻകാനോ]] ([[Basilan|ബസിലിയൻ]], [[Zamboanga Peninsula|സംബോവൻക ഉപദ്വീപ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Hiligaynon language|ഹിലിഗയ്‌നോൺ]] ([[Visayas|വിസയാസ്]], [[Mindanao|മിൻഡനാവോ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Ilokano language|ഇലോകാനോ]] ([[Luzon|ലൂസോണിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Kapampangan language|കപാംപൻഗൻ]] ([[Luzon|ലൂസോണിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Kinaray-a language|കിനറേ-എ]] ([[Visayas|വിസായാസിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Maranao language|മരാനാവോ]] ([[Mindanao|മിൻഡനാവോയിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ)]) **[[Maguindanao language|മഗൂയിൻഡനാവോ]] ([[Mindanao|മിൻഡനാവോയിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Pangasinan language|പാൻഗസിനാൻ]] ([[Luzon|ലൂസോണിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Tagalog language|ടാഗലോഗ്]] ([[Luzon|ലൂസോണിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Tausug language|ടൗസഗ്]] ([[Mindanao|മിൻഡനാവോയിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Waray-Waray language|വാറേ-വാറേ]] ([[Visayas|വിസായാസിൽ]] അധിക ഔദ്യോഗികഭാഷ) *'''{{POL}}''' **[[Polish language|Polish]] (രാജ്യത്തെ ഏക ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Kashubian language|Kashubian]] ([[Pomeranian Voivodeship|പോമറേനിയൻ വോയിവോഡെഷിപ്പിൽ]] അംഗീകരിച്ച പ്രാദേശിക ഭാഷയും അധിക ഭാഷയും) **ജർമൻ ([[Opole Voivodeship|ഓപോൾ വോയ്‌വോഡെഷിപ്പിൽ]] ന്യൂനപക്ഷഭാഷയും അധികഭാഷയും) **[[Lithuanian language|ലിത്വേനിയൻ]] ([[Gmina Puńsk|പൺസ്ക് കമ്യൂൺ]], [[Podlaskie Voivodeship|പോഡ്ലാസ്കീ വോയ്‌വോഡ്ഷിപ്പ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷയും അധിക ഭാഷയും) **[[Belarusian language|ബെലാറൂസിയൻ]] ([[Gmina Hajnówka|ഹജ്നോവ്ക കമ്യൂൺ]], [[Podlaskie Voivodeship|പോഡ്ലാസ്കി വോയിവോഡെഷിപ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷയും അധികഭാഷയും) *'''{{PRT}}''' ([[Languages of Portugal|പോർച്ചുഗലിലെ ഭാഷകൾ]]) **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Mirandese language|മിറാൻഡീസ്]] ([[Miranda do Douro|മിറാൻഡ ഡോ ഡൗറോയിലെ]] പ്രാദേശികഭാഷ) == Q == *'''{{QAT}}''' **[[Arabic language|അറബി]] == R == *'''{{ROU}}''' **[[Romanian language|റൊമാനിയൻ]] (രാജ്യത്താകെ) **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **ജർമൻ (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Romani language|റോമാനി]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Slovak language|സ്ലോവേകിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Turkish language|ടർക്കിഷ്]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Ukrainian language|ഉക്രൈനിയൻ]] (ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) *'''{{RUS}}''' ([[Languages of Russia|റഷ്യയിലെ ഭാഷകൾ]]) **റഷ്യൻ (ഫെഡറൽ; ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Abaza language|അബാസ]] ([[Karachay–Cherkessia|കറാചേ-ചെർകെസ്സ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Adyghe language|അഡിഘേ]] ([[Republic of Adygea|അഡൈജിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Agul language|അഗുൽ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Altay language|അൾട്ടേ]] ([[Altai Republic|അൾട്ടായി റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Avar language|അവാർ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Azerbaijani language|അസർബൈജാനി]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Bashkir language|ബാഷകീർ]] ([[Bashkortostan|ബാഷ്കൊർടോസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Buryat language|ബുര്യാത്]] ([[Republic of Buryatia|ബുര്യാത് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Chechen language|ചെചെൻ]] ([[Chechnya|‌ചെചെൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലും]] [[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലും]]) **[[Chuvash language|ചുവാഷ്]] ([[Chuvash Republic|ചുവാഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Dargin language|ഡാർഗിൻ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Erzya language|എറൈസ]] ([[Mordovia|മോർഡോവിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Ingush language|ഇൻഗുഷ്]] ([[Ingushetia|ഇൻഗുഷെതിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Kabardian language|കബാർഡിയൻ]] ([[Kabardino-Balkaria|കബാർഡിനോ-ബാൾകർ]], [[Karachay–Cherkessia|കറാചേയ്–ചെർകെസ്സ് റിപ്പബ്ലിക്ക്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Kalmyk language|കൽമിക്]] ([[Kalmykia|കൽമികിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Karachay-Balkar language|കരാചേ-ബാൾകർ]] ([[Kabardino-Balkaria|കബാർഡിനോ-ബാൾകർ]], [[Karachay–Cherkessia|കരാചേയ്-ചെർകെസ്സ് റിപ്പബ്ലിക്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Khakas language|ഖർകാസ്]] ([[Khakassia|ഖകാസ്സിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Komi-Zyrian language|കോമി-സൈറിയൻ]] ([[Komi Republic|കോമി റിപ്പബ്ലിക്]]) **[[Kumyk language|കൂമിക്]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Lak language|ലാക്]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Lezgian language|ലെസ്ഗിയൻ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Mari language|മാരി]] ([[Mari El|മാരി എൽ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Moksha language|മോക്ഷ]] ([[Mordovia|മോർഡോവിയൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Nogai language|നോഗായി]] ([[Karachay–Cherkessia|കരാചേയ്–ചെർകെസ്സ് റിപ്പബ്ലിക്]], [[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Ossetic language|ഒസ്സെറ്റിക്]] ([[North Ossetia–Alania|നോർത്ത് ഒസ്സെഷ്യ-അലാനിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Rutul language|റൂടുൽ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Sakha language|സാഖ]] ([[Sakha Republic|സാഖ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Tabasaran language|തബാസരൻ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Tatar language|ടാടർ]] ([[Tatarstan|ടാടാർസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Tat language (Caucasus)|ടാടി]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Tsakhur language|ട്സാഖുർ]] ([[Republic of Dagestan|ദാഗെസ്താൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Tuvan language|ടുവിൻ]] ([[Tuva|ടുവ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) **[[Udmurt language|ഉഡ്മുർട്ട്]] ([[Udmurtia|ഉഡ്മുർട്ടിയ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ]]) *'''{{RWA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **ഫ്രഞ്ച് **[[Kinyarwanda|കിന്യാർവാൻഡ]] == S == *'''{{KNA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{LCA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{WSM}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് (ഔദ്യോഗികഭാഷ) **[[Samoan language|സമോവൻ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{SMR}}''' **ഇറ്റാലിയൻ *'''{{STP}}''' **[[Portuguese language|പോർച്ചുഗീസ്]] *'''{{SAU}}''' **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{SEN}}''' **ഫ്രഞ്ച് **[[Jola language|ജോള-ഫോഗ്നി]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Mandinka language|മൻഡിൻക]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Pulaar language|പുലാർ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Serer language|സെറെർ]] (ദേശീയഭാഷ) **[[Wolof language|വോളോഫ്]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{SRB}}''' **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] (രാജ്യത്താകെ) **[[Albanian language|അൽബേനിയൻ]] (തെക്കൻ സെർബിയയിലെ ചില മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ, [[Preševo|പ്രെസെവോ]], [[Bujanovac|ബുജാനോവാക്]], [[Medveđa|മെഡ്വെദ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Bosnian language|ബോസ്നിയാക്]] ([[Sandžak|സാൻഡ്‌സാക്കിലെ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ) **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] ([[Vojvodina|വോജ്‌വോഡിനയിൽ]]) **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] ([[Vojvodina|വോജ്‌വോഡിനയിൽ]]) **[[Romanian language|റോമേനിയൻ]] ([[Vojvodina|വോജ്‌വോഡിനയിൽ]]) **[[Pannonian Rusyn language|റൂസിൻ]] ([[Vojvodina|വോജ്‌വോഡിനയിൽ]]) **[[Slovak language|സ്ലോവാക്]] ([[Vojvodina|വോജ്‌വോഡിനയിൽ]]) *'''{{SYC}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **ഫ്രഞ്ച് **[[Seychellois Creole|സെയ്ഷെലോയ്സ് ക്രിയോൾ]] *'''{{SLE}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{SGP}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Standard Chinese|ചൈനീസ്]] **[[Malay language|മലായ്]] **[[Tamil language|തമിഴ്]] *'''{{SVK}}''' **[[Slovak language|സ്ലോവാക്]] **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] ''(ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) *'''{{SVN}}''' **[[Slovene language|സ്ലോവേൻ]] (രാജ്യത്താകെ) **[[Hungarian language|ഹങ്കേറിയൻ]] ([[Dobrovnik|ഡോബ്രോവ്‌നിക്ക്]], [[Hodoš|ഹോഡോസ്]], [[Lendava|ലെൻഡാവ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **ഇറ്റാലിയൻ ([[Izola|ഇസോള]], [[Koper|കോപെർ]], [[Piran|പിറാൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷ)'' **[[Croatian language|ക്രോയേഷ്യൻ]] ''([[Metlika|മെറ്റ്‌ലിക]], [[Brežice|ബ്രെസൈസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) *'''{{SLB}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{SOM}}''' **[[Somali language|സൊമാലി]] (ദേശീയഭാഷ). **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{ZAF}}''' **[[Afrikaans language|ആഫ്രിക്കാൻസ്]] **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Southern Ndebele language|സതേൺ എൻഡെബെലേ]] **[[Northern Sotho language|നോർതേൺ സോത്തോ]] **[[Sotho language|സോത്തോ]] **[[Swati language|സ്വാസി]] **[[Tsonga language|സോങ്ക]] **[[Tswana language|സ്വാന]] **[[Venda language|വെൻഡ]] **[[Xhosa language|ക്സോസ]] **[[Zulu language|സുലു]] ::''(11 ഭാഷകളും രാജ്യത്താകമാനം ഔദ്യോഗികഭാഷകളാണ്)'' *'''{{SSD}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{ESP}}''' **സ്പാനിഷ് (രാജ്യമാകെ) **[[Catalan language|കാറ്റലൻ]] ([[Balearic Islands|ബേലറിക് ദ്വീപുകൾ]], കാറ്റലോണിയ, [[Valencia (autonomous community)|വാലെൻസിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **[[Galician language|ഗലീസിയൻ]] ''([[Galicia (Spain)|ഗലീസിയയിൽ]])'' **[[Basque language|ബാസ്‌ക്വ്]] ([[Basque Country (autonomous community)|ബാസ്ക് കൺട്രിയിലും]] [[Navarre|നവാറെയിലും]]) **[[Asturian language|അസ്റ്റൂറിയൻ]] ([[Asturias|അസ്റ്റൂറിയാസിലെ]] അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ന്യൂനപക്ഷഭാഷ) **[[Occitan|ഓക്സിറ്റാൻ]] ''([[Catalonia|കാറ്റലോണിയയിൽ]])'' *'''{{LKA}}''' **[[Sinhalese language|സിംഹള]] **[[Tamil language|തമിഴ്]] *'''{{SDN}}''' **[[Arabic language|അറബി]] **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{SUR}}''' **[[Dutch language|ഡച്ച്]] *'''{{SWZ}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Swati language|സ്വാസി]] *'''{{SWE}}''' **[[Swedish language|സ്വീഡിഷ്]] **[[Finnish language|ഫിന്നിഷ്]] ([[Gällivare Municipality|ഗാലിവേർ]], [[Haparanda Municipality|ഹപരാൻഡ]], [[Kiruna Municipality|കിരൂന]], [[Pajala Municipality|പജാല]], [[Övertorneå Municipality|ഓവർടോർണിയയും]] സമീപപ്രദേശങ്ങളും എന്നിവിടങ്ങളിൽ) ([[minority languages of Sweden|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]]) **[[Meänkieli|മീൻകിയേലി]] ([[Gällivare Municipality|ഗാലിവേർ]], [[Haparanda Municipality|ഹാപരാൻഡ]], [[Kiruna Municipality|കിരൂന]], [[Pajala Municipality|പജാല]], [[Övertorneå Municipality|ഓവർടോർണിയയും]] പരിസരപ്രദേശങ്ങളും എന്നിവിടങ്ങളിൽ) ([[minority languages of Sweden|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]]) **[[Romani language|റോമാനി]] ([[minority languages of Sweden|ചരിത്രപരമായ ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷ]]) **[[Sami languages|സാമി]] ''([[Arjeplog Municipality|ആർജെപ്ലോഗ്]], [[Gällivare Municipality|ഗാലിവേർ]], [[Jokkmokk Municipality|ജോക്ക്‌മോക്ക്]], [[Kiruna Municipality|കിറൂണ]] പരിസരപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ) ([[minority languages of Sweden|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]]) **[[Yiddish language|യിദ്ദിഷ്]] ([[minority languages of Sweden|ചരിത്രപരമായ ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷ]]) **[[Swedish Sign Language|സ്വീഡിഷ് ആംഗ്യഭാഷ]] ([[minority languages of Sweden|ന്യൂനപക്ഷഭാഷ]]) *'''{{CHE}}''' **ജർമൻ ([[Aargau|ആർഗൗ]], [[Appenzell Ausserrhoden|അപ്പെൻസെൽ ഔസ്സർഹോഡൻ]], [[Appenzell Innerrhoden|അപ്പെൻസെൽ ഇന്നെർഹോഡെൻ]], [[Basel-Landschaft|ബേസൽ-ലാൻഡ്ഷാഫ്റ്റ്]], [[Basel-Stadt|ബേസൽ-സ്റ്റാഡ്]], [[Canton of Bern|ബേൺ]], [[Canton of Fribourg|ഫ്രിബോർഗ്]], [[Canton of Glarus|ഗ്ലാരസ്]], [[Graubünden|ഗ്രൗബൺഡൻ]], [[Canton of Lucerne|ല്യൂസേൺ]], [[Nidwalden|നിഡ്‌വാൾഡൻ]], [[Obwalden|ഓബ്‌വാൾഡെൻ]], [[Canton of St. Gallen|സെയിന്റ് ഗാലെൻ]], [[Canton of Schaffhausen|ഷാഫ്‌ഹൗസെൻ]], [[Canton of Schwyz|ഷ്വിസ്]], [[Canton of Solothurn|സോളോതേൺ]], [[Thurgau|തുർഗൗ]], [[Canton of Uri|ഉറി]], [[Valais|വാലൈ]], [[Canton of Zug|സുഗ്]], [[Canton of Zürich|സൂറിക്ക്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **ഫ്രഞ്ച് ([[Canton of Bern|ബേൺ]], [[Canton of Fribourg|ഫ്രിബോർഗ്]], [[Canton of Geneva|ജനീവ]], [[Canton of Jura|ജൂറ]], [[Canton of Neuchâtel|ന്യൂഷാറ്റൽ]], [[Valais|വലൈ]], [[Vaud|വൗദ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ) **ഇറ്റാലിയൻ ([[Ticino|ടിസിനോ]], [[Graubünden|ഗ്രൗബൺഡൻ]]) എന്നിവിടങ്ങളിൽ **[[Romansh language|റൊമാൻഷ്]] ''([[Graubünden|ഗ്രൗബൺഡനിൽ]])'' *'''{{SYR}}''' **[[Arabic language|അറബി]] == T == *'''{{TJK}}''' **[[Tajik language|താജിക്]] (ദേശീയഭാഷ) **റഷ്യൻ (വർഗ്ഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന്) *'''{{TZA}}''' **[[Swahili language|സ്വാഹിലി]] (ദേശീയഭാഷ) **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{THA}}''' **[[Thai language|തായ്]] *'''{{TGO}}''' **ഫ്രഞ്ച് *'''{{TGA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Tongan language|ടോങ്കൻ]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{TTO}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{TUN}}''' **[[Arabic language|അറബി]] (ദേശീയഭാഷ) *'''{{TUR}}''' **[[Turkish language|തുർക്കി]] *'''{{TKM}}''' **[[Turkmen language|തുർക്ക്‌മാൻ]] (ദേശീയഭാഷ) **റഷ്യൻ (വംശങ്ങൾക്കിടയിലെ ആശയവിനിമയത്തിന്) *'''{{TUV}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Tuvaluan language|തുവാലുവൻ]] (ദേശീയഭാഷ) == U == *'''{{UGA}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് **[[Swahili language|സ്വാഹിലി]] *'''{{UKR}}''' **[[Ukrainian language|ഉക്രൈനിയൻ]] **[[Russian language|റഷ്യൻ]] (പ്രായോഗികതലത്തിൽ ഇതും ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്) *'''{{UAE}}''' **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{UK}}''', '''[[British overseas territories|‌ബ്രിട്ടീഷ് ഓവർസീസ് ടെറിട്ടറീസും]]''' '''[[Crown dependencies|ക്രൗൺ ഡിപ്പൻഡൻസീസും]]''' **[[United Kingdom|യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ]] "ഔദ്യോഗികഭാഷക‌ൾ" ഇല്ല - ഏതു ഭാഷയും ഇടപാടുകൾക്കും നിയമപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കാമെന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. ഏതു ഭാഷയിൽ തയ്യാറാക്കുകയാണെങ്കിലും ഒരു കരാറിനോ ഉടമ്പടിക്കോ നിയമസാധുതയുണ്ടാകും. സർവ്വസാധാരണമായി സംസാരിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്യുന്നത് [[British English|ഇംഗ്ലീഷ്]]<ref>{{Cite web |url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560/ |title=United Kingdom; Key Facts |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=23 April 2008}}</ref> ഭാഷയാണ്. പല പ്രാദേശിക ഭാഷകൾക്കും പ്രത്യേക നിയമ സാധുത നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ***'''[[England|ഇംഗ്ലണ്ട്]]''' *** ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഒരുമാതിരി എല്ലാ നിയമങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷിലാണ് എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. [[Magna Carta|ചില പഴയ നിയമങ്ങൾ]] ലാറ്റിനിലാണ് തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ****'''[[Cornwall|കോൺവെൽ]]''' *****[[Cornish language|കോണിഷ്]]<ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2410383.stm |title=Cornish gains official recognition |date=6 November 2002 |publisher=BBC News |accessdate=8 May 2008}}</ref> സാംസ്കാരികപ്രാധാന്യമുള്ള ഭാഷയായി ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ഇതിന് മറ്റു ഭാഷകളേക്കാൾ കൂടുതൽ "ഔദ്യോഗിക ഭാഷാസ്ഥാനം" നൽകപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ***'''[[Northern Ireland|നോർതേൺ അയർലന്റ്]]''' ****[[Irish language|ഐറിഷ്]] ****[[Ulster Scots dialects|അൾസ്റ്റർ-സ്കോട്ട്സ്]] ***'''[[Scotland|സ്കോട്ട്‌ലാന്റ്]]''' ****[[Scots language|സ്കോട്ട്സ്]] ****[[Scottish Gaelic language|സ്കോട്ടിഷ് ഗേലിക്]] ***'''[[Wales|വെയിൽസ്]]''' ****[[Welsh language|വെൽഷ്]] **'''[[British overseas territories|ബ്രിട്ടീഷ് ഓവർസീസ് ടെറിട്ടറീസ്]]''' ***'''[[Pitcairn Islands|പിറ്റ്‌കൈൻ ദ്വീപുകൾ]]''' ****[[Pitcairnese language|പിറ്റ്‌കൈനീസ്]] **'''[[Crown dependencies|ക്രൗൺ ഡിപ്പൻഡൻസീസ്]]''' ***'''[[Guernsey|ഗുവേൺസി]]''' ****[[Guernésiais|ഗുവേണെസിയൈസ്]] ****[[French language|ഫ്രഞ്ച്]] ***'''[[Jersey|ജേഴ്സി]]''' ****[[Jèrriais|ജെറിയൈസ്]] ****[[French language|ഫ്രഞ്ച്]] ***'''[[Isle of Man|ഐൽ ഓഫ് മാൻ]]''' ****[[Manx language|മാൻക്സ്]] *'''{{USA}}''' **രാജ്യമൊട്ടാകെ ഔദ്യോഗികഭാഷയില്ല. [[American English|ഇംഗ്ലീഷാണ്]] ''പ്രായോഗികതലത്തിൽ'' ഔദ്യോഗികഭാഷയെങ്കിലും ഇതിന് ഫെഡറൽ തലത്തിൽ ''[[de jure|നിയമപ്രാബല്യമില്ല]]''. അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലുപയോഗിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഭാഷ സ്പാനിഷ് ആണ്. പല ഫോമുകളും രേഖകളും രണ്ടു ഭാഷയിലും അച്ചടിക്കാറുണ്ട്. {{See also|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഭാഷകൾ|ഇംഗ്ലീഷ്-ഒൺലി പ്രസ്ഥാനം}} {{Official_languages_of_U.S._states_and_territories|collapsible=1|collapsed=1}} *'''{{URY}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{UZB}}''' **[[Uzbek language|ഉസ്ബെക്ക്]] (ദേശീയഭാഷ) **റഷ്യൻ (വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന്) == V == *'''{{VUT}}''' **[[Bislama language|ബിസ്മാല]] ''(ദേശീയഭാഷ)'' **ഇംഗ്ലീഷ് **ഫ്രഞ്ച് *'''{{VAT}}''' **[[Italian Language|ഇറ്റാലിയൻ]] (''പ്രായോഗികമായി''&mdash;[[Languages of Vatican City|വത്തിക്കാൻ സിറ്റിയിലെ ഭാഷകൾ]] കാണുക). *'''{{VEN}}''' **സ്പാനിഷ് *'''{{VNM}}''' **[[Vietnamese language|വിയറ്റ്നാമീസ്]] == Y == *'''{{YEM}}''' **[[Arabic language|അറബി]] == Z == *'''{{ZMB}}''' **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{ZWE}}''' **[[Chewa language|ചെവ]] **ചിബാർവെ **[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] **[[Kalanga language|കലൻഗ]] **[[Khoisan languages|കോയിസാൻ]] **[[Nambya language|നാംബ്യ]] **[[Ndau language|എൻഡാവു]] **[[Northern Ndebele language|എൻഡെബെലെ]] **ഷാൻഗാനി **[[Shona language|ഷോണ]] **[[sign language|ആംഗ്യഭാഷ]] **[[Sotho language|സോത്തോ]] **[[Tonga language (Zambia)|ടോങ്ക]] **[[Tswana language|ട്സ്വാന]] **[[Venda language|വെൻഡ]] **[[Xhosa language|ക്സ്‌ഹോസ]] ::''(ഏറ്റവും വ്യാപകമായി സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷകൾ ഇംഗ്ലീഷ്, ഷോണ, എൻഡെബെലെ എന്നിവയാണ്)'' ==ഭാഗിക അംഗീകാരം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ== *'''{{flag|Abkhazia}}''' **[[Abkhazian language|അബ്ഘാസിയൻ]] **Russian *'''{{flag|Kosovo}}''' **[[Albanian language|അൽബേനിയൻ]] **[[Serbian language|സെർബിയൻ]] **[[Turkish language|ടർക്കിഷ്]] (പ്രാദേശികഭാഷ) *'''{{flag|Nagorno-Karabakh}}''' **[[Armenian language|അർമേനിയൻ]] *'''{{flag|Northern Cyprus}}''' **[[Turkish language|ടർക്കിഷ്]] *'''{{flag|State of Palestine|name=Palestine}}''' **[[Arabic language|അറബി]] *'''{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}''' **[[Tamazight language|ടമാസൈറ്റ്]] **[[Arabic language|അറബി]] **[[Spanish language|സ്പാനിഷ്]] *'''{{flag|Somaliland}}''' **[[Somalian language|സൊമാലിയൻ]] **അറബി **ഇംഗ്ലീഷ് *'''{{flag|South Ossetia}}''' **[[Ossetian language|ഒസ്സെഷ്യൻ]] **റഷ്യൻ **[[Georgian language|ജോർജ്ജിയൻ]] (പ്രാദേശികഭാഷ) *'''{{flag|Taiwan}}''' **[[Standard Chinese|ചൈനീസ്]] **[[Formosan languages|തായ്‌വാനീസ്]] ''(അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രാദേശികഭാഷ)''<ref>{{cite web|url=http://www.asia-planet.net/taiwan/people.htm|title=Taiwan Information: People and Language|publisher=Asia-planet.net (Information provided by Tourism Bureau, ROC)|accessdate=30 August 2009}}</ref> *'''{{flag|Transnistria}}''' **[[Moldavian language|മോൾഡാവിയൻ]] **റഷ്യൻ **ഉക്രൈനിയൻ ==അവലംബങ്ങളും അടിക്കുറിപ്പുകളും == {{Reflist|30em}} {{അപൂർണ്ണം}} {{Navboxes |list = {{Countries and languages lists}} {{Lists by country}} }} 4lq9d88gk15o0niao9dlaxky1sdvnxx 0 262747 4632443 4565574 2026-06-23T03:00:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632443 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Justicia gendarussa}} {{Taxobox | name = ''വാതംകൊല്ലി'' | image = Justicia gendarussa 07.JPG | image_alt = ഇലകളും പൂക്കളും | regnum = [[Plant]]ae | unranked_divisio = [[Flowering plant|Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Acanthaceae]] | genus = ''[[Justicia]]'' | species = '''''J. gendarussa''''' | binomial = ''Justicia gendarussa'' | binomial_authority = [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]] | synonyms= *Dianthera subserrata Blanco *Dicliptera rheedei Kostel. *Ecbolium gendarussa (Burm.f.) Kuntze *Ecbolium subserratum Kuntze *Gendarussa vulgaris Nees *Justicia dahona Buch.-Ham. ex Wall. *Justicia gandarussa L.f. പര്യായങ്ങൾ [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2330879 theplantlist.org - ൽ നിന്നും] }} ഇന്ത്യയിലെ [[endemic|തദ്ദേശവാസി]]യായ ചെറിയ ഒരു കുറ്റിച്ചെടിയാണ് '''വാതംകൊല്ലി'''.{{ശാനാ|Justicia gendarussa}}. [[asthma|ആസ്ത്‌മ]]യ്ക്കും, [[rheumatism|വാതത്തിനും]] ചില ചെറിയ കുട്ടികളിൽ കാണുന്ന അനിയന്ത്രിതമായ കരച്ചിലിനുമെല്ലാം ഇത് ഔഷധമായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.<ref>medicinal uses [http://www.archive.org/stream/pharmacographia03dymogoog#page/n64/mode/1up/search/asthma pharmacographica indica]</ref> പുരുഷന്മാരിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു ഗർഭനിരോധന ഔഷധം ഈ ചെടിയിൽ നിന്നും വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ഗവേഷണങ്ങൾ അന്തിമഘട്ടത്തിലാണ്.<ref>{{cite news |url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/asia-pacific/indonesia/110224/indonesia-birth-control-pill-papua-men |title=Indonesia's birth control pill for men |author=Patrick Winn |date=February 27, 2011 |accessdate=March 2, 2011 |publisher=[[GlobalPost]]}}</ref><ref>[http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec11/birth_07-18.html Indonesian Plant Shows Promise for Male Birth Control] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101055341/http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec11/birth_07-18.html |date=2014-01-01 }} ''[[PBS NewsHour]]'', July 20, 2011</ref><ref>{{cite news|title=Indonesia is about to start producing a male birth control pill that will change the world|url=http://jakarta.coconuts.co/2014/11/24/indonesia-about-start-producing-male-birth-control-pill-going-change-world|accessdate=3 February 2015|work=Coconuts Jakarta|date=24 November 2014}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> File:Justicia_Gendarussa_-_വാതംകൊല്ലി.jpg|വാതംകൊല്ലി File:Justicia gendarussa.jpg|തൈകൾ </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://indiabiodiversity.org/species/show/230119 കൂടുതൽ വിവരവും കാണുന്ന ഇടങ്ങളും] * http://keralaplants.in/keralaplantsdetails.aspx?id=Justicia_gendarussa{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.anbg.gov.au/cgi-bin/apni?taxon_id=273885 Australian Plant Names Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211114161258/https://www.anbg.gov.au/cgi-bin/apni?taxon_id=273885 |date=2021-11-14 }} * http://www.malecontraceptive.org/#!gendarussa/cbct {{WS|Justicia gendarussa}} {{CC|Justicia gendarussa}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അക്കാന്തേസീ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} epd5qbg1lpg1njuehlseye6ruw9hbsi 0 269457 4632405 4560780 2026-06-22T22:25:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632405 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Liston Garthwaite}} [[File:Liston Garthwaite.png|thumb|ലിസ്റ്റൻ ഗാർത്തുവേറ്റ്]] പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[ബ്രിട്ടീഷ്|ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ]] വിദ്യാഭ്യാസവിദഗ്ദ്ധനും ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായിരുന്നു '''ലിസ്റ്റൻ ഗാർത്തുവേറ്റ്''' എന്ന '''ജെയിംസ് ഗ്രാന്റ് ലിസ്റ്റൻ ഗാർത്തുവേറ്റ്''' ({{lang-en|James Grant Liston Garthwaite}}) (1833 - 1918 ഡിസംബർ 21<ref>http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/63763725#pstart5312660</ref>). ഗാർത്തുവേറ്റ് സായിപ്പ് എന്ന പേരിൽ ഇദ്ദേഹം മലയാളികളുടെ ഇടയിൽ അറിയപ്പെട്ടു. [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്|ഗുണ്ടർട്ടിനു]] ശേഷം [[മലബാർ]] കാനറാ മേഖലയിലെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്കൂൾ ഇൻസ്പെക്റ്ററായി നിയമിതനായത് ഗാർത്തുവേറ്റ് ആയിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് സ്കൂൾ ഇൻസ്പെക്ടറായും, ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക മലയാളപരിഭാഷകനായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. മലയാള അക്ഷരപഠനത്തിൽ ലളിതാക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠനം തുടങ്ങുന്ന വിപ്ലവാത്മകമായതും ഇപ്പോഴും നടപ്പിലുള്ളതുമായ അക്ഷരപഠനപരിഷ്കരണം കൊണ്ടു വന്നത് ഗാർത്തുവേറ്റാണ്.<ref name=madh/> == ജീവിതരേഖ == 1857 മുതൽ വിവിധ സ്കൂളുകളിലെ പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനായും പിന്നീട് ഡെപ്യൂട്ടി സ്കൂൾ ഇൻസ്പെക്റ്ററായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 1869 മുതൽ സ്കൂൾ ഇൻസ്പെക്റ്ററായി. പതിമൂന്നിലധികം ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെ [[ബ്രെയിൽ ലിപി|ബ്രെയിലി]] പദ്ധതിക്ക് ഉപയുക്തമാകുന്ന രൂപത്തിൽ മാറ്റിയെടുത്തു. 1884-ൽ മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പ് അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചു. നിരവധി പാഠപുസ്തകങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുകയും, സർക്കാരിനുവേണ്ടി കന്നഡ, മലയാളം ഭാഷകളിലെ ഹർജികൾ ശേഖരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കൈസർ ഇ ഹിന്ദ് എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് ബഹുമതി നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=b2NPAAAAMAAJ&pg=PA500&lpg=PA500&dq=Liston+Garthwaite&source=bl&ots=0dmkAKdILa&sig=A2xWtULGFzrsPEl17koQMAOQiBk&hl=en&sa=X&ei=XWJbVPzmO4njuQShzoGQAg&ved=0CDsQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Liston%20Garthwaite&f=false The India List and India Office List for 1905]</ref> തന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്|ഗുണ്ടർട്ട്]] തുടങ്ങി വെച്ച പ്രവർത്തികൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളത്. പാഠപുസ്തകങ്ങൾ കൂടാതെ ഗുണ്ടർട്ട് വ്യാകരണമടക്കം പല പ്രമുഖ ഗുണ്ടർട്ട് കൃതികളും പരിഷ്കരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗാർത്തുവേറ്റ് ശ്രമിച്ചു<ref name="madh" />. 1888 ൽ ജോലിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു. 1888-ൽ വിരമിച്ച ശേഷം, പതിമൂന്ന് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ബ്രെയിലി ലിപിയുണ്ടാക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഗാർത്ത്‌വെയ്റ്റ് മിഷനറിമാരോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite news|date=1919-01-11|title=THE LATE MR. J. G.'L. GARTH WAITE, B.A. (LONDON);|page=3|work=The Mail (Adelaide)|url=http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/63763725#pstart5312660|access-date=2020-11-04}}</ref> [[ആൾ ഇന്ത്യ ആൽഫബെറ്റ് ഫോർ ദ ബ്ലൈൻഡ്]] എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗ്രന്ഥവും 1898 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0014000_Classified_Catalogue_of_Books_Registered_From_1890_1900_NewxCompress.pdf|title=TVA_BOK_0014000_Classified_Catalogue_of_Books_Registered_From_1890_1900_NewxCompress|publisher=MADRAS RECORDS OFFICE|year=1962|location=MADRAS|pages=41}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന കാലം [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലായിരുന്നു]]. ലിപ്ഷോം എന്ന ഓസ്ട്രേലിയൻ കുടുംബത്തിലേക്കാണ് ഗാർത്തുവേറ്റിന്റെ സഹോദരിയെ കല്യാണം കഴിച്ചത്. 1895 ലും 1898 ലും അവിടെയെത്തിയ അദ്ദേഹം പിന്നീടവിടെ സ്ഥിര താമസമാക്കി. <ref>{{Cite web|url=https://whowaswho-indology.info/14508/garthwaite-james-grant-liston/|title=GARTHWAITE, James Grant Liston|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=Persons of Indian Studies by Prof. Dr. Klaus Karttunen}}</ref> ജെയിംസ് ലിസ്റ്റൻ ഗാർത്തുവേറ്റ് 1918 ഡിസംബർ 21ന്‌ മരിച്ചു. 1884ൽ മരിച്ച ഭാര്യയുടെ കല്ലറയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെയും അടക്കിയിരിക്കുന്നത്. [[ഗ്ലെനെൽഗ്|ഗ്ലെനെൽഗിലുള്ള]] നോർത്ത് ബ്രൈറ്റൻ സെമിത്തേരിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കല്ലറ.<ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-17-01-2021/919840|title=ഗാർത്തുവേറ്റ് സായിപ്പിനെ കണ്ടെത്തിയ കഥ|access-date=18 January 2020|last=ജോസ്|first=ജിസ്സോ|date=17 January 2020|website=|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://archive.today/20210118000907/https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-17-01-2021/919840|url-status=bot: unknown}}</ref> [[അഡലെയ്‌ഡ്|അഡലെയ്ഡിൽ]] താമസിക്കുന്ന കാലത്ത് ഗാർത്തുവേറ്റ് സാമൂഹ്യകാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയും സജീവമായസാംസ്‌കാരിക ജീവിതം നയിക്കുകയും ചെയ്‌തിരുന്നു. == കേരളവിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് == മ​​ല​​യാ​​ള ഭാ​​ഷ​​യു​​ടെ വ​​ള​​ർ​​ച്ച​​യി​​ൽ സു​​പ്ര​​ധാന പ​​ങ്കു​​വ​​ഹി​​ക്കു​​ക​​യും പാ​​ഠ്യ പ​​ദ്ധ​​തി പ​​രി​​ഷ്​​​ക​​രി​​ക്കു​​ക​​യും ചെ​​യ്​​​തു. പ, ​​​​​ന, റ, ​​​​​ര, ത ​​​​​തു​​​​​ട​​​​​ങ്ങി​​​​​യ ല​​​​​ളി​​​​​താ​​​​​ക്ഷ​​​​​ര​​​​​ങ്ങ​​​​​ളി​​​​​ൽ പ​​​​​ഠ​​​​​ന​​​​​മാ​​​​​രം​​​​​ഭി​​​​​ക്കു​​​​​ന്ന ഇ​​​​​ന്ന​​​​​ത്തെ അക്ഷരപഠനശൈ​​​​​ലി 1870ക​​​​​ളി​​​​​ൽ ലി​​​​​സ്​​​​​റ്റ​​​​​ൻ ഗാ​​​​​ർ​​​​​ത്തു​​​​​വേ​​​​​റ്റ് തു​​​​​ട​​​​​ങ്ങി​ ​വെച്ച​​​​​താ​​​​​ണ്.<ref name="madh">{{cite web|url=https://archive.org/details/garthwaite-shiju-cibu-sunil2020madhyamam1184|title=പന നനച്ച് മലയാള അക്ഷരപഠനത്തെ പരിഷ്കരിച്ച ഒരാൾ|accessdate=15 November 2020|last=സിബു സി.ജെ., സുനിൽ വി.എസ്., ഷിജു അലക്സ്|first=|date=9 November 2020|website=മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് 1184ാം ലക്കം|publisher=മാധ്യമം}}</ref> മലയാള അക്ഷര പഠനത്തിൽ വിപ്ലവാത്മകമായ മാറ്റം വരുത്തിക്കൊണ്ട്, 1873-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒന്നാം പാഠപുസ്തകത്തിന്റെ മൂന്നാം പതിപ്പിൽ ഗാർത്തുവേറ്റ് ഇപ്രകാരം എഴുതിയിരിക്കുന്നു. {{ഉദ്ധരണി|ഇതുവരെ കണ്ടും കേട്ടും വന്നപ്രകാരം, കുട്ടികൾ ഏകദേശം ഒരു കൊല്ലത്തോളം "അ, ആ, ഇ, ഈ എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞും കൊണ്ട് മണലിൽ എഴുതിവരുന്നു. ഇപ്രകാരം ഒരു കൊല്ലം വെറുതെ കഴിച്ചതിന്റെ ശേഷം മാത്രമെ, വായിപ്പാൻ തുടങ്ങുന്നുള്ളു. ഇതു ഇനിമേൽ നിർത്തൽ ചെയ്യണമെന്നും കുട്ടികൾ ആദ്യം തുടങ്ങി തന്നെ ഓലയിലും പുസ്തകത്തിലും വായിച്ചു പഠിക്കണമെന്നും ഉള്ള ആഗ്രഹംകൊണ്ട് ഈ ഒന്നാം പാഠപുസ്തകം ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ അക്ഷരങ്ങളും ഒന്നായി ആദ്യം തന്നെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് കുട്ടികളുടെ മനസ്സിനും ഗുരുക്കന്മാർക്കും വളരെ അധ്വാനമുള്ളതാകുന്നു. ആയതുകൊണ്ട് അവ ഈ പുസ്തകത്തിൽ കാണിച്ച പ്രകാരം പഠിപ്പിക്കേണ്ടതാകുന്നു. അതാവിതു: ഓരോ പാഠത്തിൻറ ആദ്യം എഴുതിയിരിക്കുന്ന മൂന്നക്ഷരങ്ങളുടെ പേരും ആകൃതിയും നല്ലവണ്ണം ധരിപ്പിച്ചതിന്റെ ശേഷം അവറ്റാൽ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ട താഴെ എഴുതിയ വാക്കുകളെ പറയിച്ചഭ്യസിപ്പിക്കുകയും, ആ വക വാക്കുകൾ പിന്നെ മണലിൽ കുട്ടികളെ കൊണ്ട് പകർത്തെഴുതിപ്പിക്കയും വേണം.}} == മലയാളവ്യാകരണചോദ്യോത്തരം == ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ മലയാളവ്യാകരണചോദ്യോത്തരം ഗാർത്തുവെയിറ്റ്‌ ഇംഗ്ലീഷ്‌ വിവർത്തനത്തോടെ പരിഷ്ഠരിച്ചു പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഗുണ്ടർട്ടിന്റേതാണ്‌ മൂലകൃതിയെങ്കിലും അത്‌ ചെറുതും കൂടുതൽ ഉപയോഗപ്രദവുമാക്കി ശരാശരി മിഷണറിക്ക്‌ പ്രയോജനം ചെയ്യുന്ന രീതിയിലാണ്‌ ഗാർത്തുവെയിറ്റ്‌ പുനഃസംവിധാനം ചെയ്തത്‌.<ref>Western Influence on Malayalam Language and Literature by K.M. George, Sahitya Akademi, 1972 പേജ് 43</ref>[[പി.ജെ. തോമസ്|പി.ജെ. തോമസ്സിന്റെ]] [[മലയാളസാഹിത്യവും കൃസ്ത്യാനികളും]] എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ഗാർത്ത്വറ്റിനെക്കുറിച്ച്‌ വിശദമായി പറയുന്നുണ്ട്‌. ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ മലയാള വ്യാകരണത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ 552 വകുപ്പുകൾ 1851-ലാണ്‌ പ്രസിദ്ധീകൃതമായത്‌. വിദ്യാർഥികളുടെ ആവശ്യത്തെ പുരസ്തരിച്ച്‌ മലയാള വ്യാകരണം (ചോദ്യോത്തരം) 1860-ൽ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി. അതിന്റെ ശേഷം ഒരു പുതിയ പതിപ്പ്‌ അദ്ദേഹം യൂറോപ്പിലേക്കു പോയശേഷം മലബാർ സ്കൂൾ ഇൻസ്റെക്ടറായിരുന്ന ഗാർത്തുവൈറ്റ്‌ സായിപ്പിന്റെ സഹായത്തോടു കൂടി അച്ചടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. മലയാള ഭാഷാ വ്യാകരണം. 569 വകുപ്പുകൾ വരെ മാത്രമേ ഗുണ്ടർട്ട്‌ എഴുതിയിരുന്നുള്ളു. തുടർന്നുള്ള 309 വകുപ്പുകൾ ഗാർത്തുവൈറ്റ്‌ എഴുതിച്ചേർത്തതാണ്‌. <ref>മലയാള സാഹിത്യവും കൃസ്ത്യാനികളും ഡോ.പി.ജെ.തോമസ്‌</ref> == കൃതികൾ == * ''[https://ia800403.us.archive.org/14/items/1868_Selection_Of_Official_Malayalam_Documents/1868_Selection_of_Official_Malayalam_Documents_L_Garthwaite.pdf തെരഞ്ഞെടുത്ത ഔദ്യോഗിക മലയാളം രേഖകളുടെതർജ്ജമ]''. 5+78+2 p. Madras 1868; * ''കാനറീസ് ഭാഷയിലെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളുടെ സമാഹാരം'' 1870. * ''ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ എ കാറ്റിഷിസം ഓഫ് മലയാളം ഗ്രാമ്മർ''. - തർജ്ജമ155 p. മാംഗ്ലൂർ 1867, 3rd ed. 1880; * ''മലയാളം ആദ്യ വ്യാകരണം''. 32 p. 1903. * ''ഒന്നാം പാഠം തമിഴ്, ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ്'' 122 p. 1885. * ''പഞ്ചതന്ത്രം.'' എഡിറ്റ് ചെയ്തത്, മാംഗ്ലൂർ 1897. * Essence of malayalam grammar deduced from sentences (1896) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * കൈസർ ഇ ഹിന്ദ് (Kaisar-i-Hind) * മദ്രാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഫെല്ലോഷിപ്പ് == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/63763725#pstart5312660 മരണവാർത്ത] * [https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-17-01-2021/919840 ഗാർത്തുവേറ്റ് സായിപ്പിനെ കണ്ടെത്തിയ കഥ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122214448/https://www.deshabhimani.com/special/news-weekendspecial-17-01-2021/919840 |date=2021-01-22 }} [[വർഗ്ഗം:മലയാളഭാഷാശാസ്ത്രവിദഗ്ദ്ധർ]] [[വർഗ്ഗം:വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1833-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1918-ൽ മരിച്ചവർ]] lmoimmxqzp88egyevooiqqyh05vf8fs 0 295527 4632342 3968840 2026-06-22T15:22:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632342 wikitext text/x-wiki {{PU|Resmi Satheesh}} [[പ്രമാണം:Reshmi satheesh.jpg|350px|വലത്ത്‌|രശ്മി സതീഷ് 2017 ഫെബ്രുവരിയിൽ]] മലയാളത്തിലെ ഒരു ഗായികയാണ് '''രശ്മി സതീഷ്'''. [[നീലാകാശം പച്ചക്കടൽ ചുവന്ന ഭൂമി]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സഹസംവിധായികയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[22 ഫീമെയിൽ കോട്ടയം]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>[http://www.m3db.com/artists/25051 m3db.com, രശ്മി സതീഷ്]</ref> 1992 -ൽ [[ഇഞ്ചക്കാട് ബാലചന്ദ്രൻ]] രചിച്ച ''[[ഇനി വരുന്നൊരു തലമുറയ്ക്ക് (പരിസ്ഥിതി ഗാനം)|ഇനി വരുന്നൊരു തലമുറയ്ക്ക് ഇവിടെ വാസം സാദ്ധ്യമോ]]? '' എന്ന ഗാനം ആദിവാസി സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഫോർട്ട്കൊച്ചിയിൽ 2014 ഒക്ടോബർ 18-ന് ആലപിച്ചത് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.marunadanmalayali.com/fine-art/music/ini-varunnoru-thalamurayk-ivide-vaasam-sadhyamoo-kavitha-5815 |title=മറുനാടൻ മലയാളി |access-date=2014-10-26 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026153042/http://www.marunadanmalayali.com/fine-art/music/ini-varunnoru-thalamurayk-ivide-vaasam-sadhyamoo-kavitha-5815 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=0bc58762da89048544f32d51907765a2 |title=കേരള കൗമുദി |access-date=2014-10-26 |archive-date=2014-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028051323/http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=0bc58762da89048544f32d51907765a2 |url-status=dead }}</ref> ലെനിൻ രാജേന്ദ്രൻ സംവിധാനം ചെയ്ത “[[മകരമഞ്ഞ്]]” എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ലൊക്കേഷൻ സൗണ്ട് റെക്കോഡിസ്റ്റായി രശ്മി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്നുള്ള മുത്തയ്യ ഭാഗവതരുടെ ശിഷണത്തിൽ ശാസ്ത്രീയസംഗീതം ആറാം വയസ്സുമുതൽ രശ്മി അഭ്യസിച്ചു. ആലപ്പി ശ്രീകുമാറിന്റെ കീഴിലും സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. ബി.എസ്.സി. ഫിസിക്സ്, കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും പി.ജിക്ക് മാസ്റ്റർ ഓഫ് സോഷ്യൽ വർക്കും നേടി. കൽക്കട്ടയിലെ സത്യജിത്ത് റേ ഫിലിം & ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ "ഓഡിയോഗ്രാഫി”യും അഭ്യസിച്ചു. വയനാട്ടിലെ ആദിവാസി ഊരുകളിലും സഞ്ചരിച്ച് പരിസ്ഥിതിപ്രശ്നങ്ങൾ പഠനവിധേയമാക്കി. ഈ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത '12ത് അവർ സോങ്' എന്ന മ്യൂസിക്ക് ആൽബത്തിലെ ഗാനം ആലപിച്ചു. കൂടാതെ മറ്റനവധി ആൽബങ്ങളിലും ഡോക്യുമെന്ററികളിലും ഗാനം ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ആലാപനം== * [[ഉറുമി (ചലച്ചിത്രം)|ഉറുമി]] - ''അപ്പാ നമ്മടെ കുമ്പളത്തൈ'', ''ചലനം ചലനം ജീവിതമഖിലം'' * [[മാറ്റിനി]] - ''അയലത്തെ വീട്ടിലെ'' * [[ഡയൽ 1091]] - ''എന്നാലുമിന്നലെ നീയെൻ'' * [[ചാപ്പാ കുരിശ്]] - ''ഒരു നാളും കാണാതെ ഇരുപുറവും അറിയാതെ'' ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] f0b9wo87lss7eroyr6vu03byylwk07r 0 295626 4632511 4612379 2026-06-23T09:24:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632511 wikitext text/x-wiki {{PU|Sasi Kalinga}} {{Infobox person | name = '''''ശശി കലിംഗ''''' | image = Sasi-kalinga.jpg | birth_date = | birth_place = ചന്ദ്രകുമാർ, [[കുന്ദമംഗലം]],[[കോഴിക്കോട്]],[[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = 2020 ഏപ്രിൽ 7 | residence = | citizenship = [[ഇന്ത്യൻ]] | nationality =[[ഇന്ത്യൻ]] | parents =ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ (അച്ഛൻ) സുകുമാരി (അമ്മ) | death_place = [[കോഴിക്കോട്]],[[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | other_names = | occupation = ചലച്ചിത്ര-നാടക അഭിനേതാവ് | known_for = | alma mater = | spouse = പ്രഭാവതി | awards = | yearsactive =2002 മുതൽ 2020 വരെ }} മലയാള [[നാടകം|നാടക]], ചലച്ചിത്രവേദിയിലെ അഭിനേതാവായിരുന്നു '''ശശി കലിംഗ''' എന്ന '''വി. ചന്ദ്രകുമാർ'''.<ref name="math3"/><ref name="maru1"/> [[കോഴിക്കോട്]] [[കുന്നമംഗലം]] സ്വദേശിയാണ് ശശി. ഓട്ടോമൊബൈൽ എൻജിനിയറിങ് ഡിപ്ലോമ പൂർത്തിയാക്കിയ ശശി അമ്മാവൻ വിക്രമൻ നായരുടെ സഹായത്തോടെ നാടക രംഗത്ത് പ്രവേശിച്ചു. വീട്ടിലെ വിളിപ്പേരായ ശശി എന്ന പേരിനൊപ്പം കോഴിക്കോട് എന്നു ചേർത്താണ് നാടകത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്നത്. ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷത്തോളം നാടകരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു. 1998–ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "തകരച്ചെണ്ട" ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ചിത്രം. തുടർന്ന് അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ നാടകങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയ ശശി [[പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് മലയാളചലച്ചിത്ര രംഗത്തേക്ക് തിരിച്ചു വന്നത്.<ref name="mano1"/> <ref>[http://www.m3db.com/artists/24211 m3db.com]</ref> 2020 ഏപ്രിൽ 7-ന് ഇദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.<ref name="math2"/> ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ [[രഞ്ജിത്ത്|രഞ്ജിത്താണ്]] നാടകട്രൂപ്പിന്റെ പേരായ കലിംഗ ഒപ്പം ചേർത്തത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mangalam.com/cinema/interviews/166927 |title=മംഗളം വാരിക |access-date=2014-10-27 |archive-date=2014-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226165901/http://www.mangalam.com/cinema/interviews/166927 |url-status=dead }}</ref> നാടകം കൂടാതെ പിന്നീട് നിരവധി ടെലിവിഷൻ സീരിയലുകളിലും [[ഏഷ്യാനെറ്റ്|ഏഷ്യാനെറ്റിൽ]] [[മുൻ‌ഷി (ടെലിവിഷൻ പരിപാടി)|മുൻഷി]] എന്ന ദിനപരമ്പരയിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു. നൂറിലധികം മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. അമ്മാവന്റെ സ്റ്റേജ് ഇന്ത്യ നാടകട്രൂപ്പിന്റെ രണ്ടാമതു നാടകമായ 'സാക്ഷാത്കാര'ത്തിലാണ് ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. 500-ലധികം നാടകങ്ങളിൽ ശശി അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശശിയുടെ പിതാവ് ചന്ദ്രശേഖരൻ നായരും അമ്മ സുകുമാരിയുമാണ്. ഭാര്യ പ്രഭാവതി. ==അഭിനയിച്ച നാടകങ്ങൾ== * സാക്ഷാത്കാരം * കലക്കത്ത് കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ ==അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ== * [[പാലേരിമാണിക്യം ഒരു പാതിരാക്കൊലപാതകത്തിന്റെ കഥ]] - 2009 * [[പ്രാഞ്ചിയേട്ടൻ ആന്റ് ദി സെയ്ന്റ്]] - 2010 * [[ആമേൻ (ചലച്ചിത്രം)|ആമേൻ]] - 2013 * [[ഇടുക്കി ഗോൾഡ്]] * [[ഹണീ ബീ]] * അമർ അക്ബർ അന്തോണി * വെള്ളിമൂങ്ങ ==അവലംബം== {{Reflist|refs= <ref name="math2">{{cite_news|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/kalinga-sasi-passed-away-1.4672919 |archiveurl=|archivedate=|title=ചലച്ചിത്ര താരം കലിംഗ ശശി അന്തരിച്ചു|work=mathrubhumi.com|date=2020-04-07|accessdate=2020-04-07}}</ref> <ref name="math3">{{cite_news|url=https://www.mathrubhumi.com/movaies-music/features/actor-kalinga-sasi-biography-1.4672923|archiveurl=|archivedate=|title=തിരുത്താത്ത 'തിരക്കഥ', വീട്ടുകാരുടെ ശശി സിനിമയിൽ കലിംഗ ശശിയായി|work=mathrubhumi.com|date=2020-04-07|accessdate=2020-04-07}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="maru1">{{cite_news|url=https://www.marunadanmalayali.com/interview/movie/interview-with-film-actor-sasi-kalinga-6025|archiveurl=|archivedate=|title="കുടമ്പുളിയിട്ടുവയ്ക്കാം ചേടത്തീ..." പ്രാഞ്ചിയേട്ടനും ആമേനുമൊക്കെ കടന്ന് ശശി കലിംഗ മുന്നോട്ടുതന്നെ; പക്ഷേ പാന്റിട്ടാൽ മാത്രമെന്തിനാ ഇപ്പോഴും നാട്ടുകാർ കൂവുന്നത്?|work=marunadanmalayali.com|date=2014-10-27|accessdate=2020-04-07}}</ref> <ref name="mano1">{{cite_news|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/04/07/sasi-Kalinga-passes-away.html|archiveurl=|archivedate=|title=നടൻ ശശി കലിംഗ അന്തരിച്ചു|work=manoramaonline.com|date=2020-03-07|accessdate=2020-04-07}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകനടന്മാർ]] 3i4jfebd90it6p4enadrcojblb7eeps 0 299654 4632440 4621554 2026-06-23T02:48:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632440 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|2014_Wagah_border_suicide_attack}}{{Infobox civilian attack | title = 2014 വാഗ അതിർത്തി ചാവേർ ആക്രമണം | image = | image_size = | alt = | caption = | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[വാഗ]], [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]], [[പാകിസ്താൻ]] | target = Civilians | coordinates = {{coord|31|36|16.9|N|74|34|22.5|E|type:landmark|display=inline}} | date = {{start date|2014|11|02}} | time = 17.35 | timezone = [[UTC]]+5 | type = [[ചാവേർ ആക്രമം]] | fatalities = 60<ref name="dawn1"/> | injuries = 100 | victims = | perpetrators= [[ജെമാത്-ഉൾ-അഹ്രർ]]<ref name="dawn2"/> | dfens = | susperp = [[Jundullah (Pakistan)|Jundallah]] | weapons = Bomb | motive = Retaliation against [[Operation Zarb-e-Azb]] }} 2014 നവംബർ 2-ന് ഇന്ത്യാ-പാക് അതിർത്തി പ്രദേശമായ [[വാഗ|വാഗയിൽ]] [[ജെമാത്-ഉൾ-അഹ്രർ]] എന്ന ഭീകരവാദികൾ ചാവേർ ആക്രമം നടത്തി. ഇതിൽ 60 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 100 പേർക്കു പരുക്കേല്ക്കുകയും ചേയ്തു. വാഗയിൽ പാകിസ്താന്റെ പ്രദേശത്താണ് ആക്രമണം നടന്നത്. ==അവലംബം== {{reflist|refs= <ref name="dawn2">{{Cite web |url=http://www.dawn.com/news/1142307/wagah-attack-ahrar-claim-of-responsibility-appears-more-credible |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-12-17 |archive-date=2014-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219092008/http://www.dawn.com/news/1142307/wagah-attack-ahrar-claim-of-responsibility-appears-more-credible |url-status=dead }}</ref> <ref name="dawn1">{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1142006/ttp-splinter-groups-claim-wagah-attack-60-dead|title=TTP splinter groups claim Wagah attack; 60 dead|publisher=|accessdate=17 ഡിസംബർ 2014|archive-date=2014-12-17|archive-url=https://archive.today/20141217093343/http://www.dawn.com/news/1142006/ttp-splinter-groups-claim-wagah-attack-60-dead|url-status=bot: unknown}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:ഭീകരാക്രമണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താന്റെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:2014]] qkqv05rf8ddcdlek04excrqgp39io60 0 299734 4632352 4017357 2026-06-22T16:23:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632352 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ramachandra karnavar}} {{Infobox person | name = രാമചന്ദ്ര കാർണവർ | image = | alt = | caption = രാമചന്ദ്ര കാർണവർ | birth_date = | birth_place =ചെങ്ങന്നൂർ, [[ആലപ്പുഴ]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = രാധാമണി | children = ശോഭനാകുമാരിയമ്മ </br> ലേഖനാകുമാരിയമ്മ. | occupation = വേലകളി കലാകാരൻ }} [[വേലകളി]] കലാകാരനും ഫോക് ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാര ജേതാവുമാണ് '''രാമചന്ദ്ര കാർണവർ'''. പുലിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടക്കുന്ന വേലകളി കാരണവരും സംഘവുമാണ് വർഷങ്ങളോളം നടത്തിവന്നത്.. ==ജീവിതരേഖ== ചെങ്ങന്നൂർ പുലിയൂർ സ്വദേശിയാണ്. തൃപ്പുലിയൂർ പാഞ്ചജന്യം വേലകളി സംഘത്തിലൂടെ നിരവധി കുട്ടികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?tabId=16&contentId=18100995&district=Alapuzha&programId=1079897624&BV_ID=@@@ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-12-19 |archive-date=2015-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101083127/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?district=Alapuzha&contentId=18100995&programId=1079897624&tabId=16&BV_ID=@@@ |url-status=dead }}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *ഫോക് ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:വേലകളി കലാകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നാടൻ കലകളുടെ അവതാരകർ]] d8iv3iwufdm4evxlkx6878bncbnwq09 0 299814 4632441 4118592 2026-06-23T02:57:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632441 wikitext text/x-wiki {{PU|Vanakkutty Raman Pillai}} {{IMG|Vanakkuti Lyricist Actor.JPG}} മലയാളചലച്ചിത്രനടനും പത്രപ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു '''വാണക്കുറ്റി രാമൻപിള്ള'''. പി.കെ. രാമൻപിള്ള എന്നാണ് യഥാർഥ നാമം. ചലച്ചിത്രനടനായിരുന്ന ആദ്യ പത്രപ്രവർത്തകനാണ് ഇദ്ദേഹം.<ref name=m3db>{{Cite web |url=http://www.m3db.com/artists/24367 |title=വാണക്കുറ്റി രാമൻപിള്ള |access-date=2014-12-19 |archive-date=2017-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324212100/http://www.m3db.com/artists/24367 |url-status=dead }}</ref> ഹാസ്യസാഹിത്യം, നാടകം, കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം, ഗാനരചന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ പാരഡി ഗാനരചനയിലും ശ്രദ്ധേയനായിരുന്നു. കോട്ടയം കല്ലറ , പെരുന്തുരുത്ത് പാറയിൽ നീലകണ്ഠപ്പിള്ളയുടേയും പുല്ലാപ്പള്ളിൽ പാപ്പിയമ്മയുടേയും മകനായി 1919-ൽ മാങ്ങാനത്ത് ജനിച്ചു. മലയാള മനോരമയിൽ പ്രൂഫ് റീഡറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അൻപതോളം നാടകങ്ങളിലും ഇദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=m3db/> 1972 ജൂലൈ 30-ന് 53-ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു. ഭാര്യ കെ. ഭവാനിയമ്മ. മക്കൾ, വിജയചന്ദ്രിക,വസന്ത കുമാരി, ദേവാനന്ദ്. ==അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ== * [[പ്രേമലേഖ]] * [[അച്ഛൻ (1952-ലെ ചലച്ചിത്രം)|അച്ഛൻ]] * [[പൂത്താലി (ചലച്ചിത്രം)|പൂത്താലി]] * [[അനിയത്തി (ചലച്ചിത്രം)|അനിയത്തി]] * [[വേലക്കാരൻ]] * [[മനസാക്ഷി (ചലച്ചിത്രം)|മനസാക്ഷി]] * [[അവൻ വരുന്നു]] * [[പാടാത്ത പൈങ്കിളി (ചലച്ചിത്രം)|പാടാത്ത പൈങ്കിളി]] * [[നായര് പിടിച്ച പുലിവാല്]] * [[ആറ്റം ബോംബ് (ചലച്ചിത്രം)|ആറ്റം ബോംബ്]] * [[അനാച്ഛാദനം]] * [[അദ്ധ്യാപിക (ചലച്ചിത്രം)|അദ്ധ്യാപിക]] * [[പുന്നപ്ര വയലാർ (ചലച്ചിത്രം)|പുന്നപ്ര വയലാർ]] * [[വിശപ്പിന്റെ വിളി]] * [[രണ്ടിടങ്ങഴി (ചലച്ചിത്രം)|രണ്ടിടങ്ങഴി]] * [[മിന്നൽ‌പ്പടയാളി]] * [[അവരുണരുന്നു]] ==പുസ്തകങ്ങൾ== * വാണക്കുറ്റിയുടെ വിനോദ കഥകൾ * ഞായറാഴ്ച കച്ചേരി * ഇവരെ സൂക്ഷിക്കണം * അതിഥികൾ * കുഞ്ചുപിള്ളയുടെ പദയാത്ര * മാക്രി കവി പോലീസ് * എല്ലു തിരിച്ചു കിട്ടണം ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള ഹാസ്യസാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1972-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1979-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 30-ന് മരിച്ചവർ]] m0y6ptjzd5vi869fg45ul21z2360kh5 0 301046 4632532 4568891 2026-06-23T10:56:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632532 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name = ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ കൊട്ടാരം |image = SMP Palace in Kollam city, Apr 2017.jpg |caption = |latitude = 8.883594 |longitude = 76.592508 |location_town = കന്റോൺമെന്റ്, [[കൊല്ലം]] |location_country= ഇന്ത്യ |architect= |client= ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ ഷഷ്ഠ്യബ്ദപൂർത്തി ട്രസ്റ്റ്. |engineer= |construction_start_date= |completion_date= 1936 |date_demolished= |cost= |structural_system= |style= |size= }} [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മാളികയാണ് '''ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ ഷഷ്ഠിപൂർത്തി പാലസ്''' ('''എസ്.എം.പി പാലസ്''' / '''എസ്.എം.ടി. പാലസ്''' ഇംഗ്ലീഷ്: SMP Palace / SMP Palace). [[തിരുവിതാംകൂർ]] ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ശ്രീ[[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യുടെ അറുപതാം പിറന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് കെട്ടിടം പണിതീർത്തത്. 1917ൽ പണി തുടങ്ങാനുദ്ദേശിച്ചെങ്കിലും 1936ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം മാത്രമേ പണി പൂർത്തിയായുള്ളൂ. പിന്നീട് ഒരു ചലച്ചിത്രകൊട്ടകയാക്കി മാറ്റിയ ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്ന ചിത്രങ്ങളെച്ചൊല്ലി വിവാദങ്ങളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mangalam.com/kollam/205557 |title=എസ്‌.എം.പി പാലസ്‌ നവീകരണം; പ്രതിഷേധം ശക്‌തം. മംഗളം ഓൺലൈൻ |access-date=2015-01-06 |archive-date=2014-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127204902/http://www.mangalam.com/kollam/205557 |url-status=dead }}</ref> ഇപ്പോഴും സിനിമാപ്രദർശനം നടക്കുന്നുണ്ട്. എസ്. എം.പി പാലസ് വിട്ടുകിട്ടിയാൽ സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് സംസ്ഥാന പുരാവസ്തു വകുപ്പ് നേരത്തേ അറിയിച്ചിരുന്നു. <ref>[https://archive.today/20150106044817/http://www.madhyamam.com/news/243447/130902 എസ്.എം.പി പാലസ് ഏറ്റെടുക്കൽ; തടസ്സം ഉന്നത രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ, മാധ്യമം ഓൺലൈൻ]</ref> ==അവലംബം== <references/> {{Kollam}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊട്ടാരങ്ങൾ]] ശ്രീചിത്തിരതിരുന്നാൾ ബാലരാമവർമ്മ - അവസാനത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്നു ശ്രീചിത്തിരതിരുന്നാൾ ബാലരാമവർമ്മ.1933 മുതൽ 1949 വരെ ആയിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിൻെറ ഭരണകാലം. നിയമനിർമ്മാണസഭയുടെ ഘടനയിൽ മാറ്റം വരികയും ഭരണപരവും സാമൂഹികവുമായ ഒട്ടേറെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാവുകയും ചെയ്തു. 1932ൽ കുറേക്കൂടി വിപുലമായ വോട്ടവകാശത്തിൻെറ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തിരുവിതാംകൂർ നിയമനിർമ്മാണസഭ പരിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഈ സഭയ്ക്ക് ശ്രീമൂലം അസംബ്ളി എന്നും ശ്രീചിത്ര സ്റേറററ് എന്നും രണ്ട് മണ്ഡലങ്ങളുണ്ടായി. ഇരുസഭകളും ഭരണപരവും നിയമനിർമ്മാണപരവുമായ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ചചെയ്ത് തീരുമാനമെടുത്തു. അവർക്ക് വാർഷികബജററിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ചനടത്താനും വോട്ടുചെയ്യാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ, ലജിസ്ളേററീവ് കൗൺസിലിന് ബജററിൻെറ ഏത് ഇനത്തിലും തുക വെട്ടിക്കുറയ്ക്കാൻ അധികാരമണ്ടായിരുന്നില്ല. 1936ലെ ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരവും 1937ലെ തിരുവിതാംകൂർ സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപനവും എടുത്തുപറയേണ്ട നേട്ടങ്ങളാണ്.ഗ്രാമീണവികസനത്തെ മുൻനിർത്തി 1939ൽ തിരുവിതാംകൂർ വില്ലേജ് യൂണിയൻ ആക്ട് നടപ്പിലാക്കി.ഒട്ടനവധി വൃവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത് ഇക്കാലത്താണ്. ശ്രീചിത്തിര തിരുന്നാളിൻെറ ഭരണക്കാലത്ത് സർക്കാർ കൈക്കൊണ്ട വൃവസായവത്കരണനയം നിമിത്തമാണ് ചില പട്ടണങ്ങൾക്ക് ഇന്നത്തെ വൃവസായപ്രാധാനൃം ലഭിച്ചത്. klomtrtq387volsleizmeh94p5l0vyf 0 304760 4632378 3789945 2026-06-22T20:16:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632378 wikitext text/x-wiki {{PU|Ross Island (Andaman)}} {{IMG|Andaman ross is.jpg}} {{IMG|Ross island - Andaman.jpg| ആൻഡമാനിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ആസ്ഥാനമായിരുന്ന റോസ് ദ്വീപ്; [[സെല്ലുലാർ ജയിൽ|സെല്ലുലാർ ജയിലിന്റെ]] മുകളിൽ നിന്നുള്ള കാഴ്ച.}} [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപസമൂഹത്തിലെ]] ഒരു ദ്വീപാണ് '''റോസ് ദ്വീപ്''' - '''Ross Island'''. ഇത് [[പോർട്ട് ബ്ലെയർ|പോർട്ട് ബ്ലെയറിൽ]] നിന്നും ഏകദേശം 2 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. 1941-ൽ സംഭവിച്ച ഭൂകമ്പം വരെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു റോസ് ദ്വീപ്. 75 ഏക്കറാണ് ദ്വീപിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. ചീഫ് കമ്മീഷണറുടെ കാര്യാലയമായിരുന്നു ദ്വീപിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ് റോസ് ദ്വീപ്. ''റെജിനാൾഡ് റോസ്'' എന്ന മറൈൻ നാവികന്റെ പേരിൽ നിന്നുമാണ് ദ്വീപിനു ഈ പേരു ലഭിച്ചത്.<ref name=mano>{{cite web|title=കണ്ടുമയങ്ങാം റോസ്കാഴ്ചകൾ|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/home.do?thisPage=%2Fep%2Fcommon%2Fcontent%2FprintArticle.jsp%3Fcom.broadvision.session.new%3DYes%26articleTitle%3D%25b5I%25e1%25ce%25cfB%25de%25a2%2B%25e7%25f9%25de%25d8%25ed%2B%25b5%25de%25dd%25ed%25ba%25b5Z%26language%3Denglish%26contentOID%3D14007935|website=മനോരമ|accessdate=9 മാർച്ച് 2015|archive-date=2015-03-08|archive-url=https://archive.today/20150308130126/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/home.do?thisPage=/ep/common/content/printArticle.jsp%3Fcom.broadvision.session.new%3DYes%26articleTitle%3D%25b5I%25e1%25ce%25cfB%25de%25a2%2B%25e7%25f9%25de%25d8%25ed%2B%25b5%25de%25dd%25ed%25ba%25b5Z%26language%3Denglish%26contentOID%3D14007935|url-status=bot: unknown}}</ref> ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും തടവിനായി നാടു കടത്തിയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികളെ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു അവിടെ നിർമ്മാണം നടത്തിയിരുന്നത്. സെക്രട്ടേറിയറ്റ്, ബസാർ, ക്ലബ്ബുകൾ, പള്ളി, പ്രിന്റിങ് പ്രസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ജലശിദ്ധീകരണശാല, ബേക്കറി, നീന്തൽക്കുളം തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ദ്വീപിൽ തടവുകാരെ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ചു. 1942-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ നിന്നു ജപ്പാൻകാർ ദ്വീപ് പിടിച്ചെടുത്തു. 1943-ൽ [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്]] ദ്വീപിൽ ത്രിവർണ്ണ പതാകയുയർത്തിയത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് നാവികപരിശീലന കേന്ദ്രവും ബാരക്കുകളും പവർഹൗസും ഭാഗികമായി തകർന്ന നിലയിൽ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.<ref name=mano/> 200 മീറ്ററോളം കടലിലേക്ക് നീളുന്ന കടൽപാലത്തിന്റെ അവസാനഭാഗത്തായി ''ദി ലോൺ സെയിലർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാവികന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. 2010-ൽ ഈ പ്രതിമ രാജ്യത്തിനു സമർപ്പിച്ചു. ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കേ തീരമായ ഫെറാർ ബീച്ചിൽ മാത്രമാണ് കടലിൽ ഇറങ്ങാൻ സാധിക്കുക. ദ്വീപിൽ യൂറോപ്പ്യൻ മാതൃകയിലുള്ള പള്ളിയും സെമിത്തേരിയും ഉണ്ട്.<ref name=mano/> [[പോർട്ട് കോൺവാലിസ്]] ആണ് ദ്വീപിലെ തുറമുഖം. ==അവലംബം== {{RL}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.indialine.com/travel/andaman/islands.html India Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012221007/http://www.indialine.com/travel/andaman/islands.html |date=2008-10-12 }} * [http://www.hinduonnet.com/thehindu/features/andaman/stories/2004081500140200.htm The Hindu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317135718/http://www.hinduonnet.com/thehindu/features/andaman/stories/2004081500140200.htm |date=2008-03-17 }} (daily newspaper) * [https://web.archive.org/web/20161029025615/http://vidyayathrakal.blogspot.in/2014/03/blog-post_18.html ചിത്രങ്ങൾ] {{Coord|11.6755|92.7626|type:landmark_region:IN-AN|display=title}} {{commonscat|Ross island, andaman}} [[വർഗ്ഗം:ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ ദ്വീപുകൾ]] 5iq70dyddjyjk5pdik9bwqfqi5gcepf 0 306870 4632348 3971076 2026-06-22T15:58:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632348 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rajendra Singh}} {{Infobox person |image = Rajendra Singh.JPG |imagesize = 350px | caption = രാജേന്ദ്ര സിങ്ങ് അൽവാറിൽ, സെപ്റ്റ്ംബർ 2014 | name = [[രാജേന്ദ്ര സിങ്ങ്]] | Fullname = | othername = ഇന്ത്യയുടെ ജല മനുഷ്യൻ | birth_date = [[1959]] [[ആഗസ്റ്റ് 6]] | birth_place = ദൗല,ബഗപത്,ഉത്തർ പ്രദേശ് | gender = [[പുരുഷൻ]] | age = | nationality = [[ഇന്ത്യൻ]] | occupation = ജല സംരക്ഷകൻ | yearsactive = | period = | genre = | language = ഇംഗ്ലീഷ് | subject = | movement = തരുൺ ഭാരത് സംഘ് | notableworks = |party = | Parents = | family = | spouse = | children = | relatives = | influences = രമേഷ് ശർമ, മൻഗു ലാൽ പട്ടേൽ , പ്രതാപ് സിങ്ങ് | influenced = |alma_mater = ഭാരതീയ റിഷികുല ആയുർവേദിക് മഹാവിദ്യലയ കോളേജ്, | death_date = | death_cause = | death_place = | awards = [[മാഗ്സസെ അവാർഡ്]],സ്റ്റോക്ക്ഹോം പുരസ്ക്കാരം | battles = |religion = | signature = | website = http://tarunbharatsangh.in/ tarunbharatsangh.in | footnotes = }} രാജേന്ദ്ര സിങ്ങ് '''ഇന്ത്യയുടെ ജലമനുഷ്യൻ''' എന്നാണു അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ജലത്തിന്നുള്ള നോബൽ സമ്മാനം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്റ്റോക്ക്ഹോം പുരസ്ക്കാരം അദ്ദേഹം 2015ൽ നേടി. മുൻപ് [[ജല സംരക്ഷണം|ജലസംരക്ഷണത്തിനും]] അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നല്കുന്ന ജല സമിതി എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനത്തിനു 2001ൽ അദ്ദേഹം [[മാഗ്സസെ അവാർഡ്|രാമൊൻ മാഗ്സസെ അവാർഡ്]] നേടിട്ടുണ്ട്.1975ൽ രൂപീകൃതമായ തരുൺ ഭാരത് സംഘ് എന്ന സംഘടന ഇദ്ദേഹം നയിക്കുന്നുണ്ട്.സരിസ്ക ടൈഗർ റിസർവിനടുത്ത് കിഷോരി- ബികമ്പുര എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ മൈനിങ്ങ് ലോബിക്ക് കൂട്ട് നില്ക്കുന്ന ഉദ്യ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെയും,താർ മരുഭൂമിക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തരിശ് ഭൂമിയിൽ ജൊഹാദും,മഴവെള്ള സംഭരണിയും,ചെക്ക് ഡാമും,വഴി തടഞ്ഞ് വെള്ളം സംഭരിക്കുന്ന പ്രവർത്തനകൾക്ക് ഈ സംഘടന മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു.1985ൽ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ തുടങ്ങിയ സംഘടന ഇന്ന് 8600 ജൊഹാദുകളും വരൾച്ച കാലത്തെക്ക് മഴ വെള്ള സംഭരണവും,മറ്റ് ജല സംരക്ഷണ പദ്ധതികളും തയ്യറക്കി.ഇവരുടെ ശ്രമഫലമായി രാജസ്ഥാനിൽ അർവാരി,രുപരെൽ,സർസ,ബഗനി,ജഹജവാലി തുടങ്ങിയ 5 നദികൾ 1000 ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ വീണ്ടും ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി.<ref name=front/><ref name=tri/><ref name=guar/> കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിനു കീഴിലെ ദേശീയ ഗംഗ നദീതട അതോറിറ്റിയിൽ 2009 മുതൽ ഒരു അഗമാണു അദ്ദേഹം.<ref>[http://moef.nic.in/modules/recent-initiatives/NGRBA/PolicyMaking.html p.2. Composition of the Authority:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421032851/http://moef.nic.in/modules/recent-initiatives/NGRBA/PolicyMaking.html |date=2012-04-21 }} [[Ministry of Environment and Forests (India)|Ministry of Environment]].</ref>ദി ഗാർഡിയൻ ഇദ്ദേഹത്തെ ഭൂമിയെ രക്ഷിക്കൻ സാധിക്കുന്ന 50 പേരിൽ ഒരാളായി ഇദ്ദേഹത്തേ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു.<ref name=guar>{{cite news |title=50 people who could save the planet |url=http://www.guardian.co.uk/environment/2008/jan/05/activists.ethicalliving |publisher=[[The Guardian]] |date=January 5, 2008 }}</ref> ==പഴയകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യസവും== രാജേന്ദ്ര സിങ്ങ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ മീററ്റിനടുത്ത് ബഗപത് ജില്ലയിലെ ദൗലയിലാണു ജനിച്ചത്.സമീന്ദാരി പാരമ്പര്യത്തിലെ രജപുത്ര കുടുംബത്തിൽ ,ഏഴ് മക്കലിൽ മൂത്തവനായാണു അദ്ദേഹം വളർന്നത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഒരു കർഷകനായിരുന്നു.ഗ്രാമത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനു 60 ഏക്കർ സ്ഥലതാണു ക്രിഷി നടത്തീരുന്നത്.<ref name=bio>{{cite web |title=Biography of Rajendra Singh |url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/pdfbio/RajendraSingh.pdf |year=2001 |publisher=[[Magsaysay Award]] website |access-date=2015-04-13 |archive-date=2012-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915160745/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/pdfbio/RajendraSingh.pdf |url-status=dead }}</ref> \\\\\ 1974ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ പ്രധാന സംഭവം നടക്കുന്നത്.ഗാന്ധി പീസ് ഫൗൻഡേഷൻ അംഗമായ രമേഷ് ശർമ മീററ്റിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട് സന്ദ്ര്ശിച്ചു.അങ്ങനെ യുവവായ രാജേന്ദ്രന്റെ മനസ്സ് ഗ്രാമത്തിന്റെ ഉന്നമനത്തിനായി തിരിഞ്ഞു.രമേഷ് ശർമ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശുചീകരണാ പ്രവർത്തങ്ങൾ തുടങ്ങി,അദ്ദേഹം ഒരു ''vahnalaya''[വായനശാല] തുടങ്ങി.പിന്നെ പ്രദേശിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെട്ട് തുടങ്ങി.പെട്ടെന്ന് തന്നെ രാജേന്ദ്രനെ കൂടി മദ്യ വിരുദ്ധ പരിപാടികളിൽ ഉൾക്കൊളിച്ചു.മറ്റൊരു പ്രധാന സ്വാധീനം,സ്ക്കൂളിലെ ഇഗ്ളീഷ് അദ്ധ്യപകനയ പ്രതാപ് സിങ്ങായിരുന്നു.അദ്ദേഹം ക്ളസ്സിനു ശേഷം രാഷട്രീയ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെ പറ്റി ചർച്ച ചെയ്യുമായിരുന്നു.1975ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്നു ജനാധിപത്യത്തിനെ പറ്റിയും സ്വതന്ത്ര കാഴ്ചപ്പടിനും രൂപം വന്നു.<ref name=bio/>ഹൈസ്ക്കൂൾ കഴിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ബഗ്പത് ജില്ലയിലെ ബരൗതിൽ‘ഭാരതീയ റിഷികുല ആയുർവേദിക് മഹാവിദ്യലയ കോളേജിൽ നിന്നും ആയുർവേദിക് മെഡിസിനും സർജറിയിൽ ബിരുദം നേടി.അതിനു ശേഷം ബരൗതിലെ മറ്റൊരു കോളേജിൽ നിന്നും അലഹബാദ് സർവകലശാല അഫിലിയേഷനുള്ള ഹിന്ദി സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദാനാന്താരബിരുദവും നേടി.അദ്ദേഹം പിന്നേട് ജയപ്രകാശ് നാരായൺ കുട്ടികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സ്ഥപിച്ച ഛാത്ര യുവ സംഘർഷ് വാഹിനി ''chatra Yuva Sangarsh Vahini'' ==പ്രവർത്തനങ്ങൾ== വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം,അദ്ദേഹം 1980ൽ സർക്കർ സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.ജയ്പൂർ നേഷണൽ സർവീസ് വോളന്റീയറയി പ്രവർത്തിച്ചു.അതിനുശേഷം രാജസ്ഥാനിലെ ദൗസ ജില്ലയിൽ മുതിർന്നവർക്കുള്ള സ്ക്കൂളിൽ നിയമിതനായി<ref name=bio/> അങ്ങനെയാണു തരുൺ ഭാരത് സംഘ്[യൌങ്ങ് ഇന്ദിയ അസ്സൊകിയറ്റയോൻ] അഥവ ട്ബ്ബ്ശ് ൽ അംഗമാകുന്നത്. മൂന്ന് വർഷത്തിനു ശേഷം അദ്ദേഹം സംഘടനയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി ചുമതലയേറ്റു.അദ്ദേഹം സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനത്തേ ചോദ്യം ചെയ്തു. അദ്ദേഹവുമായുള്ള അഭിപ്രാറയ ഭിന്നതയിൽ 1984ൽ മുഴുവൻ ബോർഡ് അംഗങ്ങളും സംഘടനയിൽ നിന്ന് രാജിവച്ചു.അദ്ദേഹം ആദ്യം ചെയ്തതിൽ ഒന്ന്,അദ്ദേഹം കുറച്ച് കൊല്ലാന്മരെ കൂടെ കൂട്ടി ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു എല്ലപേർക്കും ചെറിയ സഹായങ്ങൾ നല്കി.ജനങ്ങളുമായി അടുത്ത് ഇടപെഴകുവാൻ ഇത് അദ്ദേഹത്തിനു പ്രചോദനം നല്കി.അതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം തിരിച്ച് ജോലിയിൽ കയറി.വികസനപ്രവർത്തങ്ങളിൽ മേലുദ്യോഗസ്ഥ്രുടെ അലംഭാവം അതുകാരണം ഒന്നും തനിക്ക് ചെയ്യൻ സാധിക്കത്തതും അദ്ദേഹത്തിനു നിരാശ വർദ്ധിപ്പിച്ചുക്കൊണ്ടിരുന്നു.1984ൻ അദ്ദേഹം ജോലി രാജിവച്ചു.അദ്ദേഹം തന്റെ വീട്ടു സാധനങ്ങൾ 23000 രൂപയ്ക്ക് വിറ്റ് അവസാന സ്റ്റോപ്പിലേക്ക് ബസ്സ് കയറി.അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം തരുൺ ഭാരത് സംഘിലെ 4 സുഹ്രുത്തുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു.ആ ബസ്സ് അവസ്സാന സ്റ്റോപ്പ് ചെന്ന് നിന്നത് അല്വാർ ജില്ലയിലെ കിഷോരി ഗ്രാമത്തിലെ തനാഗാസി റ്റെഹ്സിൽ എന്നയിടത്താണു.അന്ന് ഒക്ടോബർ 2,1985 ആയിരുന്നു.തുടക്കത്തിലെ അപ്രിചിത്തത്വത്തിനു ശേഷം ,ഗ്രാമത്തിന്റെ അയൽ ഗ്രാമമയ ബികമ്പുര അവരെ സ്വീകരിച്ചു.അവിടെ അവർ താമസിക്കൻ ഒരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തി.ഗോപല്പുരക്കടുത്ത് അദ്ദേഹം ഒരു ചെറിയ ആയുർവെദ മെഡിസിൻ പ്രാക്റ്റീസ് ആരംഭിച്ചു.ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കോളേജ് സഹപാഠികൽ ഗ്രാമത്തിൽ വിദ്യാഭ്യസം പ്രൊൽസാഹിപ്പിക്കൻ പുറപ്പെട്ടു.<ref name=bio/> അല്വാർ ജില്ല പണ്ട് ചന്തയയിരുന്നു പിന്നേട് അവിടം വൾച്ചയും തരിശുമായി മാറി.വനനശീകരണവും,മൈനിങ്ങും ജലത്തിന്റെ ഈർപ്പം ഇല്ലതാക്കി.മഴവെള്ളം വെള്ളപൊക്കമായിമായി ഒഴുകി പോയി.മറ്റൊരു കാരണം പരംബരാഗത ജല സംരക്ഷന മാർഗങ്ങളായ ചെക്ക് ഡാം നിർമ്മാണം,ജൊഹാദ് എന്നിവ ഒഴിവാക്കുകയും,ആധുനിക കുഴൽ കിണർ നിർമ്മാണം എന്നിവ ഭൂഗർഭ ജലത്തെ വറ്റിച്ചു.തുടർച്ചയായ കുഴൽ കിണർ ഉപയോഗം വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴത്തിൽ കുഴ്യൂക്കൻ കാരണമാവുകയും ആരവല്ലിയിലെ മണു വരണ്ട് പൊട്ടുകയും ചെയ്യൻ തുദങ്ങി.ഈ സമയതാനു അദ്ദേഹം ഗ്രാമതിലെ മുതിർന്ന വ്യക്തികളിൽ ഒരാളയ മൻഗു ലാൽ പട്ടേൽ കണ്ടത് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു രാജസ്ഥാൻ കുഗ്രാമത്തിൽ ജനങ്ങൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസത്തേക്കാൾ ആവശ്യം ജലമനു<ref name=guar/>.അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നണു രാജേന്ദ്ര സിങ്ങ് ജൊഹാദിനെ പറ്റിയും ചെക്ക് ഡാമിനെ പറ്റിയും മനസ്സിലാക്കുന്നത് .കഴിഞ്ഞ കുരച്ച് കാലമായി പരബരാഗത ജല സംരക്ഷനതെ ഒഴിവാക്കുന്നതു കൊണ്ടാണു ഭൂഗർഭ ജലം കുറയുന്നറ്റെന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. കഴിഞ്ഞ 5 വർഷമായി ഭൂഗർഭ ജലമില്ലാത്തതിനാൽ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥലം ഡാർക്ക് സോണായി പ്രഖ്യാപിച് .അതോടെ രാജേന്ദ്ര മറ്റ് പരംബരാഗത ജല സംരക്ഷണ മാർഗങ്ങളെ പറ്റി സ്ഥലത്ത് കർഷകരോട് ചോദിച്ച് മനസ്സിലാക്കി.അദ്ദേഹവും സുഹ്ര്ത്തുക്കളൂം ഇതിനായി പണി തുടങ്ങി.കുറച്ച് കഴിഞ്ഞ് അവിടത്തേ കുറച്ച് യുവാക്കളും ചേർന്ന് വർഷങ്ങളയി ഉപയോഗശൂന്യമായിരുന്ന ഗോപൽ പുര ജൊഹാദ് പുനർനിർമ്മിച്ചു.ആ വർഷത്തേ മൺസൂൺ വന്നു, ജൊഹാദ് നിറഞ്ഞതോടൊപ്പം വർഷങ്ങളായി വരണ്ട് കിടന്നിരുന്ന അവരുടെ കിണറുകളും നിറഞ്ഞു. അടുത്ത മൂന്ന് വർഷം കൊണ്ട് 15 അടി ജലമായി ഉയർന്നു.<ref name=bio/><ref name=front/> ഈ മാർഗങ്ങൾ ഭൂഗർഭ ജലമുയർത്താനും വൈറ്റ് സോണാക്കനും സാധിച്ചു.ഇത്തരം നടപടികൾ ഫോറസ്റ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പാർക്കിന്റെ മേനേജ്മെന്റിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്നു ക്ഷണിച്ചു. സരിസ്ക വന്യജീവിസങ്കേതതിനടൂത്ത് തനഗാസിയിലെ തരുൺ ആശ്രം പിന്നേട് തരുൺഭാരത് സംഘിന്റെ പ്രധാന കാര്യാലയമായി.അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തേ പദയാത്ര[വല്കതൊൻ]ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ 1986ൽ ആയിരുന്നു.ഗ്രാമങ്ങലിലെ പഴയ ചെക്ക് ഡാം പുനർ നിർമ്മിക്കൻ പഠിപ്പിക്കാനയിരുന്നു ഇത്.എന്നൽ അവരുടെ വലിയ വിജയം വരാനിരിക്കുന്നതെയുണ്ടയിരുന്നുള്ളു.പദയാത്രയിൽ പ്രചോദരായി ഗോപല്പുരക്ക് 20കി.മീ അപ്പുറത്ത് 1986ൽ ബനൊട്ട-കൊല്യല[ബ്ഭനൊറ്റ-ക്കൊല്യല]ഗ്രാമത്തിലെ ശ്രമദാൻ സംഘടന പ്രവർത്തകരും തരുൺ ഭാരത് സംഘ് ചേർന്ന് വരണ്ട അർവാരി നദിയിൽ ജൊഹാദ് നിർമ്മിച്ചു.നദീ ജലം ചെന്നെത്തുന്ന ഒരു സ്ഥലത്ത് ചെറിയ ഡാമുകൾ നിർമ്മിച്ചു .ഇതിൽ വിസ്തൃതമായ 244മീ നീളവും 7മീ ഉയരവുമുള്ള കോൺക്രീറ്റ് ഡാം ആരവല്ലി കുന്നുകളിൽ നിർമ്മിചു അവസാനം ഡാമുകളുടെ എണ്ണം 375 ആയത്തോടെ നദി 1990ൽ പിന്നെയും ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി.<ref name=front>{{cite web |title=The water man of Rajasthan |url=http://www.frontlineonnet.com/fl1817/18170810.htm |date=Aug 18–31, 2001 |publisher=[[Frontline (magazine)]], Volume 18 - Issue 17 }}</ref>60 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം.അതോടെ യുദ്ധങ്ങൾക്ക് അവസാനമായി.ജൊഹാദ് നിർമ്മിച്ചതോടെ നദികളിലെയും തടാകങ്ങളിലേയും ജലത്തിന്റെ അളവ് ഉയർന്നു.സരിസ്കയിലും മറ്റൊന്നല്ല സംഭവിച്ചത്,മൈനിങ്ങ് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും നീരാവിയായ ജലം കണ്ടതോടെ ഖനി ഉടമകൾ ഖനികളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിട്ട് പോവുകയും നിയമയുദ്ധം തുടരുകയും ചെയ്തു.1991ൽ പൊതുജന താല്പര്യാർഥം ആരവല്ലിയിൽ മൈനിങ്ങ് നിരോധിക്കണമെനാവശ്യപ്പെട്ട് സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിക്കപെട്ടു.1992 മെയ്യിൽ വന-പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ആരവല്ലിയിൽ മൈനിങ്ങ് നിരോധിച്ചു കൊണ്ട് ഉത്തരവിറക്കി.470 മൈനിങ്ങ് പ്രവർത്തന സ്ഥലങ്ങളും സരിസ്ക വന്യജീവിസങ്കേതവും ബഫർ സോണിനകത്താണന്ന് ഉത്തരവിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.കാലക്രമേണ,ട്ബ്ബ്ശ് നിർമ്മിച്ച 115 ഭൗമ നിർമ്മിതികളും കോൺക്രീറ്റ് നിർമ്മിതികളും വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനകത്തായി.600ലധികം മറ്റ് നിർമ്മിതികൾ ബഫർ സോണിനകത്തും.ഇവരുടെ പരിശ്രമം വിഫലമായില്ല,1995ൽ അർവാരി തുടർച്ചയായി ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി<ref name=front/>.<ref name=hindcharles>{{cite news |title=Charles lauds the `water warriors' |url=http://www.hindu.com/2003/11/03/stories/2003110304091200.htm |publisher=[[The Hindu]] |date=Nov 3, 2003 |access-date=2015-04-13 |archive-date=2003-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031117155820/http://www.hindu.com/2003/11/03/stories/2003110304091200.htm |url-status=dead }}</ref>ഈ നദി 2000 മാർച്ചിൽ അന്താരാഷൃറ്റ നദീ പുരസ്ക്കാരം[റിവെർ പ്പ്രിശെ‘ നേടി.പിന്നേട് രാഷ്ട്രപതി കെ.ആർ.നാരായണൻ ഇവിടം സന്ദർശിച്ച് ഗ്രാമീനർക്’[ റ്റൊ ഏർത്-ജ്ജൊസെഫ്. ക്. ജ്ജൊഹ്ൻ ആവർദ്‘]നല്കി. അതിനുശേഷം രുപരെൽ,ബഗനി,ജഹജ് വാലി തുടങ്ങിയ നദികൾ പതിറ്റണ്ടുകളുടെ വരൾച്ചക്കു ശേഷം ഒഴുകൻ തുടങ്ങി.അനവധി ഗ്രാമങ്ങൾ ജനവാസം വർധിക്കുകയും അവരുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ ക്രിഷി പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വീണ്ടും സജീവമാവുകയും ചെയ്തു.ദൗസ,സവൈ മധൊപുർ,ഭരത്പുർ,കരൗലി തുടങ്ങിയ നൂറു കനക്കിനു ജയ്പുറിന്റെ അയൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ട്ബ്ബ്ശ്ന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചു. 2001ൽ,ട്ബ്ബ്ശ് അവരുടെ പ്രവർത്തനം 6,500ക്ക്മ്മ് വ്യാപിച്ചു അതിൽ മധ്യപ്രദേശ്,ഗുജറത്ത്,ആന്ദ്രാപ്രദേശ് തുടങ്ങിയസംസ്ഥാനങ്ങ്ലും ഉൽ പ്പെടും.അവർ 4,500 ഭൗമ ചെക്ക് ഡാമൊ ജൊഹാദൊ നിർമ്മിച്ചിടുണ്ട് രാജസ്ഥാനിലെ 11 ജില്ലകളിലെ 850ഓളം ഗ്രാമത്തിൽ മഴ വെള്ളം സംഭരിച്ചു.ആ വർഷത്തേ സമൂഹ നേതൃത്വത്തിന്നുള്ള് മാഗ്സസെ അവാർഡ് രാജേന്ദ്ര സിങ്ങിനെ തേടി എത്തി.വനവല്ക്കരണം പല ഗ്രാമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കൻ തുടങ്ങി .ഗ്രാമസഭകൾ ജൈവസമ്പത്തിനെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധിക്കാൻ തുടങ്ങി.അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണു ബൈരൊൺ ദേവ് ലൊക് വന്യജീവ് അഭയാരാന്യ[ബ്ഭൈരൊന്ദെവ് ളൊക് വ്വന്യജീവ് ആഭ്യരന്യ[പിയപ്ലെ‘സ് സൻക്റ്റുര്യ്]ഭനോറ്റ-കൊല്യലക്ക് 12ക്ം അടുത്ത് ആരവി നദിക്ക് മുകളിൽ അദ്ദേഹം തന്നെ രൂപീകരിച്ച പാനി പജായ്ത്ത് അഥവ ജല പാർലമെന്റ് രാജസ്ഥാനിലെ വിവിധ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പാരംബര്യ ജല സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.ഭൂഗർഭ ജലപുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രസക്ത്തിയും ഭൂഗർഭ ശുചീകരണവും പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം എന്നിവക്ക് 2005ൽ ഇദ്ദേഹത്തിനു ജമ്നാലാൽ ബജാജ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.\\\\\ ഗങ്ങ നദിക്ക് മുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഭഗീരഥിക്ക് കുറുകെ ലൊഹറിനാഗ് പാല ഹൈഡ്രൊ പവർ പ്രോജക്റ്റ്[ളൊഹരിനഗ് പ്പല ഃയ്ദ്രൊ പ്പൊവെർ പ്പ്രൊജെക്റ്റ്] വരുന്നതു തടയുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹത്തിനു പ്രധാന പങ്ക് നിസ്തുലമാനു.ഇതുമായിബന്ധപ്പെട്ട് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ ജി.ഡി.ആഗർവാൾ ഐ ഐ റ്റി കാൻപൂരിൽ നിരാഹാര സത്യാഗ്രഹം അനുഷ്ഠിച്ചു. 2009ൽ ഇദ്ദേഹം നയിച്ച പദ യാത്രയിൽ പരിസ്ഥിതി പ്രവർതകരും സംഘടനകളും അണിനിരന്നു .പദയാത്ര മുംബൈ നഗരത്തിലെ അപകടത്തിലായ മിതി[mithi] നദിക്കുവെണ്ടിയായിരുന്നു.2014ൽ ഗോദാവരി ന്ദീ തീരത്തിലൂടെ ത്രിംബകേശ്വർമുതൽ പൈത്താൻ വരെ നദീ മലിനീകരനം വിമുക്തമാക്കൻ ജനങ്ങളോട് ആഹ്വാനം നടത്തി പരിക്രമണം ചെയ്തു. ====വർഗ്ഗം==== [[വർഗ്ഗം:പരിസ്ഥിതിപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1959-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] ==പുറം കണ്ണികൾ== {{commons category|Rajendra Singh}} * {{cite web |title=The Rediff Interview/ Magsaysay Award winner Rajendra Singh |url=http://www.rediff.com/news/2001/aug/15inter.htm |date=August 15, 2001 |publisher= [[Rediff.com]]}} * [http://www.tarunbharatsangh.in/about/rs.htm Rajendra Singh, Profile]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at Tarun Bharat Sangh * [http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationSinghRaj.htm Ramon Magsaysay Award Citation (2001)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121122144311/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationSinghRaj.htm |date=2012-11-22 }} * [http://www.ecoindia.com/education/water-man-of-rajasathan.html Water man of Rajasthan] <!-- * [http://www.tribuneindia.com/2001/20010909/spectrum/main5.htm/ Water man] [[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] {{dead link}}--> ;Interviews * [http://www.treehugger.com/files/2010/09/why-gandhi-of-water-rajendra-singh-is-walking-the-length-of-the-ganges-river.php Why "Gandhi of Water" Rajendra Singh Is Traveling the Length of the Ganges River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111030220603/http://www.treehugger.com/files/2010/09/why-gandhi-of-water-rajendra-singh-is-walking-the-length-of-the-ganges-river.php |date=2011-10-30 }} treehugger * [http://www.sanctuaryasia.com/interviews/rajsingh.php An Interview with Rajendra Singh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716205134/http://www.sanctuaryasia.com/interviews/rajsingh.php |date=2011-07-16 }} * Hindi-language 15-minute video interview with Rajendra Singh on the Ganga Action Plan: [http://www.youtube.com/watch?v=lS80mRwvxDQ part 1], [http://w=ww.youtube.com/watch?v=eKbO1UMB6LE part 2]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}\ ==അവലംബം== 4f1kwp5e73ek3mdnx2i22f4nosyrrzm 0 307031 4632320 3642381 2026-06-22T13:38:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632320 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = യുണൈറ്റഡ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ് ലിമിറ്റഡ് | logo = | type = [[Public Sector|പൊതുമേഖല]] | foundation = കൊല്ലം <br>(3 October 1950)<ref>[http://www.bpe.kerala.gov.in/pages/BPE%20Doc/34.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018022919/http://www.bpe.kerala.gov.in/pages/BPE%20Doc/34.pdf |date=2014-10-18 }} UEIL, Kollam</ref> | founder = | location_city = [[Kollam|കൊല്ലം]] | location_country = <br>[[ഇന്ത്യ]] | latitude = 8.874473 | longitude = 76.625903 | key_people = | industry = ഇലക്ട്രിക്കൽ ഉത്പങ്ങൾ | products = സോളാർ വിളക്കുകൾ, സ്റ്റാറ്റിക് ഇലക്സ്ട്രിക്കൽ മീറ്ററുകൾ, വാട്ടർ മീറ്ററുകൾ, മോട്ടോർ സ്റ്റാർട്ടറുകൾ | market cap = | revenue = {{Indian Rupees}} 42.063 Crores<br />[[US$]] 0.687&nbsp;million (2009)<ref>{{cite web|url=http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/1.%20Domestic%20Lights%20with%20LED%20Technology.pdf|title=Emerging Kerala - LED Lights Project with United Electricals, Kollam|accessdate=13 October 2014|archive-date=2015-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150513145221/http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/1.%20Domestic%20Lights%20with%20LED%20Technology.pdf|url-status=dead}}</ref> | operating_income = | net_income = {{Indian Rupees}} 153 Crores<br />[[US$]] 25.16&nbsp;million | assets= | equity= | num_employees = 102 | company_slogan = | homepage = http://unilecindia.com/ }} കൊല്ലത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പൊതു ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രിക്കൽ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രമാണു '''യുണൈറ്റഡ് ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ് ലിമിറ്റഡ്''' ( UNILEC അഥവാ UEIL) പ്രാദേശികമായി മീറ്റർ കമ്പനി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് [[1950]] ഒക്ടോബർ 3നു [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലുള്ള]] ആരോൺ മീറ്റേഴ്സിന്റെ സാങ്കേതിക സഹായത്തോടെ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. ഏഴു വർഷത്തിനുശേഷം [[കേരള സർക്കാർ]] ഓഹരികളേറ്റെടുത്ത് ഇതൊരു പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായി മാറ്റി.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3489&Itemid=2556 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-04-03 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325070114/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3489&Itemid=2556 |url-status=dead }}</ref> ISO 9001:2000, ബി.ഐ.എസ് അംഗീകാരങ്ങൾ ലഭിച്ച കമ്പനി ഇതുവരെ 40 ലക്ഷത്തോളം ഇലക്ടോ - മെക്കാനിക് മീറ്ററുകളും, 50 ലക്ഷത്തോളം ഇലക്ട്രോനിക് മീറ്ററുകളും നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ഉത്പന്നങ്ങൾ== * സോളാർ വാട്ടർ പമ്പുകൾ * സോളാർ റൂഫ് ഇൻസ്റ്റാളേഷനുകൾ * സോളാർ പവർ പ്ലാന്റുകൾ (കോഴിക്കോട് ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിനു വേണ്ടീ 80 KW പവർ പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നുണ്ട്.) * സോളാർ വിളക്കുകൾ * സ്റ്റാറ്റിക് ഇലക്സ്ട്രിക്കൽ മീറ്ററുകൾ * വാട്ടർ മീറ്ററുകൾ * മോട്ടോർ സ്റ്റാർട്ടറുകൾ * ഗാല്വനൈസ്ഡ് കമ്പോണന്റ്സ് നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇവിടെ [[എൽ.ഇ.ഡി]]. വിളക്കുകളും<<ref>[http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/1.%20Domestic%20Lights%20with%20LED%20Technology.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513145221/http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/1.%20Domestic%20Lights%20with%20LED%20Technology.pdf |date=2015-05-13 }} Manufacturing & Sales of Domestic LED lights - Emerging Kerala</ref> സ്മാർട്ട് കാർഡുകളും<ref>[http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/2.%20Smart%20Card%20Manufacturing%20Unit.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924000033/http://www.emergingkerala2012.org/pdf/Electronics/2.%20Smart%20Card%20Manufacturing%20Unit.pdf |date=2015-09-24 }} Smartcard Manufacturing Unit in UNILEC, Kollam - Emerging Kerala</ref> നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ]] 5741rlxn3gc8kjcxzkqqxuokluxzjwu 0 313762 4632361 3543562 2026-06-22T17:45:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632361 wikitext text/x-wiki [[File:NaF.gif|300px|thumb|right|[[Sodium]] and [[fluorine]] bonding ionically to form [[sodium fluoride]]. Sodium loses its outer [[electron]] to give it a stable [[electron configuration]], and this electron enters the fluorine atom [[exothermic]]ally. The oppositely charged ions are then attracted to each other. The sodium is oxidized, and the fluorine is reduced.]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 300 | header = <div style="width:300px; text-align:center; font-size:95%; background:white; border:1px solid #C8CCD1;"> Reduction<br /> Oxidant + e<sup>&ndash;</sup> &xrarr; Product<br /> (Electrons '''gained'''; oxidation number '''decreases''')<br /> <br /> Oxidation<br /> Reductant &xrarr; Product + e<sup>&ndash;</sup><br /> (Electrons '''lost'''; oxidation number '''increases''') </div><div class="thumbcaption" style="font-weight:normal;">The two parts of a redox reaction</div> | image1 = RustyChainEdit1.jpg | width1 = | alt1 = | caption1 = [[Rust]]ing iron | image2 = Large bonfire.jpg | width2 = | alt2 = | caption2 =A [[Fire|bonfire]] }} '''റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനം''' എന്നതിൽ എല്ലാ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ ആറ്റങ്ങളുടെ ഓക്സീകരണനിലയിൽ മാറ്റമുണ്ടാവുന്നു. റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ രാസഗണങ്ങൾക്കിടയിലെ ഇലക്ട്രോണുകളുടെ കൈമാറ്റത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. "റിഡോക്സ് " എന്നത് ഇലക്ട്രോണുകളുടെ കൈമാറ്റം നടക്കുന്ന രണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നും വന്നതാണ്. നിരോക്സീകരണവും, ഓക്സീകരണവും.<ref>{{cite web|title=Redox Reactions|url= http://www.wiley.com/college/boyer/0470003790/reviews/redox/redox.htm|publisher=wiley.com}}</ref> ഇവ ലളിതമായി വിവരിക്കാം:) *'''ഓക്സീകരണം''' എന്നത് ഇലക്ട്രോണുകളുടെ നഷ്ടപ്പെടലാണ് അല്ലെങ്കിൽ തന്മാത്ര, അണു, അയോൺ എന്നിവയുടെ ഓക്സീകരണനിലയിലെ വർധനയാണ്. *'''നിരോക്സീകരണം''' എന്നത് ഇലക്ട്രോണുകളുടെ നേടലാണ് അല്ലെങ്കിൽ തന്മാത്ര, അണു, അയോൺ എന്നിവയുടെ ഓക്സീകരണനിലയിലെ കുറവാണ്. ==ശബ്ദോൽപ്പത്തി== "റിഡോക്സ് " എന്നത് ഓക്സീകരണം, നിരോക്സീകരണം എന്നിവ ചേർന്നതാണ്. ഓക്സീകരണം എന്നതു കൊണ്ട് യഥാർത്ഥത്തിൽ അർത്ഥമാക്കുന്നത് ഒരു ഓക്സൈഡുണ്ടാക്കുന്ന ഓക്സിജനുമായുള്ള പ്രവർത്തനമാണ്. ഡയോക്സിജൻ (O2) ആണ് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയ ഓക്സീകാരി. പിന്നീട്, ഈ വാക്ക് ഓക്സിജൻ പോലുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കളുടെ സമാന്തര രാസപ്രവർത്തനങ്ങ്ലിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. അന്തിമമായി ഇലക്ട്രോണുകളുടെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളേയും ഉൾപ്പെടുത്തി സാമാന്യവൽക്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ലോഹങ്ങൾ എക്സ്ട്രാക്റ്റ് ചെയ്യുന്ന സമയത്ത് ലോഹ അയിരിനെ ചൂടാക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന ഭാരത്തിലുള്ള കുറവ്, ആണ് reduction എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കുന്നത്. മറ്റു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ലോഹ അയിര് നിരോക്സീകരിച്ച് ലോഹമാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ഭാരം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനു കാരണം വാതകരൂപത്തിൽ ഓക്സിജൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ് കാരണമെന്ന് [[ആന്റ്വാൻ ലാവോസിയെ]] (1743–1794) തെളിയിച്ചു. ഈ പ്രക്രിയയിൽ ലോഹ ആണുവിന് ഇലക്ട്രോണുകൾ ലഭിക്കുമെന്ന് പിന്നീട് ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ മനസ്സിലാക്കി. ഇലക്ട്രോണുകൾ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ പ്രക്രിയകളേയും പൊതുവായി, reduction എന്നു വിളിച്ചു. ലഭിക്കുന്ന എന്ന അർഥത്തിനു വിപരീതമാണീ വാക്കെങ്കിലും ഓക്സിജൻ നഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയ എന്ന ചരിത്രപരമായി ഈ അർഥത്തിൽ തന്നെ ഈ പ്രക്രിയയെ വിളിച്ചുവരുന്നു. reduction എന്നതിനുപകരം "hydrogenation" എന്ന് ഈ പ്രക്രിയയെ വിളിക്കാം. പ്രത്യേകിച്ചും കാർബണിക രസതന്ത്രത്തിലും ജൈവരസതന്ത്രത്തിലും ഹൈഡ്രജൻ വളരെയധികം രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിലെ reducing agent ആയതിനാൽ ആണിത്. 1928ൽ ആണ് റിഡോക്സ് ആദ്യമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. ==ഇതും കാണുക== {{colbegin|colwidth=20em}} * [[Bessemer process]] * [[Bioremediation]] * [[Calvin cycle]] * [[Chemical equation]] * [[Chemical looping combustion]] * [[Citric acid cycle]] * [[Electrochemical series]] * [[Electrochemistry]] * [[Electrolysis]] * [[Electron equivalent]] * [[Electron transport chain]] * [[Electrosynthesis]] * [[Galvanic cell]] * [[Hydrogenation]] * [[Membrane potential]] * [[Nucleophilic abstraction]] * [[Organic redox reaction]] * [[Oxidative addition|Oxidative addition and reductive elimination]] * [[Oxidative phosphorylation]] * [[Partial oxidation]] * [[Pro-oxidant]] * [[Reduced gas]] * [[Reducing agent]] * [[Reducing atmosphere]] * [[Reduction potential]] * [[Thermic reaction]] * [[Transmetalation]] {{colend}} ==അവലംബം== {{reflist}} '''Sources''' {{refbegin}} * [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/orp-meter Oxidation Reduction Potential (ORP Meter)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421155333/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/orp-meter |date=2021-04-21 }} * Schüring, J., Schulz, H. D., Fischer, W. R., Böttcher, J., Duijnisveld, W. H. (editors)(1999). Redox: Fundamentals, Processes and Applications, Springer-Verlag, Heidelberg, 246 pp.&nbsp;ISBN 978-3-540-66528-1 [http://hdl.handle.net/10013/epic.31694.d001 (pdf 3,6 MB)] * {{Cite book|doi=10.1021/bk-2011-1071|isbn=9780841226524|title=Aquatic Redox Chemistry|series=ACS Symposium Series|year=2011|editor1-last=Tratnyek|editor1-first=Paul G.|editor2-last=Grundl|editor2-first=Timothy J.|editor3-last=Haderlein|editor3-first=Stefan B.|volume=1071}} {{refend}} [[വർഗ്ഗം:രാസപ്രക്രിയകൾ]] 6qqdu9fwp2778lcrkz1sikw6ykt68mt 0 332459 4632324 3990697 2026-06-22T14:01:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632324 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Unit Injection Pump}} [[Image:Bosch unit pump.JPG|thumb|widthpx|Unit pumps on Mack's E7 diesel engine]] യൂണിറ്റ് പമ്പ് സിസ്റ്റം <ref>{{cite web |url=http://rb-k.bosch.de/en/powerconsumptionemissions/dieselsysteme/dieselsystem/commercialvehiclesystems/injectionsystems/ups/index.html |title=UPS Unit Pump Systems |author= R. Bosch|date= |work= |publisher= |accessdate=5 December 2009}}</ref> എന്നാൽ ആധുനിക വാണിജ്യ വാഹനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന കൂടിയ മർദ്ദത്തോടെ ഡീസൽ ഇന്ധനം ഇഞ്ചക്ട് ചെയ്യുന്ന പമ്പുകളാണ്.<ref>{{cite book |title= Diesel Fuel Injection|year=1994 |publisher= Robert Bosch GmbH |location=Germany |isbn=1-56091-542-0 |page=147 |pages= |url= |accessdate= 5 December 2009}}</ref> മറ്റുള്ള വാഹനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇവയുടെ ഓരോ എഞ്ചിൻ സിലിണ്ടറിലും ഓരോ FIP അഥവാ ഫ്യുവൽ ഇഞ്ചക്ഷൻ പമ്പ് ഉണ്ടാകും .<ref>{{cite web |url=http://delphi.com/manufacturers/cv/powertrain/fuel-pumps/diesel-electronic-unit-pump/ |title=Delphi electronic unit pump |author=Delphi |date= |work= |publisher= |accessdate=5 December 2009 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420175129/http://delphi.com/manufacturers/cv/powertrain/fuel-pumps/diesel-electronic-unit-pump |url-status=dead }}</ref> ഇവിടെ പമ്പിന് പവർ ലഭിക്കുക കാമ്ഷാഫ്ടിലെ ഓരോ അധികം വരുന്ന ലോബിൽ നിന്നുമാണ്. ആയതിനാൽ മറ്റുള്ള യൂണിറ്റ് പമ്പുകൾ തകരാറിലായാലും ഒരു സിലിണ്ടറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ഊർജ്ജം കൊണ്ട് വാഹനം ചലിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ==ഉപയോഗിക്കുന്ന വാഹന നിർമ്മാതാക്കൾ== പ്രശസ്ത വാണിജ്യ വാഹന നിർമ്മാതാക്കളായ [[Mack Trucks|മാക്ക്]] (നിർത്തലാക്കി), [[ലൈബെർ]],<ref>{{cite web |url=http://www.liebherr.com/CP/en-GB/products_cp.wfw/id-17307-0| title= Liebherr Diesel engine D934 L A6|author= Liebherr|format=Web|accessdate= 17 March 2014}}</ref>[[Mercedes-Benz|മെഴ്സിഡസ്-ബെൻസ്]], [[Freightliner Trucks|ഫ്രൈട്ലൈനർ]],<ref>{{cite web|url= http://www.freightlinertrucks.com/media/pdf/M2_Brochure.pdf|title= Freightliner business clas M2 line of trucks|author= Freightliner Trucks|format= PDF|work= |publisher= Freightliner LLC|accessdate= 5 December 2009|archive-date= 2009-01-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20090117092539/http://freightlinertrucks.com/media/pdf/M2_Brochure.pdf|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.freightlinertrucks.com/media/pdf/columbia_brochure.pdf|title=Freightliner Columbia|author=Freightliner Trucks|format=PDF|accessdate=5 December 2009|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611225236/http://www.freightlinertrucks.com/media/pdf/columbia_brochure.pdf|url-status=dead}}</ref> [[BharatBenz|ഭാരത്ബെൻസ്]], [[Western Star (company)|വെസ്റ്റേൺ സ്റ്റാർ]] എന്നിവർ ഈ സിസ്റ്റം ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://www.detroitdiesel.com/engines/mbe4000/ |title=MBE 4000 engine |author=Detroit Diesel |date= |work= |publisher= |accessdate=5 December 2009 |archive-date=2012-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120223134506/http://www.detroitdiesel.com/engines/mbe4000/ |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.stanadyne.com/view.php?id=41 Unit pumps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090801024600/http://www.stanadyne.com/view.php?id=41 |date=2009-08-01 }} *[http://www.highbeam.com/doc/1G1-69860743.html Delphi launches Electronic Unit Pumps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102155755/http://www.highbeam.com/doc/1G1-69860743.html |date=2012-11-02 }} *[http://accurapid.com/journal/04auto.htm Diesel engines: A brief overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091016000241/http://accurapid.com/journal/04auto.htm |date=2009-10-16 }} *[http://bulktransporter.com/mag/transportation_freightliner_adds_mb/ Freightliner Adds MB Power for Heavy-Duty Trucks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708104249/http://bulktransporter.com/mag/transportation_freightliner_adds_mb/ |date=2011-07-08 }} [[വർഗ്ഗം: എൻജിൻ ഭാഗങ്ങൾ]] 6pbpr37bhh3jau0w273xigmzccj8ygl 0 332589 4632349 4400024 2026-06-22T16:01:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632349 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = രാജേഷ് പിള്ള | image = Rajesh Pillai.jpg | imagesize = | caption = 2012-ൽ | birth_date = {{birth date|df=yes|1974|10|07}}<ref name=kaumud>[http://news.keralakaumudi.com/beta/news.php?NewsId=TkVLTTAxMTc0MTg=&xP=RExZ&xDT=MjAxNi0wMi0yOCAxMDoxMDowMA==&xD=MQ==&cID=Mw== മരണം വേട്ടയാടി, ഇനി ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാം...], കേരള കൗമുദി, 2016 ഫെബ്രുവരി 28</ref><ref name=desh>[http://www.deshabhimani.com/special/news-special-28-02-2016/542141 സിനിമയ്ക്ക് കരളുനൽകി മടങ്ങി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045150/http://www.deshabhimani.com/special/news-special-28-02-2016/542141 |date=2016-03-04 }}, ദേശാഭിമാനി, 2016 ഫെബ്രുവരി 28</ref> | birth_place = [[ഡെൽഹി]] | occupation = [[Film director|ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ]] | death_date = {{Death date and age|2016|02|27|1974|10|07}} <ref>{{cite news| url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/rajesh-pillai-malayalam-filmmaker-traffic-director-director-dies-passes-away-41/| location=New Delhi | work=Indian Express |title=Malayalam filmmaker Rajesh Pillai passes away at 41 | date=2016-02-27}}</ref> | death_place = [[കൊച്ചി]] | years_active = 2005–2016 | spouse = മേഘ രാജേഷ് }} മലയാളത്തിലെ ഒരു ചലച്ചിത്രസംവിധായകനായിരുന്നു '''രാജേഷ് പിള്ള''' (7 ഒക്ടോബർ 1974 &ndash; 27 ഫെബ്രുവരി 2016) ==ജീവിതരേഖ== ===ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം=== [[ഓച്ചിറ]] സ്വദേശിയായ ഡോ. കെ. രാമൻപിള്ളയുടെയും [[ഹരിപ്പാട്]] വീയപുരം സ്വദേശിയായ സുഭദ്രാമ്മയുടെയും മകനായി 1974-ൽ ഡൽഹിയിൽ ജനനം. ഡൽഹിയിൽ കോളേജ് അധ്യാപകനായിരുന്ന പിതാവ് പിന്നീട് കുടുംബസമേതം തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് സ്ഥലം മാറി. [[പട്ടം, തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|പട്ടം]] സെന്റ് മേരീസ്, ഹരിപ്പാട് ഗവ. ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ, [[തിരുവനന്തപുരം]] [[മാർ ഇവാനിയോസ് കോളേജ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു രാജേഷ് പിള്ളയുടെ വിദ്യാഭ്യാസം. ===ചലച്ചിത്രരംഗത്ത്=== ബിരുദത്തിനുശേഷം രാജീവ് അഞ്ചലിനൊപ്പം സംവിധാന സഹായിയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. സൂര്യ ടി.വി.യിൽ 2002-ലെ ഓണക്കാലത്ത് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത ''അരികിൽ ഒരാൾ കൂടി'' എന്ന ടെലിഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്തു കൊണ്ട് രാജേഷ് സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി. പിന്നീടൊരു ടെലിവിഷൻ സീരിയൽ കൂടി സംവിധാനം ചെയ്തു.<ref name=mathru>[http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/harippadu-malayalam-news-1.894129 രാജേഷ് പിള്ള: പാഠപുസ്തകങ്ങളേക്കാൾ ഫിലിം റോളുകളെ പ്രണയിച്ച വിദ്യാർഥി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304130138/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/harippadu-malayalam-news-1.894129 |date=2016-03-04 }}, മാതൃഭൂമി, 2016 ഫെബ്രുവരി 28</ref> ''[[ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലൂടെ 2005-ൽ ചലച്ചിത്രലോകത്തെത്തി.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1089894.ece "Traffic Gets the Green Signal"].</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ARajesh+Pillai&rft.btitle=Traffic+Gets+the+Green+Signal&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Farts%2Fcinema%2Farticle1089894.ece&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook" contenteditable="false">&nbsp;</span></ref> [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ഭാവന]] എന്നിവരെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി ചെയ്ത ഈ ചിത്രം സാമ്പത്തികമായി പരാജമായിരുന്നു. പിന്നീട് ''[[ട്രാഫിക് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാഫിക്]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് വിജയകരമായ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തിയത്. [[ബോബി-സഞ്ജയ്]] തിരക്കഥ രചിച്ച് 2011-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്രം ഏറെ ശ്രദ്ധേയത നേടിയിരുന്നു. ചെന്നൈയിൽ നടന്ന ഒരു യഥാർത്ഥ സംഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു കഥയായിരുന്നു ''ട്രാഫിക്'' എന്ന സിനിമയുടേത്.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html "Traffic Movie Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819134719/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/review/12067.html |date=2010-08-19 }}.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ARajesh+Pillai&rft.btitle=Traffic+Movie+Review&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.indiaglitz.com%2Fchannels%2Fmalayalam%2Freview%2F12067.html&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook" contenteditable="false">&nbsp;</span></ref><ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Sathyendran, Nita (2013-07-03).</cite></ref> മലയാളത്തിലെ ന്യൂ ജനറേഷൻ എന്ന തരംഗത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച ചിത്രമാണിതെന്നു പറയാം. ട്രാഫിക്കിന്റെ ഹിന്ദിപതിപ്പ് സംവിധാനം ചെയ്തെങ്കിലും ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയില്ല. നിവിൻ പോളി, അമല പോൾ എന്നിവരെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രങ്ങളാക്കി 2015-ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് പുറത്തിറക്കിയ ''മിലി'' എന്ന ഇൻസ്പിറേഷണൽ ചിത്രവും വിജയമായിരുന്നു.<ref name=math/> 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ റിലീസ് ചെയ്ത [[''വേട്ട (ചലച്ചിത്രം)''|''വേട്ട'']] ആണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന ചിത്രം. ===മരണം=== നോൺ-ആൽക്കഹോളിക് ലിവർ സിൻഡ്രോം (കരൾ രോഗം) മൂർച്ചിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഏറെക്കാലം ചികിത്സയിലായിരുന്ന രാജേഷ് പിള്ള കൊച്ചിയിലെ പി.വി.എസ്. ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച് 2016 ഫെബ്രുവരി 27-ന് രാവിലെ ഏകദേശം 11.30-ന് അന്തരിച്ചു.<ref name=math>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/movies-music/director-rajesh-pillai-passed-away-malayalam-news-1.893513 |title=സംവിധായകൻ രാജേഷ് പിള്ള അന്തരിച്ചു. |access-date=2016-02-27 |archive-date=2016-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160227123545/http://www.mathrubhumi.com/movies-music/director-rajesh-pillai-passed-away-malayalam-news-1.893513 |url-status=dead }}</ref> വേട്ട എന്ന ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്ത് പിറ്റേ ദിവസമാണ് രാജേഷ് മരണപ്പെട്ടത്. മൃതദേഹം രവിപുരം പൊതുശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. ==സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രങ്ങൾ== {| style="margin-bottom: 10px;" class="wikitable" border="1" ! വർഷം ! ചലച്ചിത്രം ! അഭിനേതാക്കൾ ! തിരക്കഥ ! കുറിപ്പുകൾ |- | 2005 | ''[[ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ]]'' | [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ഭാവന (നടി)|ഭാവന]], [[നിത്യ ദാസ്]], [[ഭാനുപ്രിയ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ധിഖ്]] | കലവൂർ രവികുമാർ | |- | 2011 | ''[[ട്രാഫിക് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാഫിക്]]'' | [[ശ്രീനിവാസൻ]], [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[റഹ്‌മാൻ (നടൻ)|റഹ്മാൻ]], [[അനൂപ് മേനോൻ]], [[ആസിഫ് അലി]], [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[ലെന]], [[കാതൽ സന്ധ്യ]] | [[ബോബി-സഞ്ജയ്]] | മലയാളത്തിലെ ന്യൂജനറേഷൻ വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യ ചിത്രമെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു |- | 2015 | ''[[മിലി]]'' | [[നിവിൻ പോളി]], [[അമല പോൾ]] | മഹേഷ് നാരായണൻ | നായികാ കേന്ദ്രീയ ചിത്രം |- | 2015 | ''ട്രാഫിക്'' | [[മനോജ് ബാജ്‌പേയ്]], പ്രസൻജിത്ത് ചാറ്റർജി, [[Jimmy Shergill|ജിമ്മി ഷെർഗിൽ]], [[Parambrata Chatterjee|പരംബ്രത ചാറ്റർജി]], [[ദിവ്യ ദുട്ട]], സച്ചിൻ ഖെടേക്കർ | [[ബോബി-സഞ്ജയ്]]<br> സുരേഷ് നായർ, പിയൂഷ് മിശ്ര, പ്രശാന്ത് പാണ്ടേ | ''[[ട്രാഫിക് (ചലച്ചിത്രം)|ട്രാഫിക്ക്]]'' എന്ന മലയാളചിത്രത്തിന്റെ [[ഹിന്ദി]] റീമേക്ക് - ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടില്ല.<br> |- | 2016 | ''[[വേട്ട]]'' | [[മഞ്ജു വാര്യർ]], [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]], [[ഇന്ദ്രജിത്ത് (നടൻ)|ഇന്ദ്രജിത്ത്]], [[കാതൽ സന്ധ്യ]] | അരുൺലാൽ രാമചന്ദ്രൻ | സൈക്കോ ത്രില്ലർ വിഭാഗം |- |} ==അവാർഡുകളും അവാർഡ് നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും== * '''Won''' – 1st South Indian International Movie Awards for Best Direction – ''[[Traffic]]'' * '''Won''' – Jaihind Film Awards 2012 for Best Direction – ''[[Traffic]]'' * '''Won''' – Reporter TV Film Awards 2012 for Best Direction – ''[[Traffic]]'' * '''Won''' – Nana Film Awards for Best Direction – ''[[Traffic]]'' * '''Won''' – Amritha Film Award - Trend Setting Film Director * '''Won''' – Aimfill Inspire Film Award - Best Innovative Film * '''Won''' – National Film Promotion Council 2011 - Pratheeksha Puraskaram * '''Won''' –Mathrubhumi Film Awards 2011 - Path Breaking Movie of the Year * '''Won''' – Minnalai Film TV Awards-Best Director - 2011 * '''Won''' – Audi-Ritz Icon Award 2012 - Iconic Film of the Year Malayalam * '''Won''' – Santhosham South Indian Film Award 2011 * '''Won''' – Southspin Fashion Award-2012 * '''Nominated''' – Asianet Film Awards 2012 for Best Direction – ''[[Traffic]]'' * '''Nominated''' – Surya Film Awards for Best Direction – ''[[Traffic]]'' ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:2016-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 27-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] 69a0lna2nyxyex27c0249symfurpplx 0 335017 4632351 4576316 2026-06-22T16:12:01Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632351 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rajsamand district}} {{Infobox settlement | name = രാജ്സമന്ദ് ജില്ല | native_name = राजसमन्द जिला | native_name_lang = mewar | other_name = | settlement_type = ജില്ല | image_skyline = | image_caption = | nickname = [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ മാർബിൾ വിപണനകേന്ദ്രം. | pushpin_map = India Rajasthan | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = രാജസ്ഥാനിലെ സ്ഥാനം | latd = 25 | latm = 04| lats = | latNS = N | longd = 73 | longm = 52| longs = | longEW = E | coordinates_type = type:adm2nd_region:IN-RJ_dim:100000 | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = [[രാജ്യം]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[രാജസ്ഥാൻ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = റാണാ രാജ് സിങ് | named_for = റാണാ രാജ് സിങ് | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 4550.93 | area_rank = 19 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 1,158,283, | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 217 | demographics_type1 = [[ഭാഷ|ഭാഷകൾ]] | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[ഹിന്ദി]], [[രാജസ്ഥാനി ഭാഷ|രാജസ്ഥാനി]] | demographics1_title2 = പ്രാദേശികം | demographics1_info2 = [[ഹിന്ദി]], മേവാരി | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 313324/26 | area_code_type = Telephone code | area_code = 02952 | registration_plate = RJ-30 | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank1_info_sec1 = [[Rajsamand (Lok Sabha constituency)]] | blank2_name_sec1 = Nearest city | blank2_info_sec1 = [[Udaipur]], [[chittorgarh]], [[Bhilwara]], [[Pali district]], [[Ajmer]] | blank1_name_sec2 = Avg. annual temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|22.5|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|45|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank3_info_sec2 = {{convert|00|°C|°F}} | website = {{URL|http://rajsamand.rajasthan.gov.in}} }} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] [[രാജസ്ഥാൻ]] [[സംസ്ഥാനം|സംസ്ഥാനത്തു]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ജില്ല|ജില്ലയാണ്]] '''രാജ്സമന്ദ്''' (Rajsamand District). രാജ്സമന്ദ് [[നഗരം|നഗരത്തിലാണ്]] ജില്ലാ ആസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മേവാറിലെ [[റാണാ രാജ് സിങ്]] പണികഴിപ്പിച്ച [[രാജ്സമന്ദ് തടാകം|രാജ്സമന്ദ് തടാകത്തിന്റെ]] പേരിൽ നിന്നാണ് ജില്ലയ്ക്കും പട്ടണത്തിനും ആ പേരു ലഭിച്ചത്. 1991 ഏപ്രിൽ 10-ന് [[ഉദയ്‌പൂർ ജില്ല]] വിഭജിച്ചാണ് രാജ്സമന്ദ് രൂപീകരിച്ചത്. [[പെൺകുട്ടി|പെൺകുട്ടികളുടെ]] ജന്മദിനത്തിൽ [[വൃക്ഷം|വൃക്ഷത്തൈകൾ]] നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ആഘോഷിക്കുന്ന [[പിപ്പലാന്ത്രി]] ഗ്രാമം രാജ്സമന്ദ് ജില്ലയിലാണ്. == ഭൂപ്രകൃതി == [[File:Rajsamand in Rajasthan (India).svg|thumb|right|രാജ്സമന്ദ് ജില്ല]] രാജ്സമന്ദ് ജില്ലയുടെ മൊത്തം [[വിസ്തീർണ്ണം|വിസ്തൃതി]] 4768 [[ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ]] ആണ്. ജില്ലയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായി [[ആരവല്ലി പർവ്വതനിരകൾ|ആരവല്ലി പർവ്വതനിരകളും]] വടക്ക് [[അജ്മീർ ജില്ല]]യും കിഴക്ക് ഭീൽവാരാ ജില്ലയും തെക്കുകിഴക്ക് ചിത്തോർഗഢ് ജില്ലയും തെക്ക് [[ഉദയ്‌പൂർ ജില്ല]]യും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[ചംബൽ നദി|ചമ്പൽ നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ബനാസ് നദിയുടെ തീരത്താണ് രാജ്സമന്ദ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അറി, ഗോമതി, ചന്ദ്ര, ഭോഗ എന്നീ നദികൾ ഈ ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്നുണ്ട്. == ജനജീവിതം == [[ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാം കാനേഷുമാരി|2011-ലെ സെൻസസ്]] അനുസരിച്ച് രാജ്സമന്ദ് ജില്ലയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 1,158,283 ആണ്. ഒരു [[ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ]] പ്രദേശത്ത് 302 ആളുകൾ എന്നതാണ് [[ജനസാന്ദ്രത]]. 2001 മുതൽ 2011 വരെയുള്ള വളർച്ചാനിരക്ക് 17.35% ആണ്. ആയിരം [[പുരുഷൻ|പുരുഷൻമാർക്ക്]] 988 [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾ]] എന്ന നിലയിലാണ് സ്ത്രീ-പുരുഷാനുപാതം. ജില്ലയിലെ [[സാക്ഷരത]] 63.93% ആണ്.<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{commons cat|Rajsamand district}} * [http://rajsamand.rajasthan.gov.in Rajsamand District Official website] * [http://ourvillageindia.org/Place.aspx?PID=435233 Rajsamand district Population] * [http://rajsamanddistrict.com Rajsamand District Hindi Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218172459/http://www.rajsamanddistrict.com/ |date=2019-12-18 }} * [http://www.rajasthanonline.in/Profile/districts/Rajsamand.asp Rajsamand Profile]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521091100/http://rajasthanonline.in/Profile/Districts/Rajsamand.asp |date=2009-05-21 }} * [http://www.indianngos.com/rajsamand/about.asp Brief about Rajsamand District]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Geographic location | Centre = Rajsamand district | North = [[Ajmer district]] | Northeast = [[Bhilwara district]] | East = | Southeast = [[Chittaurgarh district]] (Western) | South = [[Udaipur district]] | Southwest = | West = [[Pali district]] | Northwest = }} [[വർഗ്ഗം:രാജസ്ഥാനിലെ ജില്ലകൾ]] 083j5tbveupd8z8zq9i13w85v6ng2cy 0 338297 4632372 4564892 2026-06-22T19:19:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632372 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Romani people}} {{Infobox ethnic group |group=റൊമാനി ജനത |image= |image_caption= |flag=[[File:Roma flag.svg|200px]] |flag_caption=1933 -ൽ രൂപം നൽകിയതും 1971 -ലെ ലോക റോമാനി കോൺഗ്രസ്സിൽ സ്വീകരിച്ചതുമായ റൊമാനി പതാക |pop=2&ndash;20 million<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/language/rmy|format=online|editor-last=Lewis|editor-first=M. Paul|year=2009|title=Ethnologue: Languages of the World|edition=16th|place=Dallas, [[Texas|TX]]|publisher=SIL|quote=[[Ian Hancock]]'s 1987 estimate for 'all Gypsies in the world' was 6 to 11 million.|accessdate=15 September 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12977975|work=BBC News|title=EU demands action to tackle Roma poverty|date=5 April 2011}}</ref><ref>{{cite web|title=The Roma|url=http://www.nationalia.info/new/8761/peoples-and-nations-today-the-roma|publisher=[[Nationalia]]|accessdate=20 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/topic/Rom|title=Rom|work=Encyclopædia Britannica|quote=... estimates of the total world Romani population range from two million to five million.|accessdate=15 September 2010}}</ref> |region1 ={{flagcountry|United States}} |pop1=1,000,000 <br>(5,400 per [[2000 US census|2000 census]]<ref>[https://books.google.com/books?id=WwPgRtjxKJ8C&pg=PA117&lpg=PA117]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) |ref1=<ref name="time">{{cite news|author=Kayla Webley|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2025316,00.html|title=Hounded in Europe, Roma in the U.S. Keep a Low Profile|agency=Time|date=13 October 2010|accessdate=3 October 2015|quote=Today, estimates put the number of Roma in the U.S. at about one million.|archive-date=2020-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200509214231/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2025316,00.html|url-status=dead}}</ref> |region2={{flagcountry|Brazil}} |pop2=800,000 |ref2=<ref>{{cite web|trans-title=Lack of public policy for Romani is a challenge for the administration|url=http://noticias.r7.com/brasil/noticias/falta-de-politicas-publicas-para-ciganos-e-desafio-para-o-governo-20110524.html|language=pt|title=Falta de políticas públicas para ciganos é desafio para o governo|publisher=R7|year=2011|accessdate=22 January 2012|quote=The Special Secretariat for the Promotion of Racial Equality estimates the number of "ciganos" (Romanis) in Brazil at 800,000 (2011). The 2010 [[Brazilian Institute of Geography and Statistics|IBGE]] Brazilian National Census encountered gypsy camps in 291 of Brazil's 5,565 municipalities.}}</ref> |region3={{flagcountry|Turkey}} |pop3=700,000-5,000,000<ref name=immigration>[http://www.osce.org/hcnm/78034?download=true Recent Migration of Roma in Europe, A study by Mr. Claude Cahn and Professor Elspeth Guild], page 87-8 (09.2010 figures)</ref><br>/~2,750,000/ |ref3=<ref name="Turkey">{{cite web|url=http://www.milliyet.com.tr/turkiye-deki-kurtlerin-sayisi-/yasam/magazindetay/06.06.2008/873452/default.htm|title=Türkiye'deki Kürtlerin sayısı!|trans-title=The number of Kurds in Turkey!|date=6 June 2008|accessdate=2 January 2016|language=tr}}</ref><ref>{{cite web|title=Türkiye’deki Çingene nüfusu tam bilinmiyor. 2, hatta 5 milyon gibi rakamlar dolaşıyor Çingenelerin arasında|url=http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/05/08/639714.asp|newspaper=Hurriyet|place=[[Turkey|TR]]|language=tr|date=8 May 2005|accessdate=2 January 2016|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007144251/http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2005/05/08/639714.asp|url-status=dead}}</ref> |region4={{flagcountry|Spain}} |pop4=650,000-1,500,000 |ref4=<ref name=immigration/><ref>Estimated by the [[:en:Society for Threatened Peoples|Society for Threatened Peoples]] [http://www.gfbv.it/3dossier/sinti-rom/img/n7a.jpg ]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.eumap.org/reports/2002/eu/international/sections/spain/2002_m_spain.pdf|title=The Situation of Roma in Spain|publisher=Open Society Institute|year=2002|quote=The Spanish government estimates the number of ''Gitanos'' at a maximum of 650,000.|format=PDF|accessdate=15 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071201172552/http://www.eumap.org/reports/2002/eu/international/sections/spain/2002_m_spain.pdf|archivedate=1 December 2007}}</ref><ref name="Diagnostico Social de la Comunidad Gitana en Espana - CIS">{{Cite web |url=http://www.msc.es/ssi/familiasInfancia/inclusionSocial/poblacionGitana/docs/diagnosticosocial_autores.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-05-07 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010161106/http://www.msc.es/ssi/familiasInfancia/inclusionSocial/poblacionGitana/docs/diagnosticosocial_autores.pdf |url-status=dead }}</ref> |region5={{flagcountry|Romania}} |pop5=621,573-2,000,000 <ref>[[Demographic history of Romania#20 October 2011 census|2011 census]] data, based on [http://www.recensamantromania.ro/rezultate-2/ table 7 Population by ethnicity], gives a total of 621,573 Roma in Romania. This figure is disputed by other sources, because at the local level, many Roma declare a different ethnicity (mostly Romanian, but also Hungarian in Transylvania and Turkish in Dobruja) for fear of discrimination. Many are not recorded at all, since they do not have ID cards [http://www.edrc.ro/docs/docs/Romii_din_Romania.pdf]. International sources give higher figures than the official census([http://europeandcis.undp.org/uploads/public/File/rbec_web/vgr/chapter1.1.pdf [[UNDP]]'s Regional Bureau for Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101141449/http://europeandcis.undp.org/uploads/public/File/rbec_web/vgr/chapter1.1.pdf |date=2013-11-01 }}, [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/EXTROMA/0,,contentMDK:20333806~menuPK:615999~pagePK:64168445~piPK:64168309~theSitePK:615987,00.html World Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060824055025/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/EXTROMA/0,,contentMDK:20333806~menuPK:615999~pagePK:64168445~piPK:64168309~theSitePK:615987,00.html |date=2006-08-24 }}, [http://www.msd.govt.nz/documents/publications/msd/journal/issue25/25-pages154-164.pdf International Association for Official Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226202154/http://www.msd.govt.nz/documents/publications/msd/journal/issue25/25-pages154-164.pdf |date=2008-02-26 }}).</ref><ref>{{cite web|format=XLS|url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_Tab_8.xls|title=Rezultatele finale ale Recensământului din 2011 - Tab8. Populaţia stabilă după etnie – judeţe, municipii, oraşe, comune|date=5 July 2013|accessdate=18 December 2013|publisher=[[National Institute of Statistics (Romania)]]|language=Romanian|archive-date=2016-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118131243/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_Tab_8.xls|url-status=dead}} However, various organizations claim that there are 2 million Romanis in Romania. See [http://www.gandul.info/stiri/recensamant-2011-doua-treimi-dintre-romi-se-declara-romani-700-000-2-000-000-3-000-000-cati-romi-traiesc-in-romania-8883047]</ref> |region6={{flagcountry|France}} |pop6=350,000-1,200,000 |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.euractiv.com/security/situation-roma-france-crisis-proportions-report/article-150507 |title=Situation of Roma in France at crisis proportions|publisher=EurActiv Network|quote=The Romani population in France is officially estimated at around 500,000.|date=7 December 2005|accessdate=15 September 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.euractiv.com/en/security/situation-roma-france-crisis-proportions-report/article-150507 |title=Report by the European Roma Rights Centre |access-date=2016-05-07 |archive-date=2017-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830194843/http://www.euractiv.com/en/security/situation-roma-france-crisis-proportions-report/article-150507 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.errc.org/db/01/A1/m000001A1.pdf Full Report by the European Roma Rights Centre]</ref><ref name="350000 en France en 2010">Bernard Gorce, [http://www.la-croix.com/Actualite/France/Roms-gens-du-voyage-deux-realites-differentes-_NG_-2010-07-22-603910Roms, gens du voyage, deux réalités différentes]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[La Croix]]'', 22 juillet 2010 : ''« L'interdiction de statistiques ethniques empêche de donner un chiffre précis des Roms français, mais on cite souvent le nombre de 350 000 personnes. Pour les gens du voyage, l'administration recensait 160 000 titres de circulation en 2006, délivrés aux personnes âgées de 16 à 80 ans »''.</ref> |region7={{flagcountry|Bulgaria}} |pop7=325,343-800,000 |ref7=<ref name="NSI">{{cite web|url=http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R7.aspx|script-title=bg:Население по местоживеене, възраст и етническа група|trans-title=Population by place of residence, age and ethnic group|language=bg|work=Bulgarian National Statistical Institute|accessdate=22 June 2015}} Self declared</ref><ref>{{cite press release|url=http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-14-249_en.htm|title=Roma Integration – 2014 Commission Assessment: Questions and Answers|publisher=European Commission|location=Brussels|date=4 April 2014|accessdate=28 April 2016}} EU and Council of Europe estimates</ref> |region8={{flagcountry|Hungary}} |pop8=315,583–990,000 |ref8=<ref>[http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_sajto_20130328.pdf Hungarian Central Statistical Office Census Data 2011]. Retrieved 28 March 2013.</ref><ref>{{cite news|author=Michael Kimmelman|url=http://www.nytimes.com/2008/02/06/arts/design/06roma.html?pagewanted=2&_r=0|title=In Hungary, Roma Get Art Show, Not a Hug|publisher=The New York Times|date=6 February 2008|accessdate=7 December 2015}}</ref> |region9={{flagcountry|Greece}} |pop9=300,000–350,000 |ref9=<ref>{{cite web|title= Greece NGO|newspaper=Geek Helsinki Monitor|place=LV|publisher=Minelres|url=http://www.minelres.lv/reports/greece/greece_NGO.htm}}</ref> |region10={{flagcountry|United Kingdom}} |pop10=90,000-300,000<br>/~225,000/ |ref10=<ref name=immigration/><ref>{{Citation | contribution = RME | contribution-url = http://www.ethnologue.com/language/rme | title = Ethnologue}}</ref> |region11={{flagcountry|Russia}} |pop11=182,766-1,200,000 |ref11=<ref name=immigration/><ref>{{cite web|url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-1.xls|title=National Composition of Population and Citizenship|quote=Census 2002 in Russia: 182,766 Roma|format=Excel|publisher=Perepis2002|place=RU|accessdate=16 September 2010|archive-date=2011-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110609204012/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-1.xls|url-status=dead}}</ref> |region12={{flagcountry|Serbia}} |pop12=147,604-800,000 |ref12=<ref>{{cite web|publisher=Stat|place=[[Serbia|RS]]|url=http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf|script-title=rs:Национална Припадност Припаднос|format=PDF|language=sr|trans-title=National origin affiliation|date=29 November 2012|accessdate=2 January 2016|archive-date=2018-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708082957/http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.errc.org/cikk.php?cikk=1816|title=Skinhead violence targeting Roma in Yugoslavia|work=ERRC|date=15 May 1998|accessdate=2 January 2016}}</ref> |region13={{flagcountry|Italy}} |pop13=120,000-180,000 |ref13=<ref name=DiGiacomo>{{cite web|url=http://www.21luglio.org/wp-content/uploads/2015/04/Rapporto-annuale-Associazione-21-luglio.pdf|title=Giornata Internazionale dei rom e sinti: presentato il Rapporto Annuale 2014 (PDF)|access-date=2016-05-07|archive-date=2017-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203064522/http://www.21luglio.org/wp-content/uploads/2015/04/Rapporto-annuale-Associazione-21-luglio.pdf|url-status=dead}}</ref> |region14={{flagcountry|Germany}} |pop14=120,000-140,000 |ref14=<ref name=immigration/><ref>{{Citation | contribution-url = http://www.berlin-institut.org/online-handbuchdemografie/bevoelkerungsdynamik/regionale-dynamik/roma-in-deutschland.html | publisher = Berlin-Institut für Bevölkerung und Entwicklung | title = Regionale Dynamik | contribution = Roma in Deutschland | access-date = 2016-05-07 | archive-date = 2017-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170429055947/http://www.berlin-institut.org/online-handbuchdemografie/bevoelkerungsdynamik/regionale-dynamik/roma-in-deutschland.html | url-status = dead }}</ref> |region15={{flagcountry|Slovakia}} |pop15=105,738–600,000 |ref15=<ref name=immigration/><ref>{{cite web|publisher=Statistics|place=[[Slovakia|SK]]|format=PDF|url=http://portal.statistics.sk/files/Sekcie/sek_600/Demografia/SODB/Tabulky/Tabulky_AJ_SODB/tab11.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070715152521/http://portal.statistics.sk/files/Sekcie/sek_600/Demografia/SODB/Tabulky/Tabulky_AJ_SODB/tab11.pdf|archivedate=15 July 2007|title=Population and Housing Census. Resident population by nationality}}</ref><ref>{{cite web|work=SME|place=SK|url=http://romovia.sme.sk/c/6947495/po-deviatich-rokoch-spocitali-romov-na-slovensku-ich-zije-viac-ako-400-tisic.html|title=Po deviatich rokoch spočítali Rómov, na Slovensku ich žije viac ako 400-tisíc|language=Slovak|date=25 September 2013|accessdate=25 September 2013|publisher=SITA}}</ref> |region16={{flagcountry|Macedonia}} |pop16=53,879 |ref16=<ref name=immigration/><ref>{{cite web |url= http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20040621055714/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |archivedate= 2004-06-21 |title= The 2002-census reported 53,879 Roma and 3,843 'Egyptians' |publisher=Republic of Macedonia, State Statistical Office |accessdate= 2010-09-17}}</ref> |region17={{flagcountry|Sweden}} |pop17=50,000–100,000 |ref17=<ref>{{Citation | contribution-url = http://minoritet.prod3.imcms.net/1013 | title = Minoritet | contribution = Sametingen. Information about minorities in Sweden | language = sv | publisher = IMCMS | access-date = 2016-05-07 | archive-date = 2017-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170326075902/http://minoritet.prod3.imcms.net/1013 | url-status = dead }}</ref> |region18={{flagcountry|Ukraine}} |pop18=47,587-400,000 |ref18=<ref name=immigration/><ref>{{Citation | url = http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul1/select_5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=100&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&n_page=5 | publisher = State statistics committee | place = [[Ukraine|UA]] | title = National composition of population, 2001 census | language = uk}}</ref> |region19={{flagcountry|Czech Republic}} |pop19=40,370 ([[Romani language|Romani speakers]])<ref>{{cite web|url=http://vdb.czso.cz/sldbvo/#!stranka=podle-tematu&tu=30718&th=&v=&vo=H4sIAAAAAAAAAFvzloG1uIhBMCuxLFGvtCQzR88jsTjDN7GAlf3WwcNiCReZGZjcGLhy8hNT3BKTS_KLPBk4SzKKUosz8nNSKgrsHRhAgKecA0gKADF3CQNnaLBrUIBjkKNvcSFDHQMDhhqGCqCiYA__cLCiEgZGvxIGdg9_Fz__EMeCEgY2b38XZ89gIIvLxTHEP8wx2NEFJM4ZHOIY5u_t7-MJ1OIP5IdEBkT5OwU5RgH5IUB9fo4ePq4uEPNYw1yDolzhPstJzEvX88wrSU1PLRJ6tGDJ98Z2CyYGRk8G1rLEnNLUiiIGAYQ6v9LcpNSitjVTZbmnPOhmArq34D8QlDDwAG10C_KFWcoe4ugU6uPtWMLA4eni6hcSEAZ0FYe_k3OQmaGJUwUA4lOtR1sBAAA.&vseuzemi=null&void=|title=Sčítání lidu, domů a bytů|work=czso.cz}}</ref>–300,000 |ref19=<ref>{{cite web|url=http://romove.radio.cz/cz/clanek/18884|quote=Census 2001 in Bulgaria: 370,908 Roma|accessdate=15 September 2010|publisher=romove.radio.cz|place=[[Czech Republic|CZ]]|title=Současná romská komunita v Evropě}}</ref> |region20={{flagcountry|Portugal}} |pop20=40,000–70,000 |ref20=<ref name=immigration/><ref name="minorityrights.org" /> |region21={{flagcountry|Kosovo}} |pop21=40,000 |ref21=<ref>{{cite web|url= https://books.google.com/books?id=tQKyAAAAQBAJ&pg=PA142 |title= Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies)}}</ref> |region22={{flagcountry|Netherlands}} |pop22=32,000–48,000 |ref22=<ref name=immigration/> |region23={{flagcountry|Ireland}} |pop23= 32,000–43,000 |ref23=<ref name=immigration/> |region24={{flagcountry|Switzerland}} |pop24=25,000–35,000 |ref24=<ref name=immigration/> |region25={{flagcountry|Belgium}} |pop25= 20,000–40,000 |ref25=<ref name=immigration/> |region26={{flagcountry|Austria}} |pop26= 20,000–30,000 |ref26=<ref name=immigration/> |region27={{flagcountry|Poland}} |pop27=15,000–60,000 |ref27=<ref name=immigration/><ref>{{cite web|url= http://countrystudies.us/poland/32.htm|title= Poland – Gypsies |work= Country studies | place = [[United States of America|US]] |accessdate=28 August 2015}}</ref> |region28={{flagcountry|Moldova}} |pop28= 12,778–200,000 |ref28=<ref name=immigration/><ref>2004 census</ref> |region29={{flagcountry|Croatia}} |pop29=16,975-40,000 |ref29=<ref name=immigration/><ref>{{cite web |url=http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/e01_01_05/E01_01_05.html |title=POPULATION BY ETHNICITY – DETAILED CLASSIFICATION, 2011 CENSUS |publisher=Croatian Bureau of Statistics |accessdate=21 June 2015 |archive-date=2018-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718110726/https://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/e01_01_05/E01_01_05.html |url-status=dead }}</ref> |region30={{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} |pop30=8,864-60,000 |ref30=<ref name=immigration/><ref>1991 census</ref> |region31={{flagcountry|Albania}} |pop31=8,301–150,000 |ref31=<ref name=immigration/><ref name="minorityrights.org">[http://minorityrights.org/wp-content/uploads/old-site-downloads/download-127-RomaGypsies-A-European-Minority.pdf Roma /Gypsies: A European Minority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200515231943/https://minorityrights.org/wp-content/uploads/old-site-downloads/download-127-RomaGypsies-A-European-Minority.pdf |date=2020-05-15 }}, Minority Rights Group International</ref><ref>{{cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180932/1.1.13.xls|format=XLS|title=Albanian census 2011|website=instat.gov.al|accessdate=7 December 2015|archive-date=2013-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113164207/http://www.instat.gov.al/media/180932/1.1.13.xls|url-status=dead}}</ref> |region32={{flagcountry|Canada}} |pop32=5,255–80,000 |ref32=<ref>{{cite web|url=http://home.cogeco.ca/~rcctoronto/pdfs/fs08canada.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614111814/http://home.cogeco.ca/~rcctoronto/pdfs/fs08canada.pdf|archivedate=2007-06-14|format=PDF|title=Roma in Canada fact sheet|website=home.cogeco.ca}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0 |title=2011 National Household Survey: Data tables |author=[[Statistics Canada]] |accessdate=11 February 2014}}</ref> <!-- For some reason I cannot add the 33rd region, Slovenia --> |region33={{flagcountry|Slovenia}} |pop33=3,246 |ref33=<ref name=immigration/><ref>{{cite web |url=http://www.rtvslo.si/slovenija/romi-kako-iz-labirinta-stereotipov/98728 |trans-title=Romani - how to come from the labirynt of stereotypes? |title=Romi – kako iz labirinta stereotipov? | publisher=RTV Slovenija | date=5 April 2009 |accessdate=21 April 2016}}</ref> <!-- For some reason I cannot add the 33rd region, Slovenia --> |languages=[[Romani language|Romani]], languages of native region |religions=Of the religious predominantly Christianity<ref name="Gall, Timothy L. 1998 pp. 316, 318">{{Citation | editor-last = Gall | editor-first = Timothy L | title = Worldmark Encyclopedia of Culture & Daily Life | volume = 4. Europe | place = Cleveland, OH | publisher = Eastword | year = 1998 | pages = 316, 318 | quote = ‘Religion: An underlay of Hinduism with an overlay of either Christianity or Islam (host country religion)’; Roma religious beliefs are rooted in Hinduism. Roma believe in a universal balance, called kuntari... Despite a 1,000-year separation from India, Roma still practice 'shaktism', the worship of a god through his female consort...}}</ref><br />[[Islam]]<ref name="Gall, Timothy L. 1998 pp. 316, 318" /><br />[[Shaktism]]<ref name="Gall, Timothy L. 1998 pp. 316, 318" /> |related-c = [[Dom people|Dom]], [[Lom people|Lom]], [[Domba]]; other [[Indo-Aryans]] }} {{Romani people}} {{Indo-European topics}} ഏതാണ്ട് ആയിരത്തോളം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ് [[Northern India|വടക്കേ ഇന്ത്യ]]യിൽ നിന്നും{{sfn|Hancock|2002|p= [https://books.google.com/?id=MG0ahVw-kdwC&lpg=PP1&pg=PR20 xx] | ps =: ‘While a nine century removal from India has diluted Indian biological connection to the extent that for some Romanian groups, it may be hardly representative today, Sarren (1976:72) concluded that we still remain together, genetically, Asian rather than European’}}<ref name="GoldbergBennahum2015">{{cite book|author1=K. Meira Goldberg|author2=Ninotchka Devorah Bennahum|author3=Michelle Heffner Hayes|title=Flamenco on the Global Stage: Historical, Critical and Theoretical Perspectives|url=https://books.google.com/books?id=AS61CgAAQBAJ&pg=PA50|accessdate=8 December 2015|year=2015|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-9470-5|page=50}}</ref><ref name="BroughtonEllingham1999">{{cite book|author1=Simon Broughton|author2=Mark Ellingham|author3=Richard Trillo|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA147|accessdate=8 December 2015|year=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|page=147}}</ref> ഉൽഭവിച്ച് [[മദ്ധ്യേഷ്യ|മധ്യേഷ്യ.]] അവിടെ നിന്നും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പ്,]] [[അമേരിക്കകൾ|അമേരിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് വ്യാപിച്ചതും, പാരമ്പരാഗതമായി [[നാടോടികൾ|നാടോടികളായ]] ജനവിഭാഗത്തെയാണ് '''റൊമാനി ജനത (Romani people)''' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. '''Romany'''; {{IPAc-en|ˈ|r|oʊ|m|ə|n|i}}, {{IPAc-en|ˈ|r|ɒ|-}}), അല്ലെങ്കിൽ '''Roma''', '''ജിപ്സികൾ''' എന്നീ പേരുകളിലും ഇവർ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്നത്തെ [[Rajasthan|രാജസ്ഥാൻ]], [[Haryana|ഹരിയാന]], [[Punjab|പഞ്ചാബ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നാവണം ഇവർ ആദ്യ യാത്ര ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="GoldbergBennahum2015"/><ref name="BroughtonEllingham1999"/> [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലും]] [[എസ്റ്റോണിയ|എസ്തോണിയയിലും]] നടത്തിയ [[DNA|ഡി എൻ എ]] ഗവേഷണങ്ങളിൽ ലഭിച്ച ഫലങ്ങൾ പ്രകാരം റൊമാനി ജനതയും [[Sinti|സിന്ധി]] ജനങ്ങളും [[untouchability|തൊട്ടുകൂടാൻ പാടില്ലാത്ത]] ഇന്ത്യയിലെ [[Dalit|ദളിതവിഭാഗങ്ങളുടെ]] പിന്മുറക്കാർ ആണെന്നാണ്.<ref>{{cite news|last1=Nelson|first1=Dean|title=European Roma descended from Indian 'untouchables', genetic study shows|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/9719058/European-Roma-descended-from-Indian-untouchables-genetic-study-shows.html|work=The Telegraph|date=3 December 2012}}</ref> [[ജനിതകശാസ്ത്രം|ജനിതകശാസ്‌ത്രപരമായ]] കണ്ടെത്തലുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നത് "ഏകദേശം 1,500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യ വിട്ടുപോയ ഒരൊറ്റ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്നാണ്" ഇവരുടെ ഉദയം എന്നാണ്.<ref name="Comas">{{cite news|author=Sindya N. Bhanoo|url=https://www.nytimes.com/2012/12/11/science/genomic-study-traces-roma-to-northern-india.html?_r=0|title=Genomic Study Traces Roma to Northern India|work=New York Times|date=11 December 2012}}</ref> ‘യൂറോപ്യൻ ജേണൽ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ ജനിറ്റിക്സിൽ’ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജനിതക ഗവേഷണം 70% പുരുഷന്മാരും റോമയിൽ മാത്രമായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരൊറ്റ വംശത്തിൽ പെട്ടവരാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി.<ref name="auto1">{{Citation|first1=Luba|last1=Kalaydjieva|first2=Francesc|last2=Calafell|first3=Mark A|last3=Jobling|first4=Dora|last4=Angelicheva|first5=Peter|last5=de Knijff|first6=Zoe H|last6=Rosser|first7=Matthew|last7=Hurles|first8=Peter|last8=Underhill|first9=Ivailo|last9=Tournev|first10=Elena|last10=Marushiakova|first11=Vesselin|last11=Popov|title=Patterns of inter- and intra-group genetic diversity in the Vlax Roma as revealed by Y chromosome and mitochondrial DNA lineages|journal=European Journal of Human Genetics|volume=9|issue=2|url=http://genetics.stanford.edu/hpgl/publications/EJHG_2001_v9_p97.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141209205422/http://genetics.stanford.edu/hpgl/publications/EJHG_2001_v9_p97.pdf|archivedate=9 December 2014|pages=97–104|year=2011|doi=10.1038/sj.ejhg.5200597|pmid=11313742}}</ref> അവർ അന്യോന്യം ചിതറിപ്പോയ ഒരു ജനതയാണെന്നുവരികിലും അവരുടെ ഏറ്റവും ബൃഹത്തായ ജനസംഖ്യയുള്ളത് [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലാണ്]], പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ, കിഴക്കൻ, തെക്കൻ യൂറോപ്പിലാണ് ([[തുർക്കി]], [[സ്പെയിൻ]], തെക്കൻ [[ഫ്രാൻസ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ). [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്നു റോമാനികൾ ഉത്ഭവിക്കുകയും ഏകദേശം 1,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് [[പശ്ചിമേഷ്യ|പശ്ചിമേഷ്യയിലും]] [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലും]] എത്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name="kenrick_intro">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tQKyAAAAQBAJ&pg=PR37|title=Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies)|last=Kenrick|first=Donald|date=5 July 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6440-5|edition=2nd|page=xxxvii|quote=The Gypsies, or Romanies, are an ethnic group that arrived in Europe around the 14th century. Scholars argue about when and how they left India, but it is generally accepted that they did emigrate from northern India some time between the 6th and 11th centuries, then crossed the Middle East and came into Europe.}}</ref> അവർ മറ്റൊരു ഇന്തോ-ആര്യൻ ഗ്രൂപ്പായ ഡോം ജനതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളും പരസ്പരം വേർപിരിഞ്ഞതായും അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് സമാനമായ ചരിത്രം പങ്കിടുന്നതായും പറയപ്പെടുന്നു.<ref name="Domari">{{cite web|url=http://romani.humanities.manchester.ac.uk/atmanchester/projects/domari.shtml|title=What is Domari?|accessdate=23 July 2008|publisher=University of Manchester. Romani Linguistics and Romani Language Projects|archive-date=2016-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410044633/http://romani.humanities.manchester.ac.uk/atmanchester/projects/domari.shtml|url-status=dead}}</ref> ആറാം നൂറ്റാണ്ടിനും പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിൽ റൊമാനികളുടേയും ഡോമിന്റെയും പൂർവ്വികർ [[വടക്കേ ഇന്ത്യ|ഉത്തരേന്ത്യ]] വിട്ടുവെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="kenrick_intro2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tQKyAAAAQBAJ&pg=PR37|title=Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies)|last=Kenrick|first=Donald|date=5 July 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6440-5|edition=2nd|page=xxxvii|quote=The Gypsies, or Romanies, are an ethnic group that arrived in Europe around the 14th century. Scholars argue about when and how they left India, but it is generally accepted that they did emigrate from northern India some time between the 6th and 11th centuries, then crossed the Middle East and came into Europe.}}</ref> ജിപ്സികൾ (അല്ലെങ്കിൽ ജിപ്സീസ്) എന്ന പേരിലാണ് ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ റൊമാനി ജനത വ്യാപകമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ വാക്ക് നിയമവിരുദ്ധതയുടെയും ക്രമക്കേടിന്റെയും അർത്ഥങ്ങൾ ദ്യോതിപ്പിക്കുന്നതു കാരണം ഇത് അവഹേളനപരമായ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1888 മുതൽ ജിപ്‌സി ലോർ സൊസൈറ്റി അവരുടെ ജീവിതശൈലിയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭ്യൂഹങ്ങളെ തുരത്തുന്നതിനായി ഒരു ജേണൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name="HistoryDaily">{{cite web|url=https://historydaily.org/60-vintage-photos-from-forgotten-moments-in-history/24|title=60 Vintage Photos From Forgotten Moments In History: A young Romani couple from the 1890s|date=3 Apr 2019|website=History Daily|access-date=2019-09-26|archive-date=2019-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417182558/https://historydaily.org/60-vintage-photos-from-forgotten-moments-in-history/24|url-status=dead}}</ref> [[File:Gypsy wagon, Grandborough Fields - geograph.org.uk - 1256879.jpg|left|thumb|റൊമാനി ജനതയുടെ ഒരു വാഹനം]] വ്യാപകമായി യൂറോപ്പിലെങ്ങും വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ഈ ജനവിഭാഗം 19 -ആം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ അമേരിക്കയിലേക്കും കുടിയേറിയിട്ടുണ്ട്. [[US|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] 10 ലക്ഷത്തോളം റൊമാനി ജനത ഉണ്ടെന്നു കണക്കാക്കുന്നു.<ref name="time" /> [[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിൽ]] ഇവരുടെ അംഗസംഖ്യ 800,000 ആണ്. അവരുടെ പൂർവ്വികരിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] [[കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്|കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ]] നിന്ന് കുടിയേറിയവരാണ്. പോർച്ചുഗീസ് മതദ്രോഹവിചാരണ വേളയിൽ പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യത്താൽ നാടുകടത്തപ്പെട്ട ആളുകളുടെ പിൻഗാമികളായ ഒരു റൊമാനി സമൂഹവും [[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റങ്ങളിൽ, റൊമാനികൾ [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലേയ്ക്കും [[കാനഡ|കാനഡയിലേക്കും]] പോയി. 2016 ഫെബ്രുവരിയിലെ അന്തർദേശീയ റൊമാനി കോൻഫറൻസിൽ [[ Indian Minister of External Affairs|ഇന്ത്യയുടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം]] റൊമാനി ജനത ഇന്ത്യയുടെ മക്കളായിരുന്നെന്നും ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ഇവരെ മറ്റുരാജ്യങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരായി കരുതണമെന്നും പറയുകയുണ്ടായി.<ref name="diaspora">{{cite web|title=Can Romas be part of Indian diaspora?|publisher=khaleejtimes.com|url=http://www.khaleejtimes.com/international/india/can-romas-be-part-of-indian-diaspora|date=29 February 2016|accessdate=4 March 2016}}</ref> പല ഭാഷാഭേദങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന റൊമാനി ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിലധികമാണെന്നും കണക്കാക്കുന്നു.{{sfn|Matras|2002|p=239}} മൊത്തം റൊമാനി ജനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞത് കണക്കുകൂട്ടിയിട്ടുള്ളതിലും പല മടങ്ങ് അധികമാണ് (ഉയർന്ന മതിപ്പുകണക്ക്‌ അനുസരിച്ച് നിരവധി മടങ്ങ് ഉയർന്നത്). പല റൊമാനികളും അവരുടെ രാജ്യത്ത് പ്രബലമായ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രബലമായ ഭാഷയെ റൊമാനി ഭാഷാഭേദവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച മിശ്രിത ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നവരുമാണ്. ഈ മിശ്ര ഭാഷായിനങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ പാരാ-റൊമാനി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://romani.humanities.manchester.ac.uk/downloads/2/Matras_Rmni_ELL.pdf|title=Romani|accessdate=30 August 2009|website=Encyclopedia of Language and Linguistics|publisher=Elsevier|page=1|quote=In some regions of Europe, especially the western margins (Britain, the Iberian peninsula), Romani-speaking communities have given up their language in favor of the majority language, but have retained Romani-derived vocabulary as an in-group code. Such codes, for instance Angloromani (Britain), Caló (Spain), or Rommani (Scandinavia) are usually referred to as Para-Romani varieties.|place=Oxford|archive-date=2017-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011141138/http://romani.humanities.manchester.ac.uk/downloads/2/Matras_Rmni_ELL.pdf|url-status=dead}}</ref> {{bar box| title = യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലുള്ള റോമാനി ജനതയുടെ കണക്ക്<ref name="Roma in Europe">{{cite news|author=Harriet Alexander|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/10636448/Roma-on-the-rubbish-dump-British-religious-leaders-call-on-Romanian-mayor-to-reverse-forced-evictions.html|title=Roma on the rubbish dump|work=telegraph.co.uk|date=17 Feb 2014|accessdate=21 February 2014}}</ref><!-- Percentages in article sourced from Council of Europe --> |titlebar=#ddd |left1='''രാജ്യം''' |right1='''ശതമാനം''' |float=right |bars= {{bar percent|[[Bulgaria]]|blue|10.33}} {{bar percent|[[Republic of Macedonia|Macedonia]]|blue|9.59}} {{bar percent|[[Slovakia]]|blue|9.17}} {{bar percent|[[Romania]]|blue|8.32}} {{bar percent|[[Serbia]]|blue|8.18}} {{bar percent|[[Hungary]]|blue|7.05}} {{bar percent|[[Turkey]]|blue|3.83}} {{bar percent|[[Albania]]|blue|3.18}} {{bar percent|[[Montenegro]]|blue|2.95}} {{bar percent|[[Moldova]]|blue|2.49}} {{bar percent|[[Greece]]|blue|2.47}} {{bar percent|[[Czech Republic]]|blue|1.96}} {{bar percent|Spain|blue|1.57}} {{bar percent|[[Kosovo]]|blue|1.47}} |caption = ''Figures for Serbia include 23-50,000 Kosovo Roma [[internally displaced persons|IDPs]]''.<ref>{{Citation | url = http://www.osce.org/odihr/39623?download=true | title = OSCE}}</ref> }} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{CC|Romani people}} [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇൻഡോ-ആര്യൻ ജനങ്ങൾ]] t53ocwdqehtbu8fqycu2hilzrt1vwgz 0 347873 4632357 4406894 2026-06-22T17:16:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632357 wikitext text/x-wiki '''റാന്നി ഫിലിം ആന്റ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി''' എന്ന റാന്നി ഫാസ് 2011 ഫെബ്രുവരി ആറാം തീയതി [[പത്തനംതിട്ട|പത്തനംതിട്ടയിലെ]] [[റാന്നി|റാന്നിയിൽ]] തുടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക സംഘടനയാണ്. ഇരുപതു വർഷം മുമ്പ് പിജെടി ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. അതിന്റെ തുടർച്ചയായി ആണീ സംഘടന തുടങ്ങിയത്. തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളുടെ വരവോടെ ഇത്തരം കലാപരിപാടികളോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ താൽപര്യം കുറയുകയും കലാസ്വാദനത്തിനായി വീടുകളിൽനിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുന്ന ശീലം മലയാളിക്ക് അന്യമാവുകയും ചെയ്തതോടെ പിജെടി ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി വിസ്മൃതിയിലായി. തുടർന്നാണ് 2011ൽ റാന്നി ഫിലിം ആന്റ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി സ്ഥാപിച്ചത്. ''കലാദർശൻ-വിഷ്വൽ തീയേറ്റർ'' റാന്നി ഫിലിം ആന്റ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയുടെ ഒരു വിഭാഗമാണ്. പ്രമുഖ കലാപരിപാടികളുടെ പ്രദർശന സംഘാടനം കലാദർശൻ-വിഷ്വൽ തീയേറ്റർ വഴിയാണ് നടക്കുന്നത്. [[കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി|കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയിൽ]] അഫിലിയേറ്റു ചെയ്ത സംഘടനയാണിത്.<ref>http://www.deshabhimani.com/news/kerala/latest-news/398159{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ലക്ഷ്യങ്ങൾ== കലാമൂല്യമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുക, അന്യം നിന്നുപോകാനിടയുള്ള നാടൻ കലകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച് ജനകീയമാക്കുക, നാടകങ്ങൾ<ref>http://www.mathrubhumi.com/pathanamthitta/malayalam-news/article-1.767060{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, കഥകളി, ഓട്ടന്തുള്ളൽ തുടങ്ങിയ കലാരൂപങ്ങൾക്ക് ജനകീയത വർദ്ധിപ്പിക്കുക, ജനകീയപ്രശ്നങ്ങളെ മുൻനിർത്തി ഡോക്യുമെന്ററികൾ സിനിമകൾ തുടങ്ങിയവ നിർമ്മിക്കുക, പ്രദർശിപ്പിക്കുക, കലാകാരന്മാരെയും സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകരേയും ജനങ്ങൾക്കു പരിചയപ്പെടുത്തുകയും അവരെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയാണ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ.<ref>http://www.mathrubhumi.com/pathanamthitta/news/%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%93%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%97%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%A1%E0%B5%8A%E0%B4%A3%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%AB%E0%B5%97%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF-%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%89%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%98%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%82-1.245482{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==പ്രവർത്തനങ്ങൾ== എല്ലാ വർഷവും കുട്ടികൾക്കായും മുതിർന്നവർക്കായും പ്രത്യേകം ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചുവരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-pathanamthittakerala-18-01-2016/532328 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-08-27 |archive-date=2021-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618125122/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-pathanamthittakerala-18-01-2016/532328 |url-status=dead }}</ref>2014ൽ ഷേക്സ്പിയറിന്റെ [[മാക്‌ബെത്ത്]] നാടകം അവതരിപ്പിച്ചു. [[നാലു പെണ്ണുങ്ങൾ]], [[പന്തിഭോജനം]], [[സൈറ]], [[ദി കിഡ്]], [[ഗ്ലാസ്സ്]], [[സൂ]], [[റെഡ് ബലൂൺ]], [[മിസ്റ്റർ ആന്റ് മിസസ്സ് അയ്യർ]] എന്നിവയും പ്രദർശിപ്പിച്ചു.<ref>http://archives.mathrubhumi.com/pathanamthitta/news/3133646-local_news-Ranni-%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://origin-www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/manoramahome/content/printArticle.jsp?tabId=16&contentOID=8787515&language=english&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2015 ജനുവരി 7-8 തീയതികളിൽ നടന്ന ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനത്തിൽ [[കളേഴ്‌സ് ഓഫ് മൗണ്ടൻ]],സത്യജിത്‌ റെയുടെ [[ചാരുലത]], ദി റോക്കറ്റ്, സോബി ഇറ്റ്, [[ദി ഗ്രേറ്റ് ബ്യൂട്ടി]], [[ദി ഒമർ]], [[ഒരിടത്ത്]], ദി റീഡർ എന്നിവയാണു പ്രദർശിപ്പിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://sv1.mathrubhumi.com/pathanamthitta/citizen_news/3350380.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-08-27 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818065351/http://sv1.mathrubhumi.com/pathanamthitta/citizen_news/3350380.html |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഫിലിം സൊസൈറ്റികൾ]] st2junrrs093uq5519n9khzwwyebvmn 0 349223 4632453 4599987 2026-06-23T04:10:51Z ~2026-36342-81 219593 /* */ 4632453 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bavali river}} {{Infobox river | name = വാവലി പുഴ | image = ബാവലിപ്പുഴ പേരാവൂരിൽ (9).jpg | image_caption = | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[കേരളം]] | subdivision_type3 = ജില്ല | subdivision_name3 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | progression = പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന നദി | basin_landmarks = [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] | mouth_location = [[വളപട്ടണം പുഴ]] വഴി [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_elevation = | length = }} [[File:River Bavali.jpg|thumb|കൊട്ടിയൂർ നീണ്ടുനോക്കിയിൽ നിന്നും]] [[File:Crossing the river to Akkare Kottiyoor.jpg|thumb|ബാവലിപ്പുഴയ്ക്കു കുറുകേ അക്കരെക്കൊട്ടിയൂരിലേക്കുള്ള താത്കാലികപാലം]] വയനാട്ടിൽ നിന്നും ആരംഭിച്ച് [[വളപട്ടണം പുഴ]]യിൽ ചെന്നുചേരുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''ബാവലിപ്പുഴ''' അഥവാ '''വാവലിപ്പുഴ'''. [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊട്ടിയൂർ]], [[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കേളകം]], [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഈ പുഴ കൊട്ടിയൂർ പഞ്ചായത്തിന്റെ 9 വാർഡുകളെയും സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് കടന്നുപോകുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kottiyoorpanchayat/general-information/description/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-09-17 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203543/http://lsgkerala.in/kottiyoorpanchayat/general-information/description/ |url-status=dead }}</ref> [[കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖ ഉത്സവം|കൊട്ടിയൂർ വൈശാഖമഹോത്സവം]] നടക്കുന്നത് ബാവലിപ്പുഴയുടെ തീരത്താണ്. കൊട്ടിയൂർ ചരിത്ര പ്രകാരം വാങ്മയി എന്നാണ് ഈ പുഴയുടെ യഥാർത്ഥ നാമം. ഇതാണ് പിന്നീട് ബാവലി ആയി മാറിയത്. കൊട്ടിയൂരിൽ വാവലി പുഴയുടെ വടക്കേത്തീരത്ത്‌ തിരുവഞ്ചിറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ പുഴയുടെ നടുവിൽ ആണ് പ്രശസ്ത ശിവക്ഷേത്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]]<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/festival-time-at-kottiyur/article4796628.ece|title=Festival time at Kottiyur|date=2013-06-09|work=The Hindu|access-date=2019-03-07|others=Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref>സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ല]] cmrvrttbai9ttrdz0biqns344wwpmae 0 354303 4632400 4107730 2026-06-22T21:46:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632400 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Lidice massacre}} [[പ്രമാണം:Memorial_lidice_children_(2007)-commons.JPG|ലഘുചിത്രം|ഓർമ്മയ്ക്കായി ഉണ്ടാക്കിയ ശിൽപ്പം]] [[ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌|ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിലുള്ള]], ലിഡീസ് എന്ന ഗ്രാമത്തെ [[നാസി പാർട്ടി|നാസികൾ]] 1942 ജൂണിൽ പരിപൂർണ്ണമായി നശിപ്പിച്ച ഒരു സംഭവമാണ് '''ലിഡീസ് കൂട്ടക്കൊല (Lidice massacre)''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ|ഹിറ്റ്‌ലറിന്റെയും]] [[ഹെയ്ൻറിച്ച് ഹിംലർ|ഹിംലറിന്റെയും]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം, [[റീൻഹാഡ് ഹെയ്‌ഡ്രിക്|റീൻഹാർഡ് ഹെയ്‌ഡ്രിക്കിന്റെ]] കൊലപാതകത്തിനു പ്രതികാരമായി 1942 -ൽ{{Sfn|Gerwarth|2011|p=280}} 15 വയസ്സിനുമേൽ പ്രായമുള്ള മുഴുവൻ പുരുഷന്മാരെയും, (173 പേരെ) 1942 ജൂൺ 10 -ന് നാസികൾ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തു.<ref name="Kaplan241">Jan Kaplan and Krystyna Nosarzewska, ''Prague: The Turbulent Century'' p. 241</ref> അന്നു ഗ്രാമത്തിൽ ഇല്ലാതിരുന്ന 11 പേരെ പിടികൂടിയും തടവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റു പലരെയും പിന്നീട്  കൊന്നുകളഞ്ഞു.<ref name="Kaplan241">Jan Kaplan and Krystyna Nosarzewska, ''Prague: The Turbulent Century'' p. 241</ref> 184 സ്ത്രീകളെയും 88 കുട്ടികളെയും കോൺസൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് മാറ്റുകയും ജർമൻകാരാക്കി മാറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നുതോന്നിയ ഏതാനും കുട്ടികളെ [[SS]] കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിയശേഷം മറ്റുള്ളവരെ ചെൽമ്നോ കോൺസൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പിലേക്ക് മാറ്റി പിന്നീടു കൊന്നൊടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="Kaplan241">Jan Kaplan and Krystyna Nosarzewska, ''Prague: The Turbulent Century'' p. 241</ref> ആകെ 340 പേരോളമാണ് ലിഡീസിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത് (192 പുരുഷന്മാർ, 60 സ്ത്രീകൾ, 88 കുട്ടികൾ). യുദ്ധാനന്തരം വെറും 153 സ്ത്രീകളും 17 കുട്ടികളും മാത്രമേ അങ്ങോട്ടുതിരികെ വന്നുള്ളൂ.<ref name="Kaplan241">Jan Kaplan and Krystyna Nosarzewska, ''Prague: The Turbulent Century'' p. 241</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} == ഗ്രന്ഥങ്ങൾ == * {{Cite book | title = Hitler's Hangman: The Life of Heydrich | url = https://archive.org/details/hitlershangmanli0000gerw | last = Gerwarth | first = Robert | publisher = Yale University Press | year = 2011 | isbn = 978-0-300-11575-8 | location = New Haven, CT | ref = harv | author-link = Robert Gerwarth }} * Jan Kaplan and Krystyna Nosarzewska, ''Prague: The Turbulent Century'', Koenemann Verlagsgesellschaft mbH, Koeln, (1997) ISBN 3-89508-528-6 * Joan M. Wolf: ''Someone Named Eva.'' 2007. ISBN 0-618-53579-9 * Eduard Stehlík: ''Lidice, The Story of a Czech Village.'' 2004. ISBN 80-86758-14-1 * Zena Irma Trinka: ''A little village called Lidice: Story of the return of the women and children of Lidice.'' International Book Publishers, Western Office, Lidgerwood, North Dakota, 1947. * Maureen Myant: ''The Search.'' Alma Books, 2010. ISBN 978-1-84688-103-9 * {{Cite book | title = Reinhard Heydrich: The Biography, Volume 2—Enigma | last = Williams | first = Max | publisher = Ulric Publishing | year = 2003 | isbn = 978-0-9537577-6-3 | location = Church Stretton | ref = harv }} * {{Cite book | title = Loyalty is my Honor | url = https://archive.org/details/loyaltyismyhonor0000will | last = Williamson | first = Gordon | publisher = Motorbooks International | year = 1995 | isbn = 0-7603-0012-7 }} == പുറാത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|0036005|Hitler's Madman}} – A fictional account of the death of Reinhard Heydrich and the reprisals against Lidice. * {{IMDb title|0139612|The Silent Village}} – The true story of the massacre of a small Czech village by the Nazis is retold as if it happened in Wales. * Alan Heath : {{YouTube|UTrISV8n6I0|Fate of the children of Lidice}} * (English) (Czech) [[Category:Articles with Czech-language external links|Category:Articles with Czech-language external links]] (German) [[Category:Articles with German-language external links|Category:Articles with German-language external links]] (Russian) [[Category:Articles with Russian-language external links|Category:Articles with Russian-language external links]] [http://www.lidice-memorial.cz/default_en.aspx Lidice Memorial] * (Czech) [[Category:Articles with Czech-language external links|Category:Articles with Czech-language external links]] [http://www.lidice.cz Official Website of Municipality] * (Czech) [[Category:Articles with Czech-language external links|Category:Articles with Czech-language external links]] [http://www.rozhlas.cz/cro6/komentare/_zprava/38712 Recent (since 1990s) search for missing children] * (Czech) [[Category:Articles with Czech-language external links|Category:Articles with Czech-language external links]] [http://zpravy.idnes.cz/foto.asp?c=A070310_105341_domaci_jan&r=domaci&strana=1 Photo series] about destruction of Lidice by Reichsarbeitsdienst * (Czech) [[Category:Articles with Czech-language external links|Category:Articles with Czech-language external links]] [[വർഗ്ഗം:നാസി ജർമ്മനി]] [[വർഗ്ഗം:നാസിസം]] [http://www.filmlidice.cz "Lidice" film Official website, directed by] Petr Nikolaev<span> </span> The first ever Czech-made feature film about the destruction of Lidice (to be released in spring 2011). * Lidice Commemorative Gathering Fenton 2010 - Pics Video and Listen again [http://www.6towns.co.uk/2011/06/lidice-commemorative-gathering-pics-video-and-listen-again/ Lidice commemorative gathering pics video and listen again]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170505134534/http://www.6towns.co.uk/2011/06/lidice-commemorative-gathering-pics-video-and-listen-again/ |date=2017-05-05 }} * {{Commons-inline|Lidice massacre|''Lidice massacre''}} {{World War II}} evi9t9u6h5cp31kdcyowshpwxz08u9t 0 355366 4632460 3917547 2026-06-23T05:21:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632460 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag |Name = Vietnam |Article = |Nickname = ''Cờ đỏ sao vàng'' ("Red flag with a gold star") |Image = Flag of Vietnam.svg |Use = 110000 |Proportion = 2:3 |Adoption = September 5, 1945 |Designer = Nguyễn Hữu Tiến (or Lê Quang Sô) |Design = A large yellow star centered on a red field. |Image2 = Flag of the People's Army of Vietnam.svg |Nickname2 = Flag of the [[People's Army of Vietnam]] |Use2 = 001000 |Proportion2 = 2:3 |Design2 = A yellow star centered on a red field, and yellow words "Quyết thắng" (determined to win) in the upper left. |Designer2 = Design is a variant of the flag of [[Vietnam]] |Image3 = Ensign of Vietnam People's Navy.svg |Nickname3 = Ensign of the [[Vietnam People's Navy]] |Use3 = 000001 |Proportion3 = 2:3 |Adoption3=January 15, 2014 |Design3 = A white flag with an emblem of the Vietnam People's Navy in its upper canton with a blue strip below. |Designer3 = Design is a variant of the flag of [[Vietnam]] |Type = Military }} '''[[Vietnam|വിയറ്റ്നാമിന്റെ]] ദേശീയപതാക''' "സ്വർണ്ണനക്ഷത്രത്തോടുകൂടിയ ചുവന്ന പതാക" ({{lang|vi|cờ đỏ sao vàng}}) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ പതാക 1940-ലാണ് രൂപകല്പനചെയ്തത്. ഫ്രഞ്ച് ഭരണ‌ത്തിനെതിരായി ദക്ഷിണ വിയറ്റ്നാമിൽ നടന്ന മുന്നേറ്റത്തിൽ ഈ കൊടി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1871-ലെ [[Paris Commune|പാരീസ് കമ്യൂൺ]] മുതൽ അന്താരാഷ്ട്ര കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉപയോഗിക്ക [[red flag (politics)|ചെങ്കൊടി]] എന്ന ആശയത്തിൽ നിന്നാണ് പശ്ചാത്തലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ദേശീയ മുന്നേറ്റത്തിലൂടെ സാമൂഹിക വിപ്ലവം കൊണ്ടുവരുക എന്ന ആശയത്തെ ചുവപ്പ് നിറം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. അഞ്ച് കോണുകളുള്ള നക്ഷത്രം വിയറ്റ്നാം സമൂഹത്തിലെ അഞ്ച് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു (ബുദ്ധിജീവികൾ, കൃഷിക്കാർ, തൊഴിലാളികൾ, വ്യവസായികൾ, സൈനികർ).<ref name=So>"[http://www.vietnamonline.com/culture/national-flag.html]"</ref> 1941-ൽ ജപ്പാനീസ് അധിനിവേശത്തിനെതിരായി പ്രവർത്തിച്ച [[Viet Minh|വിയറ്റ് മിങ്]] എന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതൃത്ത്വത്തിലുള്ള സംഘടന ഈ പതാക ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] അവസാനത്തോടുകൂടി വിയറ്റ് മിങ് നേതാവ് [[Ho Chi Minh|ഹോ ചി മിൻ]] വിയറ്റ്നാം സ്വതന്ത്രമായതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1945 സെപ്റ്റംബർ അഞ്ചിന് ഈ പതാക [[Democratic Republic of Vietnam|വടക്കൻ വിയറ്റ്നാമിന്റെ]] ദേശീയപതാകയായി പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ഉത്തരവിൽ ഇദ്ദേഹം ഒപ്പിട്ടു.<ref name="decree1945">[http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=820 Decree number 5 of September 05, 1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130423100101/http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/ |date=2013-04-23 }}, 'Archive of Vietnamese legal documents''.</ref> ഡി.ആർ.വി. ഗവണ്മെന്റ് 1954-ൽ [[Geneva Accords (1954)|ജനീവ കരാർ]] പ്രകാരം വടക്കൻ വിയറ്റ്നാമിന്റെ അംഗീകൃതസർക്കാരായി മാറി. 1955 നവംബർ 30ന് ഈ പതാകയിൽ മാറ്റം വരുത്തി. നക്ഷത്രത്തിന്റെ കോണുകൾ കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ളതാക്കുന്നതായിരുന്നു മാറ്റം.<ref name="resolution1955">[http://moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=1080 Resolution number 249/SL of November 30, 1955], ''Archive of Vietnamese legal documents''.</ref> 1975-ൽ [[Fall of Saigon|വിയറ്റ്നാം യുദ്ധം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ]] [[South Vietnam|തെക്കൻ വിയറ്റ്നാം]] [[Flag of South Vietnam|മൂന്ന് ചുവന്ന വരകളുള്ള ഒരു മഞ്ഞ പതാക ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു]]. 1976-ൽ വടക്കൻ വിയറ്റ്നാമിന്റെ [[Flag of North Vietnam|ചുവന്ന പതാക]] ഐക്യ വിയറ്റ്നാമിന്റെ പതാകയായി സ്വീകരിച്ചു.<ref name="resolution1976">"[http://moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=1607 Resolution of July 07, 1976]", ''Archive of Vietnamese legal documents''.</ref> ==രൂപകൽപ്പനയും ചരിത്രവും== 1992-ലെ ഭരണഘടന അനുസരിച്ച്: "സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് വിയറ്റ്നാമിന്റെ ദേശീയ പതാക ദീർഘചതുരാകൃതിയുള്ളതാണ്. പതാകയുടെ വീതി നീളത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് വരും. ഫ്രഷ് റെഡ് പശ്ചാത്തലത്തിൽ അഞ്ച് കോണുകളുള്ള ഒരു സുവർണ്ണ നക്ഷത്രമുണ്ട്".<ref>''Constitution of the Socialist Republic of Vietnam'', [http://www.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090500&_dad=portal&_schema=PORTAL Article 141] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303202359/http://www.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=439,1090500&_dad=portal&_schema=PORTAL |date=2016-03-03 }}.</ref> 1940 നവംബർ 23-ന് ദക്ഷിണ വിയറ്റ്നാമിലെ ജനകീയ മുന്നേറ്റത്തിനിടെയാണ് ({{lang|vi|Nam Kỳ Khởi nghĩa}}) ഈ കൊടി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. ദക്ഷിണ വിയറ്റ്നാമിലെ ഫ്രഞ്ച് ഭരണത്തിനെതിരായിരുന്നു ഈ മുന്നേറ്റം.<ref name="embassy">"[http://vietnamembassy-usa.org/news/2005/08/flag-designer-urban-myths-squelched VN Embassy : Flag Designer Urban Myths Squelched]", ''Embassy of the Socialist Republic in Vietnam in the United States of America''.</ref> 1981-ൽ ദേശീയ പതാക സംബന്ധിച്ച് സോൺ തുങ് എഴുതിയ ചില ലേഖനങ്ങൾ വിയറ്റ്നാമിലെ ദേശീയ മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>Sơn Tùng's writing was published in installments in the newspaper ''Sài Gòn Giải Phóng'' and later as a book entitled ''Nguyễn Hữu Tiến'' (1981).</ref> വിമതമുന്നേറ്റത്തിന്റെ നേതാവായിരുന്ന എൻഗുയൻ ഹ്രു ടിയൻ ആണ് ഈ പതാകയ്ക്ക് രൂപം കൊടുത്തത് എന്നാണ് സോൺ തുങ് വെളിപ്പെടുത്തിയത്. ഫ്രഞ്ചുകാർ ഇദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും 1941 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് വധിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="embassy"/> ലുങ് സുയെൻ എന്ന വടക്കൻ ഗ്രാമത്തിൽ ജനി‌ച്ച ടിയനെപ്പറ്റി വിയറ്റ്നാം ജനതയ്ക്ക് ടുങിന്റെ ഗവേഷണം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് അറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. ടിയൻ എഴുതിയ ഒരു കവിതയിൽ പറയുന്നത് ചുവന്ന പശ്ചാത്തലം രക്തത്തെയും മഞ്ഞ നക്ഷത്രം വിയറ്റ്നാം ജനതയുടെ തൊലിയുടെ നിറവും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്നാണ്. നക്ഷത്രത്തിന്റെ അഞ്ച് കോണുകൾ ബുദ്ധിജീവികളെയും കർഷകരെയും തൊഴിലാളികളെയും വ്യാപാരികളെയും സൈനിയരെയും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. കവിതയിലെ പ്രസക്തഭാഗം ഇതാണ്: [[File:Flag of Vietnam (construction sheet).svg|thumb|left|Design proportions of the flag.]] <blockquote style="font-style:italic;"><poem> ... മഞ്ഞ നിറവും ചുവന്ന ചോരയുമുള്ള എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് നാം രാജ്യത്തിന്റെ പരിശുദ്ധമായ കൊടിക്ക് കീഴിൽ പോരാടുന്നു ദേശത്തിനായി നാം ഒഴുക്കിയ ചുവന്ന രക്തത്താൽ ഈ കൊടി കുതിർന്നിരിക്കുന്നു മഞ്ഞ നക്ഷത്രം നമ്മുടെ ജനതയുടെ ത്വക്കിന്റെ നിറമാണ് വേഗം എഴുന്നേൽക്കൂ! രാജ്യത്തിന്റെ ആത്മാവ് നമ്മെ വിളിക്കുന്നു ബുദ്ധിജീവികളും കർഷകരും തൊഴിലാളികളും വ്യാപാരികളും യോദ്ധാക്കളും അഞ്ച് കോണുകളുള്ള ഒരു നക്ഷത്രമായി ഒരുമിക്കുന്നു...<ref name="embassy"/> </poem></blockquote> 2001 ഏപ്രിലിൽ വിയറ്റ്നാമിലെ സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് ടിയൻ ആണ് പതാക രൂപീകരി‌ച്ചതെന്ന അവകാശവാദത്തിന് തെളിവൊന്നുമില്ല എന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 2005-ൽ ലെ മിൻ ഡുക് എന്ന [[Tiền Giang|ടിയൻ ഗിയാങ്]] പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വേറൊരു അഭിപ്രായം മുന്നോട്ട് വച്ചു. [[Mỹ Tho|മൈ തോ]] സ്വദേശിയായ ലെ കുവാങ് സോ എന്ന വിപ്ലവകാരിയാണ് ഈ കൊടി നിർമിച്ചത് എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. സോ 1968-ൽ എഴുതിയ അനുഭവക്കുറിപ്പുകളും സോയുടെ മകന്റെ അവകാശവാദവും മുൻനിറുത്തിയാണ് ഇദ്ദേഹം ഈ അഭിപ്രായം മുന്നോട്ട് വച്ചത്. ഡുകിന്റെ അഭിപ്രായമനുസരിച്ച് മഞ്ഞ നിറം വിയറ്റ്നാമിനെയും ചുവന്ന നിറം കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെയും വിപ്ലവത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നക്ഷത്രങ്ങൾ പല സ്ഥാനങ്ങളിലും വലിപ്പത്തിലും പരീക്ഷിച്ച ശേഷമാണ് സൊ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള വലിയ നക്ഷത്രം എന്ന ഡിസൈനിൽ എത്തിച്ചേർന്നത്. 1940 ഏപ്രിലിൽ മൈ ഥോ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ട് നേതാവായ ഫാൻ വാൻ ഖോയ് ഈ കൊടി അംഗീകരിച്ചു. ജൂലൈ മാസത്തിൽ ഈ പതാക ദേശീയ പാർട്ടിയും അംഗീകരിച്ചു.<ref name=So/> 2006 വരെ ദേശീയ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ ഡുകിന്റെ അവകാശവാദത്തെപ്പറ്റി പ്രതികരി‌ച്ചിട്ടില്ല.<ref name="tuoitre2">"[http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/173930/tac-gia-quoc-ky-van-la-dau-cham-hoi.html Tác giả quốc kỳ: vẫn là dấu chấm hỏi]", ''Tuổi Trẻ'', Nov. 23, 2006</ref> {| class="wikitable" style="width:60%;" |- ! സ്കീം !style="background:#E21C1C; color:white" title="#FFFF00"| ചുവപ്പ് !style="background:#FFFF00" title="#E21C1C"| മഞ്ഞ |- | [[Pantone|പാന്റോൺ]] | 1788 | Yellow 116 |- | [[CMYK color model|സി.എം.വൈ.കെ.]] | 0.88.88.11 | 0.0.100.0 |- | [[RGB color model|ആർ.ജി.ബി.]] | (226,28,28) | (255,255,0) |- | [[Hex triplet|ഹെക്സ് ടിപ്ലെറ്റ്]] | #E21C1C | #FFFF00 |- | [[Natural Color System|എൻ.സി.എസ്]] | S 1085 Y80R | S 0570 G70Y |} == ഇവയും കാണുക == * [[Flag of North Vietnam|വടക്കൻ വിയറ്റ്‌നാമിന്റെ ദേശീയപതാക]] * [[Flag of South Vietnam|തെക്കൻ വിയറ്റ്നാമിന്റെ ദേശീയപതാക]] ==അവലംബം== {{Reflist|2}} == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Flags of Vietnam}} *{{FOTW|id=vn|title=Vietnam}} * [http://www.dienhanhvanhoaquocte.org/chao/files/The%20National%20Flag%20of%20VN.pdf The National Flag of Viet Nam: Its Origin and Legitimacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106023816/http://www.dienhanhvanhoaquocte.org/chao/files/The%20National%20Flag%20of%20VN.pdf |date=2013-11-06 }} {{clear}} {{Asia topic|Flag of|title=[[Flags of Asia]]}} {{nationalflags}}<!-- to edit this table, go to [[Template:Communistflags]] --> [[വർഗ്ഗം:വിയറ്റ്നാം]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ പതാകകൾ]] i0uh7lq5hclblb565rn26m6oozkqcko 0 358460 4632398 3790041 2026-06-22T21:25:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632398 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Laz people}} {{infobox ethnic group| |group = Laz/Lazi <br>ლაზი/ლაზეფე |image = |image_caption = |poptime = 45,000 to 1.6 million |region1 = {{flagcountry|Turkey}} |pop1 = {{Unbulleted list |class=nowrap | 1.6 million<ref>{{cite web|url=http://www.haberturk.com/yasam/haber/698621-67-milletten-insanimiz-var |title=67 milletten insanımız var!|date=20 December 2011 |author=Bülent Günal|accessdate=31 January 2015|language=tr}}</ref> | or 500,000 to 1,000,000<ref name=usefoundation>{{cite web|title=TURKEY - General Information|url=http://www.usefoundation.org/view/865|work=U.S. English Foundation Research|accessdate=26 May 2014|archive-date=2014-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527211449/http://www.usefoundation.org/view/865|url-status=dead}}</ref> | or 250,000<ref name=googlebooks>{{cite web|title=Ethnoarchaeology of Anatolia: Rural Socio-economy in the Bronze and Iron Ages|url=https://books.google.com/books?id=kPZtAAAAMAAJ&q=laz+colchian&dq=laz+colchian&lr=&cd=17|author=Jak Yakar|publisher=Institute of Archaeology|accessdate=31 January 2015}}</ref> | or 45,000 to 500,000<ref name="stp">{{cite journal|url=http://www.gfbv.de/uploads/download/download/85.pdf|title=Bedrohte Sprachen: Menschenrechtsreport|trans-title=Endangered Languages Human Rights Report|volume=63|publisher=[[Society for Threatened Peoples]]|date=March 2010|page=53|language=de|archive-date=2016-03-04|access-date=2016-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071809/http://www.gfbv.de/uploads/download/download/85.pdf|url-status=dead}}</ref> }} |region2 = {{flagcountry|Georgia (country)}} |pop2 = 2,000 |ref2 = <ref name="stp" /> |region3 = {{flagcountry|Russia}} |pop3 = 160 |ref3 = <ref name="russia">{{cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Vol4/pub-04-01.pdf|title=Национальный состав населения|trans-title=2010 Census: Ethnic composition of the population|publisher=[[Russian Federal State Statistics Service]]|accessdate=31 January 2015|language=ru|archive-date=2018-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906073144/http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11|url-status=dead}}</ref> |rels = [[Sunni Islam]], [[Georgian Orthodox Church|Georgian Orthodox]]<ref>Roger Rosen, Jeffrey Jay Foxx, The Georgian Republic, Passport Books (September 1991)</ref> |langs = [[Laz language|Laz]], [[Georgian language|Georgian]], [[Turkish language|Turkish]] |related-c = [[Mingrelians]], [[Svan people|Svans]] and other groups of [[Georgians]] | footnotes = }} കാർട്‌വേലിയൻ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു വംശീയ ജനവിഭാഗമാണ് '''ലാസ് ജനങ്ങൾ'''.<ref name="ethno">{{cite book|author=[[James S. Olson]]|editors=Lee Brigance Pappas, Nicholas Charles Pappas |year=1994|title=An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires |publisher=Greenwood|page=436}}</ref> [[തുർക്കി|തുർക്കിയുടെ]] [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജിയയുടെയും]] സമീപത്ത് [[കരിങ്കടൽ]] തീരത്താണ് ഈ ജനവിഭാഗം അധികമായും വസിക്കുന്നത്. 45,000 മുതൽ 1.6 ദശലക്ഷം വരെയാണ് ഇവരുടെ ജനസംഖ്യ കണക്കാക്കുന്നത്. തുർക്കിയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്താണ് ലാസ് ജനങ്ങൾ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്നത്.<ref>1 Minorsky, V. "Laz." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E . Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2010.</ref> [[ലാസ് ഭാഷ]]യാണ് ഇവർ സംസാരിക്കുന്നത്. [[കാർട്‌വേലിയൻ ഭാഷകൾ|കാർട്‌വേലിയൻ ഭാഷ]] കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഭാഷയാണ് ലാസ്.<ref>{{cite book |last=Dalby |first=A. |year=2002 |title=Language in Danger; The Loss of Linguistic Diversity and the Threat to Our Future |url=https://archive.org/details/languageindanger0000dalb |publisher=Columbia University Press|page=[https://archive.org/details/languageindanger0000dalb/page/38 38]}}</ref><ref>BRAUND, D., Georgia in antiquity: a history of Colchis and Transcaucasian Iberia 550 BC – AD 562, Oxford University Press, p. 93</ref> വംശനാശ ഭീഷണി നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭാഷകളുടെ ഗണത്തിലാണ് [[യുനെസ്കോ|യുനെസ്‌കോ]] ലാസ് ഭാഷയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. 2001ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 130,000 മുതൽ 150,000 വരെ ജനങ്ങൾ ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്.<ref>{{cite web|url=http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-1056.html |title=World Language Atlas |publisher=[[UNESCO]]|accessdate=31 January 2015}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] b8x1my4gmljmtq4nzioew1l5vxv86jg 0 360166 4632363 4080441 2026-06-22T18:06:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632363 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2011}} {{Infobox islands | name = Resolution Island | local name = ''Tau Moana'' (''[[Māori language|Māori]]'') | image name = | image caption = | map_image = NZ-Resolution I.png | map_caption = Location of Resolution Island. | nickname = | location = | coordinates = {{coord|45|40|S|166|40|E|region:NZ_type:isle|}} | archipelago = [[New Zealand]] | total islands = | major islands = | area_km2 = 208 | length_km = | width_km = | highest mount = | elevation_m = | population = 0 | population as of = | density_km2 = | ethnic groups = | country = [[New Zealand]] | additional info = }} '''റിസൊല്യൂഷൻ ദ്വീപ്''' ({{lang-mi|'''Tau Moana'''}}<ref>[http://www.waikato.ac.nz/library/resources/nzc/fletcher/T5.shtml Fletcher, H.J. ''Index of Māori Names: Tarepa to Tawake Moe Tahanga''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814201529/http://www.waikato.ac.nz/library/resources/nzc/fletcher/T5.shtml |date=2013-08-14 }} Retrieved 7 October 2009.</ref>) അറുന്നൂറോളം ദ്വീപുകളുള്ള ന്യൂസിലാന്റിലെ ഒരു ദ്വീപ് ആണ്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ന്യുസിലാന്റിലെ ഫിയോർദ്‌ലാന്റ് പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപാണിത്. 208 ചതുരശ്ര കി. മീ. (80 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. റിസൊല്യൂഷൻ ദ്വീപ് ന്യൂസിലാന്റിലെ ഏഴാമത്തെ വലിയ ദ്വീപും രണ്ടാമത്തെ ജനവാസമില്ലാത്ത വലിയ ദ്വീപുമാണ്. പ്രധാന പ്രദേശത്തെ സൗത്ത് അയലന്റുമായി ഡസ്കി സമുദ്രഇടനാഴിയിലൂടെ റിസൊല്യൂഷൻ ദ്വീപ് വേർപെട്ടുനിൽക്കുന്നു. ഈ ദ്വീപ് ഏതാണ്ട്, ദീർഘചതുരമായി കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ഫൈവ് ഫിങ്കേഴ്സ് ഉപദ്വീപ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു നീളമുള്ള ഇടുങ്ങിയ ഉപദ്വീപ് ഭാഗം ഈ അകൃതിക്കു മാറ്റമുണ്ടാക്കുന്നു. ഇവിടം തൗമൊവാന സമുദ്ര സംരക്ഷിതപ്രദേശമാണ്. ഈ ദ്വീപ് കാപ്റ്റൻ ജെയിംസ് കുക്കിന്റെ കപ്പലായ, റിസൊല്യൂഷന്റെ പേരാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. 1773ലെ കുക്കിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ദൗത്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇവിടത്തെ ഡസ്ക്കി സൗണ്ടിൽ ഇറങ്ങി. 2004ൽ ഈ ദ്വീപിനെ ന്യൂസിലാന്റിന്റെ തിരപ്രദേശത്തിനടുത്തുള്ള സംരക്ഷിതപ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ച് അവിടത്തെ പ്രാദേശികമല്ലാത്ത എല്ലാ സ്പീഷിസുകളേയും അവിടെനിന്നും മാറ്റി. 2009 ജൂലൈ 15നു റിസൊല്യൂഷൻ ദ്വീപ് 7.8 മാഗ്നിട്യൂഡ് ഉണ്ടായിരുന്ന വൻ ഭൂകമ്പ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. <ref name="Stuff.co.nz_2598128">{{cite news |url=http://www.stuff.co.nz/national/2598128/Magnitude-7-8-quake-hits-Southland |title=More than 220 quake claims registered |date=16 July 2009 |work=[[Stuff.co.nz]] |accessdate=5 November 2011}}</ref> {{coord|45|40|S|166|40|E|region:NZ_type:isle|display=title}} == ഇതും കാണൂ == * [[List of islands of New Zealand]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * Hill, Susanne; & Hill, John. (1987). ''Richard Henry of Resolution Island''. John McIndoe: Dunedin. ISBN 0-86868-094-X * Wilson, Kerry-Jayne. (2004). ''Flight of the Huia''. Canterbury University Press: Christchurch. ISBN 0-908812-52-3 [[വർഗ്ഗം:ന്യൂസിലാന്റിലെ ദ്വീപുകൾ]] f5v2iq347h71yltnpb4c70m4yhdwkr0 0 366496 4632513 3792036 2026-06-23T09:35:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632513 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shalini Moghe}} {{Infobox person | name = ശാലിനി മൊഖേ | image = | imagesize = | caption = | birth_date = 13 March 1914 | birth_place = [[ഇൻഡോർ ]], [[മധ്യപ്രദേശ്]], ഇന്ത്യ | death_date = 30 June 2011 | death_place = [[ഇൻഡോർ]], [[മധ്യ പ്രദേശ്]], ഇന്ത്യ | restingplace = രാംബാഗ് മുക്തിദാം, ഇൻഡോർ , [[മധ്യ പ്രദേശ്]], ഇന്ത്യ | restingplacecoordinates = {{Coord|22|43|34|N|75|51|33|E|}} | othername = ശാലിനി തായി | occupation = വിദ്യാഭ്യാസദാതാവ് | yearsactive = | known for = | spouse = ദാദ സാഹേബ് മൊഖേ | domesticpartner = | children = | parents = [[ വിനായക് സിതാറാം സർവതേ]] | website = | awards = [[പദ്മശ്രീ]]<br>[[ജമ്നാലാൽ ബജാജ് പുരസ്കാരം]]<br> നയീ ദുനിയാ നായികാ ലൈംഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് പുരസ്കാരം }} ഇന്ത്യയിലെ പ്രശസ്തയായ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയും വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തകമാണ്. ശാലിനി മൊഖേ. ഇംഗ്ലീഷ്: '''Shalini Moghe''' (ജനനം: 1914 - മരണം: 2011) <ref name="Urban Politics in India: Area, Power, and Policy in a Penetrated System">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=PY2Rp7s8g0UC&pg=PA173&lpg=PA173&dq=Shalini+Moghe&source=bl&ots=wvSPzJVGIt&sig=sKfhK1O3OyoM9CZSNDAZp1jZvHo&hl=en&sa=X&ei=D2FQVavUHcG2Uo__gOAN&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=Shalini%20Moghe&f=false | title=Urban Politics in India: Area, Power, and Policy in a Penetrated System | publisher=University of California Press | author=Rodney W. Jones | year=1974 | pages=420 | isbn=9780520025455}}</ref> <ref name="Jamnalal Bajaj Foundation">{{cite web | url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/1992/women--and--child-welfare/shalini-moghe | title=Jamnalal Bajaj Foundation | publisher=Jamnalal Bajaj Foundation | date=2015 | accessdate=May 11, 2015 | archive-date=2015-05-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150518080658/http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/1992/women--and--child-welfare/shalini-moghe | url-status=dead }}</ref>ഗോത്ര വർഗ്ഗക്കാർക്കായി കസ്തുർബാ കന്യാ സ്കൂൾ, ബാൽ നികേതൽ സംഘും.<ref name="Wikimapia">{{cite web | url=http://wikimapia.org/130891/Bal-Niketan-Sangh-Indore | title=Wikimapia | publisher=Wikimapia | date=2015 | accessdate=May 11, 2015}}</ref> മധ്യപ്രദേശിലെ ആദ്യത്തെ മോണ്ടിസ്സോറി വിദ്യാലയവും ആരംഭിച്ചു. <ref name="Free Press Journal">{{cite web | url=http://www.freepressjournal.in/shalini-tai-moghe-passes-away/ | title=Free Press Journal | publisher=Free Press Journal | date=1 July 2011 | accessdate=May 11, 2015 | archive-date=2015-05-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150518190626/http://www.freepressjournal.in/shalini-tai-moghe-passes-away/ | url-status=dead }}</ref> ഭാരതീയ ഗ്രാമീൺ മഹിളാ സംഘത്തിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷയായിരുന്നു. ഇൻഡോറിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സംഘം ഇന്ത്യയിലെ അനാഥരുടേയും ഭിന്നശേഷിക്കാരുടേയും പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടേയും ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സർക്കേരിതര സംഘടനയാണ്. <ref name="Indian NGOs">{{cite web|url=http://www.indianngos.org/ngo_detail.aspx?nprof=4355241211|title=Indian NGOs|date=2015|publisher=Indian NGOs|accessdate=May 11, 2015|archive-date=2015-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518101631/http://www.indianngos.org/ngo_detail.aspx?nprof=4355241211|url-status=dead}}</ref> <ref name="Karmayogi">{{cite web|url=http://www.karmayog.org/nonmumbaiprofiles/nonmumprodis.asp?r=149&nonnpoproid=2635&state=Madhya%20Pradesh&city=Indore|title=Karmayogi|date=2015|publisher=Karmayogi|accessdate=May 11, 2015|archive-date=2015-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518151822/http://www.karmayog.org/nonmumbaiprofiles/nonmumprodis.asp?r=149&nonnpoproid=2635&state=Madhya%20Pradesh&city=Indore|url-status=dead}}</ref> ഇൻഡറിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസ്റ്റീജ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, പ്രഗ്യ ഗേൾസ് സ്കൂൾ, എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്കൂളുകളുമായി സഹകരിച്ചും പ്രവർത്തിച്ചു. <ref name="Prestige Public School">{{cite web|url=http://www.prestigeschool.org/GoverningBody.html|title=Prestige Public School|date=2015|publisher=Prestige Public School, Indore|accessdate=May 11, 2015}}</ref> <ref name="Pragya Girls School">{{cite web|url=http://www.pragyagirlsschool.com/index.html|title=Pragya Girls School|date=2015|publisher=Pragya Girls School|accessdate=May 11, 2015|archive-date=2015-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518103729/http://www.pragyagirlsschool.com/index.html|url-status=dead}}</ref> 1968 ൽ രാജ്യം പദ്മർശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു, == ജീവിതരേഖ == ഇൻഡോറിലെ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിൽ, മുൻ എം.പി. യും വിദ്യാഭ്യാസവിദഗ്ദ്ധനുമായിരുന്ന തത്യ സർവതേയുടെ മകളായി 1914 മാർച്ച് 13 നു ജനിച്ചു. ==റഫറൻസുകൾ== {{reflist|colwidth=30em}} a9ffsocy9z5r10rkjrg2e8m16yjtyny 0 369141 4632418 3790229 2026-06-23T00:57:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632418 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vamsachihnangal}} {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = വംശചിഹ്നങ്ങൾ | image = വംശചിഹ്നങ്ങൾ.jpg | image_size = | alt = | caption = വംശചിഹ്നങ്ങൾ | author = സി.ആർ. പരമേശ്വരൻ | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = | language = മലയാളം | series = | release_number = | subject = | genre = സാഹിത്യ വിമർശനം | set_in = | publisher = ഡി.സി.ബുക്സ് | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = 152 | awards = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം | isbn = 9788126434053 | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} [[സി.ആർ. പരമേശ്വരൻ]] രചിച്ച സാഹിത്യവിമർശന ഗ്രന്ഥമാണ് '''വംശചിഹ്നങ്ങൾ'''. 2015 ലെ സാഹിത്യ വിമർശനത്തിനുള്ള [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ഈ ഗ്രന്ഥത്തിനു ലഭിച്ചു. ==ഉള്ളടക്കം== 1990 മുതൽ 2008 വരെ സി ആർ പരമേശ്വരനെഴുതിയ 12 തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണിത്. ഡി.സി. ബുക്സാണ് പ്രസാധകർ. പരമേശ്വരനുമായി [[താഹ മാടായി|താഹാ മാടായിയുടെ]] ‘ശുഭാപ്തി വിശ്വാസം എന്ന ആത്മ വഞ്ചന’ എന്ന അഭിമുഖവും ഈ പുസ്തകത്തിലുണ്ട്.<ref>http://malabarinews.com/news/%E0%B4%B5%E0%B4%82%E0%B4%B6%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F/</ref> ==അവലംബം== <references/> * [https://web.archive.org/web/20170329020622/http://janayugomonline.com/%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b1%e0%b4%be-%e0%b4%9c%e0%b5%8b%e0%b4%b8%e0%b4%ab%e0%b4%bf%e0%b4%a8%e0%b5%81%e0%b4%82-%e0%b4%af%e0%b5%81-%e0%b4%8e-%e0%b4%96%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%b1%e0%b4%bf%e0%b4%a8/ "സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം". ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.] [[വർഗ്ഗം:മലയാള ഉപന്യാസ സമാഹാരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]] q2d0pho9of5xjw34svd4vsehkhu3esz 0 369238 4632326 3970170 2026-06-22T14:11:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632326 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Europe Athmachihnangal}} {{Infobox book | italic title = <!--(see above)--> | name = യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്‌നങ്ങൾ | image = യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്‌നങ്ങൾ.jpg | image_size = | alt = | caption = യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്‌നങ്ങൾ | author = വി.ജി. തമ്പി | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = | language = മലയാളം | series = | release_number = | subject = യാത്രാവിവരണം | genre = | set_in = | publisher = ഡി.സി. ബുക്സ് | publisher2 = | pub_date = | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = 230 | awards = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം | isbn = 978-81-264-4891-3 | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} [[വി.ജി. തമ്പി]] രചിച്ച യാത്രാ വിവരണ ഗ്രന്ഥമാണ് '''യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്‌നങ്ങൾ'''. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന് 2015 ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/books/news/kerala-sahitya-akademi-awards-1.1830490 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-04-04 |archive-date=2017-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404082551/http://www.mathrubhumi.com/books/news/kerala-sahitya-akademi-awards-1.1830490 |url-status=dead }}</ref> ==ഉള്ളടക്കം== യൂറോപ്പിന്റെ കലാ ഭൂപടങ്ങളിലൂടെയുള്ള എഴുത്തുകാരന്റെ സഞ്ചാരമാണീ കൃതിയുടെ ഉള്ളടക്കം. ഡി.സി.ബുക്സാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 2015 ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം ==അവലംബം== <references/> * [https://web.archive.org/web/20170329020622/http://janayugomonline.com/%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b1%e0%b4%be-%e0%b4%9c%e0%b5%8b%e0%b4%b8%e0%b4%ab%e0%b4%bf%e0%b4%a8%e0%b5%81%e0%b4%82-%e0%b4%af%e0%b5%81-%e0%b4%8e-%e0%b4%96%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%b1%e0%b4%bf%e0%b4%a8/ "സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം". ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലുള്ള യാത്രാവിവരണങ്ങൾ]] njp5pbqd4nmlolx81hnwi7r1a9r0s1l 0 369243 4632451 3968762 2026-06-23T03:57:02Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632451 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.G. Thampy}} {{Infobox person | name = വി.ജി. തമ്പി | image = | alt = | caption = വി.ജി. തമ്പി | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1955|08|12}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ഇന്ത്യൻ | other_names = | occupation = അദ്ധ്യാപകൻ,കവി | years_active = | known_for = കവിത | notable_works = യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്നങ്ങൾ }} മലയാള സാഹിത്യകാരനാണ് വി.ജി. തമ്പി. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ജീവിതരേഖ== വി.പി. ജോർജിന്റെയും കെ.പി. മേരിയുടെയും മകനാണ്. എം.എ, എംഫിൽ ബിരുദങ്ങൾ നേടി. തൃശൂർ കേരളവർമ്മ കോളേജിൽ മലയാളം അദ്ധ്യാപകനായി 33 വർഷം പ്രവർത്തിച്ചു. ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധ ഓൺലൈൻ മാസിക എഡിറ്റു ചെയ്യുന്നു. ആദ്യ കാവ്യസമാഹാരം തച്ചനറിയാത്ത മരം. പത്തോളം ഹ്രസ്വ ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്തു. എഴുത്തുകാരി [[റോസി തമ്പി]] ജീവിത പങ്കാളിയാണ്. ==കൃതികൾ== * [[തച്ചനറിയാത്ത മരം]] * യൂറോപ്പ് ആത്മചിഹ്നങ്ങൾ * നഗ്നൻ ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള പുരസ്കാരം (2015) ==അവലംബം== <references/> * [https://web.archive.org/web/20170329020622/http://janayugomonline.com/%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b1%e0%b4%be-%e0%b4%9c%e0%b5%8b%e0%b4%b8%e0%b4%ab%e0%b4%bf%e0%b4%a8%e0%b5%81%e0%b4%82-%e0%b4%af%e0%b5%81-%e0%b4%8e-%e0%b4%96%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%b1%e0%b4%bf%e0%b4%a8/ "സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം". ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.] * [https://archive.today/20170403061026/http://janayugomonline.com/%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B4%BE-%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B4%AB%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AF%E0%B5%81-%E0%B4%8E-%E0%B4%96%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%A8/ "സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം". ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.] [[വർഗ്ഗം:കവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രം ആവശ്യമുള്ള വ്യക്തികളുടെ താളുകൾ]] 2yrlemexqra8jscn8foxpola9mdetu5 0 373560 4632474 3800093 2026-06-23T06:32:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632474 wikitext text/x-wiki {{PU|Virgin Komi Forests}} {{Infobox World Heritage Site | WHS = Virgin Komi Forests | Image = Four herous01.JPG | State Party = [[Image:Flag of Russia.svg|22px]] [[Russian Federation]] | Type = Natural | Criteria = vii, ix | ID = 719 | Region = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]] | Year = 1995 | Session = 19th | Link = http://whc.unesco.org/en/list/719 | locmapin = Russia | relief = 1 | coordinates = {{coord|64|25|N|58|59|E|format=dms|type:forest_region:RU_dim:500000|display=inline,title}} | map_caption = Location of Komi forests in Russia }} [[റഷ്യ]]<nowiki/>യിലെ [[കോമി റിപ്പബ്ലിക്ക്|കോമി റിപ്പബ്ലിക്കിലെ]] വടക്കൻ ഉറൽ പർവതത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന യുനെസ്കോ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റാണ് വിർജിൻ കോമി ഫോറസ്റ്റ്.യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ കന്യക വനമായ ഇതിന്‌ 32,800 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുണ്ട്. വിർജ് മലനിരകളിലെ താഗയിലെ പരിസ്ഥിതി പ്രദേശത്ത് വിർജിൻ കോമി വനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[സൈബീരിയൻ സ്പ്രൂസ്]], [[സൈബീരിയൻ ഫിർ]], [[സൈബീരിയൻ ലാർക്ക്]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന മരങ്ങൾ.സസ്തനികൾ പ്രധാനമായും [[റെയിൻഡിയർ]], [[സഗുകൾ]], മിങ്ക്, ഹാർ എന്നിവയാണ്. റഷ്യയുടെ പെഖോറ-ഇല്യാച്ച് നാച്യുറൽ റിസർവിന്റേയും യുഗ്യാദ്-വ നാഷണൽ പാർക്കിനും അടുത്താണ്‌ ഈ സൈറ്റ് . 1995 ൽ വിർജിൻ കോമി വനങ്ങൾ ലോക പൈതൃക സ്ഥലമായി അംഗീകരിച്ചു. ഈ അംഗീകാരം വിദേശത്തു നിന്ന് സൈറ്റിന് അധിക ഫണ്ട് ലഭ്യമാകാനും, ഫ്രഞ്ചു കമ്പനിയുടെ (ഹീഇറ്റ് ഹോൾഡിംഗ്) ലോഗ്ഗിംഗിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുത്തി. 1995-നു മുൻപ് യുഗ്യാദ്-വ ദേശീയ ഉദ്യാനത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്ത് സ്വർണ്ണം നിക്ഷേപം ഖനനം ചെയ്യുകയായിരുന്നു.നിയമവിരുദ്ധ ലോഗ്ഗും,സ്വർണ്ണ ഖനനവും സംരക്ഷണ ഭീഷണി ഉയർത്തുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery mode=packed> File:Virgin Komi Forests-119480.jpg| File:Virgin Komi Forests-119482.jpg| File:Virgin Komi Forests-119483.jpg| File:Virgin Komi Forests-119484.jpg| File:Virgin Komi Forests-119486.jpg| File:Virgin Komi Forests-119487.jpg| File:Virgin Komi Forests-119488.jpg| File:Virgin Komi Forests-119490.jpg| File:Virgin Komi Forests-119491.jpg </gallery> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://whc.unesco.org/en/list/719 Virgin Komi Forests] (at the UNESCO World Heritage site) * [http://www.unep-wcmc.org/sites/wh/komi.html UNEP-WCMC World Heritage - Virgin Komi Forests]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081115030940/http://www.unep-wcmc.org/sites/wh/komi.html |date=2008-11-15 }} *[http://www.nhpfund.org/nominations/komi.html Virgin Komi Forests] at [http://www.nhpfund.org/ Natural Heritage Protection Fund] i6nfrlbsfwd7614dj7kyi1e3fz28vob 0 379262 4632314 3972273 2026-06-22T12:50:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632314 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = മൽക്ക മാരി ദേശീയോദ്യാനം | iucn_category = II | photo = | photo_alt = | photo_caption = | photo_width = | map = Kenya | map_alt = | map_caption = | map_width = | relief = 1 | location = കെനിയ-എത്യോപ്യ അതിർത്തി ([[കെനിയ]]) | coordinates = {{coords|4.1849942|N|40.7712194|E|display=inline, title}} | area = 1,500 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ | established = 1989 | governing_body = Kenya Wildlife Service }} '''മൽക്ക മാരി ദേശീയോദ്യാനം,''' [[കെനിയ]]-[[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യ]] അതിർത്തിയിൽ [[ഡൌവ നദി]]<nowiki/>യ്ക്കു സമാന്തരമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കെനിയ|കെനിയയിലെ]] ഒരു ദേശീയോദ്യാനമാണ്<ref name="ksw">[http://www.kws.org/parks/parks_reserves/MRNP.html Malka Mari National Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211206010831/https://archive.ph/20150216055442/http://www.kws.org/parks/parks_reserves/MRNP.html |date=2021-12-06 }}, Kenya Wildlife Service.</ref>.  ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ വിസ്തൃതി ഏകദേശം 1,500 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (370,000 ഏക്കർ) ആണ്. മന്ദേറ എയർപോർട്ട് വഴി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുവാൻ സാധിക്കുന്നു. രാജ്യത്ത് ഏറ്റവുമധികം സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്ന ദേശീയോദ്യാനം കൂടിയാണിത്. == അവലംബം == {{reflist}} {{National Parks of Kenya}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:കെനിയയിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ]] r0y93cx1n7uzqmg1fd0i2tfjjab9k8w 0 389021 4632359 3458961 2026-06-22T17:35:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632359 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rim Turkmani}} [[സിറിയ|സിറിയൻ]] വംശജയായ [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞയാണ്]] '''റിം തുർക്മാനി''' ([[English]]: '''Rim Turkmani''' ). [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] ഇംപീരിയൽ കോളേജ്, റോയൽ സൊസൈറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഗവേഷകയായിരുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/exhibitions/arabick-roots/|publisher=[[The Royal Society]]|accessdate=12 July 2011|work=royalsociety.org|title=Arabick Roots}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.albawaba.com/arabick-roots-%E2%80%98arabick%E2%80%99-ask-royal-society-london-379032|publisher=[[Al Bawaba]]|date=June 19, 2011|accessdate=12 July 2011|title=Arabick Roots. ‘Arabick’? Ask the Royal Society London|first=Ray|last=Moseley}}</ref> [[ദമാസ്കസ്|ഡമസ്‌കസ്]] സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനിയറിങ്ങിൽ ബിഎസ് സി ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് ഫിസികസിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദം നേടുന്നതിനായി സ്വീഡനിലെ ചാൽമേഴ്‌സ് സർവ്വകലാശാലയിലേക്ക് പോയി. ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ പിച്ച്ഡി കരസ്ഥമാക്കുന്നത് വരെ അവിടെ തുടർന്നു.<ref>{{cite journal|url=http://www.emel.com/article?id=60&a_id=1320|journal=[[Emel (magazine)|Emel]]|date=May 2009|issue=56|accessdate=12 July 2011|title=On the Shoulders of Giants}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വനിതാ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ]] 4jpoqnaw3nawkbpv9msccsk0ejbe09u 0 391036 4632325 4560667 2026-06-22T14:02:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632325 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടാർട്ടു|native_name=Tartu Ülikool|image_name=Tartu asv2022-04 img21 University main building.jpg|image_size=300px|caption=|latin_name=Universitas Tartuensis|motto=|mottoeng=|established=1632 <small>(closed 1710–1802)</small>|closed=|type=[[Public university|Public]]|endowment=|rector=[[Volli Kalm]]|faculty=1,700|staff=1,800|students=12,970 <small>(10.11.2016)</small><ref name=yliopilased>[http://www.ut.ee/et/ulikoolist/avalik-teave-ja-statistika/oppestatistika/yliopilased Õppestatistika] Tartu Ülikool (last checked 18 January 2017)</ref>|undergrad=7,866 <small>(10.11.2016)</small><ref name=yliopilased />|postgrad=5,104 <small>(10.11.2016)</small><ref name=yliopilased />|doctoral=1,258 <small>(10.11.2016)</small><ref name=yliopilased />|other=|city=[[Tartu]]|province=|country=[[Estonia]]|coor={{Coord|58|22|52|N|26|43|13|E|type:edu}}|campus=Urban ([[University town]])|former_names=Academia Gustaviana, <br/>University of Dorpat/Yuryev, <br/>Tartu State University|free_label=|free=|sports=|colours=Blue<br> White|nickname=UT|mascot=|affiliations=CBUR, [[European University Association|EUA]],<br /> [[Coimbra Group]], <br/> [[Utrecht Network]], <br/> [[Atomium Culture]]|website={{URL|http://www.ut.ee/en}}|logo=|footnotes=}} [[File:Old_Observatory,_Tartu,_April_2012.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_Observatory,_Tartu,_April_2012.JPG|ലഘുചിത്രം| The [[wikipedia:University_of_Tartu_Old_Observatory|Old Observatory]] of [[wikipedia:Tartu_Observatory|Tartu Observatory]] was completed in 1810. [[wikipedia:Friedrich_Georg_Wilhelm_von_Struve|Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] worked here. ]] [[പ്രമാണം:Drone video of University of Tartu (Estonia) in December 2021.webm|ലഘുചിത്രം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടാർട്ടു 2021]] '''യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടാർട്ടു''' ({{lang-et|Tartu Ülikool}}, {{lang-la|Universitas Tartuensis}}) [[എസ്റ്റോണിയ|എസ്റ്റോണിയയിലെ]] [[ടാർട്ടു]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഇതിഹാസ സർവകലാശാലയാണ്. എസ്തോണിയയുടെ ദേശീയ സർവകലാശാലയാണിത്.<ref>As stipulated by the § 2 (1) of the University of Tartu Act. [http://www.legaltext.ee/et/andmebaas/tekst.asp?dok=X70009K2&keel=en University of Tartu Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127121145/http://www.legaltext.ee/et/andmebaas/tekst.asp?dok=X70009K2&keel=en |date=2022-01-27 }}</ref> എസ്റ്റോണിയയിലെ ഏക ഐതിഹാസിക സർവ്വകലാശാലയായ<ref>[http://www.ut.ee/en/university About the University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170414073633/http://www.ut.ee/en/university |date=2017-04-14 }} University of Tartu</ref> ഇത് ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും വലിയതും<ref>[http://www.topuniversities.com/where-to-study/europe/estonia/guide Study in Estonia] topuniversities.com</ref> അഭിമാനകരവുമായ<ref>[http://tartu.postimees.ee/3228777/tartu-ulikool-hoiab-eestis-koige-mainekama-ulikooli-tiitlit "Tartu ülikool hoiab Eestis kõige mainekama ülikooli tiitlit"] Tartu Postimees. 17 June 2015(in Estonian)</ref> സർവ്വകലാശാലതന്നെയാണ്. 1632 ൽ [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡനിലെ]] രാജാവ് [[ഗുസ്റ്റാവസ് അഡോൾഫസ്]] ആണ് ഈ സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപിച്ചത്. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ആകമാനം 14,000 വിദ്യാർത്ഥികളുള്ളതിൽ 1,300 പേർ വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്. പാഠ്യപദ്ധതിയിലെ പ്രധാന ഭാഷ എസ്തോണിയൻ ആണെങ്കിലും സെമിയോറ്റിക്സ്, അപ്ലൈഡ് മെഷർമെന്റ് സയൻസ്, കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി ലോ, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ - റഷ്യൻ സ്റ്റഡീസ് തുടങ്ങിയവയുടെ പഠനം ഇംഗ്ലീഷിലാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.ut.ee/en/admissions/masters-degree-programmes-taught-english-0 |title=International master's programmes |access-date=2017-10-16 |archive-date=2017-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020082032/http://www.ut.ee/en/admissions/masters-degree-programmes-taught-english-0 |url-status=dead }}</ref> 2016 ൽ ക്യുഎസ് വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടാർട്ടു ലോകത്താകമാനമായി 347 ആം സ്ഥാനത്തും ബാൾട്ടിക് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സർവകലാശാലയെന്ന സ്ഥാനത്തുമാണ്.<ref>http://estonianworld.com/business/university-tartu-achieves-highest-position-world-rankings/</ref> [[ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിങ്ങ്|ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിങ്ങിൽ]] ഈ സർവ്വകലാശാല, ലോക സർവ്വകലാശാലകളിലെ 301-350 ആമത്തെ സ്ഥാനം പിടിച്ചു.<ref>[https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/university-of-tartu?ranking-dataset=133819 University of Tartu] Times Higher Education World University Rankings</ref>  യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും മികച്ച 200 യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ച ബാൾട്ടിക് രാജ്യങ്ങളിലെ ഏക യൂണിവേഴ്സിറ്റിയാണിത്.<ref>[https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/best-universities-in-europe-2016 Best universities in Europe 2016] Times Higher Education, 10 March 2016</ref>  == അവലംബം == pwyffh65stptwqj02ki3sdi9eo7fh6m 0 393461 4632395 3770627 2026-06-22T21:09:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632395 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Langtang National Park}} {{Infobox protected area|name=ലാങ്‍ടാങ് ദേശീയോദ്യാനം|iucn_category=II|photo=Starry night in Langtang National Park.jpg|photo_caption=Starry night in Langtang National Park|map=Nepal|relief=1|location=[[നേപ്പാൾ]]|nearest_city=Kathmandu|coordinates={{coord|28.1738|N|85.5531|E|format=dms|display=inline,title}}|area={{convert|1710|km2|abbr=on}}|established=1976|visitation_num=|visitation_year=|governing_body=Department of National Parks and Wildlife Conservation, [[Ministry of Forests and Soil Conservation (Nepal)|Ministry of Forests and Soil Conservation]]}}'''ലാങ്‍ടാങ് ദേശീയദ്യാനം''' 1976 ൽ ആദ്യ ഹിമാലയൻ ദേശീയോദ്യാനമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിലെ]] നാലാമത്തെ ദേശീയ ഉദ്യാനമാണ്. ഈ സംരക്ഷിത പ്രദേശം ഏകദേശം 6,450 മീറ്റർ (21,160 അടി) ഉയരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 26 വില്ലേജ് ഡവലപ്മെൻറ് കമ്മിറ്റികൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മദ്ധ്യ ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെ [[നുവാകോട്ട്]], [[റാസുവ]], [[സിന്ധുൽപാല്ചോക്ക്]] ജില്ലകളിലെ 1,710 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (660 ചതുരശ്ര മൈൽ) പ്രദേശത്തായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. [[തിബെത്ത്|ടിബറ്റിലെ]] [[ഖോമോലംഗ്മ ദേശീയ പ്രകൃതി സംരക്ഷണ പ്രദേശം|ഖോമോലംഗ്മ ദേശീയ പ്രകൃതി സംരക്ഷണ പ്രദേശവുമായി]] ഇത് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉയരത്തിലുള്ള പവിത്ര തടാകമായ [[ഗോസായികുണ്ഡ|ഗോസിയാൻകുണ്ട]] ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിൻറെ പരിധിയിലാണ്.<ref name="nbrb07">Bhuju, U. R., Shakya, P. R., Basnet, T. B., Shrestha, S. (2007). [http://books.icimod.org/demo/uploads/ftp/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf ''Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726170342/http://books.icimod.org/demo/uploads/ftp/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf|date=2011-07-26}}. International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. Kathmandu, {{ISBN|978-92-9115-033-5}}</ref> മദ്ധ്യ ഹിമാലയയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ദേശീയോദ്യാനം [[കാഠ്മണ്ഡു|കാഠ്‍മണ്ഡുവിന്]] ഏറ്റവും അടുത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 4,300 മീറ്റർ (14,100 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള [[ഗോസിയാകുണ്ഡ|ഗോസിയകുണ്ഡ]] തടാകം, 6,988 മീറ്റർ (22,927 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള [[ഡോർജ് ലാപ്ക പർവ്വതനിര]] എന്നിവ ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തെ കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് തെക്ക്-കിഴക്കുവരെ രണ്ടായി ഛേദിക്കുന്നു. 7,245 മീറ്റർ (23,770 അടി) ഉയരമുള്ള [[ലാങ്ങ്ടാങ് ലിറൂങ്]]  ആണ് ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടി.<ref>Mishra, P. N. (2003). [http://www.sljol.info/index.php/JNSFSL/article/download/3045/2437 ''The Langtang National Park: a proposed first Biosphere Reserve in Nepal'']{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Journal of the National Science Foundation of Sri Lanka 31 (1&2): 333–335.</ref> ദേശീയ ഉദ്യാനത്തിന്റെ വടക്കും-കിഴക്കും അതിർത്തി ടിബറ്റിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയോട് യോജിച്ചു കിടക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിയിലൂടെ [[ഭോട്ടെ]] [[കോസി നദി|കോസി]], [[ത്രശൂലി]] എന്നീ നദികൾ ഒഴുകുന്നു. [[കാഠ്മണ്ഡു താഴ്വര|കാഠ്മണ്ഡു താഴ്‍വരയ്ക്ക്]] ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ (20 മൈൽ) വടക്കായിട്ടാണ് ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിർത്തി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="yonzon+al1991">Yonzon, P., Jones, R., Fox, J. (1991). ''Geographic Information Systems for Assessing Habitat and Estimating Population of Red Pandas in Langtang National Park, Nepal.'' Ambio 20 (7) (Nov 1991): 285–288.</ref> ദേശീയോദ്യാനത്തിൻറെ അതിർത്തിക്കുള്ളിലായി ഏകദേശം 45 ഗ്രാമങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇവ ദേശീയോദ്യാനത്തിൻറെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്നതല്ല. ഈ സംരക്ഷിത പ്രദേശം [[ഇന്തോ മലയ ജൈവമേഖല|ഇന്തോ-മലയൻ]], [[പാലിയാർട്ടിക്]] എക്കോ സോണുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.<ref name="dnpwc">{{cite web|url=http://www.dnpwc.gov.np/index.php/page/18|title=Sacred Himalayan Landscape|year=2012|publisher=Department of National Parks and Wildlife Conservation, Government of Nepal, Kathmandu|author=DNPWC|access-date=2017-11-20|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222211222/http://www.dnpwc.gov.np/index.php/page/18|url-status=dead}}</ref> == ചരിത്രം == 1970 ൽ ഹിമാലയത്തിലെ ആദ്യത്തെ സംരക്ഷിത പ്രദേശമായി ലാങ്‍ടാങ് ദേശീയോദ്യാനം സ്ഥാപിക്കാൻ രാജകീയ അംഗീകാരം നൽകപ്പെട്ടു. 1976 ൽ ഈ ദേശീയോദ്യാനം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനു വിജ്ഞാപനപത്രം പുറപ്പെടുവിക്കുകയും 1998 ൽ 420 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പ്രദേശം (160 ചതുരശ്ര മൈൽ) ബഫർ സോണായി ചേർത്ത് വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ബഫർ സോൺ മാനേജ്‍മെൻറിൻറെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് മറ്റ് പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും ബദൽ ഊർജ്ജത്തിൻറെ വികസനത്തോടൊപ്പം വനസംരക്ഷണം, വന്യജീവി സംരക്ഷണം, സാംസ്കാരിക വിഭവങ്ങൾ പരിരക്ഷിക്കുക എന്നിവയ്ക്കും മുൻഗണന നൽകപ്പെട്ടു.<ref>Heinen, J. T. and J. N. Mehta (2000). ''Emerging Issues in Legal and Procedural Aspects of Buffer Zone Management with Case Studies from Nepal''. Journal of Environment and Development 9 (1): 45–67.</ref> പ്രകൃതിദത്തമായ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാണ് ദേശീയോദ്യാനം ഏറ്റവും പ്രധാന്ൺ കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതേസമയം, വിഭവ സംരക്ഷണത്തിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പരമ്പരാഗത ഭൂവിനിയോഗ രീതികളെ പ്രാദേശിക ജനത പിന്തുടരാൻ അനുവദിക്കുകയെന്നതും ഒരു പ്രധാനമാണ്. == കാലാവസ്ഥ == തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ വേനൽക്കാലമാണ് ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. മുഴുവൻ പ്രദേശത്തുമുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന വ്യത്യാസം കാരണം താപനില വളരെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുഴുവൻ പ്രദേശത്തിൻറെയും ഔന്നത്യത്തിൽ വളരെ വ്യത്യാസമുള്ളതിനാൽ താപനിലയും അതിനനുസിരിച്ച വളരെയധികം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെയാണ് മുഖ്യമായും വാർഷിക മഴയുണ്ടാകാറുള്ളത്. ഒക്ടോബർ മുതൽ നവംബർ വരെയും ഏപ്രിൽ മുതൽ മെയ് വരെയും ദിവസങ്ങൾ ചൂടുള്ളതും വെയിലുള്ളതും രാത്രി തണുപ്പുള്ളതുമാണ്. വസന്തകാലത്ത് 3,000 മീറ്റർ (9,800 അടി) ഉയരമുള്ള പ്രദേശത്തു പെയ്യുന്ന മഴ മിക്കപ്പോഴും അത്യന്നതിയിൽ മഞ്ഞുവീഴ്ചയായി മാറുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് ഡിസംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെയുള്ള സമയത്ത് ദിവസങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും മിതമായ തണുപ്പുള്ളതുമാണ് എന്നാൽ രാത്രി തണുത്തുറയുന്ന അവസ്ഥയിലെത്താറുണ്ട്.<ref name="sayers08">Sayers, K., Norconk, M.A. (2008). [http://www.personal.kent.edu/~mnorconk/Sayers_Ken.pdf ''Himalayan Semnopithecus entellus at Langtang National Park, Nepal: Diet, Activity Patterns, and Resources''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241214055130/https://www.personal.kent.edu/~mnorconk/Sayers_Ken.pdf |date=2024-12-14 }}. International Journal of Primatology (2008) 29: 509–530.</ref>ർ == സസ്യജാലം == ഈ ദേശീയോദ്യാനമേഖലയിലെ സങ്കീർണമായ ഭൂപ്രകൃതിയും, ഭൂഗർഭശാസ്ത്രവും, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ അനേകം സസ്യങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്കു സഹായകരമായി ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉപരിതല വനപ്രദേശം (1000 മീറ്ററിനു താഴെ) [[ഓക്ക് (മരം)|ഓക്കുമരങ്ങൾ]], [[മാപ്പിൾ]], [[നീലപ്പെൻ]], [[ഹെംലോക്ക് സ്‍പ്രൂസ്]], വിവിധ ഇനം [[റോഡോഡെൻഡ്രോൺ]] എന്നിവ പ്രധാന വനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery mode="packed"> File:Gosainkunda Lake.jpg|Gosainkunda Lake in the southwest area of the park. File:Paints of sunrise on Langtang National Park.jpg|Sunrise in Langtang National Park. File:A trekker enjoying the beauty of Langtang, Nepal.jpg|A trekker enjoying the beauty of Langtang. File:Lake Gosainkunda 1.jpg|Frozen Gosaikunda Lake in winter. </gallery> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:നേപ്പാളിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ]] mud1w0d7e4eszrb0c2wjf1nen9abpkv 0 407465 4632373 4618481 2026-06-22T19:22:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632373 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = റൊമാനിയൻ ഭാഷ Romanian |altname = Daco-Romanian |nativename = ''limba română'' |pronunciation = {{IPA-ro|roˈmɨnə|}} |states = Romania, Moldova, ''Transnistria'' {{small|(disputed region)}}; minority in Israel, Serbia, Ukraine, Hungary, Croatia, Bulgaria; diaspora in Italy, Spain, Germany and other parts of Western Europe |region = |ethnicity=[[Romanians]], [[Moldovans]] |speakers = {{sigfig|24|2}} million |date = 2016 |ref = e19 |speakers2 = Second language: 4 million<ref name="Latin Union">{{Cite web |url=http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro |title=Latin Union |access-date=2018-01-25 |archive-date=2014-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029141605/http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro |url-status=dead }}</ref> |familycolor = Indo-European |fam2 = [[Italic languages|Italic]] |fam3 = [[Romance languages|Romance]] |fam4 = [[Eastern Romance languages|Eastern Romance]] |ancestor = [[Proto-Romanian language|Proto-Romanian]] |script = [[Latin script|Latin]] ([[Romanian alphabet]])<br>[[Moldovan Cyrillic alphabet|Cyrillic]] ([[Transnistria]] only)<br>[[Romanian Braille]] |nation = {{ROM}}<br>{{EU}}<br>{{MD}}<br>[[Transnistria]]<br>[[Vojvodina]] |minority= {{HUN}}<br>{{UKR}}<br>{{SRB}} |agency = [[Romanian Academy|Academia Română]]<br>[[Academy of Sciences of Moldova]] |iso1 = ro |iso2b=rum |iso2t=ron |iso3=ron |lingua=51-AAD-c (varieties: 51-AAD-ca to -ck) |map=Map Roumanophone World.png |mapcaption=Blue: region where Romanian is the dominant language. Green: areas with a notable minority of Romanian speakers. |map2=Idioma rumano.PNG |mapcaption2=Distribution of the Romanian language in Romania, Moldova and surroundings. |notice=IPA |glotto=roma1327 |glottorefname=Romanian }} രണ്ടര കോടിയോളം ആളുകൾ മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന ഒരു [[റോമാൻസ് ഭാഷകൾ|റോമാൻസ് ഭാഷയാണ്]] '''റൊമാനിയൻ ഭാഷ''' ('''Romanian''' , ''limba română'' {{IPA-ro|ˈlimba roˈmɨnə||Ro-Limba_Română.ogg}} ''românește'')<ref>[http://www.effectivelanguagelearning.com/language-guide/romanian-language Romanian language - native speakers 26 million | Effective Language Learning]</ref><ref>[http://aboutworldlanguages.com/romanian Romanian - 26.3 million native speakers | About World Languages (2015)]</ref>. [[Romania|റൊമാനിയ]] , [[Moldova|മൊൾഡോവ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ് റൊമാനിയൻ. നാൽപ്പത് ലക്ഷത്തോളം ആളുകൾ രണ്ടാമത്തെ ഭാഷയായും റൊമാനിയൻ സംസാരിക്കുന്നു.<ref name="28mil">The Latin Union reports 28&nbsp;million speakers for Romanian, out of whom 24&nbsp;million are native speakers of the language: ''Latin Union – The odyssey of languages:'' [http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro ro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029141605/http://unilat.org/DPEL/Promotion/L_Odyssee_des_langues/Roumain/ro |date=2014-10-29 }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.es.asp es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414114234/http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.es.asp |date=2011-04-14 }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.fr.asp fr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114144209/http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.fr.asp |date=2011-01-14 }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.it.asp it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114124519/http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.it.asp |date=2011-01-14 }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.pt.asp pt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927125142/http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/5.pt.asp |date=2011-09-27 }}; see also [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ron Ethnologue report for Romanian]</ref><ref name=Encarta>{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |title=Languages Spoken by More Than 10 Million People |publisher=Microsoft Encarta 2006 |access-date=2018-01-25 |archive-date=2007-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203134724/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |url-status=dead }}</ref> യൂറോപ്പിയൻ യൂണിയന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണിത്. [[Eastern Romance languages|ബാൾക്കൻ റൊമാൻസ്]] ഭാഷകളിൽപ്പെടുന്ന [[Italo-Western languages|പടിഞ്ഞാറൻ റൊമാൻസ്]] ഭാഷകളിൽനിന്നും 5-8നൂറ്റാണ്ടുകളിലാണ് ഈ ഭാഷ ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.<ref>"Istoria limbii române" ("History of the Romanian Language"), II, Academia Română, Bucharest, 1969</ref> മൊൾഡോവയിൽ സോവിയറ്റ് ഭരണകാലത്ത് ''[[Moldovan language|മൊൾഡോവൻ]]'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref name=Moldova group=nb>The constitution of the Republic of Moldova refers to the country's language as ''Moldovan'', whilst the 1991 [[Moldovan Declaration of Independence|Declaration of Independence]] names the official language ''Romanian''. In December 2013, a decision of the [[Constitutional Court of Moldova]] ruled that the Declaration of Independence takes precedence over the Constitution and that the state language is therefore Romanian, not "Moldovan". [http://www.foxnews.com/world/2013/12/05/moldovan-court-rules-official-language-is-romanian-replacing-soviet-flavored/ "Moldovan court rules official language is 'Romanian,' replacing Soviet-flavored 'Moldovan'"]</ref> ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവർ [[Australia|ഓസ്റ്റ്രേലിയ]], [[Italy|ഇറ്റലി]], [[Spain|സ്പെയിൻ]], [[Ukraine|ഉക്രെയ്ൻ]], [[Bulgaria|ബൾഗേറിയ]], [[United States|യു.എസ്]], [[Canada|കാനഡ]], [[Brazil|ബ്രസീൽ]], [[Mexico|മെക്സിക്കോ]], [[Argentina|അർജന്റീന]], [[Greece|ഗ്രീസ്]], [[Turkey|ടർകി]], [[Russia|റഷ്യ]], [[Portugal|പോർത്തുഗൽ]], [[United Kingdom|യു.കെ]], [[Cyprus|സൈപ്രസ്]], [[Israel|ഇസ്രയേൽ]], [[France|ഫ്രാൻസ്]] [[Germany|ജർമനി]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി താമസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചരിത്രം== ക്രിസ്തുവിനുശേഷമാണ് [[Eastern Romance languages|കിഴക്കൻ റോമാൻസ്]] [[Vulgar Latin|വൾഗർ ലത്തിനിൽനിന്നും]] ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.<ref>{{cite book| last =Matley| first =Ian| title =Romania; a Profile| publisher =Praeger|year=1970| page =85}}</ref><ref>{{cite book|last = Giurescu| first =Constantin C.| title = The Making of the Romanian People and Language| publisher =Meridiane Publishing House|year=1972| location =Bucharest| pages =43, 98–101, 141}}</ref> ==ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിതരണം== {| border="1" cellpadding="0" cellspacing="2" style="float:right; width:345px; margin:0 0 1em 1em; border:1px #ddd solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;" |+<big><big>'''Geographic distribution of Romanian'''</big></big> |- ! style="background:#ddd;"| '''Country''' ! style="background:#ddd;"|Speakers <br> (%) ! style="background:#ddd;"|Speakers <br>(native) ! style="background:#ddd;"|Country Population |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|World |- |World | style="text-align:right;"| 0.33% | style="text-align:right;"| '''23,623,890''' | style="text-align:right;"| 7,035,000,000 |- |colspan="4"|<small>official:</small> |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Countries where Romanian is an [[official language]] |- |[[Demographics of Romania|Romania]] | style="text-align:right;"| 90.65% | style="text-align:right;"| 17,263,561<ref>{{Cite web |url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2012/08/TS5.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-01-25 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225050749/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2012/08/TS5.pdf |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:right;"| 19,043,767 |- |[[Demographics of Moldova|Moldova]] <sup>2</sup> | style="text-align:right;"| 76.4% | style="text-align:right;"| 2,588,355 | style="text-align:right;"| 3,388,071 |- |[[Demographics of Transnistria|Transnistria]] (Eastern Moldova) <sup>3</sup> | style="text-align:right;"| 31.9% | style="text-align:right;"| 177,050 | style="text-align:right;"| 555,500 |- |[[Official status of Romanian language in Vojvodina|Vojvodina]] (Serbia) | style="text-align:right;"| 1.32% | style="text-align:right;"| 29,512 | style="text-align:right;"| 1,931,809 |- |colspan="4"|<small>minority regional co-official language:</small> |- |[[Romanians in Ukraine|Ukraine]] <sup>5</sup> | style="text-align:right;"| 0.8% | style="text-align:right;"| 327,703 | style="text-align:right;"| 48,457,000 |- |colspan="4"|<small>not official:</small> |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Other neighboring European states (except for [[Commonwealth of Independent States|CIS]] where Romanian is not official) |- |[[Demographics of Hungary|Hungary]] | style="text-align:right;"| 0.14% | style="text-align:right;"| 13,886<ref>{{Cite web |url=http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_orsz_2011.pdf |title=Hungarian Census 2011 |access-date=2018-01-25 |archive-date=2019-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717211318/http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_orsz_2011.pdf |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:right;"| 9,937,628 |- |[[Romanians of Serbia|Central Serbia]] | style="text-align:right;"| 0.4% | style="text-align:right;"| 35,330 | style="text-align:right;"| 7,186,862 |- |[[Romanians of Bulgaria|Bulgaria]] | style="text-align:right;"| 0.06% | style="text-align:right;"| 4,575<ref>Ethnologue.com</ref> | style="text-align:right;"| 7,364,570 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Other countries in Europe (except for [[Commonwealth of Independent States|CIS]]) |- |[[Romanians in Italy|Italy]] | style="text-align:right;"| 1.86% | style="text-align:right;"| 1,131,839<ref>[http://www.istat.it/it/archivio/162251 Bilancio demografico nazionale]</ref> | style="text-align:right;"| 60,795,612 |- |[[Romanians in Spain|Spain]] | style="text-align:right;"| 1.7% | style="text-align:right;"| 798,104<ref>Instituto Nacional de Estadística – Population and Housing Censuses 2011.'' [http://www.ine.es/en/prensa/np756_en.pdf].</ref> | style="text-align:right;"| 46,661,950 |- |[[Demographics of Germany|Germany]] | style="text-align:right;"| 0.2% | style="text-align:right;"| 300,000<ref>Auslaend Bevoelkerung Destatis. [https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/MigrationIntegration/AuslaendBevoelkerung2010200117004.pdf?__blob=publicationFile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180412035651/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/MigrationIntegration/AuslaendBevoelkerung2010200117004.pdf?__blob=publicationFile |date=2018-04-12 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 81,799,600 |- |[[Romanian migration to the United Kingdom|United Kingdom]] | style="text-align:right;"| 0.115% | style="text-align:right;"| 67,586<ref>Office for National Statistics 2011 Census. [http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/rft-qs204ew.xls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605112411/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/rft-qs204ew.xls |date=2013-06-05 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 58,789,194 |- |[[Demographics of Portugal|Portugal]] | style="text-align:right;"| 0.50% | style="text-align:right;"| 52,898<ref>Portugal foreigners. [http://sefstat.sef.pt/Docs/Distritos_2011.pdf 2011].</ref> | style="text-align:right;"| 10,561,614 |- |[[Romanians in France|France]] | style="text-align:right;"| 0.07% | style="text-align:right;"| 50,000<ref>Departamentul Romanilor de Pretutindeni – Franta. [http://www.dprp.gov.ro/franta/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310070945/http://www.dprp.gov.ro/franta/ |date=2013-03-10 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 65,350,000 |- |[[Demographics of Belgium|Belgium]] | style="text-align:right;"| 0.45% | style="text-align:right;"| 45,877<ref>non-profit Data [http://www.npdata.be/BuG/155-Vreemde-afkomst/Vreemde-afkomst.htm].</ref> | style="text-align:right;"| 10,296,350 |- |[[Demographics of Austria|Austria]] | style="text-align:right;"| 0.45% | style="text-align:right;"| 36,000<ref>Departamentul Romanilor de Pretutindeni – Austria [http://www.dprp.gov.ro/austria/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310070932/http://www.dprp.gov.ro/austria/ |date=2013-03-10 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 8,032,926 |- |[[Demographics of Greece|Greece]] | style="text-align:right;"| 0.36% | style="text-align:right;"| 35,295<ref>General Secretariat of National Statistical Service of Greece [http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605162741/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |date=2011-06-05 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 9,903,268 |- |[[Demographics of Cyprus|Cyprus]] | style="text-align:right;"| 2.91% | style="text-align:right;"| 24,376<ref>Cyprus 2011 census [http://www.cystat.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/732265957BAC953AC225798300406903?OpenDocument&sub=2&sel=1&e=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115100623/http://www.cystat.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/732265957BAC953AC225798300406903?OpenDocument&sub=2&sel=1&e= |date=2013-01-15 }}.</ref> | style="text-align:right;"| 838,897 |- |[[Demographics of the Republic of Ireland|Ireland]] | style="text-align:right;"| 0.45% | style="text-align:right;"| 20,625<ref>Irish 2011 census [http://www.cso.ie/px/pxeirestat/Statire/SelectVarVal/Define.asp?maintable=CD641&PLanguage=0].</ref> | style="text-align:right;"| 4,588,252 |- |[[European Union|Rest of Europe]] | style="text-align:right;"| 0.07% | style="text-align:right;"| 75,000<ref>{{Cite web |url=http://www.dprp.gov.ro/tarile-nordice/ |title=Departamentul Romanilor de Pretutindeni – Tarile Nordice |access-date=2018-01-25 |archive-date=2012-12-21 |archive-url=https://archive.today/20121221212125/http://www.dprp.gov.ro/tarile-nordice/ |url-status=dead }}</ref> | style="text-align:right;"| 114,050,000 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|[[Commonwealth of Independent States|CIS]] |- |colspan="4"|<small>not official:</small> |- |[[Demographics of Russia|Russia]] <sup>1</sup> | style="text-align:right;"| 0.12% | style="text-align:right;"| 159,601<ref>[http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls 2010 Russia Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date=2013-12-04 }} Perepis 2010</ref> | style="text-align:right;"| 142,856,536 |- |[[Demographics of Kazakhstan|Kazakhstan]] <sup>1</sup> | style="text-align:right;"| 0.1% | style="text-align:right;"| 14,666 | style="text-align:right;"| 14,953,126 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Asia |- |[[Demographics of Israel|Israel]] | style="text-align:right;"| 2.86% | style="text-align:right;"| 208,400 | style="text-align:right;"| 7,412,200 |- |[[Expatriates in the United Arab Emirates|UAE]] | style="text-align:right;"| 0.1% | style="text-align:right;"| 5,000 | style="text-align:right;"| 4,106,427 |- |Singapore | style="text-align:right;"| 0.02% | style="text-align:right;"|1,400 | style="text-align:right;"|5,535,000 |- |[[Demographics of Japan|Japan]] | style="text-align:right;"| 0.002% | style="text-align:right;"| 2,185 | style="text-align:right;"| 126,659,683 |- |South Korea | style="text-align:right;"| 0.0006% | style="text-align:right;"| 300 | style="text-align:right;"| 50,004,441 |- |China | style="text-align:right;"|0.0008% | style="text-align:right;"| 12,000 | style="text-align:right;"| 1,376,049,000 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|The Americas |- |colspan="4"|<small>not official:</small> |- |[[Romanian American|United States]] | style="text-align:right;"| 0.10% | style="text-align:right;"| 340,000 | style="text-align:right;"| 315,091,138 |- |[[Romanian Canadian|Canada]] | style="text-align:right;"| 0.34% | style="text-align:right;"| 110,000 | style="text-align:right;"| 32,207,113 |- |Argentina | style="text-align:right;"| 0.03% | style="text-align:right;"| 13,000 | style="text-align:right;"| 40,117,096 |- |Venezuela | style="text-align:right;"| 0.036% | style="text-align:right;"| 10,000 | style="text-align:right;"| 27,150,095 |- |[[Immigration to Brazil|Brazil]] | style="text-align:right;"| 0.002% | style="text-align:right;"| 4,000 | style="text-align:right;"| 190,732,694 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Oceania |- |colspan="4"|<small>not official:</small> |- |[[Romanian Australian|Australia]] | style="text-align:right;"| 0.09% | style="text-align:right;"| 10,897<ref>[http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?action=404&documentproductno=0&documenttype=Details&order=1&tabname=Details&areacode=0&issue=2006&producttype=Census%20Tables&javascript=true&textversion=false&navmapdisplayed=true&breadcrumb=TLPD&&collection=Census&period=2006&productlabel=Language%20Spoken%20at%20Home%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&topic=Language& Australian Census 2006]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | style="text-align:right;"| 21,507,717 |- |New Zealand | style="text-align:right;"| 0.08% | style="text-align:right;"| 3,100 | style="text-align:right;"| 4,027,947 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9;"|Africa |- |colspan="4"|<small>not official:</small> |- |South Africa | style="text-align:right;"| 0.007% | style="text-align:right;"| 3,000 | style="text-align:right;"| 44,819,778 |- ! colspan="4" style="background:#f9f9f9; text-align:left;"| <small> <sup>1</sup> Many are Moldavian who were deported<br /> <sup>2</sup> Data only for the districts on the right bank of Dniester (without Transnistria and the city of Tighina). In Moldova, it is sometimes referred to as the "[[Moldovan language]]"<br /> <sup>3</sup> In Transnistria, it is officially called "[[Moldovan language]]" and is written in [[Moldovan Cyrillic alphabet]].<br /> <sup>4</sup> Officially divided into Vlachs and Romanians<br /> <sup>5</sup> Most in Northern Bukovina and Southern Bessarabia; according to a ''Moldova Noastră'' study (based on the latest Ukrainian census).<ref>[http://noinu.rdscj.ro/article.php?articleID=146&document=4 RDSCJ.ro] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080322113510/http://noinu.rdscj.ro/article.php?articleID=146&document=4 |date=22 March 2008 }}</ref> |} ലോകമെമ്പാടും റൊമാനിയൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നരെ കാണാൻ പറ്റുമെങ്കിലും [[Central Europe|മദ്ധ്യ യൂറോപ്പിലും]] [[Balkans|ബാൾക്കൻ പ്രദേശത്തും]] ആണ് ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരെ കൂടുതലായും കാണാൻ പറ്റുന്നത്. ലോകജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 0.5% ആൾക്കാർ റൊമേനിയൻ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://dtil.unilat.org/LI/2005/ro/rezultatele_detaliate.htm |title=Latin Union – Languages and cultures online 2005 |publisher=Dtil.unilat.org |accessdate=23 May 2010 |archive-date=2011-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128011831/http://dtil.unilat.org/LI/2005/ro/rezultatele_detaliate.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html MSN Encarta – Languages Spoken by More Than 10 Million People] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091029104855/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |date=29 October 2009 }}</ref> [[File:Knowledge Romanian Eastern EU.png|thumb|300px|മദ്ധ്യ യൂറോപ്പിലും കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലും റൊമാനിയൻ രണ്ടാമത്തെ ഭാഷയായോ വിദേശഭാഷയായോ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം {|style="width: 100%;" |- | style="width: 20%;" | {{legend|#00005B|}} | style="width: 20%;" | {{legend|#1111FF|}} | style="width: 20%;" | {{legend|#6C6CFF|}} | style="width: 20%;" | {{legend|#B0B0FF|}} | style="width: 9%;" | {{legend|#CDC3CC|}} |- style="vertical-align: top;" | '''native''' | '''above 3%''' | '''between 1–3%''' | '''under 1%''' | '''n/a''' |} ]] <br clear="all" /> === അക്ഷരമാല=== <center> :{|class="wikitable" style="border-collapse:collapse" |- | style="background:#efefef; text-align:center;" colspan="31"| വലിയ അക്ഷരങ്ങൾ '''Uppercase letters''' |- style="text-align:center;" | [[A]] | [[Ă]] | [[Â]] | [[B]] | [[C]] | [[D]] | [[E]] | [[F]] | [[G]] | [[H]] | [[I]] | [[Î]] | [[J]] | [[K]] | [[L]] | [[M]] | [[N]] | [[O]] | [[P]] | [[Q]] | [[R]] | [[S]] | [[Ș]] | [[T]] | [[Ț]] | [[U]] | [[V]] | [[W]] | [[X]] | [[Y]] | [[Z]] |- | style="background:#efefef; text-align:center;" colspan="31"| ചെറിയ അക്ഷരങ്ങൾ '''Lowercase letters''' |- style="text-align:center;" | [[a]] | [[ă]] | [[â]] | [[b]] | [[c]] | [[d]] | [[e]] | [[f]] | [[g]] | [[h]] | [[i]] | [[î]] | [[j]] | [[k]] | [[l]] | [[m]] | [[n]] | [[o]] | [[p]] | [[q]] | [[r]] | [[s]] | [[ș]] | [[t]] | [[ț]] | [[u]] | [[v]] | [[w]] | [[x]] | [[y]] | [[z]] |- | style="background:#efefef; text-align:center;" colspan="31"| [[സ്വനിമം|സ്വനിമങ്ങൾ]] '''Phonemes''' |- style="text-align:center;" | {{IPA|/a/}} | {{IPA|/ə/}} | {{IPA|/ɨ/}} | {{IPA|/b/}} | {{IPA|/k/,<br>/t͡ʃ/}} | {{IPA|/d/}} | {{IPA|/e/,<br>/e̯/,<br>/je/}} | {{IPA|/f/}} | {{IPA|/ɡ/,<br>/d͡ʒ/}} | {{IPA|/h/,<br>mute}} | {{IPA|/i/,<br>/j/,<br>/ʲ/}} | {{IPA|/ɨ/}} | {{IPA|/ʒ/}} | {{IPA|/k/}} | {{IPA|/l/}} | {{IPA|/m/}} | {{IPA|/n/}} | {{IPA|/o/,<br>/o̯/}} | {{IPA|/p/}} | {{IPA|/k/}} | {{IPA|/r/}} | {{IPA|/s/}} | {{IPA|/ʃ/}} | {{IPA|/t/}} | {{IPA|/t͡s/}} | {{IPA|/u/,<br>/w/}} | {{IPA|/v/}} | {{IPA|/v/,<br>/w/,<br>/u/}} | {{IPA|/ks/,<br>/ɡz/}} | {{IPA|/j/,<br>/i/}} | {{IPA|/z/}} |} </center> == കുറിപ്പുകൾ== <references group=nb /> == അവലംബം== {{Reflist|30em}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{DMOZ|Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Indo-European/Italic/Romance/Romanian/}} * [http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/rom-uni.htm SAMPA for Romanian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504210150/http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/rom-uni.htm |date=2021-05-04 }} * [http://simpleromanian.com Free Romanian lessons with a lot of audio for practice] * [http://www.seelrc.org:8080/grammar/pdf/stand_alone_romanian.pdf Romanian Reference Grammar, by Dana Cojocaru, University of Bucharest (183 pages) – 4.6 MB – pdf] * [http://fsi-language-courses.org/Content.php?page=Romanian USA Foreign Service Institute (FSI) Romanian basic course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011062632/http://fsi-language-courses.org/Content.php?page=Romanian |date=2017-10-11 }} * [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\ier\rom&first=0 Romanian basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database] * Giurescu, Constantin, ''The Making of the Romanian People and Language'', Bucharest, 1972. * Kahl, Thede (ed.), ''Das Rumänische und seine Nachbarn'', Berlin, 2009. * Paliga, Sorin, ''The Earliest Slavic Borrowings in Romanian'', Romanoslavica vol. XLVI, nr. 4, Editura Universității din București, Bucharest, 2010. * Rosetti, Alexandru, ''Istoria limbii române'', 2 vols., Bucharest, 1965–1969. * Uwe, Hinrichs (ed.), ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik'', Wiesbaden, 1999. {{Navboxes | list = {{Romanian language|state=expanded}} {{Romanian language clickable map}} {{Romance languages}} {{Languages of Romania}} {{Languages of Moldova}} {{Languages of Europe}} }} [[വർഗ്ഗം:റോമാനിക് ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:റൊമാനിയയിലെ ഭാഷകൾ]] 2fw69i8anl09svx1z8ckptdqye8k4mt 0 411367 4632338 3968741 2026-06-22T15:04:08Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632338 wikitext text/x-wiki {{PU|The Second Standard Reader}} {{Infobox Book | name = 1904 ലെ രണ്ടാം ക്ലാസ്സ് പാഠപുസ്തകം | title_orig = | translator = | image = [[File:1904 Randaam Padapusthakam 1904 ലെ രണ്ടാം ക്ലാസ്സ് പാഠപുസ്തകം 56E241.jpg|150ബിന്ദു]] | image_caption = പ്രധാനതാൾ | author = ജോസഫ് മൂളിയിൽ | illustrator = | cover_artist = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | genre = പാഠപുസ്തകം | publisher = | release_date = 1900-കൾ | english_release_date = | media_type = | pages = 106 | isbn = }} 1900-കളിൽ [[ മലബാർ]] ഭാഗത്ത് രണ്ടാം ക്ലാസ്സിലെ പഠനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പാഠ പുസ്തകമാണ് '''രണ്ടാം പാഠപുസ്തകം'''. [[ബാസൽ മിഷൻ|ബാസൽ മിഷൻ പ്രസ്സ്]], മംഗലാപുരത്തുനിന്നുമാണ് ഈ പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പുസ്തകത്തിന്റെ ആറു പതിപ്പുകളോളം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പുസ്തകം ആദ്യം നിർമ്മിച്ചത് മദ്രാസ്സ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിലെ ഇംഗ്ലീഷ് ട്യൂട്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് മൂളിയിൽ ആണ്. എന്നാൽ 1906-ൽ മദ്രാസ്സ് സർക്കാറിലെ ഔദ്യോഗിക മലയാളപരിഭാഷകൻ ആയ എം. കൃഷ്ണൻ ഈ പതിപ്പ് പുതുക്കി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. സന്മാർഗ്ഗസംബന്ധമായ പാഠങ്ങൾ, ജീവിവർഗ്ഗം, സസ്യവർഗ്ഗം, ഭൂമിശാസ്ത്രസംബന്ധം തുടങ്ങിയുള്ള വിഷയങ്ങളിലുള്ള രണ്ടാം ക്ലാസ്സ് കുട്ടികൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ചെറു പാഠങ്ങൾ ആണ് പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രധാന ഉള്ളടക്കം. കൂടാതെ അഞ്ചോളം ചെറു പദ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഓരോ പാഠശേഷവും പ്രസ്തുത പാഠത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രധാനവും രണ്ടാം ക്ലാസ്സിലെ കുട്ടികളെ സംബന്ധിച്ച് പുതിയതുമായ വാക്കുകൾ എടുത്ത് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. അക്കാലത്ത് മദ്രാസ് പാഠപുസ്തക കമ്മിറ്റി അംഗീകരിച്ച പുസ്തകം മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിനു കീഴിൽ മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ (പ്രധാനമായും ഇപ്പൊഴത്തെ മലബാർ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ 6-ആം പതിപ്പിന്റെ യഥാർഥ ഗ്രന്ഥം [[ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല]]യിലെ ഗുണ്ടർട്ട് ശേഖരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{Reflist}} * [https://web.archive.org/web/20180322005402/http://shijualex.in/1904_randam_padapusthakam/ 1904-ലെ രണ്ടാം ക്ലാസ്സ് പാഠപുസ്തകം, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [[:File:1904 Randaam Padapusthakam 1904 ലെ രണ്ടാം ക്ലാസ്സ് പാഠപുസ്തകം 56E241.pdf|പുസ്തകം വിക്കികോമൺസിൽ]] * [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/56E241/0009?sid=1da55f2f43e4f55a70aaaa0d75170fc7 പുസ്തകം ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല വെബ്സൈറ്റിൽ] [[വർഗ്ഗം:പാഠപുസ്തകങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]] 2v5gmal9tqs578i58d0ho4x1eywpilx 0 411648 4632533 3968897 2026-06-23T11:05:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632533 wikitext text/x-wiki {{PU|Sreevazhumkodu (Magazine)}} {{IMG|Shree_Vazhumcode_Book1_Vol1_ശ്രീവാഴുംകോട്_(മാസിക)_-_1918.pdf}} കൊല്ലത്തുനിന്നും 1918-ൽ പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ച മാസികയാണ് '''ശ്രീവാഴുംകോട്'''. പിൽക്കാലത്തു മാസികയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം നിലച്ചു. ഇതിൽ പൊതുവായി [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിനെ]] സംബന്ധിക്കുന്ന ചില ലേഖനങ്ങളും, ഇംഗ്ലീഷ് മാസികകളിൽ നിന്നും മറ്റും തർജ്ജമ ചെയ്ത ചെറുകുറിപ്പുകളുമാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. 24 ഓളം പേജുകളാണ് ഇതിനുണ്ടായിരുന്നത്. കൊല്ലം മനോമോഹനം പ്രസ്സിൽ നിന്നും പുറത്തിറക്കിയ മാസികയുടെ പ്രസാധകൻ കെ.എം. കൃഷ്ണക്കുറുപ്പ് ആണ്. ==അവലംബം== {{Reflist}} * [https://web.archive.org/web/20180322001032/http://shijualex.in/1918_shreevazhumcode_book1_vol1/ 1918 – ശ്രീവാഴുംകോട് – പുസ്തകം ൧ ലക്കം ൧, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [[:File:Shree Vazhumcode Book1 Vol1 ശ്രീവാഴുംകോട് (മാസിക) - 1918.pdf|പുസ്തകം വിക്കികോമൺസിൽ]] * [https://archive.org/stream/1918_Shree_Vazhumcode_Book1_Vol1#page/n23/mode/2up പുസ്തകം അർക്കൈവ്.ഓർഗിൽ] [[വർഗ്ഗം:പ്രസിദ്ധീകരണം നിലച്ച മലയാളമാസികകൾ]] r69iw9emwo87h3vr6esqppxqhziwgbm 0 416001 4632536 4472723 2026-06-23T11:25:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632536 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Shamma Al Mazrui}} '''ഷമ്മ ബിൻത് സുഹൈൽ ഫാരിസ് അൽ മസ്‌റൂയി''' (ജനനം1993/94) [[എമിറിറ്റി]] രാഷ്ട്രതന്ത്രജഞയാണ്. യു.എ.ഇ. യുവജന കാര്യസഹമന്ത്രിയായ അൽ മസ്‌റൂയി 23 വയസിനു താഴെ പ്രായമുള്ള ലോകത്തെ മാറ്റിയ ഏഴു വനിതാ പ്രവർത്തകരുടെ പട്ടികയിൽപ്പെടുന്ന വനിതയാണ്. 2018-ലെ രാജ്യാന്തര വനിതാ ദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണു സിഎൻബിസി ന്യൂസ് ചാനൽ ഈ പട്ടിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വനിതാ മന്ത്രിയാണ് ഷമ്മാ അൽ മസ്‌റൂയി. [[ന്യൂയോർക്ക്]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി [[അബുദാബി]]യിൽ നിന്നും ബാച്ചിലേഴ്‌സ് ഡിഗ്രിയും, ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്നു പബ്ലിക്ക് പോളിസിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. യുഎഇയിലെ ആദ്യ [[Rhodes Scholarship|റോഡെസ് സ്‌കോളറായിരുന്നു]].<ref>http://gulf.manoramaonline.com/uae/2018/03/11/shamma-binth-suhail.html</ref> == ജീവിതരേഖ == അൽ മസ്‌റൂയി ജനിച്ചതും വളർന്നതും അബുദാബിയിലാണ്.<ref> "NYUAD Congratulates UAE Youth Minister Shamma Al Mazrui". NYU Abu Dhabi.</ref> [[ന്യൂയോർക്ക്]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി [[അബുദാബി]]യിൽ നിന്നും ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ബാച്ചിലേഴ്‌സ് ഡിഗ്രിയും 2015-ൽ ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്നു പബ്ലിക്ക് പോളിസിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടുകയുണ്ടായി. യുഎഇയിലെ ആദ്യ റോഡെസ് സ്‌കോളറായിരുന്നു. <ref> Ben Chaibah, Iman (10 February 2016). "What I Know For Sure About Shamma Al Mazrui, Our Minister of State for Youth Affairs and President of the Youth Council". Sail Magazine. Retrieved 6 December 2016.</ref><ref> "Meet the 22-yr old UAE Minister of Youth, Shamma Al Mazrui". Africa Independent Television. February 2016. Retrieved 6 December 2016.</ref><ref> Hatoum, Lelia (27 April 2016). "UAE: Meet the World's Youngest Minister". Newsweek. Retrieved 6 December 2016.</ref> == ഔദ്യോഗികജീവിതം == അൽ മസ്‌റൂയി അബുദാബി സോവറിൻ വെൽത്ത് ഫണ്ടിലെ പ്രൈവറ്റ് ഇക്വിറ്റിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ യുണൈറ്റഡ് നേഷനിലെ യുഎഇ മിഷനിൽ പബ്ലിക് പോളിസി അനലിസ്റ്റ് ആയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. <ref name=newsweek/>വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.യിലുള്ള യുഎഇ എംബസിയുടെ ഇന്റേൺ ആയും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|title=Meet your new ministers in UAE Cabinet|work=Khaleej Times|date=11 February 2016|accessdate=6 December 2016|archive-date=2023-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|url-status=dead}}</ref> 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ യുഎഇ യുവജന കാര്യസഹമന്ത്രിയായ അൽ മസ്‌റൂയിക്ക് 22വയസ്സുള്ളപ്പോൾ യുഎഇ യുവജന കാര്യസഹമന്ത്രിയായി പ്രധാനമന്ത്രിയായ മുഹമ്മദ് ബിൻ റഷീദ് അൽ മാക്ടൂം നിയമിക്കുകയുണ്ടായി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വനിതാ മന്ത്രിയാണ് ഷമ്മാ അൽ മസ്‌ററൂയി.<ref name=newsweek>{{cite web|url=http://newsweekme.com/uae-meet-the-worlds-youngest-minister/|title=UAE: Meet the World’s Youngest Minister|work=Newsweek|first=Lelia|last=Hatoum|date=27 April 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref><ref>{{cite web|language=fr|url=http://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2016/02/11/les-emirats-arabes-unis-nomment-une-ministre-du-bonheur_4863712_3218.html|title=Les Emirats arabes unis nomment une femme " ministre du bonheur "|work=Le Monde|date=11 February 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref>അൽ മാക്ടൂം അവരെ നിയമിച്ചതിനുശേഷം ട്വിറ്ററിലൂടെ യുഎഇ സർവ്വകലാശാലയിൽ ഇത്രയും പ്രായം കുറഞ്ഞ ഒരു വനിതയെ നിയമിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും പങ്കിനെകുറിച്ചും അന്വേഷിച്ചിരുന്നു. <ref name="24/7">{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/government/meet-the-uae-s-new-minister-of-happiness-2016-02-24-1.622175|title=Nothing is impossible in UAE: Shamma Al Mazrui|date=24 February 2016|accessdate=6 December 2016|work=Emirates 24|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215082614/http://www.emirates247.com/news/government/meet-the-uae-s-new-minister-of-happiness-2016-02-24-1.622175|url-status=dead}}</ref>29 അംഗങ്ങളുള്ള കാബിനറ്റിലെ 8 വനിതകളിലൊരാളാണ് അൽ മസ്‌റൂയി. <ref>{{cite web|url=http://www.timesofisrael.com/uae-names-women-ministers-for-happiness-tolerance/|work=Times of Israel|title=UAE names women ministers for happiness, tolerance|date=10 February 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2016/02/15/middleeast/united-arab-emirates-minister-of-happiness/|work=CNN|title=Happy days? United Arab Emirates appoints first minister of happiness|first=Sheena|last=MacKenzie|date=15 February 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref> അൽ മസ്‌റൂയി നാഷണൽ യൂത്ത് കൗൺസിൽ സ്ഥാപിച്ചു. <ref name=ait>{{cite web|url=http://www.aitonline.tv/post-meet_the_22_yr_old_uae_minister_of_youth__shamma_al_mazrui|title=Meet the 22-yr old UAE Minister of Youth, Shamma Al Mazrui|work=Africa Independent Television|date=February 2016|accessdate=6 December 2016|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307025359/http://www.aitonline.tv/post-meet_the_22_yr_old_uae_minister_of_youth__shamma_al_mazrui|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/emirates/1395292372897.html|title=Shamma Al Mazrouei chairs 1st meeting of Emirates Youth Council|work=WAM Emirates News Agency|date=4 March 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref>ഗവൺമെന്റും യൂത്തും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രതിനിധീകരിച്ച് നിരവധി ചുറ്റുപാടുകളിലുള്ള യുവ പ്രൊഫണലുകളെ ഈ രംഗത്തേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.<ref>{{cite web|url=http://thepeninsulaqatar.com/news/middle-east/369899/uae-appoints-22-year-old-shamma-al-mazrui-as-minister|title=UAE appoints 22-year-old Shamma Al Mazrui as minister|work=The Peninsula Qatar|date=10 February 2016|accessdate=6 December 2016}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=harness>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/opinion/comment/uae-a-model-for-dynamism-at-a-time-of-global-uncertainty|title=UAE a model for dynamism at a time of global uncertainty|first=Ayesha|last=Almazroui|work=The National|date=10 February 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/opinion/editorial/harnessing-the-power-of-youth|title=Harnessing the power of youth|work=The National|date=11 June 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref> അൽ മസ്‌റൂയി ''യൂത്ത് സർക്കിൾസ്'' സ്ഥാപിക്കുകയും യുവജനങ്ങളെ കൺസൾട്ടേറ്റീവ് മീറ്റിങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name=newsweek/><ref name=harness/><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/uae/environment/emirati-youth-in-sharjah-call-for-action-on-climate-challenge|title=Emirati youth in Sharjah call for action on climate challenge|work=The National|first=Thaer|last=Zriqat|date=11 August 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref> 2016 ആഗസ്റ്റിൽ ''നാഷണൽ പ്രോഗ്രാം ഫോർ ദ വാല്യൂസ് ഓഫ് എമിറിറ്റി യൂത്തിൽ'' പങ്കെടുക്കണമെന്ന് യുഎഇ യിലെ യുവജനങ്ങളോട് ട്വിറ്ററിൽ അൽ മസ്‌റൂയി ആവശ്യപ്പെടുകയുണ്ടായി. <ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/uae/emirati-youth-urged-to-tweet-about-uaes-values|title=Emirati youth urged to tweet about UAE’s values|work=The National|date=8 August 2016|accessdate=6 December 2016}}</ref>2016സെപ്തംബറിൽ അവർ വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.യിലെ മധ്യകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള റിസേർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ യുവജനങ്ങളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇതിനെ രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്തത് [[അതലാന്റിക് കൗൺസിൽ]] ആണ്. <ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/shamma-al-mazrui-hails-uae-s-investment-in-young-people-2016-09-04-1.640178|title=Shamma Al Mazrui hails UAE's investment in young people|date=4 September 2016|accessdate=6 December 2016|work=Emirates 24 7|archive-date=2018-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504010637/https://www.emirates247.com/news/shamma-al-mazrui-hails-uae-s-investment-in-young-people-2016-09-04-1.640178|url-status=dead}}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും== * [[Rhodes Scholarship]] 2014<ref name=newsweek/> * [[Mansour bin Zayed Al Nahyan|Sheikh Mansour bin Zayed]] Distinction Award (2015)<ref name=profile/> * [[Coutts]] Future Leader Award (2015)<ref name=profile>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/uae/government/20160210/picture-profiles-the-new-members-of-the-uae-cabinet|title=Picture profiles: the new members of the UAE Cabinet|date=10 February 2016|accessdate=6 December 2016|work=The National}}</ref> ==അവലംബം == {{Reflist|30em}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.uaecabinet.ae/en/details/cabinet-members/her-excellency-shamma-bint-suhail-faris-al-mazrui UAE Cabinet profile] [[വർഗ്ഗം:1990-കളിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റ്സ് മന്ത്രിമാർ]] m56qaujdedrlkf3phlyfvyw7y36ax3e 2 417374 4632493 4620002 2026-06-23T07:27:56Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4632493 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q11344. } |section=17 |sort=P17 |columns=label:Article,P2101,P246,P1086,P1001 }} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! melting point ! മൂലകത്തിന്റെ സൂത്രവാക്യം ! ആറ്റോമിക സംഖ്യ ! ബാധകമാകുന്ന നിയമമണ്ഡലം |- | [[ഹൈഡ്രജൻ]] | -259.14 സെൽഷ്യസ് | H | 1 | |- | [[ഹീലിയം]] | -272.05 സെൽഷ്യസ് | He | 2 | |- | [[ലിഥിയം]] | 180.5 സെൽഷ്യസ് | Li | 3 | |- | [[ബെറിലിയം]] | 2349 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>1278 സെൽഷ്യസ് | Be | 4 | |- | [[ബോറോൺ]] | 2077 സെൽഷ്യസ് | B | 5 | |- | [[കാർബൺ]] | | C | 6 | |- | [[നൈട്രജൻ]] | | N | 7 | |- | [[ഓക്സിജൻ]] | | O | 8 | |- | [[ഫ്ലൂറിൻ]] | -363 ഫാരൺഹീറ്റ് | F | 9 | |- | [[നിയോൺ]] | -248.6 സെൽഷ്യസ് | Ne | 10 | |- | [[സോഡിയം]] | 97.78 സെൽഷ്യസ് | Na | 11 | |- | [[മഗ്നീഷ്യം]] | 649 സെൽഷ്യസ് | Mg | 12 | |- | [[അലൂമിനിയം]] | 1220 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>660 സെൽഷ്യസ് | Al | 13 | |- | [[സിലിക്കൺ]] | 2570 ഫാരൺഹീറ്റ് | Si | 14 | |- | [[ഫ്രാൻസിയം]] | | Fr | 87 | |- | [[ഫോസ്ഫറസ്]] | | P | 15 | |- | [[ഇരുമ്പ്]] | 1538 സെൽഷ്യസ് | Fe | 26 | |- | [[ഗന്ധകം]] | | S | 16 | |- | [[ക്ലോറിൻ]] | | Cl | 17 | |- | [[ആർഗോൺ]] | -189.34 സെൽഷ്യസ് | Ar | 18 | |- | [[പൊട്ടാസ്യം]] | 336.4 കെൽവിൻ<br/>63.2 സെൽഷ്യസ് | K | 19 | |- | [[കാൽ‌സ്യം|കാൽ സ്യം]] | 838.85 സെൽഷ്യസ് | Ca | 20 | |- | [[കറുത്തീയം]] | 328 സെൽഷ്യസ്<br/>621 ഫാരൺഹീറ്റ് | Pb | 82 | |- | [[സ്കാൻഡിയം]] | 1540.85 സെൽഷ്യസ് | Sc | 21 | |- | [[ടൈറ്റാനിയം]] | 1941 കെൽവിൻ<br/>1670 സെൽഷ്യസ് | Ti | 22 | |- | [[വനേഡിയം]] | 1887 സെൽഷ്യസ് | V | 23 | |- | [[ക്രോമിയം]] | 1907 സെൽഷ്യസ് | Cr | 24 | |- | [[മാംഗനീസ്]] | 2271 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>1243 സെൽഷ്യസ് | Mn | 25 | |- | [[റീനിയം]] | | Re | 75 | |- | [[കൊബാൾട്ട്]] | 2719 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>1768 കെൽവിൻ<br/>1495 സെൽഷ്യസ് | Co | 27 | |- | [[ടങ്സ്റ്റൺ]] | 6170 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>3410 സെൽഷ്യസ് | W | 74 | |- | [[നിക്കൽ]] | 2831 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>1728 കെൽവിൻ<br/>1455 സെൽഷ്യസ് | Ni | 28 | |- | [[ഓസ്മിയം]] | | Os | 76 | |- | [[ചെമ്പ്]] | 1981 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>1085 സെൽഷ്യസ് | Cu | 29 | |- | [[നാകം]] | 419 സെൽഷ്യസ് | Zn | 30 | |- | [[ഗാലിയം]] | | Ga | 31 | |- | [[ജെർമേനിയം]] | | Ge | 32 | |- | [[ആർസെനിക്]] | 1135 ഫാരൺഹീറ്റ് | As | 33 | |- | [[സെലീനിയം]] | 392 ഫാരൺഹീറ്റ് | Se | 34 | |- | [[ഇറിഡിയം]] | | Ir | 77 | |- | [[ബ്രോമിൻ]] | | Br | 35 | |- | [[പ്ലാറ്റിനം]] | | Pt | 78 | |- | [[ക്രിപ്റ്റോൺ]] | | Kr | 36 | |- | [[റൂബിഡിയം]] | | Rb | 37 | |- | [[സ്വർണം]] | 1064.18 സെൽഷ്യസ് | Au | 79 | |- | [[രസം (മൂലകം)|രസം]] | -37.89 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>-38.83 സെൽഷ്യസ് | Hg | 80 | |- | [[താലിയം]] | | Tl | 81 | |- | [[സ്ട്രോൺഷിയം]] | | Sr | 38 | |- | [[യിട്രിയം]] | 2732 ഫാരൺഹീറ്റ് | Y | 39 | |- | [[ബിസ്മത്]] | | Bi | 83 | |- | [[പൊളോണിയം]] | | Po | 84 | |- | [[ആസ്റ്ററ്റീൻ]] | | At | 85 | |- | [[സിർകോണിയം]] | 3375 ഫാരൺഹീറ്റ് | Zr | 40 | |- | [[നയോബിയം|നിയോബിയം]] | | Nb | 41 | |- | [[മൊളിബ്ഡിനം]] | 4752 ഫാരൺഹീറ്റ് | Mo | 42 | |- | [[ടെക്നീഷ്യം]] | 2170 സെൽഷ്യസ് | Tc | 43 | |- | [[റുഥീനിയം]] | | Ru | 44 | |- | [[റോഡിയം]] | 3571 ഫാരൺഹീറ്റ് | Rh | 45 | |- | [[പലേഡിയം]] | | Pd | 46 | |- | [[വെള്ളി]] | 1761 ഫാരൺഹീറ്റ് | Ag | 47 | |- | [[കാഡ്മിയം]] | | Cd | 48 | |- | [[ഇൻഡിയം]] | 314 ഫാരൺഹീറ്റ് | In | 49 | |- | [[വെളുത്തീയം]] | 449 ഫാരൺഹീറ്റ്<br/>231.9 സെൽഷ്യസ് | Sn | 50 | |- | [[യുറേനിയം]] | | U | 92 | |- | [[ആന്റിമണി]] | 1166 ഫാരൺഹീറ്റ് | Sb | 51 | |- | [[ടെലൂറിയം]] | 842 ഫാരൺഹീറ്റ് | Te | 52 | |- | [[പ്ലൂട്ടോണിയം]] | | Pu | 94 | |- | [[അയോഡിൻ]] | 113.7 സെൽഷ്യസ് | I | 53 | |- | [[നെപ്റ്റ്യൂണിയം]] | | Np | 93 | |- | [[സെനൊൺ]] | | Xe | 54 | |- | [[സീസിയം]] | | Cs | 55 | |- | [[പ്രൊട്ടക്റ്റിനിയം]] | | Pa | 91 | |- | [[ബേരിയം]] | 727 സെൽഷ്യസ് | Ba | 56 | |- | [[തോറിയം]] | | Th | 90 | |- | [[ഹാഫ്നിയം]] | 4041 ഫാരൺഹീറ്റ് | Hf | 72 | |- | [[ആക്റ്റിനിയം]] | | Ac | 89 | |- | [[ടാന്റലം|ടാന്റാലം]] | 5425 ഫാരൺഹീറ്റ് | Ta | 73 | |- | [[റേഡിയം]] | | Ra | 88 | |- | [[റഡോൺ]] | | Rn | 86 | |- | ''[[:d:Q1139|ununennium]]'' | | Uue | 119 | |- | ''[[:d:Q1146|unbinilium]]'' | | Ubn | 120 | |- | [[റുഥർഫോർഡിയം]] | | Rf | 104 | |- | [[ഡൂബ്നിയം]] | | Db | 105 | |- | [[സീബോർഗിയം]] | | Sg | 106 | |- | [[ബോറിയം]] | | Bh | 107 | |- | [[ഹാസ്സിയം]] | | Hs | 108 | |- | [[മെയ്റ്റ്നേറിയം]] | | Mt | 109 | |- | [[ഡാംഷ്റ്റാറ്റിയം]] | | Ds | 110 | |- | [[റോണ്ട്ഗെനിയം]] | | Rg | 111 | |- | [[കോപ്പർനിഷ്യം]] | | Cn | 112 | |- | [[നിഹോണിയം (മൂലകം)|നിഹോനിയം]] | | Nh | 113 | |- | [[ഫ്ലെറോവിയം]] | | Fl | 114 | |- | [[മോസ്കൊവിയം]] | | Mc | 115 | |- | [[ലിവർമോറിയം]] | | Lv | 116 | |- | [[ടെനസീൻ]] | | Ts | 117 | |- | [[ഓഗനെസൺ]] | | Og | 118 | |- | [[സീറിയം]] | | Ce | 58 | |- | [[പ്രസിയോഡൈമിയം]] | 1208 കെൽവിൻ | Pr | 59 | |- | [[നിയോഡൈമിയം]] | | Nd | 60 | |- | [[യൂറോപ്പിയം]] | | Eu | 63 | |- | ''[[:d:Q1466|unbiunium]]'' | | Ubu | 121 | |- | [[ലാന്തനം]] | | La | 57 | |- | [[പ്രൊമിതിയം]] | | Pm | 61 | |- | [[സമേറിയം]] | | Sm | 62 | |- | [[ഗാഡോലിനിയം]] | | Gd | 64 | |- | [[ടെർബിയം]] | | Tb | 65 | |- | [[ഡിസ്പ്രോസിയം]] | | Dy | 66 | |- | [[ഹോമിയം]] | 1734 കെൽവിൻ | Ho | 67 | |- | [[എർബിയം]] | | Er | 68 | |- | [[തൂലിയം]] | | Tm | 69 | |- | [[യിറ്റെർബിയം]] | | Yb | 70 | |- | [[ലുറ്റീഷ്യം]] | | Lu | 71 | |- | [[അമെരിസിയം]] | | Am | 95 | |- | [[ക്യൂറിയം]] | | Cm | 96 | |- | [[ബെർകിലിയം]] | | Bk | 97 | |- | [[കാലിഫോർണിയം]] | 1173 കെൽവിൻ | Cf | 98 | |- | [[ഐൻസ്റ്റീനിയം]] | | Es | 99 | |- | [[ഫെർമിയം]] | | Fm | 100 | |- | [[മെൻഡെലീവിയം]] | | Md | 101 | |- | [[നോബെലിയം]] | | No | 102 | |- | [[ലോറെൻസിയം]] | | Lr | 103 | |- | ''[[:d:Q7425|Unbibium]]'' | | Ubb | 122 | |- | ''[[:d:Q54377|unbihexium]]'' | | Ubh | 126 | |- | ''[[:d:Q285877|distributed feedback laser]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q428629|untriunium]]'' | | Utu | 131 | |- | ''[[:d:Q428635|untribium]]'' | | Utb | 132 | |- | ''[[:d:Q428640|unbiennium]]'' | | Ube | 129 | |- | ''[[:d:Q428648|untrinilium]]'' | | Utn | 130 | |- | ''[[:d:Q428685|unbipentium]]'' | | Ubp | 125 | |- | ''[[:d:Q428692|unbiseptium]]'' | | Ubs | 127 | |- | ''[[:d:Q428703|unbioctium]]'' | | Ubo | 128 | |- | ''[[:d:Q428741|unbiquadium]]'' | | Ubq | 124 | |- | ''[[:d:Q428758|unbitrium]]'' | | Ubt | 123 | |- | ''[[:d:Q548592|untriennium]]'' | | Ute | 139 | |- | ''[[:d:Q868375|untrihexium]]'' | | Uth | 136 | |- | ''[[:d:Q869681|untrioctium]]'' | | Uto | 138 | |- | ''[[:d:Q1366419|untriseptium]]'' | | Uts | 137 | |- | ''[[:d:Q2399140|unquadennium]]'' | | Uqe | 149 | |- | ''[[:d:Q3029913|unquadnilium]]'' | | Uqn | 140 | |- | ''[[:d:Q3551918|unpentbium]]'' | | Upb | 152 | |- | ''[[:d:Q3551919|unpentnilium]]'' | | Upn | 150 | |- | ''[[:d:Q3551921|unpentunium]]'' | | Upu | 151 | |- | ''[[:d:Q3551924|unpenttrium]]'' | | Upt | 153 | |- | ''[[:d:Q3551926|unquadhexium]]'' | | Uqh | 146 | |- | ''[[:d:Q3551927|unquadbium]]'' | | Uqb | 142 | |- | ''[[:d:Q3551928|unquadoctium]]'' | | Uqo | 148 | |- | ''[[:d:Q3551929|unquadseptium]]'' | | Uqs | 147 | |- | ''[[:d:Q3551930|unquadpentium]]'' | | Uqp | 145 | |- | ''[[:d:Q3551931|unquadquadium]]'' | | Uqq | 144 | |- | ''[[:d:Q3551933|unquadtrium]]'' | | Uqt | 143 | |- | ''[[:d:Q3551935|unquadunium]]'' | | Uqu | 141 | |- | ''[[:d:Q3552038|untripentium]]'' | | Utp | 135 | |- | ''[[:d:Q3552040|untriquadium]]'' | | Utq | 134 | |- | ''[[:d:Q3552041|untritrium]]'' | | Utt | 133 | |- | ''[[:d:Q3855473|Metalli del blocco s]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q11289368|unsepttrium]]'' | | Ust | 173 | |- | ''[[:d:Q16307164|unseptbium]]'' | | Usb | 172 | |- | ''[[:d:Q16307168|unhexoctium]]'' | | Uho | 168 | |- | ''[[:d:Q16307173|unhexseptium]]'' | | Uhs | 167 | |- | ''[[:d:Q16307178|unhexpentium]]'' | | Uhp | 165 | |- | ''[[:d:Q19599218|unhexennium]]'' | | Uhe | 169 | |- | ''[[:d:Q22313918|unpentquadium]]'' | | Upq | 154 | |- | ''[[:d:Q22314315|unpentpentium]]'' | | Upp | 155 | |- | ''[[:d:Q30929350|unhexquadium]]'' | | Uhq | 164 | |- | ''[[:d:Q91655950|unpenthexium]]'' | | Uph | 156 | |- | ''[[:d:Q91655961|unpentseptium]]'' | | Ups | 157 | |- | ''[[:d:Q91655977|unpentoctium]]'' | | Upo | 158 | |- | ''[[:d:Q91655999|unhexnilium]]'' | | Uhn | 160 | |- | ''[[:d:Q92113383|unpentennium]]'' | | Upe | 159 | |- | ''[[:d:Q113084035|unhexunium]]'' | | Uhu | 161 | |- | ''[[:d:Q113084037|unhexbium]]'' | | Uhb | 162 | |- | ''[[:d:Q113084040|unhextrium]]'' | | Uht | 163 | |- | ''[[:d:Q113084043|unhexhexium]]'' | | Uhh | 166 | |- | ''[[:d:Q113084046|unseptnilium]]'' | | Usn | 170 | |- | ''[[:d:Q113084048|unseptunium]]'' | | Usu | 171 | |- | ''[[:d:Q116976565|unoctquadium]]'' | | Uoq | 184 | |- | ''[[:d:Q139808710|العواصف الشمسية العملاقة]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} rwycrp6fu7tlgodq9tnoca1yeb55nmu 2 417489 4632412 4630136 2026-06-22T23:52:42Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4632412 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q6256. } |columns=label:Article }} {| class='wikitable sortable' ! Article |- | [[ക്യുറസാവോ|കുറകാവോ]] |- | [[സിന്റ് മാർട്ടൻ]] |- | [[കുക്ക് ദ്വീപുകൾ]] |- | [[കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്]] |- | [[നിയുവെ]] |- | [[സോമാലിലാന്റ്]] |- | ''[[:d:Q157734|Muscat and Oman]]'' |- | ''[[:d:Q165763|Principality of Waldeck]]'' |- | [[ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)]] |- | [[പലസ്തീൻ (രാജ്യം)|പലസ്തീൻ രാജ്യം]] |- | ''[[:d:Q12191529|Emirate of Lengeh]]'' |- | ''[[:d:Q16881283|Sultanate of Muscat]]'' |- | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]'' |- | ''[[:d:Q123027565|Kashmir Sultanate]]'' |- | ''[[:d:Q131588685|അൽ ഖവാസിം എമിറേറ്റ്]]'' |- | ''[[:d:Q139656941|ចនាសបុរៈ]]'' |- | ''[[:d:Q140030295|Maragheh Khanate]]'' |- | ''[[:d:Q140089359|河南]]'' |- | ''[[:d:Q140291716|Hella Rose Delacroix]]'' |- | [[കൊളംബിയ]] |- | [[ബൊളീവിയ]] |- | [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ]] |- | [[സെന്റ് വിൻസന്റ് ആൻഡ് ഗ്രനഡീൻസ്|സെയ്ന്റ് വിൻസന്റ് ഗ്രനഡീൻസ്]] |- | [[സെയ്ന്റ് ലൂസിയ]] |- | [[സെന്റ് കിറ്റ്‌സ് ആൻഡ് നെവിസ്|സെയ്ന്റ് കിറ്റ്സ് നീവസ്]] |- | [[ജമൈക്ക]] |- | [[ഗ്രനേഡ]] |- | [[ഗ്വാട്ടിമാല]] |- | [[ബഹാമാസ്]] |- | [[ആന്റീഗയും ബാർബ്യൂഡയും|ആന്റിഗ്വ ബർബുഡ]] |- | [[ഹോണ്ടുറാസ്]] |- | [[ഡൊമനിക്ക]] |- | [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]] |- | [[ഹെയ്റ്റി]] |- | [[എൽ സാൽവദോർ]] |- | [[ഇറാൻ]] |- | [[ഇറാഖ്‌]] |- | [[കോസ്റ്റ റീക്ക]] |- | [[ഇസ്രയേൽ]] |- | [[പാനമ|പനാമ]] |- | [[യെമൻ]] |- | [[ജോർദാൻ]] |- | [[നിക്കരാഗ്വ]] |- | [[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ]] |- | [[കുവൈറ്റ്|കുവൈറ്റ്‌]] |- | [[ലാവോസ്]] |- | [[ലെബനാൻ]] |- | [[മാലിദ്വീപ്]] |- | [[മലേഷ്യ]] |- | [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]] |- | [[നേപ്പാൾ]] |- | [[ഒമാൻ]] |- | [[പാകിസ്താൻ]] |- | [[ഖത്തർ]] |- | [[സൗദി അറേബ്യ]] |- | [[ശ്രീലങ്ക]] |- | [[സിറിയ]] |- | [[താജിക്കിസ്ഥാൻ]] |- | [[തായ്‌വാൻ]] |- | [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ് ലാന്റ്]] |- | [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ]] |- | [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ]] |- | [[വിയറ്റ്നാം]] |- | [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]] |- | [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ]] |- | [[ബംഗ്ലാദേശ്]] |- | [[മാലി]] |- | [[അംഗോള]] |- | [[ഭൂട്ടാൻ]] |- | [[ബ്രൂണൈ]] |- | [[ടാൻസാനിയ]] |- | [[ഫിലിപ്പീൻസ്]] |- | [[മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്]] |- | [[ടോഗോ]] |- | [[ടുണീഷ്യ]] |- | [[സാംബിയ]] |- | [[സിംബാബ്‌വെ]] |- | [[ദക്ഷിണ സുഡാൻ]] |- | [[ബെനിൻ]] |- | [[ബോട്സ്വാന]] |- | [[ബർക്കിനാ ഫാസോ]] |- | [[ബറുണ്ടി]] |- | [[കൊമോറസ്]] |- | [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]] |- | [[ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപബ്ലിക്ക് ഓഫ് കോംഗോ]] |- | [[ജിബൂട്ടി]] |- | [[ഇക്വറ്റോറിയൽ ഗിനി]] |- | [[എരിട്രിയ]] |- | [[ഗാബോൺ]] |- | [[ഗാംബിയ]] |- | [[ഗിനി]] |- | [[ഗിനി-ബിസൗ]] |- | [[ഐവറി കോസ്റ്റ്]] |- | [[കാമറൂൺ]] |- | [[കേപ്പ് വേർഡ്]] |- | [[ലെസോത്തോ]] |- | [[ലൈബീരിയ]] |- | [[ലിബിയ]] |- | [[മഡഗാസ്കർ]] |- | [[മലാവി]] |- | [[മൗറിത്താനിയ]] |- | [[മൗറീഷ്യസ്]] |- | [[മൊറോക്കൊ]] |- | [[മൊസാംബിക്ക്]] |- | [[നമീബിയ]] |- | [[നൈജർ]] |- | [[നൈജീരിയ]] |- | [[യുഗാണ്ട|ഉഗാണ്ട]] |- | [[റുവാണ്ട]] |- | [[സാവോ ടോം ആൻഡ് പ്രിൻസിപ്പെ]] |- | [[സെനെഗൽ]] |- | [[സെയ്‌ഷെൽസ്|സെയ് ഷെൽസ്]] |- | [[സീറാ ലിയോൺ]] |- | [[സൊമാലിയ]] |- | [[സുഡാൻ]] |- | [[ഇസ്വാറ്റിനി]] |- | [[കൊസോവോ|കൊസോവ്]] |- | [[അരൂബ]] |- | [[നോർതേൺ സൈപ്രസ്]] |- | [[കാനഡ]] |- | [[ജപ്പാൻ]] |- | [[നോർവെ]] |- | [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] |- | [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്]] |- | [[ഹംഗറി]] |- | [[സ്പെയിൻ]] |- | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |- | [[ബെൽജിയം]] |- | [[ലക്സംബർഗ്]] |- | [[ഫിൻലാന്റ്]] |- | [[സ്വീഡൻ]] |- | [[ഡെന്മാർക്ക്]] |- | [[പോളണ്ട്]] |- | [[ലിത്വാനിയ]] |- | [[ഇറ്റലി]] |- | [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] |- | [[ഓസ്ട്രിയ]] |- | [[ഗ്രീസ്]] |- | [[തുർക്കി]] |- | [[പോർച്ചുഗൽ]] |- | [[നെതർലന്റ്സ്]] |- | [[ഉറുഗ്വേ]] |- | [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റ്‌]] |- | [[മെക്സിക്കോ]] |- | [[കെനിയ]] |- | [[എത്യോപ്യ]] |- | [[ഘാന]] |- | [[ഫ്രാൻസ്]] |- | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] |- | [[ചൈന]] |- | [[ബ്രസീൽ]] |- | [[റഷ്യ]] |- | [[ജർമ്മനി]] |- | [[ബെലാറുസ്]] |- | [[ഐസ്‌ലാന്റ്]] |- | [[എസ്റ്റോണിയ]] |- | [[ലാത്വിയ|ലാത്‌വിയ]] |- | [[ഉക്രൈൻ]] |- | [[ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക്|ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌]] |- | [[സ്ലോവാക്യ]] |- | [[സ്ലൊവീന്യ]] |- | [[മൊൾഡോവ]] |- | [[റൊമാനിയ]] |- | [[ബൾഗേറിയ]] |- | [[വടക്ക് മാസിഡോണിയ|നോർത്ത് മാസിഡോണിയ]] |- | [[അൽബേനിയ]] |- | [[ഗ്രീൻലാൻഡ്]] |- | [[ക്രൊയേഷ്യ]] |- | [[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന]] |- | [[അസർബെയ്ജാൻ]] |- | [[അൻഡോറ]] |- | [[സൈപ്രസ്]] |- | [[ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)|ജോർജ്ജിയ]] |- | [[കസാഖ്സ്ഥാൻ|ഖസാഖ്‌സ്ഥാൻ]] |- | [[മാൾട്ട]] |- | [[മൊണാക്കോ]] |- | [[മൊണ്ടിനെഗ്രോ|മോണ്ടെനെഗ്രൊ]] |- | [[വത്തിക്കാൻ നഗരം]] |- | [[സാൻ മരീനോ]] |- | [[ക്യൂബ]] |- | [[ബെലീസ്]] |- | [[ബാർബേഡോസ്|ബർബാഡോസ്]] |- | [[ഇന്തോനേഷ്യ]] |- | [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] |- | [[അൾജീറിയ]] |- | [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ]] |- | [[ചിലി]] |- | [[സിംഗപ്പൂർ]] |- | [[ലിക്റ്റൻ‌സ്റ്റൈൻ]] |- | [[ബഹ്റൈൻ]] |- | [[അർമേനിയ]] |- | [[സെർബിയ]] |- | [[ഓസ്ട്രേലിയ]] |- | [[അർജന്റീന]] |- | [[പെറു]] |- | [[ഉത്തര കൊറിയ]] |- | [[കംബോഡിയ]] |- | [[കിഴക്കൻ ടിമോർ]] |- | [[ഛാഡ്]] |- | [[ന്യൂസീലൻഡ്]] |- | [[ഇന്ത്യ]] |- | [[തുവാലു]] |- | [[ടോങ്ക]] |- | [[സമോവ]] |- | [[സോളമൻ ദ്വീപുകൾ]] |- | [[വാനുവാടു]] |- | [[പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ]] |- | [[പലാവു]] |- | [[നൗറു]] |- | [[ഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് മൈക്രോനേഷ്യ|മൈക്രോനേഷ്യ]] |- | [[മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ]] |- | [[കിരീബാസ്]] |- | [[മംഗോളിയ]] |- | [[ഫിജി]] |- | [[വെനസ്വേല|വെനിസ്വേല]] |- | [[സുരിനാം]] |- | [[പരഗ്വെ]] |- | [[ഗയാന]] |- | [[ഇക്വഡോർ]] |} {{Wikidata list end}} 6jn40uysac2ikzh1t02uzh12v4v3hi4 0 425441 4632444 3863025 2026-06-23T03:03:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632444 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Vampire squid}} {{Taxobox | name = ''Vampyroteuthis infernalis'' | status = | image = Vampire des abysses.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Mollusca]] | classis = [[Cephalopoda]] | ordo = [[Vampyromorphida]] | familia = [[Vampyroteuthidae]] | genus = [[Vampyroteuthis]] | species = '''Vampyroteuthis infernalis''' | binomial = Vampyroteuthis infernalis | binomial_authority = [[Chun (awtor)|Chun]], 1903 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Melanoteuthis anderseni'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1931</small><ref name = "col694"/><ref name = "col809"/><ref name = "col42625"/><br>''Melanoteuthis schmidti'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1929</small><br>''Danateuthis schmidti'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1929</small><ref name = "col694"/><ref name = "col42625"/><ref name = "col42626"/><br>''Retroteuthis pacifica'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1929</small><ref name = "col694"/><ref name = "col42625"/><ref name = "col42626"/><br>''Hansenoteuthis lucens'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1929</small><ref name = "col694"/><ref name = "col42625"/><ref name = "col42626"/><br>''Melanoteuthis beebei'' <small>Robson, 1929</small><ref name = "col42625"/><ref name = "col42627"/><br>''Watasella nigra'' <small>[[Shun-ichi Syun'iti Sasaki|Sasaki]], 1920</small><ref name = "col514"/><ref name = "col515"/><ref name = "col42625"/><br>''Melanoteuthis lucens'' <small>[[Louis Joubin|Joubin]], 1912</small><ref name = "col42624"/><ref name = "col42628"/><br>''Vampyroteuthis macrope'' <small>(Berry, 1911)</small><ref name = "col501"/><br>''Cirroteuthis macrope'' <small>Berry, 1911</small><ref name = "col748"/><ref name = "col42625"/><ref name = "col42629"/> }} [[ആഴക്കടൽ|ആഴക്കടലിലെ]] ഉഷ്ണമേഖലാ സമുദ്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ സിഫാലോപോഡ് ആണ് '''വാമ്പയർ സ്ക്വിഡ്''' (വമ്പൈറോടൂത്തിസ് ഇൻഫ്രെനലിസ്, ലിറ്റ് "വാമ്പയർ സ്ക്വീഡ് ഫ്രം ഹെൽ") <ref> "Vampire Squid, Vampyroteuthis infernalis". MarineBio.org.</ref> ഇതിന്റെ തനതായ റെട്രാക്റ്റൈൽ സെൻസറി ഫിലമെന്റുകൾ [[നീരാളി]], [[കൂന്തൾ]] എന്നിവ തമ്മിലുള്ള സമാനതയും പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ ''വാമ്പൈറോമോർഫിഡ'' നിരയിലുൾപ്പെടുത്തുന്നതിനെ ന്യായീകരിക്കുന്നു. == അവലംബം== {{refbegin|30em}} * {{cite web | ref = harv | year = 2003 | last = Bolstad | first = Kat | url = http://www.tonmo.com/science/public/deepseacephs.php | title = Deep-Sea Cephalopods: An Introduction and Overview }} (Version of 5/6/03, retrieved 2006-DEC-06.) * {{cite book | ref = harv | last = Ellis | first = Richard | year = 1996 | chapter = Introducing ''Vampyroteuthis infernalis'', the vampire squid from Hell | title = The Deep Atlantic: Life, Death, and Exploration in the Abyss | editor-first = Alfred A. | editor-last = Knopf | location = New York | isbn = 0-679-43324-4 | chapterurl = http://www.thecephalopodpage.org/vsfh.php | accessdate = 2007-04-30 }} * {{cite journal | ref = harv | last1 = Fischer | first1 = Jean-Claude | last2 = Riou | first2 = Bernard | title = Vampyronassa rhodanica'' nov. gen. nov sp., vampyromorphe (Cephalopoda, Coleoidea) du Callovien inférieur de la Voulte-sur-Rhône (Ardèche, France) | journal = Annales de Paléontologie | year = 2002 | volume = 88 | issue = 1 | pages = 1–17 | doi = 10.1016/S0753-3969(02)01037-6 }} (French with English abstract) * {{cite journal | ref = harv | last = Pickford | first = Grace E. | title = Vampyroteuthis infernalis'' Chun an archaic dibranchiate cephalopod. II. | journal = External anatomy | publisher = Dana Report | year = 1949 | issue = 32 | pages = 1–132 }} * {{cite journal | ref = harv | last1 = Robison | first1 = Bruce H. | last2 = Reisenbichler | first2 = Kim R. | last3 = Hunt | first3 = James C. | last4 = Haddock | first4 = Steven H. D. | title = Light Production by the Arm Tips of the Deep-Sea Cephalopod ''Vampyroteuthis infernalis | journal = Biological Bulletin | year = 2003 | volume = 205 | issue = 2 | pages = 102–109 | url = http://www.biolbull.org/cgi/reprint/205/2/102.pdf | doi = 10.2307/1543231 | archive-date = 2011-06-16 | access-date = 2018-05-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110616191340/http://www.biolbull.org/cgi/reprint/205/2/102.pdf | url-status = dead }} * {{cite web | ref = harv | last = Seibel | first = Brad A. | url = http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tcp/vampy.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20051224235910/http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tcp/vampy.html | archivedate = 2005-12-24 | title = Vampyroteuthis infernalis | year = 2001 | accessdate = 2006-12-06 }} * {{cite journal | ref = harv | last1 = Seibel | first1 = Brad A. | last2 = Thuesen | first2 = Erik V. | last3 = Childress | first3 = James J. | title = Flight of the vampire: ontogenetic gait-transition in ''Vampyroteuthis infernalis'' (Cephalopoda: Vampyromorpha) | journal = Journal of Experimental Biology | year = 1998 | volume = 201 | pages = 2413–2424 | url = http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/201/16/2413.pdf | issue = 16 }} * {{cite journal | ref = harv | last1 = Seibel | first1 = Brad A. | last2 = Chausson | first2 = Fabienne | last3 = Lallier | first3 = Francois H. | last4 = Zal | first4 = Franck | last5 = Childress | first5 = James J. | title = Vampire blood: respiratory physiology of the vampire squid (Cephalopoda: Vampyromorpha) in relation to the oxygen minimum layer | journal = Experimental Biology Online | year = 1999 | volume = 4 | issue = 1 | pages = 1–10 | doi = 10.1007/s00898-999-0001-2 }} (HTML abstract) * {{cite web | ref = harv | last = Young | first = Richard E. | url = http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthidae_Taxa?acc_id=2420 | title = Taxa Associated with the Family Vampyroteuthidae | date = June 2002 | accessdate = 2006-12-06 | archive-date = 2020-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201001023647/http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthidae_Taxa?acc_id=2420 | url-status = dead }} {{refend}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{commons|Vampire squid|vampire squid}} *{{CephBase Species|703}} *[[Tree of Life Web Project|Tree of Life]]: [http://tolweb.org/Vampyroteuthis_infernalis ''Vampyroteuthis infernalis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026224206/http://tolweb.org/Vampyroteuthis_infernalis |date=2020-10-26 }}. *[https://web.archive.org/web/20070819074113/http://educatedearth.net/video.php?id=3061 National Geographic video of a vampire squid] *[http://www.mbari.org/news/news_releases/2012/vampfood/vampfood-release.html Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI): What the vampire squid really eats.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121216222810/http://www.mbari.org/news/news_releases/2012/vampfood/vampfood-release.html |date=2012-12-16 }} *[http://deepseacreatures.org/vampire-squid Vampire squid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150414192426/http://deepseacreatures.org/vampire-squid |date=2015-04-14 }} *{{cite journal |last1=Herring |first1=P. J. |author1link=Peter Herring |last2=Dilly |first2=P. N. |last3=Cope |first3=Celia |title=The bioluminescent organs of the deep-sea cephalopod ''Vampyroteuthis infernalis'' (Cephalopoda: Vampyromorpha) |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-zoology_1994-05_233_1/page/45 |journal=Journal of Zoology |volume=233 |issue=1 |year=1994 |pages=45–55 |doi=10.1111/j.1469-7998.1994.tb05261.x }} ===ചിത്രങ്ങൾ === *[http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthis_infernalis_Photophores?acc_id=1764 The vampire squid's photophores and photoreceptors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030024146/http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthis_infernalis_Photophores?acc_id=1764 |date=2020-10-30 }} *[http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthis_Hatchling?acc_id=1767 Diagram and images of a Vampyroteuthis hatchling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029084636/http://tolweb.org/accessory/Vampyroteuthis_Hatchling?acc_id=1767 |date=2020-10-29 }} *[http://www.biolbull.org/cgi/content/full/205/2/102/F6 Photomicrograph of arm tip fluorescence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616191401/http://www.biolbull.org/cgi/content/full/205/2/102/F6 |date=2011-06-16 }} {{Taxonbar|from=Q2509902}} 4tjud27m61pdmpop6uphpl048u061h5 0 426314 4632374 3970426 2026-06-22T19:22:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632374 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=റൊളാങ് ഫ്രൈസ്ലർ|office=Judge President of the [[People's Court (Germany)|People's Court]]|image=Bundesarchiv Bild 183-J03238, Roland Freisler.jpg|appointer=[[Heinrich Himmler]]|nominator=[[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‍ലർ]]|predecessor=[[Otto Thierack]]|successor=[[Harry Haffner]]|signature_alt=<!--Military service-->|party=[[Nazi Party|National Socialist German Workers' Party]]|birth_date={{Birth date|1893|10|30|df=y}}|birth_place=[[Celle]], [[Lower Saxony]], [[German Empire]]|death_date={{Death date and age|1945|2|3|1893|10|30|df=y}}|death_place=[[ബർലിൻ]], [[നാസി ജർമ്മനി]]|nationality=[[Nazi Germany|ജർമ്മൻ]]|otherparty=''Völkisch-Sozialer Block''|spouse={{marriage |[[Marion Freisler|Marion Russegger]] |24 March 1928 | }}|relations=[[Oswald Freisler]] (brother)|children=2|alma_mater=[[University of Jena]]|occupation=Judge|profession=Lawyer|allegiance={{flag|German Empire}}|branch=[[പ്രഷ്യൻ സേന]]|serviceyears=1914–1918|battles=[[ഒന്നാം ലോകമഹാ യുദ്ധം]]|awards=[[Iron Cross|Iron Cross 1st Class & 2nd Class]]}} ഒരു [[നാസി ജർമ്മനി|നാസി]] ജഡ്‌ജിയായിരുന്നു '''റൊളാങ് ഫ്രൈസ്ലർ '''('''Roland Freisler)''' (30 ഒക്ടോബർ 1893 – 3 ഫെബ്രുവരി 1945). നാസി നിയമമന്ത്രാലയത്തിലെ സെക്രട്ടറിയുമായ ഇയാൾ ജനകീയ കോടതിയുടെ അധ്യക്ഷനും ആയിരുന്നു. പൂർണ്ണമായ രീതിയിൽ ഹോളോകോസ്റ്റ് നടപ്പിലാക്കാൻ കാരണമായ 1942-ലെ [[വാൻസീ കോൺഫറൻസ്|വാൻസീ കോൺഫറൻസിൽ]] പങ്കെടുത്തവരിൽ ഒരാളുമായിരുന്ന ഫ്രൈസ്ലർ. തന്റെ മുന്നിൽക്കിട്ടുന്ന നാസിവിരുദ്ധരെ മുഴുവൻ കൊലക്കയറിലേക്ക് അയച്ചനിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.. == ആദ്യകാലജീവിതം == 1893 ഒക്ടോബർ 30-നാണ് ഇയാൾ ജനിച്ചത്.<ref name="hessen">{{cite web|url=http://www.lagis-hessen.de/pnd/118693093|title="Freisler, Karl Roland", in: Hessische Biografie|accessdate=2013-09-29|date=2012-09-07}}</ref> 1893 ഡിസംബർ 13 -ന് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മതത്തിലേക്ക് ഇയാൾ ജ്ഞാനസ്നാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=liahvo6BYOoC&pg=PA68|title=In the Name of the Volk: Political Justice in Hitler's Germany|last=Koch|first=H. W.|date=15 November 1997|publisher=|isbn=1860641741|location=|page=28|accessdate=19 March 2014}}</ref> 1914 -ൽ യുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഇയാളൊരു നിയമവിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു.<ref>'Hitler's Hilfer - Roland Freisler' ('Hitler's Henchmen') television documentary series, by Guido Knopp, ZDF Enterprizes (1998).</ref> == ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം == ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.<ref name="Hitler's Helfer 1998">'Hitler's Helfer' by Guido Knopp (Pub. Goldmann, 1998).</ref> 1915 -ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് ആയി മാറി.<ref name="hessen" /> യുദ്ധത്തിലെ സംഭാവനകൾക്ക് പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Hitler's Helfer 1998" /> 1915 -ൽ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ പരിക്കേറ്റ ഇയാൾ റഷ്യൻ സേനയുടെ പിടിയിലായി.<ref>'Richter in Roter Robe - Freisler, Prasident des Volkgerichtshofes' (Judge in a Red Robe - Freisler, President of the People's Court) by Gert Buchheit (Pub. Paul List, 1968).</ref> യുദ്ധക്കുറ്റവാളി ആയിരിക്കേ ഫ്രേസ്ലർ റഷ്യൻ ഭാഷ സംസാരിക്കാൻ പഠിച്ചു . റഷ്യൻ വിപ്ലവത്തിനുശേഷം ഇയാൾക്ക് മാർക്സിസത്തിലും താല്പര്യമുണർന്നു. 1917-18 കാലത്ത് ഇയാളുടെ ക്യാമ്പിലെ ഭക്ഷണവിതരണചുമതലകളിൽ ഇയാളെയും നിയമിച്ചിരുന്നു.<ref name="GK">Knopp, Guido. ''Hitler's Hitmen'', Sutton Publishing, 2000, pp. 216, 220&#x2013;222, 228, 250.</ref> 1918 -ൽ യുദ്ധാനന്തരം കുറ്റവാളികളെ കൈമാറുമ്പോൾ ഇയാളെയും തിരിച്ചയയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ ഇയാൾക്ക് റഷ്യൻ പക്ഷത്തേക്ക് ഒരു ചായ്‌വ് ഉണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref name="UW">Wesel, Uwe. "Drei Todesurteile pro Tag" (Three death sentences per day), ''Die Zeit'', 3 February 2005. [http://zeus.zeit.de/text/2005/06/A-Freisler Text in German] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219051957/http://zeus.zeit.de/text/2005/06/A-Freisler |date=2007-02-19 }} Uwe Wesel is professor emeritus of Legal History in Berlin's Free University.</ref> എന്നാൽ [[നാസി പാർട്ടി|നാസിപ്പാർട്ടി]] രൂപീകരിക്കുമ്പോഴേക്കും അതിന്റെ ഇടതുവശത്ത് ഫ്രേസ്ലർ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Koch, H. W. ''In the Name of the Volk: Political Justice in Hitler's Germany'', Barnes & Noble, New York, 1997, p. 29.</ref> 1930 -ന്റെ അവസാനത്തിൽ സോവിയറ്റ് മോസ്കോ വിചാരണാകൾ വീക്ഷിക്കാൻ അയാൾ എത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് റഷ്യയുമായി എന്തെങ്കിലും ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നെന്ന കാര്യങ്ങൾ അയാൾ ശക്തമായി എതിർത്തിരുന്നു. == യുദ്ധാനന്തര നിയമജീവിതം == 1919 -ൽ തിരികെ ജർമനിയിലെത്തിയ ഫ്രൈസ്ലർ ജെന സർവ്വകലാശാല്ലയിൽ നിന്നും 1922 -ൽ നിയമത്തിൽ ഗവേഷണബിരുദം നേടി. കടുത്തവലതുപക്ഷവിഭാഗമായ ''Völkisch-Sozialer Block'' ("People's Social Block") -ൽ അംഗമെന്ന നിലയ്ക്ക് ഇയാളെ സിറ്റി കൗൺസിലർ ആയി തെരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>'Freisler, Political Soldier,' 'Der Spiegel' 23.9.1968, review of 'Judge in a Red Robe - Freisler, President of the People's Court' by Gert Buchheit (Pub. Paul List, 1968)</ref> 195 -ജൂലൈയിൽ അംഗത്വസംഖ്യ 9679 ആയി ഫ്രസ്ലർ [[നാസി പാർട്ടി|നാസിപ്പാർട്ടിയിൽ]] അംഗമായി. രാഷ്ട്രീയ അക്രമത്തിൽ പ്രതികളാകുന്ന പാർട്ടി അംഗങ്ങളെ നിയമജ്ഞനെന്നനിലയിൽ പിന്തുണച്ചും അവർക്കായി വാദിച്ചും അയാൾ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് പാർട്ടിയിൽ അധികാരശ്രേണിയുടെ മുകളിലെത്തി. തെരുവുകലാപങ്ങളിൽ നിന്നും ഈർക്കിലിപാർട്ടി നിലവാരത്തിൽ നിന്നും നാസിപ്പാർട്ടി ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്പാർട്ടി ആയി നീങ്ങവേ ഇയാൾ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽക്കൂടി ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളിലും പാർലമെന്റിലും എത്തി. അന്നത്തെ ഫ്രൈസ്ലറെപ്പറ്റി ഒരു സഹപ്രവർത്തകന്റെ അഭിപ്രായം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. "നന്നായി പ്രസംഗിച്ചുതകർക്കാൻ അറിയുന്ന അയാൾക്ക് നല്ല ജനകീയ പിന്തുണ ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ചിന്തിക്കുന്നവർക്ക് അയാളെപ്പറ്റി ഒട്ടും മതിപ്പ് ഇല്ലായിരുന്നു. പ്രസംഗങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാമെന്നല്ലാതെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് ഏൽപ്പിക്കാൻ ആകുന്ന ഒരാളല്ല ഫ്രൈസ്ലർ" എന്നാണ് <ref>'The Nazi Party 1919 to 1945: A Complete History' by Dietrich Orlow (Pub. Enigmas Books, 2007)</ref> == നാസി ജർമനിയിലെ ജീവിതം == 1933 ഫെബ്രുവരിയിൽ നാസികൾ അധികാരം പിടിച്ചടക്കിയശേഷം ഫ്രൈസ്ലറെ പ്രഷ്യൻ നീതിമന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഡിറക്ടർ ആയി നിയമിച്ചു. പ്രഷ്യൻ നീതിമന്ത്രാലയത്തിന്റെ സെക്രട്ടറി ആയിട്ട് ഇയാൾ 1933-34 ൽ ജോലിചെയ്തു. നാസികളുടെ നീതിമന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായ ഇയാൾ 1934-42 കാലത്ത് ആ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. നിയമകാര്യങ്ങളിലെ ഗാഢമായ അറിവ്, മനസ്ഥൈര്യം, കോടതിമുറിയിലെ നാടകീയമായ പെരുമാറ്റം, സംസാരത്തിന്റെ ശക്തി എന്നിവയോടൊപ്പം നാസിസത്തോടുള്ള വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ആനുകൂല്യം ഒക്കെക്കൂടി നാസി ഭരണകാലത്ത് ഏറ്റവും ഭയപ്പാടോടെ കാണേണ്ട ഒരു ജഡ്‌ജിയായി ഫ്രൈസ്ലർ മാറി. എന്നാലും നിയമകാര്യങ്ങളിൽ ഒഴികെ ഇയാളെ ഒരിക്കലും ഹിറ്റ്‌ലർ മറ്റു ഭരണസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയമിക്കുകയുണ്ടായില്ല. ഒരുപക്ഷേ നാസിനേതാക്കൾക്കിടയിൽ അയാൾക്ക് പിന്തുണയില്ലാത്തതോ അയാളുടെ സഹോദരൻ നാസിവിരുദ്ധ കുറ്വാളികൾക്കായി കോടതിയിൽ വാദിക്കാറുള്ളതോ ആവാം കാരണമെന്നു കരുതുന്നു. ഫ്രൈസ്ലറുടെ സഹോദരനായ ഓസ്വാ‌ൾഡിനെപ്പറ്റി [[ജോസഫ് ഗീബൽസ്|ഗീബൽസ്]] ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് പരാതി നൽകുകയും അയാളെ നാസിപ്പാർട്ടിയിൽ നിന്നു  പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. ഓസ്വാ‌ൾഡ് 1939 -ൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയായിരുന്നു ഉണ്ടയത്. 1941 -ൽ ഒഴിവുവന്ന നാസിനീതികാര്യ മന്ത്രിയുടെ സ്ഥാനത്ത് ഫ്രൈസ്ലറെ നിയമിക്കുന്ന കാര്യം ഗീബൽസ് ഹിറ്റ്‌ലറോട് സൂചിപ്പിച്ചപ്പോൾ "ഏത്, ആ ചുവന്ന പഴയ ബോൾഷെവിക്കോ, സാധ്യമല്ല" എന്നായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറുടെ മറുപടി. == നിയമങ്ങളെ നാസിവൽക്കരിക്കാനുള്ള സംഭാവനകൾ == കറകളഞ്ഞ ഒരു നാസിവിശ്വാസിയായ ഫ്രൈസ്ലർ തറ്റ്നെ നിയമത്തിലുള്ള പരിജ്ഞാനം മുഴുവൻ പ്രായോഗികമായി നാസിനിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ വിനിയോഗിച്ചു. കുട്ടികളുടെ ക്രിമിനൽ നിയമം ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്റെ വർഗജീവശാസ്ത്രബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നപേരിൽ "Die rassebiologische Aufgabe bei der Neugestaltung des Jugendstrafrechts ("The racial-biological task involved in the reform of juvenile criminal law") എന്നപേരിൽ അയാളൊരു പേപ്പർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>In ''Monatsschrift für Kriminalbiologie und Strafrechtsreform'', 1939, p. 209.</ref> ഇതിൽ ശുദ്ധജർമൻ രക്തമുള്ള കുട്ടികളെ വർഗ്ഗപരമായി താഴ്‌ന്നനിലയിലുള്ളതും കലർപ്പുള്ളതും നന്നാക്കാനാവാത്തതുമായ കുട്ടികളിൽ നിന്നും മറ്റിപ്പാർപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യം അടിവരയിടുകയും താഴ്‌ന്ന രക്തശുദ്ധിയുള്ള കുട്ടികളെ വേർതിരിച്ച് പരിഹാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് അയയ്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യം ഊന്നിപ്പറയുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.<ref>Cited by Wayne Geerling, see below in the Bibliography.</ref> == വാൻസീ കോൺഫറൻസ് == {{main|വാൻസീ കോൺഫറൻസ് }} നാസി മന്ത്രിയായിരുന്ന [[Franz Schlegelberger|ഫ്രാൻസ് ഷ്ലെഗൽബെർഗറെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഫ്രൈസ്ലർ 1942 ജനുവരി 20- ന് [[വാൻസീ കോൺഫറൻസ്|വാൻസീ കോൺഫറൻസിൽ]] പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. [[Jewish Question|ജൂതപ്രശ്നത്തിന്റെ]] [[Final Solution|അന്തിമപരിഹാരത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി നിയമജ്ഞനെന്നനിലയിൽ ഉപദേശം നൽകാൻ ആയിരുന്നു അയാൾ അതിൽ പങ്കെടുത്തത്.<ref>'Hitler's Helfer - Roland Freisler' ('Hitler's Henchmen'), television documentary by Guido Knopp (ZDF Enterprizes, 1998).</ref> == ജനകീയകോടതിയുടെ അദ്ധ്യക്ഷസ്ഥാനം == [[പ്രമാണം:Bundesarchiv_Bild_183-J03166,_Berlin,_Amtsübernahme_Dr._Thierack.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|A meeting of the four Nazis who imposed Nazi ideology on the legal system of Germany. From left to right: Roland Freisler, Franz Schlegelberger, Otto Georg Thierack and Curt Rothenberger.]] [[പ്രമാണം:Bundesarchiv_Bild_151-17-15,_Volksgerichtshof,_Roland_Freisler.jpg|ലഘുചിത്രം|Roland Freisler, 1944]] == വൈറ്റ്-റോസ് വിചാരണ പ്രഹസനം == 1943-ൽ, [[ഗെസ്റ്റപ്പോ]] തന്റെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്ന [[വൈറ്റ് റോസ്|വൈറ്റ് റോസ്]] റെസിസ്റ്റൻസ് ഗ്രൂപ്പിലെ നിരവധി അംഗങ്ങളെ ഫ്രീസ്‌ലർ ശിക്ഷിച്ചു. [[ഗില്ലറ്റിൻ|ഫാൾബീൽ]] (ഗില്ലറ്റിൻ) ശിരഛേദം ചെയ്യുന്ന വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. == ജൂലൈ 20 ഹിറ്റ്‌ലർ വധശ്രമ വിചാരണ പ്രഹസനങ്ങൾ == == മരണം == == സ്വകാര്യജീവിതം == == സാംസ്കാരിക പരാമർശങ്ങൾ == == ഇവയും കാണുക == * Hanging judge * Kangaroo court * [[ഹാൻസ് ഫ്രാങ്ക്|Hans Frank]] * Harry Haffner * Lt. Col. Robert Rosenthal * Carl Schmitt * Günther Vollmer * Helmuth James Graf von Moltke == കുറിപ്പുകൾ == {{reflist|30em}} == പുസ്തകങ്ങളിൽ == == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * 20 July 1944 plot—Trials before the People's Court (Volksgerichtshof) -- YouTube video in German—Shows Roland Freisler in action: https://www.youtube.com/watch?v=iQfW6hHWWuM * {{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F01E6DE1238F934A25751C1A962958260|title=Death of a Nazi Judge|date=1994-12-17|work=[[New York Times]]|access-date=2008-08-10}} * {{Cite news|url=http://firstrunfeatures.com/topsecrettrial_educational.html|title=The Top Secret Trial of the Third Reich, documentary|last=Director Jochen Bauer, Producer Bengt Muehlen|work=[[First Run Features]]|year=2009|access-date=2010-03-18}} - actual footage of Freisler trying a resistance group [[വർഗ്ഗം:1893-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1945-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നാസി രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോളോകോസ്റ്റ് ഒരുക്കിയവർ]] 76c4xi661iv2nhrvg0b0x13j22584hn 0 430124 4632368 4550238 2026-06-22T18:40:57Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632368 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Red-and-green macaw}} {{Speciesbox | image = Ara chloropterus -Apenheul Primate Park -Netherlands-8a.jpg | image_caption = At [[Apenheul Primate Park]], Netherlands | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22685566 |title=''Ara chloropterus'' |assessor=BirdLife International |assessor-link=BirdLife International |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | genus = Ara | species = chloropterus | authority = ([[George Robert Gray|Gray]], 1859) | range_map = Distribution Ara chloropterus.svg | range_map_caption = {{legend|#aad782|border=1px solid #aaaaaa|Distribution of the green-winged macaw}} | synonyms = ''Ara chloroptera'' |synonyms_ref = <ref name=avibase>{{avibase|5DBFB188461107DF|Red-and- Green Macaw}}</ref> }} '''റെഡ്-ആൻറ്-ഗ്രീൻ മകവ്‌''' (Ara chloropterus), പച്ച-ചിറകുള്ള മകവ്‌ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> "Red-and- Green Macaw". Avibase.</ref> അറ എന്ന ജനുസ്സിൽ ഏറിയ പങ്കും വലിയ ചുവന്ന [[മക്കൗ|മകവ്‌]] ആണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വടക്കേ-മധ്യ തെക്കൻ അമേരിക്കയിലെ വനമേഖലയിലും വനപ്രദേശങ്ങളിലും വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്ന ഇവ ജീനസ് ''അറ'' യിലെ ഏറ്റവും വലിയ പക്ഷിയാണ്. എന്നിരുന്നാലും സമീപകാലത്ത് മറ്റ് മകവുകളുമായി സാമ്യം പുലർത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നാശംമൂലവും കച്ചവടത്തിനായി നിയമവിരുദ്ധമായി പിടിക്കുന്നതുമൂലവും അവയുടെ എണ്ണം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. ==ചിത്രശാല== {{Gallery |width=160 |height=170 |lines=2 |File:Ara chloroptera -upper body-4.jpg|The upper body, showing the head and neck details |File:Ara chloropterus -Zoo de Pont-Scorff, Morbihan, France-8a.jpg|Two macaws at [[La Palmyre Zoo]], Les Mathes, France |File:Ara chloroptera.ogv|At [[Disney's Animal Kingdom]] |File:Ara chloropterus -Birmingham Zoo, Alabama, USA-8a.jpg|At [[Birmingham Zoo]], Alabama, USA |File:Ara chloropterus -Peru -four flying-8.jpg|Four wild green-winged macaws flying in [[Peru]] |File:Ara chloropterus MHNT.ZOO.2010.11.148.16.jpg |Museum specimen }} ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Commons|Ara chloroptera}} * [http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/green_winged_macaw/ World Parrot Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703123353/http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/green_winged_macaw |date=2015-07-03 }} Parrot Encyclopedia - Species Profiles * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=2239 Red-and-green macaw videos] on the Internet Bird Collection * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/7419000.htm Stamps]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927210739/http://www.bird-stamps.org/cspecies/7419000.htm |date=2021-09-27 }} (9 countries) with RangeMap * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=red-and-green+macaw&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Green-winged macaw photo gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509163428/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=red-and-green+macaw&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2021-05-09 }} VIREO [[വർഗ്ഗം:സംസാരിക്കുന്ന പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മക്കൗ]] [[വർഗ്ഗം:കൊളംബിയയിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അറ]] hnrex7azrwocfrk367413u3rlgt9yh9 0 436674 4632402 4141891 2026-06-22T22:07:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632402 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} [[Image:Leonardo Bruni 2.jpg|thumb|right|250px|Leonardo Bruni]] [[Image:Leonardo Bruni - Imagines philologorum.jpg|thumb|right|250px|Leonardo Bruni, engraving by [[Theodor de Bry]]]] '''ലിയോനാർഡോ ബ്രൂണി''' (അല്ലെങ്കിൽ ലിയോനാർഡോ അരീറ്റിനോ, സി .1370 - മാർച്ച് 9, 1444) ഒരു ഇറ്റാലിയൻ മനുഷ്യസ്നേഹി, ചരിത്രകാരൻ, രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞൻ എന്നിവ ആയിരുന്നു. നവോത്ഥാനകാലത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മാനവിക ചരിത്രകാരനും ആയിരുന്നു.<ref>{{cite book|title=Writing History in Renaissance Italy: Leonardo Bruni and the Uses of the Past|url=https://archive.org/details/writinghistoryin0000ianz|author= Gary Ianziti |year=2012|publisher=Harvard University Press|isbn= 978-0674061521|page=432}}</ref>ആദ്യ ആധുനിക ചരിത്രകാരൻ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name=hankins-2001>{{cite book|url=http://www.hup.harvard.edu/results-list.php?collection=1389 |title=History of the Florentine People | volume=1 | author1=Leonardo Bruni|author2=James Hankins|date=October 9, 2010 |publisher=Harvard University Press |location=Boston }}</ref>[[Ancient history|പുരാതനകാലം]], [[Middle Ages|മധ്യകാലഘട്ടം]], [[Modern history|ആധുനിക കാലഘട്ടങ്ങൾ]], എന്നീ ചരിത്രത്തിന്റെ മൂന്നു കാലഘട്ട വീക്ഷണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് എഴുതിയ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ബ്രൂണി കാലഘട്ടത്തെ നിർവ്വചിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന തീയതി കൃത്യമല്ല. ഇന്നത്തെ ആധുനികകാല ചരിത്രകാരന്മാർ ഉപയോഗിക്കുന്നതും എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ട്രിപാർടൈറ്റ് വിഭാഗത്തിന്റെ ആശയപരവും അടിസ്ഥാനപരവുമായ അടിത്തറയിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. == ബിബ്ലിയോഗ്രാഫി == {{Wikisource1911Enc|Bruni, Leonardo}} *Latin text and English translation: **{{cite book | author = Leonardo Bruni |date=April 2001 | title = History of the Florentine People | volume = 1 | editor = [[James Hankins]] | others = translated by James Hankins | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-00506-6 | url = http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674005068 }} **{{cite book | author = Leonardo Bruni |date=November 2004 | title = History of the Florentine People | volume = 2 | editor = [[James Hankins]] | others = translated by James Hankins | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01066-3 | url = http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674010666 }} == കുറിപ്പുകൾ == {{Reflist}} == അവലംബങ്ങൾ == *Field, Arthur: "Leonardi Bruni, Florentine traitor? Bruni, the Medici, and an Aretine conspiracy of 1437", ''Renaissance Quarterly'' 51 (1998): 1109-50. *Hankins, James: ''Repertorium Brunianum : a critical guide to the writings of Leonardo Bruni,'' Rome : Istituto Storico Italiano per il Medio Evo 1997 * Ianziti, Gary. "Writing History in Renaissance Italy: Leonardo Bruni and the Uses of the Past" (2010) *[http://www.britannica.com/eb/article-9016783/Leonardo-Bruni "Leonardo Bruni"]. In ''[[Encyclopædia Britannica]]'' Online. *McManus, Stuart M., 'Byzantines in the Florentine polis: Ideology, Statecraft and ritual during the Council of Florence', ''The Journal of the Oxford University History Society'', 6 (Michaelmas 2008/Hilary 2009), 1-23 * Reeser, Todd W. Chapter 2 in ''Setting Plato Straight: Translating Ancient Sexuality in the Renaissance'' (Chicago: U of Chicago Press, 2016). == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commons}} === ലത്തീൻ വാക്യം ഓൺലൈനിൽ === *[https://web.archive.org/web/20061029203005/http://www.bibliotecaitaliana.it:6336/dynaweb/bibit/autori/b/bruni/an_vulgus ''An vulgus et literati eodem modo per Terentii Tullique tempora Romae locuti sint''] *[http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-70227 ''Calphurnia et Gurgulia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318182323/http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-70227 |date=2021-03-18 }} *[http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-60187 ''De Bello Gallico Adversus Gothos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123210805/http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Gallica&O=NUMM-60187 |date=2020-11-23 }} *{{cite book | last1 = Bruni | first1 = Leonardo | title = Historiarum Florentinarum libri XII : quibus accesserunt quorundam suo tempore in Italia gestorum & de rebus Græcis commentarii | url = https://archive.org/details/leonardiaretinih00brun | archiveurl = https://archive.org/details/leonardiaretinih00brun |archivedate = August 18, 2009 | accessdate = October 9, 2010 | year = 1610 | origyear = 1442 | publisher = Lazarus Zetzner | location = Strassburg | language = Latin | oclc = 288009927 }} Digitized from a copy at the [http://johnadamslibrary.org/ John Adams Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727101213/http://johnadamslibrary.org/ |date=2008-07-27 }}. *[https://web.archive.org/web/20151224215908/http://www.aussagenlogik.org/leonardo-bruni-de-studiis-litteris/ ''De studijs et litteris ad illustem dominam baptistam de malatesta tractatulus. Leipzig 1496.''] *[https://www.lib.uchicago.edu/cgi-bin/eos/eos_page.pl?DPI=100&callnum=Ms_35&object=187 Epistola ad Baptistam de Malatestis.] *[http://la.wikisource.org/wiki/De_interpretatione_recta De interpretatione recta] on [[Wikisource]] *[http://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_054.html Lewis E 54 De primo bello punico (On the first Punic War) at OPenn] === ജർമൻ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഓൺലൈനിൽ === *[http://hdl.loc.gov/loc.rbc/Rosenwald.0064.1 De duobus amantibus Guiscardo et Sigismunda.] Ulm, Johann Zainer, ca. 1476-1477. From the [https://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division] at the [[Library of Congress]] * {{Librivox author |id=11667}} [[വർഗ്ഗം:1444-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ചരിത്രകാരന്മാർ]] r923psfzdoib7qq4070kqwytv6kg76q 0 447167 4632318 3807789 2026-06-22T13:31:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632318 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|U Mumba}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] പ്രൊഫഷണൽ [[കബഡി]] ലീഗായ [[പ്രോ കബഡി ലീഗ്|പ്രോ കബഡി ലീഗിൽ]] മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ടീമാണ് '''യു മുംബാ (എംയുഎം)'''.<ref>{{Cite news|url=http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3823569.html|title=ദേശീയ-സംസ്ഥാന കബഡി മത്സരങ്ങൾക്ക് ആതിഥ്യംവഹിക്കാൻ കാസർകോട് ഒരുങ്ങുന്നു|last=|first=|date=16 September 2015|work=Mathrubhumi|access-date=|archive-date=2019-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818064338/http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3823569.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=പ്രോ കബഡി: കേരളത്തിൽനിന്ന് രണ്ട് പുതുമുഖങ്ങൾ|url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/sports/kasargode-1.1078362|work=Mathrubhumi|access-date=2018-10-28|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160231/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/sports/kasargode-1.1078362|url-status=dead}}</ref> [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[മുംബൈ]] ആസ്ഥാനമായി മത്സരിക്കുന്ന കബഡി ടീമാണ് ഇത്. നിലവിൽ ഈ ടീമിനെ നയിക്കുന്നത് ഫസൽ അത്രചാലിയും ടീമിന്റെ പരിശീലകനായ [[Gholamreza Mazandarai|ഖോലംറെസ മസന്ദര]]<nowiki/>യുമാണ്. റോണി സ്ക്രൂവാലയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള യൂണിലാസർ വെഞ്ചേഴ്സ് എന്ന പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ് ഈ ടീം. യു മുംബാ അവരുടെ ഹോം മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുന്നത് സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ്. 2015 ലെ പ്രോ കബഡി ലീഗ് കിരീടം ബംഗലുരു ബുൽസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് കരസ്ഥമാക്കിയത്. == സ്പോൺസർമാർക്കും കിറ്റ് നിർമ്മാതാക്കൾക്കും == {| class="wikitable" ! style="background:pink; color:black;" |വർഷം ! style="background:yellow; color:black;" |സീസൺ ! style="background:red; color:black;" |കിറ്റ് നിർമ്മാതാക്കൾ ! style="background:orange; color:black;" |ഷർട്ട് സ്പോൺസർ |- |2014 |I | rowspan="2" |TYKA |യു സ്പോർട്സ് |- |2015 |II |നിസ് ജെൽ |- | rowspan="2" |2016 |III | rowspan="2" |[[അഡിഡാസ്]] | rowspan="2" |[[ടാറ്റാ മോട്ടോർസ്|ടാറ്റ സീനോൺ]]<ref>{{Cite news|title=പ്രോ കബഡി: യു മുംബയ്ക്കു കൂട്ടായി ടാറ്റ ‘സീനോൺ’|url=https://www.manoramaonline.com/fasttrack/auto-news/pro-kabaddi-tata-motors-announces-association-with-team-u-mumba.html|work=ManoramaOnline|access-date=2018-10-28}}</ref> |- |IV |- |2017 |V | |സാന്ഡു ജെൽ |- |[[2018 പ്രോ കബഡി ലീഗ് സീസൺ|2018]] |VI | |ഇൻഡിഗോ പെയിന്റ് |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|30em}}{{Pro Kabaddi League}} [[വർഗ്ഗം:പ്രോ കബഡി ലീഗ് ടീമുകൾ]] prk2ar4k9vx91v1jfamj9pwx7x8wltq 0 461612 4632370 4567227 2026-06-22T19:08:01Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632370 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Resolute desk}} {{Infobox furniture | name = ''റെസല്യൂട്ട് '' ഡെസ്ക് | image = File:Barack Obama sitting at the Resolute desk 2009.jpg | caption = The ''Resolute'' desk | designer = William Evenden<br>([[Chatham Dockyard]], [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|United Kingdom]]) | date = {{Start date and age|1879|09|09}} | materials = [[Timbers]] of the exploration ship [[HMS Resolute (1850)|HMS ''Resolute'']], [[Morocco leather]] | style = [[Partners desk]] | sold_by = | height = {{convert|2|ft|8|in|cm|abbr=on}} | width = {{convert|6|ft|cm|abbr=on}} | depth = {{convert|4|ft|cm|abbr=on}} }} പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] വൈറ്റ് ഹൗസ് ഓവൽ ഓഫീസിൽ, ഓവൽ ഓഫീസ് ഡെസ്ക് ആയി പല പ്രസിഡന്റുമാരും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു മരമേശയാണ് '''റെസല്യൂട്ട് ഡെസ്ക്.''' 1880-ൽ [[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] രാഷ്ട്രപതി [[റഥർഫോർഡ് ഹെയ്സ്|റഥർഫോർഡ് ബി. ഹെയ്സിന്]] നൽകിയ ഒരു ഉപഹാരമായിരുന്നു ഇത്. ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[ആർട്ടിക്]] പര്യവേക്ഷണ കപ്പലായിരുന്ന HMS റെസല്യൂട്ട് എന്ന കപ്പലിൽ നിന്നുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് [[ഓക്ക് (മരം)|ഓക്ക്]] തടിയിലാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രസിഡൻറ് [[ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റ്|ഫ്രാങ്ക്ലിൻ റൂസ്വെൽറ്റ്]] രാഷ്ട്രപതിയുടെ മുദ്രവെച്ച ഒരു [[വാതിൽ]] കൂടി ഇതിലേയ്ക്കു കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|title=Resolute Desk|url=http://www.whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm|website=White House Museum|accessdate=February 10, 2016|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029184524/http://whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm|url-status=dead}}</ref> [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ് ഹൌസിലെ]] പല സ്ഥലങ്ങളിലും [[റഥർഫോർഡ് ഹെയ്സ്|ഹെയ്സ്]] മുതലായ പല പ്രസിഡന്റുമാർ ഈ [[മേശ]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm|title=Resolute Desk|publisher=The White House Museum|accessdate=December 22, 2017|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029184524/http://whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm|url-status=dead}}</ref> 1963-ൽ പ്രസിഡന്റ് [[ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി|ജോൺ എഫ്. കെന്നഡിയുടെ]] വധത്തിനു ശേഷം, പ്രസിഡന്റ് [[ലിൻഡൻ ബി. ജോൺസൺ|ലിൻഡൻ ജോൺസൺ]] കെന്നഡി പ്രസിഡൻഷ്യൽ [[ഗ്രന്ഥശാല|ലൈബ്രറിയിൽ]] ഒരു ട്രാവൽ എക്സിബിഷനിൽ കൊണ്ടുപോകാൻ അനുവദിച്ചപ്പോൾ [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ് ഹൗസിൽ]] നിന്നും ഒരിക്കൽ മാത്രം ഈ മേശ പുറത്തെടുത്തു. അതിനുശേഷം ഇത് [[സ്മിത്‌സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ|സ്മിത്സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. 1977-ൽ പ്രസിഡന്റ് [[ജിമ്മി കാർട്ടർ]] ഓവൽ ഓഫീസിലേക്ക് മേശ തിരികെ കൊണ്ടു വന്നു. [[റൊണാൾഡ് റീഗൻ]], [[ബിൽ ക്ലിന്റൺ]], [[ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷ്|ജോർജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷ്]], [[ബറാക്ക് ഒബാമ|ബറാക്ക് ഒബാമ]], [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്]] തുടങ്ങിയ പല പ്രസിഡന്റുമാർ അത് ഉപയോഗിച്ചു. [[ജോർജ്ജ് എച്ച്.ഡബ്ല്യു. ബുഷ്|ജോർജ്ജ് എച്ച്. ഡബ്ല്യു. ബുഷ്]] ഓവൽ ഓഫീസിൽ സി & ഒ ഡെസ്ക് ഉപയോഗിക്കുകയും റിസല്യൂട്ട് ഡെസ്ക് [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ് ഹൗസിൽ]] സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. == വിവരണം == === ഡിസൈൻ=== [[File:Secretaire made from the timbers of the British Arctic ship "Resolute," and presented by Queen Victoria to the President of the United States LCCN99471788.jpg|thumb|ബ്രിട്ടീഷ് ആർട്ടിക്ക് കപ്പലായിരുന്ന റെസല്യൂട്ടിൻറെ തടികളിൽനിന്നു നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സെക്രട്ടേയർ.]] 1879 സെപ്തംബർ 9 ന് "പ്രസിഡന്റ്സ് ഡെസ്കിന്റെ" യഥാർത്ഥ രൂപകൽപനയും ഉയരവും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. അവ ഇപ്പോൾ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ഗ്രീൻവിച്ചിൽ നാഷണൽ മാരിടൈം മ്യൂസിയത്തിലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓൺലൈനിൽ കാണാൻ കഴിയും.<ref>{{cite web|title=President's Desk|url=http://collections.rmg.co.uk/collections/objects/386371.html|website=National Maritime Museum|accessdate=February 11, 2016}}</ref> നാഷണൽ മാരിടൈം മ്യൂസിയത്തിൻറെ 1879 സെപ്റ്റംബർ 9 ലെ രൂപകല്പനാ മാതൃകയുടെ രേഖാചിത്രങ്ങളിൽ നാവികകാര്യമന്ത്രാലത്തിൻറ നിർദ്ദേശപ്രകാരമുള്ള ഒരു "സെക്രട്ടേയറും" ഒരു "ലൈബ്രറി ടേബിളും" അടങ്ങുന്ന രണ്ടു വ്യത്യസ്ത ഉപഹാരങ്ങളായിരുന്നുവെങ്കിലും അത് ഒരിക്കലും നടപ്പിലാക്കിയില്ല. 1880-ൽ ഈ നിർദ്ദിഷ്ട സമ്മാനങ്ങൾ മാറ്റി. പകരം വില്യം ഈവൻഡെൻറെ 1880 ലെ റിസല്യൂട്ട് ഡെസ്ക് മാത്രമായി അതിനെ മാറ്റി. പ്രസിഡന്റ് ഹെയ്സിന് കൈമാറിയ ഈവൻഡെൻ ഡെസ്ക് [[ഗ്രിൻവിച്ച്|ഗ്രിൻവിച്ചിൽ]] സംഘടിപ്പിച്ച പദ്ധതിക്ക് അനുസൃതമായി നിർമ്മിക്കുന്നതിനുപകരം, നശിച്ചുപോയ "ആർട്ടിക് ഷിപ്പ് റിസല്യൂട്ടിന്റെ തടിയിൽ നിന്നു നിർമ്മിക്കുകയായിരുന്നു. == ചരിത്രം == ===എച്ച്.എം.എസ് റിസല്യൂട്ട്=== [[File:Jules Cambon signs Treaty of Paris, 1899.JPG|thumb|[[Jules Cambon]], the French Ambassador to the United States, signing the [[Treaty of Paris (1898)|memorandum of ratification]] on behalf of Spain in 1899.]] [[File:William Simpson - George Zobel - England and America. The visit of her majesty Queen Victoria to the Arctic ship Resolute - December 16th, 1856.jpg|400px|thumb|കപ്പൽ ഒരു സൗമനസ്യസൂചകമായി രാജ്ഞിക്കു സമർപ്പിക്കുന്നതിനുതൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിനമായ 1856 ഡിസംബർ 16-ന് വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി HMS റെസൊല്യൂട്ട് സന്ദർശിച്ചവേള.]] 1845 ൽ ബ്രിട്ടനിൽനിന്ന് [[കനേഡിയൻ ആർട്ടിക് ദ്വീപസമൂഹം|കനേഡിയൻ ആർട്ടിക്കിലൂടെ]], നോർത്ത്‍വെസ്റ്റ് ഇടനാഴിയെന്ന ഐതിഹാസിക പ്രവേശനമാർഗ്ഗം അന്വേഷിച്ചു നാവിക സഞ്ചാരം നടത്തവേ അപ്രത്യക്ഷനായ ബ്രിട്ടീഷ് പര്യവേക്ഷകനായിരുന്ന [[സർ ജോൺ ഫ്രാങ്ക്ലിൻ|സർ ജോൺ ഫ്രാങ്ക്ലിനെ]] അന്വേഷിച്ചു കണ്ടുപിടിക്കുവാനായി 1852 ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ,  എഡ്വേർഡ് ബെൽച്ചറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടനിൽനിന്നു അയക്കപ്പെട്ട അഞ്ചു കപ്പലുകളടങ്ങിയ ഒരു വ്യൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു യഥാർത്ഥത്തിൽ HMS റെസൊല്യൂട്ട്. ക്യാപ്റ്റൻ കെല്ലറ്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള HMS റെസൊല്യൂട്ട്, HMS ഇൻട്രപിഡ് എന്നീ കപ്പലുകളുൾപ്പെട്ട ഈ വ്യൂഹത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ നാവിക വിഭാഗം പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശത്തേയ്ക്കു നാവികയാത്ര നടത്തുകയും ശീതകാലം [[മെൽവില്ലെ ദ്വീപ്(ആസ്ട്രേലിയ)|മെൽവില്ലെ ദ്വീപിൽ]] കഴിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്തു. സർ എഡ്വേർഡ് ബെൽച്ചറിന്റെ ഉത്തരവിലുള്ള HMS അസിസ്റ്റൻസ്, പയനിയർ എന്നീ കപ്പലുകളടങ്ങിയ കിഴക്കൻ വിഭാഗം വടക്കൻ ദിശയിലേയ്ക്ക് [[വെല്ലിംഗ്ടൺ ചാനൽ]]<nowiki/>വരെ സഞ്ചരിക്കുകയും നോർത്തമ്പർലാന്റ് ജലസന്ധിക്കു സമീപം ശീതകാലത്തു തങ്ങുകയും ചെയ്തു. 1852 ലെ ശരത്‌കാലത്തോടൊപ്പം, 1853 ലെ വസന്തകാലവും വേനൽക്കാലവും ഫ്രാങ്ക്ലിൻ പര്യവേക്ഷകസംഘത്തേയും അതോടൊപ്പം HMS ഇൻവെസ്റ്റിഗേററർ (ക്യാപ്റ്റൻ, റോബർട്ട മക്ലൂർ), HMS എൻറർപ്രൈസ് (ക്യാപ്റ്റൻ, റിച്ചാർഡ് കോളിൻസൺ) എന്നിവയിലെ ആളുകളേയും തിരഞ്ഞ് ആർട്ടിക്കിനു കുറുകേ ഹിമശകടയാത്ര നടത്തുകയും ചെയ്തു. മക്ലൂറെയേയും ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ കപ്പൽ ജീവനക്കാരേയും കണ്ടെത്തുകയും രക്ഷപെടുത്തുകയും ചെയ്തതിനുശേഷം റിസല്യൂട്ട്, ഇൻട്രിപിഡ് എന്നിവ കിഴക്കൻ ദിക്കിലേയ്ക്കു സഞ്ചരിച്ചുവെങ്കിലും ശൈത്യകാലത്തെ തണുത്തുറഞ്ഞ മഞ്ഞിൽ കിഴക്കുഭാഗത്തേയ്ക്ക് വളരെ പതുക്കെമാത്രമേ അവയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.  ബെൽച്ചറിന്റ രണ്ടു കപ്പലുകളും ഡിസാസ്റ്റർ ബേയ്ക്കു സമീപത്തുവച്ചു വീണ്ടും തണുത്തുറയുന്നതിനുമുമ്പ്, വെല്ലിംഗ്ടൺ ചാനലിലൂടെ തെക്കോട്ടു നീങ്ങി 1854-ലെ വസന്തകാലത്ത് ബെൽച്ചർ തന്റെ അഞ്ച് കപ്പലുകളിൽ നാലെണ്ണം ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ ഉത്തരവിടുകയും [[Beechey Island|ബീക്കെ ദ്വീപിൽ]] എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടുകയും ചെയ്തു. അവർ അവിടം വിടാൻ തയ്യാറായപ്പോഴേയ്ക്കും തകർച്ച നേരിടാത്ത അസിസ്റ്റൻസും പയനിയറും ബീക്കെ ദ്വീപിൽനിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾ മാത്രം ദൂരത്തായി, വെല്ലിംഗ്ടൺ ചാനലിലൂടെ ഏകദേശം 45 മൈൽ തെക്കോട്ടു സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. തിവ്രനൈരാശ്യത്താൽ വീട്ടിലേയ്ക്കു തിരിച്ചുപോകാനുള്ള മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ബെൽച്ചറിൽ ഇതു യാതൊരു ചലനവും സൃഷ്ടിച്ചില്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും ചെയ്തിരുന്നതുപോലെ തന്റെ രണ്ടു കപ്പലുകളെ പ്രേതക്കപ്പലുകളായി ഒഴുകിനടക്കുവാൻ അനുവദിച്ചതുമുതൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹനാവികരും  ആശയറ്റു തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേയ്ക്കു തിരിച്ചപോകാനുള്ള മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ക്യാപ്റ്റൻ കെല്ലറ്റ് റെസോലൂട്ട് മാത്രം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ഇൻട്രെപിഡിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുകയും ചെയ്തു. ഉദ്യോഗസ്ഥരും സഹനാവികരും HMS നോർത്ത് സ്റ്റാറിലും രക്ഷക്കായി എത്തിയ കപ്പലുകളായ [[HMS Phoenix (1832)|HMS ഫിനിക്സ്]], HMS ടാൽബട്ട് എന്നിവയിൽ തിരിച്ചുപോകുകയും ചെയ്തു. റോയൽ നേവിയിലെ പതിവുനടപടിക്രമം എന്ന നിലയിൽ കപ്പൽ നഷ്ടപ്പെട്ട എല്ലാ ക്യാപ്റ്റൻമാരും കോർട്ട് മാർഷൽ വഴി വിചാരണ ചെയ്യപ്പെട്ടു. അതിനാൽ സഞ്ചാരയോഗ്യമായ നാല് കപ്പലുകളെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനോടനുബന്ധിച്ച് ബേൽച്ചറെയും റിസൊല്യൂട്ടിൻറെ ക്യാപ്റ്റൻ ഹെൻറി കെല്ലറ്റ്, ഇൻട്രീപിഡിന്റെ കമാൻഡർ ഫ്രാൻസിസ് ലിയോപോൾഡ് മക്ലിന്റാക്ക്; പയനിയർ കമാൻഡർ ഷെർഡാർഡ് ഓസ്ബോൺ എന്നിവരെയും കോർട്ട് മാർഷൽ ഉപയോഗിച്ച് വിചാരണ ചെയ്തെങ്കിലും എല്ലാവരും കുറ്റവിമുക്തമാക്കപ്പെട്ടു. എന്നിരുന്നാലും ബെൽച്ചർക്കു പിന്നീടൊരിക്കലും മറ്റൊരു ദൗത്യം നൽകപ്പെട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തിൻറെ പടവാൾ തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നവേളയിൽ പൂർണ്ണ നിശ്ശബ്ദനായിനിന്ന അദ്ദേഹത്തെ കോർട്ട്മാർഷൽ നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പരിഹസിക്കുകയുണ്ടായി. റിസല്യൂട്ട് മഞ്ഞുകട്ടകൾക്കിടയിലൂടെ സാവധാനം കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങുന്നത് തുടരുകയും ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ് 1855-ലെ ശരത്കാലത്ത് അവൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 1200 മൈൽ ദൂരെയായിരുന്നു. 1855 സെപ്റ്റംബറിൽ കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ ന്യൂ ലണ്ടനിൽ നിന്നുള്ള ജെയിംസ് ബെഡിങ്ടൺ എന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ തിമിംഗിലവേട്ടക്കാരൻ [[ഡേവിഡ് കടലിടുക്ക്|ഡേവിസ് കടലിടുക്കിലെ]] കേപ് വാൽസിങമിൽനിന്നകലെ ഗതിതെറ്റിയ കപ്പൽ മഞ്ഞുകട്ടകൾക്കിടയിൽപ്പട്ടുകിടക്കുന്നത് കാണാനിടയായി. അദ്ദേഹം തൻറെ കപ്പൽ ജോലിക്കാരെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് കപ്പലിനെ ന്യൂ ലണ്ടനിലെത്തിക്കുകയും ക്രിസ്തുമസിനു തലേന്നു വീട്ടിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുകുയം ചെയ്തു. ==ചിത്രശാല== <gallery widths="200px" heights="200px"> File:October 23, 1962- President Kennedy signs Proclamation 3504, authorizing the naval quarantine of Cuba.jpg|President Kennedy signs Proclamation 3504, authorizing the naval quarantine of Cuba File:Caroline Kennedy Kerry Kennedy Resolute Desk a.jpg|[[Caroline Kennedy]] and [[Kerry Kennedy]] beneath the desk in 1963 File:Barack Obama looking under Resolute desk.jpg|Caroline Kennedy and President Barack Obama examine the desk. File:Barack Obama running in the Oval Office.jpg|President Barack Obama runs around the ''Resolute'' desk in the Oval Office. </gallery> == ഇത് കൂടി കാണുക == * [[List of Oval Office desks]] * [[Bureau du Roi]] * [[Henry VIII's writing desk]] * [[United Kingdom–United States relations]] == അവലംബങ്ങൾ == ; Sources consulted and recommended reading<!--ALPHABETICALLY--> {{Refbegin}} * Abbott James A., and Elaine M. Rice. ''Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration''. Van Nostrand Reinhold: 1998. {{ISBN|0-442-02532-7}}. * Matthews, Elizabeth. ''HMS'' Resolute. Auxilium ab Alto Press: 2007. {{ISBN|978-0-7552-0396-3}}. * Monkman, Betty C. ''The White House: The Historic Furnishing & First Families''. Abbeville Press: 2000. {{ISBN|0-7892-0624-2}}. * Owen, Roderic. ''The Fate of Franklin'', Hutchinson: 1978. {{ISBN|0-09-131190-X}}. * Sandler, Martin W. Resolute'': The Epic Search for the Northwest Passage and John Franklin, and the Discovery of the Queen's Ghost Ship''. Sterling: 2006. {{ISBN|978-1-4027-4085-5}}. * Seale, William. ''The President's House''. White House Historical Association and the National Geographic Society: 1986. {{ISBN|0-912308-28-1}}. * Seale, William, ''The White House: The History of an American Idea''. White House Historical Association: 1992, 2001. {{ISBN|0-912308-85-0}}. * ''The White House: An Historic Guide''. White House Historical Association and the National Geographic Society: 2001. {{ISBN|0-912308-79-6}}. {{Refend}} ; Endnotes {{Reflist}} <!--PLEASE LINK MAIN POINTS TO SOURCES/PAGES--> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Resolute desk}} * [http://www.time.com/time/daily/special/photo/jfk/ John F. Kennedy, Jr. peeking out of the "secret door" in the ''Resolute'' desk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119142227/http://www.time.com/time/daily/special/photo/jfk/ |date=2011-01-19 }} * [http://www.whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm Online White House Museum page on the ''Resolute'' desk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191029184524/http://whitehousemuseum.org/furnishings/resolute-desk.htm |date=2019-10-29 }} * [http://www.whitehousegiftshop.com/product-p/62140.htm Official Custom Replica of the ''Resolute'' Desk from the White House Gift Shop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225040132/http://www.whitehousegiftshop.com/product-p/62140.htm |date=2021-02-25 }} * The ''Resolute'' desk is at {{Coord|38.89734|-77.03742|type:landmark_region:US_scale:1000|display=inline,title}} {{Oval office desks}} {{John F. Kennedy}} {{DISPLAYTITLE:''Resolute'' desk}} 8usx606dtxfvas9oq34sxodhc5i0fnk 0 463889 4632331 3970168 2026-06-22T14:20:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632331 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian inhabited locality|en_name=Yekaterinburg|ru_name=Екатеринбург|loc_name1=|loc_lang1=|loc_name2=|loc_lang2=|loc_name3=|loc_lang3=|loc_name4=|loc_lang4=|other_name=Sverdlovsk (1924–1991)|other_lang=|image_skyline=EKB Montage 2017.png|image_caption='''Clockwise:''' City Administrative Building, Ural State College, [[Yekaterinburg City]], Sevastyanov's House, [[Boris Yeltsin Presidential Centre]], [[Church of All Saints, Yekaterinburg|Church of All Saints]]|image_map=|map_caption=|coordinates={{coord|56|50|N|60|35|E|display=inline,title}}|image_flag=Flag of Yekaterinburg (Sverdlovsk oblast).svg|flag_caption=|image_coa=Coat of Arms of Yekaterinburg (Sverdlovsk oblast).svg|coa_caption=Coat of arms|anthem=|anthem_ref=|holiday=3rd Saturday of August|holiday_ref=<!-- administrative status -->|federal_subject=[[Sverdlovsk Oblast]]|federal_subject_ref=<ref name="SverdlovskO_adm" />|adm_district_jur=|adm_district_jur_ref=|adm_inhabloc_jur=[[City of federal subject significance|City]] of Yekaterinburg|adm_inhabloc_jur_ref=<ref name="OKATO" />|adm_citydistrict_jur=|adm_citydistrict_type=|adm_citydistrict_jur_ref=|adm_selsoviet_jur=|adm_selsoviet_type=|adm_selsoviet_jur_ref=|capital_of=|capital_of_ref=|adm_ctr_of1=[[Sverdlovsk Oblast]]|adm_ctr_of1_ref=<ref name="SverdlovskO_adm" />|adm_ctr_of2=City of Yekaterinburg|adm_ctr_of2_ref=|adm_ctr_of3=|adm_ctr_of3_ref=|inhabloc_cat=City|inhabloc_cat_ref=<ref name="SverdlovskO_adm" />|inhabloc_type=|inhabloc_type_ref=<!-- municipal status -->|mun_district_jur=|mun_district_jur_ref=|urban_okrug_jur=Yekaterinburg Urban Okrug|urban_okrug_jur_ref=<ref name="SverdlovskO_mun" />|urban_settlement_jur=|urban_settlement_jur_ref=|rural_settlement_jur=|rural_settlement_jur_ref=|inter_settlement_territory=|inter_settlement_territory_ref=|mun_admctr_of1=Yekaterinburg Urban Okrug|mun_admctr_of1_ref=<ref name="SverdlovskO_mun" />|mun_admctr_of2=|mun_admctr_of2_ref=|leader_title=Head|leader_title_ref=<ref name="Head">Official website of Yekaterinburg. [http://екатеринбург.рф/administration/glava/ Alexander Edmundovich Yakob, Head of Administration of the City of Yekaterinburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712214214/http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/administration/glava/ |date=2015-07-12 }} {{In lang|ru}}</ref>|leader_name=[[Alexander Vysokinskiy]]|leader_name_ref=<ref name="Head" />|representative_body=City Duma|representative_body_ref=<ref name="Legis">Charter of Yekaterinburg, Article&nbsp;24.1</ref> <!-- statistics -->|elevation_m=|area_km2=495|area_km2_ref=<ref>{{Cite web |url=http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F_2015/%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%B2%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B/ |title=Стратегический план развития Екатеринбурга до 2015 года. Раздел II. Исходные конкурентные возможности Екатеринбурга. Внутренние факторы развития города. |access-date=8 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221212109/http://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F_2015/%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%B2%D0%BD%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B/ |archive-date=21 February 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>|pop_2010census=1349772|pop_2010census_rank=4th|pop_2010census_ref=<ref name="2010Census" />|pop_latest=1488791|pop_latest_date=2017|pop_latest_ref=<ref name="PopStateStats">{{cite web |url = http://sverdl.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/sverdl/ru/municipal_statistics/sverdlMstat/main_indicators |title = Federal State Statistic Service |date = 1 January 2017 |publisher = Government of Russia |access-date = 7 July 2017 |archive-date = 2017-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170703192120/http://sverdl.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/sverdl/ru/municipal_statistics/sverdlMstat/main_indicators/ |url-status = dead }}</ref>|population_demonym=|time_zone_ref=<!-- history -->|established_date=18 November 1723|established_title=|established_date_ref=<ref name="Haywood" />|current_cat_date=1796|current_cat_date_ref=|abolished_date=|abolished_date_ref=<!-- misc -->|postal_codes=620000|postal_codes_ref=<ref name="Gen">Ekaterinburg.com. [http://www.ekaterinburg.com/directory/004/912/article_4912.html General Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171130135716/http://www.ekaterinburg.com/directory/004/912/article_4912.html |date=2017-11-30 }}</ref>|dialing_codes=343|dialing_codes_ref=<ref name="Gen" />|website=http://www.ekburg.ru/|date=January 2019}}'''യെകാർതെറിൻബർഗ്ഗ്''' [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] നാലാമത്തെ വലിയ നഗരവും സ്വെർഡ്ലോവ്സ്ക് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രവുംകൂടിയാണ്. [[ഏഷ്യ]], [[യൂറോപ്പ്]] എന്നിവ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിലെ ഏഷ്യൻ ഭാഗത്ത് [[യുറേഷ്യ|യുറേഷ്യൻ]] ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ മധ്യത്തിലായി, [[യൂറാൽ പർവ്വതനിര|യൂറാൾ പർവ്വതനിരകൾക്ക്]] കിഴക്ക് [[ഇസെറ്റ് നദി|ഇസെറ്റ് നദിയോരത്താണ്]] ഈ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇത് ഒബ്ലാസ്റ്റിലെ ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമാണ്.2017 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഈ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 1,488,791 ആയിരുന്നു. സമ്പദ്ഘടന, സംസ്കാരം, ഗതാഗതം, ടൂറിസം എന്നിവയുടെ വലിപ്പത്തിൽ റഷ്യൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തുള്ള ഈ നഗരം "റഷ്യയുടെ മൂന്നാമത്തെ തലസ്ഥാനം" എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. [[മോസ്കോ]] നഗരത്തിന് ഏകദേശം 1,420 കിലോമീറ്റർ (880 മൈൽ) കിഴക്കുഭാഗത്തായാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. == അവലംബം == c8cbzukqiuginyfpc4gfvve3h5z5k10 0 465004 4632345 4099074 2026-06-22T15:52:09Z ~2026-36189-83 219581 /* */ 4632345 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = എസ്തർ അനിൽ | image =Esther Anill (cropped).jpg | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2001|08|27}}<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.entertainmentcorner.in/amp/galleries/rare_unseen_pics/esther-anil-with-family-friends/|title=Esther Anil with Family & Friends|date=29 April 2015|website=Entertainment Corner|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703173815/http://www.entertainmentcorner.in/amp/galleries/rare_unseen_pics/esther-anil-with-family-friends/|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Wayanad district|വയനാട്]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ | nationality = [[ഇന്ത്യ]] | other_names = | alma_mater = | occupation = {{hlist|സിനിമാ നടി|ടെലിവിഷൻ അവതാരിക}} | yearsactive = 2010 - തുടരുന്നു | parents = അനിൽ അബ്രഹാം<br>മഞ്ചു അനിൽ | relatives = | awards = [[കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷൻ അവാർഡുകൾ]] }} '''എസ്തർ അനിൽ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിയാണ്. അജി ജോൺ സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചിത്രമായ ''[[നല്ലവൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബാലതാരമായാണ് അഭിനയരംഗത്തേക്കു വരുന്നത് . [[ജിത്തു ജോസഫ്]] ന്റെ 2013 മലയാള സിനിമ ദൃശ്യം ആണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ചിത്രം. <ref>{{Cite news}}</ref>ഇപ്പോൾ ബാലതാരം എന്ന ലേബൽ വിട്ടു നായികയാവാൻ തയ്യാറെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ [[ഫ്ലവേഴ്സ്]] ചാനലിലെ ജനപ്രിയ പരിപാടിയായ ടോപ് സിംഗർ എന്ന റിയാലിറ്റി ഷോയിൽ അവതരികയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അനിൽ എബ്രഹാം-മഞ്ജു ദമ്പതികളുടെ മകളായി 2001 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് [[വയനാട് ജില്ല]]യിലെ [[കൽപ്പറ്റ]]യിലാണ് എസ്തർ ജനിച്ചത്. ഇവാൻ എന്ന ഒരു ജ്യേഷ്ഠനും എറിക്ക് എന്ന ഒരു അനുജനും ഇവർക്കുണ്ട് ഇവരുടെ സഹോദരങ്ങളും സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കുന്നുണ്ട് ഇവർ ഇപ്പോൾ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്താണ്]] താമസം. == സിനിമകൾ == {| class="wikitable" !No. !വർഷം !സിനിമ !കഥാപാത്രം !ഭാഷ !സംവിധാനം !അനുബന്ധം |- |1 |2010 |''[[നല്ലവൻ]]'' |മല്ലി |മലയാളം |അജി ജോൺ |Young [[മൈഥിലി (നടി)|മൈഥിലി]] |- |2 |2010 |[[ഒരു നാൾ വരും|''ഒരുനാൾ വരും  '']] |Nandhakumar's daughter |മലയാളം |[[ടി.കെ. രാജീവ് കുമാർ]] |Daughter of [[മോഹൻലാൽ]] and [[സമീര റെഡ്ഡി]] |- |3 |2010 |''[[സകുടുംബം ശ്യാമള]]'' |Young ''ശ്യാമള'' |മലയാളം |രാധാകൃഷ്ണൻ മംഗലത്ത്‌ |Young [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- |4 |2010 |[[കോക്ക്ടെയിൽ (ചലച്ചിത്രം)|''കോക്‌ടെയ്ൽ'']] |അമ്മു |മലയാളം |[[അരുൺ കുമാർ അരവിന്ദ്]] |Daughter of [[അനൂപ് മേനോൻ]] and [[സംവൃത സുനിൽ]] |- |5 |2011 |ദി മെട്രോ |Sujathan's daughter |മലയാളം |ബിബിൻ പ്രഭാകർ |Daughter of [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] |- |6 |2011 |[[വയലിൻ (ചലച്ചിത്രം)|''വയലിൻ'']] |Young Angel |മലയാളം |[[സിബി മലയിൽ]] |Childhood of [[നിത്യ മേനോൻ]] |- |7 |2011 |''ജമീല'' | |മലയാളം | |പ്രധാന വേഷം |- |8 |2011 |[[ഡോക്ടർ ലൗ]] |Young Ebin |മലയാളം |കെ .ബിജു |Childhood of Bhavana |- |9 |2012 |''[[ഞാനും എന്റെ ഫാമിലിയും]]'' |Dinanathan's daughter |മലയാളം |കെ. കെ. രാജീവ് |Daughter of [[ജയറാം]] and [[മംത മോഹൻദാസ്]] |- |10 |2012 |[[മുല്ലശ്ശേരി മാധവൻകുട്ടി നേമം പി.ഒ.]] |Madhavankutty's daughter |മലയാളം |കുമാർ നന്ദ |Daughter of [[അനൂപ് മേനോൻ]] and സോനൽ |- |11 |2012 |[[മല്ലൂസിംഗ്]] |Young നിത്യ |മലയാളം |[[വൈശാഖ് (സംവിധായകൻ)|വൈശാഖ്]] |Daughter of [[ഗീത (നടി)|ഗീത]] |- |12 |2012 |ഭൂമിയിലെ അവകാശികൾ> |Mohanachandran's neighbour |മലയാളം |[[ടി.വി. ചന്ദ്രൻ]] |Grand-daughter of [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] |- |13 |2013 |''ഒമേഘ എക്സ്'' | |മലയാളം |ബിനോയ് ജോർജ് |Daughter of [[വനിത കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ]] |- |14 |2013 |''[[ഒരു യാത്രയിൽ]]'' | |മലയാളം |Rajesh Amanakkara, Mathews, Priyanandanan, Major Ravi |പ്രധാന കഥാപാത്രം |- |15 |2013 |[[ഓഗസ്റ്റ് ക്ലബ്ബ്]] |Nandan's daughter |മലയാളം |കെ. ബി വേണു |Daughter of [[മുരളി ഗോപി]] and [[റിമ കല്ലിങ്കൽ]] |- |16 |2013 |''[[കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട]]'' |Kunjananthan's daughter |മലയാളം |സലിം അഹ്മദ് |Daughter of [[മമ്മൂട്ടി]] and [[നൈല ഉഷ]] |- |17 |2013 |''ദൃശ്യം'' |അനു ജോർജ് |മലയാളം |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |Daughter of [[മോഹൻലാൽ]] |- |18 |2014 |''ദൃശ്യം (തെലുഗ് )'' |അനു രാംബാബു |തെലുഗ് |ശ്രീപ്രിയ |Daughter of [[വെങ്കടേശ്]] |- |19 |2015 |''മായാപുരി 3D'' |ലച്ചു |മലയാളം | | |- |20 |2015 |പാപനാശം> |Pullimeena Suyambulingam |തമിഴ് |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |Daughter of [[കമൽ ഹാസൻ]] and [[ഗൗതമി]] |- |21 |2017 |''ജമിനി'' |ജമിനി |മലയാളം |ബാബുരാജ് |Lead Role |- |22 |TBA 2018 |''ഓള്'' |{{TBA}} Maya |മലയാളം |[[ഷാജി എൻ. കരുൺ]] |Filming |- |23 |TBA |''മിന്മിനി'' | |തമിഴ് | |Lead Role |- |24 |TBA |''മിസ്റ്റർ & മിസ്സിസ് റൗഡി'' | |മലയാളം | | |- |25 |TBA |''ജാക്ക് & ജിൽ'' | |മലയാളം | | |- |26 |TBA |''കുഴലി'' | |തമിഴ് | |Lead Role |- |- |- |} == റെഫറൻസുകൾ == <references responsive=""></references> == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://www.facebook.com/agnesestheranil/ എസ്തർ അനിൽ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:2001-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] mhsj5dulkz7bn8wiw1ghgojz3vdtobp 4632346 4632345 2026-06-22T15:52:11Z KiranBOT 205977 URL-കളിൽ നിന്ന് AMP ട്രാക്കിംഗ് നീക്കം ചെയ്തു ([[:m:User:KiranBOT/AMP|വിശദാംശങ്ങൾ]]) ([[User talk:Usernamekiran|പിശക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക]]) v2.2.9s 4632346 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = എസ്തർ അനിൽ | image =Esther Anill (cropped).jpg | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2001|08|27}}<ref name="auto">{{Cite web|url=https://entertainmentcorner.in/esther-anil-with-family-friends/|title=Esther Anil with Family & Friends|date=29 April 2015|website=Entertainment Corner|access-date=2020-07-26|archive-date=2020-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703173815/http://www.entertainmentcorner.in/amp/galleries/rare_unseen_pics/esther-anil-with-family-friends/|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Wayanad district|വയനാട്]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ | nationality = [[ഇന്ത്യ]] | other_names = | alma_mater = | occupation = {{hlist|സിനിമാ നടി|ടെലിവിഷൻ അവതാരിക}} | yearsactive = 2010 - തുടരുന്നു | parents = അനിൽ അബ്രഹാം<br>മഞ്ചു അനിൽ | relatives = | awards = [[കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അസോസിയേഷൻ അവാർഡുകൾ]] }} '''എസ്തർ അനിൽ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിയാണ്. അജി ജോൺ സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചിത്രമായ ''[[നല്ലവൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ബാലതാരമായാണ് അഭിനയരംഗത്തേക്കു വരുന്നത് . [[ജിത്തു ജോസഫ്]] ന്റെ 2013 മലയാള സിനിമ ദൃശ്യം ആണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ചിത്രം. <ref>{{Cite news}}</ref>ഇപ്പോൾ ബാലതാരം എന്ന ലേബൽ വിട്ടു നായികയാവാൻ തയ്യാറെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ [[ഫ്ലവേഴ്സ്]] ചാനലിലെ ജനപ്രിയ പരിപാടിയായ ടോപ് സിംഗർ എന്ന റിയാലിറ്റി ഷോയിൽ അവതരികയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അനിൽ എബ്രഹാം-മഞ്ജു ദമ്പതികളുടെ മകളായി 2001 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് [[വയനാട് ജില്ല]]യിലെ [[കൽപ്പറ്റ]]യിലാണ് എസ്തർ ജനിച്ചത്. ഇവാൻ എന്ന ഒരു ജ്യേഷ്ഠനും എറിക്ക് എന്ന ഒരു അനുജനും ഇവർക്കുണ്ട് ഇവരുടെ സഹോദരങ്ങളും സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കുന്നുണ്ട് ഇവർ ഇപ്പോൾ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്താണ്]] താമസം. == സിനിമകൾ == {| class="wikitable" !No. !വർഷം !സിനിമ !കഥാപാത്രം !ഭാഷ !സംവിധാനം !അനുബന്ധം |- |1 |2010 |''[[നല്ലവൻ]]'' |മല്ലി |മലയാളം |അജി ജോൺ |Young [[മൈഥിലി (നടി)|മൈഥിലി]] |- |2 |2010 |[[ഒരു നാൾ വരും|''ഒരുനാൾ വരും  '']] |Nandhakumar's daughter |മലയാളം |[[ടി.കെ. രാജീവ് കുമാർ]] |Daughter of [[മോഹൻലാൽ]] and [[സമീര റെഡ്ഡി]] |- |3 |2010 |''[[സകുടുംബം ശ്യാമള]]'' |Young ''ശ്യാമള'' |മലയാളം |രാധാകൃഷ്ണൻ മംഗലത്ത്‌ |Young [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] |- |4 |2010 |[[കോക്ക്ടെയിൽ (ചലച്ചിത്രം)|''കോക്‌ടെയ്ൽ'']] |അമ്മു |മലയാളം |[[അരുൺ കുമാർ അരവിന്ദ്]] |Daughter of [[അനൂപ് മേനോൻ]] and [[സംവൃത സുനിൽ]] |- |5 |2011 |ദി മെട്രോ |Sujathan's daughter |മലയാളം |ബിബിൻ പ്രഭാകർ |Daughter of [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട്]] |- |6 |2011 |[[വയലിൻ (ചലച്ചിത്രം)|''വയലിൻ'']] |Young Angel |മലയാളം |[[സിബി മലയിൽ]] |Childhood of [[നിത്യ മേനോൻ]] |- |7 |2011 |''ജമീല'' | |മലയാളം | |പ്രധാന വേഷം |- |8 |2011 |[[ഡോക്ടർ ലൗ]] |Young Ebin |മലയാളം |കെ .ബിജു |Childhood of Bhavana |- |9 |2012 |''[[ഞാനും എന്റെ ഫാമിലിയും]]'' |Dinanathan's daughter |മലയാളം |കെ. കെ. രാജീവ് |Daughter of [[ജയറാം]] and [[മംത മോഹൻദാസ്]] |- |10 |2012 |[[മുല്ലശ്ശേരി മാധവൻകുട്ടി നേമം പി.ഒ.]] |Madhavankutty's daughter |മലയാളം |കുമാർ നന്ദ |Daughter of [[അനൂപ് മേനോൻ]] and സോനൽ |- |11 |2012 |[[മല്ലൂസിംഗ്]] |Young നിത്യ |മലയാളം |[[വൈശാഖ് (സംവിധായകൻ)|വൈശാഖ്]] |Daughter of [[ഗീത (നടി)|ഗീത]] |- |12 |2012 |ഭൂമിയിലെ അവകാശികൾ> |Mohanachandran's neighbour |മലയാളം |[[ടി.വി. ചന്ദ്രൻ]] |Grand-daughter of [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] |- |13 |2013 |''ഒമേഘ എക്സ്'' | |മലയാളം |ബിനോയ് ജോർജ് |Daughter of [[വനിത കൃഷ്ണചന്ദ്രൻ]] |- |14 |2013 |''[[ഒരു യാത്രയിൽ]]'' | |മലയാളം |Rajesh Amanakkara, Mathews, Priyanandanan, Major Ravi |പ്രധാന കഥാപാത്രം |- |15 |2013 |[[ഓഗസ്റ്റ് ക്ലബ്ബ്]] |Nandan's daughter |മലയാളം |കെ. ബി വേണു |Daughter of [[മുരളി ഗോപി]] and [[റിമ കല്ലിങ്കൽ]] |- |16 |2013 |''[[കുഞ്ഞനന്തന്റെ കട]]'' |Kunjananthan's daughter |മലയാളം |സലിം അഹ്മദ് |Daughter of [[മമ്മൂട്ടി]] and [[നൈല ഉഷ]] |- |17 |2013 |''ദൃശ്യം'' |അനു ജോർജ് |മലയാളം |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |Daughter of [[മോഹൻലാൽ]] |- |18 |2014 |''ദൃശ്യം (തെലുഗ് )'' |അനു രാംബാബു |തെലുഗ് |ശ്രീപ്രിയ |Daughter of [[വെങ്കടേശ്]] |- |19 |2015 |''മായാപുരി 3D'' |ലച്ചു |മലയാളം | | |- |20 |2015 |പാപനാശം> |Pullimeena Suyambulingam |തമിഴ് |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |Daughter of [[കമൽ ഹാസൻ]] and [[ഗൗതമി]] |- |21 |2017 |''ജമിനി'' |ജമിനി |മലയാളം |ബാബുരാജ് |Lead Role |- |22 |TBA 2018 |''ഓള്'' |{{TBA}} Maya |മലയാളം |[[ഷാജി എൻ. കരുൺ]] |Filming |- |23 |TBA |''മിന്മിനി'' | |തമിഴ് | |Lead Role |- |24 |TBA |''മിസ്റ്റർ & മിസ്സിസ് റൗഡി'' | |മലയാളം | | |- |25 |TBA |''ജാക്ക് & ജിൽ'' | |മലയാളം | | |- |26 |TBA |''കുഴലി'' | |തമിഴ് | |Lead Role |- |- |- |} == റെഫറൻസുകൾ == <references responsive=""></references> == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://www.facebook.com/agnesestheranil/ എസ്തർ അനിൽ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:2001-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 5n32pvpeqs28cn60bko00l6r0qxr8lh 0 466636 4632408 4101066 2026-06-22T22:45:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632408 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lee Young-ae}} {{Infobox person | name = ലീ യങ്ങ്-എ | image = Lee Young-ae in 2017.jpg | caption = At the press conference of ''[[Saimdang, Memoir of Colors]]'', January 2017 | birth_date = {{Birth date and age|1971|1|31}} | birth_place = [[സിയോൾ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]] | occupation = [[നടി]], മോഡൽ | yearsactive = 1993–2005<br />2017–present | spouse = {{Marriage|ജിയോംഗ് ഹോ-യംഗ്|2009}} | children = 2 | alma_mater = [[Hanyang University|ഹന്യാങ് സർവകലാശാല]]<br />(B.A. German Language and Literature)<br />[[Chung Ang University|ചുങ് ആംഗ് സർവകലാശാല]]<br />(M.A. Theater and Film)<ref>{{cite web|url=http://kbsworld.kbs.co.kr/news/news_view.php?no=12839&sec=enter&lang=eng&page=167&search_tag=&writer=|title=Lee Young-ae to Earn Ph.D. from Hanyang University|date=June 18, 2009|website=KBS World}}</ref> | agent = Good People Entertainment<br /><small>(subsidiary of Creative Leaders Group Eight)</small> | height = {{height|cm=165}}<ref name=nate /> | website = | module = {{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent | hangul = {{linktext|이|영|애}} | hanja = {{linktext|李|英|愛}} | rr = I Yeong-ae | mr = Yi Yŏng-ae }} }} ഒരു ദക്ഷിണ കൊറിയൻ നടിയായ '''ലീ യങ്ങ്-എ''' (ജനനം: ജനുവരി 31, 1971)<ref name=nate>{{cite web|url=http://people.nate.com/people/info/le/ey/leeyoungae/|title= 이영애 ''Nate Profile''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019090947/http://people.nate.com/people/info/le/ey/leeyoungae/|archivedate=October 19, 2013|url-status=dead}}</ref> [[Dae Jang Geum|ഡേ ജംഗ് ഗീം]] (2003) എന്ന കൊറിയൻ ചരിത്ര നാടകത്തിലെ അഭിനയത്തിൻറെ പേരിലറിയപ്പെടുന്നു. പ്രതികാരം നിറഞ്ഞ ഒരമ്മയുടെ കഥയായ [[പാർക് ചാൻ-വൂക്|പാർക്ക് ചാൻ-വൂക്കിന്റെ]] [[Lady Vengeance|സിംപതി ഫോർ ലേഡി വെൻജീയൻസ്]] (2005) ക്രൈം ത്രില്ലർ ചിത്രത്തിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു. == കരിയർ == 1991-ൽ ടെലിവിഷൻ രംഗത്ത് അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടാണ് ലീ ആദ്യമായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതിനു ശേഷം അവർ ഒരു അഭിനേതാവായി 1993-ലെ ''ഹൗ ഈസ് യുവർ ഹസ്ബൻഡ്'' എന്ന നാടകത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തുകയും മികച്ച പുതുമുഖത്തിന് [[SBS Drama Awards|എസ് ബി എസ് നാടക അവാർഡ്]] ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 2000-ൽ, [[Joint Security Area (film)|ജോയിൻറ് സെക്യൂരിറ്റി ഏരിയ]] എന്ന ദുരൂഹമായ ത്രില്ലർ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലാഭം കൊയ്ത [[കൊറിയ]]ൻ സിനിമകളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. <ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/206016/1|title=Lee Young-Ae plays dying wife in `The Gift`|date=March 23, 2001|website=The Donga Ilbo}}</ref>അടുത്ത ചിത്രമായ 'വൺ ഫൈൻ സ്പ്രിംഗ് ഡേ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ലീ വീണ്ടും സംവിധായകനായ [[Hur Jin-ho|ഹർ ജിൻ-ഹോ]]വിനൊപ്പം ചേർന്നു. ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് [[Busan Film Critics Awards|ബസാൻ ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡുകളിൽ]] മികച്ച നടിക്കുള്ള അവാർഡും നേടിയിരുന്നു. [[Fireworks (2000 TV series)|ഫയർവർക്ക്സ്]] എന്ന ടി.വി. പരമ്പരയിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ ലീ തായ്വാൻ പ്രേക്ഷകരെ പരിചയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2011/08/139_93200.html|title=Korean drama gains popularity in Taiwan|date=August 21, 2011|website=The Korea Times}}</ref> '''[[Dae Jang Geum|ഡേ ജംഗ് ഗീം]]''' എന്ന ചരിത്രനാടകത്തിൽ അഭിനയിച്ചതിനു ശേഷം ലീ ദക്ഷിണ കൊറിയയിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം നേടി. 46.3% ശരാശരി വ്യൂവർഷിപ്പ് റേറ്റിംഗും 57.8% ഉയർന്ന ശ്രേണിയിലെ മികച്ച പ്രോഗ്രാമും ആയിരുന്ന ഇത്. 2003 സെപ്തംബർ 15 മുതൽ 2004 മാർച്ച് 23 വരെ എം.ബി.സി ആദ്യമായി സംപ്രേഷണം ചെയ്തു. എക്കാലത്തേയും ഏറ്റവും മികച്ച 10 കൊറിയൻ നാടകങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2003/12/05/2003120561015.html|title=Sleepless in Seoul|date=December 5, 2003|work=The Chosun Ilbo}}</ref> എം ബി സി നാടക അവാർഡിലും, മികച്ച എക്സലൻസ് അവാർഡിലും ലീ ദെയ്സാങ് (ഗ്രാന്റ്) പുരസ്കാരം നേടി. ഈ പരിപാടി 91 രാജ്യങ്ങളിൽ വിദേശത്ത് പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ഏഷ്യയിൽ വളരെ ശ്രദ്ധേയമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/244220/1|title=Dae Jang Geum Frenzy Hits Japan|date=October 31, 2005|website=The Donga Ilbo}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/include/print.asp?newsIdx=18544|title=Local Epic TV Dramas Going Global|date=February 5, 2008|website=The Korea Times}}</ref>ഡേ ജംഗ് ഗീം ചിത്രത്തിലെ പ്രശസ്തി ലീ പാൻ ഏഷ്യ സ്റ്റാർഡം ആകുകയും ഏറ്റവും വലിയ [[Korean Wave|ഹാലു സ്റ്റാർ]] ആകുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/actress-gains-popularity-in-asia-4745.html|title=Actress Gains Popularity in Asia|date=December 21, 2005|website=Hancinema|publisher=The Korea Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/245284/1|title=It's Official: Hong Kong Loves Lee|date=January 2, 2006|website=The Donga Ilbo}}</ref>[[ചൈന]], [[ഹോംഗ് കോംഗ്]], [[തായ്വാൻ]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[ജപ്പാൻ]] എന്നീ ഭൂപ്രദേശം സന്ദർശിക്കാൻ ലീ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2005/09/30/2005093061015.html|title=Chinese Mainland in Thrall to 'Daejanggeum'|date=September 30, 2005}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2006/05/09/2006050961019.html|title=Thousands Come Out to Meet Lee Young-ae in Japan|date=May 9, 2006|work=The Chosun Ilbo}}</ref>2006-ൽ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ ആദ്യമായി NHK ഹാൾ അവരുടെ ജനപ്രീതി മൂലം NHK അതിഥിപ്രദർശനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുകയുണ്ടായി. ലീ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സ്റ്റാമ്പുകളും ജപ്പാനിൽ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/lifestyle/2006-04/28/content_579312.htm|title=Stamps featuring Lee Young-ae to Be Released in Japan|date=April 28, 2006|website=China Daily}}</ref>ചൈനയിലെ 2007 [[Harbin International Ice and Snow Sculpture Festival|ഹാർബിൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഐസ് ആൻഡ് സ്നോ സ്കൾപ്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിനും]] അവർ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web |url=http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2006/12/28/20061228000026.html |title=李英愛將成為中國哈爾濱名譽市民 |website=The Chosun Ilbo |date=December 28, 2006 |accessdate=2010-02-21 |language=zh |archive-date=2014-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501214821/http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2006/12/28/20061228000026.html |url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് ലീ [[പാർക് ചാൻ-വൂക്|പാർക്ക് ചാൻ-വൂക്കിന്റെ]] [[The Vengeance Trilogy|ദ വെൻജൻസ് ട്രൈലോജിയിൽ]] [[Lady Vengeance|സിമ്പതി ഫോർ ലേഡി വെൻജൻസ്]] എന്ന് ശീർഷകമുള്ള മൂന്നാം ഇൻസ്റ്റാൾമെൻറിൽ അഭിനയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2005/07/22/2005072261023.html|title=She May Not Look Like a Killer|date=July 22, 2015|work=The Chosun Ilbo}}</ref>മികച്ച നടിക്കുള്ള 2005-ലെ [[Blue Dragon Film Awards|ബ്ലൂ ഡ്രാഗൺ ഫിലിം അവാർഡും]] 2006-ലെ [[Baeksang Arts Awards|ബീക്ക്സാങ് ആർട്ട് അവാർഡും]] ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2005/11/30/2005113061006.html|title='Lady Vengeance' Bags Korea’s Top Movie Honors|date=November 30, 2005|work=The Chosun Ilbo}}</ref><ref name=blue>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2005/11/30/2005113061007.html?related_all|title=Lee Young-ae Snaps String of Bad Luck at Movie Awards|date=November 30, 2005|work=The Chosun Ilbo}}</ref>2006-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ബെർലിൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ ജൂറി ബെഞ്ചിൽ ലീയെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. അന്തർദേശീയ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ജൂറി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ കൊറിയൻ അഭിനേത്രിയായിരുന്നു അവർ.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2006/01/10/2006011061011.html|title=It’s Official: Lee Young-ae Picked for Berlin Film Fest Jury|date=January 10, 2006|website=The Chosun Ilbo}}</ref>2007-ൽ ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ഗവൺമെൻറിൽ നിന്ന് കൊറിയൻ വേവിലെ സംഭാവനക്ക് സാംസ്കാരിക മെറിറ്റ് മെഡൽ ലഭിച്ചു.<ref name=government>{{cite web |url=http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2007/09/03/20070903000038.html |title=組圖：李英愛榮獲文化獎章 |work=The Chosun Ilbo |date=September 3, 2007 |accessdate=2010-02-21 |language=zh |archive-date=2014-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501215331/http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2007/09/03/20070903000038.html |url-status=dead }}</ref>2015-ൽ, ലീ എസ്ബിഎസ് ടെലിവിഷൻ ചരിത്ര പരമ്പരയായ സെയിംഡാങ്, മെമ്മോയിർ ഓഫ് കളേഴ്സ് എന്നിവയിൽ തിരിച്ചു വരുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ജോസിയോൻ കാലഘട്ടത്തിലെ കലാകാരനും കാലിഗ്രാഫറും ഹിസ്റ്റോറിയൻ ലെക്ചറുമായ [[Sin Saimdang|ഷിൻ സെയിംഡാങ്]] എന്ന ഇരട്ട കഥാപാത്രമായും അഭിനയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2017/01/24/0701000000AEN20170124013400315.html|title=In 'Saimdang' Lee Young-ae renders Korea's maternal icon human|website=Yonhap News Agency}}</ref> നാടകം 2017 ജനുവരിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|author=Park Jin-hai|title='Dae Jang Geum' star returns with 'Saimdang' after 14 years|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/02/688_222804.html|work=[[The Korea Times]]|date=January 25, 2017|accessdate=2017-02-07}}</ref> == മനുഷ്യസ്‌നേഹം == അഭിനയ ജീവിതത്തിനുപുറമെ നിരവധി ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1997-ൽ എത്യോപ്യയിലേക്ക് ഒരു എൻ‌ജി‌ഒ ഗുഡ്‌വിൽ അംബാസഡറായി പോയി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും [[പട്ടികജാതി ( എസ് സി ), പട്ടികവർഗ്ഗ ( എസ്ടി ) വിഭാഗങ്ങൾ|താഴ്ന്ന സാമൂഹിക ജാതിയിലുള്ളവരെക്കുറിച്ച്]] ഒരു [https://www.youtube.com/playlist?list=PLD29DE2E6067C1A4C ടിവി ഷോ] നടത്താൻ 1999-ൽ അവർ താർ മരുഭൂമിയിൽ പോയി. പിന്നീട് 2001-ൽ, “എ മോസ്റ്റ് സ്‌പെഷ്യൽ ലവ്” <ref>us.yesasia.com [http://us.yesasia.com/b5/PrdDept.aspx/code-c/section-books/pid-1004071792 A Most Special Love] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214190807/http://us.yesasia.com/b5/PrdDept.aspx/code-c/section-books/pid-1004071792 |date=2008-02-14 }}</ref> എന്ന ആത്മകഥയിൽ ഭാഗിക ഇംഗ്ലീഷിനൊപ്പം ഈ അനുഭവങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും പുസ്തകം വിൽപ്പനയിലൂടെ ലഭിച്ച വരുമാനം ചാരിറ്റിക്ക് സംഭാവന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. യുനിസെഫ് 2004-ൽ ഗുഡ്വിൽ അംബാസഡറായി നിയമിതയായി. അതിനുശേഷം നിരവധി ചാരിറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഹാർബിനിലെ ചോസുൻ ഫസ്റ്റ് മിഡിൽ സ്കൂളും <ref>{{cite web |url=http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2007/01/06/20070106000006.html |title=李英愛向朝鮮族學校捐贈10萬元人民幣 |publisher=The Chosun Ilbo |date=January 6, 2007 |accessdate=2010-02-21 |language=zh |archive-date=2011-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003045618/http://chinese.chosun.com/big5/site/data/html_dir/2007/01/06/20070106000006.html |url-status=dead }}</ref>ചൈനയിലെ ഒരു പ്രാഥമിക വിദ്യാലയവും ഉൾപ്പെടെ സ്കൂളുകൾക്കും ആശുപത്രികൾക്കും അവർ ധാരാളം സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അതിനുശേഷം ലീ യംഗ്-എ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/246580/1|title=Chinese School Named for Korean Star|date=March 22, 2016|website=The Donga Ilbo}}</ref>2012-ൽ വുമൺ ചോസുൻ മാഗസിൻ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച "ലവ് സംഭാവന" പ്രോജക്ടിന്റെ സെലിബ്രിറ്റി വക്താവായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അവർ ഒരു വലിയ തുക സംഭാവന ചെയ്തു. അത് മ്യാൻമറിൽ ഒരു സ്കൂൾ പണിയാൻ ഉപയോഗിച്ചു. <ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/actress-lee-young-ae-sets-up-school-in-myanmar-46898.html|title=Actress Lee Young-ae Sets Up School In Myanmar|date=August 29, 2012|website=Hancinema|publisher=KBS World}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2958543|title=Lee Young-ae donation to help build a school in Myanmar|date=August 29, 2012|website=Korea JoongAng Daily}}</ref> 2012-ൽ, സിയോളിലെ കുട്ടികൾക്കായി ഓർഗാനിക്, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ബിസിനസ്സ് ലീ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/10/11/2012101100459.html|title=Actress Lee Young-ae Launches Eco-Business|date=October 11, 2012|website=The Chosun Ilbo}}</ref> 2014 ജൂലൈയിൽ തായ്‌വാൻ മാധ്യമങ്ങൾ സിയോളിൽ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം അവധിക്കാലം ആഘോഷിക്കുന്ന ഗർഭിണിയായ തായ്‌വാൻ യുവതിയെ ലീ സ്വകാര്യമായി സഹായിച്ചിരുന്നു. സ്ത്രീ അകാലത്തിൽ മകൾക്ക് ജന്മം നൽകി. കുഞ്ഞിന് നിരവധി പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ സുഹൃത്ത് വഴി ദമ്പതികളെക്കുറിച്ച് കണ്ടെത്തിയ ലീ അവരുടെ മെഡിക്കൽ ബില്ലുകൾ അടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇത് ഏകദേശം 4 മില്യൺ ഡോളർ (134,000 യുഎസ് ഡോളർ) ആയിരുന്നു. കാരണം ശിശുവിന് രണ്ട് ശസ്ത്രക്രിയകളും നിരന്തരമായ വൈദ്യ പരിചരണവും ആവശ്യമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/07/02/2014070201121.html|title=Lee Young-ae Pays Hospital Bills of Taiwanese Mother|date=July 2, 2014|website=The Chosun Ilbo}}</ref> തായ്‌വാനിലെ ചൗ ത-കുവാൻ കൾച്ചറൽ ആന്റ് എജ്യുക്കേഷണൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ലീയ്ക്ക് പിന്നീട് ഒരു അവാർഡ് നൽകി.<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/10/31/2014103101709.html|title=Taiwanese Foundation to Honor Samaritan Lee Young-ae|date=October 31, 2014|website=The Chosun Ilbo}}</ref>2016 ൽ, കൊറിയയിലെത്തിയ വിയറ്റ്നാമീസ് പെൺകുട്ടിയെ ബ്രെയിൻ ട്യൂമർ ചികിത്സിക്കാൻ സഹായിച്ചു, ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കും മറ്റ് മെഡിക്കൽ ബില്ലുകൾക്കും വേണ്ടി നേടിയ 37 ദശലക്ഷം ഡോളർ സംഭാവന നൽകി.<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/lee-young-ae-sends-aid-to-vietnamese-girl-with-brain-tumor-92758.html|title=Lee Young-ae sends aid to Vietnamese girl with brain tumor|date=March 24, 2016|website=Hancinema|publisher=10Asia}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * [http://www.group8.co.kr/ko/good/view.php?f_id=58 Lee Young-ae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404101654/http://www.group8.co.kr/ko/good/view.php?f_id=58 |date=2019-04-04 }} at Good People Entertainment * {{HanCinema person}} * {{KMDb person|00004088}} * {{IMDb name|0498472}} {{Baeksang Arts Award Best Actress Film}} {{Busan Film Critics Awards for Best Actress}} {{Director's Cut Awards for Best Actress}} [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹാല്യു താരങ്ങൾ]] cp7wq2qxluqsm4a19wtusxqtx1mmmak 0 467257 4632521 3970935 2026-06-23T10:26:02Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632521 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shobha Gurtu}} {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --> | name = ശോഭ ഗുർത്തു | image = Shobha gurtu.jpg | caption = | image_size = | background = ഗായിക | birth_name = ഭാനുമതി | alias = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1925|2|8}} |birth_place =[[Belgaum]], കർണ്ണാടക, ഇന്ത്യ | death_date = {{Death date and age|df=yes|2004|9|27|1925|2|8}} |death_place =[[മുംബൈi]], ഇന്ത്യ | origin = | instrument = | genre = [[ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]] | occupation = singer | years_active = 1940s–2004 | label = | associated_acts = }} '''ശോഭ ഗുർത്തു''' (1925-2004) ലൈറ്റ് ഹിന്ദുസ്ഥാനി ക്ലാസിക്കൽ രീതിയിലെ ഒരു ഇന്ത്യൻ ഗായികയായിരുന്നു. ശുദ്ധമായ ക്ലാസിക്കൽ രീതിയിൽ അവർക്ക് തനതായ ശൈലി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ലൈറ്റ് ക്ലാസിക്കൽ സംഗീത ശൈലി അവരുടെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിച്ചു. പിന്നീട് ശോഭ '''തുമ്രി രാജ്ഞി''' എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref>[http://in.rediff.com/news/2004/sep/27gurtu.htm Thumri queen Shobha Gurtu no more] News, ''[[Rediff.com]]'', 27 September 2004.</ref><ref>[http://www.rediff.com/news/2004/sep/27gurtu1.htm 'On stage Gurtu was always Radha'] News, ''[[Rediff.com]]'', 27 September 2004.</ref><ref>[http://www.themusicmagazine.com/shobhagurtutrib.html Tribute -Abhinaya in vocal chords] www.themusicmagazine.com. 28 October 2004.</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും പശ്ചാത്തലവും == ഭാനുമതി ഷിരോദ്കർ 1925-ൽ [[ബെൽഗാം|ബെൽഗാമിൽ]] (നിലവിൽ കർണാടക) ജനിച്ചു. ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ഡാൻസറും [[ജയ്പൂർ - അത്രൗളി ഘരാന|ജയ്പൂർ - അത്രൗളി ഘരാനയിലെ]] [[Alladiya Khan|ഉസ്താദ് അല്ലാദിയാഖാന്റെ]] ശിഷ്യയും ആയ അമ്മ മെനകെബായി ഷിരോദ്കാർ ആണ് ആദ്യം സംഗീതം പരിശീലിപ്പിച്ചത്.<ref name=itc>[http://www.itcsra.org/celebrated_masters.asp?celebrate=3 Shobha Gurtu] Celebrated Masters, [[ITC Sangeet Research Academy]].</ref> == കരിയർ == കോൽഹാപൂരിലെ [[ജയ്പൂർ - അത്രൗളി ഘരാന|ജയ്പൂർ-അത്രൗളി ഘരാനയുടെ]] സ്ഥാപകനായിരുന്ന [[ഉസ്താദ് അല്ലാദിയാഖാൻ|ഉസ്താദ് അല്ലാദിയാഖാന്റെ]] ഏറ്റവും ഇളയ മകൻ ഉസ്താദ് ഭുജ്ജി ഖാന്റെ ഔപചാരിക സംഗീത പരിശീലനം ആരംഭിച്ചെങ്കിലും ചെറുപ്പക്കാരിയായിരുന്ന അവരുടെ പ്രതിഭയെ കണ്ടപ്പോൾ ഉസ്താദ് ഭുജ്ജി ഖാന്റെ കുടുംബം അവളെ കൂടുതൽ ഇഷ്ടപ്പെടുകയും അവർ അവരോടൊപ്പം കൂടുതൽ സമയം ചിലവഴിക്കാനും തുടങ്ങി. ജയ്പൂർ-അത്രൗളി ഘരാനയോടൊപ്പമുള്ള അവരുടെ ബന്ധം ശക്തമായിരുന്നു. ഉസ്താദ് അല്ലാദിയാഖാന്റെ അനന്തരവൻ ഉസ്താദ് നത്താൻ ഖാന്റെ അടുക്കൽ നിന്ന് പഠനം തുടങ്ങിയപ്പോൾ മുതൽ ഉസ്താദ് ഘമ്മൻ ഖാന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാകുകയും അമ്മ തുംരി - ദാദ്രയും മറ്റ് അർദ്ധ ക്ലാസിക്കൽ രീതികളും പഠിപ്പിക്കാൻ മുംബൈയിൽ അവരുടെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അവർ താമസിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. <ref>[https://web.archive.org/web/20120223235846/http://www.tehelka.com/story_main7.asp?filename=hub100904Passages_shobha.asp Passages... Passages... Passages...Shobha Gurtu: a rare raga] Tribute ''[[Tehelka]]'', 9 October 2004.</ref><ref>[http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20041011/obituary.html Soul Singer Gurtu's rare mastery of thumri took the form to new heights] ''[[India Today]]'', 11 October 2004</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * ''The Great Indians'', by One India One People Foundation. Published by One India One People Foundation in collaboration with Authorspress, 2006. {{ISBN|81-7273-318-6}}. ''page 513''. ==പുറം കണ്ണികൾ== *{{Allmusic|class=artist|id=p28381|label=Shobha Gurtu}} *[https://web.archive.org/web/20081027192256/http://shobhagurtu.com/ Shobha Gurtu Website] * {{YouTube|jLZ5Zs9fFJQ|Shobha Gurtu sings ''"Saiyaan Nikas gaye'’'' (Raag Bhairav)}} {{PadmaBhushanAwardRecipients 2000–09}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2004-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മറാഠികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജയ്പൂർ - അത്രൗളി ഘരാന]] ttzsrt3xvmubyactkzhdnye7hf7qtpz 0 467484 4632379 4543625 2026-06-22T20:19:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632379 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലെ]] നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിന്റെ അധ്യാപകനും വൈസ് ചാൻസലറുമാണ് '''റോസ് വർഗീസ്''' . <ref>{{cite web|url=http://www.nuals.ac.in/about_us_officers_vice_chancellor.html|title=About us - Officers - Vice-Chancellor|accessdate=20 June 2017|website=The National University of Advanced Legal Studies|archive-date=2019-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190222025317/http://nuals.ac.in/about_us_officers_vice_chancellor.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/rose-varghese-is-nuals-vc/article6525099.ece|title=Rose Varghese is NUALS VC|date=2014-10-22|work=The Hindu|access-date=2018-01-14|others=Special Correspondent, Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.legallyindia.com/lawschools/nuals-gets-jamia-prof-rose-varghese-as-vc-20141021-5215|title=Nuals gets Jamia Prof Rose Varghese as VC, will have to deal with financial irregularity allegations|access-date=2018-01-14|last=Shrivastava|first=Prachi|website=www.legallyindia.com|language=en-gb}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == * ലോ, ബിരുദം [[കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജ്|കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജ്]] , [[തിരുവനന്തപുരം]] * [[കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല|കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയിലെ]] സ്കൂൾ ഓഫ് ലീഗൽ സ്റ്റഡീസിൽ നിന്ന് ബിരുദാനന്തര ബിരുദം * എം.ഫിൽ ഇൻ ലോ, നാഷണൽ ലോ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇന്ത്യ യൂണിവേഴ്സിറ്റി , ബാംഗ്ലൂർ * Ph. D, ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ലോ, [[ഡെൽഹി സർവകലാശാല|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഡെൽഹി]] == കരിയർ == * 1976, [[കേരളം|കേരള]] ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്തു. * 1985 ൽ ലക്ചറർ ഇൻ ലോ, എ.സി കോളേജ് ഓഫ് ലോ, നാഗാർജുന സർവ്വകലാശാല. * 1988 അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസർ, നാഷണൽ ലോ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇന്ത്യ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ബാംഗ്ലൂർ * 1994 അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസ്സർ, ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ലോ, ജാമിയ മില്ലിയ ഇസ്ലാമിയ സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ന്യൂഡൽഹി, തുടർന്ന് പ്രൊഫസ്സർ, പിന്നീട് ഡീൻ. == അവലംബം== <references group="" responsive=""></references> == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.nuals.ac.in/ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് അഡ്വ] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വനിത അഭിഭാഷകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] ncqt5pp6atodc8mdffxtth8ha4taj5s 0 468281 4632447 4523204 2026-06-23T03:30:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632447 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Walgreens}} {{Infobox company | name = Walgreen Company<!-- Don't change to Walgreen's --> | logo = Walgreens 2005 primary logo.svg | image = Walgreens1126.jpg | image_caption = A Walgreens store in [[Steamboat Springs, Colorado]]. | type = [[Subsidiary]] | trading_name = Walgreens | founded = {{start date and age|1901}}<br />[[Chicago]], [[Illinois]], [[United States|U.S.]] | founder = [[Charles Rudolph Walgreen]] | hq_location = 200 Wilmot Road | hq_location_city = [[Deerfield, Illinois|Deerfield]], [[Illinois]] | hq_location_country = [[United States]] | num_locations = 9,560<ref name=store_count>{{Cite web| url = http://news.walgreens.com/fact-sheets/store-count-by-state.htm| title = Store Count by State {{!}} Walgreens Newsroom| website = news.walgreens.com| access-date = March 24, 2017| archive-date = 2016-04-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20160404155415/http://news.walgreens.com/fact-sheets/store-count-by-state.htm| url-status = dead}}</ref> | area_served = United States<br>Puerto Rico<br>U.S. Virgin Islands<br> | key_people = [[James A. Skinner]] (Executive Chairman)<br />Alex Gourlay (President)<br>[[Stefano Pessina]] (CEO) | industry = [[Retail]] | products = {{unbulleted list|[[Drug store]]|[[Pharmacy (shop)|Pharmacy]]}} | parent = [[Walgreens Boots Alliance]]<br>(2014–present) | homepage = {{URL|walgreens.com}} | footnotes = <ref>{{cite news |last=Pasquarelli |first=Adrianne |url=http://adage.com/article/cmo-strategy/walgreens-rebrands-rival-cvs-scoops-aetna/311514/ |title=GOODBYE 'CORNER OF HAPPY & HEALTHY.' WALGREENS REBRANDS AS RIVAL CVS SCOOPS UP AETNA |work=[[AdAge]] |date=December 4, 2017 |accessdate=December 5, 2017 }}</ref> }} [[അമേരിക്ക]]യിൽ [[CVS Health|CVS ഹെൽത്തിനു]] പിന്നിലെ രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ [[ഫാർമസി]] സ്റ്റോർ ശൃംഖലയായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ കമ്പനിയാണ് '''വാൾഗ്രീൻസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/greatspeculations/2015/06/30/cvs-to-buy-all-of-targets-pharmacy-stores-a-win-win-for-both/#1b65050769d1|title=CVS to Buy All of Target's Pharmacy Stores -- A Win-Win For Both|first=Trefis|last=Team|publisher=}}</ref> കുറിപ്പടി പൂരിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യം, ഗുണമേന്മയുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ആരോഗ്യ വിവരങ്ങൾ, ഫോട്ടോ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഈ കമ്പനി പ്രത്യേകപരിശീലനം നല്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.walgreens.com|title=Welcome to Walgreens - Your Home for Prescriptions, Photos and Health Information|website=www.walgreens.com}}</ref> കൊളംബിയ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്, യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആയി 2018 ആഗസ്ത് 31 വരെ, 50 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി, 9,560 സ്റ്റോറുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ==ഇതും കാണുക== {{Portal|Chicago|Illinois|Companies|Walgreens}} * [[Corporate inversion]] * [[CVS Pharmacy]] * [[Rite Aid]] * [[Alliance Boots]] * [[Walgreen Coast]] {{Clear}} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} ===ബിബ്ലിയോഗ്രാഫി=== * [[John U. Bacon]] {{cite book|title= America's Corner Store: Walgreen's Prescription for Success|authorlink= |year= 2004|publisher= [[John Wiley & Sons]]|location= [[Hoboken, New Jersey|Hoboken]]|isbn= 978-0-471-42617-2|page= |pages= |url= http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0471426172.html|accessdate= }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commons category}} * [http://www.walgreens.com Walgreens Official website]* {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225032010/http://www.walgreens.com/ |date=2011-02-25 }} * [https://web.archive.org/web/20061111213111/https://www.walgreenshealth.com/whc/pbm/jsp/pbm_home.jsp Walgreens Health Initiatives] * [https://web.archive.org/web/20081006090629/http://www.healthcornertv.com/ Health Corner] * [https://web.archive.org/web/20080308171804/http://www.takecarehealth.com/ Take Care Health Systems] * [https://finance.yahoo.com/q?s=WAG&d=t Company information] from [[Yahoo! Finance]] {{authority control}} {{Walgreens}} {{Illinois Corporations}} [[വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഫാർമസികൾ]] qm0h8p8ny2dkyw4wzhgjxv04os9pq6e 0 472617 4632450 4611427 2026-06-23T03:52:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632450 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.S. Vijayaraghavan}} {{Infobox Indian politician | name = വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ | image = | caption = | birth_date ={{Birth date and age|1941|11|22|df=y}} | birth_place =[[എരിമയൂർ]],[[പാലക്കാട്]] [[കേരളം]] | residence =[[എരിമയൂർ]] | death_date = | death_place = | office = [[ലോക്സഭ| ലോക്സഭാംഗം]] | constituency = [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] | term = 1980, 1984, 1991 | predecessor =[[എ. സുന്നാ സാഹിബ് ]] | successor =[[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]] | party =[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി (ഐ)]] | religion = ഹിന്ദു | parents= വി ജി സുകുമാരൻ, രുഗ്മിണി | spouse = സൗമിനി വിജയരാഘവൻ | children = ഒരു മകൻ, രണ്ട് പെണ്മക്കൾ | website = | date = 21 നവംബർ | year = 2021 | Source =<ref>http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/biodata_1_12/2950.htm</ref> ലോക്സഭ }} 1980, 1984, 1991 [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭകളിൽ]] [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്| കോൺഗ്രസ്(ഐ)]] പാർട്ടിയുടെ മുതിർന്ന നേതാവാണ് നിലവിൽ എ.ഐ.സി.സി മെമ്പറായ ''' വി.എസ്.വിജയരാഘവൻ. ''' ''' (ജനനം:22 നവംബർ 1941) ''' <ref>"പാലക്കാടിന്റെ 'വി.എസ്സി'ന് എൺപതാം പിറന്നാൾ | V.S Vijayaraghavan Palakkad" https://www.mathrubhumi.com/mobile/palakkad/v-s-vijayaraghavan-palakkad-1.6198511{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>"പാലക്കാടിൻറെ വി.എസ് വജ്രത്തിളക്കത്തിൽ.. – Jaihind TV" https://jaihindtv.in/vs-vijayaraghavan/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211121180709/https://jaihindtv.in/vs-vijayaraghavan/ |date=2021-11-21 }}</ref><ref>"‘ന്യൂഡിൽസിന് 2 മിനിറ്റ്സ്, വിഎസിന് ഒരു മിനിറ്റ് മതി’; വികസന വഴിയിലെ വെളിച്ചം, പാലക്കാടിന്റെ വലതു ചരിത്രം" https://www.manoramaonline.com/district-news/palakkad/2021/11/20/palakkad-congress-history-of-palakkad.html</ref><ref>"വിജയരാഘവൻ എന്ന തണൽമരം; ഇന്ന് എൺപതാം പിറന്നാൾ മധുരം" https://www.onmanorama.com/content/mm/mo/district-news/palakkad/2021/11/21/palakkad-v-s-vijayaraghavan.amp.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122015733/https://www.onmanorama.com/content/mm/mo/district-news/palakkad/2021/11/21/palakkad-v-s-vijayaraghavan.amp.html |date=2021-11-22 }}</ref><ref>"എൺപതിന്റെ നിറവിൽ പാലക്കാടിന്റെ സ്വന്തം വി എസ് വിജയരാഘവൻ ; എൺപതാം പിറന്നാൾ ആഘോഷിച്ചു – Veekshanam" https://veekshanam.com/npalakkads-own-vs-vijayaraghavan-in-his-80s-celebrated-his-eightieth-birthday/amp/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122020046/https://veekshanam.com/npalakkads-own-vs-vijayaraghavan-in-his-80s-celebrated-his-eightieth-birthday/amp/ |date=2021-11-22 }}</ref> == ജീവിതരേഖ == പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ആലത്തൂർ താലൂക്കിലെ എരിമയൂർ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ വി.ജി.സുകുമാരൻ്റെയും രുഗ്മിണിയുടേയും മകനായി 1941 നവംബർ 22ന് വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ ഉത്രാടം നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ചു. ആലത്തൂർ ഗവ.ഹൈസ്കൂളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. എസ്.എസ്.എൽ.സിയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/election/2019/lok-sabha/interviews/interview-with-vs-vijayaraghavan-vs-vijayaraghavan-s-competition-against-ems-1.3701874 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-05-04 |archive-date=2019-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504133453/https://www.mathrubhumi.com/election/2019/lok-sabha/interviews/interview-with-vs-vijayaraghavan-vs-vijayaraghavan-s-competition-against-ems-1.3701874 |url-status=dead }}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == കോഴിക്കോട് ദേവഗിരി ഹൈസ്കൂളിൽ ഫിഫ്ത്ത് ഫോറമിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിൽ നടന്ന ഒരണ സമരത്തിലൂടെയാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. 1956-ൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി മെമ്പറായ വിജയരാഘവൻ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ ബൂത്ത് പ്രസിഡൻ്റായാണ് രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമാരംഭിച്ചത്. 1969-ൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി അഖിലേന്ത്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പിളർന്നതോടെ ഇന്ദിര ഗാന്ധിക്കൊപ്പം (ഐ) ഗ്രൂപ്പിൽ അടിയുറച്ച് നിന്ന വിജയരാഘവൻ കേരളത്തിൽ ലീഡർ കെ.കരുണാകരൻ്റെ വിശ്വസ്ഥനായിരുന്നു. 1980, 1984, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാലക്കാട് നിന്ന് ലോക്സഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1977, 1989, 1996, 1998, 2004 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പാലക്കാട് നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://resultuniversity.com/election/palghat-lok-sabha</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1956 : കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി മെമ്പർ * 1965 : കെ.പി.സി.സി അംഗം * 1969-1978 : വൈസ് പ്രസിഡൻറ്, പാലക്കാട് ഡി.സി.സി. * 1980 : ലോക്സഭാംഗം, (1) പാലക്കാട് * 1980-1983 : ഡി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് പാലക്കാട് * 1984 : ലോക്സഭാംഗം, (2) പാലക്കാട്, കെ.പി.സി.സി ജനറൽ സെക്രട്ടറി * 1984-1987 : കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡൻറ് * 1987-2007 : ഡി.സി.സി പ്രസിഡൻറ്, പാലക്കാട് * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, (3) പാലക്കാട്<ref>http://kpcc.org.in/member/463/v-s-vijayaraghavan/gallery.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == സൗമിനിയാണ് ഭാര്യ. ശ്യാം, മഞ്ജുള, പ്രീത എന്നിവർ മക്കളാണ്. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-29 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും |- | 2004 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1998 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എൻ.എൻ. കൃഷ്ണദാസ്]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] ||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[എ. വിജയരാഘവൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] |- | 1989 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[എ. വിജയരാഘവൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1984 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] |- | 1980 || [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[വി.എസ്. വിജയരാഘവൻ]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]] || [[സി.പി.എം.]] |- |} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20060620041849/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3849 Members of Fourteenth Lok Sabha - Parliament of India website] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 22-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഴാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] ea8ac0lpj3n5ypfghom9f89zax9sg0h 0 505054 4632313 4573475 2026-06-22T12:24:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632313 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = മോഹൻ ജോസ് | image = | caption =മോഹൻ ജോസ് | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[വൈപ്പിൻ കര]], [[എറണാകുളം]] | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | other_names = | occupation = നടൻ | years_active = 1980 – | notable_works = [[യവനിക]], [[രാജാവിന്റെ മകൻ]], [[ക്രേസി ഗോപാലൻ]], [[ഇരകൾ]] | partner = ഫെലീഷ്യ | children = ലവ്ന | parents = [[പാപ്പുക്കുട്ടി ഭാഗവതർ]]<br> ബേബി | influences = | relatives = [[സൽമ ജോർജ്ജ്]] (സഹോദരി)<br>[[കെ.ജി. ജോർജ്ജ്]] സോദരീ ഭർത്താവ് | influenced = | website = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള സിനിമയിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു നടനാണ് '''മോഹൻ ജോസ്''' . <ref>{{Cite web|url=http://www.kerala.com/malayalamcinema/star-details.php?member_id=223|title=Malayalam movie photos, Malayalam cinema gallery, Malayalam cinema actress, Malayalam cinema photos, New Malayalam cinema|website=kerala.com|access-date=2020-04-05|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614045005/https://www.kerala.com/malayalamcinema/star-details.php?member_id=223|url-status=dead}}</ref> നൂറിലധികം ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. വില്ലൻ വേഷം അവതരിപ്പിച്ച് സിനിമയിലെത്തിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് വ്യത്യസ്ത കഥാപാത്രങ്ങളിലും കോമഡി വേഷങ്ങളിലും അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രശസ്ത ഗായകൻ പാപ്പുക്കുട്ടി ഭാഗവതരുടെ മകനാണ്. ബോംബെയിലെ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു മോഹൻ ജോസ്. 1980 ൽ '''[[ചാമരം|ചാമരത്തിൽ]]''' അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. പിന്നീട് ഒരു മുഴുവൻ സമയ സിനിമാ നടനായി മദ്രാസിലേക്ക് കുടിയേറി. [[രാജാവിന്റെ മകൻ]], [[ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ]], [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹി]], [[നായർസാബ്‌|നായർ സാബ്]], [[ഏയ് ഓട്ടോ]], [[ലേലം (ചലച്ചിത്രം)|ലേലം]] , [[ക്രൈം ഫയൽ]], [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|ബ്ലാക്ക്]], [[നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.]], രൗദ്രം, [[ക്രേസി ഗോപാലൻ]] എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ചിലതാണ്. == ജീവിതരേഖ == പ്രശസ്ത ഗായകൻ [[പാപ്പുക്കുട്ടി ഭാഗവതർ|പാപ്പുക്കുട്ടി ഭാഗവതരുടെയും]] ബേബിയുടെയും മൂത്തമകനായി [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്ത്]] വൈപ്പിൻകരയിൽ ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=I2AJc7Gu0dw|title=Innalathe Tharam- Pappukutty Bhagavathar|access-date=24 January 2014|publisher=Amritatv}}</ref> പിന്നണിഗായിക [[സൽമ ജോർജ്ജ്|സൽമ ജോർജ്]] സഹോദരിയാണ്. മലയാള ചലച്ചിത്രസംവിധായകൻ [[കെ.ജി. ജോർജ്ജ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരീ ഭർത്താവ് ആണ്. [[തിരുവല്ല|തിരുവല്ലയിലെ]] എം‌ജി‌എം സ്കൂളിൽ നിന്നും [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തെ]] സാന്താക്രൂസ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. മോഹൻ ജോസ് 1988 ൽ ഫെലിഷ്യ എന്ന ബ്യൂട്ടീഷ്യനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.dailymotion.com/video/xkr1uu_oli-mangatha-tharakal_shortfilms?start=178|title=Oli Mangatha Tharangal|access-date=10 March 2014|publisher=suryatv,com}}</ref> ദമ്പതികൾക്ക് ലോവ്ന എന്ന ഒരു മകളുണ്ട്. കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] താമസിക്കുന്നു. == ചലച്ചിത്രരേഖ == * ഗാനഗന്ധർവൻ (2019) * [[തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ|തോപ്പിൽ ജോപ്പൻ]] (2016) * സെൻട്രൽ ജയിലിലേക്ക് സ്വാഗതം (2016) * [[ലോഹം (ചലച്ചിത്രം)|ലോഹം]] (2015) * [[റിംഗ് മാസ്റ്റർ]] (2014) * നാടോടിമന്നൻ (2013) * [[ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്|ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം ക്ലീറ്റസ്]] (2013) * [[ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ|ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ]] (2012) * [[മാസ്റ്റേഴ്സ് (ഫിലിം)|മാസ്റ്റേഴ്സ്]] (2012) * [[തേജാഭായി ആന്റ് ഫാമിലി|തേജഭായ് & ഫാമിലി]] (2011) * കോളേജ് ഡെയ്‌സ് (2010) * [[ചട്ടമ്പിനാട്]] (2009) * രൗദ്രം (2008) * [[അണ്ണൻ തമ്പി|അണ്ണൻ തമ്പി]] (2008) * [[ക്രേസി ഗോപാലൻ]] (2008) * [[ചെസ്സ് (ചലച്ചിത്രം)|ചെസ്സ് (2006 സിനിമ)]] * [[ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം|ഭാർഗവചരിതം മൂന്നാം ഖണ്ഡം]] (2006) * തസ്കര വീരൻ (2005) * [[നേരറിയാൻ സി.ബി.ഐ.|നേരറിയാൻ സിബിഐ]] (2005) * [[കൊച്ചിരാജാവ് (ചലച്ചിത്രം)|കൊച്ചി രാജാവ്]] (2005) * [[തൊമ്മനും മക്കളും|തൊമ്മനും മക്കളും]] (2005) * [[ബസ് കണ്ടക്ടർ]] (2005) * [[ഉടയോൻ|ഉടയോൻ]] (2005) * [[ബ്ലാക്ക് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|കറുപ്പ് (2004 സിനിമ)]] * [[റൺവേ|റൺ‌വേ (2004 ഫിലിം)]] * കണ്ണാടിക്കടവത്ത് (2000) * [[മാർക്ക് ആന്റണി (ചലച്ചിത്രം)|മാർക്ക് ആന്റണി (ഫിലിം)]] (2000) * [[ക്രൈം ഫയൽ]] (1999) * [[പത്രം (ചലച്ചിത്രം)|പത്രം]] (1999) * [[വാഴുന്നോർ(ചലച്ചിത്രം)|വാഴുന്നോർ]] (1999) * [[എഫ്.ഐ.ആർ.|FIR (ഫിലിം)]] (1999) * തച്ചിലേടത്തു ചുണ്ടൻ (1999) * [[ലേലം (ചലച്ചിത്രം)|ലേലം]] (1997) * [[രജപുത്രൻ|രജപുത്രൻ]] (1996) * അഗ്നിദേവൻ (1995) * [[തച്ചോളി വർഗ്ഗീസ് ചേകവർ|തച്ചോളി വർഗ്ഗീസ് ചേകവർ]] (1995) * ഇന്ത്യൻ മിലിട്ടറി ഇന്റലിജൻസ് (1995) * പാളയം (1994) * മുഖ്യമന്ത്രി കെ ആർ ഗൗതമി (1994) * ഗാന്ധർവം (1993) * [[ഒരു കൊച്ചു ഭൂമികുലുക്കം]] (1992) * [[ആനവാൽ മോതിരം|ആനവാൽ മോതിരം]] (1991) * കടലോരക്കാറ്റ് (1991) * ചെപ്പു കിലുക്കണ ചങ്ങാതി (1991) * തുടർക്കഥ (1991) * [[ഏയ് ഓട്ടോ|ഏയ് ഓട്ടോ]] (1990) * [[ഇന്ദ്രജാലം (ചലച്ചിത്രം)|ഇന്ദ്രജാലം]] (1990) * അപ്പു (1990) * [[ഹിസ് ഹൈനസ്സ് അബ്ദുള്ള|ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള]] (1990) * [[നായർസാബ്‌|നായർ സാബ്]] (1989) * [[മനു അങ്കിൾ]] (1988) * [[ദിനരാത്രങ്ങൾ|ദിനരാത്രങ്ങൾ]] (1988) * തന്ത്രം (1988) * ന്യൂഡൽഹി (1988 സിനിമ) -ഹിന്ദി * [[1921 (ചലച്ചിത്രം)|1921 (ഫിലിം)]] (1988) * ആന്റിമ തീർപു (1988 സിനിമ) -തെലുങ്ക് * ന്യൂഡൽഹി (1988 സിനിമ) _കന്നഡ * [[ന്യൂ ഡെൽഹി (ചലച്ചിത്രം)|ന്യൂഡൽഹി (1987 സിനിമ)]] * [[ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ|ജനുവരി ഒരു ഓർമ]] (1987) * [[ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ|ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ]] (1987) * [[വഴിയോരക്കാഴ്ചകൾ]] (1987) * [[യുവജനോത്സവം]] (1986) * നയവിധി (1986) ? * [[രാജാവിന്റെ മകൻ|രാജവിന്റെ മകൻ]] (1986) * ആയിരം കന്നുകൽ (1986) ? * [[ഇരകൾ|ഇരകൾ]] (1985) * [[ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല്]] (1984) * [[പഞ്ചവടിപ്പാലം|പഞ്ചവടി പാലം]] (1984) * [[ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക്]] (1983) * [[യവനിക]] (1981) * ധന്യ (സിനിമ) (1981) * [[ജസ്റ്റിസ് രാജ]] (1981) * [[ചാമരം]] (1980) == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb name|1731922}} * [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Mohan%20Jose&limit=16 എം‌എസ്‌ഐയിൽ മോഹൻ ജോസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620091453/https://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Mohan%20Jose&limit=16 |date=2021-06-20 }} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] kymaoe6tfbt2liyzkqjopojlj1cycrs 2 516710 4632530 4631434 2026-06-23T10:55:09Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4632530 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel WHERE { SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en". } BIND(xsd:integer(STRAFTER(STR(?item), "Q")) AS ?qid) ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P21 wd:Q6581072. { ?item wdt:P19 wd:Q1186. } UNION { ?item wdt:P19 ?pob. ?pob wdt:P131* wd:Q1186. } UNION { ?item wdt:P103 wd:Q36236. } UNION { ?item wdt:P1412 wd:Q36236. } OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?birth. } OPTIONAL { ?item wdt:P19 ?pob. } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?death. } OPTIONAL { ?item wdt:P20 ?pod. } OPTIONAL { ?sitelink schema:about ?item. ?sitelink schema:inLanguage "ml". } FILTER(!BOUND(?sitelink)) } GROUP BY ?item ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel ORDER BY DESC(?statements) |columns=number:#,item:WDQ,label:Name,description,p19:Place OB, p569:Date OB, p20:Place OD, p570:Date OD |section=131 |sort=label |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! WDQ ! Name ! description ! Place OB ! Date OB ! Place OD ! Date OD |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q101428115|Q101428115]] | Ada Rundall Greenaway | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] hymnwriter (1861–1937) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1861" | 1861-10-12 | Woking | data-sort-value="1937" | 1937-05-15 |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q136858412|Q136858412]] | Adeeba Fathima | Person (*1989) ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q104966859|Q104966859]] | Aishath Maain Rasheed | Person (*1992) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-02 | | |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q139278892|Q139278892]] | Akilandeswari Balasubramanian | Person (*1994) ♀ | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q133442699|Q133442699]] | Aleena Anna Thomas | Person (*1993) ♀ | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q133392330|Q133392330]] | Alva Rani James | [[ബയോ ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്|ബയോ-ഇൻഫർമാറ്റിക്സ്‌]] ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q136865980|Q136865980]] | Amala Elizabeth | Physicist (*1990) ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q139278796|Q139278796]] | Amrutha Gopal | Physicist (*1975) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q131685948|Q131685948]] | Ananthika Sanilkumar | [[അഭിനേതാവ്]] (*2006) ♀ | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-02 | | |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q124737157|Q124737157]] | Ananya SP | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q56610837|Q56610837]] | Angel Shijoy | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀ | [[എറണാകുളം ജില്ല]] | | | |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q138190710|Q138190710]] | Anishma Anilkumar | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1999) ♀ | [[കാട്ടാക്കട]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-27 | | |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q136862520|Q136862520]] | Anjana Ashok | Person (*1994) ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q133393005|Q133393005]] | Anjana Vaman | Life scientist (*1985) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q96418233|Q96418233]] | Anna Maria Jungck [-Reinhardt] | [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] സാഹിത്യകാരൻ (1868–1943) ♀ | [[തലശ്ശേരി]] | data-sort-value="1868" | 1868-11-07 | [[ബേൺ]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-19 |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q113774168|Q113774168]] | Annakutty Valiamangalam K.-Findeis | Germanist, ദ്വിഭാഷി ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q137369452|Q137369452]] | Anooja Bashir | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] entrepreneur ♀ | [[കൊച്ചി]] | | | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q124737160|Q124737160]] | Archana C A | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q107342316|Q107342316]] | Ashalatha Radhakrishnan | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q138791672|Q138791672]] | Ashita | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ (1956–2019) ♀ | | data-sort-value="1956" | 1956 | | data-sort-value="2019" | 2019 |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q133389284|Q133389284]] | Ashwene Rajagopal | Person (*1991) ♀ | [[പാലക്കാട് ജില്ല]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q90234093|Q90234093]] | Aswathy Joseph | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[രസതന്ത്രശാസ്ത്രജ്ഞൻ]], university teacher, [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] (*1987) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q136866262|Q136866262]] | Aswathy Vijayan Nair | Person (*1987) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q135935634|Q135935634]] | Athira Sarasa | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat, [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]], സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ♀ | [[കൊല്ലം]] | | | |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q136670517|Q136670517]] | Aysha Haseen | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] editorial cartoonist, [[കലാകാരൻ]] ♀; member of Cartooning for Peace; notable work art exhibition, SoloToons | [[മയ്യഴി]] | | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q124394067|Q124394067]] | Ceenu George | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] (*1987) ♀ | [[കോട്ടയം ജില്ല]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q5058013|Q5058013]] | Celia Paul | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] ചിത്രകാരൻ, [[കലാകാരൻ]] (fl. 1984–1986) (*1959) ♀; child of Geoffrey Paul | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-11 | | |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q136859354|Q136859354]] | Deepthy Mootheril Thomas | Person (*1993) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q116820273|Q116820273]] | Dr. Firdouse Iqbal Changampalli | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ആയുർവേദാചാര്യന്മാ, oncologist, മേധാവി ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q121200432|Q121200432]] | Dr. PK Jayasree | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q5354444|Q5354444]] | Eleanour Sinclair Rohde | യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് ഐർലൻഡ്-[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] horticulturist (1881–1950) ♀ | [[ആലപ്പുഴ]] | data-sort-value="1881" | 1881-08-09 | | data-sort-value="1950" | 1950 |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q124737167|Q124737167]] | Eminta Paul | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q108653220|Q108653220]] | Fathima Azra Fazal | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] library scientist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q125132986|Q125132986]] | Fousiya Musthafa | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] television presenter ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q117344813|Q117344813]] | Hana Fathim | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ഗായകൻ ♀ | [[കരുനാഗപ്പള്ളി]] | | | |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q124737172|Q124737172]] | Hasna KH | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q86913641|Q86913641]] | India Antony | [[അഭിനേതാവ്]] (*1980) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q120667470|Q120667470]] | Ishaani Krishna | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] YouTuber, [[അഭിനേതാവ്]] ♀; child of [[കൃഷ്ണ കുമാർ (നടൻ)|കൃഷ്ണ കുമാർ]] | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q136862072|Q136862072]] | Ishamol Shaji | [[രസതന്ത്രശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] (*1994) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q137446938|Q137446938]] | Jeeja Viola Isabelle Kempf | ജീവശാസ്ത്രജ്ഞ(ൻ) (*1978) ♀ | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q32540073|Q32540073]] | Jessie Hill | [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയ]]-[[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസീലൻഡ്]] singer-songwriter, ഗായകൻ, ഗായകൻ, പാട്ടെഴുത്തുകാരൻ, producer (fl. 2008–) ♀ | [[വെല്ലിംഗ്ടൺ]] | | | |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q124325985|Q124325985]] | Jisha Elizabeth | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q124737186|Q124737186]] | Jomol Jose | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q133395073|Q133395073]] | Joy Michal Johnson | Person (*1971) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-25 | | |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q137105809|Q137105809]] | Jubna Irakkathil Jabbar | Person ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q130812089|Q130812089]] | Jyothilakshmi Vadassery | Agronomist (*1979) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q125629802|Q125629802]] | K. J. Shine | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക, [[അധ്യാപകൻ|അദ്ധ്യാപിക]] ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q138790856|Q138790856]] | Kavya Anil | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*1999) ♀ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1999" | 1999-05 | | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q138679825|Q138679825]] | Lavanya Vikram | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] influencer, entrepreneur, content creator ♀; [[ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം]] | | | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q112506254|Q112506254]] | Lorraine Pe Symaco | University teacher (*1978) ♀ | | data-sort-value="1978" | 1978 | | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q5698080|Q5698080]] | M ഹീര രാജഗോപാൽ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-29 | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q113553160|Q113553160]] | Maria Celina Kannanaikal | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] nun (1931–1957) ♀ | [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-13 | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-26 |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q114565030|Q114565030]] | Marina Kurup | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] immigrant (1620–1694) ♀; spouse of Ralph Batrich | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1620" | 1620-07-23 | Waverton | data-sort-value="1694" | 1694-08-03 |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q130747456|Q130747456]] | Mathangi Ajithkumar | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ഗായകൻ (*2002) ♀ | [[പാലക്കാട് ജില്ല]] | data-sort-value="2002" | 2002 | | |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q112831450|Q112831450]] | Maya Jayapal | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ചരിത്രകാരൻ]] (*1941) ♀ | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1941" | 1941 | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q100994887|Q100994887]] | Maya the drag queen | ഡ്രാഗ് ക്യൂൻ (*1988) ♀ ♂ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-12 | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q19754292|Q19754292]] | Meera Menon | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]], [[തിരക്കഥാകൃത്ത്]] (*1953) ♀; Nora Ephron Prize | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q125542117|Q125542117]] | Monika Busam | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], model, voice actor (fl. 2022–) ♀ | [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] | | | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q112184750|Q112184750]] | Nalini Warriar | [[കാനഡ|കാനഡ]]-[[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ, short story writer, molecular biologist (*1954) ♀; prix McAuslan | [[കേരളം]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q126150822|Q126150822]] | Namita Krishnamurthy | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ, model, [[അഭിനേതാവ്]], storyteller ♀ | [[തൊടുപുഴ]] | | | |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q115090734|Q115090734]] | Neena Madhu | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q136854285|Q136854285]] | Nisha James | [[യന്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ|എഞ്ചിനീയർ]] (*1985) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q133249033|Q133249033]] | P. Vimala | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പ്രൊഫസ്സർ]], ദ്വിഭാഷി (*1987) ♀ | കുളശേഖരം | data-sort-value="1987" | 1987-05-09 | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q98541007|Q98541007]] | P.K. Thressia | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[യന്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ|എഞ്ചിനീയർ]] (1924–1981) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-12 | | data-sort-value="1981" | 1981-11-18 |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q27210418|Q27210418]] | Padmini Priyadarshini | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (1944–2016) ♀ | [[മാവേലിക്കര]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | data-sort-value="2016" | 2016-01-17 |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q115796240|Q115796240]] | Pavithra Lakshmi | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q133578780|Q133578780]] | Prabitha Ivy Paranikulangara | Person (*1980) ♀ | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-19 | | |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q134290949|Q134290949]] | Prasanalakshmi Balaji | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]], university teacher ♀ | മയിലാടുതുറൈ<br/>മയിലാടുതുറൈ ലോക്സഭാമണ്ഡലം | | | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q137092805|Q137092805]] | Preshobha Kodackattumannil Peethambaran | Person ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q133392004|Q133392004]] | Raji Kurumathoor Parameshwaran | പ്രകൃതിജ്ഞ(ൻ) ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q134312546|Q134312546]] | Rakhimol Isaac | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] university teacher (*1980) ♀ | | data-sort-value="1980" | 1980-08-30 | | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q57710094|Q57710094]] | Rehana Fathima | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1986) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-30 | | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q125644763|Q125644763]] | Remya Suresh | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*1982) ♀ | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-12 | | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q124737199|Q124737199]] | Reshmi Jaydas | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q111701090|Q111701090]] | Ritsuko Notani | [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാൻ]] character designer, animator, key animator, sakuga kantoku, storyboard artist (*1965) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-13 | | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q102392222|Q102392222]] | Rohini Mohan | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀; Chameli Devi Jain Award for Outstanding Women Mediaperson | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q7416299|Q7416299]] | Sandhya Shantaram | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-22 | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-04 |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q133435009|Q133435009]] | Sangeetha Sasidharan | Person (*1996) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q97819061|Q97819061]] | Santha Bhaskar | Dancer, choreographer, artistic director (1939–2022) ♀; Cultural Medallion, Bintang Bakti Masyarakat, Singapore Women's Hall of Fame, Pingat Jasa Gemilang, Cultural Medallion for Dance | [[കേരളം]] | data-sort-value="1939" | 1939 | Tan Tock Seng Hospital | data-sort-value="2022" | 2022-02-26 |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q121200434|Q121200434]] | Sheeba George | Civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q114092261|Q114092261]] | Shree Gopika | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], സിനിമാനടൻ, model (*1997) ♀ | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-04 | | |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q136689772|Q136689772]] | Shreya Rukmini | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സിനിമാനടൻ (*1999) ♀ | [[പയ്യന്നൂർ]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-31 | | |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q133431401|Q133431401]] | Siddapoor Sneha Bhat | Biochemist (*1992) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q124737216|Q124737216]] | Sindhu Nepolean | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] freelance journalist ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q124339728|Q124339728]] | Soon Li Wei | [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യ]] [[പത്രപ്രവർത്തകർ]] ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q106078335|Q106078335]] | Sreeja Das | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀ | [[കൊച്ചി]] | | | |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q140263224|Q140263224]] | Sridevi Changampuzha | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] publisher (†2002) ♀; spouse of [[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള]] | | | | data-sort-value="2002" | 2002-06 |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q139501382|Q139501382]] | Sruthi Chandran | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person, Debian project leader ♀ | [[കണ്ണൂർ]] | | | |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q133381311|Q133381311]] | Sruthi Sreekumar | ജീവശാസ്ത്രജ്ഞ(ൻ) (*1989) ♀ | [[ആലപ്പുഴ]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q100307666|Q100307666]] | Subur Parthasarathy | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] educator (1911–1966) ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1911" | 1911 | | data-sort-value="1966" | 1966-10-11 |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q136862487|Q136862487]] | Sweety Ann Samuel | Person (*1994) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q139666673|Q139666673]] | Sylvana Q. Sinha | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person, Member of the 16th Kerala Legislative Assembly ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q107412397|Q107412397]] | T. V. Kumuthini | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], ഗായകൻ (1916–2000) ♀ | [[ആറ്റിങ്ങൽ]] | data-sort-value="1916" | 1916-10-13 | Royapettah | data-sort-value="2000" | 2000 |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q131481208|Q131481208]] | Thelma John David | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat (*1982) ♀ | | data-sort-value="1982" | 1982-08-21 | | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q133382771|Q133382771]] | Tinu Vellappallil | Assistant physician (*1984) ♀ | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q130830098|Q130830098]] | Veena Mathew | Person ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q139676969|Q139676969]] | Vidya Balakrishnan | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person, Member of the 16th Kerala Legislative Assembly ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q102146232|Q102146232]] | Viji K. Sundar | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] university teacher (1943–2021) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1943" | 1943-03-18 | | data-sort-value="2021" | 2021-11-17 |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q136860972|Q136860972]] | Viji Nair | [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] (*1976) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q133415681|Q133415681]] | Vrinda Sreekumar | Person ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | | | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q16149015|Q16149015]] | അംബിക പിള്ള | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] make-up artist (*1953) ♀ | [[കൊല്ലം]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-11 | | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q4701778|Q4701778]] | അക്ഷ പാർദസാനി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1991" | 1991-11-08 | | |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q23772491|Q23772491]] | അജിത ജയരാജൻ | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-02 | | |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q64781724|Q64781724]] | അജിത വിജയൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക (*1973) ♀ | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q108727622|Q108727622]] | അഞ്ജന കെ ആർ | ഇന്ത്യൻ അഭിനേതാവ് | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1994" | 1994-12-31 | | |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q17495789|Q17495789]] | അഞ്ജലി നായിഡു | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1981–) ♀ | | | | |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q62571046|Q62571046]] | അദിതി മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-15 | | |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q80698598|Q80698598]] | അനു ശിവരാമൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ജഡ്ജ് (*1966) ♀ | [[എറണാകുളം]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-25 | | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q18589263|Q18589263]] | അനുഷ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-04 | | |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q20830882|Q20830882]] | അന്ന സുജാത മത്തായി | ഇന്ത്യൻ കവയിത്രി (മരണം 2023) | [[കേരളം]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | | data-sort-value="2023" | 2023 |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q4779148|Q4779148]] | അപർണ പിള്ള | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q4779152|Q4779152]] | അപർണ ബാജ്‌പായ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കാൺപൂർ]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-04 | | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q4667981|Q4667981]] | അബിത | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | | | | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q4667441|Q4667441]] | അഭിനയശ്രീ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1988" | 1988-08 | | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q63246970|Q63246970]] | അഭിരാമി അജയ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person (fl. 2012–) (*1997) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q58436309|Q58436309]] | അഭിരാമി സുരേഷ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി, മോഡൽ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-09 | | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q4802166|Q4802166]] | അരുണ മുച്ചർല | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-13 | | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q27916114|Q27916114]] | അരുണ സുന്ദരരാജൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q50404814|Q50404814]] | അലീന റെജി | ഇന്ത്യൻ സൈക്കിൾ | [[ഓമശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഓമശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-05 | | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q17189408|Q17189408]] | അലോക ലിഫ്രിങ്ക് | [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയം]] സാഹിത്യകാരൻ (*1979) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-19 | | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q47541848|Q47541848]] | അശ്വതി ശ്രീകാന്ത് | ഇന്ത്യൻ റേഡിയോ അവതാരകയും ടെലിവിഷൻ അവതാരകയും എഴുത്തുകാരിയും | [[തൊടുപുഴ]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-24 | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q22956893|Q22956893]] | അശ്വനി കിരൺ | വോളിബോൾ കളിക്കാരി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-15 | | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q16019284|Q16019284]] | അശ്വിനി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | നെല്ലൂർ | data-sort-value="1969" | 1969-07-14 | | data-sort-value="2012" | 2012-09-23 |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q16734859|Q16734859]] | അസ്മ റഹീം | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q16202566|Q16202566]] | അസ്മിത സൂദ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഷിംല]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-20 | | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q4785556|Q4785556]] | അർച്ചന ഗുപ്ത | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ആഗ്ര]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-28 | | |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q64211096|Q64211096]] | അർച്ചന രവി | ഇന്ത്യൻ മോഡൽ | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-17 | | |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q7917889|Q7917889]] | അർച്ചന ശാസ്ത്രി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഹൈദരാബാദ്]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-08 | | |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q69597853|Q69597853]] | ആനി ജോൺ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ജഡ്ജ് (*1957) ♀ | | data-sort-value="1957" | 1957-11-16 | | |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q115156677|Q115156677]] | ആരതി പൊടി | അഭിനേതാവ് | [[എറണാകുളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q16054428|Q16054428]] | ആരതി സാറ സുനിൽ | ബാഡ്മിന്റൺ പ്ലെയർ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-01 | | |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q124399195|Q124399195]] | ആര്യ സലിം | മലയാള സിനിമാനടി | | data-sort-value="1989" | 1989-09-26 | | |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q61989025|Q61989025]] | ആശ സിൻഹ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] പോലീസ് ഓഫീസർ (*1956) ♀ | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-24 | | |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q100979693|Q100979693]] | ആശാ മേനോൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] ജഡ്ജ് (*1960) ♀ | [[പട്ടാമ്പി]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-17 | | |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q47483386|Q47483386]] | ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ, [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] (*1970) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-13 | | |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q16149106|Q16149106]] | ആഷഗി ലാമിയ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[ഛായാഗ്രാഹകൻ]], television presenter (*1989) ♀ | [[തലശ്ശേരി]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-06 | | |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q63699200|Q63699200]] | ആൻ ആമി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person (fl. 2016–) ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q17385869|Q17385869]] | ഇ.കെ. ഷീബ | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരി | [[പെരിന്തൽമണ്ണ]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-20 | | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q64994930|Q64994930]] | ഇന്ദിര നായർ | ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരി | [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂർ]]<br/>[[കേരളം]] | data-sort-value="1938" | 1938 | Val-David | data-sort-value="2018" | 2018-04-06 |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q50494983|Q50494983]] | ഇവാന | ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-25 | | |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q5331053|Q5331053]] | ഈശ്വരി റാവു | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | Peddapuram mandal | data-sort-value="1973" | 1973-06-13 | | |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q18355947|Q18355947]] | ഉദയ താര നായർ | ഇന്ത്യൻ പത്രപ്രവർത്തക | [[കേരളം]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-15 | | |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q7881014|Q7881014]] | ഉമാ ഗജപതി രാജു | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-17 | | |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q7532422|Q7532422]] | ഊഹ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970-01-01 | | |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q121199667|Q121199667]] | എ ഗീത | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] civil servant, [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q22276799|Q22276799]] | എലീന കാതറിൻ അമോൺ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] model, beauty pageant contestant (*1990) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-25 | | |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q24450449|Q24450449]] | എൻ. ജെ. നന്ദിനി | ഗായിക | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1991" | 1991-08-05 | | |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q11056959|Q11056959]] | എൽ വിജയലക്ഷ്മി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[എറണാകുളം]] | data-sort-value="1943" | 1943 | | |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q19665153|Q19665153]] | ഏദൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-01 | | |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q23900761|Q23900761]] | ഐമ സെബാസ്റ്റ്യൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q15707271|Q15707271]] | ഐശ്വര്യ ദേവൻ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-21 | | |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q6360972|Q6360972]] | കഞ്ചൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-17 | | |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q17411228|Q17411228]] | കമല കമലേഷ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-07 | | data-sort-value="2025" | 2025-01-11 |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q4956663|Q4956663]] | കമ്‌ന ജെത്മലാനി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-10 | | |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q6354975|Q6354975]] | കല്യാണി നായർ | ഇന്ത്യൻ ഗായിക | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1901" | 20th century | | |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q6374806|Q6374806]] | കസ്തൂരി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-01 | | |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q20986415|Q20986415]] | കിഴക്കേപ്പാട്ട് രുക്മിണി മേനോൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] diplomat (1922–2009) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-06 | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="2009" | 2009-12-23 |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q96839191|Q96839191]] | കീർത്തി ഗോപിനാഥ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടി | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-02 | | |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q6448628|Q6448628]] | കുട്ടി പദ്മിനി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-05 | | |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q16019122|Q16019122]] | കുമാരി തങ്കം | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="2011" | 2011-03-08 |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q6437449|Q6437449]] | കൃഷ്ണ കുമാരി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | Naihati | data-sort-value="1933" | 1933-03-06 | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-24 |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q18210664|Q18210664]] | കെ ആർ വത്സല | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1962) ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-12 | | |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q16231757|Q16231757]] | കോമൽ ജാ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[റാഞ്ചി]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-15 | | |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q13158764|Q13158764]] | കൽപന | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | South Canara District | data-sort-value="1943" | 1943-07-08 | Gotur, Belgaum | data-sort-value="1979" | 1979-05-12 |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q31119374|Q31119374]] | ഖൈറുനീസ എ | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി, പ്രഭാഷക, അക്കാദമിക്, കോളമിസ്റ്റ് | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q42579050|Q42579050]] | ഗംഗ സീതാംശു | ഇന്ത്യൻ പിന്നണി ഗായിക | [[കോഴിക്കോട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q5517537|Q5517537]] | ഗജാല | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-19 | | |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q96211652|Q96211652]] | ഗായത്രി (മലയാളം നടി) | ഇന്ത്യൻ നടി | [[കോട്ടയം]] | | | |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q28648723|Q28648723]] | ഗായത്രി രെമ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2015–) ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q5528715|Q5528715]] | ഗായത്രി വിനോദ് | നർത്തകി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q5590129|Q5590129]] | ഗൗരി മുഞ്ജൽ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-06 | | |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q5088608|Q5088608]] | ചായ സിംഗ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-16 | | |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q18589140|Q18589140]] | ചിത്ര ഷെനോയ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | Hassan | data-sort-value="1978" | 1978-07-24 | | |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q140084936|Q140084936]] | ജമീല പി. | ലൈബ്രേറിയൻ | | | | |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q17581411|Q17581411]] | ജമീല മാലിക് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊല്ലം]] | data-sort-value="1945" | 1945 | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2020" | 2020-01-28 |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q6167455|Q6167455]] | ജയചിത്ര | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q6167973|Q6167973]] | ജയശ്രീ ടി. | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1953" | 1953 | | |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q15702291|Q15702291]] | ജാനകി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | Peddapuram mandal | data-sort-value="1949" | 1949-08-28 | | |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q1524716|Q1524716]] | ജിം | [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനി]] ഗായകൻ (*1981) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-03 | | |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q55433737|Q55433737]] | ജൂഡിറ്റ് ക്ലീറ്റസ് | വനിതാ ക്രിക്കറ്റ് താരം | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-01 | | |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q17581424|Q17581424]] | ജ്യോതി ലക്ഷ്മി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കാഞ്ചീപുരം]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-02 | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="2016" | 2016-08-08 |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q17305770|Q17305770]] | ജ്യോത്സ്ന ചന്ദോള | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-15 | | |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q2392573|Q2392573]] | ടാനിയ ലൂയിസ് | ഓസ്ട്രേലിയയിൽ നിന്നുള്ള ബാഡ്മിന്റൺ താരം | [[എറണാകുളം]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-28 | | |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q81328171|Q81328171]] | ടി.എസ്. രുക്മിണി | Academic (†2024) ♀ | [[കേരളം]] | | | data-sort-value="2024" | 2024-11-24 |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q137392381|Q137392381]] | ടിൻസി മാത്യു | ഇന്ത്യയിലെ NCLEX RN അധ്യാപികയും മെഡ്ലൈൻ അക്കാദമിയുടെ സഹസ്ഥാപകയും | [[തിരുവല്ല]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-18 | | |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q65966081|Q65966081]] | ട്രീസ ജോളി | ബാഡ്മിന്റൺ പ്ലെയർ | [[ചെറുപുഴ, കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-27 | | |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q5219252|Q5219252]] | ഡാനിയേല സാക്കേൾ | [[ഓസ്ട്രിയ|ഓസ്ട്രിയ]] [[അഭിനേതാവ്]], model, സിനിമാനടൻ (fl. 2012–) (*1985) ♀ | [[വിയന്ന]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-26 | | |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q87458899|Q87458899]] | ഡിംപിൾ റോസ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര-ടെലിവിഷൻ നടി | | | | |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q41449825|Q41449825]] | ഡിനി ഡനിയൽ | Person (*1984) ♀ | | data-sort-value="1984" | 1984-11 | | |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q29566518|Q29566518]] | ഡെൽന ഡേവിസ് | ഇന്ത്യൻ നടി | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-29 | | |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q7683901|Q7683901]] | തനു റോയ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊൽക്കത്ത]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-26 | | |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q16198930|Q16198930]] | താഷു കൗശിക് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കാൺപൂർ]] | | | |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q16202791|Q16202791]] | ത്രിശ്ശൂർ എൽസി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-19 | | |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q16200314|Q16200314]] | ദിപ ഷാ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q5284707|Q5284707]] | ദിവ്യ എസ് മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ ഗായിക | [[കേരളം]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-14 | | |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q19357170|Q19357170]] | ദീപ ഗോപാലൻ വാധ്വ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] diplomat ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q3912060|Q3912060]] | ദീപതി നമ്പ്യാർ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[പൂണെ]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-11 | | |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q62764175|Q62764175]] | ദീപ്തി വിധു പ്രതാപ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2002–) (*1984) ♀ | [[കൊല്ലം]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-04 | | |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q5267043|Q5267043]] | ദേവിക | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-25 | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-02<br/>2002-04-25 |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q47493005|Q47493005]] | ധന്യ വർമ്മ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] television presenter ♀ | [[തിരുവല്ല]] | | | |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q41690346|Q41690346]] | നന്ദിനി നായർ | നടി | [[തിരുവല്ല]] | | | |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q16201800|Q16201800]] | നന്ദിനി റായ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-18 | | |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q59914423|Q59914423]] | നഫീസ | Person ♀ | കാവതികളം | | | |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q59385784|Q59385784]] | നയൻതാര ചക്രവർത്തി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2002" | 2002 | | |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q3652147|Q3652147]] | നവനീത് കൗർ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-03 | | |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q6982712|Q6982712]] | നവ്യ നടരാജൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1987" | 1987-08-25 | | |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q16734255|Q16734255]] | നികേഷ പട്ടേൽ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബിർമിങ്ഹാം]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-20 | | |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q17386464|Q17386464]] | നിത്യ രവീന്ദ്രർ | ഇന്ത്യൻ നടി | [[ഇന്ത്യ]] | | | |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q100728314|Q100728314]] | നിത്യ രാമൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] urban activist, council member (*1981) ♀; member of Democratic Socialists of America | [[കേരളം]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-28 | | |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q13653610|Q13653610]] | നിരോഷ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊളംബോ]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-23 | | |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q6986875|Q6986875]] | നീന ഗുപ്ത | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-04 | | |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q19972652|Q19972652]] | നേഹ രത്നാകരൻ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-24 | | |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q17141245|Q17141245]] | പല്ലതാട്കാ പ്രമോദ കുമാരി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] materials scientist ♀ | Pallathadka | | | |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q9019836|Q9019836]] | പാർവതി മെൽട്ടൺ | അമേരിക്കൻ ചലചിത്ര നടൻ | [[കാലിഫോർണിയ]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-07 | | |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q104870164|Q104870164]] | പുണ്യാ എലിസബത്ത് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1994) ♀ | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1994" | 1994-07-18 | | |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q16165887|Q16165887]] | പൂജ രാമചന്ദ്രൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-22 | | |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q18637648|Q18637648]] | പൂജിത മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-29 | | |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q7228697|Q7228697]] | പൂനം കൗർ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഹൈദരാബാദ്]] | data-sort-value="1983" | 1983-10-09 | | |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q16201721|Q16201721]] | പ്രിയ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1970" | 1970-03-21 | | |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q88405013|Q88405013]] | പ്രിയ എബ്രഹാം | ഗവേഷക | [[കോട്ടയം]] | | | |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q17131115|Q17131115]] | പ്രിയദർശിനി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], [[പിന്നണി ഗായകർ]], ഗവേഷകൻ, ഗായകൻ (fl. 2003–) ♀ | [[ചെന്നൈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q92152403|Q92152403]] | പ്രിൻസി സേവ്യർ | [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലി]]-[[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] nurse (1965–2020) ♀ | [[അങ്കമാലി]] | data-sort-value="1965" | 1965 | [[കൊളോൺ]] | data-sort-value="2020" | 2020-04-20 |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q7239769|Q7239769]] | പ്രീതി കമല | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-21 | | |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q2108347|Q2108347]] | പ്രീതി നായർ | ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q7240187|Q7240187]] | പ്രേമ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-06 | | |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q7240194|Q7240194]] | പ്രേമ കുര്യൻ | ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞ (ജനനം 1963) | [[തിരുവല്ല]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-10 | | |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q27978753|Q27978753]] | പ്രേമി വിശ്വനാഥ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[എറണാകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-02 | | |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q5452170|Q5452170]] | ഫിറോസ ബീഗം | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q105581809|Q105581809]] | ഫൗസിയ മാമ്പറ്റ | കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ വനിതാ ഫുട്ബോൾ പരിശീലകയും കളിക്കാരിയും | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | data-sort-value="2021" | 2021 |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q16200332|Q16200332]] | ഫർഹീൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q104541756|Q104541756]] | ബി സുജാതാ ദേവി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സഞ്ചാര സാഹിത്യകാരൻ, [[കവി]] (†2018) ♀; [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]; child of [[ബോധേശ്വരൻ]] | | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-23 |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q117354087|Q117354087]] | ബി. സുജാത ദേവി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] സാഹിത്യകാരൻ (1946–2018) ♀ | | data-sort-value="1946" | 1946 | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-23 |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q816189|Q816189]] | ബെൽസി | [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലി]] ഗായകൻ (*1984) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-23 | | |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q97704199|Q97704199]] | ബ്ലെസ്സി കുര്യൻ | ഇന്ത്യൻ നടി | [[കോട്ടയം]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q18124379|Q18124379]] | ഭുവനേശ്വരി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | Chittoor | data-sort-value="1975" | 1975-06-04 | | |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q6750452|Q6750452]] | മഞ്ജുള വിജയകുമാർ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1953" | 1953-09-09 | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="2013" | 2013-07-23 |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q15695391|Q15695391]] | മധുമിഥ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഹൈദരാബാദ്]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-20 | | |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q16201368|Q16201368]] | മനോചിത്ര | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കാഞ്ചീപുരം]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-18 | | |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q18044750|Q18044750]] | മനോചിത്ര | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1983–) ♀; child of T. S. Balaiah | | | | |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q6797611|Q6797611]] | മയൂരി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കൊൽക്കത്ത]] | data-sort-value="1983" | 1983 | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="2005" | 2005-06-16 |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q56485573|Q56485573]] | മയ്മോൾ റോക്കി | ഇന്ത്യൻ വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരം | [[കേരളം]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-19 | | |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q16201037|Q16201037]] | മാധുരി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മധുര]] | | | |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q117735397|Q117735397]] | മാനസി | മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ എഴുത്തുകാരി | | data-sort-value="1948" | 1948-05-04 | | |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q16201066|Q16201066]] | മാനസി വീതിനൽ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മനാമ]] | | | |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q1895206|Q1895206]] | മാർഗ്ഗരീത്ത വളപ്പില | സെന്റ് ജോസഫ് ഓഫ് സെന്റ് മാർക്ക് കോൺഗ്രിഗേഷനിലെ കന്യാസ്ത്രീ | [[കേരളം]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q17479437|Q17479437]] | മാവേലിക്കര പൊന്നമ്മ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | | | | data-sort-value="1995" | 1995-09-06 |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q6807604|Q6807604]] | മീനാക്ഷി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-17 | | |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q15217667|Q15217667]] | മീനാക്ഷി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര നടി | [[കൊൽക്കത്ത]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-06 | | |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q6807608|Q6807608]] | മീനാക്ഷി ദീക്ഷിത്ത് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചണ്ഡീഗഢ്]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-12 | | |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q16201282|Q16201282]] | മൃദുല മുരളി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[എറണാകുളം]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-08 | | |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q97460937|Q97460937]] | മൃദുല വിജയ് | ഇന്ത്യൻ നടി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q6809083|Q6809083]] | മേഘ്‌ന നായിഡു | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[വിജയവാഡ]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-19<br/>1980-09-19 | | |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q61810046|Q61810046]] | മേരി ജോസഫ് | കേരള ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി | [[എളംകുളം]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | | |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q23059263|Q23059263]] | മേരി ഹെസ്സെ | [[അധ്യാപകൻ|അദ്ധ്യാപിക]] (1842–1902) ♀; child of [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]], Julie Gundert; spouse of Johannes Hesse | [[തലശ്ശേരി]] | data-sort-value="1842" | 1842-10-18 | Calw | data-sort-value="1902" | 1902-04-24 |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q16200361|Q16200361]] | മോണൽ ഗജ്ജർ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[അഹമ്മദാബാദ്]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-13 | | |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q58763927|Q58763927]] | മൗസം മക്കാർ | ഇന്ത്യൻ വംശജനായ അമേരിക്കൻ നടനും നിർമ്മാതാവും | [[കേരളം]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q7279109|Q7279109]] | രചന മൗര്യ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-21 | | |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q7285732|Q7285732]] | രജനി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-27 | | |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q123244195|Q123244195]] | രഞ്ജുഷ മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ നടി (1988-2023) | [[കേരളം]] | data-sort-value="1988" | 1988 | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2023" | 2023-10-30 |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q6122737|Q6122737]] | രതി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-23 | | |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q7290395|Q7290395]] | രമ്യ ശ്രീ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[വിശാഖപട്ടണം]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-15 | | |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q18918081|Q18918081]] | രവീണ രവി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]], voice actor (*1993) ♀; child of [[ശ്രീജാ രവി]] | [[കേരളം]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-11 | | |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q7283095|Q7283095]] | രാഗിണി ദ്വിവേദി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-24 | | |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q16344332|Q16344332]] | രാജശ്രീ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | Eluru | data-sort-value="1945" | 1945-08-31 | | |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q16201757|Q16201757]] | രാദു | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[മുംബൈ]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-29 | | |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q48700752|Q48700752]] | രാധിക നായർ | ഇന്ത്യൻ മോഡൽ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-04 | | |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q61742239|Q61742239]] | രാധിക നായർ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] person ♀; spouse of [[സുരേഷ് ഗോപി]] | | | | |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q6752177|Q6752177]] | രാസി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-29 | | |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q17413634|Q17413634]] | രുദ്ര | ഇന്ത്യൻ നടി | [[ഇന്ത്യ]] | | | |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q7380183|Q7380183]] | രൂപ മഞ്ജരി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-19 | | |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q16201770|Q16201770]] | രൂപാ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഹൈദരാബാദ്]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-07 | | |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q97162575|Q97162575]] | രേഖാ രതീഷ് | ഇന്ത്യൻ നടി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q21285223|Q21285223]] | രോഹിണി മറിയം ഇഡിക്കുള | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[നീരേറ്റുപുറം]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q18670058|Q18670058]] | റിയ പിള്ള | ബാഡ്മിന്റൺ പ്ലെയർ | [[കൊല്ലം]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-10 | | |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q7279355|Q7279355]] | റേച്ചൽ പൗലോസ് | അമേരിക്കൻ അഭിഭാഷക | [[കേരളം]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-12 | | |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q6495832|Q6495832]] | ലത കുര്യൻ രാജീവ് | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് | [[തിരുവനന്തപുരം]]<br/>[[കേരളം]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-17 | | |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q55759726|Q55759726]] | ലത്തീഫ ബീബി കോയ | മലേഷ്യയിലെ വക്കീൽ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1973" | 1973-02-04 | | |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q33076994|Q33076994]] | ലിക്ഷി ജോസഫ് | ഇന്ത്യൻ ഹെപ്റ്റാത്തലിസ്റ്റ് | [[കേരളം]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-17 | | |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q6551383|Q6551383]] | ലിന്റ അർസെനിയോ | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2001–) (*1978) ♀ | Galveston Island | data-sort-value="1978" | 1978-06-20 | | |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q7914350|Q7914350]] | വന്ദന മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-10 | | |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q21462226|Q21462226]] | വാലന്റീൻ ദോബ്രീ | യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ആൻഡ് ഐർലൻഡ് ചിത്രകാരൻ, [[കവി]], എഴുത്തുകാരൻ (1894–1974) ♀; child of Sir Augustus Alexander Brooke-Pechell, 7th Bt.; spouse of Bonamy Dobrée | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-02 | | data-sort-value="1974" | 1974-05-14 |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q61066262|Q61066262]] | വിജിത്ര | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q66782193|Q66782193]] | വിജില ചിരപ്പാട് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[കവി]] ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q30230016|Q30230016]] | വിദ്യാ വതി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-16 | | |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q7932417|Q7932417]] | വിനീത | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തമിഴ്‌നാട്]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q108582095|Q108582095]] | വിന്ദുജ വിക്രമൻ | ഇന്ത്യൻ നടി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-27 | | |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q7932334|Q7932334]] | വിന്ദ്യ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q7920155|Q7920155]] | വെന്നിര ആഡായി നിർമ്മല | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കുംഭകോണം]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-27 | | |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q245862|Q245862]] | വൈഭവി മർച്ചന്റ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-17 | | |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q16885595|Q16885595]] | ശകുന്തള ഷെട്ടി ടി | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | Perla, Kasaragod | data-sort-value="1947" | 1947-03-01 | | |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q64001786|Q64001786]] | ശസിയ ലിമി മാലിക് | ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തക | | | | |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q29554957|Q29554957]] | ശാന്ത ടൈറ്റസ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2015–) (*1991) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-28 | | |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q19561526|Q19561526]] | ശാലു മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ നടി | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-07 | | |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q65681314|Q65681314]] | ശിവാനി മേനോൻ | ഇന്ത്യൻ അഭിനേത്രി | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="2007" | 2007 | | |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q18720273|Q18720273]] | ശ്യാമ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1986–) (1948–1993) ♀ | | data-sort-value="1948" | 1948-12-03 | | data-sort-value="1993" | 1993 |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q17403239|Q17403239]] | ശ്രീജ ചന്ദ്രൻ | നടി | [[തിരുവല്ല]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-06 | | |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q64667935|Q64667935]] | ശ്രീദേവി ഉണ്ണി | നർത്തകിയും നടിയും | [[കോഴിക്കോട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q21849784|Q21849784]] | ശ്രീദേവിക | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2004–) (*1984) ♀ | [[പാലക്കാട്]] | data-sort-value="1984" | 1984-05 | | |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q91462024|Q91462024]] | ശ്രീധന്യ സുരേഷ് | Person ♀ | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q27673476|Q27673476]] | ശ്രീയ രമേഷ് | നടി | [[കാസർഗോഡ്]] | | | |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q20740913|Q20740913]] | ശ്രീലക്ഷ്മി ഗോവിന്ദൻ | ഇന്ത്യൻ നർത്തകി | [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-01 | | |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q7504343|Q7504343]] | ശ്രുതി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | Hassan | data-sort-value="1975" | 1975-09-18 | | |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q65049805|Q65049805]] | ശ്രുതി ശശിധരൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[പിന്നണി ഗായകർ]] (fl. 2017–) (*1993) ♀ | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q15991592|Q15991592]] | ഷാലിൻ സോയ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കോഴിക്കോട്]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-22 | | |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q58200038|Q58200038]] | ഷീബ സാമുവൽ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[യന്ത്രവിദഗ്ദ്ധൻ|എഞ്ചിനീയർ]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] (*1989) ♀ | | data-sort-value="1989" | 1989 | | |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q7492340|Q7492340]] | ഷീല കൗർ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-02 | | |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q18720248|Q18720248]] | ഷെമ്പക | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 1991–) ♀ | [[തൂത്തുക്കുടി|തൂത്തുക്കുടി തുറമുഖം]] | | | |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q7495009|Q7495009]] | ഷെറിൻ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-05 | | |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q61722516|Q61722516]] | ഷൈനി ബെഞ്ചമിൻ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] documentary filmmaker, [[ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ]] (*1971) ♀ | [[കൊല്ലം]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q7489442|Q7489442]] | ഷർബാനി മുഖർജി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q7417915|Q7417915]] | സംഗീത | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രനടി | വാറങ്കൽ | | | |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q24705411|Q24705411]] | സംഗീത അയ്യർ | സംവിധായകയും ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q16240198|Q16240198]] | സംസ്കൃതി ഷേണായ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2012–) (*1998) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q126486603|Q126486603]] | സജീവൻ സജന | ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം (ജനനം 1995) | [[മാനന്തവാടി]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q90393613|Q90393613]] | സജ്ന നജാം | ഇന്ത്യൻ നൃത്തസംവിധായകൻ | [[ചിറയിൻകീഴ് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q21004801|Q21004801]] | സന അൽതാഫ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[എറണാകുളം]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-06 | | |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q16832084|Q16832084]] | സനം ഷെട്ടി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (fl. 2012–) (*1993) ♀ | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q16832086|Q16832086]] | സന്യാതാര | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | | | |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q21932381|Q21932381]] | സബിത ബീഗം | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] വക്കീൽ, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക ♀ | [[കൊല്ലം]] | | | |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q64667905|Q64667905]] | സരസ ബാലുശ്ശേരി | ഇന്ത്യൻ നടി | [[ബാലുശ്ശേരി]] | | | |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q16202034|Q16202034]] | സലീമാ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-04 | | |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q56486699|Q56486699]] | സവിത നമ്പ്രത്ത് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] designer ♀ | [[പാലക്കാട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q17465683|Q17465683]] | സാന്ദ്ര അമി | തെന്നിന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി, വീഡിയോ ജോക്കി | [[ഇടുക്കി ജില്ല]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-05 | | |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q15446255|Q15446255]] | സാറ ചാക്കോ | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] [[ചരിത്രകാരൻ]], theologian, women's rights activist, university teacher, missionary (1905–1954) ♀ | [[തൃശ്ശൂർ]] | data-sort-value="1905" | 1905-02-13 | [[ലഖ്‌നൗ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-21 |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q7635609|Q7635609]] | സുജ വരുണി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-16 | | |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q16054458|Q16054458]] | സുധാ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q49722636|Q49722636]] | സുനന്യ കുരുവിള | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] squash player (*1999) ♀ | [[കൊച്ചി]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-22 | | |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q17495917|Q17495917]] | സുബ്ബലക്ഷ്മി | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-21 | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="2023" | 2023-11-30 |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q7631262|Q7631262]] | സുഭാഷിനി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | | data-sort-value="1958" | 1958-10-18 | | |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q7636907|Q7636907]] | സുമ കനകല | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-22 | | |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q40562431|Q40562431]] | സുരഭി സന്തോഷ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] ♀ | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | | |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q274139|Q274139]] | സുലേഖ മാത്യു | കാനഡയിലെ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[കേരളം]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q38190924|Q38190924]] | സുൽഫത്ത് | ചലചിത്ര നടൻറെ ജീവിതപങ്കാളി | | | | |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q67196906|Q67196906]] | സുശീല മിസ്ര | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] ഗായകൻ (1920–1998) ♀ | | data-sort-value="1920" | 1920 | | data-sort-value="1998" | 1998 |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q16202578|Q16202578]] | സൂര്യ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | | |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q16230639|Q16230639]] | സൂസൻ ജോർജ് | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[തിരുവനന്തപുരം]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q102499991|Q102499991]] | സൂസൻ വോൺ സുറി തോമസ് | [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക (*1961) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-22 | | |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q7561685|Q7561685]] | സോണിയ അഗർവാൾ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചണ്ഡീഗഢ്]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-28 | | |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q7562405|Q7562405]] | സോനു | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ബെംഗളൂരു]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-23 | | |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q7547563|Q7547563]] | സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ് | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]]-[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഡോക്ടർ]] (1969–2001) ♀ | [[കേരളം]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-11 |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q85493519|Q85493519]] | സ്നേഹ പാലിയേരി | [[ഇന്ത്യ|ഭാരതം]] [[അഭിനേതാവ്]] (*1993) ♀ | [[കണ്ണൂർ]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q99734950|Q99734950]] | സ്നേഹ ശ്രീകുമാർ | ഇന്ത്യൻ നടി | [[എറണാകുളം ജില്ല]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-09 | | |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q18126169|Q18126169]] | സ്മിത നായർ ജെയിൻ | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[പൂണെ]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-20 | | |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q7653909|Q7653909]] | സ്വർണമാല്യ | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ചെന്നൈ]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-22 | | |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q3523662|Q3523662]] | സൗകാർ ജാനകി | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേത്രി | രാജമന്ദ്രി | data-sort-value="1931" | 1931-12-12 | | |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q107673910|Q107673910]] | ഹരിത വി. കുമാർ | ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ് ഓഫീസർ | [[നെയ്യാറ്റിൻകര]] | data-sort-value="1985" | 1985-11-21 | | |} {{Wikidata list end}} 5wjqhdx7ofaufgc7h27nbx5iasc1yfb 0 523482 4632512 4618638 2026-06-23T09:27:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632512 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox officeholder | image = | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | alma_mater = [[University of Bombay]] | profession = Retired cardiovascular physician | spouse = Susan Gandhi | death_place = | death_date = | birth_place = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1940|02|10}} | succeeded = [[Dick Jones (Kansas politician)|Dick Jones]] | width = | preceded = | termend = 2015 | termstart = 2013 | district = 52nd | state = Kansas | state_house = Kansas | image name = | name = Shanti Gandhi | residence = [[Topeka, Kansas]] }} ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ച അമേരിക്കൻ കാർഡിയോവാസ്കുലർ, തൊറാസിക് സർജനാണ് '''ശാന്തി ഗാന്ധി''' (ജനനം: ഫെബ്രുവരി 10). കൻസാസ് ജനപ്രതിനിധിസഭയിലെ [[റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി|റിപ്പബ്ലിക്കൻ]] അംഗമാണ് അദ്ദേഹം. 2013 മുതൽ 52-ാമത്തെ ജില്ലയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മത്സരിച്ച പാർട്ടി പ്രൈമറിയിൽ വിജയിച്ച അദ്ദേഹം 2012 ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വീണ്ടും വിജയിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://cjonline.com/elections/2012/vg/shanti-gandhi|title=Voters guide|access-date=6 December 2012|publisher=CJonline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120212245/http://cjonline.com/elections/2012/vg/shanti-gandhi|archive-date=20 November 2015}}</ref> [[മുംബൈ സർവകലാശാല|ബോംബെ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് മെഡിക്കൽ ബിരുദധാരിയായി 1967 ൽ യുഎസിൽ എത്തി. കാന്തീലാൽ ഗാന്ധിയുടെയും, സരസ്വതി ഗാന്ധിയുടെയും മകനാണ് ശാന്തി ഗാന്ധി.<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2008/dec/15/saraswati-gandhi-passes-away-10682.html|title=Saraswati Gandhi passes away|access-date=2019-02-03|website=The New Indian Express}}</ref> ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപിതാവായ [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ]] ചെറുമകന്റെ മകനാണ് ശാന്തി ഗാന്ധി . 2010 ൽ [[ടുപേകാ, കൻസാസ്|കൻസാസിലെ]] ടൊപ്പേക്കയിലെ സ്റ്റോൺമോണ്ട്-വെയ്ൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് ഹൃദയ, തൊറാസിക് സർജനായി വിരമിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/mahatma-gandhi-great-grandson-shanti-gandhi-republican-party-candidate-us/1/228704.html|title=Mahatma Gandhi's great grandson elected to Kansas State Assembly|date=11 November 2012|publisher=India Today}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭ്യർഥന മാനിച്ച് 2012 ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണ വേളയിൽ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ വംശപാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് വാർത്താ മാധ്യമങ്ങൾ പരാമർശിച്ചില്ല. തന്റെ അഭ്യർത്ഥന മാധ്യമങ്ങൾ മാനിച്ചതിൽ തനിക്ക് അതിശയമുണ്ടെന്ന് ഗാന്ധി പിന്നീട് പറഞ്ഞു. ഹാർട്ട് സർജൻ, അച്ഛൻ, സുഹൃത്ത് എന്നീ നിലകളിൽ അറിയപ്പെടാൻ താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഗാന്ധി പറഞ്ഞു. പ്രശസ്ത ഇന്ത്യൻ നേതാവിന്റെ പിൻഗാമിയാണെന്ന അംഗീകാരത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. ബോംബെ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയയുടനെ ഗാന്ധി യുഎസിലെത്തി, യങ്‌സ്റ്റൗണിലെ ഒഹിയോ ആശുപത്രിയിൽ ഇന്റേണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ അതിന്റെ ശൈശവാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ഇന്റേൺഷിപ്പ് എടുക്കാൻ പിതാവ് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നു. യാത്രയ്ക്ക് പണമില്ലാത്തതിനാൽ ആശുപത്രി വിമാന യാത്രയ്ക്ക് പണം നൽകി. ആശുപത്രിയിലെ നഴ്‌സായിരുന്ന സൂസനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 1975 ൽ സ്വാഭാവിക യുഎസ് പൗരനായി മാറിയ അദ്ദേഹം 1978 ൽ ടൊപേക ആശുപത്രി ക്ഷണപ്രകാരം സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയാ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.campaignsitebuilder.com/templates/displayfiles/tmpl14.asp?SiteID=3610&PageID=65180|title=Archived copy|access-date=2013-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024554/http://www.campaignsitebuilder.com/templates/displayfiles/tmpl14.asp?SiteID=3610&PageID=65180|archive-date=2016-03-04}}</ref> == വിവിധ കമ്മിറ്റികളിലെ അംഗത്വം == * വിദ്യാഭ്യാസം * ഫെഡറൽ, സ്റ്റേറ്റ് അഫയേഴ്സ് * സാമൂഹിക സേവന ബജറ്റ് == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് == === 2012 === 2012 ഓഗസ്റ്റ് 7 ന് മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളുള്ള റിപ്പബ്ലിക്കൻ പ്രൈമറിയിൽ വില്യം സ്കോട്ട് ഹെസ്സിനെയും ഡിക്ക് ജോൺസിനെയും പരാജയപ്പെടുത്തി, 2012 നവംബർ 6 ന് നടന്ന പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് നോമിനി തിയോഡോർ "ടെഡ്" എൻസ്ലിയെ 6,472 മുതൽ 5,425 വരെ വോട്ട് വ്യത്യാസത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി. <ref>[http://www.kssos.org/elections/elections_upcoming_candidate.asp ''Kansas Secretary of State'', "Official Primary Candidate List," accessed 4 April 2013]</ref> == അവലംബം == <references /> == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://votesmart.org/candidate/139407/shanti-gandhi Votesmart.org- ശാന്തി ഗാന്ധി] * [https://web.archive.org/web/20121230035823/http://www.gandhiforkshouse.com/ കാമ്പെയ്‌ൻ വെബ്‌സൈറ്റ്] * [http://www.kslegislature.org/li/b2013_14/members/rep_gandhi_shanti_1/ കൻസാസ് ജനറൽ അസംബ്ലി പ്രൊഫൈൽ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20121120112602/http://www.indiajournal.com/archives/31199 ഇന്ത്യ ജേണൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് റിപ്പോർട്ട്] * [http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2008/dec/15/saraswati-gandhi-passes-away-10682.html] [[വർഗ്ഗം:മുംബൈ സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1940-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാത്മാ ഗാന്ധി കുടുംബം]] 1cvnef9iu4fja1ip1vzmw25tz34qpmz 0 538208 4632413 4588985 2026-06-22T23:59:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632413 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Laila Iskander}} {{Infobox officeholder |name = ലൈല ഇസ്‌കന്ദർ |birthname = |image = Laila Iskander (cropped).jpg |order = |office = [[Minister of Urban Development (Egypt)|Minister of Urban Development]] |primeminister = [[Ibrahim Mahlab|ഇബ്രാഹിം മഹ്‌ലാബ്]] |president = [[Abdel Fattah el-Sisi|അബ്ദുൽ ഫത്താഹ് എൽ-സിസി]] |term_start = 17 June 2014 |term_end = 19 September 2015 |predecessor = N.A. |successor = |office1 = പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി<ref>{{cite news|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/103877/Egypt/Politics-/Whos-who-in-ElSisis-new-cabinet-.aspx|title=Who's who in El-Sisi's new cabinet|date=16 June 2014|accessdate=22 June 2014|work=Cairo Post|archive-date=2014-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140618204243/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/103877/Egypt/Politics-/Whos-who-in-ElSisis-new-cabinet-.aspx|url-status=dead}}</ref> |term_start1 = |term_end1 = |predecessor1 = |successor1 = ഖാലിദ് ഫാഹ്മി<ref name=cp17june>{{cite news|url=http://thecairopost.com/news/115224/news/breaking-new-government-swear-in|title=BREAKING: New government swears in|date=17 June 2014|accessdate=22 June 2014|work=Cairo Post|archive-date=2015-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20151014220440/http://www.thecairopost.com/news/115224/news/breaking-new-government-swear-in|url-status=dead}}</ref> |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |spouse = |children = |party = |otherparty = |alma_mater = |religion = |footnotes = }} ഈജിപ്ഷ്യൻ സാമൂഹിക സംരംഭകയും രാഷ്ട്രീയക്കാരിയുമാണ് '''ലൈല റാഷെഡ് ഇസ്‌കന്ദർ കാമൽ'''. അവർ മുമ്പ് [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] പ്രധാനമന്ത്രി [[Hazem El Beblawi|ഹസീം എൽ ബെബ്ലാവി]]യുടെ ഇടക്കാല സർക്കാരിൽ പരിസ്ഥിതി കാര്യ സഹമന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>[http://www.jadaliyya.com/pages/index/13029/whos-who_egypts-full-interim-cabinet Who's Who: Egypt's Full Interim Cabinet]</ref><ref>Hend Kortam and Rana Muhammad Taha, [http://www.dailynewsegypt.com/2013/07/18/egypts-new-interim-cabinet/ Egypt’s new interim cabinet], ''[[Daily News Egypt]]'', 18 July 2013.</ref> ഡോ. ഇസ്‌കന്ദർ 20 വർഷമായി ഈജിപ്ഷ്യൻ ഗ്രാസ്റൂട്ട്സ് സംഘടനകളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ കൺസൾട്ടിംഗ് സ്ഥാപനമായ സിഐഡി കൺസൾട്ടിംഗിന്റെ ചെയർപേഴ്‌സണും സ്ഥാപക ബോർഡ് അംഗവുമായാണ് അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.businesstodayegypt.com/article.aspx?ArticleID=6892 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819224335/http://www.businesstodayegypt.com/article.aspx?ArticleID=6892 |url-status=dead |archive-date=19 August 2006 |accessdate=27 September 2010 }}</ref> ഒരു കൺസൾട്ടന്റ്, ഗവേഷക, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡവലപ്മെൻറ് പരിശീലക എന്നീ നിലകളിൽ അവർക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും പ്രാദേശികമായും നല്ല അംഗീകാരമുണ്ട്.<ref name="field1">{{Cite web |url=http://www.field.org.uk/about/field-iied-board-trustees |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-11-19 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119095405/http://www.field.org.uk/about/field-iied-board-trustees |url-status=dead }}</ref>അറബ് മേഖലയിലെ ആദ്യത്തെ സംരംഭ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനയായ അൽഫാനറിലെ ട്രസ്റ്റി കൂടിയാണ് ലൈല ഇസ്‌കന്ദർ. == വിദ്യാഭ്യാസവും ആദ്യകാല കരിയറും == ഡോ. ഇസ്‌കന്ദർ [[കെയ്‌റോ സർവകലാശാല]]യിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ്, ബിസിനസ് എന്നിവ പഠിച്ചു. ബെർക്ക്‌ലിയിലെ [[കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് നിയർ ഈസ്റ്റേൺ സ്റ്റഡീസിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടെ അദ്ധ്യാപനത്തിൽ മാസ്റ്റർ ഓഫ് ആർട്സ് കരസ്ഥമാക്കിയ അവർ പിന്നീട് ന്യൂയോർക്കിലെ [[കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]]യിലെ ടീച്ചേഴ്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ നേടി. <ref>{{cite web |url=http://www.cid.com.eg/jart/prj3/CID/main.jart?rel=en&content-id=1234436344705&reserve-mode=active |title=CID Consulting - CID BOARD |publisher=Cid.com.eg |accessdate=2012-06-15 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313042312/http://www.cid.com.eg/jart/prj3/CID/main.jart?rel=en&content-id=1234436344705&reserve-mode=active |archivedate=13 March 2012}}</ref> ലിംഗഭേദം, വിദ്യാഭ്യാസം, വികസനം, പരിസ്ഥിതി, ബാലവേല, ഭരണം എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇസ്‌കന്ദർ സർക്കാർ അന്താരാഷ്ട്ര ഏജൻസികളുമായി ഗവേഷകയായും സ്പീക്കറായും കൺസൾട്ടന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ കൺസൾട്ടേഷൻ ജോലി അടിസ്ഥാനപരമായ പ്രശ്നങ്ങളും നയപരമായ കാര്യങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. മാലിന്യ സംസ്കരണത്തെക്കുറിച്ച് ഈജിപ്ഷ്യൻ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രിയുടെ ഉപദേഷ്ടാവായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="field1"/> കഴിഞ്ഞ 25 വർഷമായി അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, പ്രാഥമികാരോഗ്യ സംരക്ഷണം, കമ്മ്യൂണിറ്റി പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ, കരകൗശലം, സാക്ഷരത, ലിംഗഭേദം എന്നീ മേഖലകളിലും “… സ്ഥാപന കെട്ടിടം, നെറ്റ്‌വർക്ക് സൃഷ്ടിക്കൽ, പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്ത സ്ഥാപനം, സാങ്കേതിക കൈമാറ്റം…” എന്നീ പ്രോജക്ടുകളിലും ഇസ്‌കന്ദർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="field1"/> [[യുനെസ്കോ]]യുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സാക്ഷരതാ സമ്മാനത്തിൽ ജൂറി അംഗമായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2005 നും 2007 നും ഇടയിൽ യുനെസ്കോയുടെ അറബ് മേഖലയിലെ യുഎൻ‌എൽഡി റിസോഴ്‌സ് പേഴ്‌സണായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="field1"/> ഔപചാരികവും അനൗപചാരികവുമായ വിദ്യാഭ്യാസ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിൽ ഡോ. ലൈലയ്ക്ക് ഒരു നീണ്ട ട്രാക്ക് റെക്കോർഡും വൈദഗ്ധ്യവുമുണ്ട്. കൂടാതെ ഈജിപ്തിൽ ഈ മേഖലകളിൽ നിരവധി പ്രോജക്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news|last=Hanna|first=Mariam|title=DRPD}}</ref> == നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ == [[International Institute for Environment and Development|ഇന്റർനാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എൻവയോൺമെന്റ് ആന്റ് ഡവലപ്മെന്റിന്റെ]] ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളിൽ ഇസ്‌കന്ദർ ഉപവിഷ്‌ടയായിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.iied.org/general/about-iied/board-trustees/board-trustees#iskandar |accessdate=27 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100719115753/http://www.iied.org/general/about-iied/board-trustees/board-trustees |archivedate=19 July 2010 }}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [https://www.youtube.com/watch?v=Umeic3b70kE Global X Interview Iskandar on Social Entrepreneurship] * [https://www.youtube.com/watch?v=x6KxvCjlaqM DW TV Interview Iskandar on Recycling in Manshiyat Naser] * [https://web.archive.org/web/20101007175336/http://weekly.ahram.org.eg/2009/969/sc1.htm Laila Iskander, ''Cairo: A story of waste mis management'', Al Ahram Weekly, 22–28 Oct. 2009, retrieved 04 Oct. 2010] * [https://web.archive.org/web/20101010164450/http://weekly.ahram.org.eg/2009/954/en1.htm Iskander, Laila, ''No time to waste'', Al Ahram Weekly, 2–8 July 2009, retrieved 04 Oct. 2010] * [https://web.archive.org/web/20101201070948/http://www.undp.org.eg/Portals/0/Business%20Solutions%20Report%20English.pdf UNDP Business Solutions' Report 2007, retrieved 04 Oct. 2010] * [https://web.archive.org/web/20101010072250/http://weekly.ahram.org.eg/2007/851/sc10.htm Laila Iskander, ''Towards the inclusive city'', Al Ahram Weekly, 28 June - 4 July 2007, retrieved 04 Oct. 2010] * [https://web.archive.org/web/20101010083452/http://weekly.ahram.org.eg/2006/813/sc10.htm Laila Iskander, ''Educating Working Children'', Al Ahram Weekly, 21–27 Sept. 2006, retrieved 04 Oct. 2010] {{Beblawi Cabinet|state=collapsed}} {{Mahlab Cabinet}} {{Second Mahlab Cabinet}} {{Third Mahlab Cabinet}} [[വർഗ്ഗം:ഗോൾഡ്മാൻ എൻവിയോൺമെന്റൽ പ്രൈസ് ജേതാക്കൾ]] ae1j6rkum231tefgjz6bx47q2svsztc 0 538465 4632406 3975857 2026-06-22T22:34:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632406 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Linda Hogan}} {{Infobox writer <!--For more information, see [[:Template:Infobox Writer/doc]].--> | name = ലിൻഡ ഹൊഗാൻ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Linda_hogan_chickasaw.jpg | image_size = | alt = | caption = 2007 ൽ ഹൊഗാൻ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1947|07|16}} <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} --><ref name="L_Hogan"/> | birth_place = [[ഡെൻവർ, കൊളറാഡോ]], യു.എസ്.<ref name="L_Hogan"/> | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = രചയിതാവ്, പ്രൊഫസർ<ref name="L_Hogan"/> | language = | nationality = അമേരിക്കൻ | citizenship = | education = | alma_mater = കൊളറാഡോ സർവ്വകലാശാല | period = | genre = കവിത | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = 1978 - present | module = | website = {{URL|www.lindahoganwriter.com|LindaHoganWriter.com}} | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} കവയിത്രിയും കഥാകാരിയും അക്കാദമികും നാടകകൃത്തും നോവലിസ്റ്റും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകയും ചെറുകഥയുടെ എഴുത്തുകാരിയുമാണ് '''ലിൻഡ കെ. ഹൊഗാൻ''' (ജനനം: ജൂലൈ 16, 1947).<ref name="McClinton-Temple">{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=_HeSvlkGFl4C&pg=PA167&dq=Linda+Hogan+(writer)&hl=en&ei=hJ0QTrDlOIShtwfQuN3zDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDAQ6AEwAQ#v=onepage&q=Linda%20Hogan%20(writer)&f=false| title=Encyclopedia of American Indian literature| authors=Jennifer McClinton-Temple, Alan R. Velie| publisher=Infobase Publishing| year= 2007| isbn=978-0-8160-5656-9 }}, p. 167.</ref> അവർ ഇപ്പോൾ ചിക്കാസോ നേഷന്റെ റെസിഡൻസിലെ എഴുത്തുകാരിയാണ്.<ref>[https://web.archive.org/web/20100612053546/http://chickasaw.net/docs/Womens_Conference_April_16.pdf "Dynamic Women of the Chickasaw Nation."] ''Chickasaw Nation.'' 16 April 2009 (retrieved 17 Dec 2009)</ref> ഹൊഗാന് കവിതയ്ക്കുള്ള ലാനൻ ലിറ്റററി അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഒക്ലഹോമ]]യിലെ ടിഷോമിംഗോയിലാണ് അവർ താമസിക്കുന്നത്. == മുൻകാലജീവിതം == 1947 ജൂലൈ 16 ന് [[കൊളറാഡോ]]യിലെ [[ഡെൻവർ|ഡെൻ‌വറിൽ]] ജനിച്ച [[അമേരിക്ക]]ക്കാരിയാണ് ലിൻഡ ഹൊഗാൻ. അവരുടെ പിതാവ് ചാൾസ് സി. ഹെൻഡേഴ്സൺ ഒരു അംഗീകൃത ചരിത്ര കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള ചിക്കാസാവാണ്.<ref name="L_Hogan">[http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf "Linda Hogan." Native American Literature.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221031438/http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf |date=2018-12-21 }} Accessed October 28, 2016</ref> അമ്മ ക്ലിയോണ ഫ്ലോറിൻ (ബോവർ) ഹെൻഡേഴ്സൺ വെളുത്ത വംശജയായിരുന്നു.<ref name="McClinton-Temple"/> തദ്ദേശവാസികളെ ജോലിക്കും മറ്റ് അവസരങ്ങൾക്കും ബലമായി നീക്കം ചെയ്ത ദി റീലോക്കേഷൻ ആക്റ്റ് കാരണം നഗരത്തിലേക്ക് വരുന്ന മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ജനതയെ സഹായിക്കാൻ ലിൻഡയുടെ അമ്മാവനായ വെസ്ലി ഹെൻഡേഴ്സനെ 1950 കളിൽ ഡെൻ‌വറിൽ വൈറ്റ് ബഫല്ലോ കൗൺസിൽ രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചു. അദ്ദേഹം അവളിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഇന്ത്യൻ പ്രവിശ്യയിലെ (ഒക്ലഹോമ) ചിക്കാസോ കുടുംബവുമായും ഡെൻവർ പ്രദേശത്തെ ഒരു സമ്മിശ്ര ഇന്ത്യൻ സമൂഹവുമായും അവർ ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. മറ്റ് സമയങ്ങളിൽ യുഎസ് മിലിട്ടറിയിൽ അവരുടെ പിതാവിന്റെ കരിയർ കാരണം അവരുടെ കുടുംബം യാത്രകൾ ചെയ്തു. അവരുടെ കുടുംബം മൂന്നുവർഷം ജർമ്മനിയിൽ താമസിച്ചു. അവരുടെ എഴുത്ത് രൂപപ്പെടുത്താൻ സഹായിച്ച കഥാകൃത്തുക്കളുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് അവർ വന്നത്.<ref>{{cite web|title=Linda Hogan|url=http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|website=Writers of the Native American Renaissance|publisher=Native American Lit|accessdate=2016-11-25|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221031438/http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|url-status=dead}}</ref> ഒരു എഴുത്തുകാരിയെന്ന നിലയിൽ വന്യജീവി പുനരധിവാസ കേന്ദ്രത്തിൽ എട്ട് വർഷം സന്നദ്ധസേവനം നടത്തിയ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തക കൂടിയാണ് ഹൊഗാൻ. ആ എട്ട് വർഷത്തിൽ രണ്ടുവർഷം വെറ്ററിനറി സ്കൂളിലും മറ്റ് ആറ് വർഷങ്ങൾ കൊളറാഡോയിലെ ബേർഡ്സ് ഓഫ് പ്രൈ റിഹാബിലിറ്റേഷൻ സെന്ററിലുമാണ് ചെലവഴിച്ചത്. ജോലി വളരെ കായികമായിരുന്നു. അതിനാൽ ഹൊഗാൻ അത് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ഘട്ടത്തിലെത്തി. ഇപ്പോൾ, മൃഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച് എഴുതുന്നതിലൂടെ അവൾ അവർക്ക് നല്ലത് ചെയ്യുന്നു.<ref name="Interview With Linda Hogan">{{cite web|last1=Murray|first1=John|title=Interview With Linda Hogan|url=http://www.terrain.org/1999/interviews/linda-hogan/|website=Terrain.org A Journal of the Built and Natural Environments|publisher=terrain.org|accessdate=2016-11-25}}</ref> പാറ്റ് ഹൊഗാനെ വിവാഹം കഴിച്ച ഹൊഗാന് സാന്ദ്ര ഡോൺ പ്രൊട്ടക്ടർ, താന്യ തണ്ടർ ഹോഴ്‌സ് എന്നീ മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Linda Hogan|url=http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|website=Writers of the Native American Renaissance|publisher=Native American Lit|accessdate=2016-11-25|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221031438/http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|url-status=dead}}</ref> == കരിയർ == ഹൊഗാൻ 1978 ൽ കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സ് കാമ്പസിൽ ബോൾഡറിലെ കൊളറാഡോ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ആർട്സ് (എം. എ) ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് ഭർത്താവിനൊപ്പം മേരിലാൻഡിലേക്ക് പോയി. പിന്നീട് കൊളറാഡോയിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ ബോൾഡറിലെ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.<ref name="Interview With Linda Hogan"/>1980-1984 ൽ കൊളറാഡോ കോളേജിലായിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യത്തെ സർവകലാശാലാ അദ്ധ്യാപന സ്ഥാനം. അടുത്തത് മിനിയാപൊളിസിലെ മിനസോട്ട സർവകലാശാലയിലെ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ സ്റ്റഡീസ് ആന്റ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റഡീസ്(1982-1984)ആയിരുന്നു.<ref name="L_Hogan"/>ഓർത്തോപെഡിക് വൈകല്യമുള്ള കുട്ടികളുമായി പ്രവർത്തിച്ചതിന് ശേഷമാണ് ഹൊഗാൻ തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ അവസാനത്തിൽ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്. ഉച്ചഭക്ഷണ സമയത്ത് കെന്നത്ത് റെക്സ്റോത്തിന്റെ കൃതികൾ അവൾ വായിക്കുമായിരുന്നു. അത് പരസ്യമായി എഴുതാൻ ആരംഭിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം നൽകി. <ref>{{cite web|title=Linda Hogan|url=http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|website=Writers of the Native American Renaissance|publisher=Native American Lit|accessdate=2016-11-25|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221031438/http://nativeamericanlit.com/files/Linda_Hogan.pdf|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== {{commons category|Linda Hogan}} *[http://www.ipl.org/div/natam/bin/browse.pl/A40 Bibliography and links to other online resources] *[http://www.unm.edu/~wrtgsw/hogan.html Page containing an audio clip of Hogan reading] *[https://web.archive.org/web/20051102064431/http://writersontheedge.org/hogan.html Profile at "Writers on the Edge"] *[http://www.lindahoganwriter.com/ Linda Hogan's web page] *[http://www.c-spanvideo.org/program/299921-1 ''In Depth'' interview with Hogan, July 3, 2011] {{American Book Awards}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ നോവലിസ്റ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1947-ൽ ജനിച്ചവർ]] 5mknv4lc0e909co3grhxf2qtvoef9r1 0 538495 4632456 4615633 2026-06-23T05:09:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632456 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Winona LaDuke}} {{Infobox politician |name = വിനോന ലാഡ്യൂക്ക് |image = Winona duke dream reborn.png |birth_date = {{birth date and age|1959|8|18}} |birth_place = ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്, കാലിഫോർണിയ |death_date = |death_place = |party = [[Green Party of the United States|Green]] |education = [[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br>[[Antioch University|അന്ത്യോക്യ സർവകലാശാല]] ([[Master of Arts|MA]]) }} ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ [[വാസസ്ഥലം|പരിസ്ഥിതി]] പ്രവർത്തകയും സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞയും എഴുത്തുകാരിയും വ്യാവസായിക ചണച്ചെടി കർഷകയുമാണ് '''വിനോന ലാഡ്യൂക്ക്''' (ജനനം: ഓഗസ്റ്റ് 18, 1959). ആദിവാസി ഭൂമിയുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ, സംരക്ഷണങ്ങൾ, സുസ്ഥിര വികസനം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അവർ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="DN-Dec7-18">{{cite AV media |people=Amy Goodman, Winona LaDuke |date=December 7, 2018 |title=Interview with Winona LaDuke |url=https://www.democracynow.org/2018/12/7/winona_laduke_calls_for_indigenous_led |access-date=March 3, 2021 |time=15:20 |publisher=[[Democracy Now!]]}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> 1996 ലും 2000 ലും [[Ralph Nader|റാൽഫ് നാഡറുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ടിക്കറ്റിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] വൈസ് പ്രസിഡന്റായി ഗ്രീൻ പാർട്ടി ഓഫ് നോമിനിയായി അവർ മത്സരിച്ചു. [[Dakota Access Pipeline protests|ഡക്കോട്ട ആക്സസ് പൈപ്പ്ലൈൻ പ്രതിഷേധത്തിൽ]] സജീവ പങ്കുവഹിച്ച പ്രാദേശിക പരിസ്ഥിതി അഭിഭാഷക സംഘടനയായ ഹോണർ എർത്തിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറും സഹസ്ഥാപകയുമാണ് ([[Indigo Girls|ഇൻഡിഗോ ഗേൾസിനൊപ്പം]]).<ref name=NoDAPL>{{cite web|url=https://www.laprogressive.com/protesting-dakota-access-pipeline/ |title=What Would Sitting Bull Do?|date= August 25, 2016|access-date=November 17, 2016|author=Winona LaDuke}}</ref> 2016 ൽ അവർക്ക് വൈസ് പ്രസിഡന്റിനായി ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വോട്ട് ലഭിച്ചു. അങ്ങനെ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വോട്ട് ലഭിച്ച ആദ്യത്തെ [[Green Party of the United States|ഗ്രീൻ പാർട്ടി]] അംഗമായി. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == വിനോന (ഡക്കോട്ട ഭാഷയിൽ "ആദ്യത്തെ മകൾ" എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്) 1959 ൽ കാലിഫോർണിയയിലെ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിൽ ബെറ്റി ബെർൺസ്റ്റൈനിന്റെയും വിൻസെന്റ് ലാഡ്യൂക്കിന്റെയും (പിന്നീട് സൺ ബിയർ <ref name="Ritter">[https://web.archive.org/web/20131227110103/http://www.citypages.com/2000-10-11/news/the-party-crasher/3/ Peter Ritter, "The Party Crasher"], ''Minneapolis News'', October 11, 2000</ref> എന്നറിയപ്പെടുന്നു) മകളായി ജനിച്ചു. അവരുടെ പിതാവ് [[മിനസോട്ട]]യിലെ ഒജിബ്വെ വൈറ്റ് എർത്ത് റിസർവേഷനിൽ നിന്നും അമ്മ ന്യൂയോർക്കിലെ ദി ബ്രോങ്ക്സിൽ നിന്നുള്ള ജൂത യൂറോപ്യൻ വംശജയും ആയിരുന്നു. ലാഡ്യൂക്ക് തന്റെ കുട്ടിക്കാലം ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലാണ് ചെലവഴിച്ചത്. പക്ഷേ പ്രാഥമികമായി വളർന്നത് ഒറിഗോണിലെ ആഷ്‌ലാൻഡിലാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.wweek.com/editorial/3237/7789|archive-url=https://web.archive.org/web/20060827152733/http://www.wweek.com/editorial/3237/7789|url-status=dead|title=Willamette Week &#124; "Winona Laduke" &#124; July 19th, 2006<!-- Bot generated title -->|archive-date=August 27, 2006}}</ref> പിതാവിന്റെ പാരമ്പര്യം കാരണം ചെറുപ്രായത്തിൽ തന്നെ അവൾ ഒജിബ്വെ നേഷനിൽ ചേർന്നു. പക്ഷേ 1982 വരെ [[White Earth Indian Reservation|വൈറ്റ് എർത്തിൽ]] അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും റിസർവേഷനിൽ താമസിച്ചിരുന്നില്ല. ഹൈസ്കൂളിന്റെ പ്രിൻസിപ്പലായി ജോലി ലഭിച്ചപ്പോൾ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം വൈറ്റ് എർത്തിൽ ജോലി ആരംഭിച്ചു.<ref name="Ritter"/> മാതാപിതാക്കൾ വിവാഹിതരായ ശേഷം വിൻസെന്റ് ലാഡ്യൂക്ക് ഹോളിവുഡിൽ ഒരു അഭിനേതാവായി പാശ്ചാത്യ സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ചു. ബെറ്റി ലാഡ്യൂക്ക് അക്കാദമിക് പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. വിനോനയ്ക്ക് അഞ്ചുവയസ്സുള്ളപ്പോൾ ദമ്പതികൾ വേർപിരിഞ്ഞു. അമ്മ സതേൺ ഒറിഗോൺ കോളേജിൽ ഇപ്പോൾ ആഷ്‌ലാൻഡിലെ സതേൺ ഒറിഗൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ആർട്ട് ഇൻസ്ട്രക്ടറായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.<ref name="Ritter"/> 1980 കളിൽ വിൻസെന്റ് സൺ ബിയർ എന്ന പേരിൽ ഒരു നവയുഗ ആത്മീയ നേതാവായി സ്വയം പുതുക്കി.<ref name="Ritter"/> == ഹെംപ് ആക്ടിവിസം == വൈറ്റ് എർത്ത് ഇന്ത്യൻ റിസർവേഷനിൽ 40 ഏക്കർ (16 ഹെക്ടർ) വ്യാവസായിക ഹെംപ് ഫാം ലാഡ്യൂക്ക് നടത്തുന്നു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരുന്ന ഹെംപ് ഇനങ്ങളും <ref>{{Cite web|title=In These Times- The Renaissance of Tribal Hemp|url=http://inthesetimes.com/rural-america/entry/21083/industrial-hemp-native-american-tribes-winona-laduke}}</ref>പച്ചക്കറികളും പുകയിലയും വളർത്തുന്നു.<ref>{{Cite news|title=Winona LaDuke announces her Hemp and Heritage Farm is coming alive - IndianCountryToday.com|language=en-US|work=IndianCountryToday.com|url=https://newsmaven.io/indiancountrytoday/news/winona-laduke-announces-her-hemp-and-heritage-farm-is-coming-alive-_iMHVEHjEkObJeMqKOxIZA/|access-date=October 19, 2018|archive-date=2019-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413132044/https://newsmaven.io/indiancountrytoday/news/winona-laduke-announces-her-hemp-and-heritage-farm-is-coming-alive-_iMHVEHjEkObJeMqKOxIZA/|url-status=dead}}</ref>സാമ്പത്തിക ലാഭത്തിനും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രാദേശികവൽക്കരണത്തിനുമായി തദ്ദേശീയ ആദിവാസി ഭൂമികളിൽ മരിജുവാനയുടെയും വ്യാവസായിക ഹെംപിന്റെയും വളർച്ചയെ ലാഡ്യൂക്ക് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|title=Hess Scholar in Residence Winona LaDuke Says We Must Take the “Green Path” to Restore Our Environment and Economy|url=https://www1.cuny.edu/mu/forum/2020/10/14/hess-scholar-in-residence-winona-laduke-says-we-must-take-the-green-path-to-restore-our-environment-and-economy/|access-date=October 17, 2020|website=CUNY Newswire|language=en|archive-date=2022-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706144731/https://www1.cuny.edu/mu/forum/2020/10/14/hess-scholar-in-residence-winona-laduke-says-we-must-take-the-green-path-to-restore-our-environment-and-economy/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Winona LaDuke: Consider marijuana and hemp in Indian Country|url=https://www.indianz.com/News/2015/03/05/winona-laduke-consider-marijua.asp|access-date=October 17, 2020|website=Indianz}}</ref> == വിവാഹവും കുടുംബവും == ഒന്റാറിയോയിലെ മൂസ് ഫാക്ടറിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്ക് എതിരായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ക്രീ നേതാവായ റാണ്ടി കപഷെസിറ്റിനെ ലാഡ്യൂക്ക് വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്ക് ഒരുമിച്ച് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു. 2013ലാണ് കപശേസിത് മരിച്ചത്. ലാഡ്യൂക്കിനും കെവിൻ ഗാസ്കോയ്ക്കും 2000-ൽ ഒരു കുട്ടി ജനിച്ചു. അവർ ഒരു മരുമകളെയും മരുമകനെയും ദീർഘനാളായി പരിപാലിച്ചു. ലഡ്യൂക്കിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പങ്കാളി ഡോൺ വെഡ്‌ൽ ആണ്. 2008 നവംബർ 9-ന്, ബോസ്റ്റണിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ മിനസോട്ടയിലെ പോൺസ്‌ഫോർഡിലുള്ള ലാഡ്യൂക്കിന്റെ വീട് കത്തിനശിച്ചു. ആർക്കും പരിക്കില്ല. പക്ഷേ അവരുടെ വിപുലമായ ലൈബ്രറിയും തദ്ദേശീയ കലകളും പുരാവസ്തു ശേഖരവും ഉൾപ്പെടെ അവരുടെ എല്ലാ സ്വകാര്യ സ്വത്തുക്കളും കത്തിനശിച്ചു.<ref>{{cite web| title = Winona LaDuke to rebuild home destroyed by fire| publisher = [[News from Indian Country]]| date = November 17, 2008| url = http://indiancountrynews.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5035&Itemid=1| access-date = November 17, 2008| archive-date = 2018-08-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20180828001834/http://indiancountrynews.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5035&Itemid=1| url-status = dead}}</ref> ===1996 election=== {| class="wikitable" style="text-align:right; line-height:1.2" |+ [[1996 United States presidential election]] |- ! colspan=2| Presidential candidate<br><small>Vice presidential candidate</small> ! Party ! Popular<br>votes ! % ! Electoral votes |- |style=background:{{party color|Democratic Party (United States)}} | | align=left|[[Bill Clinton]] {{small|([[incumbent]])}}<br>{{small|[[Al Gore]]}} | align=left|[[Democratic Party (United States)|Democratic]] | 47,401,185 | 49.24% | '''379''' |- |style=background-color:{{party color|Republican Party (United States)}} | | align=left|[[Bob Dole]]<br>{{small|[[Jack Kemp]]}} | align=left|[[Republican Party (United States)|Republican]] | 39,197,469 | 40.71% | 159 |- |style=background:{{party color|Reform Party (United States)}} | | align=left|[[Ross Perot]]<br>{{small|[[Pat Choate]]}} | align=left|[[Reform Party (United States)|Reform]] | 8,085,294 | 8.40% | 0 |- |style=background:{{party color|Green Party (United States)}} | | align=left|[[Ralph Nader]]<br>{{small|Winona LaDuke}} | align=left|[[Green Party (United States)|Green]] | 685,297 | 0.71% | 0 |- |style=background:{{party color|Libertarian Party (United States)}} | | align=left|[[Harry Browne]]<br>{{small|[[Jo Jorgensen]]}} | align=left|[[Libertarian Party (United States)|Libertarian]] | 485,759 | 0.50% | 0 |- |bgcolor=#C0C0C0| | colspan=2 align=left|Others | 411,993 | 0.43% | 0 |- ! colspan=3 {{left}} Total ! {{right}} 96,277,634 ! {{right}} 100% ! {{right}} 538 |} ===2000 election=== {| class="wikitable" style="text-align:right; line-height:1.2" |+ [[2000 United States presidential election]] |- ! colspan=2| Presidential candidate<br><small>Vice presidential candidate</small> ! Party ! Popular<br>votes ! % ! Electoral votes |- |style=background:{{party color|Democratic Party (United States)}} | | align=left|[[Al Gore]]<br>{{small| [[Joe Lieberman]]}} | align=left|[[Democratic Party (United States)|Democratic]] | 50,999,897 | 48.4% | 266 |- |style=background-color:{{party color|Republican Party (United States)}} | | align=left|[[George W. Bush]]<br>{{small|[[Dick Cheney]]}} | align=left|[[Republican Party (United States)|Republican]] | 50,456,002 | 47.87% | '''271''' |- |style=background:{{party color|Green Party (United States)}} | | align=left|[[Ralph Nader]]<br>{{small|Winona LaDuke}} | align=left|[[Green Party (United States)|Green]] | 2,882,955 | 2.74% | 0 |- |style=background:{{party color|Reform Party (United States)}} | | align=left|[[Pat Buchanan]]<br>{{small|[[Ezola Foster]]}} | align=left|[[Reform Party (United States)|Reform]] | 448,895 | 0.43% | 0 |- |style=background:{{party color|Libertarian Party (United States)}} | | align=left|[[Harry Browne]]<br>{{small|[[Art Olivier]]}} | align=left|[[Libertarian Party (United States)|Libertarian]] | 384,431 | 0.36% | 0 |- |bgcolor=#C0C0C0| | colspan=2 align=left|Others | 232,920 | 0.22% | {{small|''(abstention)''}} 1 |- ! colspan=3 {{left}} Total ! {{right}} 105,421,423 ! {{right}} 100% ! {{right}} 538 |} ===2016 election=== '''Electoral vote for vice president''' {| style="width:100%; text-align:center" |+ ↓ |- style="color:white" | style="background:{{party color|Democratic Party (United States)}}; width:42.19%" | '''227''' | style="background:{{party color|Democratic Party (United States)}}; width:0.37%" | '''3''' | style="background:{{party color|Democratic Party (United States)}}; width:0.19%" | '''1''' | style="background:{{party color|Green Party (United States)}}; width:0.19%" | '''1''' | style="background:{{party color|Republican Party (United States)}}; width:0.19%" | '''1''' | style="background:{{party color|Republican Party (United States)}}; width:0.19%" | '''1''' | style="background:{{party color|Republican Party (United States)}}; width:56.69%" | '''305''' |- | style="color:{{party color|Democratic Party (United States)}}" | '''Kaine''' | style="color:{{party color|Democratic Party (United States)}}" | '''Warren''' | style="color:{{party color|Democratic Party (United States)}}" | '''Cantwell''' | style="color:{{party color|Green Party (United States)}}" | '''LaDuke''' | style="color:{{party color|Republican Party (United States)}}" | '''Collins''' | style="color:{{party color|Republican Party (United States)}}" | '''Fiorina''' | style="color:{{party color|Republican Party (United States)}}" | '''Pence''' |} ==Selected publications== {{more citations needed|section|reason=publication information missing|date=March 2019}} ===Books=== *[https://books.google.com/books/about/Last_Standing_Woman.html?id=lEWVyk0LtQkC ''Last Standing Woman''] (1997), novel. *''All our Relations: Native Struggles for Land and Life'' (1999), about the drive to reclaim tribal land for ownership *''Recovering the Sacred: the Power of Naming and Claiming'' (2005), a book about traditional beliefs and practices. *''The Militarization of Indian Country'' (2013) *''The Sugar Bush'' (1999) *''The Winona LaDuke Reader: A Collection of Essential Writings'' (2002) *''All Our Relations: Native Struggles for Land and Life'' (2016) *''To Be A Water Protector: The Rise of the Wiindigoo Slayers'' (2020) ===As co-author=== *''Conquest: Sexual Violence and American Indian Genocide'' *''Grassroots: A Field Guide for Feminist Activism'' *''Sister Nations: Native American Women Writers on Community'' *''Struggle for the Land: Native North American Resistance to Genocide, Ecocide, and Colonization'' *''Cutting Corporate Welfare'' *''Ojibwe Waasa Inaabidaa: We Look in All Directions'' *''New Perspectives on Environmental Justice: Gender, Sexuality, and Activism'' *''Make a Beautiful Way: The Wisdom of Native American Women'' *''How to Say I Love You in Indian'' *''Earth Meets Spirit: A Photographic Journey Through the Sacred Landscape'' *''Otter Tail Review: Stories, Essays and Poems from Minnesota's Heartland'' *''Daughters of Mother Earth: The Wisdom of Native American Women'' അവളുടെ എഡിറ്റോറിയലുകളും ലേഖനങ്ങളും ദേശീയ അന്തർദേശീയ മാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ഫിലിമോഗ്രഫി== Television and film appearances: * Appearance in the documentary film ''[[Anthem (film)|Anthem]]'', directed by Shainee Gabel and [[Kristin Hahn]].<ref>{{Cite web|url=http://www.womenspeecharchive.org/women/profile/index.cfm?ProfileID=423|title=Winona LaDuke|last=Carrie Chapman Catt Center for Women and Politics|date=2017|website=Iowa State University Archives of Women's Political Communication|access-date=January 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235852/http://www.womenspeecharchive.org/women/profile/index.cfm?ProfileID=423|archive-date=February 1, 2017|url-status=dead}}</ref> *Appearance in the 1990 Canadian documentary film ''Uranium'', directed by Magnus Isacsson.<ref>{{Citation|last=Canada|first=National Film Board of|title=Uranium|url=https://www.nfb.ca/film/uranium/|language=en|access-date=January 5, 2020}}</ref> * Appearance in the TV documentary ''The Main Stream''.<ref>{{Cite web|url=http://www.womenspeecharchive.org/women/profile/index.cfm?ProfileID=423|title=Winona LaDuke – Women's Political Communication Archives|last=globalreach.com|first=Global Reach Internet Productions, LLC – Ames, IA -|website=www.womenspeecharchive.org|access-date=January 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235852/http://www.womenspeecharchive.org/women/profile/index.cfm?ProfileID=423|archive-date=February 1, 2017|url-status=dead}}</ref> * Appearance on ''[[The Colbert Report]]'' on June 12, 2008.<ref>[http://www.colbertnation.com/the-colbert-report-videos/173622/june-12-2008/winona-laduke LaDuke on ''The Colbert Report''], colbertnation.com.</ref> * Featured in 2017 full-length documentary ''First Daughter and the Black Snake'', directed by [[Keri Pickett]]. Chronicles LaDuke's opposition against the Canadian-owned [[Enbridge]] plans to route a pipeline through land granted to her tribe in an 1855 Treaty.<ref>{{cite web |url=http://blogs.walkerart.org/filmvideo/2016/09/15/winona-laduke-enbridge-standing-rock-keri-pickett/ |title=Urgent Cinema: Winona LaDuke and the Enbridge Pipeline |publisher=Walker Art Center |access-date=February 22, 2017 |archive-date=2017-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170223035611/http://blogs.walkerart.org/filmvideo/2016/09/15/winona-laduke-enbridge-standing-rock-keri-pickett/ |url-status=dead }}</ref> ==പൈതൃകവും ബഹുമതികളും== *1994, ടൈം മാഗസിൻ നാൽപ്പത് വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച അമ്പത് നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി ലാഡ്യൂക്കിനെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു. *1996, അവൾക്ക് തോമസ് മെർട്ടൺ അവാർഡ് ലഭിച്ചു *1997, അവൾക്ക് BIHA കമ്മ്യൂണിറ്റി സർവീസ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു *1998, അവൾ റീബോക്ക് ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് അവാർഡ് നേടി. *1998-ൽ, ഹോണർ ദ എർത്ത് എന്ന ചിത്രത്തിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചതിന് മിസ് മാഗസിൻ *അവളെ വുമൺ ഓഫ് ദ ഇയർ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു. *വനിതാ ലീഡർഷിപ്പ് ഫെല്ലോഷിപ്പിനുള്ള ആൻ ബാൻക്രോഫ്റ്റ് അവാർഡ്. *2007, ദേശീയ വനിതാ ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ അവളെ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>[https://www.womenofthehall.org/inductee/winona-laduke/ LaDuke, Winona][[National Women's Hall of Fame]]</ref> *2015-ൽ ഓഗ്സ്ബർഗ് കോളേജിൽ നിന്ന് അവർക്ക് ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദം ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.augsburg.edu/commencement/details/saturday/|title=Day Undergraduate Ceremony – Commencement|access-date=January 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630000245/http://www.augsburg.edu/commencement/details/saturday/|archive-date=June 30, 2016|url-status=dead}}</ref> *2017, മെഴ്‌സ്‌ഡിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ സാമൂഹിക നീതി, നയതന്ത്രം, സഹിഷ്ണുത എന്നിവയിൽ ആലീസ് ആൻഡ് ക്ലിഫോർഡ് സ്‌പെൻഡ്‌ലോവ് സമ്മാനം ലഭിച്ചു<ref>{{cite web|url=http://www.ucmerced.edu/news/2017/indigenous-activist-winona-laduke-wins-spendlove-prize|title=Indigenous Activist Winona LaDuke Wins Spendlove Prize – UC Merced|website=www.ucmerced.edu|access-date=January 5, 2018|archive-date=2018-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309064031/https://www.ucmerced.edu/news/2017/indigenous-activist-winona-laduke-wins-spendlove-prize|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * Andrews, Max (Ed.), ''Land, Art: A Cultural Ecology Handbook''. London, Royal Society of Arts, 2006, {{ISBN|978-0-901469-57-1}}. Interview with Winona LaDuke ==പുറംകണ്ണികൾ== {{wikiquote}} *[http://honorearth.org/ Honor the Earth], Official Website *{{C-SPAN|Winona LaDuke}} *[https://web.archive.org/web/20090503121319/http://nativeharvest.com/winona_laduke Winona LaDuke] at nativeharvest.com *[http://voices.cla.umn.edu/artistpages/laduke_winona.php Winona LaDuke], ''Voices from the Gap'', [[University of Minnesota]] *{{Oregon Encyclopedia|laduke_winona|Winona LaDuke (1959–)|author=Cedar-Face, Mary Jane}} *[https://www.youtube.com/watch?v=tmdQRsvR_Xs|LaDuke VP Acceptance Speech], 1996 Green Party Convention *"[https://web.archive.org/web/20020606115616/http://www.salon.com/politics/feature/2000/07/13/laduke/index.html Nader's No. 2]" at ''[[Salon.com]]'' (July 13, 2000) *[http://www.thepromisedland.org/episode/9-winona-laduke Winona LaDuke interview] with [[Majora Carter]] of [[The Promised Land (radio)|''The Promised Land'' radio show]] (2000) *{{IMDb name|id=0480632|name=Winona LaDuke}} {{s-start}} {{s-ppo}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Green Party of the United States|Green]] nominee for Vice President of the United States|years=[[1996 United States presidential election|1996]], [[2000 United States presidential election|2000]]}} {{s-aft|after=[[Pat LaMarche]]}} {{s-end}} {{Green Party (United States)}} {{Indigenous rights footer}} {{United States presidential election, 1996}} {{United States presidential election, 2000}} {{National Women's Hall of Fame}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഫെമിനിസ്റ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1959-ൽ ജനിച്ചവർ]] incw6bbyt3t0on66gqu0wrwduerxwvu 0 541042 4632534 4460308 2026-06-23T11:18:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632534 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shabir Madhi}} {{Infobox medical person | honorific_prefix = | name = ഷബീർ അഹമ്മദ് മാധി | honorific_suffix = | image = Shabir Madhi for Fundación Civio.jpg | image_size = | alt = | caption = 2017 ൽ മധിമാധി | birth_name = <!-- only use if different from name above --> | birth_date = {{birth year and age|1966}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | residence = | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | citizenship = | education = [[University of the Witwatersrand|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ദി വിറ്റ്വാട്ടർറാൻഡ്]], Johannesburg | occupation = | years_active = | known_for = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ പ്രമുഖ COVID-19 വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ | relations = | website = | profession = ഫിസിഷ്യൻ | field = | work_institutions = | specialism = [[വാക്സിനോളജി]] | research_field = | notable_works = | prizes = | child = | module2 = | signature = }} വാക്സിനോളജി പ്രൊഫസറും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് കൗൺസിൽ റെസ്പിറേറ്ററി ആൻഡ് മെനിഞ്ചിയൽ പാത്തോജൻസ് റിസർച്ച് യൂണിറ്റിന്റെ ഡയറക്ടറുമായ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ഫിസിഷ്യനുമാണ് '''ഷബീർ അഹമ്മദ് മാധി ''' (ജനനം: 1966). വാക്സിൻ പ്രതിരോധിക്കാവുന്ന രോഗങ്ങളിൽ ഫൗണ്ടേഷൻ / സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി റിസർച്ച് അദ്ധ്യക്ഷനാണ്. 2021 ജനുവരിയിൽ വിറ്റ്വറ്റെറാറ്റാൻഡ് സർവകലാശാലയിലെ ആരോഗ്യ ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റിയുടെ ഡീനായി നിയമിതനായി. 2011 മുതൽ 2017 വരെ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]യിലെ [[National Institute for Communicable Diseases|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കബിൾ ഡിസീസസിന്റെ]] എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. വാക്സിനുകൾക്കും ന്യുമോണിയയ്ക്കും ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ലോകാരോഗ്യ സംഘടനകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2018 ൽ ആഫ്രിക്കൻ ലീഡർഷിപ്പ് ഇൻ വാക്സിനോളജി എക്സ്പെർട്ടൈസ് (ALIVE) സഹസ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് സംബന്ധിച്ച ദേശീയ ഉപദേശക സംഘത്തിന്റെ (നാഗി) അദ്ധ്യക്ഷനായി നിയമിതനായി. [[ന്യുമോകോക്കൽ കൺജുഗേറ്റ് വാക്സിൻ|ന്യൂമോകോക്കൽ കൺജുഗേറ്റ് വാക്സിൻ]], [[റോട്ടാ വൈറസ് പ്രതിരോധ മരുന്ന്|റോട്ടവൈറസ് വാക്സിൻ]], ഗർഭിണികളിൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ, റെസ്പിറേറ്ററി സിൻസിറ്റിയൽ വൈറസ് വാക്സിനുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2020 ൽ ആഗോള COVID-19 പാൻഡെമിക് മുതൽ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ COVID-19 വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ COVID-19 അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യത്തേതും പ്രധാനവുമായ മാർഗ്ഗം ഒരു സമൂഹ വാക്സിനേഷൻ പ്രോഗ്രാം നടപ്പിലാക്കുക എന്നതാണ് എന്ന് 2021 ൽ അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1966 ലാണ് മാധി ജനിച്ചത്. <ref name=CV>[http://www.waidid.org/uploads/board/cv/CV-Madhi.pdf Curriculum Vitae: Shabir Madhi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516040427/http://www.waidid.org/uploads/board/cv/CV-Madhi.pdf |date=2021-05-16 }}. [[World Association for Infectious Diseases and Immunological Disorders]], via [http://www.waidid.org/site/boardmember/7 www.waidid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516040427/http://www.waidid.org/site/boardmember/7 |date=2021-05-16 }}.</ref> പിതാവ് അദ്ധ്യാപകനും അമ്മ വീട്ടമ്മയുമായിരുന്നു. <ref name="Q&A">{{cite news|last=Saba|first=Athandiwe|date=5 September 2020|title=Q&A Sessions: The accidental vaccinologist|language=en-ZA|work=The Mail & Guardian|url=https://mg.co.za/health/2020-09-05-qa-sessions-the-accidental-vaccinologist/|url-status=live|access-date=7 January 2021}}</ref> തുടക്കത്തിൽ എഞ്ചിനീയറാകാൻ ആഗ്രഹിച്ച അദ്ദേഹം മെഡിസിൻ പഠിക്കാൻ ഒരു ബർസറി സ്വീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ തുടരാൻ വിമുഖത കാണിച്ചു. <ref name=Q&A/> 1990 ൽ ജോഹന്നാസ്ബർഗിലെ വിറ്റ്വാട്ടർ‌റാൻഡ് സർവകലാശാലയിൽ ബിരുദ, ബിരുദാനന്തര പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി. ആറുവർഷത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം കോളേജ് ഓഫ് പീഡിയാട്രിക്സ് (എഫ്‌സി‌പീഡ്സ് (എസ്‌എ)) ന്റെ അംഗമായി. <ref name="WHO">{{Cite web|title=Immunization, Vaccines and Biologicals: Professor Shabir A. Madhi|url=http://www.who.int/immunization/sage/members/bio_madhi/en/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=5 January 2021|website=World Health Organization}}</ref> ഈ സമയത്ത്, [[Glenda Gray|ഗ്ലെൻഡ ഗ്രേ]]യുടെ പ്രോത്സാഹനത്തോടെ ന്യൂമോണിയയ്ക്കുള്ള വാക്സിനുകൾക്കായി പ്രൊഫസർ കീത്ത് ക്ലഗ്മാന്റെ കീഴിൽ ഒരു തസ്തികയിലേക്ക് അദ്ദേഹം അപേക്ഷിച്ചു.<ref name=Q&A/> 1998 ൽ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി (പീഡിയാട്രിക്സ്). <ref name=CV/>2003 ൽ പിഎച്ച്ഡി നേടി. <ref name=CV/><ref name=WHO/> == കരിയർ == വാക്സിനോളജി പ്രൊഫസറും വിറ്റ്വാട്ടർ‌റാൻഡ് സർവകലാശാലയിലെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് കൗൺസിൽ റെസ്പിറേറ്ററി ആൻഡ് മെനിഞ്ചിയൽ പാത്തോജൻസ് റിസർച്ച് യൂണിറ്റിന്റെയും നാഷണൽ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ / സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി റിസർച്ച് ചെയർ ഇൻ വാക്സിൻ പ്രിവന്റബിൾ ഡിസീസസിലെ ഡയറക്ടറാണ് മാധി. <ref name="WHO"/><ref name=AMRC>{{cite web|title=Prof Shabir Madhi|url=https://www.samrc.ac.za/people/prof-shabir-madhi|url-status=live|access-date=5 January 2021|website=}}</ref><ref name=Conv>{{Cite web|title=Shabir A. Madhi|url=https://theconversation.com/profiles/shabir-a-madhi-986541|access-date=5 January 2021|website=The Conversation|language=en}}</ref> ഈ യൂണിറ്റുകളെ എം‌ആർ‌സി വാക്സിൻസ് ആന്റ് ഇൻഫെക്ഷിയസ് ഡിസീസസ് അനലിറ്റിക്സ് റിസർച്ച് യൂണിറ്റ് (വിഡ) എന്ന് പുനർ‌നാമകരണം ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Respiratory and Meningeal Pathogens Reaearch Unit|url=https://www.rmpru.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208204057/https://www.rmpru.com/|archive-date=8 February 2021|access-date=8 February 2021|website=www.rmpru.com}}</ref> 2011 മുതൽ 2017 വരെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കബിൾ ഡിസീസസിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. വാക്സിനുകൾക്കും ന്യുമോണിയയ്ക്കും ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ലോകാരോഗ്യ സംഘടനകളിൽ അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="WHO"/> 2018 ൽ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നാഷണൽ അഡ്വൈസറി ഗ്രൂപ്പ് ഓൺ ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ (നാഗി) ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർ ആയി നാല് വർഷം ചെലവഴിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അതിന്റെ ചെയർപേഴ്‌സൺ ആയി. <ref name="WHO"/> അതേ വർഷം തന്നെ ആഫ്രിക്കയിലെ വാക്സിനോളജിയിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ വിറ്റ്വാട്ടർ‌റാൻഡ് സർവകലാശാലയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ആഫ്രിക്കൻ ലീഡർഷിപ്പ് ഇൻ വാക്സിനോളജി എക്സ്പെർട്ടൈസ് (ALIVE) അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. <ref name="WHO"/> 2021 ജനുവരിയിൽ വിറ്റ്വറ്റെറാറ്റാൻഡ് സർവകലാശാലയിലെ ആരോഗ്യ ശാസ്ത്ര ഫാക്കൽറ്റിയുടെ ഡീനായി.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Director of SAMRC extramural research unit appointed Dean of the Faculty of Health Sciences at Wits University|url=https://www.samrc.ac.za/news/director-samrc-extramural-research-unit-appointed-dean-faculty-health-sciences-wits-university|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=8 February 2021|website=}}</ref><ref>{{Cite web|title=Biographies - Wits University|url=https://www.wits.ac.za/covid19vaccine/biographies/#:~:text=Madhi%20is%20the%20National%20Research,in%20Vaccinology%20Expertise%20(ALIVE).&text=In%20January%202021,%20Madhi%20takes,Sciences%20at%20the%20Wits%20University.|access-date=2021-02-08|website=www.wits.ac.za}}</ref> === ന്യുമോണിയ വാക്സിൻ === അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണത്തിൽ ന്യൂമോകോക്കൽ കൺജുഗേറ്റ് വാക്സിൻ സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="WHO"/><ref name="Acton2011">{{cite book |editor1-last=Acton |editor1-first=Q. Ashton |title=Pneumococcal Disease: New Insights for the Healthcare Professional: 2011 Edition: ScholarlyBrief |date=2011 |publisher=Scholarly Editions |location=Atlanta, Georgia |isbn=978-1-4649-0303-8 |url=https://www.google.co.uk/books/edition/Pneumococcal_Disease_New_Insights_for_th/T8-Xf8apl_sC?hl=en&gbpv=1&dq=National+Research+Foundation+madhi&pg=PT25&printsec=frontcover |language=en}}</ref><ref name="Dunne">{{cite journal |last1=Dunne |first1=Eileen M. |last2=Pilishvili |first2=Tamara |last3=Adegbola |first3=Richard A. |title=Assessing reduced-dose pneumococcal vaccine schedules in South Africa |journal=The Lancet Infectious Diseases |date=1 December 2020 |volume=20 |issue=12 |pages=1355–1357 |doi=10.1016/S1473-3099(20)30577-6 |url=https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S1473-3099%2820%2930577-6 |access-date=8 January 2021 |language=English |issn=1473-3099|doi-access=free }}</ref> ഈ ഗവേഷണം താഴ്ന്ന, ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ വാക്സിൻ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ശുപാർശകളിലേക്ക് നയിച്ചു.<ref name="WHO"/> === റോട്ടവൈറസ് വാക്സിൻ === ആഫ്രിക്കൻ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷത്തിൽ റോട്ടവൈറസ് വാക്സിൻ കടുത്ത വയറിളക്കത്തെ ഗണ്യമായി തടയാൻ കഴിയുമെന്ന് കാണിച്ച ആദ്യത്തെ പഠനത്തിന് മാധി നേതൃത്വം നൽകി. 2010 ൽ ദി ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ഇത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref name="gsk">{{cite web |title=Rotarix™ significantly reduced severe rotavirus gastroenteritis in African babies during their first year of life {{!}} GSK |url=https://www.gsk.com/en-gb/media/press-releases/rotarix-significantly-reduced-severe-rotavirus-gastroenteritis-in-african-babies-during-their-first-year-of-life/ |website=www.gsk.com |access-date=17 January 2021}}</ref><ref name="GAVI">{{cite web |title=Rotavirus vaccine support |url=https://www.gavi.org/types-support/vaccine-support/rotavirus |website=www.gavi.org |publisher=GAVI |access-date=17 January 2021 |language=en}}</ref> സാർവത്രിക റോട്ടവൈറസ് വാക്സിനേഷന്റെ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ശുപാർശകൾക്കുള്ള പ്രധാന തെളിവുകളിലൊന്ന് ഈ പത്രം നൽകി.<ref name="WHO"/> === ഫ്ലു വാക്സിൻ === ഗർഭിണികളായ സ്ത്രീകളിൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ, റെസ്പിറേറ്ററി സിൻസിറ്റിയൽ വൈറസ് വാക്സിനുകളുടെ ഫലപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. <ref name="WHO"/><ref name="Acton2011"/><ref name="Dunne"/> ഗർഭിണികളിലെ ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിനേഷന്റെ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം വിലയിരുത്തുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പഠനങ്ങളിലൊന്നാണ് അദ്ദേഹം നയിച്ചത്. <ref name="Edwards2017">{{cite book |last1=Edwards |first1=K. M. |last2=Creech |first2=C. B. |editor1-last=Modjarrad |editor1-first=Kayvon |editor2-last=Koff |editor2-first=Wayne C. |title=Human Vaccines: Emerging Technologies in Design and Development |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-802302-0 |page=172 |url=https://www.google.co.uk/books/edition/Human_Vaccines/ASHfCQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22influenza+vaccine%22+pregnancy+madhi&pg=PA172&printsec=frontcover |language=en |chapter=8. Vaccine development in special populations}}</ref>ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിൻ നൽകിയ സ്ത്രീകളിൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ സാധ്യത പകുതിയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തെളിയിച്ചു. കൂടാതെ, ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യ 24 ആഴ്ചകളിൽ അവരുടെ നവജാതശിശുക്കൾക്കുള്ള അപകടസാധ്യതയും കുറഞ്ഞു. അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിന് മാത്രമല്ല, ശിശുവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും " ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിനേഷന് ഗർഭിണികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നത് കണക്കിലെടുത്ത് അടുത്തിടെ നടന്ന ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ശുപാർശയെ തന്റെ ഡാറ്റ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതായി പകർച്ചവ്യാധികളെക്കുറിച്ചുള്ള പതിനാറാമത് അന്താരാഷ്ട്ര കോൺഗ്രസിൽ ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. <ref name="Harrison">{{cite web |last1=Harrison |first1=Pam |title=Vaccine Reduces Influenza Risk in Mothers and Newborns |url=https://www.medscape.com/viewarticle/823118 |website=Medscape |access-date=8 January 2021}}</ref>പിന്നീട്, ഗർഭിണികൾക്കുള്ള ഗ്രൂപ്പ് ബി സ്ട്രെപ്റ്റോകോക്കസിനെതിരായ വാക്സിൻ ക്ലിനിക്കൽ വികസനത്തിൽ അദ്ദേഹം ഏർപ്പെട്ടു. <ref name="WHO"/> === ക്ഷയം === എച്ച് ഐ വി ബാധിതരിൽ ക്ഷയരോഗം (ടിബി) തടയുന്നതിനായി വിവിധ മരുന്ന് വ്യവസ്ഥകളുടെ ഫലപ്രാപ്തി വിലയിരുത്തുന്നത് മറ്റ് ഗവേഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="Fox2021">{{cite web |last1=Fox |first1=Steven |title=Limited Efficacy Seen for HIV-Related TB Prophylaxis |url=https://www.medscape.com/viewarticle/745894 |website=Medscape |access-date=8 January 2021}}</ref> === കോവിഡ് -19 === 2020 ലെ ആഗോള COVID-19 പാൻഡെമിക് മുതൽ, നോവവാക്സ് COVID-19 വാക്സിൻ <ref name="Makoni">{{cite journal |last1=Makoni |first1=Munyaradzi |title=COVID-19 vaccine trials in Africa |journal=The Lancet Respiratory Medicine |date=1 November 2020 |volume=8 |issue=11 |pages=e79–e80 |doi=10.1016/S2213-2600(20)30401-X |url=https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(20)30401-X/fulltext |access-date=11 January 2021 |language=English |issn=2213-2600|doi-access=free }}</ref><ref name="Callaway29Jan2021">{{cite news |last1=Callaway |first1=Ewen |last2=Mallapaty |first2=Smriti |title=Novavax offers first evidence that COVID vaccines protect people against variants |url=https://www.nature.com/articles/d41586-021-00268-9 |work=Nature |date=29 January 2021 |pages=17–17 |language=en |doi=10.1038/d41586-021-00268-9}}</ref>, ഓക്സ്ഫോർഡ്-അസ്ട്രാസെനെക്ക വാക്സിൻ, <ref name="Harding">{{cite news |last1=Harding |first1=Andrew |title=Covid-19 in South Africa: Scientists seek to understand new variant |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-55531838 |access-date=8 January 2021 |work=BBC News |date=4 January 2021}}</ref><ref name="Reuters2020">{{cite web |title=South Africa Rolls Out Continent's First Trials for COVID-19 Vaccine |url=https://www.medscape.com/viewarticle/932898 |website=Medscape |access-date=8 January 2021 |date=25 June 2020 |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516040429/https://www.medscape.com/viewarticle/932898 |url-status=dead }}</ref> ആഫ്രിക്ക ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ COVID-19 വാക്സിൻ ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽ ഉൾപ്പെടെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ COVID-19 വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി.<ref name="Ox">{{cite web |title=Trial of Oxford COVID-19 vaccine in South Africa begins {{!}} University of Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/2020-06-23-trial-oxford-covid-19-vaccine-south-africa-begins |website=www.ox.ac.uk |access-date=12 January 2021 |language=en |date=23 June 2020}}</ref> 2020 ഡിസംബറിലെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ രണ്ടാമത്തെ തരംഗം പ്രധാനമായും ബഹുജന സമ്മേളനങ്ങളും ആളുകളുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും മാറ്റം വരുത്തുന്നു. പുതിയ വേരിയന്റിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിനുപകരം COVID-19 വാക്സിനേഷന്റെ വ്യാപകമായ കവറേജാണ് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. <ref name="Pilling">{{cite news |last1=Pilling |first1=David |title=South Africa battles to control second Covid wave as cases top 1m |url=https://www.ft.com/content/c9a424be-c6f7-4537-a8a8-6e9404ced853 |access-date=8 January 2021 |work=www.ft.com |publisher=Financial Times |date=28 December 2020}}</ref> COVID-19 വാക്‌സിനിലെ ഒരു വലിയ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണത്തിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹ-രചയിതാവായുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണം വാക്സിൻ സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Ledford">{{cite journal |last1=Ledford |first1=Heidi |title=Oxford COVID-vaccine paper highlights lingering unknowns about results |journal=Nature |date=8 December 2020 |volume=588 |issue=7838 |pages=378–379 |doi=10.1038/d41586-020-03504-w |url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03504-w |access-date=8 January 2021 |language=en|doi-access=free }}</ref> 2021 ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ COVID-19 അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യത്തേതും പ്രധാനവുമായ മാർഗ്ഗം ഒരു സമൂഹ വാക്സിനേഷൻ പ്രോഗ്രാം നടപ്പിലാക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.<ref name="Head2021">{{cite news |last1=Head |first1=Tom |title='SA may not get vaccines in 2021': Top virologist criticises Zweli Mkhize |url=https://www.thesouthafrican.com/news/wits-professor-when-get-vaccine-south-africa-2021-mkhize-criticism/ |access-date=8 January 2021 |work=The South African |date=1 January 2021 |language=en-ZA |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516040427/https://www.thesouthafrican.com/news/wits-professor-when-get-vaccine-south-africa-2021-mkhize-criticism/ |url-status=dead }}</ref>2021 ജനുവരി 1-ന് അദ്ദേഹം ട്വീറ്റ് ചെയ്തു, "പാൻഡെമിക്കിനെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള വാക്സിനുകളുടെ കഴിവ് നിങ്ങൾക്ക് എത്രയും വേഗം ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 50-60% വാക്സിനേഷൻ നൽകുമെന്നതുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു." <ref name="Head2021"/> == അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും == 2012 മുതൽ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നാഷണൽ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ എ-റേറ്റിംഗുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകൃത ശാസ്ത്രജ്ഞനായി അദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കുന്നു. <ref name="WHO"/> 2014 ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് കൗൺസിലിന്റെ ലൈഫ് ടൈം അവാർഡായ പ്ലാറ്റിനം മെഡൽ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2016 ൽ യൂറോപ്യൻ ഡവലപ്പിംഗ് ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽ പാർട്ണർഷിപ്പ് സയന്റിഫിക് അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref name="WHO"/> == അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://www.pubfacts.com/author/Shabir+Ahmed+Madhi Publications on PubFacts] * {{YouTube|CEpfhAqZIaA|MRC Merit Awards – Platinum – Prof Shabir Madhi (2014)}} [[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:വാക്സിനോളജിസ്റ്റുകൾ]] 45hkskuxy45jw7qr4s9jg304jshz9d6 0 541129 4632350 4628491 2026-06-22T16:10:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632350 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Population-growth-rate-HighRes-2015.png|പകരം=The population growth rate estimates (by United Nations)|ലഘുചിത്രം| 2015 നും 2020 നും ഇടയിൽ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാ നിരക്ക് കണക്കാക്കുന്നു ( [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്ര]] [https://population.un.org/wpp/ ജനസംഖ്യ സാധ്യത 2019 അനുസരിച്ച്] <ref>[https://population.un.org/wpp/Maps/1_Population%20Growth%20Rate/population-growth-rate-HighRes-2015.png PNG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516121451/https://population.un.org/wpp/Maps/1_Population%20Growth%20Rate/population-growth-rate-HighRes-2015.png |date=2021-05-16 }} | [https://population.un.org/wpp/Maps/ Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111203502/https://population.un.org/wpp/Maps/ |date=2020-11-11 }}</ref>[[പ്രമാണം:Population_decline_2010_-_2015.jpg|ലഘുചിത്രം| 2010 നും 2015 നും ഇടയിൽ ജനസംഖ്യ കുറഞ്ഞ ലോകത്തെ 20 രാജ്യങ്ങൾ]]]] [[പ്രമാണം:Population-growth-rate-HighRes-1950.png|ലഘുചിത്രം| ചരിത്രപരമായ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാ നിരക്ക് (1950-1955) [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|യുഎൻ]] കണക്കാക്കുന്നു. <ref>[https://population.un.org/wpp/Maps/ Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111203502/https://population.un.org/wpp/Maps/ |date=2020-11-11 }} | [https://population.un.org/wpp/Maps/1_Population%20Growth%20Rate/population-growth-rate-HighRes-1950.png PNG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516121455/https://population.un.org/wpp/Maps/1_Population%20Growth%20Rate/population-growth-rate-HighRes-1950.png |date=2021-05-16 }}</ref>]] [[ജനസംഖ്യാവർദ്ധനവ്|ഈ ലേഖനത്തിൽ വാർഷിക ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാ]] നിരക്ക് അനുസരിച്ച് രാജ്യങ്ങളുടെയും സ്വയംഭരണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെയും പട്ടിക ഉൾപ്പെടുന്നു. == രീതി == ചുവടെയുള്ള പട്ടികയിൽ‌ വിവിധ ജനസംഖ്യ, വളർച്ചാ നിരക്ക് ചരിത്രവും വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ‌, രാജ്യങ്ങൾ‌, പ്രദേശങ്ങൾ‌, ഉപമേഖലകൾ‌ എന്നിവയ്‌ക്കായുള്ള വിവിധ കാലങ്ങളിലെ വികസനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. ഇടത്തരം ഫെർട്ടിലിറ്റി വേരിയന്റ് ഉപയോഗിച്ച് കാണിച്ചിരിക്കുന്ന സമയത്തേക്കുള്ള ഒരു പ്രൊജക്ഷൻ വലത്-ഏറ്റവും നിര കാണിക്കുന്നു. മുമ്പത്തെ നിരകൾ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം കാണിക്കുന്നു. ഈ കാലയളവിലെ ശരാശരി വാർഷിക വളർച്ചാ നിരക്കാണ് കാണിച്ചിരിക്കുന്ന സംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ ''യഥാർത്ഥ'' നിർവചനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ജനസംഖ്യ, അത് നിയമപരമായ പദവിയോ പൗരത്വമോ പരിഗണിക്കാതെ എല്ലാ താമസക്കാരെയും കണക്കാക്കുന്നു അഭയാർഥി രാജ്യത്ത് സ്ഥിരമായി സ്ഥിരതാമസമാക്കാത്ത അഭയാർഥികൾ ഒഴികെ, പൊതുവെ ഉത്ഭവ രാജ്യത്തിന്റെ ജനസംഖ്യയുടെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിനർത്ഥം ഈ പട്ടികയിലെ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയിൽ ഇമിഗ്രേഷനിൽ നിന്നും എമിഗ്രേഷനിൽ നിന്നുമുള്ള മൊത്തം മാറ്റങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്വാഭാവിക വർദ്ധനവിന്റെ പട്ടികയ്ക്കായി, സ്വാഭാവിക വർദ്ധനവ് അനുസരിച്ച് രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടിക കാണുക. ==പട്ടിക== {{clear}} {| class="wikitable sortable nowrap mw-datatable" style="text-align:right" id="nations" |-valign=bottom ! Country/ Region ! data-sort-type=number |WB<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.GROW|title=World Bank Population growth (annual %)|access-date=4 October 2014}}</ref><br>2009<br>(%) ! data-sort-type=number |CIA WF<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html|title=The World Factbook|access-date=4 October 2014|archive-date=2016-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527070418/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//rankorder/2002rank.html|url-status=dead}}</ref><br>2012<br>(%) ! data-sort-type=number |CIA WF<ref>CIA [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html The World Factbook: Population growth rate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160527070418/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//rankorder/2002rank.html |date=2016-05-27 }}. Retrieved 11/08/2015.</ref><br>2014<br>(%) ! data-sort-type=number |UN<ref name=":0" /><br>2005–10<br>(%) ! data-sort-type=number |UN<ref name=":0" /><br>2010–15<br>(%) ! data-sort-type=number |UN<ref name=":0">{{Cite web|url=https://esa.un.org/unpd/wpp/Download/Standard/Population/|title=United Nations Population Div, World Population Prospects 2017, File: Population Growth Rate, retrieved 5/20/18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927210437/https://esa.un.org/unpd/wpp/Download/Standard/Population/|archive-date=2016-09-27|url-status=dead}}</ref><br>2015–20<br>(%) |- | align=left|{{flagcountry|Afghanistan}} |2.44 || 2.29 || 2.29 || 2.78 || 3.16 || 2.41 |- | align=left|{{flagcountry|Albania}} |0.26 || 0.30 || 0.30 || -0.92 || -0.12 || 0.13 |- | align=left|{{flagcountry|Algeria}} |1.89 || 1.88 || 1.88 || 1.63 || 1.98 || 1.67 |- | align=left|{{flagcountry|Andorra}} |0.63 || 0.17 || 0.17 || 1.37 || -1.59 || -0.21 |- | align=left|{{flagcountry|Angola}} |3.12 || 2.78 || 2.78 || 3.57 || 3.52 || 3.28 |- | align=left|{{flagcountry|Antigua and Barbuda}} |1.03 || 1.25 || 1.25 || 1.18 || 1.08 || 1.01 |- | align=left|{{flagcountry|Argentina}} |0.88 || 0.95 || 0.95 || 1.04 || 1.04 || 0.94 |- | align=left|{{flagcountry|Armenia}} |0.17 || -0.13 || -0.13 || -0.71 || 0.27 || 0.15 |- | align=left|{{flagcountry|Australia}} |1.60 || 1.09 || 1.09 || 1.78 || 1.46 || 1.30 |- | align=left|{{flagcountry|Austria}} |0.46 || 0.01 || 0.01 || 0.38 || 0.63 || 0.24 |- | align=left|{{flagcountry|Azerbaijan}} |1.35 || 0.99 || 0.99 || 1.13 || 1.26 || 0.98 |- | align=left|{{flagcountry|Bahamas}} |1.52 || 0.87 || 0.87 || 1.83 || 1.39 || 1.01 |- | align=left|{{flagcountry|Bahrain}} |1.92 || 2.49 || 2.49 || 6.67 || 2.01 || 4.26 |- | align=left|{{flagcountry|Bangladesh}} |1.19 || 1.60 || 1.60 || 1.18 || 1.16 || 1.04 |- | align=left|{{flagcountry|Barbados}} |0.50 || 0.33 || 0.33 || 0.40 || 0.33 || 0.24 |- | align=left|{{flagcountry|Belarus}} | -0.10 || -0.19 || -0.19 || -0.31 || 0.03 || -0.15 |- | align=left|{{flagcountry|Belgium}} |0.85 || 0.05 || 0.05 || 0.73 || 0.63 || 0.58 |- | align=left|{{flagcountry|Belize}} |2.43 || 1.92 || 1.92 || 2.54 || 2.22 || 2.05 |- | align=left|{{flagcountry|Benin}} |2.73 || 2.81 || 2.81 || 2.84 || 2.79 || 2.73 |- | align=left|{{flagcountry|Bhutan}} |1.68 || 1.13 || 1.13 || 2.05 || 1.58 || 1.18 |- | align=left|{{flagcountry|Bolivia}} |1.65 || 1.60 || 1.60 || 1.67 || 1.56 || 1.47 |- | align=left|{{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} | -0.14 || -0.11 || -0.11 || -0.32 || -1.03 || -0.22 |- | align=left|{{flagcountry|Botswana}} |0.86 || 1.26 || 1.26 || 1.64 || 1.84 || 1.79 |- | align=left|{{flagcountry|Brazil}} |0.87 || 0.80 || 0.80 || 1.03 || 0.91 || 0.75 |- | align=left|{{flagcountry|Brunei}} |1.40 || 1.65 || 1.65 || 1.25 || 1.43 || 1.25 |- | align=left|{{flagcountry|Bulgaria}} | -0.60 || -0.83 || -0.83 || -0.74 || -0.62 || -0.67 |- | align=left|{{flagcountry|Burkina Faso}} |2.86 || 3.05 || 3.05 || 3.01 || 2.98 || 2.87 |- | align=left|{{flagcountry|Myanmar}} |0.85 || 1.03 || 1.03 || 0.68 || 0.88 || 0.90 |- | align=left|{{flagcountry|Burundi}} |3.19 || 3.28 || 3.28 || 3.33 || 3.03 || 3.15 |- | align=left|{{flagcountry|Cabo Verde}} |0.78 || 1.39 || 1.39 || || || 1.25 |- | align=left|{{flagcountry|Cambodia}} |1.76 || 1.63 || 1.63 || 1.51 || 1.62 || 1.49 |- | align=left|{{flagcountry|Cameroon}} |2.54 || 2.60 || 2.60 || 2.73 || 2.68 || 2.56 |- | align=left|{{flagcountry|Canada}} |1.14 || 0.76 || 0.76 || 1.13 || 1.02 || 0.90 |- | align=left|{{flagcountry|Central African Republic}} |1.99 || 2.13 || 2.13 || 1.50 || 0.43 || 1.58 |- | align=left|{{flagcountry|Chad}} |3.00 || 1.92 || 1.92 || 3.32 || 3.29 || 3.01 |- | align=left|{{flagcountry|Chile}} |0.90 || 0.84 || 0.84 || 1.02 || 0.89 || 0.78 |- | align=left|{{flagcountry|China}}<ref>Mainland only. Excludes SARs</ref> |0.49 || 0.44 || 0.44 || 0.57 || 0.54 || 0.39 |- | align=left|{{flagcountry|Colombia}} |1.32 || 1.07 || 1.07 || 1.18 || 0.98 || 0.81 |- | align=left|{{flagcountry|Comoros}}<ref>Includes [[Mayotte]]</ref> |2.44 || 1.87 || 1.87 || 2.40 || 2.40 || 2.24 |- | align=left|{{flagcountry|Congo DR}} |2.74 || 2.50 || 2.50 || 3.28 || 3.33 || 3.22 |- | align=left|{{flagcountry|Congo}} |2.61 || 1.94 || 1.94 || 2.98 || 2.60 || 2.59 |- | align=left|{{flagcountry|Costa Rica}} |1.42 || 1.24 || 1.24 || 1.35 || 1.12 || 0.96 |- | align=left|{{flagcountry|Cote d'Ivoire}} |2.29 || 1.96 || 1.96 || 2.13 || 2.49 || 2.49 |- | align=left|{{flagcountry|Croatia}} | -0.32 || -0.12 || -0.12 || -0.23 || -0.43 || -0.58 |- | align=left|{{flagcountry|Cuba}} | -0.05 || -0.14 || -0.14 || 0.09 || 0.23 || 0.06 |- | align=left|{{flagcountry|Cyprus}} |1.11 || 1.48 || 1.48 || 1.59 || 0.85 || 0.78 |- | align=left|{{flagcountry|Czech Republic}} |0.18 || 0.17 || 0.17 || 0.54 || 0.13 || 0.06 |- | align=left|{{flagcountry|Denmark}} |0.36 || 0.22 || 0.22 || 0.49 || 0.48 || 0.38 |- | align=left|{{flagcountry|Djibouti}} |1.52 || 2.23 || 2.23 || 1.66 || 1.72 || 1.51 |- | align=left|{{flagcountry|Dominica}} |0.40 || 0.22 || 0.22 || 0.23 || 0.48 || 0.51 |- | align=left|{{flagcountry|Dominican Republic}} |1.26 || 1.25 || 1.25 || 1.38 || 1.24 || 1.07 |- | align=left|{{flagcountry|Ecuador}} |1.60 || 1.37 || 1.37 || 1.67 || 1.56 || 1.42 |- | align=left|{{flagcountry|Egypt}} |1.66 || 1.84 || 1.84 || 1.82 || 2.18 || 1.87 |- | align=left|{{flagcountry|El Salvador}} |0.66 || 0.27 || 0.27 || 0.45 || 0.47 || 0.52 |- | align=left|{{flagcountry|Equatorial Guinea}} |2.80 || 2.54 || 2.54 || 4.56 || 4.24 || 3.59 |- | align=left|{{flagcountry|Eritrea}} |3.28 || 2.30 || 2.30 || 2.02 || 1.98 || 2.28 |- | align=left|{{flagcountry|Estonia}} | -0.04 || -0.68 || -0.68 || -0.35 || -0.25 || -0.23 |- | align=left|{{flagcountry|Eswatini|name=Eswatini (Swaziland)}} |1.54 || 1.14 || 1.14 || 1.68 || 1.84 || 1.75 |- | align=left|{{flagcountry|Ethiopia}} |2.58 || 2.89 || 2.89 || 2.67 || 2.60 || 2.43 |- | align=left|{{flagcountry|Fiji}} |0.78 || 0.70 || 0.70 || 0.91 || 0.74 || 0.72 |- | align=left|{{flagcountry|Finland}} |0.48 || 0.05 || 0.05 || 0.40 || 0.43 || 0.36 |- | align=left|{{flagcountry|France}}<ref>[[Metropolitan France]] only</ref> |0.50 || 0.45 || 0.45 || 0.58 || 0.45 || 0.39 |- | align=left|{{flagcountry|Gabon}} |2.39 || 1.94 || 1.94 || 3.12 || 3.26 || 2.17 |- | align=left|{{flagcountry|Gambia}} |3.19 || 2.23 || 2.23 || 3.17 || 3.12 || 2.93 |- | align=left|{{flagcountry|Georgia}} |0.63 || -0.11 || -0.11 || -1.17 || -1.37 || -0.27 |- | align=left|{{flagcountry|Germany}} |0.11 || -0.18 || -0.18 || -0.19 || 0.20 || 0.20 |- | align=left|{{flagcountry|Ghana}} |2.17 || 2.19 || 2.19 || 2.58 || 2.36 || 2.16 |- | align=left|{{flagcountry|Greece}} | -0.18 || 0.01 || 0.01 || 0.26 || -0.40 || -0.21 |- | align=left|{{flagcountry|Grenada}} |0.39 || 0.50 || 0.50 || 0.33 || 0.41 || 0.46 |- | align=left|{{flagcountry|Guatemala}} |2.53 || 1.86 || 1.86 || 2.22 || 2.10 || 1.94 |- | align=left|{{flagcountry|Guinea}} |2.56 || 2.63 || 2.63 || 2.18 || 2.27 || 2.57 |- | align=left|{{flagcountry|Guinea-Bissau}} |2.39 || 1.93 || 1.93 || 2.39 || 2.59 || 2.44 |- | align=left|{{flagcountry|Guyana}} |0.57 || -0.11 || -0.11 || -0.12 || 0.58 || 0.57 |- | align=left|{{flagcountry|Haiti}} |1.39 || 1.08 || 1.08 || 1.53 || 1.38 || 1.20 |- | align=left|{{flagcountry|Honduras}} |2.03 || 1.74 || 1.74 || 2.11 || 1.79 || 1.63 |- | align=left|{{flagcountry|Hungary}} | -0.28 || -0.21 || -0.21 || -0.32 || -0.29 || -0.34 |- | align=left|{{flagcountry|Iceland}} |0.35 || 0.65 || 0.65 || 1.65 || 0.61 || 0.77 |- | align=left|{{flagcountry|India}} |1.26 || 1.25 || 1.25 || 1.46 || 1.23 || 1.10 |- | align=left|{{flagcountry|Indonesia}} |1.25 || 0.95 || 0.95 || 1.35 || 1.25 || 1.05 |- | align=left|{{flagcountry|Iran}} |1.32 || 1.22 || 1.22 || 1.14 || 1.25 || 1.04 |- | align=left|{{flagcountry|Iraq}} |2.54 || 2.23 || 2.23 || 2.60 || 3.21 || 2.78 |- | align=left|{{flagcountry|Ireland}} |0.26 || 1.20 || 1.20 || 1.87 || 0.31 || 0.78 |- | align=left|{{flagcountry|Israel}} |1.81 || 1.46 || 1.46 || 2.35 || 1.65 || 1.55 |- | align=left|{{flagcountry|Italy}} |0.32 || 0.30 || 0.30 || 0.31 || -0.08 || -0.13 |- | align=left|{{flagcountry|Jamaica}} |0.21 || 0.69 || 0.69 || 0.52 || 0.39 || 0.29 |- | align=left|{{flagcountry|Japan}} | -0.20 || -0.13 || -0.13 || 0.03 || -0.09 || -0.23 |- | align=left|{{flagcountry|Jordan}} |2.19 || 3.86 || 3.86 || 4.57 || 4.86 || 2.17 |- | align=left|{{flagcountry|Kazakhstan}} |1.43 || 1.17 || 1.17 || 1.07 || 1.58 || 1.13 |- | align=left|{{flagcountry|Kenya}} |2.70 || 2.11 || 2.11 || 2.74 || 2.66 || 2.49 |- | align=left|{{flagcountry|Kiribati}} |1.54 || 1.18 || 1.18 || 2.12 || 1.82 || 1.71 |- | align=left|{{flagcountry|North Korea}} |0.53 || 0.53 || 0.53 || 0.34 || 0.42 || 0.47 |- | align=left|{{flagcountry|South Korea}} |0.45 || 0.16 || 0.16 || 0.57 || 0.52 || 0.36 |- | align=left|{{flagcountry|Kuwait}} |3.95 || 1.70 || 1.70 || 5.51 || 5.44 || 1.78 |- | align=left|{{flagcountry|Kyrgyzstan}} |1.22 || 1.04 || 1.04 || 1.32 || 1.57 || 1.44 |- | align=left|{{flagcountry|Laos}} |1.89 || 1.59 || 1.59 || 1.64 || 1.30 || 1.45 |- | align=left|{{flagcountry|Latvia}} | -1.60 || -0.62 || -0.62 || -1.22 || -1.30 || -1.03 |- | align=left|{{flagcountry|Lebanon}} |0.96 || 9.73 || 9.37 || 1.68 || 5.99 || 0.57 |- | align=left|{{flagcountry|Lesotho}} |1.08 || 0.34 || 0.34 || 0.91 || 1.27 || 1.31 |- | align=left|{{flagcountry|Liberia}} |2.68 || 2.52 || 2.52 || 3.82 || 2.62 || 2.52 |- | align=left|{{flagcountry|Libya}} |0.84 || 3.08 || 3.08 || 1.26 || 0.21 || 1.33 |- | align=left|{{flagcountry|Liechtenstein}} |0.73 || 0.82 || 0.82 || 0.65 || 0.76 || 0.65 |- | align=left|{{flagcountry|Lithuania}} | -1.48 || -0.29 || -0.29 || -1.36 || -1.27 || -0.55 |- | align=left|{{flagcountry|Luxembourg}} |2.49 || 1.12 || 1.12 || 2.08 || 2.19 || 1.27 |- | align=left|{{flagcountry|Madagascar}} |2.80 || 2.62 || 2.62 || 2.86 || 2.72 || 2.67 |- | align=left|{{flagcountry|Malawi}} |2.86 || 3.33 || 3.33 || 3.02 || 2.95 || 2.87 |- | align=left|{{flagcountry|Malaysia}} |1.66 || 1.47 || 1.47 || 1.83 || 1.78 || 1.35 |- | align=left|{{flagcountry|Maldives}} |1.93 || -0.09 || -0.09 || 2.68 || 2.76 || 1.85 |- | align=left|{{flagcountry|Mali}} |2.99 || 3.00 || 3.00 || 3.27 || 2.95 || 2.99 |- | align=left|{{flagcountry|Malta}} |0.40 || 0.33 || 0.33 || 0.45 || 0.55 || 0.31 |- | align=left|{{flagcountry|Marshall Islands}} |0.11 || 1.72 || 1.72 || -0.04 || 0.14 || 0.10 |- | align=left|{{flagcountry|Mauritania}} |2.49 || 2.26 || 2.26 || 2.85 || 2.95 || 2.69 |- | align=left|{{flagcountry|Mauritius}} |0.42 || 0.66 || 0.66 || 0.42 || 0.18 || 0.23 |- | align=left|{{flagcountry|Mexico}} |1.24 || 1.21 || 1.21 || 1.57 || 1.41 || 1.23 |- | align=left|{{flagcountry|Micronesia|name=Micronesia}} | -0.03 || -0.42 || -0.42 || -0.49 || 0.16 || 0.63 |- | align=left|{{flagcountry|Moldova}} | -0.04 || -1.02 || -1.02 || -0.36 || -0.09 || -0.24 |- | align=left|{{flagcountry|Monaco}} |0.85 || 0.06 || 0.06 || 1.86 || 0.65 || 0.51 |- | align=left|{{flagcountry|Mongolia}} |1.52 || 1.37 || 1.37 || 1.42 || 1.86 || 1.50 |- | align=left|{{flagcountry|Montenegro}} |0.07 || -0.49 || -0.49 || 0.26 || 0.12 || 0.04 |- | align=left|{{flagcountry|Morocco}} |1.43 || 1.02 || 1.02 || 1.20 || 1.43 || 1.26 |- | align=left|{{flagcountry|Mozambique}} |2.50 || 2.45 || 2.45 || 2.93 || 2.91 || 2.86 |- | align=left|{{flagcountry|Namibia}} |1.87 || 0.67 || 0.67 || 1.34 || 2.20 || 2.12 |- | align=left|{{flagcountry|Nauru}} | || 0.56 || 0.56 || -0.18 || 2.32 || -0.06 |- | align=left|{{flagcountry|Nepal}} |1.16 || 1.82 || 1.82 || 1.05 || 1.17 || 1.09 |- | align=left|{{flagcountry|Netherlands}} |0.45 || 0.42 || 0.42 || 0.36 || 0.30 || 0.29 |- | align=left|{{flagcountry|New Zealand}}<ref>Recent official estimates show a growth rate of 1.00 per [http://www.stats.govt.nz/analytical-reports/dem-trends-07/default.htm Statistics New Zealand] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214134018/http://www.stats.govt.nz/analytical-reports/dem-trends-07/default.htm|date=2008-02-14 }}</ref> |0.63 || 0.83 || 0.83 || 1.10 || 1.09 || 0.93 |- | align=left|{{flagcountry|Nicaragua}} |1.46 || 1.02 || 1.02 || 1.29 || 1.17 || 1.07 |- | align=left|{{flagcountry|Niger}} |3.84 || 3.28 || 3.28 || 3.75 || 3.84 || 3.81 |- | align=left|{{flagcountry|Nigeria}} |2.79 || 2.47 || 2.47 || 2.64 || 2.67 || 2.58 |- | align=left|{{flagcountry|North Macedonia}} |0.08 || 0.21 || 0.21 || 0.10 || 0.08 || 0.08 |- | align=left|{{flagcountry|Norway}} |1.32 || 1.19 || 1.19 || 1.07 || 1.25 || 0.94 |- | align=left|{{flagcountry|Oman}} |9.13 || 2.06 || 2.06 || 3.83 || 6.45 || 4.08 |- | align=left|{{flagcountry|Pakistan}} |2.69 || 2.49 || 2.4 || 2.05 || 2.09 || 1.91 |- | align=left|{{flagcountry|Palau}} |0.72 || 0.37 || 0.37 || 0.56 || 0.79 || 1.06 |- | align=left|{{flagcountry|Palestine|name=Palestine/Gaza Strip}} |3.01 || 2.91 || 2.91 || || || |- | align=left|{{flagcountry|Panama}} |1.64 || 1.35 || 1.35 || 1.80 || 1.71 || 1.55 |- | align=left|{{flagcountry|Papua New Guinea}} |2.17 || 1.84 || 1.84 || 2.37 || 2.16 || 2.01 |- | align=left|{{flagcountry|Paraguay}} |1.72 || 1.19 || 1.19 || 1.38 || 1.34 || 1.25 |- | align=left|{{flagcountry|Peru}} |1.25 || 0.99 || 0.99 || 1.24 || 1.32 || 1.20 |- | align=left|{{flagcountry|Philippines}} |1.72 || 1.81 || 1.81 || 1.66 || 1.64 || 1.51 |- | align=left|{{flagcountry|Poland}} |0.02 || -0.11 || -0.11 || -0.02 || -0.03 || -0.17 |- | align=left|{{flagcountry|Portugal}} | -0.29 || 0.12 || 0.12 || 0.16 || -0.44 || -0.39 |- | align=left|{{flagcountry|Qatar}} |7.05 || 3.58 || 3.58 || 14.93 || 6.65 || 2.36 |- | align=left|{{flagcountry|Romania}} | -0.27 || -0.29 || -0.29 || -0.95 || -0.56 || -0.50 |- | align=left|{{flagcountry|Russia}} |0.40 || -0.03 || -0.03 || -0.07 || 0.04 || 0.01 |- | align=left|{{flagcountry|Rwanda}} |2.77 || 2.63 || 2.63 || 2.61 || 2.53 || 2.36 |- | align=left|{{flagcountry|Saint Kitts and Nevis}} |1.15 || 0.78 || 0.78 || 1.13 || 1.08 || 0.91 |- | align=left|{{flagcountry|Saint Lucia}} |0.89 || 0.35 || 0.35 || 1.06 || 0.53 || 0.45 |- | align=left|{{flagcountry|Saint Vincent and the Grenadines}} |0.01 || -0.29 || -0.29 || 0.10 || 0.03 || 0.24 |- | align=left|{{flagcountry|Samoa}} |0.78 || 0.59 || 0.59 || 0.69 || 0.80 || 0.65 |- | align=left|{{flagcountry|San Marino}} |0.64 || 0.87 || 0.87 || 1.24 || 1.16 || 0.51 |- | align=left|{{flagcountry|São Tomé and Príncipe}} |2.65 || 1.89 || 1.89 || 2.32 || 2.25 || 2.18 |- | align=left|{{flagcountry|Saudi Arabia}} |1.88 || 1.49 || 1.49 || 2.75 || 2.81 || 1.90 |- | align=left|{{flagcountry|Senegal}} |2.92 || 2.48 || 2.48 || 2.76 || 2.96 || 2.77 |- | align=left|{{flagcountry|Serbia}} | -0.48 || -0.46 || -0.46 || -0.41 || -0.40 || -0.34 |- | align=left|{{flagcountry|Seychelles}} |0.39 || 0.87 || 0.87 || 0.59 || 0.50 || 0.50 |- | align=left|{{flagcountry|Sierra Leone}} |1.91 || 2.33 || 2.33 || 2.65 || 2.28 || 2.12 |- | align=left|{{flagcountry|Singapore}} |2.45 || 1.92 || 1.92 || 2.44 || 1.74 || 1.40 |- | align=left|{{flagcountry|Slovakia}} |0.22 || 0.03 || 0.03 || 0.02 || 0.13 || 0.04 |- | align=left|{{flagcountry|Slovenia}} |0.26 || -0.23 || -0.23 || 0.48 || 0.29 || 0.07 |- | align=left|{{flagcountry|Solomon Islands}} |2.13 || 2.07 || 2.07 || 2.32 || 2.14 || 1.94 |- | align=left|{{flagcountry|Somalia}} |2.86 || 1.75 || 1.75 || 2.93 || 2.86 || 2.93 |- | align=left|{{flagcountry|South Africa}} |1.18 || -0.48 || -0.48 || 1.10 || 1.39 || 1.20 |- | align=left|{{flagcountry|South Sudan}} |4.30 || 4.12 || || 4.33 || 3.32 || 2.72 |- | align=left|{{flagcountry|Spain}} |0.09 || 0.81 || 0.81 || 1.21 || -0.17 || 0.03 |- | align=left|{{flagcountry|Sri Lanka}} |1.04 || 0.86 || 0.86 || 0.68 || 0.50 || 0.35 |- | align=left|{{flagcountry|Sudan}} |2.08 || 1.78 || 1.78 || 2.13 || 2.34 || 2.38 |- | align=left|{{flagcountry|Suriname}} |0.90 || 1.12 || 1.12 || 1.06 || 1.01 || 0.87 |- | align=left|{{flagcountry|Sweden}} |0.71 || 0.79 || 0.79 || 0.76 || 0.78 || 0.72 |- | align=left|{{flagcountry|Switzerland}} |1.07 || 0.78 || 0.78 || 1.11 || 1.21 || 0.83 |- | align=left|{{flagcountry|Syria}} |1.97 || -9.73 || -9.73 || 2.78 || -2.30 || 0.20 |- | align=left|{{flagcountry|Taiwan}} | || 0.25 || 0.25 || 0.44 || 0.33 || 0.28 |- | align=left|{{flagcountry|Tajikistan}} |2.45 || 1.75 || 1.75 || 2.18 || 2.24 || 2.06 |- | align=left|{{flagcountry|Tanzania}} |3.04 || 2.80 || 2.80 || 3.14 || 3.12 || 3.06 |- | align=left|{{flagcountry|Thailand}} |0.31 || 0.35 || 0.35 || 0.54 || 0.43 || 0.22 |- | align=left|{{flagcountry|Timor-Leste}} |2.88 || 2.44 || 2.44 || 1.56 || 2.24 || 2.14 |- | align=left|{{flagcountry|Togo}} |2.60 || 2.71 || 2.71 || 2.70 || 2.63 || 2.45 |- | align=left|{{flagcountry|Tonga}} |0.37 || 0.09 || 0.09 || 0.60 || 0.42 || 0.86 |- | align=left|{{flagcountry|Trinidad and Tobago}} |0.33 || -0.11 || -0.11 || 0.48 || 0.48 || 0.26 |- | align=left|{{flagcountry|Tunisia}} |0.97 || 0.92 || 0.92 || 1.04 || 1.16 || 1.09 |- | align=left|{{flagcountry|Turkey}} |1.28 || 1.12 || 1.12 || 1.26 || 1.58 || 1.37 |- | align=left|{{flagcountry|Turkmenistan}} |1.29 || 1.14 || 1.14 || 1.35 || 1.80 || 1.61 |- | align=left|{{flagcountry|Tuvalu}} |0.16 || 0.80 || 0.80 || 0.99 || 0.87 || 0.88 |- | align=left|{{flagcountry|Uganda}} |3.35 || 3.24 || 3.24 || 3.45 || 3.37 || 3.23 |- | align=left|{{flagcountry|Ukraine}} | -0.25 || -0.64 || -0.64 || -0.48 || -0.50 || -0.49 |- | align=left|{{flagcountry|United Arab Emirates}} |3.10 || 2.71 || 2.71 || 11.82 || 2.03 || 1.39 |- | align=left|{{flagcountry|United Kingdom}} |0.75 || 0.54 || 0.54 || 0.98 || 0.65 || 0.58 |- | align=left|{{flagcountry|United States}} |0.74 || 0.77 || 0.77 || 0.90 || 0.72 || 0.71 |- | align=left|{{flagcountry|Uruguay}} |0.35 || 0.26 || 0.26 || 0.29 || 0.34 || 0.36 |- | align=left|{{flagcountry|Uzbekistan}} |1.47 || 0.93 || 0.93 || 1.52 || 1.59 || 1.41 |- | align=left|{{flagcountry|Vanuatu}} |2.24 || 2.01 || 2.01 || 2.42 || 2.26 || 2.10 |- | align=left|{{flagcountry|Vatican City}} | || 0.00 || 0.00 || 0.03 || 0.03 || 0.08 |- | align=left|{{flagcountry|Venezuela}} |1.53 || 1.42 || 1.42 || 1.61 || 1.41 || 1.26 |- | align=left|{{flagcountry|Vietnam}} |1.06 || 1.00 || 1.00 || 0.96 || 1.12 || 1.00 |- | align=left|{{flagcountry|Western Sahara}} (Sahrawi) | || 2.89 || 2.89 || 1.87 || 1.83 || 2.54 |- | align=left|{{flagcountry|Yemen}} |2.33 || 2.72 || 2.72 || 2.74 || 2.62 || 2.33 |- | align=left|{{flagcountry|Zambia}} |3.19 || 2.88 || 2.88 || 2.78 || 3.01 || 2.97 |- | align=left|{{flagcountry|Zimbabwe}} |2.70 || 4.36 || 4.36 || 1.70 || 2.27 || 2.28 |- | align=left|''{{flagcountry|Anguilla}} (UK)'' | || 2.06 || 2.06 || 1.71 || 1.19 || |- | align=left|''{{flagcountry|Aruba}} (Netherlands)'' |0.44 || 1.36 || 1.36 || 0.31 || 0.45 || |- | align=left|''{{flagcountry|Bermuda}} (UK)'' |0.37 || 0.52 || 0.52 || -0.36 || -0.62 || |- | align=left|''Caribbean Netherlands'' | || || || 7.49 || 3.43 || |- | align=left|''{{flagcountry|Cayman Islands}} (UK)'' |1.70 || 2.14 || 2.14 || 2.65 || 1.55 || |- | align=left|''[[Channel Islands]] ( UK)'' <ref name="multiple">Consists of {{flagcountry|Jersey}} and {{flagcountry|Guernsey}}</ref> | 0.51 || 0.58 || 0.36 || 0.67 || 0.51 || |- | align=left|''{{flagcountry|Christmas Island}} (Australia)'' | || 1.11 || || || || |- | align=left|''{{flagcountry|Cook Islands}} (NZ)'' | || -3.00 || -3.00 || 0.89 || 0.53 || |- | align=left|''{{flagcountry|Curacao}} (Netherlands)'' |0.73 || || || 2.63 || 1.26 || |- | align=left|''{{flagcountry|Faroe Islands}} (Denmark)'' | || 0.01 || 0.01 || -0.59 || 0.33 || |- | align=left|''{{flagcountry|Falkland Islands}}'' | -0.09 || 0.49 || 0.49 || 0.10 || -0.15 || |- | align=left|''{{flagcountry|Gibraltar}} (UK)'' | || 0.25 || 0.25 || 1.11 || 0.94 || |- | align=left|''{{flagcountry|Greenland}} (Denmark)'' | -0.11 || 0.02 || 0.02 || -0.14 || -0.13 || |- | align=left|''{{flagcountry|Guadeloupe}} (France)'' | || || || 0.27 || 0.50 || |- | align=left|''{{flagcountry|Guam}} (USA)'' |1.21 || 0.44 || 0.44 || 0.13 || 1.27 || |- | align=left|''{{flagcountry|French Guiana}}'' | || || || 2.78 || 2.78 || |- | align=left|''{{flagcountry|Hong Kong}}'' |1.17 || 0.41 || 0.41 || 0.44 || 0.83 || |- | align=left|''{{flagcountry|Isle of Man}} (UK)'' |0.74 || 0.80 || 0.80 || 0.97 || 0.80 || |- | align=left|''{{flagcountry|Kosovo}}'' |0.86 || || || || || |- | align=left|''{{flagcountry|Macau}}'' |1.90 || 0.83 || 0.83 || 2.66 || 1.89 || |- | align=left|''{{flagcountry|Martinique}} (France)'' | || || || -0.12 || 0.09 || |- | align=left|''{{flagcountry|Mayotte}} (France)'' | || || || 3.17 || 2.79 || |- | align=left|''{{flagcountry|Montserrat}} (UK)'' | || 0.48 || 0.48 || 0.72 || 0.68 || |- | align=left|''{{flagcountry|New Caledonia}} (France)'' |1.60 || 1.42 || 1.42 || 1.49 || 1.32 || |- | align=left|''{{flagcountry|Niue}} (New Zealand) '' | || -0.03 || -0.03 || -0.79 || -0.14 || |- | align=left|''{{flagcountry|Norfolk Island}} (Australia)'' | || || || 0.01 || || |- | align=left|''{{flagcountry|Northern Mariana Islands}} (USA)'' |0.14 || 1.13 || 1.13 || -3.57 || 0.44 || |- | align=left|''{{flagcountry|Pitcairn Islands}} (UK)'' | || 0.00 || 0.00 || || || |- | align=left|''{{flagcountry|French Polynesia}}'' |1.08 || 0.97 || 0.97 || 1.01 || 1.07 || |- | align=left|''{{flagcountry|Puerto Rico}} (USA) '' | -0.73 || -0.65 || -0.65 || -0.28 || -0.14 || |- | align=left|''{{flagcountry|Réunion}} (France)'' | || || || 0.96 || 0.73 || |- | align=left|''{{flagcountry|Saint Helena}} & dependencies (UK)'' | || 0.27 || 0.27 || -0.48 || -1.04 || |- | align=left|''{{flagcountry|Saint Pierre and Miquelon}} (France)'' | || -1.02 || -1.02 || 0.05 || 0.05 || |- | align=left|''{{flagcountry|American Samoa}}'' | -0.26 || -0.35 || -0.35 || -1.21 || -0.04 || |- | align=left|''{{flagcountry|Sint Maarten}} (Netherlands)'' | || 1.51 || || 0.36 || 3.13 || |- | align=left|''{{flagcountry|Svalbard}} (Norway)'' | || -0.03 || || || || |- | align=left|''{{flagcountry|Tokelau}} (NZ)'' | || -0.01 || -0.01 || -1.28 || 1.93 || |- | align=left|''{{flagcountry|Turks and Caicos Islands}} (UK)'' |2.19 || 2.58 || 2.58 || 3.17 || 2.05 || |- | align=left|''{{flagcountry|British Virgin Islands}}'' | || 2.36 || 2.36 || 3.23 || 2.02 || |- | align=left|''{{flagcountry|United States Virgin Islands}}'' | -0.48 || -0.56 || -0.56 || -0.26 || -0.02 || |- | align=left|''{{flagcountry|Wallis and Futuna}} (France)'' | || 0.33 || 0.33 || -0.98 || -0.62 || |- | align=left|''Asia/Other non-specified areas'' | || || || 0.43 || 0.16 || |- !style=text-align:left|{{noflag|World}} || style=text-align:right|1.15 || style=text-align:right|1.17 || - || style=text-align:right|1.23 || style=text-align:right|1.19 || style=text-align:right|1.09 |} {{end}} ==References== {{reflist}} {{Population}} {{Population country lists}} == പരാമർശങ്ങൾ ==   [[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ രാജ്യം തിരിച്ച്]] [[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ]] k03bhz0lqvzzs617tnivkylydcpr7i3 0 555261 4632410 4023436 2026-06-22T23:20:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632410 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ലൂസി മോർഗൻ | image = Journalist Lucy Morgan with video camera and phone (7026619371).jpg | caption = ലൂസി മോർഗൻ | birth_name = ലൂസി ഡബ്ല്യൂ. മോർഗൻ | birth_date = {{birth date and age|1940|10|11}} | birth_place = [[മെംഫിസ്, ടെന്നസി]], യു.എസ്. | occupation = reporter, journalist | spouse = | children = }} '''ലൂസി മോർഗൻ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 11, 1940)<ref name="WW">Elizabeth A. Brennan, Elizabeth C. Clarage, eds., ''Who's who of Pulitzer Prize Winners'' ([[Greenwood Publishing Group]], 1999), {{ISBN|978-1573561112}}, p. 356. [https://books.google.com/books?id=63nvmt4HqTEC&lpg=PA356&ots=VormR-f8K6&dq=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&pg=PA356#v=onepage&q=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&f=false Excerpts available] at [[Google Books]].</ref> [[ടാംപ ബേ ടൈംസ്|ടാംപ ബേ ടൈംസിലെ]] (മുമ്പ് സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് ടൈംസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്) ദീർഘകാല റിപ്പോർട്ടറും എഡിറ്റോറിയലിസ്റ്റുമാണ്.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=A4lIAAAAIBAJ&sjid=HXQDAAAAIBAJ&pg=6376,4629208&dq=lucy+morgan&hl=en] St. Petersburg Times - Aug 10, 2002</ref> [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] [[മെംഫിസ്|മെംഫിസിൽ]] ജനിച്ച മോർഗൻ 1965-ൽ<ref name="WW3">Elizabeth A. Brennan, Elizabeth C. Clarage, eds., ''Who's who of Pulitzer Prize Winners'' ([[Greenwood Publishing Group]], 1999), {{ISBN|978-1573561112}}, p. 356. [https://books.google.com/books?id=63nvmt4HqTEC&lpg=PA356&ots=VormR-f8K6&dq=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&pg=PA356#v=onepage&q=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&f=false Excerpts available] at [[Google Books]].</ref> ഒക്കാല സ്റ്റാർ ബാനറിലൂടെ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിക്കുകയും 1968-ൽ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് ടൈംസിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു. ഒരു മുഴുവൻ സമയ റിപ്പോർട്ടറായി ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, പാസ്കോ-ഹെർണാണ്ടോ സ്റ്റേറ്റ് കോളേജിൽ ചേർന്ന അവർ അവിടെനിന്ന് അസോസിയേറ്റ് ബിരുദം നേടി.<ref name="CCT2">Alison Pruitt, [http://www.communitycollegetimes.com/Pages/Campus-Issues/Breaking-the-mold-in-journalism.aspx "Breaking the mold in journalism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712002808/http://www.communitycollegetimes.com/Pages/Campus-Issues/Breaking-the-mold-in-journalism.aspx |date=2012-07-12 }}, ''Community College Times'', April 6, 2012.</ref> 1985 -ൽ പാസ്കോ കൗണ്ടി ഷെരീഫിന്റെ ഓഫീസിലെ അഴിമതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിന് ലൂസി മോർഗനും ജാക്ക് റീഡും ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റീവ് റിപ്പോർട്ടിംഗിനുള്ള പുലിറ്റ്സർ പുരസ്കാരം പങ്കിടുകയും ആ വിഭാഗത്തിൽ പുലിറ്റ്സർ സമ്മാനം നേടിയ ആദ്യ വനിതയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.<ref name="WW5">Elizabeth A. Brennan, Elizabeth C. Clarage, eds., ''Who's who of Pulitzer Prize Winners'' ([[Greenwood Publishing Group]], 1999), {{ISBN|978-1573561112}}, p. 356. [https://books.google.com/books?id=63nvmt4HqTEC&lpg=PA356&ots=VormR-f8K6&dq=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&pg=PA356#v=onepage&q=lucy%20morgan%20%22hall%20of%20fame%22&f=false Excerpts available] at [[Google Books]].</ref> 1973 -ലെ മറ്റൊരു കേസിൽ, ഒരു രഹസ്യ ഉറവിടം വെളിപ്പെടുത്താൻ വിസമ്മതിച്ചതിന് അവർ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ഫ്ലോറിഡ സുപ്രീം കോടതി 1976 ൽ ഈ ശിക്ഷ റദ്ദാക്കുകുയം ചെയ്തു.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=-cNaAAAAIBAJ&sjid=dl0DAAAAIBAJ&pg=6431,4897868&dq=lucy+morgan&hl=en] St. Petersburg Times - Jul 31, 1976 page 13</ref> 1982 ൽ വടക്കൻ മധ്യ ഫ്ലോറിഡ കൗണ്ടികളിലെ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിന് അവർ ഒരു പുലിറ്റ്സർ ഫൈനലിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="CCT3">Alison Pruitt, [http://www.communitycollegetimes.com/Pages/Campus-Issues/Breaking-the-mold-in-journalism.aspx "Breaking the mold in journalism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712002808/http://www.communitycollegetimes.com/Pages/Campus-Issues/Breaking-the-mold-in-journalism.aspx |date=2012-07-12 }}, ''Community College Times'', April 6, 2012.</ref><ref>[https://news.google.com/newspapers?id=x59IAAAAIBAJ&sjid=XXsDAAAAIBAJ&pg=2074,6271626&dq=lucy+morgan&hl=en] St. Petersburg Times - Jun 22, 1982 page 34</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]] cy6g8s8prq66zkhnjnfbox2karsjvck 0 558028 4632366 3685871 2026-06-22T18:32:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632366 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Records of the Three Kingdoms}} {{Infobox book | name = Records of the Three Kingdoms | image = File:A Fragment of Biography of Bu Zhi History Books of Three Kingdoms 01 2012-12.JPG | caption = A fragment of the biography of [[Bu Zhi]] from the ''Records of the Three Kingdoms'', part of the [[Dunhuang manuscripts]] | author = [[Chen Shou]] | title_orig = {{no italic|{{lang|zh-Hant|三國志}}}} | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = China | language = [[Classical Chinese]] | series = | subject = History of the [[Three Kingdoms]] period | genre = | publisher = | pub_date = 3rd century | english_pub_date = | media_type = | pages = | isbn = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = }} {{Infobox Chinese |title=''Records of the Three Kingdoms'' |t=三國志 |s=三国志 |p=Sān guó zhì |w=San¹ kuo² chih⁴ |mi={{IPAc-cmn|s|an|1|-|g|uo|2|-|zh|^|4}} |j=Saam1 gwok3 zi3 |y=Sāam gwok ji |poj=Sam-kok-chì |tl=Sam-kok-tsì |hanja=三國志 |hangul=삼국지 |rr=Samgugji |kyujitai=三國志 |shinjitai=三国志 |hiragana=さんごくし |romaji=Sangokushi |vie=Tam quốc chí |hn=三國志 }} കിഴക്കൻ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ (c. 184-220 CE) ചരിത്രവും മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ കാലഘട്ടവും (220-280 CE) ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ചൈനീസ് ചരിത്ര ഗ്രന്ഥമാണ് '''റെക്കോർഡ്സ് ഓഫ് ത്രീ കിംഗ്ഡംസ്.''' ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ഔദ്യോഗികവും ആധികാരികവുമായ ഉറവിട ചരിത്രഗ്രന്ഥമായി ഇത് പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചെൻ ഷൗ എഴുതിയ ഈ കൃതി മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ എതിരാളികളായ കാവോ വെയ്, ഷു ഹാൻ, ഈസ്റ്റേൺ വു എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ ചരിത്രങ്ങളെ ഒറ്റ ഗ്രന്ഥത്തിൽ സമന്വയിപ്പിക്കുന്നു. ചൈനീസ് ക്ലാസിക്കൽ സാഹിത്യത്തിലെ മഹത്തായ നാല് നോവലുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Romance of the Three Kingdoms|റൊമാൻസ് ഓഫ് ദി ത്രീ കിംഗ്ഡംസ്]] എന്ന ചരിത്ര നോവലിന്റെ സ്വാധീനത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടമാണ് റെക്കോർഡ്സ് ഓഫ് ത്രീ കിംഗ്ഡംസ്. രേഖകളുടെ പ്രധാന ഭാഗം ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഗ്രന്ഥം ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി വിവർത്തനം ചെയ്തിട്ടില്ല. == ഉത്ഭവവും ഘടനയും == റെക്കോർഡ്സ് ഓഫ് ദി ഗ്രാൻഡ് ഹിസ്റ്റോറിയൻ, ബുക്ക് ഓഫ് ഹാൻ, ബുക്ക് ഓഫ് ദി ലേറ്റർ ഹാൻ, റെക്കോർഡ്സ് ഓഫ് ദി ത്രീ കിംഗ്ഡംസ് എന്നീ നാല് ആദ്യകാല ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങൾ കാനോനിലെ [[Twenty-Four Histories|ട്വന്റി-ഫോർ ഹിസ്റ്ററീസിൽ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സങ്കുഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന റെക്കോർഡ്സ് ഓഫ് ത്രീ കിംഗ്ഡംസ്ൽ 65 വാല്യങ്ങളും ഏകദേശം 360,000 ചൈനീസ് അക്ഷരങ്ങളും മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ബുക്ക് ഓഫ് വെയിൽ 30 വാല്യങ്ങളും ബുക്ക് ഓഫ് ഷൂവിൽ 15 വാല്യങ്ങളും, ബുക്ക് ഓഫ് വുവിൽ 20 വാല്യങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഓരോ വാല്യവും ഒന്നോ അതിലധികമോ ജീവചരിത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിലാണ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. രചയിതാവ് [[Chen Shou|ചെൻ ഷൗ]], ഇന്നത്തെ ഷു ഹാൻ സംസ്ഥാനത്തിലെ സിചുവാൻ, നാൻചോങ്ങിലാണ് ജനിച്ചത്. 263-ൽ വെയ് ഷു കീഴടക്കിയതിനുശേഷം, ജിൻ രാജവംശത്തിന്റെ സർക്കാരിന് കീഴിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ഔദ്യോഗിക ചരിത്രകാരനായി. [[Three Kingdoms|മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ]] കാലഘട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. 280-ൽ ജിൻ വു കീഴടക്കിയതിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുതിർന്ന മന്ത്രി [[Zhang Hua|ഷാങ് ഹുവ]]യുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ജിൻ രാജവംശത്തിന് മുമ്പ്, കാവോ വെയ്, വു എന്നീ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളും അവരുടെ സ്വന്തം ഔദ്യോഗിക ചരിത്രങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ രേഖകളുടെ അടിത്തറയായി ചെൻ ഷൂ ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഷുവിന്റെ സംസ്ഥാനത്തിന് അതിന്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രേഖകൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഷുഗിലെ തന്റെ ആദ്യകാല ജീവിതത്തെ കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകളും സുഗെ ലിയാങ്ങിന്റെ രചനകൾ പോലെ അദ്ദേഹം ശേഖരിച്ച മറ്റ് പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ബുക്ക് ഓഫ് ഷു ഇൻ ദി റെക്കോർഡ്സ് രചിച്ചത്. <ref name="roberts946">{{harvnb|Roberts|1991|p=946}}</ref> മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ രേഖകൾ വെയ് സംസ്ഥാനം സ്ഥാപിതമായ വർഷമായി ഉപയോഗിച്ചു CE 220-ൽ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ അവസാനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. വെയ്‌യുടെ ഭരണാധികാരികളെ 'ചക്രവർത്തിമാർ' എന്നും ഷൂ, വൂ എന്നിവരുടെ ഭരണാധികാരികളെ 'പ്രഭുക്കൾ' എന്നും അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പേരുകൾ എന്നും രേഖകൾ പരാമർശിക്കുന്നു. == അവലംബം== {{Reflist|close}} === ഉറവിടങ്ങൾ=== {{refbegin}} * {{cite book |last = Chen |first = Shou |author-link = Chen Shou |editor-last = Pei |editor-first = Songzhi |editor-link = Pei Songzhi |trans-title = Records of the Three Kingdoms |script-title = zh:三國志 |publisher = Dingwen Printing |orig-year = 280s or 290s |location = Taipei |year = 1977 }} *{{citation|last=de Bary|first=WM. Theodore|year=2001|title=Sources of Japanese Tradition|publisher=Columbia University Press}} * {{cite book |first = Robert Joe |last = Cutter |chapter = San guo zhi |script-chapter = zh:三國志 |title = Early Medieval Chinese Texts: A Bibliographical Guide | editor-first = Cynthia L. |editor-last = Chennault |editor-first2 = Keith N. |editor-last2 = Knapp |editor-first3 = Alan J. |editor-last3 = Berkowitz | editor-first4 = Albert E. |editor-last4 = Dien |location = Berkeley, CA|publisher = Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley |year = 2015 |pages = 250–57 |isbn = 978-1-55729-109-7 }} * {{cite book |translator-last = Roberts |translator-first=Moss |title=Three Kingdoms: A Historical Novel |year=1991 |publisher=University of California Press |isbn=0-520-22503-1 |ref={{harvid|Roberts|1991}}}} * {{cite book |last = Zhang |first = Xiuping |title = 100 Books That Influenced China: Sanguo Zhi |publisher = Guangxi People's Press |location = Nanning |year = 1993 |isbn = 9787219023396 |language = zh |display-authors = etal }} {{refend}} ==പുറംകണ്ണികൾ== {{wikisourcelang|zh|三國志|''Records of the Three Kingdoms'' (in Chinese)}} {{commons category}} * {{in lang|zh}} [http://ctext.org/sanguozhi ''Records of the Three Kingdoms''] on the [[Chinese Text Project]] page * {{in lang|zh}} [http://chinesenotes.com/sanguozhi.html ''Records of the Three Kingdoms'' 《三國志》] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107101602/http://chinesenotes.com/sanguozhi.html |date=2021-11-07 }} Chinese text with matching English vocabulary {{Twenty-Four Canonical Histories}} {{Han dynasty topics}} [[വർഗ്ഗം:ഇരുപത്തിനാല് ചരിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] e20o439kpoxjmth1ucf1uh91b5qtvv1 0 558373 4632332 3694419 2026-06-22T14:23:33Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632332 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Yeghvard}}{{Infobox settlement | official_name = യെഗ്വാർഡ്<br/>Եղվարդ | area_total_km2 = 7 | website = [http://www.yeghvard.am/ Official website] | area_code = | elevation_m = 1330 | coordinates = {{coord|40|19|18|N|44|28|53|E|region:AM|display=inline}} | utc_offset_DST = | timezone_DST = | utc_offset = +4 | timezone = &nbsp; | population_density_km2 = auto | population_total = 11,672 | population_as_of = 2011 census | area_footnotes = | established_date = 6th century | name_local = Եղվարդ | established_title = First mentioned | leader_name = | leader_title = Mayor | subdivision_name1 = [[Kotayk Province|Kotayk]] | subdivision_type1 = [[Administrative divisions of Armenia|Marz (Province)]] | subdivision_name = [[Armenia]] | subdivision_type = Country | mapsize = 150px | pushpin_map = Armenia | image_flag = | image_caption = Yeghvard with [[Ara (mountain)|Mount Ara]] in the background | image_skyline = Yeghvard skyline.jpg | footnotes = Sources: Population<ref>[http://armstat.am/file/doc/99482223.pdf 2011 Armenia census, Kotayk Province]</ref> }} [[File:Gharghavank2.JPG|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gharghavank2.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|സെന്റ് തിയോഡോർ മൊണാസ്ട്രി.]] '''യെഗ്വാർഡ്''' ([[അർമേനിയൻ ഭാഷ|അർമേനിയൻ]]: Եղվարդ) [[അർമേനിയ|അർമേനിയയിലെ]] [[കോട്ടയ്ക് പ്രവിശ്യ|കോട്ടയ്ക് പ്രവിശ്യയിലെ]] ഒരു പട്ടണവും നഗര മുനിസിപ്പൽ സമൂഹവുമാണ്. പ്രവിശ്യാ തലസ്ഥാനമായ [[ഹ്രസ്ദാൻ|ഹ്രസ്ദാനിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം 39 കിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാറായാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, പട്ടണത്തിലെ ജനസംഖ്യ 2001-ലെ സെൻസസിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതിനു സമാനമായ 11,672 ആയിരുന്നു 2011 ലെ സെൻസസിലേയും ജനസംഖ്യ. 2016 ലെ ഒരു ഔദ്യോഗിക കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം നഗരത്തിൽ ഏകദേശം 10,900 ജനസംഖ്യയുണ്ട്. == ചരിത്രം == [[അർമേനിയ|അർമേനിയയിലെ]] ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണ് യെഗ്വാർഡ്. എഡി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് യെഗ്വാർഡ് എന്ന പേര് ആദ്യമായി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്. 574 നും 604 നും ഇടയിൽ മദർ സീ ഓഫ് ഹോളി എച്ച്മിയാഡ്‌സിൻ തലവനായിരുന്ന യെഗ്‌വാർഡിലെ കാതോലിക്കോസ് മോസസ് II രചിച്ച പുരാവൃത്ത വിവരണത്തിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. എന്നിരുന്നാലും, യെഗ്വാർഡിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് കണ്ടെത്തിയ "സെഘനാസർ" എന്ന പുരാതന വാസസ്ഥലത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ബി.സി. രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിന്റെ ആരംഭം മുതൽ യെഗ്വാർഡ് പ്രദേശം ഒരു സ്ഥിരവാസകേന്ദ്രമാക്കിരുന്നതായി വ്യക്തമാകുന്നു. പുരാതന അർമേനിയ രാജ്യം നിലനിന്നിരുന്ന കാലത്ത്, ആധുനിക യെഗ്വാർഡ് പ്രദേശം അയ്രാറാത്ത് പ്രവിശ്യയിലെ "കോട്ടയ്ക്" കന്റോണിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. 301-ൽ [[അർമേനിയ|അർമേനിയയുടെ]] ക്രിസ്തീയവൽക്കരണത്തിനുശേഷം, കോട്ടയ്ക് പ്രദേശം അർമേനിയൻ സഭയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി. യെഗ്വാർഡിലെ കറ്റോഘികെ ദേവാലയത്തിൻറെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പട്ടണത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി കാണപ്പെടുന്നു. അഞ്ച്, ആറ് നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി അമാതുനി അർമേനിയൻ കുലീന രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ത്രീ-നേവ് ബസിലിക്കയായിരുന്നു ഇത്. സോറവനിലെ ഘർഘവാങ്ക് എന്നുകൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സെന്റ് തിയോഡോർ മൊണാസ്ട്രിയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും പട്ടണത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കായി കാണപ്പെടുന്നു. ചരിത്രകാരനായിരുന്ന കാത്തലിക്കോസ് ഓഫ് ഓൾ അർമേനിയൻ ജോൺ V പറയുന്നതതു പ്രകാരം 666-നും 685-നും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഗ്രിഗർ I മാമിക്കോണിയൻ രാജകുമാരനാണ് ഈ സന്യാസ സമുച്ചയം നിർമ്മിച്ചത്. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിൽ അർമേനിയ അറബ് ഇസ്ലാമിക അധിനിവേശത്താൽ കഷ്ടപ്പെട്ടു. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, യെഗ്വാർഡ് ഗ്രാമം പുതുതായി സ്ഥാപിതമായ അർമേനിയയിലെ ബഗ്രാറ്റിഡ് രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി. 11-ഉം 15-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിൽ, യഥാക്രമം സെൽജുക്ക്, മംഗോളിയൻ, ആഗ് ക്വോയൻലു, കാരാ കൊയുൻലു ആക്രമണങ്ങളിൽ യെഗ്വാർഡ് കഷ്ടപ്പെട്ടു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അർമേനിയൻ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന സ്റ്റെപാനോസ് ഓർബെലിയൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, യെഗ്വാർഡും ചുറ്റുപാടുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും ജോർജിയൻ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്നാണ്. പിന്നീട്, ഈ പ്രദേശം ഇവാൻ മഖാർഗ്രഡ്സെലി രാജകുമാരൻ ലിപാരിറ്റ് ഓർബെലി രാജകുമാരന് സമ്മാനിച്ചു. യെഗ്വാർഡിലെ വിശുദ്ധ മാതാവിന്റെ ദേവാലയമാണ് പട്ടണത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചരിത്രപരമായ കെട്ടിടം. സമീപസ്ഥമായ കറ്റോഗികെയിലെ നശിച്ചുപോയ ബസിലിക്ക പള്ളിയ്ക്കു പകരമുള്ള ഒരു പള്ളിയായിട്ടായിരുന്നു 1301-ൽ ഇത് നിർമ്മിക്കുകയും പൂർത്തീകരിക്കുകയും ചെയ്തത്. നിരവധി പ്രാചീന ഖച്ച്കാറുകളും ശവക്കല്ലറകളും പള്ളിക്ക് ചുറ്റുപാടുമായി കാണപ്പെടുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ, ആധുനിക കോട്ടയ്ക് പ്രദേശം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശം സഫാവിഡ് പേർഷ്യയ്ക്കു കീഴിലെ എറിവാൻ ബെഗ്ലാർബെഗിയുടെ ഭാഗമായി. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ, പേർഷ്യക്കാർക്കും തുർക്കികൾക്കുമിടയിൽ മുറാട്ടെപ്പെ എന്നാണ് യെഗ്വാർഡ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1735 ജൂണിൽ, 1730-1735 ലെ പെർസോ-ഓട്ടോമൻ യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലെ യെഗെവാർഡ് യുദ്ധത്തിന്റെ സ്ഥലമായി ഇത് മാറി. 1828-ൽ റഷ്യ അർമേനിയ കീഴടക്കിയതിനുശേഷം, യെഗ്വാർഡ് അർമേനിയൻ ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെ ഭാഗമായിത്തീരുകയും, തുടർന്ന് 1850-ൽ എറിവൻ ഗവർണറേറ്റ് രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1920-ൽ അർമേനിയയുടെ സോവിയറ്റ്‍വത്കരണത്തിന് ശേഷം, 1972 വരെ യെഗ്വാർഡ് ഒരു ഗ്രാമീണ വാസസ്ഥലമായിത്തന്നെ തുടരുകയും തുടർന്ന് നായ്റി റയോണിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറുന്നതിനായി ഒരു നഗര-തരം വാസകേന്ദ്രത്തിന്റെ പദവി ലഭിക്കുകയു ചെയ്തു. 1980-കളിൽ "നൈരിഷിൻ" നിർമ്മാണ സാമഗ്രി പ്ലാന്റിന്റെയും യെഗ്വാർഡ് ഷൂ ഫാക്ടറിയുടെയും രൂപീകരണത്തോടെ യെഗ്വാർഡ് ഗണ്യമായ വ്യാവസായിക വളർച്ചയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. 1995-ൽ, സ്വതന്ത്ര അർമേനിയ സർക്കാർ ഇതിന് ഒരു നഗര വിഭാഗം താമസകേന്ദ്രത്തിന്റെ പദവി നൽകി. 21 ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഒന്നാം ദശകത്തിൽ യെഗ്വാർഡിൽ നിരവധി പുതിയ വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ആധുനിക അർമേനിയയുടെ മധ്യഭാഗത്തിന് പടിഞ്ഞാറ്, തലസ്ഥാനമായ [[യെറിവാൻ|യെറിവാനിൽ]] നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ വടക്കായി ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആറ പർവതത്തിന്റെ തെക്കൻ താഴ്വരയിൽ (പർവതത്തിൽ നിന്ന് 4.5 കിലോമീറ്റർ തെക്ക്) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ നഗരത്തിന് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 1333 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്. == ജനസംഖ്യ == യെഗ്വാർഡിലെ ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും കോട്ടയ്ക് രൂപതയുടെ അധികാരപരിധിയിലുള്ള അർമേനിയൻ അപ്പസ്തോലിക സഭയിൽ പെടുന്ന വംശീയ അർമേനിയക്കാരാണ്. വിശുദ്ധ മാതാവിന്റെ പട്ടണത്തിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ദേവാലയത്തിന് പുറമേ, യെഗ്വാർഡിൽ 2017 ജൂലൈയിൽ പ്രസിഡണ്ട് സെർഷ് സർഗ്‌സ്യാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സർപ്പ് സർക്കിസ് പള്ളിയും തുറന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.president.am/en/press-release/item/2017/07/15/President-Serzh-Sargsyan-visited-St-Sargis-Churh-in-Eghvard/ |title=President attends consecration of newly built church in Yeghvard |access-date=2021-11-28 |archive-date=2021-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128075948/https://www.president.am/en/press-release/item/2017/07/15/President-Serzh-Sargsyan-visited-St-Sargis-Churh-in-Eghvard/ |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:അർമേനിയയിലെ നഗരങ്ങൾ]] doqp1uw0xlvian36gpcxifpevkip61w 0 567432 4632515 4009685 2026-06-23T09:58:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632515 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഡോ.ശിവരാജ് കുമാർ | image = ShivR (cropped).jpg | caption = Shiva Rajkumar at an event | birth_name = Nagaraju Shiva Puttaswamy | birth_date = {{birth date and age|1962|7|11|df=yes}} | birth_place = [[Madras]] (now Chennai), [[Tamil Nadu]], India<ref>{{cite web |title=Shivarajkumar celebrates his birthday family and stars |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shivarajkumar-is-getting-younger-by-the-year/articleshow/38249565.cms |work=The Times of India |access-date=1 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140712101057/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shivarajkumar-is-getting-younger-by-the-year/articleshow/38249565.cms |archive-date=12 July 2014 |date=12 July 2014}}</ref> | other_names = ശിവണ്ണ<!-- The subject's other name is only Shivanna. Hat-trick Hero, Nrurthya Sarvabhouma and others are titles given to him by the media and fans. Please don't add them here --> | alma_mater = {{ubl|[[The New College, Chennai#Notable alumni|The New College, University of Madras]]|[[M.G.R. Government Film and Television Training Institute]]}} | occupation = {{hlist|Actor|film producer|television presenter}} | years_active = [[1986 in film|1986]]–മുതൽ | spouse = {{marriage|Geetha|1986}} | children = 2 | parents = {{ubl|[[Dr. Rajkumar]]|[[Parvathamma Rajkumar]]}} | relatives = See [[List of Indian film families#Rajkumar family|Rajkumar family]] }} കന്നഡ ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ആക്ഷൻ ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ നായകനായി ആരാധകർ ആവേശത്തോടെ വിളിച്ച ചലച്ചിത്ര താരമാണ് '''ശിവ രാജ്കുമാർ''' അഥവാ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ യഥാർത്ഥ പേര് '''നാഗരാജു ശിവ പുട്ടസ്വാമി'''<ref>{{cite AV media|people=Shiva Rajkumar|date=28 September 2014|title=Weekend With Ramesh - Episode 17 - September 28, 2014|url=https://www.zee5.com/tvshows/details/witness-an-inspiration-journey/0-6-43/witness-an-inspiration-journey/0-1-568fb5e27490f45c0a805bc7|access-date=13 November 2021|time=6:08|publisher=ozee.com}}</ref>. ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും നിർമ്മാതാവും ടെലിവിഷൻ അവതാരകനുമാണ്, പ്രധാനമായും കന്നഡ സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു<ref name="zero">[http://www.cinecurry.com/news/celebrity-news/kannada/25-years-shivaraj-kumar 25 years of Shivaraj Kumar!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622223904/http://www.cinecurry.com/news/celebrity-news/kannada/25-years-shivaraj-kumar |date=2013-06-22 }}. Cinecurry.com (3 February 2011). Retrieved on 29 March 2013.</ref>. കന്നട ചലച്ചിത്ര നടനായ [[രാജ്‌കുമാർ|ഡോ. ​​രാജ്കുമാറിന്റെ]] മൂത്ത മകനാണ്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട കരിയറിൽ ശിവ 120-ലധികം സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കർണാടക സ്റ്റേറ്റ് ഫിലിം അവാർഡുകൾ, ഫിലിം ഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത്, SIIMA അവാർഡുകൾ, മറ്റ് അംഗീകാരങ്ങൾ എന്നിവ സ്ക്രീനിലെ പ്രകടനത്തിന് അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്. രസതന്ത്രത്തിൽ സയൻസ് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം, ശിവ തന്റെ ആദ്യ സ്‌ക്രീനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് സംഗീതം ശ്രീനിവാസ് റാവുവിന്റെ ''ആനന്ദ്'' (1986) എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്, അത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള സിനിമാ എക്‌സ്‌പ്രസ് അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ മൂന്ന് ചിത്രങ്ങളായ ''ആനന്ദ്'', ''രഥ സപ്തമി'' (1986), ''മന മെച്ചിദ ഹുഡുഗി'' (1987) എന്നിവയെല്ലാം മികച്ച വിജയമായിരുന്നു, മാധ്യമങ്ങളും ആരാധകരും അദ്ദേഹത്തിന് ഹാട്രിക് ഹീറോ എന്ന പദവി നേടിക്കൊടുത്തു<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/lf/2005/01/07/stories/2005010714000200.htm |title=Shivaraj Kumar aiming for a third award |work=[[The Hindu]] |date=7 June 2005}} {{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref name="hatrick"/> . ശിവണ്ണ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, ''ആനന്ദ്'', ''രഥ സപ്തമി'' (1986), ''ഓം'' (1995), ''ജനുമാദ ജോഡി'', ''നമ്മൂറ മന്ദാര ഹൂവ്'', ''എ.കെ. 47'', ''ജോഗി'', ''ഭജരംഗി'', ''മുഫ്തി'', ''ശിവലിംഗ'', ''ടഗരു'' എന്നിവ കന്നഡ സിനിമാ വ്യവസായത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി മാറുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ റെക്കോർഡുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. 2010-ൽ സീ കന്നഡയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ''നാനിരുവുഡെ നിമഗാഗി'' എന്ന ടോക്ക് ഷോയിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷൻ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-kannada-snippets/20100813.htm |title=Shivrajkumar to make TV debut |work=[[Rediff.com]] |date=13 August 2010}}</ref>. ശിവണ്ണ ഒരു ടിവി സീരിയൽ നിർമ്മിച്ചു - ''മാനസ സരോവര''. ''ഹേറ്റ് യു റോമിയോ'' (വിയറ്റ്നാമിൽ ചിത്രീകരിച്ചത്), ''ഹണിമൂൺ'' എന്നീ രണ്ട് വെബ് സീരീസുകളുടെ സഹനിർമ്മാതാവ് കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം<ref>{{citation|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/jun/02/shivarajkumars-first-web-series-to-be-shot-in-foreign-locale-1822565.html|title=Shivarajkumar's first web series to be shot in foreign locale|date=2 June 2018|work=[[New Indian Express]]}}</ref>. ഈയിടെയായി ഇദ്ദേഹം 2022ൽ പുറത്തിറങ്ങാൻ നിക്കുന്ന [[കന്നഡ]] ചലച്ചിത്രമായ ''ജെയിംസ്'' എന്ന സിനിമയിൽ അന്തരിച്ച ചലച്ചിത്ര നടനും ശിവ രാജ്കുമാരിൻ്റെ ഇളയ സഹോദരനായ [[പുനീത് രാജ്കുമാർ|പുനീത് രാജ്കുമാരിൻ്റെ]] ശബ്ദം നൽകിയത് ഇദ്ദേഹമാണ്. ==അവലംബം== 5rmfh0s2n11stod32khg7mvtejk4dxn 0 567772 4632416 4513076 2026-06-23T00:32:57Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632416 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Laura Janner-Klausner}}{{Infobox Jewish leader | honorific-prefix = Rabbi | name = Laura Janner-Klausner | image = Laura Janner-Klausner.jpg | caption = | synagogue = | synagogueposition = | yeshiva = | yeshivaposition = | organisation = [[Movement for Reform Judaism]] | organisationposition = Senior Rabbi<ref name= "Senior"/> | began = January 2011 | ended = September 2020 | predecessor = Position created | successor = | rabbi = | rank = | other_post = | birth_name = Laura Janner | birth_date = 1 August 1963 | birth_place = London, United Kingdom | death_date = | death_place = | buried = | nationality = [[British people|British]] and [[Israeli people|Israeli]] | residence = | parents = [[Greville Janner|Lord Janner of Braunstone QC]],<br/>Myra Sheink JP | spouse = Dr David Janner-Klausner | children = Tal, Natan and Ella | occupation = Rabbi-Coach | profession = | alma_mater = Faculty of Divinity, [[University of Cambridge]]; [[Hebrew University]], [[Schechter Institute of Jewish Studies|Jewish Theological Seminary]], [[Brandeis University]], [[Leo Baeck College]] | semicha = | signature = | denomination = [[Reform Judaism (United Kingdom)|Reform Judaism]] | employer = | website = {{URL|www.rabbilaura.org}} }} ഒരു [[ബ്രിട്ടീഷ്]] റബ്ബിയാണ് '''ലോറ നവോമി ജാനർ-ക്ലോസ്‌നർ''' (ഹീബ്രു: לוֹרָה ג׳אָנֶר-קלְוֹזנֶר, ജനനം 1 ഓഗസ്റ്റ് 1963) കൂടാതെ 2011 മുതൽ 2020 വരെ യഹൂദമതത്തെ നവീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഉദ്‌ഘാടനപരമായ സീനിയർ റബ്ബായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച വികസന പരിശീലകയുമാണ്. <ref name = "Senior">{{cite web|last1=Movement for Reform Judaism|title=Senior Rabbi to the Movement for Reform Judaism|url=http://www.reformjudaism.org.uk/leadership/rabbi-laura-janner-klausner.html|publisher=[[Movement for Reform Judaism]]|access-date=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217143002/http://www.reformjudaism.org.uk/leadership/rabbi-laura-janner-klausner.html|archive-date=17 December 2014|url-status=dead|author1-link=Movement for Reform Judaism}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Mendel|first=Jack|title=Senior Reform Rabbi Laura Janner-Klausner to leave role|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/senior-reform-rabbi-laura-janner-klausner-to-leave-role/|date = 7 July 2020|access-date=7 July 2020|work=[[Jewish News]]}}</ref><ref name="Elgot">{{cite news | url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2014/10/29/beyond-belief-rabbi-laura-janner-klausner_n_6067064.html | title=How Britain's Only Female Head Of Faith Took On The Religious Establishment, And Won | work=[[The Huffington Post]] | date=17 November 2014 | access-date=22 November 2014 | author=Elgot, Jessica}}</ref> [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാല]]യിൽ ദൈവശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ജാനർ-ക്ലോസ്നർ ലണ്ടനിൽ വളർന്നു. 1985-ൽ ഇസ്രായേലിലേക്ക് മാറി 15 വർഷത്തോളം ജറുസലേമിൽ താമസിച്ചു.<ref name = "Not">{{cite news|last1= Rocker|first1=Simon|title=Laura Janner-Klausner: Why I'm not the Reform rival to the Chief Rabbi|work=[[The Jewish Chronicle]]| url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/laura-janner-klausner-why-i-m-not-the-reform-rival-to-the-chief-rabbi-1.25699|date= 28 July 2011|accessdate= 20 April 2018}}</ref> അവർ 1999-ൽ ബ്രിട്ടനിലേക്ക് മടങ്ങി, ലിയോ ബെക്ക് കോളേജിൽ നിയമിതയായി. 2011 വരെ അലിത്ത് സിനഗോഗിൽ (നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ റിഫോം സിനഗോഗ്) റബ്ബിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2022 ഏപ്രിൽ മുതൽ തെക്ക്-കിഴക്കൻ ലണ്ടനിലെ ബ്രോംലി റിഫോം സിനഗോഗിൽ റബ്ബായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കും.<ref>{{Cite news|title=Former senior Reform rabbi Laura Janner-Klausner to take over at Bromley shul|url=https://www.jewishnews.co.uk/former-senior-reform-rabbi-laura-janner-klausner-to-take-over-at-bromley-shul/|date=8 February 2022|access-date=8 February 2022|work = [[Jewish News]]}}</ref><ref name = Toberman>{{Cite news|url=https://www.thejc.com/news/community/rabbi-laura-janner-klausner-announces-return-to-the-pulpit-7ai3y7ChNb544toZGRTfvq|date=8 February 2022|access-date = 9 February 2022|title=Rabbi Laura Janner-Klausner announces return to the pulpit|author= Toberman, Barry|work = [[The Jewish Chronicle]]}}</ref> == ജീവിതവും കരിയറും == === ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും === ജാനർ-ക്ലോസ്നർ വടക്കൻ ലണ്ടനിൽ വളർന്നു, സൗത്ത് ഹാംപ്സ്റ്റെഡ് ഹൈസ്കൂളിൽ ചേർന്നു. ചെറുപ്പത്തിൽ, ജാനർ-ക്ലോസ്‌നർ വാരാന്ത്യങ്ങളിൽ അവളുടെ പിതാവ് ഗ്രെവിൽ ജാനറിനൊപ്പം ഒരു ക്യുസിയും പിന്നീട് ലേബർ പാർലമെന്റ് അംഗവുമായിരുന്ന് മണ്ഡല ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് പതിവായി യാത്ര ചെയ്തു. ജാനർ-ക്ലോസ്നറുടെ അമ്മാവൻ, ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനിലെ എമറിറ്റസ് ചീഫ് റബ്ബി, സർ ഇസ്രായേൽ ബ്രോഡി, അവളുടെ വളർച്ചയിൽ അഗാധമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി.<ref name="Elgot"/><ref name= "Not"/>മാനസികാരോഗ്യ പ്രചാരകയായ മരിയോൺ ജാനർ ഒബിഇയും ബാരിസ്റ്ററായ ഡാനിയൽ ജാനർ ക്യുസിയുമാണ് അവളുടെ സഹോദരങ്ങൾ.<ref name="OBE">{{Cite news |url=http://www.thejc.com/news/uk-news/27156/marion-janner-and-buddy-collect-obe |title=Marion Janner (and Buddy) collect OBE |last=Rosen |first=Robyn |work=[[The Jewish Chronicle]] |date=12 February 2010 |accessdate=20 April 2018 |archive-date=2023-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026125522/https://www.thejc.com/news/uk-news/27156/marion-janner-and-buddy-collect-obe |url-status=dead }}</ref><ref>Gibb, Frances [https://blogs.thetimes.co.uk/section/law-central/31226/tax-barrister-stands-for-bnp/ "Tax barrister stands for BNP"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417172723/https://blogs.thetimes.co.uk/section/law-central/31226/tax-barrister-stands-for-bnp/ |date=2015-04-17 }}, ''[[The Times]]'' (Law Central blog), 23 March 2010</ref><ref name="Daniel Janner QC">{{cite web|title=Daniel Janner QC|url=http://www.23es.com/people/daniel-janner/|publisher=23 Essex Street|accessdate=14 August 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222092158/http://www.23es.com/people/daniel-janner/|archivedate=22 December 2015|df=dmy-all}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|3}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *[http://www.reformjudaism.org.uk/staff-member/rabbi-laura-janner-klausner/ Reform Judaism: Rabbi Laura Janner-Klausner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924151340/https://www.reformjudaism.org.uk/staff-member/rabbi-laura-janner-klausner/ |date=2020-09-24 }} {{Reform Judaism in the United Kingdom}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]] f1x2g9n0b05gg5jt8h708h4f75fmqdg 0 571723 4632486 4615832 2026-06-23T07:05:47Z ~2026-36375-06 219595 4632486 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox musical artist |name = ഹരികുമാർ ഹരേറാം |image = |caption = |image_size = |birth_name = |birth_date = |background = | alias = |origin = കുട്ടോത്ത്, [[കോഴിക്കോട്]] |occupation = [[സംഗീതസംവിധായകൻ]], [[പിന്നണി ഗായകർ|പിന്നണിഗായകൻ]], [[ഗാനരചയിതാവ്]] |years_active = 2017 മുതൽ |label = |website = }} [[തെന്നിന്ത്യ|തെന്നിന്ത്യൻ]] [[സിനിമാസംഗീതസംവിധായകനും]] [[പിന്നണി ഗായകർ|പിന്നണിഗായകനും]] ഗാനരചയിതാവും ആണ് ഹരികുമാർ ഹരേ റാം (Harikumar Hareram) [[പ്രമാണം:Harikumar Hareram.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ഹരികുമാർ ഹരേരാം''' ]] ==സിനിമകൾ== '''''സംഗീതം നിർവഹിച്ച സിനിമകൾ:''''' '''[[:en:Sakhavinte_Priyasakhi|•സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി]]''' '''•[https://janmabhumi.in/2022/05/19/3046272/entertainment/orapara-kalyahna-vishesham-title-released/ ഒരപാര കല്യാണവിശേഷം]''' '''• [https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1107840 സ്വരം]''' '''•[https://malayalam.news18.com/news/film/movies-that-night-is-a-malayalam-movie-starring-lal-renji-panicker-and-salim-kumar-mm-624382.html THAT NIGHT]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' '''•[https://janmabhumi.in/2021/12/31/3028139/entertainment/kakkapponnu-releasing-soon/amp/ കാക്കപ്പൊന്ന്]''' •'''THE BLACK MOON''' •[https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/movie-news/robin-joseph-directorial-themmadikunnile-thanthonnikal-movie-is-set-to-release-on-ott/articleshow/84065136.cms തെമ്മാടിക്കുന്നിലെ താന്തോന്നികൾ]<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/themmadikkunnile-thanthonnikal-ott-release-1.5797841|title='തെമ്മാടിക്കുന്നിലെ താന്തോന്നികൾ' ഒ ടി ടി റിലീസിന്|access-date=2022-06-24|language=en}}</ref>, •'''മരാമരം''' '''• സായിപ്പ്''' '''•Made by god''' '''•നന്മമരം''' തുടങ്ങിയവയാണ് സംഗീതം നിർവഹിച്ച മലയാളസിനിമകൾ. [[ഷക്കീല സിനിമ|'''''ഷക്കീല''''']] എന്ന ബോളിവുഡ്ചി ത്രത്തിലും ഒരു ഗാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[Danger zone|'''''DANGER ZONE''''']]<ref>{{Cite web|url=https://vatakaravarthakal.in/2022/05/15/ganger-zone/|title=‘ഡേയ്ഞ്ചർ സോൺ’ ഒരുങ്ങുന്നു; മന്ത്രി എ.കെ|access-date=2022-06-24|date=2022-05-15|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ആണ് സംഗീതം നിർവഹിച്ച [[തമിഴ്]] [[സിനിമ]] <u>'''ആലപിച്ച സിനിമാഗാനങ്ങൾ:'''</u> '''•എഴുതുന്നു തീരത്ത് (സിനിമ:സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി)''' •'''ആകാശമേലാപ്പിൽ. (സിനിമ: സ്വരം)''' •'''തരളശ്രുതിമധുര..(സിനിമ:സ്വരം)''' •'''പൂമഴൈ പോല.. (സിനിമ: DANGER ZONE -TAMIL MOVIE )''' '''•Pyar ka bandhan.. (Hindi Song, Movie: The Black Moon)''' •'''Methuvai Thodarven(Tamil, Movie : Secret Homes)•''' •'''Kasthooriman pola(Tamil, Movie : With in Seconds)•''' '''•Palakkadalilo (Telugu, Movie : Munna)''' '''ഗാനരചയിതാവ്''', '''കവി''' എന്ന നിലയിലും ശ്രദ്ധേയനാണ്. [[സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി]] എന്ന സിനിമയിൽ ഒരു ഗാനത്തിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. '''മരാമരം''' എന്ന ചിത്രത്തിലും ഒരു ഗാനം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ പ്രശസ്തമായ ഷക്കീല എന്ന ബോളിവുഡ് സിനിമയിലെ മലയാളം ഗാനത്തിന്റെ രചനയും ഹരികുമാർ ആണ് നിർവഹിച്ചത്. സിനിമക്ക് പുറമെ ഭക്തിഗാനങ്ങൾ, യുവജനോത്സവ ഗാനങ്ങൾ ആയി നിരവധി ഗാനങ്ങളുടെ രചന നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''[[സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി|'''സഖാവിന്റെ പ്രിയസഖി''']]'' എന്ന സിനിമയിലൂടെ ഒരു ഗാനത്തിന്റെ '''രചനയും സംഗീതവും ആലാപനവും''' നിർവഹിച്ചു കൊണ്ടു ഒരു ഗാനത്തിന്റെ എല്ലാ ക്രെഡിറ്റ്സും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ==ആൽബങ്ങൾ, സിനിമേതരഗാനങ്ങൾ== കുട്ടിക്കാലം മുതൽക്കേ [[കവിത (കവിതാസമാഹാരം)|കവിതകൾ]] എഴുതിയിരുന്നു. തന്റെ 19 വയസ്സിൽ [[സംഗീതകോളേജ്|സംഗീതകോളേജിൽ]] പഠിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കവേ [[ആകാശവാണി|ആകാശവാണിക്ക്]] വേണ്ടി ഒരു [[ദേശഭക്തിഗാനം]] രചിച്ചു പാടി കൊണ്ടായിരുന്നു തുടക്കം. 2007 മുതൽ [[സംഗീതസംവിധാനമേഖല|സംഗീതസംവിധാനമേഖലയിൽ]] സജീവമായി എങ്കിലും പിന്നെയും പത്തു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു 2017 മുതൽ ആണ് സിനിമയിൽ സജീവമാവുന്നത്. ആ ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ യുവജനോത്സവഗാനങ്ങൾ, [[തുളു ഭാഷ|തുളു]], മലയാളം [[നാടകങ്ങൾ]], [[ആൽബങ്ങൾ]] ഉൾപ്പെടെ [https://www.marunadanmalayalee.com/news/keralam/cinema-news-286209 അഞ്ഞൂറോളം ഗാനങ്ങളുടെ രചനയും സംഗീതവും നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്]<ref>{{Cite web|url=https://www.mangalam.com/news/detail/564169-music.html|title=സിനിമാ സംഗീത സംവിധാനരംഗത്ത് വേറിട്ട ഈണങ്ങളൊരുക്കി ഹരികുമാർ ഹരേറാം ശ്രദ്ധേയനാവുന്നു.|access-date=2022-06-24|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.flashnewsonline.com/cinema/harikumar-hareram-is-noted-for-composing-unique-tunes-in-the-field-of-film-music-direction-id1363.html|title=സിനിമാ സംഗീത സംവിധാനരംഗത്ത് വേറിട്ട ഈണങ്ങളൊരുക്കി ഹരികുമാര് ഹരേറാം ശ്രദ്ധേയനാവുന്നു|access-date=2022-06-24|last=CHELEMBRA|first=DINOOP|date=2022-05-17|language=en-US}}</ref>.{{തെളിവ്}} <ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=598818&u=local-news-kozhikode-598818|title=സ്മരണാഞ്ജലിയായി 'വീരേന്ദ്രം|access-date=2022-06-24|last=Daily|first=Keralakaumudi|language=en}}</ref>[[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ|എം പി വീരേന്ദ്രകുമാറിന്റെ]] സ്മരണാർത്ഥം ഇറങ്ങിയ ''[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=598818&u=local-news-kozhikode-598818 വീരേന്ദ്രം]'', [[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]] [https://www.kannuruniversity.ac.in/en/university-anthem/ തീം സോങ്], കൈരളി ടീവി വിഷു സോങ് 2023 ആയ വിഷുകൈനീട്ടം എന്ന ആൽബം എന്നിവയാണ് ശ്രദ്ധേയമായ സിനിമേതര സംഗീത സംഭാവനകൾ. '''പുരസ്‌കാരങ്ങൾ''' കാക്കപ്പൊന്ന് എന്ന ചിത്രത്തിലെ കളമെഴുതുകയായ് എന്ന ഗാനത്തിന്റെ സംഗീതത്തിലൂടെ ട്വന്റി ഫോർ ഫ്രെയിംസ്ന്റെ 2021-2022 ലെ മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള പുരസ്‌കാരം ഹരികുമാറിനെ തേടിയെത്തി. സംഗീതരംഗത്തുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല മ്യൂസിക് ബോർഡ് പാനൽ അംഗത്വം നൽകിയിട്ടുമുണ്ട്. കോഴിക്കോട് ചലച്ചിത്രക്കൂട്ടായ്‌മയുടെ സംഗീതവിഭാഗത്തിൽ 2023 ലെ കലാസപര്യ പുരസ്‌കാരജേതാവ് ആണ്. 2024 ൽ ഇന്ത്യൻ ഫിലിം അക്കാദമിയുടെ സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്‌കാരജേതാവ് ആണ്. ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]] 53ygna3mmj3e3q0hxpgoic1a57icm4q 3 580963 4632537 4120959 2026-06-23T11:31:42Z Dr-Taher 104312 Dr-Taher എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:جاسم الغالبي]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:جاسم]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/جاسم الغالبي|جاسم الغالبي]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/جاسم|جاسم]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 3819592 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: أحمد الغالبي | أحمد الغالبي | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:04, 15 നവംബർ 2022 (UTC) 6nwlv0thsh1xzlkrorfyueqjcpfy42r 0 582643 4632394 3990107 2026-06-22T21:06:03Z Dostojewskij 61308 + വർഗ്ഗം:ജൂൺ 19-ന് ജനിച്ചവർ + വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ 4632394 wikitext text/x-wiki {{Short description|American actress}} {{Use mdy dates|date=May 2019}} <!--IMPORTANT: Please see the talk page before you "correct" the spelling of her name. Thank you.--> {{Infobox person | name = സോ സാൽഡാന <!-- Common names only. She doesn't use her married name professionally --> | image = Zoe Saldana by Gage Skidmore 3.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = Saldaña at the 2016 [[San Diego Comic-Con]] | birth_name = Zoë<ref name=Star /> Yadira Saldaña Nazario<ref group=nt>{{family name hatnote|Saldaña|Nazario|lang=Spanish}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1978|6|19}} | birth_place = [[Passaic, New Jersey]], U.S. | nationality = | occupation = Actress | years_active = 1999–present | spouse = {{marriage|Marco Perego-Saldaña|2013}} | children = 3 }} '''സോ യാദിര സൽഡാന-പെറെഗോ''' (മുമ്പ്, സൽഡാന നസാറിയോ; ജനനം ജൂൺ 19, 1978) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] അഭിനേത്രിയാണ്. എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും മികച്ച് കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ച് ചിത്രങ്ങളിൽ ([[അവതാർ (2009 ചലച്ചിത്രം)|അവതാർ]], [[അവെഞ്ചേഴ്സ്: ഇൻഫിനിറ്റി വാർ|അവഞ്ചേഴ്സ്: ഇൻഫിനിറ്റി വാർ]], [[അവെഞ്ചേഴ്സ്: എൻഡ്ഗെയിം|അവഞ്ചേഴ്സ്: എൻഡ് ഗെയിം]]), മൂന്നെണ്ണത്തിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അവർ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ച ഏക അഭിനേതാവാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://geekculture.co/with-avengers-endgame-zoe-saldana-has-starred-in-three-of-the-biggest-movies-ever-made/|title=With Avengers: Endgame, Zoe Saldaña Has Starred In Three Of The Highest Grossing Movies Ever Made|access-date=2021-07-15|last=Wong|first=Germaine|date=2019-05-03|website=Geek Culture|language=en-US}}</ref> അവർ അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ ലോകമെമ്പാടും ഏകദേശം $11 ബില്ല്യണിലധികം<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&id=zoesaldana.htm|title=Zoe Saldaña Movie Box Office Results|access-date=3 November 2019|website=[[Box Office Mojo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829102754/http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&id=zoesaldana.htm|archive-date=August 29, 2019|url-status=live}}</ref> നേടിയിട്ടുള്ളതൊടൊപ്പം 2019 ലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ രണ്ടാമത്തെ ചലച്ചിത്ര നടിയാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/people/?view=Actor&sort=sumgross&p=.htm|title=People Index|access-date=3 July 2019|website=[[Box Office Mojo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518055733/http://www.boxofficemojo.com/people/?view=Actor&sort=sumgross&p=.htm|archive-date=May 18, 2019|url-status=dead}}</ref> നൃത്തത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള  അവർ 1999 ലെ ''ലോ & ഓർഡർ'' എന്ന പരമ്പരയുടെ രണ്ട് എപ്പിസോഡുകളിലൂടെ തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. അവളുടെ ആദ്യ ചലച്ചിത്ര വേഷം ''സെന്റർ സ്റ്റേജ്'' (2000) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു [[ബാലെ]] നർത്തകിയുടേതായിരുന്നു. ''ക്രോസ്‌റോഡ്‌സ്'' (2002) എന്ന റോഡ് ഫിലിമിൽ [[ബ്രിട്നി സ്പിയേർസ്|ബ്രിട്‌നി സ്പിയേഴ്‌സിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചുകൊണ്ട് ആദ്യകാല അംഗീകാരം നേടിയ ശേഷം, 2009 ൽ സ്റ്റാർ ട്രെക്ക് ഫിലിം പരമ്പരയിലെ ന്യോട്ട ഉഹുറ എന്ന കഥാപാത്രമായും [[അവതാർ (2009 ചലച്ചിത്രം)|അവതാർ]] ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ നെയ്തിരി എന്ന കഥാപാത്രമായും തിളങ്ങിയ അവർ നിരവധി സയൻസ് ഫിക്ഷൻ ഫിലിം ഫ്രാഞ്ചൈസികളിലെ വേഷങ്ങളിലൂടെ തന്റെ കരിയറിലെ വഴിത്തിരിവ് നേടി. മാർവൽ സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്‌സിൻറെ ''[[ഗാർഡിയൻസ് ഓഫ് ദി ഗാലക്സി വോള്യം 2|ഗാർഡിയൻസ് ഓഫ് ദി ഗാലക്സിയിൽ]]'' (2014) ഗമോറ എന്ന വേഷം അവതരിപ്പിച്ച അവർ ഈ കഥാപാത്രത്തെ തുടർച്ചയായി അവതരിപ്പിച്ചു. ഫ്രാഞ്ചൈസി ജോലികൾക്ക് പുറത്ത്, നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ് റൊമാന്റിക് നാടകീയ  മിനി പരമ്പരയായ ''ഫ്രം സ്ക്രാച്ചിൽ'' (2022) സാൽഡാന വേഷമിട്ടിരുന്നു. == ആദ്യകാലം == 1978 ജൂൺ 19-ന് [[ന്യൂ ജെഴ്സി|ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ]] പാസായിക്ക് നഗരത്തിലാണ് സാൽഡാന ജനിച്ചത്. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] ക്വീൻസിലുള്ള ജാക്സൺ ഹൈറ്റ്സിലാണ് അവൾ തൻറെ ബാല്യകാലത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ചെലവഴിച്ചത്. ഇംഗ്ലീഷും സ്പാനിഷും സംസാരിച്ചിരുന്ന  അവൾ ഇരു ഭാഷകളിലും പ്രാവീണ്യത്തോടെ വളർന്നു. അവൾക്ക് സിസെലി, മാരിയൽ എന്നീ രണ്ട് രണ്ട് സഹോദരിമാരുണ്ട്. ഒൻപതാം ജന്മദിനത്തിൽ പിതാവ് ഒരു വാഹനാപകടത്തിൽ മരണമടഞ്ഞതോടെ, മാതാവ് കുട്ടികളോടൊപ്പം [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്|ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലേക്ക്]] താമസം മാറി. അവളെ വളർത്തിയയത് രണ്ടാനച്ഛൻ ഡാഗോബർട്ടോ ഗാലൻ ആയിരുന്നു. പിതാവ് അരിഡിയോ സാൽഡാന ഡൊമിനിക്കനും മാതാവ് അസലിയ നസാരിയോ [[പോർട്ടോ റിക്കോ|പ്യൂർട്ടോ റിക്കനുമായിരുന്നു]]. വയർഡ് മാഗസിനുമായുള്ള ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ, താൻ ¾ ഡൊമിനിക്കനും ¼ പ്യൂർട്ടോ റിക്കനുമാണെന്ന് അവൾ പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു. ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്കിൽവച്ച് നൃത്തത്തോടുള്ള തന്റെ താൽപ്പര്യം കണ്ടെത്തിയ സൽദാന, തുടർന്ന് ECOS എസ്പാസിയോ ഡി ഡാൻസ അക്കാദമിയിൽ ചേർന്ന് വിവിധ നൃത്തരൂപങ്ങൾ അഭ്യസിച്ചുവെങ്കിലും ബാലെയെ തന്റെ അഭിനിവേശമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു. ന്യൂടൗൺ ഹൈസ്‌കൂളിലെ രണ്ടാം വർഷത്തിനുശേഷം കുടുംബം ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലേയ്ക്ക് മടങ്ങി. 1995-ൽ, ബ്രൂക്ലിനിലെ ഫേസസ് തിയേറ്റർ ഗ്രൂപ്പിനൊപ്പം, ലഹരിവസ്തുക്കളുടെ ദുരുപയോഗം, കൗമാര ലൈംഗികത തുടങ്ങിയവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിഷയങ്ങളിലൂടെ കൗമാരക്കാർക്ക് നല്ല സന്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന നാടകങ്ങളുടെ ഭാഗമായി. ഈ വർഷങ്ങളിൽ ന്യൂയോർക്ക് യൂത്ത് തിയേറ്ററിനൊപ്പം അവതരിപ്പിച്ച ജോസഫ് ആൻറ് ദ അമേസിംഗ് ടെക്‌നിക്കോളർ ഡ്രീംകോട്ട് എന്ന മ്യൂസിക്കലിലെ വേഷം സിനിമയിലേയ്ക്ക്  അവളെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യാൻ ഒരു ടാലന്റ് ഏജൻസിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു . അവളുടെ മുൻകാല നൃത്ത പരിശീലനവും അഭിനയപരിചയവും സെന്റർ സ്റ്റേജ് (2000) എന്ന ആദ്യ ചിത്രത്തിലെ ബാലെ വിദ്യാർത്ഥിനിയായ ഇവാ റോഡ്രിഗസിൻറെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് അവളെ സഹായിച്ചു. == അവലംബം == <references /> <references group="."/> <references group="nt"/> [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 19-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ]] fqmrgbw0gmwxn56cjvvgdcn3odapwrh 0 583784 4632417 4628255 2026-06-23T00:51:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632417 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Luteoma | synonyms = | image = Luteoma-of-pregnancy.jpg | caption = | pronounce = | field = [[Obstetrics]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} ഗർഭാവസ്ഥയിൽ [[അണ്ഡാശയം|അണ്ഡാശയത്തിൽ]] ഉണ്ടാകുന്ന '''ട്യൂമറാണ് ലുട്ടിയോമ''' . ഇത് ലൈംഗിക [[അന്തർഗ്രന്ഥിസ്രാവം|ഹോർമോണുകളുടെ]] വർദ്ധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. (പ്രാഥമികമായി [[പ്രൊജസ്റ്റിറോൺ|പ്രൊജസ്ട്രോൺ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] ). <ref>{{Cite journal|last=Huhtaniemi|first=Ilpo|last2=Rulli|first2=Susana|last3=Ahtiainen|first3=Petteri|last4=Poutanen|first4=Matti|date=2005|title=Multiple sites of tumorigenesis in transgenic mice overproducing hCG|journal=Molecular and Cellular Endocrinology|publisher=Elsevier Ireland Ltd.|volume=234|issue=1–2|pages=117–126|doi=10.1016/j.mce.2004.10.013|pmid=15836960}}</ref> <ref name="two">{{Cite journal|last=Sorianello|first=E|last2=Fritz|first2=S|last3=Beyer|first3=S|last4=Hales|first4=D B|last5=Mayerhofer|first5=A|last6=Libertun|first6=C|last7=Lux-Lantos|first7=V|date=2002|title=Development of an experimental ovarian tumor: immunocytochemical analysis|journal=European Journal of Endocrinology|publisher=[[Bioscientifica]]|volume=147|issue=3|pages=387–395|doi=10.1530/eje.0.1470387|pmid=12213677}}</ref> ട്യൂമറിന്റെ വലുപ്പം 1 മുതൽ 25 സെന്റീമീറ്റർ വ്യാസമുണ്ടാകാം. പക്ഷേ സാധാരണയായി 6 മുതൽ 10 സെന്റീമീറ്റർ വരെയാണ് വ്യാസമുണ്ടാകുക.<ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}</ref> അതിനു ഗർഭകാലം മുഴുവൻ വളരാൻ കഴിയും. <ref name="four">{{Cite journal|last=Greene|first=R|last2=Holzwarth|first2=David|last3=Roddick|first3=J|date=1964|title=Luteomas of Pregnancy|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-obstetrics-and-gynecology_1964-04-15_88_8/page/1000|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=88|issue=8|pages=1001–1011|pmid=14139281|doi=10.1016/s0002-9378(16)35084-0}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ലുട്ടിയോമകൾ ദോഷകരവും പ്രസവശേഷം സ്വയം പരിഹരിക്കുന്നതുമാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ട്യൂമർ അപൂർവമാണ്. ഇതുവരെ ഏകദേശം 200 രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട കേസുകൾ മാത്രം ആണ് ഉള്ളത്. ഈ കേസുകളിൽ പലതും ആകസ്മികമായി കണ്ടെത്തിയവ ആണ്. അതുകൊണ്ട് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ നിരക്ക് ഒരുപക്ഷേ കൂടുതലായിരിക്കാം. ലുട്ടിയോമയുടെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ലക്ഷണം അമ്മയുടെ പുരുഷവൽക്കരണവും [[ഗർഭസ്ഥ ശിശു|ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ]] സാധ്യമായ പുരുഷവൽക്കരണവുമാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Phelan|first=Niamh|last2=Conway|first2=Gerard|date=2011|title=Management of ovarian disease in pregnancy|journal=Best Practice and Research Clinical Endocrinology and Metabolism|publisher=Elsevier Ltd.|volume=25|issue=6|pages=985–992|doi=10.1016/j.beem.2011.07.007|pmid=22115171}}</ref> ലുട്ടിയോമ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ പുറത്തുവിടുന്നതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. പുരുഷന്മാരിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന ലൈംഗിക ഹോർമോണാണ് ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ, എന്നിരുന്നാലും ചെറിയ അളവിൽ സ്ത്രീകളിൽ സ്വാഭാവികമായും കാണപ്പെടുന്നു. ശബ്ദത്തിന്റെ ആഴം കൂട്ടൽ, കറുത്ത മുടിയുടെ വളർച്ച, മുഖക്കുരു തുടങ്ങിയ പുരുഷ സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾക്ക് ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ എന്ന ഹോർമോൺ ഉത്തരവാദിയാണ്. <ref name="six">{{Cite journal|last=Zitzmann|first=M|last2=Nieschlag|first2=E|date=2001|title=Testosterone levels in healthy men and the relation to behavioural and physical characteristics: facts and constructs|journal=European Journal of Endocrinology|publisher=[[Bioscientifica]]|volume=144|issue=3|pages=183–197|doi=10.1530/eje.0.1440183|pmid=11248735}}</ref> ജീവന് ഭീഷണിയല്ലെങ്കിലും, ലുട്ടിയോമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരുഷ സ്വഭാവസവിശേഷതകളുടെ വികസനം അമ്മയിൽ ദൃശ്യമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും. ല്യൂട്ടോമാസ് ഗർഭപിണ്ഡം [[മിശ്രലിംഗം|അവ്യക്തമായ ലൈംഗികതയോടെ]] ജനിക്കുന്നതിന് കാരണമാകും, ഇത് കുഞ്ഞിനെ എങ്ങനെ വളർത്താൻ മാതാപിതാക്കൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച്, മാതാപിതാക്കൾ ഗർഭപിണ്ഡത്തിനായി ഒരു ലിംഗഭേദം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. ലുട്ടിയോമകൾ ലൈംഗിക വികാസത്തിന്റെ തകരാറുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു (മുമ്പ് സ്യൂഡോഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിസം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു). <ref name="pmid11870143">{{Cite journal|title=Prenatal diagnosis of female pseudohermaphroditism associated with bilateral luteoma of pregnancy: case report|url=https://archive.org/details/sim_human-reproduction_2002-03_17_3/page/821|journal=Hum. Reprod.|volume=17|issue=3|pages=821–4|date=March 2002|pmid=11870143|doi=10.1093/humrep/17.3.821}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == ലുട്ടിയോമ പലപ്പോഴും ലക്ഷണമില്ലാത്തതാണ്; 36% സ്ത്രീകൾ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ പുരുഷവൽക്കരണത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത്. <ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcClamrock">McClamrock, Howard. ''Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition''. Humana Press Inc.</cite></ref> മുഖക്കുരു, കറുത്ത രോമങ്ങളുടെ വളർച്ച (പ്രത്യേകിച്ച് മുഖത്ത്), ശബ്ദത്തിന്റെ ആഴം കൂട്ടൽ, [[കഷണ്ടി|താൽക്കാലിക കഷണ്ടി]], ക്ലിറ്റോറോമെഗാലി എന്നിവ ഈ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Huhtaniemi|first=Ilpo|last2=Rulli|first2=Susana|last3=Ahtiainen|first3=Petteri|last4=Poutanen|first4=Matti|date=2005|title=Multiple sites of tumorigenesis in transgenic mice overproducing hCG|journal=Molecular and Cellular Endocrinology|publisher=Elsevier Ireland Ltd.|volume=234|issue=1–2|pages=117–126|doi=10.1016/j.mce.2004.10.013|pmid=15836960}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHuhtaniemiRulliAhtiainenPoutanen2005">Huhtaniemi, Ilpo; Rulli, Susana; Ahtiainen, Petteri; Poutanen, Matti (2005). "Multiple sites of tumorigenesis in transgenic mice overproducing hCG". ''Molecular and Cellular Endocrinology''. Elsevier Ireland Ltd. '''234''' (1–2): 117–126. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1016/j.mce.2004.10.013|10.1016/j.mce.2004.10.013]]. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15836960 15836960]. [[S2CID (ഐഡന്റിഫയർ)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:36095955 36095955].</cite></ref> <ref>{{Cite journal|last=Spitzer|first=Rachel|last2=Wherrett|first2=Diane|last3=Chitayat|first3=David|last4=Colgan|first4=Terence|last5=Dodge|first5=Jason|last6=Salle|first6=Joao|last7=Allen|first7=Lisa|date=2007|title=Maternal Luteoma of Pregnancy Presenting with Virilization of the Female Infant|journal=Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada|volume=29|issue=10|pages=835–840|doi=10.1016/s1701-2163(16)32642-1|pmid=17915067}}</ref> അമ്മയിൽ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ അളവ് വർദ്ധിക്കുന്നത് പുരുഷവൽക്കരണം സംഭവിക്കുമെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നില്ല. ഒരു സാധാരണ ഗർഭാവസ്ഥയിൽ, ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ അളവ് ഒന്നും രണ്ടും ത്രിമാസങ്ങളിൽ ചെറുതായി വർദ്ധിക്കും, എന്നാൽ മൂന്നാമത്തെ [[ഗർഭം|ത്രിമാസത്തിൽ]] ഇരട്ടിയാകും. ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ നിലയും ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ ലൈംഗികതയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; പെൺ ഗർഭപിണ്ഡങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് പുരുഷ ഭ്രൂണങ്ങൾ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ അളവിൽ വലിയ വർദ്ധനവിന് കാരണമാകുന്നു. <ref name="eight">{{Cite journal|last=Steier|first=Johan|last2=Ulstein|first2=Magnar|date=2002|title=Human Chorionic Gonadotropin and Testosterone in Normal and Preeclampic Pregnancies in Relation to Fetal Sex|url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_2002-09_100_3/page/552|journal=The American College of Obstetricians and Gynecologists|publisher=Elsevier Science Inc.|volume=100|issue=3|pages=552–556|doi=10.1016/s0029-7844(02)02088-4|pmid=12220777}}</ref> <ref name="nine">{{Cite journal|last=Sowers|first=MF|last2=Beebe|first2=J|last3=Randolph|first3=John|last4=Jannausch|first4=M|date=2001|title=Testosterone Concentrations in Women Aged 25-50 Years: Associations with Lifestyle, Body Composition, and Ovarian Status|journal=American Journal of Epidemiology|publisher=The Johns Hopkins School of Hygiene and Public Health|volume=153|issue=3|pages=256–264|doi=10.1093/aje/153.3.256|pmid=11157413}}</ref> ലുട്ടിയോമയിൽ നിന്ന് പുരുഷ സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ വികസിപ്പിച്ച അമ്മ ചുമക്കുമ്പോൾ ആൺ ഭ്രൂണങ്ങളെ ഈ അവസ്ഥകൾ കാരണം അമ്മയിൽ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ വർദ്ധനവ് കാര്യമായി ബാധിക്കില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ജനനത്തിനു ശേഷം, ആൺ ഗർഭപിണ്ഡത്തിന് അസാധാരണമാംവിധം ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ ഉണ്ടായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഇത് സ്വയം പരിഹരിക്കുന്നു. ഉയർന്ന അളവിൽ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ സ്വയം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ലുട്ടിയോമയും ആൺ ശിശുവും തമ്മിൽ യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. <ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcClamrock">McClamrock, Howard. ''Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition''. Humana Press Inc.</cite></ref> ലുട്ടിയോമയിൽ നിന്ന് പുരുഷ സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ കാണിക്കുന്ന 36% സ്ത്രീകളിൽ 75% സ്ത്രീ ഗർഭപിണ്ഡങ്ങളും പുരുഷത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കും. <ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcClamrock">McClamrock, Howard. ''Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition''. Humana Press Inc.</cite></ref> പെൺ ഭ്രൂണങ്ങൾക്ക് കഠിനമായ, ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമായി വരുന്ന, സൗമ്യമായ, ജനനശേഷം സ്വയം പരിഹരിക്കുന്ന വിവിധ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ഒരു സ്ത്രീ ഗർഭപിണ്ഡത്തിന് വിധേയമാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങളുടെ തീവ്രത, എക്സ്പോഷർ സംഭവിക്കുന്ന സമയത്തെയും എക്സ്പോഷറിന്റെ ദൈർഘ്യത്തെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗർഭാവസ്ഥയുടെ ആദ്യ 7-12 ആഴ്ചകളിൽ ഒരു പെൺ ഗർഭപിണ്ഡം ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ലാബിയോസ്ക്രോട്ടൽ ഫ്യൂഷനും ക്ലിറ്റോറോമെഗാലിയും സംഭവിക്കാം. കുഞ്ഞിനെ പെണ്ണായി വളർത്തണമെങ്കിൽ ഈ അവസ്ഥകൾക്ക് തിരുത്തൽ ശസ്ത്രക്രിയ വേണ്ടിവരും. ഗർഭാവസ്ഥയുടെ ആദ്യ 12 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ എക്സ്പോഷർ സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ, സംയോജനം സംഭവിക്കില്ല, പക്ഷേ ക്ലിറ്റോറിസ് ഇനിയും വലുതാക്കാം. വലുതാക്കിയ ക്ലിറ്റോറിസ് സാധാരണയായി ജനനത്തിനു ശേഷം സ്വയം ശരിയാക്കുകയും ശരീരം സ്വന്തം ഹോർമോണുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അസാധാരണമായി ഉയർന്ന ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ അളവ് കുറയുകയും ചെയ്യും. == അപകടസാധ്യത ഘടകങ്ങൾ == ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഒരു സ്ത്രീക്ക് ലുട്ടിയോമ ഉണ്ടാകാൻ പല സാഹചര്യങ്ങളും മുൻകൈയെടുക്കുന്നു. [[പോളി സിസ്റ്റിക്‌ ഓവറി ഡിസീസ്‌|പോളിസിസ്റ്റിക് ഓവറി സിൻഡ്രോം]] (പിസിഒഎസ്) അത്തരം ഒരു അവസ്ഥയാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Phelan|first=Niamh|last2=Conway|first2=Gerard|date=2011|title=Management of ovarian disease in pregnancy|journal=Best Practice and Research Clinical Endocrinology and Metabolism|publisher=Elsevier Ltd.|volume=25|issue=6|pages=985–992|doi=10.1016/j.beem.2011.07.007|pmid=22115171}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPhelanConway2011">Phelan, Niamh; Conway, Gerard (2011). "Management of ovarian disease in pregnancy". ''Best Practice and Research Clinical Endocrinology and Metabolism''. Elsevier Ltd. '''25''' (6): 985–992. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1016/j.beem.2011.07.007|10.1016/j.beem.2011.07.007]]. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22115171 22115171].</cite></ref> ഈ സിൻഡ്രോം ഉയർന്ന ഹോർമോണുകളുടെ അളവുമായും [[ആർത്തവചക്രം|ആർത്തവ ചക്രത്തിൽ]] അണ്ഡാശയം പുറത്തുവിടുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നതുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് പലപ്പോഴും [[ആർത്തവവിരാമം|ആർത്തവവിരാമവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ലക്ഷണമാണ്. പോളിസിസ്റ്റിക് ഓവറി സിൻഡ്രോമിലെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ഹോർമോണുകൾ ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഒരു ലുട്ടിയോമ രൂപപ്പെടാൻ സ്ത്രീകളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. സാധാരണ വളർച്ച, ലൈംഗിക വികസനം, പ്രത്യുൽപാദന പ്രവർത്തനം എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ഹോർമോണുകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവ നന്നായി വളരുന്നു എന്നതാണ് ല്യൂട്ടോമയുടെ ഒരു സവിശേഷത. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില ഹോർമോണുകൾ ഉൾപ്പെടെ ശരീരത്തിൽ അമിതമായ ഹോർമോണുകൾക്ക് PCOS കാരണമാകുന്നു. <ref name="ten">{{Cite journal|last=Carmina|first=Enrico|last2=Lobo|first2=Rogerio|date=1999|title=Polycystic Ovary Syndrome (PCOS):Arguably the most common endocrinopathy is associated with significant morbidity in women|journal=Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism|publisher=The Endocrine Society|volume=84|issue=6|pages=1897–1899|doi=10.1210/jcem.84.6.5803|pmid=10372683}}</ref> മുമ്പത്തെ ഗർഭകാലത്ത് ഇതിനകം ഒരു ലുട്ടിയോമ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് മറ്റൊരു ലുട്ടിയോമ ഉണ്ടാകാനുള്ള ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, മറ്റൊരു ഗർഭധാരണത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും അവരുടെ ബദലുകളെക്കുറിച്ചും സ്ത്രീകൾക്ക് ഉപദേശം നൽകാം. ഒന്നിലധികം ഗർഭധാരണങ്ങൾ, വികസിത മാതൃപ്രായം, ആഫ്രോ-കരീബിയൻ വംശീയത എന്നിവയാണ് ല്യൂട്ടോമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് അപകട ഘടകങ്ങൾ. == രോഗനിർണയം == ഡെലിവറിക്ക് മുമ്പ് ലുട്ടിയോമകൾ പലപ്പോഴും കണ്ടെത്താറില്ല. [[സിസേറിയൻ]] ചെയ്യുമ്പോഴോ മറ്റേതെങ്കിലും ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തുമ്പോഴോ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കിടെ മിക്ക ലുട്ടിയോമകളും കാണപ്പെടുന്നു. പല കാരണങ്ങളാൽ ഡെലിവറിക്ക് മുമ്പുള്ള കണ്ടെത്തൽ ഫലപ്രദമല്ല. ചില പരിശോധനകൾ, ഡെലിവറിക്ക് മുമ്പായി നടത്താം, രക്തത്തിലെ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ അളവ് അളക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, സാധാരണ ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ അളവ് വർദ്ധിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് വളരെ ഉപയോഗപ്രദമായ കണ്ടെത്തൽ രീതിയല്ല. ഒരു ഗർഭപിണ്ഡം ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ ഉപയോഗപ്രദമായ മറ്റൊരു രീതി ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിനായി [[പ്ലാസന്റ|മറുപിള്ളയും]] [[പൊക്കിൾക്കൊടി|പൊക്കിൾക്കൊടിയും]] പരിശോധിക്കുന്നതാണ്. അമ്മയിൽ നിന്നുള്ള ഹോർമോണുകളെ ഗർഭപിണ്ഡത്തിന് ആവശ്യമായ ഹോർമോണുകളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള ഒരു സംവിധാനം പ്ലാസന്റയിലുണ്ട്. പൊക്കിൾക്കൊടിയിലെ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ അളവ് സാധാരണയേക്കാൾ കൂടുതലാണെങ്കിൽ, ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ [[ജീൻ]] തരം നിർണ്ണയിക്കണം, ഭ്രൂണം ആണാണോ പെണ്ണാണോ എന്ന്. ഗർഭപിണ്ഡം സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ, പൊക്കിൾക്കൊടിയിലെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോണിന്റെ അളവ് ഒരു ലുട്ടിയോമയുടെ സാന്നിധ്യം സൂചിപ്പിക്കാം. ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ വ്യത്യാസം (ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ ലിംഗഭേദം വ്യക്തമാകുന്നത്) വരെ ഈ നടപടിക്രമം സുരക്ഷിതമായി നടത്താനാവില്ല. എന്നാൽ ഇതിനോടകം തന്നെ അപകടം സംഭവിച്ചു കഴിഞ്ഞു. <ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcClamrock">McClamrock, Howard. ''Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition''. Humana Press Inc.</cite></ref> == ചികിത്സ == ലുട്ടിയോമയ്ക്കുള്ള ചികിത്സകളൊന്നും നിലവിൽ ലഭ്യമല്ല. അമ്മയിൽ പുല്ലിംഗം പ്രകടമാണെങ്കിൽ [[അൾട്രാസൗണ്ട്]] വഴി ലുട്ടിയോമകൾ കണ്ടെത്താനാകും. <ref>{{Cite journal|last=Spitzer|first=Rachel|last2=Wherrett|first2=Diane|last3=Chitayat|first3=David|last4=Colgan|first4=Terence|last5=Dodge|first5=Jason|last6=Salle|first6=Joao|last7=Allen|first7=Lisa|date=2007|title=Maternal Luteoma of Pregnancy Presenting with Virilization of the Female Infant|journal=Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada|volume=29|issue=10|pages=835–840|doi=10.1016/s1701-2163(16)32642-1|pmid=17915067}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSpitzerWherrettChitayatColgan2007">Spitzer, Rachel; Wherrett, Diane; Chitayat, David; Colgan, Terence; Dodge, Jason; Salle, Joao; Allen, Lisa (2007). "Maternal Luteoma of Pregnancy Presenting with Virilization of the Female Infant". ''Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada''. '''29''' (10): 835–840. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1016/s1701-2163(16)32642-1|10.1016/s1701-2163(16)32642-1]]. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17915067 17915067].</cite></ref> ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ ജീനിന്റെ തരം പരിശോധിക്കാം, ഗർഭപിണ്ഡം സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ, പൊക്കിൾക്കൊടി ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ അളവ് ഉയർന്നതാണെങ്കിൽ, ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ പുരുഷത്വത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതകൾ പരിഗണിക്കാം. ഫലങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഇടപെടാൻ കഴിയില്ല, പക്ഷേ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിന് സാധ്യതയുള്ള അപകടസാധ്യതകൾ വിശകലനം ചെയ്യാൻ കഴിയും. ഗർഭപിണ്ഡത്തിന് ശേഷം, ലുട്ടിയോമ സ്വയം പിന്മാറുന്നു, പ്രസവശേഷം അമ്മയുടെ നിരീക്ഷണം മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ. ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ ലിംഗഭേദം, എക്സ്പോഷർ സമയം, ദൈർഘ്യം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച്, കുട്ടിയെ ആണാണോ പെണ്ണാണോ എന്ന് മാതാപിതാക്കൾ തീരുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കുട്ടിയെ വളർത്താൻ പോകുന്ന ലൈംഗികതയെ ആശ്രയിച്ച് ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. <ref>{{Cite book|title=Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition|last=McClamrock|first=Howard|publisher=Humana Press Inc.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcClamrock">McClamrock, Howard. ''Contemporary Endocrinology: Androgen Excess Disorders in Women: Polycystic Ovary Syndrome and Other Disorders, Second Edition''. Humana Press Inc.</cite></ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Medical resources}} * [https://web.archive.org/web/20131103050000/http://esynopsis.uchc.edu/eAtlas/GYN/1323.htm esynopsis.uchc.edu എന്നതിലെ ഹിസ്റ്റോളജി] {{Female genital neoplasia}} [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യം]] pm2b2yar7vk9b3awsb27rb8loi0xyju 0 584224 4632409 3938020 2026-06-22T23:13:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632409 wikitext text/x-wiki {{PU|Louise Celia Fleming}} {{Infobox person | name = ലൂയിസ് സെലിയ ഫ്ലെമിംഗ് | image = Photo of Louise Celia Fleming.jpg | alt = ലൂയിസ് സീലിയ "ലുലു" ഫ്ലെമിംഗ് | caption = ഡോ. ലൂയിസ് സീലിയ "ലുലു" ഫ്ലെമിംഗ് | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1862|01|28}} | birth_place = ഫ്ലെമിംഗ് ഐലൻഡ്, ഫ്ലോറിഡ | death_date = {{Death date and age|1899|06|20|1862|01|28}} | death_place = ഫിലാഡൽഫിയ, പെൻസിൽവാനിയ | nationality = അമേരിക്കൻ | alma_mater = ഷാ കോളേജ്, വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫിലാഡൽഫിയ | occupation = [[വൈദ്യൻ]], [[മിഷനറി]] | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse = }} '''ലൂയിസ് സീലിയ "ലുലു" ഫ്ലെമിംഗ്''' (ജനുവരി 28, 1862 - ജൂൺ 20, 1899) ഒരു മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും പെൻസിൽവാനിയയിലെ വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ആദ്യത്തെ ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കക്കാരിൽ ഒരാളുമായിരുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/blackwomeninamer0000unse|title=Black women in America|date=2005|publisher=Oxford University Press|others=Hine, Darlene Clark.|isbn=9780195156775|edition=2nd|location=Oxford|oclc=57506600|url-access=registration}}</ref> തന്റെ കഴിവുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ അവർ, വുമൺസ് അമേരിക്കൻ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ഫോറിൻ മിഷണറി സൊസൈറ്റി ആഫ്രിക്കയിൽ ജോലിക്കായി നിയോഗിച്ച ആദ്യത്തെ ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ വനിതയായിരുന്നു.<ref name="AfricanAmericanRegistry">{{cite web|url=https://aaregistry.org/story/lulu-fleming-medical-missionary/|title=LuLu Fleming, medical missionary|access-date=12 February 2018|website=African American Registry}}</ref> == ജീവചരിത്രം == [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] ക്ലേ കൗണ്ടിയിലെ ഹൈബർനിയയിലെ കേണൽ ലൂയിസ് മൈക്കൽ ഫ്ലെമിങ്ങിന്റെ ഹൈബർനിയ പ്ലാന്റേഷനിൽ അടിമകളായ മാതാപിതാക്കളുടെ മകളായി 1862 ജനുവരി 28 ന് ലൂയിസ് സെലിയ ഫ്ലെമിംഗ് ജനിച്ചു.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bet.com/news/national/2013/01/28/this-day-in-black-history-jan-28-1862.html|title=This Day in Black History: Jan. 28, 1862|work=BET.com|access-date=2018-02-12|publisher=BET Networks}}</ref><ref name=":22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=73xfDQAAQBAJ|title=Encyclopedia of Christianity in the United States, Volume 5|last=Kurian|first=George Thomas|publisher=Rowman & Littlefield|year=2016|isbn=978-1442244320|pages=897}}</ref><ref name="BlackPast2">{{cite web|url=http://www.blackpast.org/aah/fleming-louise-celia-lulu-1862-1899|title=Fleming, Louise Celia "Lulu" (1862-1899)|access-date=12 February 2018|website=BlackPast.org}}</ref> അടിമകളായിരുന്നുവെങ്കിലും സവിശേഷമായ ചില പശ്ചാത്തലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു ലൂയിസ് ഫ്ലെമിങ്ങിന്റെ മാതാപിതാക്കളിൽ അവളുടെ അമ്മ പകുതി കോംഗോയും അച്ഛൻ പകുതി വെളുത്ത വർഗ്ഗക്കാരനുമായിരുന്നു.<ref>Scruggs, Lawson Andrew. Women of Distinction: Remarkable in Works and Invincible in Character. United States: L. A. Scruggs, 1893. pg. 197</ref> ഫ്ലെമിംഗ് ചെറുപ്പമായിരുന്നപ്പോൾ, പിതാവ് യൂണിയൻ ആർമിയിലെ അടിമത്തത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ പോയി, എന്നാൽ രണ്ട് വർഷത്തെ സേവനത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു.<ref>Scruggs, Lawson Andrew. Women of Distinction: Remarkable in Works and Invincible in Character. United States: L. A. Scruggs, 1893. pg. 197-198</ref> 1877 ഡിസംബറിൽ, ജാക്സൺവില്ലെയിലെ ബെഥേൽ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ ചർച്ചിൽ 15-ാം വയസ്സിൽ ഫ്ലെമിംഗ് ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിക്കുകയും കർത്താവിന്റെ കാൽച്ചുവടുകൾ പിന്തുടർന്നുകൊണ്ട് ആ സമയം മുതൽ സുവിശേഷം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ജോലിയിലേർപ്പെട്ടു.<ref>Scruggs, Lawson Andrew. Women of Distinction: Remarkable in Works and Invincible in Character. United States: L. A. Scruggs, 1893. pg.198</ref><ref name=":23">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=73xfDQAAQBAJ|title=Encyclopedia of Christianity in the United States, Volume 5|last=Kurian|first=George Thomas|publisher=Rowman & Littlefield|year=2016|isbn=978-1442244320|pages=897}}</ref> 1885 മെയ് 27 ന് ഷാ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് അവളുടെ ക്ലാസിലെ ഉയർന്ന മാർക്ക് നേടിയ കുട്ടിയായി ചേർന്ന് ബിരുദം നേടി.<ref name="BlackPast3">{{cite web|url=http://www.blackpast.org/aah/fleming-louise-celia-lulu-1862-1899|title=Fleming, Louise Celia "Lulu" (1862-1899)|access-date=12 February 2018|website=BlackPast.org}}</ref><ref>Scruggs, Lawson Andrew. Women of Distinction: Remarkable in Works and Invincible in Character. United States: L. A. Scruggs, 1893. p.198.</ref> പിന്നീട് ഫ്ലെമിംഗ് [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] സെന്റ് അഗസ്റ്റിനിലെ പബ്ലിക് സ്കൂൾ അധ്യാപികയായി.<ref name="BlackPast4">{{cite web|url=http://www.blackpast.org/aah/fleming-louise-celia-lulu-1862-1899|title=Fleming, Louise Celia "Lulu" (1862-1899)|access-date=12 February 2018|website=BlackPast.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://abhsarchives.org/wp-content/uploads/2013/09/Womens-history-month-insert.pdf|title=Women's History Month|last=Van Broekhoven|first=Deborah|date=2013|website=American Baptist Historical Society (ABHS)|access-date=2023-01-06|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106182830/https://abhsarchives.org/wp-content/uploads/2013/09/Womens-history-month-insert.pdf|url-status=dead}}</ref> 1886-ൽ വുമൺസ് ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ഫോറിൻ മിഷൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ദി വെസ്റ്റ് കോംഗോയിലേക്കുള്ള തങ്ങളുടെ മിഷനറി പ്രതിനിധിയാകാൻ ഫ്ലെമിംഗിനെ ക്ഷണിച്ചു. അവൾ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് 1887-ൽ കോംഗോയിൽ എത്തി, പലബാലയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു.<ref name="ABCUSA2">{{cite web|url=http://www.abc-usa.org/2017/02/01/celebrating-our-african-american-leadership-heritage-lulu-cecilia-fleming-m-d/|title=Lulu Cecilia Fleming, M.D.|access-date=12 February 2018|website=American Baptist Churches USA|archive-date=2018-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080215/http://www.abc-usa.org/2017/02/01/celebrating-our-african-american-leadership-heritage-lulu-cecilia-fleming-m-d/|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://dacb.org/stories/democratic-republic-of-congo/fleming-louise/|title=Fleming, Louise Cecelia|access-date=2018-02-12|website=dacb.org|publisher=Center for Global Christianity and Mission at Boston University School of Theology|language=en}}</ref> പെൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം കോംഗോയിൽ ജോലി ചെയ്ത അവർ സൺഡേ സ്കൂൾ, പ്രൈമറി ക്ലാസുകൾ, ഇംഗ്ലീഷ് ക്ലാസുകളിൽ പഠിപ്പിച്ചു.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://dacb.org/stories/democratic-republic-of-congo/fleming-louise/|title=Fleming, Louise Cecelia|access-date=2018-02-12|website=dacb.org|publisher=Center for Global Christianity and Mission at Boston University School of Theology|language=en}}</ref> ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായി 1891-ൽ ഫ്ലെമിംഗ് അമേരിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി.<ref name="ABCUSA3">{{cite web|url=http://www.abc-usa.org/2017/02/01/celebrating-our-african-american-leadership-heritage-lulu-cecilia-fleming-m-d/|title=Lulu Cecilia Fleming, M.D.|access-date=12 February 2018|website=American Baptist Churches USA|archive-date=2018-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080215/http://www.abc-usa.org/2017/02/01/celebrating-our-african-american-leadership-heritage-lulu-cecilia-fleming-m-d/|url-status=dead}}</ref><ref name=":03">{{Cite web|url=https://dacb.org/stories/democratic-republic-of-congo/fleming-louise/|title=Fleming, Louise Cecelia|access-date=2018-02-12|website=dacb.org|publisher=Center for Global Christianity and Mission at Boston University School of Theology|language=en}}</ref> കോംഗോയിലെ അസുഖ ബാധിതരെ സഹായിക്കുകയെന്ന ആശയത്തോടെ, അവൾ 1891-ൽ ഫിലാഡൽഫിയയിലെ വിമൻസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ (WMCP) ചേർന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് ഡോക്ടർമാരാകാൻ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജായിരുന്ന WMCP; സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളെ ധിക്കരിക്കുകയും സ്ത്രീകൾക്ക് ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം നേടാനുള്ള അവസരം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>Gamble, Vanessa Northington. "“Sisters of a Darker Race”: African American Graduates of the Woman’s Medical College of Pennsylvania, 1867–1925." Bulletin of the History of Medicine, vol. 95 no. 2, 2021, p. 169-197. Project MUSE, doi:10.1353/bhm.2021.0029. pg.169-170</ref> 1925 ആയപ്പോഴേക്കും ഡബ്ല്യുഎംസിപിയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പതിനെട്ട് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ സ്ത്രീകളിൽ ഒരാൾ 1895-ൽ ബിരുദം നേടിയ ലൂയിസ് ഫ്ലെമിംഗ് ആയിരുന്നു.<ref>Gamble, Vanessa Northington. "“Sisters of a Darker Race”: African American Graduates of the Woman’s Medical College of Pennsylvania, 1867–1925." Bulletin of the History of Medicine, vol. 95 no. 2, 2021, p. 169-197. Project MUSE, doi:10.1353/bhm.2021.0029. pg. 170-171</ref><ref name="BlackPast5">{{cite web|url=http://www.blackpast.org/aah/fleming-louise-celia-lulu-1862-1899|title=Fleming, Louise Celia "Lulu" (1862-1899)|access-date=12 February 2018|website=BlackPast.org}}</ref> ഫ്ലെമിംഗ് കോംഗോയിലെ തന്റെ ദൗത്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, രാജ്യത്തെ ഏക ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ വനിതാ ഡോക്ടറായി.<ref name="BlackPast6">{{cite web|url=http://www.blackpast.org/aah/fleming-louise-celia-lulu-1862-1899|title=Fleming, Louise Celia "Lulu" (1862-1899)|access-date=12 February 2018|website=BlackPast.org}}</ref> == അവലംബം == ouaed7ime7778b6f6jwnq3alqow8sdz 0 585962 4632407 4023679 2026-06-22T22:35:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632407 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഫെബ്രുവരി}} [[പ്രമാണം:Lee_Choo_Neo.png|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌]] '''ലീ ചൂ നിയോ''' ( Chinese ; 7 സെപ്റ്റംബർ 1895 - 7 സെപ്റ്റംബർ 1947) [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിൽ]] പ്രാക്ടീസ് ചെയ്ത ആദ്യത്തെ വനിതാ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറായിരുന്നു. <ref name="swhf">{{Cite web|url=http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo|title=SINGAPORE WOMEN'S HALL OF FAME - Lee Choo Neo|access-date=2015-01-13|last=SWHF|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113033804/http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo|archive-date=2015-01-13}}</ref> അവരുടെ പിതാവ് ലീ ഹൂൺ ലിയോങ് ഒരു വ്യാപാരിയായിരുന്നു. <ref name="asiaone.com">{{Cite web|url=http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore#sthash.BUNct6Qi.dpuf|title=They helped shape today's Singapore|website=AsiaOne|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113044000/http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore#sthash.BUNct6Qi.dpuf|url-status=dead}}</ref> അച്ഛന്റെ രണ്ടാം ഭാര്യ മാക് ഹുപ് സിൻ ആയിരുന്നു അവളുടെ അമ്മ. <ref name="swhf" /> സിംഗപ്പൂരിന്റെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ലീ ക്വാൻ യു|ലീ കുവാൻ യൂവിന്റെ]] അമ്മായി കൂടിയായിരുന്നു ലീ ചൂ നിയോ; അവന്റെ പിതാവ് അവളുടെ അർദ്ധസഹോദരൻ ലീ ചിൻ കൂൺ ആയിരുന്നു. <ref name="swhf" /> == ചരിത്രം == സിംഗപ്പൂർ ചൈനീസ് ഗേൾസ് സ്കൂളിലും റാഫിൾസ് ഗേൾസ് സ്കൂളിലും ലീ പഠിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.nhb.gov.sg/peranakanmuseum/~/media/tpm/document/exhibitions/english%20gallery%20guide.pdf|title=Great Peranakans: Fifty Remarkable Lives|access-date=|last=|first=|date=|website=National Heritage Board|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620172723/https://www.nhb.gov.sg/peranakanmuseum/~/media/tpm/document/exhibitions/english%20gallery%20guide.pdf|archive-date=2022-06-20|url-status=dead}}</ref> 1911-ൽ സീനിയർ കേംബ്രിഡ്ജ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സ്ട്രെയിറ്റ് ചൈനീസ് പെൺകുട്ടിയായി ലീ ചൂ നിയോ മാറി, 1919-ൽ സിംഗപ്പൂരിലെ കിംഗ് എഡ്വേർഡ് VII കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിനിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. <ref name="swhf"/> <ref name="Backman2004">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vH-TDxqX0lYC&pg=PA72|title=The Asian Insider: Unconventional Wisdom for Asian Business|last=Michael Backman|date=5 April 2004|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-4840-3|pages=72–}}</ref> ജനറൽ ആശുപത്രിയിലെ രണ്ട് സ്ത്രീകളുടെ വാർഡുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ അസിസ്റ്റന്റ് സർജനായി അവർ ആദ്യം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref name="swhf" /> ലീ ചൂ നിയോ 1922 സെപ്റ്റംബർ 21-ന് 114 എമറാൾഡ് ഹില്ലിൽ വച്ച് ടിയോ കൂൺ ലിമിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു, കൂടാതെ ഒരു മകനും, ലയണൽ ടിയോ ചെങ് ആനും, എലീൻ ടിയോ ചെങ് സിം, വിന്നി ടിയോ ചെങ് കിം എന്നീ രണ്ട് പെൺമക്കളും ജനിച്ചു. വർഷങ്ങളോളം സർക്കാർ സർവീസിൽ ജോലി ചെയ്ത ശേഷം ജോലി രാജിവെച്ച് ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ച് [[ക്വാല ലമ്പുർ|ക്വാലാലംപൂരിൽ]] ബിസിനസ്സ് നടത്തി. എന്നിരുന്നാലും, 1930-ൽ, അവർ സിംഗപ്പൂരിലേക്ക് മടങ്ങി, ബ്രാസ് ബാസാ റോഡിൽ സ്വന്തം ക്ലിനിക്ക് ''ലീ ഡിസ്പെൻസറി'' തുറന്നു. അവിടെ പ്രസവ പരിചരണത്തിൽ ആയിരുന്നു വൈദഗ്ദ്ധ്യം. <ref name="swhf"/> അവളുടെ മെഡിക്കൽ ജോലിക്ക് പുറമേ, 1915-ൽ സ്ഥാപിതമായ ചൈനീസ് ലേഡീസ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് മലയയുടെ (പിന്നീട് ചൈനീസ് വിമൻസ് അസോസിയേഷൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു) സ്ഥാപകയും ആയിരുന്നു, അത് യുദ്ധത്തിനായി ഫണ്ട് സ്വരൂപിക്കുകയും ആഭ്യന്തര കഴിവുകൾ പഠിപ്പിക്കുകയും ഔട്ട്ഡോർ സ്പോർട്സ് അവതരിപ്പിക്കുകയും ഒരു രക്ഷാപ്രവർത്തനം സ്പോൺസർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അപകടസാധ്യതയുള്ള സ്ത്രീകൾക്കുള്ള വീട്. <ref name="swhf"/> <ref name="asiaone.com"/> വർഷങ്ങളോളം അസോസിയേഷന്റെ ഓണററി സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. <ref name="swhf" /> 1925-ൽ അവരും മറ്റ് രണ്ട് സ്ത്രീകളും ചൈനീസ് വിവാഹ കമ്മിറ്റിയിൽ നിയമിക്കപ്പെട്ടു, അത് സ്ട്രെയിറ്റ് സെറ്റിൽമെന്റുകളിൽ ചൈനീസ് വിവാഹവും വിവാഹമോചനവും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങളുടെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചു. <ref name="swhf" /> സ്ത്രീകൾ ബഹുഭാര്യത്വം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് ചൈനീസ് വിവാഹ കമ്മിറ്റി കണ്ടെത്തി, പുരുഷന്മാർ അങ്ങനെ ചെയ്തില്ല; അവരുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ 1961-ലെ ബഹുഭാര്യത്വത്തെ നിയമവിരുദ്ധമാക്കിയ സ്ത്രീകളുടെ ചാർട്ടർ പാസാക്കുന്നതിന്റെ പ്രാഥമികമായിരുന്നു. <ref name="swhf" /> ലീ ചൂ നിയോ 1947 സെപ്റ്റംബർ 7-ന് അന്തരിച്ചു, അവരെ അടക്കിയത് സിംഗപ്പൂരിലെ ബുക്കിറ്റ് ബ്രൗൺ ചൈനീസ് സെമിത്തേരിയിലാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/|title=Lee Choo Neo Classic Feng Shui Mastery|website=Classic Feng Shui Mastery|access-date=2023-01-12|archive-date=2016-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917180901/http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/|url-status=dead}}</ref> സിംഗപ്പൂർ വിമൻസ് ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിം 2014-ൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അതേ വർഷം തന്നെ "ആരോഗ്യം" എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ലീ ചൂ നിയോയെ അതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. <ref name="swhf"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.istana.gov.sg/photogallery/launch-singapore-womens-hall-fame|title=Launch of Singapore Women's Hall of Fame|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123003104/http://www.istana.gov.sg/photogallery/launch-singapore-womens-hall-fame|archive-date=2015-11-23}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:1947-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1895-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ ഭിഷഗ്വരർ]] [[വർഗ്ഗം:Articles containing simplified Chinese-language text]] jowynexli1jv2rarhz58qbmblwb9hjx 0 587071 4632475 4548930 2026-06-23T06:34:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632475 wikitext text/x-wiki {{pu|Wilhelm Roser}} [[പ്രമാണം:Wilhelm_Roser_ver._Fanny_Weber,_Charlotte_Haug,_Amalie_Malwine_Haug.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|{{Center|Roser (ca. 1862)}}]] '''വിൽഹെം റോസർ''' (26 മാർച്ച് 1817 - 16 ഡിസംബർ 1888) ഒരു ജർമ്മൻ [[ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധൻ|ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനും]] [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധനുമായിരുന്നു]]. [[സ്റ്റുട്ട്ഗാർട്ട്|സ്റ്റട്ട്ഗാർട്ടിൽ]] ജനിച്ച അദ്ദേഹം മാർബർഗിൽ വെച്ചാണ് അന്തരിച്ചത്. 1839-ൽ അദ്ദേഹം [[ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല|ട്യൂബിംഗൻ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി, തുടർന്ന് വുർസ്ബർഗ്, ഹാലെ, [[വിയന്ന]], [[പാരിസ്|പാരീസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉപരിപഠനം തുടർന്നു. 1841-ൽ ട്യൂബിംഗനിലേക്ക് മടങ്ങിയ അദ്ദേഹം അവിടെ [[ശസ്ത്രക്രിയ]] പഠിച്ചു. 1846-ൽ അദ്ദേഹം റൂട്ട്ലിംഗനിൽ വൈദ്യശാസ്ത്ര പരിശീലനം നടത്തുകയും, പിന്നീട് എഡ്വേർഡ് സീസിന്റെ (1807-1868) പിൻഗാമിയായി മാർബർഗ് സർവകലാശാലയിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ പ്രൊഫസറായി നിയമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. റോസർ തന്റെ കരിയറിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന കാലം മാർബർഗിൽ തുടർന്നു. തന്റെ ആജീവനാന്ത സുഹൃത്തുക്കളായ ക്ലിനിഷ്യൻ കാൾ വുണ്ടർലിച്ച് (1815-1877), [[ന്യൂറോളജി|ന്യൂറോളജിസ്റ്റ്]] വിൽഹെം ഗ്രിസിംഗർ (1817-1868) എന്നിവരോടൊപ്പം, ''ആർക്കീവ് ഫർ ഫിസിയോളജിസ് ഹെയിൽകുണ്ടെ'' എന്ന പേരിൽ ഒരു [[ഫിസിയോളജി|ഫിസിയോളജിക്കൽ]] മെഡിസിൻ ജേണൽ ആരംഭിച്ചു. 150-ലധികം മെഡിക്കൽ പേപ്പറുകൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, എട്ട് പതിപ്പുകളിലൂടെ കടന്നുവന്ന ശരീരഘടനാ ശസ്ത്രക്രിയയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പാഠപുസ്തകമായ ''Handbuch der anatomischen Chirurgie (അനാട്ടമിക്കൽ സർജറിയുടെ മാനുവൽ)'' എന്ന പുസ്തകത്തിൻ്റെ രചയിതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അത് ഫ്രഞ്ചിലേക്കും ഇംഗ്ലീഷിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. == അനുബന്ധ പേരുകൾ == * "റോസർ-കോനിഗ് മൌത്ത് ഗാഗ്": വൈദ്യത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാക്കാലുള്ള ഉപകരണം; ജർമ്മൻ സർജൻ ഫ്രാൻസ് കോനിഗിനൊപ്പം (1832-1910) പേര് നൽകി. * "റോസർ നേലാട്ടൺ ലൈൻ": മുൻഭാഗത്തെ സുപ്പീരിയർ ഇലിയാക് നട്ടെല്ലിൽ നിന്ന് ഇഷിയത്തിന്റെ ട്യൂബറോസിറ്റിയിലേക്ക് വരച്ച സൈദ്ധാന്തിക രേഖ. ഫ്രഞ്ച് സർജനായ അഗസ്റ്റെ നെലാട്ടന്റെ (1807-1873) ഒപ്പം പേരുനൽകിയത്. == അവലംബം == * [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1140.html ''വിൽഹെം റോസർ'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230118053449/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1140.html |date=2023-01-18 }} @ whonamedit * [http://www.adair.at/eng/museum/equipment/mouthgags/roserkoenigmouthgag/object02.htm മ്യൂസിയം ഓഫ് മെഡിക്കൽ എക്യുപ്‌മെന്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303190752/http://www.adair.at/eng/museum/equipment/mouthgags/roserkoenigmouthgag/object02.htm |date=2016-03-03 }} റോസർ-കൊയിനിഗ് മൗത്ത് ഗാഗ്. {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:1888-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1817-ൽ ജനിച്ചവർ]] byizin36wppa1sg36lpz0rwvjicijpb 0 588793 4632347 3906178 2026-06-22T15:58:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632347 wikitext text/x-wiki {{pu|Rajendra Memorial Research Institute of Medical Sciences}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ബിഹാർ|ബീഹാറിലെ]] [[പട്ന|പട്‌നയിലെ]] അഗം കുവാനിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലെ]] [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ]] സ്ഥിരം ഗവേഷണ സ്ഥാപനവും [[ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയം|ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ]] സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനവുമാണ് '''രാജേന്ദ്ര മെമ്മോറിയൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്''' ('''ICMR-RMRIMS'''). == സ്ഥാനം == പട്‌ന നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള അഗംകുവാനിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.ഇതിന് ഒമ്പത് ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുണ്ട്. == ഗവേഷണം == [[കരിമ്പനി]] കാലാ അസർ, ബ്ലാക്ക് ഫീവർ, അല്ലെങ്കിൽ ഡുംഡം ഫീവർ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന വിസറൽ ലീഷ്മാനിയാസിസിന്റെ വിവിധ വശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഊന്നൽ. == ചരിത്രം == [[ഇന്ത്യ|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് ഡോ. [[രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ്|രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ]] സ്മരണാർത്ഥമാണ് ഇതിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ബീഹാറിൽ നെഞ്ചുരോഗം മൂലം ഡോ. പ്രസാദിന്റെ വിയോഗത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ നെഞ്ചുരോഗങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ, 1963 ഡിസംബർ 3-ന് ആർഎംആർഐഎംഎസ് സ്ഥാപിതമായി. 2008 ഒക്ടോബറിൽ, ആർഎംആർഐഎംഎസ് പ്രശസ്തമായ കൽക്കട്ട സർവ്വകലാശാലയുമായി ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അതിലൂടെ ആർഎംആർഐഎംഎസ്-ന്റെ ഡോക്ടറൽ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ [[കൊൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാല|കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] ഫാക്കൽറ്റി മേൽനോട്ടം വഹിക്കും. പിഎച്ച്‌ഡിക്കും മറ്റ് അക്കാദമിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി കൽക്കട്ട സർവകലാശാല ഈ സ്ഥാപനത്തിന് അഫിലിയേഷൻ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ, ഇപ്പോൾ ബീഹാറിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പാറ്റ്നയിലെ ആർഎംആർഐഎംഎസിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ കൽക്കട്ട സർവകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിൽ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താൻ അവസരമുണ്ട്. മികച്ച അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കായി കൽക്കത്തയിലേക്കോ മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലേക്കോ പോകുന്ന പ്രാദേശിക വിദ്യാർത്ഥികളെ തടയാൻ ഇത് സഹായിക്കും. ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്, [[ധൻബാദ്|ധൻബാദിലെ]] കൽക്കരി ഖനി തൊഴിലാളികൾക്കായി മരുന്നുകൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഒരു വലിയ ജോലി ചെയ്തു. ഡോ (പരേതനായ) ഹർകിരത് സിങ്ങിന്റെ പയനിയർ, ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് കൽക്കരി മൈനേഴ്സ് ന്യൂമോകോണിയോസിസിന് ഒരു മരുന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചു, ഇത് ആസ്ത്മയ്ക്ക് സമാനമാണ്. == ഇതും കാണുക == * ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം * [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ റിസർച്ച് ഓൺ നോൺ-കമ്മ്യൂണിക്കബിൾ ഡിസീസസ്|ഡെസേർട്ട് മെഡിസിൻ റിസർച്ച് സെന്റർ]] == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.rmrims.org.in/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230124182809/http://www.rmrims.org.in/ |date=2023-01-24 }} {{University of Calcutta}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:ബീഹാറിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ]] 8kjcpukl2vcq0m5nt8cmkqq7li53ycm 0 597368 4632462 3920904 2026-06-23T05:37:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632462 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox character | image = File:Billy Bunter Chapman Portrait.jpg | caption = Billy Bunter as depicted by ''[[The Magnet]]'' artist [[C. H. Chapman]] | name = Billy Bunter | first = ''The Magnet No. 1 "The Making of Harry Wharton"'' (1908) | last = ''Bunter's Last Fling'' (1965) | nickname = Billy; "The Owl of the Remove" | alias = | gender = Boy | occupation = Schoolboy | lbl21 = School | data21 = [[Greyfriars School]] | title = | nationality= British | full_name = William George Bunter | family = | spouse = | children = | religion = [[Church of England]] | relatives = [[Bessie Bunter]] (sister); Sammy Bunter (brother); Mr. Samuel Bunter (father); Mrs Amelia Bunter (mother) | portrayer = [[Gerald Campion]] ([[BBC]] TV series 1952–1961 | creator = [[Charles Hamilton (writer)|Charles Hamilton]] writing as Frank Richards<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2016/jan/08/billy-bunter-comics-television-childrens|title=The cult of Billy Bunter|date=8 January 2016|work=The Guardian}}</ref> }}ഫ്രാങ്ക് റിച്ചാർഡ്സ് എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ ചാൾസ് ഹാമിൽട്ടൺ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു വിദ്യാർത്ഥി കഥാപാത്രമാണ് '''വില്യം ജോർജ്ജ് ബണ്ടർ'''. കെന്റിലെ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ഇംഗ്ലീഷ് പബ്ലിക് സ്‌കൂളായ ഗ്രേഫ്രിയേഴ്‌സ് സ്‌കൂളിലെ കഥകളിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുന്നു. 1908 മുതൽ 1940 വരെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന ആൺകുട്ടികളുടെ പ്രതിവാര സ്‌റ്റോറി പേപ്പറായ ദി മാഗ്നെറ്റിൽ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. നോവലുകളിലും ടെലിവിഷനിലും സ്റ്റേജ് നാടകങ്ങളിലും കോമിക് സ്ട്രിപ്പുകളിലും ഈ കഥാപാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. == References == {{Reflist}} == Bibliography == * {{Citation | editor-last=Beal | editor-first=George | title=The Magnet Companion | publisher=Howard Baker | place=London | year=1977 }}. * {{Citation | last=Cadogan | first=Mary | title=Frank Richards: The Chap Behind The Chums | publisher=Viking | place=Middlesex | year=1988 }}. * {{Citation | last1=Fayne | first1=Eric| last2=Jenkins | first2=Roger | title=A History of The Magnet and The Gem | publisher=Museum Press | place=Kent | year=1972 }}. * {{Citation | last1=Hamilton Wright| first1=Una | last2=McCall | first2=Peter | title= The Far Side of Billy Bunter: the Biography of Charles Hamilton | publisher=Friars Library | place=London | year=2006 }}. * {{Citation | last1=Lofts| first1=W.O.G. | last2=Adley | first2=D.J. | title=The World of Frank Richards | publisher=Howard Baker | place=London |year=1975 }}. * {{Citation | last=McCall | first=Peter | title=The Greyfriars Guide | publisher=Howard Baker | place=London | year=1982 }}. * {{Citation | last=Orwell | first=George | title=Boys Weeklies | url=http://ghostwolf.dyndns.org/words/authors/O/OrwellGeorge/essay/boysweeklies.html | journal=Horizon | year=1940 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20081219235830/http://ghostwolf.dyndns.org/words/authors/O/OrwellGeorge/essay/boysweeklies.html | archive-date=19 December 2008 }}. * {{Citation | last=Richards | first=Frank | title=Frank Richards Replies to Orwell | url=http://www.friardale.co.uk/Ephemera/Newspapers/George%20Orwell_Horizon_Reply.pdf | journal=Horizon | year=1940 }}. * {{Citation | last=Richards | first=Frank | title=The Autobiography of Frank Richards | publisher=Skilton | place=London | year=1962 }}. * {{Citation | last=Richards | first=Jeffery | title=Happiest Days: Public Schools in English Fiction | publisher=Manchester University Press | place=Manchester | year=1991 }}. * {{Citation | last=Sutton| first=Lawrence. | title=Greyfriars for Grown-ups| publisher=Howard Baker | place=London | year=1980 }}. * {{Citation | last=Turner | first=E.S. | title=Boys will be Boys – 3rd edition | publisher=Penguin | place=London | year=1975 }}. == External links == * [http://www.friardale.co.uk Friardale] Collection of Charles Hamilton material: Novels, story papers, etc. * [http://www.friardale.co.uk/Magnet/Magnet.htm The Magnet 1908–1940] Original Greyfriars stories: facsimile editions of The Magnet * [http://www.collectingbooksandmagazines.com/bunter.html Collecting Books and Magazines] Detailed article * [https://web.archive.org/web/20060403091523/http://brinkster.com/hiamie/greyfriars/greyfriars.htm Greyfriars, The Magnet & Billy Bunter] Facts and Figures * [https://web.archive.org/web/20130425174620/http://www.greyfriarsindex.co.uk/index.htm Greyfriars Index] Detailed listing of Hamilton's work * [https://web.archive.org/web/20130126225717/http://www.friarsclub.net/index.htm The Friars Club] Enthusiasts' Club * [http://www.magnets.friardale.co.uk The Magnet] Detailed site about The Magnet * [https://web.archive.org/web/20100620022722/http://www.bunterzone.co.uk/ Bunterzone] Enthusiasts' site * [http://www.philsp.com/homeville/BJSP/0start.htm#TOC Index of Boys Weeklies] {{Greyfriars}} {{Buster}} {{Authority control}} qgmy5kig80ac7ikqx3g6y6dsfu6dpry 0 601327 4632364 4460226 2026-06-22T18:13:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632364 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ജൂലൈ}} [[File:Godzilla_Raids_Again_(1955)_Godzilla_vs_Anguirus.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|220x220ബിന്ദു|1954-ൽ ആരംഭിച്ച ''ഗോഡ്‌സില്ല'' ഫിലിം ഫ്രാഞ്ചൈസി നിരവധി തവണ റീബൂട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് ''ഗോഡ്‌സില്ല റെയ്‌ഡ്‌സ് എഗെയ്‌നിന്റെ'' (1955) ഒരു പ്രൊമോഷണൽ സ്റ്റില്ലാണ്.]] സീരിയൽ ഫിക്ഷനിൽ, " '''റീബൂട്ട്''' " എന്ന പദം ഒരു സ്ഥാപിത സാങ്കൽപ്പിക പ്രപഞ്ചം, ജോലി അല്ലെങ്കിൽ പരമ്പരയിലേക്കുള്ള ഒരു പുതിയ തുടക്കത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു റീബൂട്ട് അതിന്റെ പ്രതീകങ്ങളും പ്ലോട്ട്‌ലൈനുകളും പശ്ചാത്തലവും തുടക്കം മുതൽ പുനഃസൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള തുടർച്ചയെ നിരാകരിക്കുന്നു. <ref name="Willits">{{Cite web|url=http://www.bewilderingstories.com/issue344/reboot1.html|title=To Reboot Or Not To Reboot: What is the Solution?|access-date=20 August 2013|last=Willits|first=Thomas R.|date=13 July 2009|website=Bewildering Stories|archive-url=https://archive.today/20121206001739/http://www.bewilderingstories.com/issue344/reboot1.html|archive-date=6 December 2012}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWillits2009">Willits, Thomas R. (13 July 2009). [http://www.bewilderingstories.com/issue344/reboot1.html "To Reboot Or Not To Reboot: What is the Solution?"]. ''Bewildering Stories''. from the original on 6 December 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 August</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref name="Parfitt">{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2009/08/25/top-12-forthcoming-franchise-reboots|title=Top 12 Forthcoming Franchise Reboots|access-date=20 August 2013|last=Parfitt|first=Orlando|date=25 August 2009|website=[[IGN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520012126/http://www.ign.com/articles/2009/08/25/top-12-forthcoming-franchise-reboots|archive-date=20 May 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFParfitt2009">Parfitt, Orlando (25 August 2009). [http://www.ign.com/articles/2009/08/25/top-12-forthcoming-franchise-reboots "Top 12 Forthcoming Franchise Reboots"]. ''[[ഐ.ജി.എൻ|IGN]]''. [https://web.archive.org/web/20140520012126/http://www.ign.com/articles/2009/08/25/top-12-forthcoming-franchise-reboots Archived] from the original on 20 May 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 August</span> 2013</span>.</cite></ref> "റീബ്രാൻഡ്" <ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2017/3/15/14935390/the-matrix-reboot-remake|title=The Matrix reboot isn't a remake: Here's the difference between the two|access-date=19 July 2018|last=Alexander|first=Julia|date=15 March 2017|website=[[Polygon.com|Polygon]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAlexander2017">Alexander, Julia (15 March 2017). [https://www.polygon.com/2017/3/15/14935390/the-matrix-reboot-remake "The Matrix reboot isn't a remake: Here's the difference between the two"]. ''[[Polygon.com|Polygon]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഇതിനകം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു വിനോദ പ്രപഞ്ചം പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള" ഒരു മാർഗമായി ഇത് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="Willits" /> ഒരു റീബൂട്ടിന്റെ മറ്റൊരു നിർവചനം ഒരു സ്ഥാപിത ഫിലിം സീരീസിന്റെയോ മറ്റ് [[ഫിലിം ഫ്രാഞ്ചൈസി|മീഡിയ ഫ്രാഞ്ചൈസിയുടെയോ]] ഭാഗമായ റീമേക്ക് ആണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.thoughtco.com/differences-between-sequels-reboots-and-spinoffs-4057759|title=Film Franchises: The Differences Between Sequels, Reboots and Spinoffs|access-date=19 July 2018|last=McKittrick|first=Christopher|date=6 March 2018|website=[[Dotdash#2017–present: closure and rebranding|ThoughtCo]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054531/https://www.thoughtco.com/differences-between-sequels-reboots-and-spinoffs-4057759|archive-date=2018-07-19|quote=In a lot of ways, a remake and a reboot are similar concepts. They are both brand-new versions of previous movies. However, "reboot" is more commonly used for film franchises, while "remake" is more often used for stand-alone movies.|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcKittrick2018">McKittrick, Christopher (6 March 2018). . ''[[ഡോട്ട്ഡാഷ്|ThoughtCo]]''. Archived from [https://www.thoughtco.com/differences-between-sequels-reboots-and-spinoffs-4057759 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180719054531/https://www.thoughtco.com/differences-between-sequels-reboots-and-spinoffs-4057759 |date=2018-07-19 }} on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>. <q>In a lot of ways, a remake and a reboot are similar concepts. They are both brand-new versions of previous movies. However, "reboot" is more commonly used for film franchises, while "remake" is more often used for stand-alone movies.</q></cite></ref> ഈ പദം അവ്യക്തവും "ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്നതുമായ" <ref>{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2012/09/22/hollywoods-10-best-reboots|title=Hollywood's 10 Best Reboots|access-date=19 July 2018|date=21 September 2012|website=[[IGN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719055128/http://www.ign.com/articles/2012/09/22/hollywoods-10-best-reboots|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.ign.com/articles/2012/09/22/hollywoods-10-best-reboots "Hollywood's 10 Best Reboots"]. ''[[ഐ.ജി.എൻ|IGN]]''. 21 September 2012. [https://web.archive.org/web/20180719055128/http://www.ign.com/articles/2012/09/22/hollywoods-10-best-reboots Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> " ബസ്‌വേഡ് ", <ref>{{Cite web|url=http://mediacommons.futureofthebook.org/imr/2012/08/06/reboots-remakes-and-adaptations|title=Reboots, Remakes, and Adaptations|access-date=19 July 2018|last=Peters|first=Ian|date=6 August 2012|website=[[MediaCommons|In media res]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054529/http://mediacommons.futureofthebook.org/imr/2012/08/06/reboots-remakes-and-adaptations|archive-date=2018-07-19|display-authors=etal|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPeters2012">Peters, Ian; et&nbsp;al. (6 August 2012). . ''[[മീഡിയ കോമൺസ്|In media res]]''. Archived from [http://mediacommons.futureofthebook.org/imr/2012/08/06/reboots-remakes-and-adaptations the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180719054529/http://mediacommons.futureofthebook.org/imr/2012/08/06/reboots-remakes-and-adaptations |date=2018-07-19 }} on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> റീമേക്കിനായുള്ള ഒരു നിയോലോജിസമായതിനാൽ വിമർശിക്കപ്പെട്ടു, <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2016/aug/24/film-industry-remakes-hollywood-movies|title=Don't call it a reboot: how 'remake' became a dirty word in Hollywood|access-date=19 July 2018|last=Child|first=Ben|date=24 August 2016|website=[[The Guardian]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054536/https://www.theguardian.com/film/2016/aug/24/film-industry-remakes-hollywood-movies|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFChild2016">Child, Ben (24 August 2016). [https://www.theguardian.com/film/2016/aug/24/film-industry-remakes-hollywood-movies "Don't call it a reboot: how 'remake' became a dirty word in Hollywood"]. ''[[ദി ഗാർഡിയൻ|The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054536/https://www.theguardian.com/film/2016/aug/24/film-industry-remakes-hollywood-movies Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.hollywood.com/movies/the-reboot-glossary-which-hollywood-buzzword-fits-the-bill-57239239/|title=The Reboot Glossary: Which Hollywood Buzzword Fits the Bill?|access-date=19 July 2018|last=Patches|first=Matt|date=9 August 2012|website=[[Hollywood.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054348/http://www.hollywood.com/movies/the-reboot-glossary-which-hollywood-buzzword-fits-the-bill-57239239/|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPatches2012">Patches, Matt (9 August 2012). [http://www.hollywood.com/movies/the-reboot-glossary-which-hollywood-buzzword-fits-the-bill-57239239/ "The Reboot Glossary: Which Hollywood Buzzword Fits the Bill?"]. ''[[Hollywood.com]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054348/http://www.hollywood.com/movies/the-reboot-glossary-which-hollywood-buzzword-fits-the-bill-57239239/ Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> ഈ ആശയം 2010 മുതൽ ജനപ്രീതി നഷ്‌ടപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-ben-hur-summer-box-office-20160817-snap-story.html|title=Hollywood's summer problem? Reboots people don't want|access-date=19 July 2018|last=Faughnder|first=Ryan|date=24 August 2016|website=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054652/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-ben-hur-summer-box-office-20160817-snap-story.html|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFFaughnder2016">Faughnder, Ryan (24 August 2016). [http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-ben-hur-summer-box-office-20160817-snap-story.html "Hollywood's summer problem? Reboots people don't want"]. ''[[ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് ടൈംസ്|Los Angeles Times]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054652/http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-ben-hur-summer-box-office-20160817-snap-story.html Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=https://mashable.com/2014/10/09/hollywood-film-remakes/|title=Why Hollywood Is Producing So Many Damn Remakes|access-date=19 July 2018|last=Desta|first=Yohana|date=9 October 2014|website=[[Mashable]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054717/https://mashable.com/2014/10/09/hollywood-film-remakes/|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDesta2014">Desta, Yohana (9 October 2014). [https://mashable.com/2014/10/09/hollywood-film-remakes/ "Why Hollywood Is Producing So Many Damn Remakes"]. ''[[Mashable]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054717/https://mashable.com/2014/10/09/hollywood-film-remakes/ Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> റീബൂട്ടുകൾ, റീമേക്കുകൾ, റീറ്റ്‌കോണുകൾ എന്നിവ തമ്മിൽ ഒരു വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന് വില്യം പ്രോക്ടർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Proctor|first=William|title=Reboots and Retroactive continuity|journal=The Routledge Companion to Imaginary Worlds|date=7 April 2017|pages=230–231|url=https://www.academia.edu/38572946|accessdate=9 December 2019|language=en}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFProctor2017">Proctor, William (7 April 2017). [https://www.academia.edu/38572946 "Reboots and Retroactive continuity"]. ''The Routledge Companion to Imaginary Worlds'': 230–231<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 December</span> 2019</span>.</cite></ref> == ഉത്ഭവം == ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റം പുനരാരംഭിക്കുക എന്നർത്ഥം വരുന്ന ''റീബൂട്ട് എന്ന'' കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പദം ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref name="Willits"/> <ref name="Parfitt"/> അർത്ഥത്തിൽ ഒരു മാറ്റമുണ്ട്: കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പദം അതേ പ്രോഗ്രാം മാറ്റമില്ലാതെ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്ത പദം ഒരു ആഖ്യാനത്തിന്റെ തുടക്കം മുതൽ പുനരവലോകനം ചെയ്യുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/words-at-play/reboot-boot-word-origin|title=Does This Common Computer Term Actually Reference Shoes?|access-date=12 February 2021|website=[[Merriam-Webster]]|language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.merriam-webster.com/words-at-play/reboot-boot-word-origin "Does This Common Computer Term Actually Reference Shoes?"]. ''[[മെറിയം-വെബ്‌സ്റ്റർ|Merriam-Webster]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 February</span> 2021</span>.</cite></ref> ഒരു എന്റർടൈൻമെന്റ് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിൽ പ്രയോഗിച്ച റീബൂട്ടിന്റെ ആദ്യത്തെ അറിയപ്പെടുന്ന ഉപയോഗം 1994 ലെ യൂസ്നെറ്റ് പോസ്റ്റിംഗിലാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://groups.google.com/g/rec.arts.comics.dc.lsh/c/6yzTsMm_8Ho/m/IBINP2OpdVAJ|title=MISC: The origin of "reboot" found!|access-date=20 Jan 2023|date=1 April 1996|website=[[Google Groups]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://groups.google.com/g/rec.arts.comics.dc.lsh/c/6yzTsMm_8Ho/m/IBINP2OpdVAJ "MISC: The origin of "reboot" found!"]. ''[[ഗൂഗിൾ ഗ്രൂപ്പുകൾ|Google Groups]]''. 1 April 1996<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2023</span>.</cite>{{Registration required}}</ref> == തരങ്ങൾ == {{Quotation|Say you've had 187 issues of '[[The Incredible Hulk (comic book)|The Incredible Hulk]]' and you decide you're going to introduce a new Issue 1. You pretend like those first 187 issues never happened, and you start the story from the beginning and the slate is wiped clean, and no one blinks. One of the reasons they do that is after 10 years of telling the same story, it gets stale and times change. So we did the cinematic equivalent of a reboot, and by doing that, setting it at the beginning, you're instantly distancing yourself from anything that's come before.|[[David S. Goyer]], on ''[[Batman Begins]]''<ref name="Greenberg">{{cite news |last1=Greenberg |first1=James |title=Rescuing Batman |url=http://articles.latimes.com/2005/may/08/entertainment/ca-batman8 |access-date=May 11, 2019 |work=[[Los Angeles Times]] |date=May 8, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202014002/http://articles.latimes.com/2005/may/08/entertainment/ca-batman8 |archive-date=December 2, 2008 |page=E-10}}</ref>}} <references /> റീബൂട്ടുകൾ മുൻകൂട്ടി സ്ഥാപിതമായ ഫ്രാഞ്ചൈസിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനാവശ്യ ഘടകങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റി, അത് പുതുതായി ആരംഭിക്കുന്നു, ഉറവിട മെറ്റീരിയലിനെ ജനപ്രിയമാക്കിയ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലേക്ക് അത് വാറ്റിയെടുക്കുന്നു. <ref name="Norris">{{Cite web|url=http://www.mandatory.com/fun/456007-why-franchise-reboots-can-be-a-good-thing|title=Why Franchise Reboots Can Be A Good Thing|access-date=6 June 2018|last=Norris|first=Erik|date=7 March 2013|website=Mandatory|publisher=[[CraveOnline]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608160315/http://www.mandatory.com/fun/456007-why-franchise-reboots-can-be-a-good-thing|archive-date=8 June 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNorris2013">Norris, Erik (7 March 2013). [http://www.mandatory.com/fun/456007-why-franchise-reboots-can-be-a-good-thing "Why Franchise Reboots Can Be A Good Thing"]. ''Mandatory''. [[ക്രേവ്ഓൺലൈൻ|CraveOnline]]. [https://web.archive.org/web/20180608160315/http://www.mandatory.com/fun/456007-why-franchise-reboots-can-be-a-good-thing Archived] from the original on 8 June 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">6 June</span> 2018</span>.</cite></ref> പ്രേക്ഷകരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഒരു പരമ്പരയിലെ മുൻ ശീർഷകങ്ങൾ പരിചയമില്ലാത്ത പുതുമുഖങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ റീബൂട്ടുകൾ അനുവദിക്കുന്നു. <ref name="Norris" /> === തമാശ പുസ്തകം === കോമിക് പുസ്‌തകങ്ങളിൽ, ഒരു ദീർഘകാല ശീർഷകത്തിന്റെ തുടർച്ച ആദ്യം മുതൽ തന്നെ മായ്‌ച്ചേക്കാം, എഴുത്തുകാരെ കഥാപാത്രങ്ങളെ പുനർ നിർവചിക്കാനും പുതിയ കഥാ അവസരങ്ങൾ തുറക്കാനും അതുവഴി പുതിയ വായനക്കാരെ കൊണ്ടുവരാൻ ശീർഷകം അനുവദിക്കുന്നു. <ref name="Willits"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.cbr.com/lorendiacs-lists-the-dc-reboots-since-crisis-on-infinite-earths|title=Lorendiac's Lists: The DC Reboots Since Crisis on Infinite Earths|access-date=20 August 2013|last=Lorendiac|date=16 March 2009|website=[[Comic Book Resources]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009182911/http://www.cbr.com/lorendiacs-lists-the-dc-reboots-since-crisis-on-infinite-earths/|archive-date=9 October 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLorendiac2009">Lorendiac (16 March 2009). [http://www.cbr.com/lorendiacs-lists-the-dc-reboots-since-crisis-on-infinite-earths "Lorendiac's Lists: The DC Reboots Since Crisis on Infinite Earths"]. ''[[കോമിക് ബുക്ക് ഉറവിടങ്ങൾ|Comic Book Resources]]''. [https://web.archive.org/web/20161009182911/http://www.cbr.com/lorendiacs-lists-the-dc-reboots-since-crisis-on-infinite-earths/ Archived] from the original on 9 October 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 August</span> 2013</span>.</cite></ref> സമാന്തര ലോകങ്ങളും ടൈംലൈനുകളും ഒന്നിച്ച് ലയിപ്പിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക പ്രപഞ്ചത്തെ നശിപ്പിച്ച് തുടക്കം മുതൽ പുനർനിർമ്മിക്കുക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഒരു റീബൂട്ടിനായി കോമിക് പുസ്തകങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ പ്രപഞ്ചത്തിനുള്ളിലെ വിശദീകരണം ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref>''[[Crisis on Infinite Earths]]'' #1-12 (April 1985 – March 1986)</ref> <ref>''[[Flashpoint (comics)|Flashpoint]]'' #1-5 (May – September 2011)</ref> <ref>''[[Zero Hour: Crisis in Time]]'' #4-0 (Sept. 1994)</ref> === ഫിലിം === റീബൂട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച്, പുതിയ ആരാധകരെ ആകർഷിക്കുന്നതിനും വരുമാനം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി സിനിമാ നിർമ്മാതാക്കൾ ഒരു ഫിലിം സീരീസ് നവീകരിക്കുകയും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Parfitt"/> <ref name="Greenberg"></ref> ഒരു റീബൂട്ടിന് പഴകിയ ഒരു പരമ്പരയിൽ താൽപ്പര്യം പുതുക്കാനാകും. റീബൂട്ടുകൾ ഒരു സ്റ്റുഡിയോയ്ക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഒരു പ്രോജക്റ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കാരണം സ്ഥാപിത ഫാൻബേസുള്ള ഒരു റീബൂട്ട് പൂർണ്ണമായും യഥാർത്ഥ സൃഷ്ടിയേക്കാൾ അപകടസാധ്യത കുറവാണ് (പ്രതീക്ഷിച്ച ലാഭത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ), അതേ സമയം പുതിയ ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ സ്റ്റുഡിയോയെ അനുവദിക്കുന്നു. ഒരു സോഫ്‌റ്റ് റീബൂട്ട് എന്നത് ഒരു റീബൂട്ടാണ്, അത് ഒരു തുടർച്ചയായി വർത്തിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഇത് യഥാർത്ഥ മുൻഗാമിക്ക് സമാനമല്ലെങ്കിൽ. <ref>{{Cite web|url=http://www.firstshowing.net/2008/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/|title=Sunday Discussion: The Mighty Hollywood Reboot Trend|access-date=20 August 2013|last=Billington|first=Alex|date=6 October 2008|website=FirstShowing.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706092140/http://www.firstshowing.net/2008/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/|archive-date=6 July 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBillington2008">Billington, Alex (6 October 2008). [http://www.firstshowing.net/2008/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/ "Sunday Discussion: The Mighty Hollywood Reboot Trend"]. ''FirstShowing.net''. [https://web.archive.org/web/20170706092140/http://www.firstshowing.net/2008/sunday-discussion-the-mighty-hollywood-reboot-trend/ Archived] from the original on 6 July 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 August</span> 2013</span>.</cite></ref> === Television === A television series can return to production after cancellation or a long [[Hiatus (television)|hiatus]].<ref>{{cite web|url=https://theconversation.com/why-did-the-television-reboot-become-all-the-rage-96179|title=Why did the television reboot become all the rage?|access-date=19 July 2018|last1=Francis|first1=James Jr.|date=11 June 2018|website=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054748/https://theconversation.com/why-did-the-television-reboot-become-all-the-rage-96179|archive-date=19 July 2018|url-status=live|df=dmy-all}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFFrancis2018" data-ve-ignore="true">Francis, James Jr. (11 June 2018). [https://theconversation.com/why-did-the-television-reboot-become-all-the-rage-96179 "Why did the television reboot become all the rage?"]. ''[[The Conversation (website)|The Conversation]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054748/https://theconversation.com/why-did-the-television-reboot-become-all-the-rage-96179 Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref><ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/tv-reboots-2016-fuller-house-1.3461297|title=Reboot overload? Fuller House only latest in line of nostalgia-inspired TV revivals|access-date=19 July 2018|last1=Husser|first1=Amy|date=27 February 2016|website=[[CBC News]]|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811133426/https://www.cbc.ca/news/entertainment/tv-reboots-2016-fuller-house-1.3461297|archive-date=11 August 2018|url-status=live|df=dmy-all}}<cite class="citation web cs1" id="CITEREFHusser2016" data-ve-ignore="true">Husser, Amy (27 February 2016). [https://www.cbc.ca/news/entertainment/tv-reboots-2016-fuller-house-1.3461297 "Reboot overload? Fuller House only latest in line of nostalgia-inspired TV revivals"]. ''[[CBC News]]''. [https://web.archive.org/web/20180811133426/https://www.cbc.ca/news/entertainment/tv-reboots-2016-fuller-house-1.3461297 Archived] from the original on 11 August 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> ഒരു റീബൂട്ട് ഒരു സൃഷ്ടിയുടെ മുമ്പത്തെ തുടർച്ചയെ അവഗണിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, 2010-കളുടെ അവസാനത്തിൽ അത്തരം പ്രൊഡക്ഷനുകളുടെ ഉയർച്ചയെത്തുടർന്ന് സീക്വൽ സീരീസുകളോ പൊതുവായ റീമേക്കുകളോ തരംതിരിക്കുന്നതിന് "എല്ലാം പിടിക്കുക" എന്ന പദപ്രയോഗമായും ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/14127-the-twilight-zone-remake-episodes-that-are-actually-pretty-good|title='The Twilight Zone' Remake Episodes That Are Actually Pretty Good|access-date=19 July 2018|last=Swarts|first=Jessica|date=12 April 2016|website=[[Inverse (website)|Inverse]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054502/https://www.inverse.com/article/14127-the-twilight-zone-remake-episodes-that-are-actually-pretty-good|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSwarts2016">Swarts, Jessica (12 April 2016). [https://www.inverse.com/article/14127-the-twilight-zone-remake-episodes-that-are-actually-pretty-good "'The Twilight Zone' Remake Episodes That Are Actually Pretty Good"]. ''[[വിപരീതം (വെബ്സൈറ്റ്)|Inverse]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054502/https://www.inverse.com/article/14127-the-twilight-zone-remake-episodes-that-are-actually-pretty-good Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2017/tv/news/twilight-zone-reboot-cbs-all-access-jordan-peele-simon-kinberg-marco-ramirez-1202632108/|title='Twilight Zone' Reboot From Jordan Peele, Simon Kinberg, Marco Ramirez Greenlit at CBS All Access|access-date=19 July 2018|last=Otterson|first=Joe|date=6 December 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719054445/https://variety.com/2017/tv/news/twilight-zone-reboot-cbs-all-access-jordan-peele-simon-kinberg-marco-ramirez-1202632108/|archive-date=19 July 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOtterson2017">Otterson, Joe (6 December 2017). [https://variety.com/2017/tv/news/twilight-zone-reboot-cbs-all-access-jordan-peele-simon-kinberg-marco-ramirez-1202632108/ "'Twilight Zone' Reboot From Jordan Peele, Simon Kinberg, Marco Ramirez Greenlit at CBS All Access"]. ''[[വെറൈറ്റി (മാഗസിൻ)|Variety]]''. [https://web.archive.org/web/20180719054445/https://variety.com/2017/tv/news/twilight-zone-reboot-cbs-all-access-jordan-peele-simon-kinberg-marco-ramirez-1202632108/ Archived] from the original on 19 July 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 July</span> 2018</span>.</cite></ref> ഒരു അനുബന്ധ ആശയം റീടൂളിംഗ് ആണ്, ഇത് ചില പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു സീരീസിന്റെ ആമുഖം ഗണ്യമായി മാറ്റാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. റീടൂളുകൾ സാധാരണയായി ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉൽപ്പാദനം റദ്ദാക്കുന്നത് തടയാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. === വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ === വീഡിയോ ഗെയിം വ്യവസായത്തിൽ റീബൂട്ടുകളും റീമേക്കുകളും സാധാരണമാണ്. <ref name="Norris"/> വീഡിയോ ഗെയിമുകളിലെ റീമേക്കുകൾ ഗെയിമിന്റെ സ്റ്റോറിലൈനും ഘടകങ്ങളും പുതുക്കാനും നേരത്തെ എൻട്രികൾ ചെയ്ത സമയത്ത് ലഭ്യമല്ലാത്ത സാങ്കേതികവിദ്യയും ഫീച്ചറുകളും പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref name="Norris" /> ==അവലംബം== jvkhghmb2l5h46viaux42lcx38fw1jc 118 605325 4632317 4632295 2026-06-22T13:17:04Z ~2026-36140-81 219555 4632317 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഗോപകുമാർ ആർ | birth_date = {{Birth date and age|1972|5|17}} | birth_place = ഓച്ചിറ, കൊല്ലം, കേരളം, ഇന്ത്യ | occupation = ഡിജിറ്റൽ കലാകാരൻ | education = രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് }} '''ഗോപകുമാർ ആർ''' (ജനനം: 17 മേയ് 1972) ഒരു ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ കലാകാരനാണ്. ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്, ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്, സമകാലിക കല എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി വിവിധ കലാപ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html|title=ഡിജിറ്റൽ കലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായി ആർ. ഗോപകുമാർ|website=മനോരമ ഓൺലൈൻ}} [[File:R._Gopakumar.jpg|thumb|ഇന്ത്യയിലെ കൊച്ചിയിൽ നടന്ന [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]] 2014 (കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടുകൾ) ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ വേദിക്ക് മുന്നിൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് ആർ. ഗോപകുമാർ (പ്രദർശനവും താമസവും)]] [[File:R_Gopakumar-Curated_Artist-Sedition_Art_Platform.jpg|thumb|2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റായ ആർ. ഗോപകുമാർ, തന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോയായ 'ദി വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ്' ന് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.)]] [[File:R. Gopakumar, Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019.jpg|thumb|എഫെമെറൽ വോയിഡ് - മൂലകങ്ങൾ (ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ബഹിരാകാശം) - 2019, പ്രദർശിപ്പിച്ചത്: CADAF, ക്രിപ്‌റ്റോ ആൻഡ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ഫെയർ, പാരീസ്, ഫ്രാൻസ്]] [[File:The_Wild_Awakening1.png|thumb|ദി വൈൽഡ് അവേക്കനിംഗ് സീരീസ്, 2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഫീച്ചർ ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു]] == പ്രാരംഭജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറയിൽ ജനിച്ച ഗോപകുമാർ ബാല്യകാലം മുതൽ ചിത്രരചനയിൽ താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. മാവേലിക്കരയിലെ രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സിൽ നിന്ന് കലാവിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ കലാചരിത്രം പഠിച്ചു.{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html|title=ഡിജിറ്റൽ കലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായി ആർ. ഗോപകുമാർ|website=മനോരമ ഓൺലൈൻ}} == കലാജീവിതം == [[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009 പ്രദർശിപ്പിച്ചതും ശേഖരിച്ചതും: [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] ആർട്ട് ഗാലറി, യുഎസ്എ.]] [[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് മൾട്ടി ലെയേർഡ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ചിത്രകല, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്, ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട് എന്നിവയാണ് ഗോപകുമാറിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖലകൾ. ഇന്ത്യൻ പാരമ്പര്യവും സമകാലിക സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും സംയോജിപ്പിച്ച കലാസൃഷ്ടികളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്. 2012-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട് (MoMA) സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക കലയും ന്യൂ മീഡിയ കലയും സംബന്ധിച്ച പഠനപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html|title=Article in Malayalam Language: R. Gopakumar}} 2014-ൽ ലണ്ടനിലെ സാച്ചി ഗാലറിയും ഗൂഗിളും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച ''Motion Photography Prize''-ന്റെ അന്തിമപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize|title=GIFs in Saatchi Gallery Motion Photography Prize}} അതേ വർഷം കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ അനുബന്ധ പദ്ധതിയായ ''Critical Juncture'' പ്രദർശനത്തിലും റെസിഡൻസി പരിപാടിയിലും പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://culture.pl/en/event/critical-juncture-a-polish-indian-exhibition-of-contemporary-art-in-india|title=Critical Juncture: A Polish-Indian Exhibition of Contemporary Art}} [[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷാശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] വിദ്യാഭ്യാസ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പ്രോജക്റ്റ്]] തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി, സ്വീഡൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ബൾഗേറിയ, സ്പെയിൻ, ബഹ്റൈൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന സമകാലിക കലാ-ഡിജിറ്റൽ കലാ പ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=A Post-Performance Dialogue|website=The Hindu}}{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace|title=Art of No War|website=The New Indian Express}} 2021-ൽ പാരീസിൽ നടന്ന Contemporary and Digital Art Fair (CADAF)-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works|title=How a Crypto and Digital Art Fair is Using Instagram to Show and Sell Works}} 2024-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള Museum of Contemporary Arts സംഘടിപ്പിച്ച ''MoCA L.I.ghts'' പ്രദർശനത്തിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf|title=MoCA L.I.ghts 2024}} 2025-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ''The Wild Awakening'' എന്ന ഡിജിറ്റൽ കലാസൃഷ്ടി പരമ്പര Sedition കലാപ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://seditionart.com/users/144454/|title=Gopakumar R – Sedition}} അതേ വർഷം കൊച്ചിയിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ''Art for Peace and Nonviolence'' പ്രദർശനത്തിലും പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace|title=Art of No War|website=The New Indian Express}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == [http://www.gopakumar.in ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ കലാകാരന്മാർ]] 78x1n30h7mcaog3d5m6ski6241kjd1m 0 611313 4632334 4570565 2026-06-22T14:47:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632334 wikitext text/x-wiki {{pu|Blood transfusion}} {{Infobox medical intervention (new)|Name=രക്തപ്പകർച്ച|image=Erythrozytenkonzentrat neu.jpg|caption=Plastic bag with {{nowrap|0.5–0.7 liters}} containing [[packed red blood cells]] in [[citrate]], [[phosphate]], [[glucose|dextrose]], and [[adenine]] (CPDA) solution|alt=Plastic bag {{nowrap|0.5–0.7 liters}} containing packed red blood cells in citrate, phosphate, dextrose, and adenine (CPDA) solution}} ഒരു വ്യക്തിയുടെ [[രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം|രക്തചംക്രമണത്തിലേക്ക്]] [[രക്തം|രക്തമോ]] [[ബ്ലഡ് പ്രൊഡക്റ്റ്|രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളോ]] [[ഡ്രിപ്പ്|ഇൻട്രാവീനസായി]] കയറ്റിവിടുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''രക്തപ്പകർച്ച''' അല്ലെങ്കിൽ '''ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/blood-transfusion|title=Blood Transfusion {{!}} National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)|access-date=2019-06-16|website=www.nhlbi.nih.gov}}</ref> രക്തത്തിലെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഘടകങ്ങൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി വിവിധ മെഡിക്കൽ അവസ്ഥകൾക്ക് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ആദ്യകാല രക്തപ്പകർച്ചകളിൽ [[ഹോൾ ബ്ലഡ്|മുഴുവൻ രക്തവും]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം സാധാരണയായി [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ]], [[ശ്വേതരക്താണു|വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ]], [[രക്ത പ്ലാസ്മ|പ്ലാസ്മ]], [[പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ്|പ്ലേറ്റ്ലെറ്റുകൾ]], മറ്റ് [[രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ|രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ ഘടകങ്ങൾ]] എന്നിവ പോലുള്ള രക്തത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ഹീമോഗ്ലോബിൻ]] അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ (RBC) [[കോശം|ശരീരകോശങ്ങൾക്ക്]] [[ഓക്സിജൻ]] ലഭിക്കുന്നതിൽ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് ശ്വേത രക്താണുക്കൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറില്ല, പക്ഷേ അവ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്, മാത്രമല്ല അണുബാധകൾക്കെതിരെ പോരാടുകയും ചെയ്യുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യത്തിന് ആവശ്യമായ പ്രോട്ടീനുകളും മറ്റ് പ്രധാന വസ്തുക്കളും അടങ്ങിയിട്ടുള്ള രക്തത്തിലെ "മഞ്ഞ കലർന്ന" ദ്രാവക ഭാഗമാണ് പ്ലാസ്മ, ഇത് ഒരു ബഫറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതിൽ സഹായിക്കുന്ന പ്ലേറ്റ്ലെറ്റുകൾ, ഇത് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് രക്തസ്രാവം തടയുന്നു. ഈ ഘടകങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, രക്തം ഒറ്റഘടകം മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു ഡോക്ടർമാർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. ഈ ശാസ്ത്രീയ തെറ്റിദ്ധാരണ കാരണം, പൊരുത്തമില്ലാത്ത രക്തം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടതിനാൽ നിരവധി രോഗികൾ മരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == മെഡിക്കൽ ഉപയോഗങ്ങൾ == === റെഡ് സെൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ === [[പ്രമാണം:Blood_transfusion_B.jpg|ലഘുചിത്രം| രോഗിക്ക് ക്യാനുലയിലൂടെ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തുന്നു ]] [[പ്രമാണം:Blood_bag_2020.jpg|ലഘുചിത്രം| രക്തപ്പകർച്ച പ്രക്രിയയിൽ ബാങ്ക് ചെയ്ത രക്തം]] [[പ്രമാണം:Blood_unit_during_transfusion.jpg|പകരം=Blood bag during a blood transfusion procedure|ലഘുചിത്രം| വ്യക്തിയിലേക്ക് രക്തപ്പകർച്ച നടക്കുന്നതിന് അനുസരിച്ച് ബാഗ് സാവധാനം കാലിയാകുന്നു.]] ചരിത്രപരമായി, [[ഹീമോഗ്ലോബിൻ|ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ]] അളവ് 100g/L ന് താഴെയോ [[ഹീമാറ്റോക്രിറ്റ്]] 30% ൽ താഴെയോ വരുമ്പോൾ ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ആയ റെഡ് സെൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite journal|year=1942|title=Anesthesia in cases of poor surgical risk. Some suggestions for decreasing risk|journal=Surg Gynecol Obstet|volume=74|pages=1011–1019}}</ref><ref name="AABB2012">{{Cite journal|display-authors=6|title=Red blood cell transfusion: a clinical practice guideline from the AABB*|journal=Annals of Internal Medicine|volume=157|issue=1|pages=49–58|date=July 2012|pmid=22751760|doi=10.7326/0003-4819-157-1-201206190-00429|others=Clinical Transfusion Medicine Committee of the, AABB}}</ref> നൽകുന്ന ഓരോ യൂണിറ്റ് രക്തത്തിനും അപകടസാധ്യതകൾ ഉള്ളതിനാൽ, 70 മുതൽ 80 ഗ്രാം/ലി വരെ, അല്ലെങ്കിൽ അതിലും താഴെയുള്ള ട്രിഗർ ലെവൽ ഇപ്പോൾ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്, കാരണം ഇത് രോഗികളിൽ മികച്ച ഫലങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. <ref name="AABBfive">{{Citation|title=Five Things Physicians and Patients Should Question|date=24 April 2014|url=http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-association-of-blood-banks|periodical=[[Choosing Wisely]]: an initiative of the [[ABIM Foundation]]|publisher=American Association of Blood Banks|access-date=25 July 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Transfusion thresholds for guiding red blood cell transfusion|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=12|issue=12|pages=CD002042|date=December 2021|pmid=34932836|pmc=8691808|doi=10.1002/14651858.CD002042.pub5}}</ref> ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച രക്തസ്രാവമില്ലാത്ത ആളുകൾക്ക് ഒരു യൂണിറ്റ് രക്തം മതിയാകും, ഈ ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം രോഗലക്ഷണങ്ങളും ഹീമോഗ്ലോബിൻ സാന്ദ്രതയും വീണ്ടും വിലയിരുത്തുന്നു.<ref name="AABBfive" /> മോശം ഓക്സിജൻ സാച്ചുറേഷൻ ഉള്ള രോഗികൾക്ക് കൂടുതൽ രക്തം ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.<ref name="AABBfive" /> കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ [[അനീമിയ]] ഉള്ളപ്പോൾ മാത്രമേ രക്തപ്പകർച്ച ഉപയോഗിക്കാവൂ എന്ന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത് വലിയ അളവിൽ നൽകിയാൽ ഫലം കൂടുതൽ വഷളാകുമെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Transfusion strategies for acute upper gastrointestinal bleeding|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2013-01-03_368_1/page/10|journal=The New England Journal of Medicine|volume=368|issue=1|pages=11–21|date=January 2013|pmid=23281973|doi=10.1056/NEJMoa1211801}}</ref> നെഞ്ചുവേദന അല്ലെങ്കിൽ ശ്വാസതടസ്സം പോലുള്ള ഹൃദയ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള ആളുകൾക്ക് രക്തപ്പകർച്ച പരിഗണിക്കാം.<ref name="AABB2012" /> ഇരുമ്പിന്റെ കുറവ് മൂലം രോഗികൾക്ക് ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ അളവ് കുറവാണെങ്കിലും ഹൃദയ സംബന്ധമായ സ്ഥിരതയുള്ള സന്ദർഭങ്ങളിൽ, ഫലപ്രാപ്തിയും സുരക്ഷയും അടിസ്ഥാനമാക്കി, പാരന്റൽ അയൺ പരിഗണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Guidelines on the diagnosis and management of iron deficiency and anemia in inflammatory bowel diseases|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=13|issue=12|pages=1545–1553|date=December 2007|pmid=17985376|doi=10.1002/ibd.20285|url=http://www.gasche.at/pdf/IBD_Journal_2007.pdf|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.gasche.at/pdf/IBD_Journal_2007.pdf|archivedate=2022-10-09}}</ref> മറ്റ് രക്ത ഉൽപന്നങ്ങൾ ആവശ്യമായ സമയത്ത് നൽകുന്നു, ഉദാ, കട്ടപിടിക്കുന്നതിനുള്ള കുറവുകൾ ചികിത്സിക്കാൻ. == നടപടിക്രമം == [[പ്രമാണം:Blausen_0087_Blood_Transfusion.png|ലഘുചിത്രം| ഇൻട്രാവീനസ് രക്തപ്പകർച്ചയുടെ ചിത്രീകരണം ]] രോഗിയുടെ ശരീരത്തിലേക്ക് രക്തം അല്ലെങ്കിൽ രക്ത ഉത്പ്പന്നങ്ങൾ കടത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം, അനുയോജ്യത, സ്വീകർത്താവിന്റെ സുരക്ഷ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ ആരോഗ്യ സേവന ദാതാക്കൾ നിരവധി നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളുന്നു. 2012-ൽ, 70% രാജ്യങ്ങളിൽ ദേശീയ രക്തനയം നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ 69% രാജ്യങ്ങളിലും രക്തപ്പകർച്ചയുടെ സുരക്ഷയും ഗുണനിലവാരവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രത്യേക നിയമനിർമ്മാണം ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs279/en/|title=Blood safety and availability|access-date=22 August 2014|date=June 2014|publisher=[[World Health Organization]]}}</ref> === രക്ത ദാനം === കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടേണ്ട രക്തത്തിന്റെ ഉറവിടം ഒന്നുകിൽ സ്വീകർത്താവ് (ഓട്ടോലോഗസ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ), അല്ലെങ്കിൽ മറ്റാരെങ്കിലും (അലോജെനിക് അല്ലെങ്കിൽ ഹോമോലോഗസ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ) ആകാം. രണ്ടാമത്തേത് ആദ്യത്തേതിനേക്കാൾ വളരെ സാധാരണമാണ്. മറ്റൊരാളുടെ രക്തം ഉപയോഗിക്കുന്ന നടപടിക്രമം ആദ്യം ആരംഭിക്കേണ്ടത് രക്തദാനത്തിലൂടെയാണ്. രക്ത ദാനത്തിൽ, ഞരമ്പിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മുഴുവൻ രക്തം സാധാരണയായി ആൻറിഓകോഗുലന്റുമായി കലർത്തുന്നു. ഒന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങളിൽ, രക്ത ദാനം ചെയ്തത് ആര് എന്നത് സാധാരണയായി സ്വീകർത്താവിന് അജ്ഞാതമാണ്, എന്നാൽ രക്തബാങ്കിലെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ സംഭാവന, പരിശോധന, ഘടകങ്ങളായി വേർതിരിക്കൽ, സംഭരണം, സ്വീകർത്താവിന് നൽകൽ എന്നിവയുടെ മുഴുവൻ ചക്രത്തിലൂടെ ആരുടെ രക്തം ആർക്ക് ഉപയോഗിച്ചു എന്നത് വ്യക്തിഗതമായി കണ്ടെത്താനാകും. രക്തപ്പകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും രോഗ സംക്രമണം അല്ലെങ്കിൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണം കൈകാര്യം ചെയ്യാനും അന്വേഷണത്തിനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. മൂന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങളിൽ, ദാതാവിനെ, സാധാരണയായി ഒരു കുടുംബാംഗത്തെ കൊണ്ടുവന്ന്  രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് ദാനം ചെയ്യുന്നു. ആൽക്കഹോൾ സ്വാബ് ഉപയോഗിച്ച് മാത്രം തുടയ്ക്കുന്നത് അല്ലെങ്കിൽ ആൽക്കഹോൾ സ്വാബ് ഉപയോഗിച്ച ശേഷം ആൻറിസെപ്റ്റിക് ഉപയോഗിച്ച് തുടയ്ക്കുന്നത് കൊണ്ട് ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിലെ മലിനീകരണം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമോ എന്ന് വ്യക്തമല്ല.<ref>{{Cite journal|title=Skin preparation with alcohol versus alcohol followed by any antiseptic for preventing bacteraemia or contamination of blood for transfusion|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2015|issue=2|pages=CD007948|date=February 2015|pmid=25674776|pmc=7185566|doi=10.1002/14651858.CD007948.pub3}}</ref> പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത്, രക്തദാനത്തിനുള്ള പ്രധാന പ്രേരണകൾ സാമൂഹികം (ഉദാഹരണത്തിന്, പരോപകാരം, നിസ്വാർത്ഥത, ചാരിറ്റി) ആണ്, അതേസമയം രക്തദാനത്തിനുള്ള പ്രധാന തടസ്സങ്ങളിൽ ഭയം, അവിശ്വാസം,<ref>{{Cite journal|last=Edwards|first=Patrick W.|last2=Zeichner|first2=Amos|date=January 1985|title=Blood donor development: Effects of personality, motivational and situational variables|url=http://dx.doi.org/10.1016/0191-8869(85)90085-6|journal=Personality and Individual Differences|volume=6|issue=6|pages=743–751|doi=10.1016/0191-8869(85)90085-6|issn=0191-8869}}</ref><ref name=":43">{{Cite journal|last=Muthivhi|first=Tshilidzi|last2=Olmsted|first2=M.|last3=Park|first3=H.|last4=Sha|first4=Mandy|date=August 2015|title=Motivators and deterrents to blood donation among Black South Africans: a qualitative analysis of focus group data|journal=Transfusion Medicine|language=en|volume=25|issue=4|pages=249–258|doi=10.1111/tme.12218|issn=0958-7578|pmc=4583344|pmid=26104809}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ ചരിത്രപരമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ വംശീയ വിവേചനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=":43" /> === പ്രോസസ്സിംഗും പരിശോധനയും === [[പ്രമാണം:FreshFrozenPlasma.JPG|പകരം=photograph of a bag containing one unit of fresh frozen plasma|ലഘുചിത്രം| [[ഫ്രഷ് ഫ്രോസൺ പ്ലാസ്മ]]യുടെ ഒരു യൂണിറ്റ് അടങ്ങിയ ഒരു ബാഗ്]] ദാനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന രക്തം സാധാരണയായി അത് ശേഖരിച്ച ശേഷം പ്രോസസ്സിംഗിന് വിധേയമാക്കുന്നു. ശേഖരിച്ച രക്തം പിന്നീട് [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ]], [[രക്ത പ്ലാസ്മ|പ്ലാസ്മ]], [[പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ്|പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ]], ആൽബുമിൻ [[മാംസ്യം|പ്രോട്ടീൻ]], കട്ടപിടിക്കുന്ന ഘടകം, ക്രയോപ്രെസിപിറ്റേറ്റ്, ഫൈബ്രിനോജൻ കോൺസെൻട്രേറ്റ്, ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻസ് (ആന്റിബോഡികൾ) എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രക്ത ഘടകങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നു. അഫെറെസിസ് എന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു പ്രക്രിയയിലൂടെ ചുവന്ന രക്ത കോശങ്ങൾ, പ്ലാസ്മ, പ്ലേറ്റ്ലെറ്റുകൾ എന്നിവ മാത്രമായി ദാനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. * [[പ്രമാണം:Vidro_para_transfusão_de_sangue,_Centro_de_Memórias_do_Curso_de_Enfermagem_da_UFES_(2).jpg|ലഘുചിത്രം| രക്തപ്പകർച്ചയുടെ പഴയ രീതിയിലാണ് ഗ്ലാസ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.]] [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] (ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ) ദാനം ചെയ്യുന്ന എല്ലാ രക്തവും ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ-ട്രാൻസ്മിസിബിൾ അണുബാധകൾക്കായി പരിശോധിക്കണമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]], [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-ബി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി]], [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-സി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി]], ''ട്രെപോണിമ പല്ലിഡം'' ([[പറങ്കിപ്പുണ്ണ്|സിഫിലിസ്]]) കൂടാതെ, ''ട്രിപനോസോമ ക്രൂസി'' (ചഗാസ് രോഗം), ''പ്ലാസ്മോഡിയം'' സ്പീഷീസ് ([[മലമ്പനി|മലേറിയ]]) എന്നിവ പോലുള്ള രക്ത വിതരണത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്ക് അപകടമുണ്ടാക്കുന്ന മറ്റ് അണുബാധകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44202/1/9789241547888_eng.pdf|title=Screening donated blood for transfusion-transmissible infections: recommendations|date=2009|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-4-154788-8|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44202/1/9789241547888_eng.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ പറയുന്നത് അനുസരിച്ച്, 10 രാജ്യങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്ത എല്ലാ രക്തത്തിലെയും [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]], ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി, ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി അല്ലെങ്കിൽ സിഫിലിസ് എന്നിവയിൽ ഒന്നോ അതിലധികമോ പരിശോധിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs279/en/|title=Blood safety and availability Fact sheet 279|access-date=21 January 2016|publisher=World Health Organization}}</ref> ടെസ്റ്റിംഗ് കിറ്റുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ലഭ്യമല്ല എന്നതാണ് ഇതിന് ഒരു പ്രധാന കാരണം.<ref name=":0" /> അതുമൂലം, ഇടത്തരം, ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ രക്തപ്പകർച്ചയിലൂടെ പകരുന്ന അണുബാധകളുടെ വ്യാപനം വളരെ കൂടുതലാണ്.<ref name=":0" /> * രോഗിക്ക് അനുയോജ്യമായ രക്തം ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ദാനം ചെയ്ത എല്ലാ രക്തവും [[എബിഒ ബ്ലഡ്ഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റം|എബിഒ രക്തഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റത്തിനും]] ആർഎച്ച് രക്തഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റത്തിനും വേണ്ടി പരിശോധിക്കണം.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/bloodsafety/donation_testing/en/|title=Testing of donated blood|access-date=21 January 2016|website=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20110318122653/http://www.who.int/bloodsafety/donation_testing/en/|archive-date=March 18, 2011}}</ref> * കൂടാതെ, ചില രാജ്യങ്ങളിൽ പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് ഉൽപന്നങ്ങൾ ബാക്‌ടീരിയൽ അണുബാധയ്‌ക്കായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം മുറിയിലെ താപനിലയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ ഇവയ്ക്ക് മലിനീകരണത്തിനുള്ള ഉയർന്ന സാധ്യതയുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/Blood/ucm426310.htm|title=Bacterial Detection Testing by Blood and Blood Collection Establishments and Transfusion Services to Enhance the Safety and Availability of Platelets for Transfusion|access-date=21 January 2016|website=FDA U.S. Food and Drug Administration}}</ref><ref>{{Cite journal|title=The international experience of bacterial screen testing of platelet components with an automated microbial detection system: a need for consensus testing and reporting guidelines|journal=Transfusion Medicine Reviews|volume=28|issue=2|pages=61–71|date=April 2014|pmid=24636779|doi=10.1016/j.tmrv.2014.01.001|last3=ISBT Transfusion Transmitted Infectious Disease Bacterial Workgroup}}</ref> അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ എച്ച്ഐവി പോലുള്ള ചില പ്രതിരോധശേഷി കുറവുള്ള സ്വീകർത്താക്കൾക്ക് നൽകിയാൽ അപകടസാധ്യതയുള്ളതിനാൽ [[സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ്|സൈറ്റോമെഗലോവൈറസിന്റെ]] (സിഎംവി) സാന്നിധ്യം പരിശോധിക്കപ്പെടാം. എന്നിരുന്നാലും, എല്ലാ രക്തവും സിഎംവി- ക്കായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.<ref>{{Cite journal|title=Prevention of Transfusion-Transmitted Cytomegalovirus Infections: Which is the Optimal Strategy?|journal=Transfusion Medicine and Hemotherapy|volume=41|issue=1|pages=40–44|date=February 2014|pmid=24659946|pmc=3949610|doi=10.1159/000357102}}</ref> * ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതാണ് ല്യൂക്കോസൈറ്റ് കുറയ്ക്കൽ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ല്യൂക്കോറെഡ്യൂസ്ഡ് രക്ത ഉൽപന്നങ്ങൾ എച്ച്എൽഎ അലോഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ (പ്രത്യേക രക്തഗ്രൂപ്പുകൾക്കെതിരായ ആന്റിബോഡികളുടെ വികസനം), ഫീബ്രൈൽ നോൺ-ഹീമോലിറ്റിക് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണം, [[സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ്|സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ് അണുബാധ]], പ്ലേറ്റ്ലെറ്റ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ റിഫ്രാക്റ്റോറിനസ് എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകില്ല.<ref name=":3">{{Cite journal|title=Why implement universal leukoreduction?|journal=Hematology/Oncology and Stem Cell Therapy|volume=1|issue=2|pages=106–123|year=2008|pmid=20063539|doi=10.1016/s1658-3876(08)50042-2}}</ref> * ഉദാഹരണത്തിന്, [[അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗം|യുവി]] എക്സ്പോഷറും [[റൈബോഫ്ലേവിൻ]] ചേർക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രക്രീയ, രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളിലെ രോഗാണുക്കളെ (വൈറസുകൾ, ബാക്ടീരിയകൾ, പരാന്നഭോജികൾ, വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ) നിർജ്ജീവമാക്കുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Separation, identification and quantification of riboflavin and its photoproducts in blood products using high-performance liquid chromatography with fluorescence detection: a method to support pathogen reduction technology|journal=Photochemistry and Photobiology|volume=80|issue=3|pages=609–615|year=2004|pmid=15382964|doi=10.1562/0031-8655(2004)080<0609:TNSIAQ>2.0.CO;2}}</ref><ref>{{Cite journal|title=A randomized controlled clinical trial evaluating the performance and safety of platelets treated with MIRASOL pathogen reduction technology|url=https://archive.org/details/sim_transfusion_2010-11_50_11/page/2362|journal=Transfusion|volume=50|issue=11|pages=2362–2375|date=November 2010|pmid=20492615|doi=10.1111/j.1537-2995.2010.02694.x}}</ref><ref>{{Cite journal|title=The Mirasol PRT system for pathogen reduction of platelets and plasma: an overview of current status and future trends|journal=Transfusion and Apheresis Science|volume=35|issue=1|pages=5–17|date=August 2006|pmid=16935562|doi=10.1016/j.transci.2006.01.007}}</ref> ദാനം ചെയ്ത രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളിൽ വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ നിർജ്ജീവമാക്കുന്നതിലൂടെ, ഗ്രാഫ്റ്റ്-വേഴ്സസ്-ഹോസ്റ്റ് രോഗം (TA-GvHD) തടയുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായി റൈബോഫ്ലേവിനും യുവി ലൈറ്റ് ട്രീറ്റ്മെന്റും ഗാമാ-റേഡിയേഷനെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കും.<ref>{{Cite journal|title=Mirasol PRT treatment of donor white blood cells prevents the development of xenogeneic graft-versus-host disease in Rag2-/-gamma c-/- double knockout mice|url=https://archive.org/details/sim_transfusion_2006-09_46_9/page/1553|journal=Transfusion|volume=46|issue=9|pages=1553–1560|date=September 2006|pmid=16965583|doi=10.1111/j.1537-2995.2006.00939.x}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Inactivation of human white blood cells in platelet products after pathogen reduction technology treatment in comparison to gamma irradiation|url=https://archive.org/details/sim_transfusion_2011-07_51_7/page/1397|journal=Transfusion|volume=51|issue=7|pages=1397–1404|date=July 2011|pmid=21155832|doi=10.1111/j.1537-2995.2010.02984.x}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Toxicity testing of a novel riboflavin-based technology for pathogen reduction and white blood cell inactivation|journal=Transfusion Medicine Reviews|volume=22|issue=2|pages=133–153|date=April 2008|pmid=18353253|doi=10.1016/j.tmrv.2007.12.003}}</ref> === അനുയോജ്യത പരിശോധന === [[പ്രമാണം:Blausen_0086_Blood_Bag.png|ലഘുചിത്രം| ലേബൽ ചെയ്ത ബ്ലഡ് ബാഗിന്റെ ചിത്രീകരണം]] ഒരു സ്വീകർത്താവിന് രക്തം നല്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള അനുയോജ്യത പരിശോധന നടത്തണം. രക്തം നൽകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള ആദ്യപടി സ്വീകർത്താവിന്റെ രക്തം ടൈപ്പ് ചെയ്ത് ഗ്രൂപ്പ് ആർഎച്ച് നില എന്നിവ നിർണ്ണയിക്കലാണ്. ദാതാവിന്റെ രക്തവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ചേക്കാവുന്ന ഏതെങ്കിലും ആന്റിബോഡികൾക്കായി സാമ്പിൾ പിന്നീട് പരിശോധിക്കുന്നു.<ref name="uutah">Blood Processing. [[University of Utah]]. Available at: http://library.med.utah.edu/WebPath/TUTORIAL/BLDBANK/BBPROC.html. Accessed on: December 15, 2006.</ref> ഇത് പൂർത്തിയാക്കാൻ ഏകദേശം 45 മിനിറ്റ് എടുക്കും (ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയെ ആശ്രയിച്ച്). രക്തബാങ്ക് വിദഗ്ധർ രോഗിയുടെ പ്രത്യേക ആവശ്യകതകളും (ഉദാ: കഴുകിയതോ, റേഡിയേഷൻ ചെയ്തതോ അല്ലെങ്കിൽ സിഎംവി നെഗറ്റീവ് രക്തത്തിന്റെ ആവശ്യകത) രോഗിയുടെ ചരിത്രവും അവർ മുമ്പ് ആന്റിബോഡികളും മറ്റേതെങ്കിലും സീറോളജിക്കൽ അപാകതകളും തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ എന്നുമെല്ലാം പരിശോധിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Serology_interpretation_of_antibody_panel_for_blood_group_antigens.jpg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ മനുഷ്യ രക്തഗ്രൂപ്പ് സിസ്റ്റങ്ങളിലേക്കുള്ള രോഗിയുടെ ആന്റിബോഡികൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ആന്റിബോഡി പാനലിന്റെ വ്യാഖ്യാനം.]] ഒരു പോസിറ്റീവ് സ്‌ക്രീൻ ഒരു ആന്റിബോഡി പാനൽ/അന്വേഷണം ക്ലിനിക്കലി പ്രാധാന്യമുള്ളതാണോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു ആന്റിബോഡി പാനലിൽ ദാതാക്കളിൽ നിന്നുള്ള വാണിജ്യപരമായി തയ്യാറാക്കിയ ഗ്രൂപ്പ് ഒ റെഡ് സെൽ സസ്പെൻഷനുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, അവ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നതും ക്ലിനിക്കലി പ്രാധാന്യമുള്ളതുമായ അലോആൻറിബോഡികളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ആന്റിജനുകൾക്കായി ഫിനോടൈപ്പ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ദാതാവിന്റെ കോശങ്ങൾക്ക് ഹോമോസൈഗസ് (ഉദാ: K+k+), ഹെറ്ററോസൈഗസ് (K+k-) എക്സ്പ്രഷൻ അല്ലെങ്കിൽ വിവിധ ആന്റിജനുകളുടെ (K−k−) എക്സ്പ്രഷൻ ഉണ്ടാകാം. പരിശോധിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാ ദാതാക്കളുടെ കോശങ്ങളുടെയും ഫിനോടൈപ്പുകൾ ഒരു ചാർട്ടിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. രോഗിയുടെ [[സീറം]] വിവിധ ദാതാക്കളുടെ കോശങ്ങൾക്കെതിരെ പരിശോധിക്കുന്നു. ദാതാവിന്റെ കോശങ്ങൾക്കെതിരായ രോഗിയുടെ സീറത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഒന്നോ അതിലധികമോ ആന്റിബോഡികളുടെ സാന്നിധ്യം സ്ഥിരീകരിക്കാൻ ഒരു പാറ്റേൺ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. എല്ലാ ആന്റിബോഡികളും ക്ലിനിക്കലി പ്രാധാന്യമുള്ളവയല്ല). രോഗിക്ക് ക്ലിനിക്കലി പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ആന്റിബോഡി വികസിച്ചാൽ, ഭാവിയിൽ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തുപോൾ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയുന്നതിന് രോഗിക്ക് ആന്റിജൻ-നെഗറ്റീവ് അരുണ രക്താണുക്കൾ ലഭിക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ആന്റിബോഡി അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി നേരിട്ടുള്ള ആന്റിഗ്ലോബുലിൻ ടെസ്റ്റും (കൂംബ്സ് ടെസ്റ്റ്) നടത്തുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780803604193|title=Modern Blood Banking and Transfusion Practices|vauthors=Harmening D|publisher=F. A. Davis|year=1999|isbn=978-0-8036-0419-3|edition=4th|location=Philadelphia|url-access=registration}}</ref> ആൻറിബോഡി ഇല്ലെങ്കിൽ, സ്വീകർത്താവിന്റെ സീറവും ദാതാവ് ആർബിസിയും സ്പിൻ ക്രോസ്മാച്ച് അല്ലെങ്കിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള ക്രോസ്മാച്ച് നടത്തുന്നു. സ്പിൻ രീതിയിൽ, ഒരു ടെസ്റ്റ് ട്യൂബിൽ ദാതാക്കളുടെ കോശങ്ങളുടെ 3-5% സസ്പെൻഷന്റെ ഡ്രോപ്പിനെതിരെ പേഷ്യന്റ് സീറത്തിന്റെ രണ്ട് തുള്ളി ഇട്ട് ഒരു സെറോഫ്യൂജിൽ കറക്കുന്നു. ടെസ്റ്റ് ട്യൂബിലെ അഗ്ലൂറ്റിനേഷൻ അല്ലെങ്കിൽ ഹീമോലിസിസ് (അതായത്, പോസിറ്റീവ് കൂംബ്സ് ടെസ്റ്റ്) ഒരു നല്ല പ്രതികരണമാണ്, അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ യൂണിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂസ് ചെയ്യാൻ പാടില്ല. ഒരു ആന്റിബോഡി സംശയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഡോണർ യൂണിറ്റുകളെ ഫിനോടൈപ്പ് ചെയ്തുകൊണ്ട് അനുബന്ധ ആന്റിജനിനായി ആദ്യം പരിശോധിക്കണം. റിയാക്‌റ്റിവിറ്റി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിശോധന എളുപ്പമാക്കുന്നതിനും ആന്റിഗ്ലോബുലിൻ/ഇൻഡയറക്ട് ക്രോസ്മാച്ച് ടെക്‌നിക് ഉപയോഗിച്ച് 37 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിൽ ആന്റിജൻ നെഗറ്റീവ് യൂണിറ്റുകൾ രോഗിയുടെ പ്ലാസ്മയ്‌ക്കെതിരെ പരീക്ഷിക്കുന്നു. ഹീമോഗ്ലോബിൻ കുറയാനുള്ള സാധ്യത, ക്രോസ്മാച്ച് ചെയ്യാത്ത രക്തം ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള അപകടസാധ്യതയെ മറികടക്കുന്ന അടിയന്തര സന്ദർഭങ്ങളിൽ, ക്രോസ്മാച്ചിംഗ് പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ O- നെഗറ്റീവ് രക്തം ഉപയോഗിക്കുന്നു, തുടർന്ന് കഴിയുന്നത്ര വേഗം ക്രോസ്മാച്ച് ചെയ്യുന്നു. പ്രസവിക്കുന്ന പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ഒ-നെഗറ്റീവ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള സാമ്പിൾ ലബോറട്ടറിക്ക് ലഭിക്കുന്നതാണ് അഭികാമ്യം, അതിനാൽ രോഗിയുടെ യഥാർത്ഥ രക്തഗ്രൂപ്പ് നിർണ്ണയിക്കാനും അലോആൻറിബോഡികൾ പരിശോധിക്കാനും സ്ക്രീനിങ് നടത്താം. ==== റെഡ് സെൽ (എറിത്രോസൈറ്റ്) ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷനുള്ള എബിഒ, ആർഎച്ച് സിസ്റ്റത്തിന്റെ അനുയോജ്യത ==== എബിഒ, ആർഎച്ച് സിസ്റ്റം ഉപയോഗിച്ച് ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ചയിൽ സാധ്യമായ പൊരുത്തങ്ങൾ ഈ ചാർട്ട് കാണിക്കുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align: center" | | | colspan="8" | ദാതാവ് |- | | | ഒ- | ഒ+ | ബി- | ബി+ | എ- | എ+ | എബി- | എബി+ |- | rowspan="8" | സ്വീകർത്താവ് | എബി+ |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |- | എബി- |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | |- | എ+ |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | |- | എ- |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | |- | ബി+ |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | | |- | ബി- |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | | | |- | ഒ+ |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | | | | |- | ഒ- |[[പ്രമാണം:Blood_drop_plain.svg|26x26ബിന്ദു]] | | | | | | | |} == പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ ഉൽപന്നങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ കാര്യങ്ങളിൽ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വിജിലൻസ് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതുപോലെ, രക്തത്തിന്റെയും രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളുടെയും സുരക്ഷ ഹീമോവിജിലൻസ് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. ഹീമോവിജിലൻസ് രക്തപ്പകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനാവശ്യ സംഭവങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും തടയുന്നതിനും, രക്തപ്പകർച്ചയുടെ സുരക്ഷയും ഫലപ്രാപ്തിയും കാര്യക്ഷമതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/bloodsafety/haemovigilance/en/|title=WHO &#124; Haemovigilance|access-date=2013-12-11|date=2013-06-25|publisher=Who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20110318122450/http://www.who.int/bloodsafety/haemovigilance/en/|archive-date=March 18, 2011}}</ref> യുകെയിൽ ഈ ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുന്നത് എസ്എച്ച്ഒടി (സീരിയസ് ഹസാഡ്സ് ഓഫ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ) എന്ന സ്വതന്ത്ര സംഘടനയാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.shotuk.org/home/shot-organisation/141-2/|title=SHOT Terms of Reference|access-date=22 August 2014|publisher=Shotuk.org|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930013157/https://www.shotuk.org/home/shot-organisation/141-2/|url-status=dead}}</ref> രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം നിരവധി സങ്കീർണതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവയിൽ പലതും രോഗപ്രതിരോധമോ പകർച്ചവ്യാധിയോ ആയി തരംതിരിക്കാം. സംഭരണ സമയത്ത് ഗുണമേന്മ നശിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടോ എന്നതിനെ കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ട്.<ref>Wang, SS. "What's the Shelf Life of Blood? Focus on Whether Older Donations Impair Recovery of Transfusion Recipients". ''The Wall Street Journal''. 2009 Dec. 1.</ref> === രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം === * അക്യൂട്ട് ഹീമോലിറ്റിക് റിയാക്ഷൻസ്- എസ്എച്ച്ഒടി (സീരിയസ് ഹസാഡ്സ് ഓഫ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ) അനുസരിച്ച് അക്യൂട്ട് ഹീമോലിറ്റിക് റിയാക്ഷൻസ് എന്നതിനെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് "പനി, രക്തപ്പകർച്ചയുടെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഹീമോലിസിസിന്റെ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങൾ; ഹീമോഗ്ലോബിൻ ഇടിവ്, ലാക്റ്റേറ്റ് ഡീഹൈഡ്രജനേസിന്റെ വർദ്ധനവ് (LDH), പോസിറ്റീവ് ഡയറക്ട് ആന്റിഗ്ലോബുലിൻ ടെസ്റ്റ് (DAT), പോസിറ്റീവ് ക്രോസ്മാച്ച്" എന്നിവ ആയാണ്.<ref name=":1">{{Cite book|url=http://www.shotuk.org/wp-content/uploads/report-2014.pdf|title=The 2014 Annual SHOT Report (2015)|vauthors=Bolton-Maggs PH, Poles D|collaboration=Serious Hazards of Transfusion (SHOT) Steering Group|publisher=SHOT|year=2015|isbn=978-0-9558648-7-2|access-date=2016-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127114949/http://www.shotuk.org/wp-content/uploads/report-2014.pdf|archive-date=2016-01-27}}</ref> ആന്റിബോഡികൾ ദാതാവിന്റെ ചുവന്ന രക്താണുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. മിക്കപ്പോഴും ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് ക്ലറിക്കൽ പിശകുകൾ അല്ലെങ്കിൽ അനുചിതമായ എബിഒ ബ്ലഡ് ടൈപ്പിംഗും ക്രോസ്മാച്ചിംഗും കാരണമാണ്. പനി, വിറയൽ, നെഞ്ചുവേദന, നടുവേദന,<ref name="LauraDean" /> രക്തസ്രാവം, [[ടാക്കികാർഡിയ|വർദ്ധിച്ച ഹൃദയമിടിപ്പ്]], ശ്വാസതടസ്സം, രക്തസമ്മർദ്ദം പെട്ടെന്ന് കുറയൽ എന്നിവയാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ. സംശയം തോന്നിയാൽ, രക്തപ്പകർച്ച ഉടനടി നിർത്തണം, ഹീമോലിസിസിന്റെ സാന്നിധ്യം പരിശോധിക്കാൻ രക്തം പരിശോധനയ്ക്ക് അയയ്ക്കണം. ചികിത്സ സഹായകരമാണ്. ഹീമോലിറ്റിക് പ്രതികരണത്തിന്റെ (പിഗ്മെന്റ് നെഫ്രോപ്പതി) ഫലങ്ങൾ കാരണം വൃക്ക തകരാറ് സംഭവിക്കാം.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.hhs.gov/ash/bloodsafety/2011-nbcus.pdf|title=The 2011 National Blood Collection and Utilization Survey Report|access-date=21 January 2016|publisher=Department of Health and Human Services|archive-url=https://web.archive.org/web/20160319015943/http://www.hhs.gov/ash/bloodsafety/2011-nbcus.pdf|archive-date=19 March 2016}}</ref> രക്തപ്പകർച്ച പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തീവ്രത, രക്തം സ്വീകരിക്കുന്ന ദാതാവിന്റെ ആന്റിജന്റെ അളവ്, ദാതാവിന്റെ ആന്റിജനുകളുടെ സ്വഭാവം, സ്വീകർത്താവിന്റെ ആന്റിബോഡികളുടെ സ്വഭാവം, അളവ് എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="LauraDean" /> * രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം 24 മണിക്കൂറിനു ശേഷം ഡിലേയ്ഡ് ഹീമോലിറ്റിക് പ്രതികരണങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു. രക്തപ്പകർച്ചയുടെ 28 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അവ സാധാരണയായി സംഭവിക്കുന്നു. രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്താനാകാത്ത, രക്തപ്പകർച്ച ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള ആന്റിബോഡികൾ; അല്ലെങ്കിൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂസ് ചെയ്ത രക്തത്തിലെ ആന്റിജനിനെതിരെ ഒരു പുതിയ ആന്റിബോഡിയുടെ വികസനം മൂലം ഇത് സംഭവിക്കാം. രക്തചംക്രമണത്തിൽ നിന്ന് കരളിലേക്കും പ്ലീഹയിലേക്കുമുള്ള മാക്രോഫേജുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഇത് എക്സ്ട്രാവാസ്കുലർ ഹീമോലിസിസിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ സാധാരണയായി ആന്റി-ആർഎച്ച്, ആന്റി-കിഡ് ആന്റിബോഡികൾ വഴി നടക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അക്യൂട്ട് ഹീമോലിറ്റിക് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഇത്തരത്തിലുള്ള ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണം കുറവാണ്.<ref name="LauraDean" /> * ഫീബ്രൈൽ നോൺഹെമോലിറ്റിക് പ്രതികരണങ്ങൾ, അലർജി ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണങ്ങൾക്കൊപ്പം, ഏറ്റവും സാധാരണമായ രക്തപ്പകർച്ച പ്രതികരണമാണ്.<ref name=":3"/> ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിലെ വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ, [[സൈറ്റോകൈൻ|കോശജ്വലന രാസ സിഗ്നലുകൾ]] പുറത്തുവിടുന്നതിനാലോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വീകർത്താവിന്റെ വെളുത്ത രക്താണുക്കളെ ആക്രമിക്കുന്നതിനാലോ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. <ref name="LauraDean">{{Cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2261/|title=Blood Groups and Red Cell Antigens|vauthors=Laura D|date=2005|publisher=National Center for Biotechnology Information|location=Bethesda, United States|access-date=4 October 2017}}</ref> ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രതികരണം ഏകദേശം 7% രക്തപ്പകർച്ചകളിൽ സംഭവിക്കുന്നു. പനി സാധാരണയായി അധികം നീണ്ടുനിൽക്കില്ല, അത് ആന്റിപൈറിറ്റിക്സ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ചികിത്സിക്കുന്നത്. ഉൽപന്ന യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്ന് ദാതാവിന്റെ വെളുത്ത കോശങ്ങളുടെ ഫിൽട്ടറേഷൻ - ല്യൂക്കോറെഡക്ഷൻ എന്നിവ ഇപ്പോൾ വ്യാപകമായി ചെയ്യുന്നതിന് ഇതാണ് കാരണം.<ref name=":3" /> * ഐജിഇ ആൻറി-അലർജൻ ആന്റിബോഡികൾ മൂലമാണ് അലർജി ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. ആന്റിബോഡികൾ അതിന്റെ ആന്റിജനുകളുമായി ബന്ധിക്കുമ്പോൾ, [[മാസ്റ്റ് കോശം|മാസ്റ്റ് സെല്ലുകളിൽ]] നിന്നും ബാസോഫിലുകളിൽ നിന്നും [[ഹിസ്റ്റമിൻ]] പുറത്തുവിടുന്നു. ദാതാവിന്റെയോ സ്വീകർത്താവിന്റെയോ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ഐജിഇ ആന്റിബോഡികൾ അലർജി പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാകും. ഹേ ഫീവർ പോലുള്ള അലർജി രോഗങ്ങളുള്ള രോഗികളിൽ ഇത് സാധാരണമാണ്. രോഗിക്ക് ചൊറിച്ചിൽ അനുഭവപ്പെടാം, പക്ഷേ ലക്ഷണങ്ങൾ സാധാരണയായി സൗമ്യമാണ്, രക്തപ്പകർച്ച നിർത്തി ആന്റി ഹിസ്റ്റാമൈൻസ് നൽകുന്നതിലൂടെ അവസ്ഥ നിയന്ത്രിക്കാനാകും.<ref name="LauraDean" /> * ഐജിഎ ആന്റി പ്ലാസ്മ പ്രോട്ടീൻ ആന്റിബോഡികൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന അപൂർവമായ ജീവൻ അപകടപ്പെടുത്തുന്ന അലർജി അവസ്ഥകളാണ് അനാഫൈലക്റ്റിക് പ്രതികരണങ്ങൾ. സെലക്ടീവ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എ കുറവുള്ള രോഗികൾക്ക്, ദാതാവിന്റെ പ്ലാസ്മയിലെ ഐജിഎ ആന്റിബോഡികൾ മൂലമാണ് പ്രതികരണം ഉണ്ടാകുന്നത്. രോഗിക്ക് പനി, ശ്വാസംമുട്ടൽ, ചുമ, ശ്വാസതടസ്സം, ഷോക്ക് എന്നിവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. എപിനെഫ്രിൻ ഉപയോഗിച്ചുള്ള അടിയന്തര ചികിത്സ ഇതിന് ആവശ്യമാണ്.<ref name="LauraDean" /> * രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കു ശേഷമുള്ള പോസ്റ്റ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പർപുര വളരെ അപൂർവമായ ഒരു സങ്കീർണതയാണ്, ഇത് രക്ത ഉൽപന്ന കൈമാറ്റത്തിന് ശേഷം സംഭവിക്കുന്നു, ഇത് ദാതാവിന്റെയും സ്വീകർത്താവിന്റെയും പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകളുടെ എച്ച്പിഎ (ഹ്യൂമൻ പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് ആന്റിജൻ) യ്ക്ക് നേരെയുള്ള രോഗിയുടെ രക്തത്തിലെ ആന്റിബോഡികളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രോട്ടീൻ ഇല്ലാത്ത സ്വീകർത്താക്കൾക്ക് മുൻകാല രക്തപ്പകർച്ചയിൽ നിന്നോ മുൻ ഗർഭധാരണങ്ങളിൽ നിന്നോ ഈ പ്രോട്ടീനിലേക്ക് സംവേദനക്ഷമത ഉണ്ടാകുന്നു, ത്രോംബോസൈറ്റോപീനിയ, ചർമ്മത്തിൽ രക്തസ്രാവം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം, കൂടാതെ ചർമ്മത്തിന് പർപ്പുര എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർപ്പിൾ നിറവ്യത്യാസം കാണിക്കാനും കഴിയും. ഇൻട്രാവീനസ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (IVIG) ഇതിന്റെ ചികിത്സയാണ്.<ref name="LauraDean" /><ref>{{Cite book|title=Practical Transfusion Medicine|vauthors=Murphy M|publisher=Wiley-Blackwell|year=2013|veditors=Murphy M, Pamphilon D, Heddle N|edition=4th|pages=127–130|chapter=Post-transfusion purpura}}</ref> * ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ റിലേറ്റഡ് അക്യൂട്ട് ലംഗ് ഇൻജുറി (ട്രാലി) എന്നത് [[അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി ഡിസ്ട്രസ് സിൻഡ്രോം|അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി ഡിസ്ട്രെസ് സിൻഡ്രോമിന്]] (എആർഡിഎസ്) സമാനമായ ഒരു സിൻഡ്രോം ആണ്, ഇത് പ്ലാസ്മ അടങ്ങിയ രക്ത ഉൽപ്പന്നം രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കിടെ അല്ലെങ്കിൽ രക്ത പകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം 6 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ വികസിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രതികരണത്തിൽ പനി, ഹൈപ്പോടെൻഷൻ, ശ്വാസതടസ്സം, ടാക്കിക്കാർഡിയ എന്നിവ പലപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നു. കൃത്യമായ രോഗനിർണയം നടത്താൻ, രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് 6 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകണം, ഹൈപ്പോക്സീമിയ ഉണ്ടായിരിക്കണം, ബൈലാറ്ററൽ ഇൻഫിൽട്രേഷന്റെ റേഡിയോഗ്രാഫിക് തെളിവുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം, കൂടാതെ ലെഫ്റ്റ് ഏട്രിയൽ ഹൈപ്പർടെൻഷന്റെ (ദ്രാവക ഓവർലോഡ്) തെളിവുകൾ ഉണ്ടാകരുത്.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/nhsn|title=NHSN {{!}} CDC|access-date=2018-09-18|date=2017-12-29|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> 5 മുതൽ 10% വരെ മരണനിരക്ക് ഉള്ള ഈ അവസ്ഥ 15% രക്തപ്പകർച്ച രോഗികളിൽ സംഭവിക്കുന്നു. സ്വീകർത്താക്കളുടെ അപകടസാധ്യത ഘടകങ്ങളിൽ അവസാനഘട്ട കരൾ രോഗം, സെപ്സിസ്, ഹെമറ്റോളജിക്കൽ മാലിഗ്നൻസികൾ, സെപ്സിസ്, വെന്റിലേഷനിലുള്ള രോഗികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഹ്യൂമൻ ന്യൂട്രോഫിൽ ആന്റിജനുകൾ (എച്ച്എൻഎ), ഹ്യൂമൻ ല്യൂക്കോസൈറ്റ് ആന്റിജനുകൾ (എച്ച്എൽഎ) എന്നിവയോട് പ്രതികരിക്കുന്ന ആന്റിബോഡികൾ ഇത്തരത്തിലുള്ള ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രതികരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചികിത്സ സഹായകരമാണ്.<ref>{{Cite journal|title=Transfusion-related acute lung injury; clinical perspectives|journal=Korean Journal of Anesthesiology|volume=68|issue=2|pages=101–105|date=April 2015|pmid=25844126|pmc=4384395|doi=10.4097/kjae.2015.68.2.101}}</ref> * ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ റിലേറ്റഡ് സർക്കുലേറ്ററി ഓവർലോഡ് (TACO) എന്നത് രക്തപ്പകർച്ച അവസാനിച്ച് 6 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി ഡിസ്ട്രസ്, എലവേറ്റഡ് ബ്രെയിൻ നാട്രിയൂററ്റിക് പെപ്റ്റൈഡ് (BNP), എലവേറ്റഡ് സെൻട്രൽ വെനസ് പ്രഷർ (CVP), ഇടത് ഹൃദയസ്തംഭനത്തിന്റെ തെളിവ്, നല്ല ദ്രാവക ബാലൻസ് തെളിവ്, കൂടാതെ/അല്ലെങ്കിൽ പൾമണറി എഡിമയുടെ റേഡിയോഗ്രാഫിക് തെളിവുകൾ എന്നിവയിൽ മൂന്നെണ്ണം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, ഒരു സാധാരണ അവസ്ഥയാണ്.<ref name=":5" /> * ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ റിലേറ്റഡ് ഗ്രാഫ്റ്റ് വേഴ്സസ് ഹോസ്റ്റ് ഡിസീസ് രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയില്ലാത്ത രോഗികളിൽ പതിവായി സംഭവിക്കാറുണ്ട്, ദാതാവിന്റെ ടി സെല്ലുകൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിൽ സ്വീകർത്താവിന്റെ ശരീരം പരാജയപ്പെടുന്നതിനാലാണ് ഇത് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇതിൽ ദാതാവിന്റെ ടി സെല്ലുകൾ സ്വീകർത്താവിന്റെ സെല്ലുകളെ ആക്രമിക്കുന്നു. രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഒരാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഇത് സംഭവിക്കുന്നു.<ref name="LauraDean" /> പനി, ചുണങ്ങു, വയറിളക്കം എന്നിവ പലപ്പോഴും ഇത്തരത്തിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മരണനിരക്ക് ഉയർന്നതാണ്, 89.7% രോഗികളും 24 ദിവസത്തിന് ശേഷം മരിക്കുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ചികിത്സയാണ് ചികിത്സയുടെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ മാർഗ്ഗം.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=A systematic review of transfusion-associated graft-versus-host disease|journal=Blood|volume=126|issue=3|pages=406–414|date=July 2015|pmid=25931584|doi=10.1182/blood-2015-01-620872}}</ref> ടി കോശങ്ങൾ സ്വീകർത്താവിന്റെ കോശങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നതിന് ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള രോഗികൾക്ക് രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളുടെ റേഡിയേഷനും ല്യൂക്കോറെഡക്ഷനും ആവശ്യമാണ്.<ref name="LauraDean" /> === അണുബാധ === വലിയ അളവിൽ ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ ഉപയോഗം അണുബാധയ്ക്കുള്ള ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Health care-associated infection after red blood cell transfusion: a systematic review and meta-analysis|journal=JAMA|volume=311|issue=13|pages=1317–1326|date=April 2014|pmid=24691607|pmc=4289152|doi=10.1001/jama.2014.2726}}</ref> അപൂർവ സന്ദർഭങ്ങളിൽ, രക്ത ഉൽപന്നങ്ങൾ ബാക്ടീരിയയാൽ മലിനമാകുന്നു. ഇത് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ-ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് ബാക്ടീരിയൽ ഇൻഫെക്ഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ജീവൻ അപകടപ്പെടുത്തുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമാകും. 2002-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 50,000 പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് ട്രാൻസ്‌ഫ്യൂഷനിൽ 1, 500,000 ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ ട്രാൻസ്‌ഫ്യൂഷനിൽ 1 എന്നിങ്ങനെയാണ് ഗുരുതരമായ ബാക്ടീരിയ അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കണക്കാക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal|vauthors=Blajchman MA|title=Incidence and significance of the bacterial contamination of blood components|journal=Developments in Biologicals|volume=108|issue=2|pages=59–67|year=2002|pmid=12220143}}</ref> രക്ത ഉൽപന്ന മലിനീകരണം, അപൂർവ്വമാണെങ്കിലും, യഥാർത്ഥ അണുബാധയേക്കാൾ സാധാരണമാണ്. മറ്റ് രക്ത ഉൽപന്നങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ പലപ്പോഴും മലിനമാകാനുള്ള കാരണം, അവ ചെറിയ സമയത്തേക്ക് സാധാരണ ഊഷ്മാവിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു എന്നതാണ്. കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമുള്ള പ്രത്യേകിച്ചും 5 ദിവസത്തിൽ കൂടുതൽ ഉള്ള സംഭരണത്തിലും മലിനീകരണം സാധാരണമാണ്. മലിനീകരണത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളിൽ ദാതാവിന്റെ രക്തം, ദാതാവിന്റെ ചർമ്മം, ഫ്ളെബോടോമിസ്റ്റിന്റെ ചർമ്മം, കണ്ടേനറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. മലിനീകരണ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് രക്തദാന കേന്ദ്രങ്ങളിലും ലബോറട്ടറികളിലും നിരവധി തന്ത്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ-ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് ബാക്ടീരിയൽ അണുബാധയുടെ കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയത്തിൽ സ്വീകർത്താവിൽ (ഒരു ബദൽ രോഗനിർണയം കൂടാതെ) ഒരു പോസിറ്റീവ് കൾച്ചർ തിരിച്ചറിയുന്നതും ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിലും അതേ ജീവിയെ തിരിച്ചറിയുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു. 1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ തുടങ്ങി ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിന്റെ എച്ച്ഐവി പരിശോധന നിർബന്ധമായതോടെ [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കിടെ എച്ച്ഐവി പകരുന്നത്]] ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിന്റെ മുൻകാല പരിശോധനയിൽ എച്ച്ഐവിയ്ക്കുള്ള ആന്റിബോഡികളുടെ പരിശോധന മാത്രമേ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളൂ. എന്നിരുന്നാലും, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അണുബാധ ("വിൻഡോ പിരീഡ്", അതിൽ ഒരു വ്യക്തി രോഗിയാണ്, പക്ഷേ ആന്റിബോഡികൾ വികസിപ്പിക്കാൻ സമയമില്ല) കാരണം എച്ച്ഐവി സെറോപോസിറ്റീവ് രക്തത്തിന്റെ പല കേസുകളും കണ്ടെത്താനാകാതെ പോകുന്നു. എച്ച്‌ഐവി-1 ആർഎൻഎയ്‌ക്കായുള്ള ന്യൂക്ലിക് ആസിഡ് പരിശോധനയുടെ വികസനം ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിലെ സെറോപോസിറ്റിവിറ്റിയുടെ നിരക്ക് 3 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റിൽ 1 ആയി കുറച്ചു. എച്ച്ഐവി പകരുന്നത് എച്ച്ഐവി അണുബാധയുണ്ട് എന്ന് അർത്ഥമാക്കണമെന്നില്ല എന്നതിനാൽ, രണ്ടാമത്തേത് ഇപ്പോഴും കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ സംഭവിക്കാം. ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ വഴി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി പകരുന്നത് നിലവിൽ 2 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റിൽ 1 എന്ന നിരക്കിലാണ്. ആൻറിബോഡികൾക്കായി സ്‌ക്രീൻ ചെയ്യാനുള്ള കഴിവും ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിലെ വൈറൽ ആർഎൻഎ ന്യൂക്ലിക് ആസിഡ് പരിശോധനയും ഈ കുറഞ്ഞ നിരക്കിന് കാരണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-ബി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി]], [[പറങ്കിപ്പുണ്ണ്|സിഫിലിസ്]], ചഗാസ് രോഗം, [[സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ്]] അണുബാധകൾ (ഇമ്മ്യൂണോ കോംപ്രോമൈസ്ഡ് സ്വീകർത്താക്കളിൽ), എച്ച്ടിഎൽവി, [[ടെക്സാസ് കാലിദീനം|ബേബേസിയ]] എന്നിവയും പകരുന്ന മറ്റ് അണുബാധകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. === കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മ === ഏറ്റവും സാധാരണയായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഉൽപ്പന്നം ആയ ചുവന്ന രക്താണുക്കൾക്ക് (ആർബിസി) സംഭരണ സമയത്ത് സംഭവിക്കുന്ന ബയോകെമിക്കൽ, ബയോമെക്കാനിക്കൽ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണിമൂലം കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുന്നത് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ഫലപ്രാപ്തി കുറയാൻ കാരണമാകും. ഇത് ടിഷ്യു ഓക്സിജനേഷന്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമതയും കഴിവും കുറയ്ക്കും.<ref>{{Cite journal|title=Clinical impact of blood storage lesions|journal=American Journal of Hematology|volume=85|issue=2|pages=117–122|date=February 2010|pmid=20052749|doi=10.1002/ajh.21599}}</ref> രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കുശേഷം ചില ബയോകെമിക്കൽ മാറ്റങ്ങൾ പഴയപടിയാകുമെങ്കിലും,<ref>{{Cite journal|title=In vivo regeneration of red cell 2,3-diphosphoglycerate following transfusion of DPG-depleted AS-1, AS-3 and CPDA-1 red cells|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-haematology_1989-01_71_1/page/131|journal=British Journal of Haematology|volume=71|issue=1|pages=131–136|date=January 1989|pmid=2492818|doi=10.1111/j.1365-2141.1989.tb06286.x}}</ref> ബയോമെക്കാനിക്കൽ മാറ്റങ്ങൾ പഴയപടി ആകാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്,<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Decreased erythrocyte deformability after transfusion and the effects of erythrocyte storage duration|journal=Anesthesia and Analgesia|volume=116|issue=5|pages=975–981|date=May 2013|pmid=23449853|pmc=3744176|doi=10.1213/ANE.0b013e31828843e6}}</ref> പുനരുജ്ജീവന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഈ പ്രതിഭാസത്തെ വേണ്ടത്ര മാറ്റാൻ ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.<ref name="pmid25053933">{{Cite journal|title=Storage-induced damage to red blood cell mechanical properties can be only partially reversed by rejuvenation|journal=Transfusion Medicine and Hemotherapy|volume=41|issue=3|pages=197–204|date=June 2014|pmid=25053933|pmc=4086768|doi=10.1159/000357986}}</ref> നൽകിയിട്ടുള്ള ഉൽപ്പന്ന യൂണിറ്റിന്റെ പ്രായം രക്തപ്പകർച്ചയുടെ ഫലപ്രാപ്തിയിൽ ഒരു ഘടകമാണോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും "പഴയ" രക്തം നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ സങ്കീർണതകളുടെ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്.<ref>{{cite news| url=http://well.blogs.nytimes.com/2013/03/11/the-shelf-life-of-donor-blood/ | work=The New York Times | vauthors = Bakalar N | title=The Shelf Life of Donor Blood | date=2013-03-11}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703939404574567771148801570 | work=The Wall Street Journal | title=What's the Shelf Life of Blood? | vauthors = Wang SS | date=2009-12-01}}</ref> ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നതിൽ പഠനങ്ങൾ സ്ഥിരത പുലർത്തിയിട്ടില്ല,<ref>{{Cite journal|title=Age of red blood cells and transfusion in critically ill patients|journal=Annals of Intensive Care|volume=3|issue=1|pages=2|date=January 2013|pmid=23316800|pmc=3575378|doi=10.1186/2110-5820-3-2}}</ref> ചില പഠനങ്ങൾ പഴയ രക്തത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി കുറവാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു, എന്നാൽ മറ്റുള്ള പഠനങ്ങൾ അത്തരം വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നില്ല. പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകളുടെ രക്തപ്പകർച്ചകൾ വളരെ കുറവാണെങ്കിലും (ആർബിസിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ), പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് സംഭരണത്തിലെ കേടുപാടുകളും ഫലപ്രാപ്തി നഷ്ടവും ഒരു ആശങ്കയാണ്.<ref>{{Cite journal|title=The platelet storage lesion|journal=Clinics in Laboratory Medicine|volume=30|issue=2|pages=475–487|date=June 2010|pmid=20513565|doi=10.1016/j.cll.2010.02.002}}</ref> === മറ്റുള്ളവ === * ഇൻട്രാ-ഓപ്പറേറ്റീവ് രക്തപ്പകർച്ചയും കാൻസർ ആവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വൻകുടൽ കാൻസറിൽ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Inflammatory response, immunosuppression, and cancer recurrence after perioperative blood transfusions|journal=British Journal of Anaesthesia|volume=110|issue=5|pages=690–701|date=May 2013|pmid=23599512|pmc=3630286|doi=10.1093/bja/aet068}}</ref> ശ്വാസകോശ അർബുദത്തിൽ, ഇൻട്രാ-ഓപ്പറേറ്റീവ് രക്തപ്പകർച്ച അർബുദത്തിന്റെ നേരത്തെയുള്ള ആവർത്തനം, മോശ അതിജീവന നിരക്ക്, ശ്വാസകോശ ഛേദിക്കലിനു ശേഷമുള്ള മോശം ഫലങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Perioperative blood transfusion is associated with worse clinical outcomes in resected lung cancer|journal=The Annals of Thoracic Surgery|volume=97|issue=5|pages=1827–1837|date=May 2014|pmid=24674755|doi=10.1016/j.athoracsur.2013.12.044}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Does blood transfusion increase the chance of recurrence in patients undergoing surgery for lung cancer?|journal=Interactive Cardiovascular and Thoracic Surgery|volume=14|issue=1|pages=85–90|date=January 2012|pmid=22108935|pmc=3420304|doi=10.1093/icvts/ivr025}}</ref> രക്തപ്പകർച്ച മൂലമുണ്ടാകുന്ന [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ]] പരാജയം, രക്തപ്പകർച്ചയുമായി പൂർണ്ണമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന 10-ലധികം വ്യത്യസ്ത [[അർബുദം|കാൻസർ]] തരങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Transfusion and Apheresis Science">{{Cite journal|title=Taming the immune system through transfusion in oncology patients|journal=Transfusion and Apheresis Science|volume=56|issue=3|pages=310–316|date=June 2017|pmid=28651910|doi=10.1016/j.transci.2017.05.017}}</ref> അലോജെനിക് രക്തപ്പകർച്ച, [[ടി-കോശം|ലിംഫോസൈറ്റ്-ടി]] സെറ്റ്, മൈലോയ്ഡ്-ഡെറൈവ്ഡ് സപ്രസർ സെല്ലുകൾ (എംഡിഎസ്‌സി), ട്യൂമർ-അസോസിയേറ്റഡ് മാക്രോഫേജുകൾ (ടിഎഎം), നാച്ചുറൽ കില്ലർ സെല്ലുകൾ (എൻകെസി), [[ദ്രുമികകോശം|ഡെൻഡ്രിറ്റിക് സെല്ലുകൾ]] (ഡിസികൾ) എന്നിവയുൾപ്പെടെ അഞ്ച് പ്രധാന സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ സ്വീകർത്താവിന്റെ പ്രതിരോധത്തെ സഹായിക്കും.<ref name="Transfusion and Apheresis Science" /> * രക്തപ്പകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വോളിയം ഓവർലോഡ് ഒരു സാധാരണ സങ്കീർണതയാണ്. ഹൃദ്രോഗമോ വൃക്കരോഗമോ ഉള്ളവരിൽ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സംഭവിക്കുന്നു. അപര്യാപ്തമായ ഫലപ്രാപ്തി കാരണം റെഡ് സെൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ആവർത്തിക്കേണ്ടിവരുമ്പോൾ വോളിയം ഓവർലോഡിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം (മുകളിൽ കാണുക). ചികിത്സാ ഗുണം നൽകാൻ സാധാരണയായി വലിയ അളവുകൾ ആവശ്യമാണ് എന്നതിനാൽ പ്ലാസ്മ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പലപ്പോഴും വോളിയം ഓവർലോഡിന് കാരണമാകുന്നു. * രക്തപ്പകർച്ച, സൈറ്റോറെഡക്റ്റീവ് സർജറി, എച്ച്ഐപിഇസി എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം മോശമായ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Hepatic resection and blood transfusion increase morbidity after cytoreductive surgery and HIPEC for colorectal carcinomatosis|journal=Clinical & Translational Oncology|volume=22|issue=11|pages=2032–2039|date=November 2020|pmid=32277348|doi=10.1007/s12094-020-02346-2}}</ref> * സാധാരണ തണുത്ത ഊഷ്മാവിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന വലിയ അളവിലുള്ള രക്തം ഉൽപന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ രക്തപ്പകർച്ചയിലൂടെ ഹൈപ്പോഥെർമിയ ഉണ്ടാകാം. ശരീരത്തിന്റെ പ്രധാന ഊഷ്മാവ് 32 ഡിഗ്രി വരെ താഴാം. രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പ് രക്തത്തെ അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിലേക്ക് ചൂടാക്കിക്കൊണ്ടാണ് പ്രതിരോധം നടത്തേണ്ടത്. * വലിയ അളവിൽ ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ ഉള്ള ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ, കഠിനമായ രക്തസ്രാവം കൂടാതെ/അല്ലെങ്കിൽ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ അപര്യാപ്തത (മുകളിൽ കാണുക), രക്തസ്രാവത്തിനുള്ള ചായ്വ് എന്നിവയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. * രക്തത്തിൽ സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന സിട്രേറ്റ് ബൈകാർബണേറ്റായി വിഘടിക്കുന്നതിനാൽ വൻതോതിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കിടെ മെറ്റബോളിക് ആൽക്കലോസിസ് സംഭവിക്കാം. * വൻതോതിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ചയിൽ ഹൈപ്പോകാൽസെമിയ ഉണ്ടാകാം. കാൽസ്യം അളവ് 0.9 mmol/L ൽ താഴെ ആയാൽ ചികിത്സിക്കണം.<ref>{{Cite web|url=https://internationaltraumalifesupport.remote-learner.net/pluginfile.php/8291/mod_resource/content/1/Position%20Paper%20-%20Damage%20Control%20Resuscitation%20-%202019.pdf|title=Damage Control Resuscitation and Management in Severe Hemorrage/Shock in the Prehospital Setting|date=May 2019|website=internationaltraumalifesupport.remote-learner.net|publisher=ITLA|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://internationaltraumalifesupport.remote-learner.net/pluginfile.php/8291/mod_resource/content/1/Position%20Paper%20-%20Damage%20Control%20Resuscitation%20-%202019.pdf|archive-date=2022-10-09}}</ref> * കായികതാരങ്ങൾ, മയക്കുമരുന്നിന് അടിമകൾ അല്ലെങ്കിൽ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർമുതലായവർ ശാരീരിക ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും അല്ലെങ്കിൽ ഡ്യൂട്ടി സമയങ്ങളിൽ യഥാക്രമം സജീവമായും ജാഗ്രതയോടെയും തുടരുക തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ ബ്ലഡ് ഡോപ്പിംഗ് പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും അറിവില്ലായ്മയും അനുഭവപരിചയത്തിന്റെ അഭാവവും രക്തപ്പകർച്ചയെ [[ഹൃദയസ്തംഭനം|പെട്ടെന്നുള്ള മരണമാക്കി]] മാറ്റും. ഉദാഹരണത്തിന്, വ്യക്തികൾ ശീതീകരിച്ച രക്ത സാമ്പിൾ അവരുടെ സിരകളിൽ നേരിട്ട് കടത്തുമ്പോൾ, ഈ തണുത്ത രക്തം അതിവേഗം ഹൃദയത്തിൽ എത്തുന്നു, അവിടെ അത് ഹൃദയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വേഗതയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ഹൃദയസ്തംഭനത്തിലേക്കും പെട്ടെന്നുള്ള മരണത്തിലേക്കും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഉപയോഗത്തിന്റെ ആവൃത്തി == ആഗോളതലത്തിൽ ഒരു വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 85 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റ് ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name="AABB2012"/> == ചരിത്രം == രക്തചംക്രമണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള [[വില്ല്യം ഹാർവി|വില്യം ഹാർവിയുടെ]] പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൃഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ചയിൽ വിജയിച്ചതോടെയാണ് രക്തപ്പകർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള കാര്യമായ ഗവേഷണം ആരംഭിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും അതിനും മുമ്പ് തന്നെ രക്ത പകർച്ചയ്ക്കുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. മൃഗങ്ങളുടെ രക്തം മനുഷ്യരിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള ഡോക്ടർമാരുടെ തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങൾ പലപ്പോഴും മാരകമായ ഫലങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RmM9AQAAIAAJ&q=carbonic+oxide|title=Scientific American|date=1869-02-20|publisher=Munn & Company|pages=122|language=en}}</ref> [[ഇന്നസെന്റ് എട്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ|ഇന്നസെന്റ് എട്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പയ്ക്ക്]] "ലോകത്തിൽ ആദ്യമായി രക്തപ്പകർച്ച നടത്തിയതായി" ചിലപ്പോൾ പറയപ്പെടുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈദ്യനായ ജിയാകോമോ ഡി സാൻ ജെനെസിയോ അദ്ദേഹത്തെ 10 വയസ്സുള്ള മൂന്ന് ആൺകുട്ടികളുടെ രക്തം (വായയിലൂടെ) കുടിപ്പിച്ചു. മാർപാപ്പയെപ്പോലെ ആൺകുട്ടികളും പിന്നീട് മരിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ കഥയുടെ തെളിവുകൾ വിശ്വസനീയമല്ല.<ref>Jacalyn Duffin, ''History of Medicine: A scandalously short introduction'', University of Toronto Press, 1999, p. 171.{{ISBN missing}}</ref> === ആദ്യകാല ശ്രമങ്ങൾ === ==== ഇൻകാസ് ==== ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ചകൾ 1500-കളിൽ [[ഇൻക സാമ്രാജ്യം|ഇൻകാകൾ]] നടത്തിയിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|title=The New Book of Knowledge|vauthors=Lusardi DM|publisher=Scholastic Library Publishing|year=2002|pages=260}}</ref> സ്പാനിഷുകാർ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എത്തിയപ്പോൾ അവർ രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref name=":6">{{Cite book| vauthors = Lee R |title=The Eureka! Moment: 100 Key Scientific Discoveries of the 20th Century|year=2016|publisher=Routledge |isbn=9781136714764}}{{Page?|date=June 2022}}</ref> ആൻഡിയൻ മേഖലയിലെ തദ്ദേശവാസികൾക്കിടയിൽ O തരം രക്തത്തിന്റെ വ്യാപനം അർത്ഥമാക്കുന്നത്, പൊരുത്തമില്ലാത്ത രക്തഗ്രൂപ്പുകളുള്ള ആളുകൾക്കിടയിലുള്ള രക്തപ്പകർച്ച ശ്രമങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അത്തരം നടപടിക്രമങ്ങൾക്ക് അപകടസാധ്യത കുറവായിരിക്കും എന്നതാണ്.<ref name=":6" /> ==== മൃഗ രക്തം ==== [[പ്രമാണം:Richard_Lower.jpg|ലഘുചിത്രം| റിച്ചാർഡ് ലോവർ 1665-ൽ [[റോയൽ സൊസൈറ്റി|റോയൽ സൊസൈറ്റിയിൽ]] മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള ആദ്യത്തെ രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടു.]] 1660-കളിൽ [[റോയൽ സൊസൈറ്റി|റോയൽ സൊസൈറ്റിയിൽ]] ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ഫിസിഷ്യൻ റിച്ചാർഡ് ലോവർ, രക്തത്തിന്റെ അളവിലെ രക്തചംക്രമണ പ്രവർത്തനത്തിൽ ഉള്ള മാറ്റങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയും, മൃഗങ്ങളിൽ ക്രോസ്-സർക്കുലേറ്ററി പഠനത്തിനുള്ള രീതികൾ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. റോയൽ സൊസൈറ്റിയിലെ തന്റെ സഹപ്രവർത്തകർക്ക് മുന്നിൽ വിശ്വസനീയമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ച നടത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ലോവർ മൃഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ആദ്യത്തെ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തി. തുടർന്ന് 1665 ഡിസംബറിൽ സൊസൈറ്റിയുടെ ഫിലോസഫിക്കൽ ട്രാൻസാക്ഷ്യനിൽ "ബഹുമാനപ്പെട്ട [[റോബർട്ട് ബോയിൽ|[റോബർട്ട്] ബോയ്‌ൽ]] ... മുഴുവൻ പരീക്ഷണത്തിന്റെയും നടപടിക്രമങ്ങൾ [[റോയൽ സൊസൈറ്റി|റോയൽ സൊസൈറ്റിയെ]] പരിചയപ്പെടുത്താൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചു".<ref name="Acta Anaesthesiologica Belgica">{{Cite journal|title=The history of peripheral intravenous catheters: how little plastic tubes revolutionized medicine|journal=Acta Anaesthesiologica Belgica|volume=56|issue=3|pages=271–282|year=2005|pmid=16265830|url=http://www.sarb.be/fr/journal/artikels_acta_2005/artikels_acta_56_3/acta_56_3_rivera.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715002449/http://www.sarb.be/fr/journal/artikels_acta_2005/artikels_acta_56_3/acta_56_3_rivera.pdf|archivedate=2014-07-15}}</ref> മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള ആദ്യത്തെ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തിയത്, 1667 ജൂൺ 15 ന്, ഫ്രാൻസിലെ [[ലൂയി പതിനാലാമൻ|ലൂയി പതിനാലാമൻ രാജാവിന്റെ]] വൈദ്യനായ ഡോ. ജീൻ-ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് ഡെനിസ് ആണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.heart-valve-surgery.com/heart-surgery-blog/2009/01/03/first-blood-transfusion|title=The First Blood Transfusion?|access-date=2010-02-09|date=2009-01-03|publisher=Heart-valve-surgery.com}}</ref> അദ്ദേഹം [[ചെമ്മരിയാട്|ആടിന്റെ]] രക്തം 15 വയസ്സുള്ള ഒരു ആൺകുട്ടിയിലേക്ക് മാറ്റി, കുട്ടി രക്തപ്പകർച്ചയെ അതിജീവിച്ചു.<ref name="anes">{{Cite web|url=https://www.anesthesia.wisc.edu/AHA/Calendar/June.html|title=This Month in Anesthesia History (archived)|access-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720122419/https://www.anesthesia.wisc.edu/AHA/Calendar/June.html|archive-date=July 20, 2011}}</ref> ഡെനിസ് ഒരു തൊഴിലാളിയിലേക്ക് മറ്റൊരു രക്തപ്പകർച്ച നടത്തി, അയാളും രക്ഷപ്പെട്ടു. ഈ രണ്ട് സംഭവങ്ങളും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിജയിച്ചത് ആളുകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടത് ചെറിയ അളവിലുള്ള രക്തം മാത്രം ആയതിനാലാകാം. [[അലർജി|അലർജി പ്രതിപ്രവർത്തനത്തെ]] ചെറുക്കാൻ ഇത് അവരെ അനുവദിച്ചു. ഡെനിസിന്റെ മൂന്നാമത്തെ രോഗി സ്വീഡിഷ് ബാരൺ ഗുസ്താഫ് ബോണ്ടെയ്ക്ക് രണ്ട് തവണ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തി. രണ്ടാമത്തെ രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ബോണ്ടെ മരിച്ചു. <ref name="pbs.org">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wnet/redgold/innovators/bio_denis.html|title=Red Gold . Innovators & Pioneers . Jean-Baptiste Denis|access-date=2010-02-09|publisher=PBS|archive-date=2012-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110213608/http://www.pbs.org/wnet/redgold/innovators/bio_denis.html|url-status=dead}}</ref> 1667-ലെ ശൈത്യകാലത്ത്, ഡെനിസ് കാളക്കുട്ടിയുടെ രക്തം ഉപയോഗിച്ച് അന്റോയിൻ മൗറോയിക്ക് നിരവധി രക്തപ്പകർച്ചകൾ നടത്തി. മൂന്നാമത്തെ രക്തപ്പകർച്ചയിൽ മൗറോയ് മരിച്ചു. <ref>{{Cite book|url=http://digitool.hbz-nrw.de:1801/webclient/DeliveryManager?pid=5489767&custom_att_2=simple_viewer|title=Mollison's Blood Transfusion in Clinical Medicine|year=2005|isbn=978-0-470-98686-8|veditors=Klein HG, Anstee DJ|page=406|doi=10.1002/9780470986868}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ആറുമാസത്തിനുശേഷം ലണ്ടനിൽ, ലോവർ ബ്രിട്ടനിൽ മൃഗരക്തം ആദ്യമായി മനുഷ്യ ശരീരത്തിൽ കയറ്റി. അദ്ദേഹം റോയൽ സൊസൈറ്റിയുടെ ഒരു മീറ്റിംഗിൽ ആടുകളുടെ കുറച്ച് ഔൺസ് രക്തം വിവിധ സമയങ്ങളിൽ [ഒരു രോഗിയുടെ] കൈയിൽ കുത്തിവെക്കുന്നതിന് മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. സ്വീകർത്താവ് ആർതർ കോഗയായിരുന്നു. കോഗയ്ക്ക് പരീക്ഷണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രതിഫലമായി 20 ഷില്ലിംഗ് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://daily.jstor.org/first-blood-transfusion/|title=First Blood Transfusion: A History|access-date=22 April 2015|date=2015-04-22|website=[[JSTOR]]}}</ref> രക്തപ്രവാഹത്തിൻറെ കൃത്യമായ നിയന്ത്രണത്തിനും രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്കുമായി ലോവർ പുതിയ ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു; ആധുനിക [[സിറിഞ്ച്|സിറിഞ്ചുകളും]] [[കത്തീറ്റർ|കത്തീറ്ററുകളും]] പോലെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപകല്പനകൾ.<ref name="Acta Anaesthesiologica Belgica"/> താമസിയാതെ, ലോവർ ലണ്ടനിലേക്ക് താമസം മാറ്റി, അവിടത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർന്നുവരുന്ന പരിശീലനം ഗവേഷണം ഉപേക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite journal|title=Richard Lower: anatomist and physiologist|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2000-03-07_132_5/page/420|journal=Annals of Internal Medicine|volume=132|issue=5|pages=420–423|date=March 2000|pmid=10691601|doi=10.7326/0003-4819-132-5-200003070-00023}}</ref> മൃഗങ്ങളുടെ രക്തം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഈ ആദ്യകാല പരീക്ഷണങ്ങൾ ബ്രിട്ടനിലും ഫ്രാൻസിലും ചൂടേറിയ വിവാദത്തിന് കാരണമായി.<ref name="pbs.org"/> ഒടുവിൽ, 1668-ൽ, റോയൽ സൊസൈറ്റിയും ഫ്രഞ്ച് സർക്കാരും ഈ നടപടിക്രമം നിരോധിച്ചു. 1670-ൽ വത്തിക്കാൻ ഈ പരീക്ഷണങ്ങളെ അപലപിച്ചു. ==== മനുഷ്യ രക്തം ==== [[പ്രമാണം:James_Blundell_(physician).jpg|ലഘുചിത്രം| ജെയിംസ് ബ്ലണ്ടൽ 1818-ൽ മനുഷ്യരക്തം ഉപയോഗിച്ച് വിജയകരമായി രക്തപകർച്ച നടത്തി.]] രക്തപ്പകർച്ചയുടെ ശാസ്ത്രം പ്രധാനമായും ആരംഭിക്കുന്നത് 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകത്തിൽ ആണ്. വ്യതിരിക്തമായ [[രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ|രക്തഗ്രൂപ്പുകളുടെ]] കണ്ടെത്തൽ, രക്തപ്പകർച്ചയ്‌ക്ക് മുമ്പ് ദാതാവിൽ നിന്നും സ്വീകർത്താവിൽ നിന്നും കുറച്ച് രക്തം കലർത്തുന്ന രീതിയിലേക്ക് (ക്രോസ്-മാച്ചിംഗിന്റെ ആദ്യകാല രൂപം) നയിച്ചു.  പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്‌സ്|പ്രസവചികിത്സകനായ]] ഡോ. ജെയിംസ് ബ്ലണ്ടൽ ഒരു സിറിഞ്ച് ഉപയോഗിച്ച് മനുഷ്യരക്തം കുത്തിവെച്ച് [[രക്തസ്രാവം|രക്തസ്രാവത്തെ]] ചികിത്സിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. മൃഗങ്ങളിലെ പരീക്ഷണത്തെത്തുടർന്ന് 1818-ൽ, പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവത്തെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ മനുഷ്യ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തി. ബ്ലണ്ടൽ രോഗിയുടെ ഭർത്താവിനെ ദാതാവായി ഉപയോഗിക്കുകയും ഭാര്യയിലേക്ക് പകരുന്നതിനായി കൈയിൽ നിന്ന് നാല് ഔൺസ് രക്തം വേർതിരിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1825-ലും 1830-ലും, ബ്ലണ്ടൽ 10 രക്തപ്പകർച്ചകൾ നടത്തി, അതിൽ അഞ്ചെണ്ണം പ്രയോജനകരമായിരുന്നു, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. രക്തപ്പകർച്ചയ്‌ക്കായി നിരവധി ഉപകരണങ്ങളും അദ്ദേഹം കണ്ടുപിടിച്ചു.<ref name="Ellis">{{Cite journal|title=James Blundell, pioneer of blood transfusion.|journal=British Journal of Hospital Medicine|date=August 2005|volume=68|issue=8|page=447|url=http://www.bjhm.co.uk/cgi-bin/go.pl/library/article.cgi?uid=24500;article=hm_68_8_447|doi=10.12968/hmed.2007.68.8.24500|pmid=17847699}}</ref> ഈ ഉദ്യമത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഗണ്യമായ തുക, ഏകദേശം $2 ദശലക്ഷം ($50 ദശലക്ഷം യഥാർത്ഥ ഡോളർ) സമ്പാദിച്ചു.<ref>{{Cite book|title=Bridge Across the Abyss: Medical Myths and Misconceptions|vauthors=Madbak F|publisher=Universal-Publishers|year=2008|isbn=978-1-58112-987-8|page=22}}</ref> 1840-ൽ, ലണ്ടനിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഹോസ്പിറ്റൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ, ബ്ലണ്ടലിന്റെ സഹായത്തോടെ സാമുവൽ ആംസ്ട്രോംഗ് ലെയ്ൻ [[ഹീമോഫീലിയ]] ചികിത്സിക്കുന്നതിനായി ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ച നടത്തി. ജെയിംസ് ബ്ലണ്ടലിനെ അനുകരിക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ എഡിൻബർഗിൽ തുടർന്നു. 1845-ൽ എഡിൻബർഗ് ജേർണലിൽ ഗുരുതരമായ ഗർഭാശയ രക്തസ്രാവമുള്ള ഒരു സ്ത്രീക്ക് നടത്തിയ വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ചയെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചു. പ്രൊഫസർ ജെയിംസ് യംഗ് സിംപ്‌സണിന്റെ തുടർന്നുള്ള രക്തപ്പകർച്ചകൾ വിജയകരമായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ് എഡിൻബർഗിലെ സിംപ്‌സൺ മെമ്മോറിയൽ മെറ്റേണിറ്റി പവലിയൻ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.<ref name=":4">{{Cite book|title=The History of the Blood Transfusion Service In Edinburgh|vauthors=Masson A|year=1993|location=Edinburgh}}</ref> എന്നിരുന്നാലും ആദ്യകാല രക്തപ്പകർച്ചകൾ പൊതുവേ അപകടസാധ്യതയുള്ളതായിരുന്നു, പലതും രോഗിയുടെ മരണത്തിൽ കലാശിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, രക്തപ്പകർച്ച അപകടകരവും സംശയാസ്പദവുമായ ഒരു പ്രക്രിയയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, അതിനാൽ ഇത് മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ വലിയതോതിൽ ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ചയുടെ വിവിധ ഒറ്റപ്പെട്ട റിപ്പോർട്ടുകൾ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6ok9AQAAIAAJ|title=Scientific American, "A Successful Case of Transfusion of Blood"|publisher=Munn & Company|year=1880|pages=281|language=en}}</ref> ആദ്യകാല വിജയകരമായ രക്തപ്പകർച്ചകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ പരമ്പര 1885 നും 1892 നും ഇടയിൽ എഡിൻബർഗ് റോയൽ ഇൻഫർമറിയിൽ നടന്നു. എഡിൻബർഗ് പിന്നീട് ആദ്യത്തെ രക്തദാനത്തിന്റെയും രക്തപ്പകർച്ച സേവനങ്ങളുടെയും ഭവനമായി മാറി.<ref name=":4"/> === 20-ാം നൂറ്റാണ്ട് === [[പ്രമാണം:William_Stewart_Halsted.jpg|ലഘുചിത്രം| യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ആദ്യത്തെ രക്തപ്പകർച്ചകളിൽ ഒന്ന് നടത്തിയ വില്യം സ്റ്റുവർട്ട് ഹാൾസ്റ്റഡ്, MD (1852-1922).]] 1901-ൽ, ഓസ്ട്രിയൻ [[കാൾ ലാൻഡ്സ്റ്റൈനർ|കാൾ ലാൻഡ്‌സ്റ്റൈനർ]] മൂന്ന് മനുഷ്യ രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ (ഒ, എ, ബി) കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ മാത്രമാണ് രക്തപ്പകർച്ച ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനം നേടുകയും സുരക്ഷിതമാവുകയും ചെയ്തത്. രണ്ട് വ്യക്തികളിൽ പൊരുത്തമില്ലാത്ത രക്തം കലർത്തുന്നതിലൂടെ പ്രതികൂല ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്ന് ലാൻഡ്‌സ്റ്റൈനർ കണ്ടെത്തി. പൊരുത്തമില്ലാത്ത രക്ത തരങ്ങൾ കലർത്തുന്നത് രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തിന് കാരണമാകുമെന്നും ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ കൂട്ടം കൂടുമെന്നും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. സ്വീകർത്താവിൽ ദാതാവിന്റെ രക്തകോശങ്ങൾക്കെതിരായ ആന്റിബോഡികൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം സംഭവിക്കുന്നത്. ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ നാശം രക്തപ്രവാഹത്തിലേക്ക് സ്വതന്ത്ര ഹീമോഗ്ലോബിൻ പുറത്തുവിടുന്നു, ഇത് മാരകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. ലാൻഡ്‌സ്റ്റൈനറുടെ പ്രവർത്തനം രക്തഗ്രൂപ്പ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത് സാധ്യമാക്കുകയും രക്തപ്പകർച്ചകൾ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായി നടക്കാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലിന് 1930-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചു. അതിനുശേഷം മറ്റ് പല രക്തഗ്രൂപ്പുകളും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് 1906-ൽ കെയ്‌സ് വെസ്റ്റേൺ റിസർവ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ സർജറി പ്രൊഫസറായിരിക്കെ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ ക്രൈൽ, ക്ലീവ്‌ലാൻഡിലെ സെന്റ് അലക്‌സിസ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ നേരിട്ടുള്ള രക്തപ്പകർച്ച ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യത്തെ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി.<ref>{{Cite journal|title=The first direct human blood transfusion: the forgotten legacy of George W. Crile|journal=Neurosurgery|volume=64|issue=3 Suppl|pages=ons20–26; discussion ons26–27|date=March 2009|pmid=19240569|doi=10.1227/01.NEU.0000334416.32584.97|quote=[...] the first successful blood transfusion performed between 2 brothers on August 6, 1906, at St. Alexis Hospital, Cleveland, OH.}}</ref> ജാൻ ജാൻസ്കിയും മനുഷ്യ രക്തഗ്രൂപ്പുകളെ കണ്ടെത്തി; 1907-ൽ അദ്ദേഹം രക്തത്തെ നാല് ഗ്രൂപ്പുകളായി തരംതിരിച്ചു: I, II, III, IV. <ref>{{Lang|cs|"Hematologická studie u psychotiků"}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമകരണം ഇപ്പോഴും റഷ്യയിലും മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പ്രദേശങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു, അതിൽ O, A, B, AB എന്നിവ യഥാക്രമം I, II, III, IV എന്നിങ്ങനെ നിയുക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഡോ. വില്യം ലോറെൻസോ മോസിന്റെ (1876-1957) 1910-ലെ മോസ്-ബ്ലഡ് ടൈപ്പിംഗ് ടെക്നിക് [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] വരെ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://onlineathens.com/stories/090501/ath_drmoss.shtml|title=Dr. William Lorenzo Moss|access-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228170325/http://onlineathens.com/stories/090501/ath_drmoss.shtml|archive-date=2014-02-28}}</ref> <ref>["Studies on isoagglutinins and isohemolysins". ''Bulletin Johns Hopkins Hospital'' 21: 63–70.]</ref> == പ്രത്യേക പരിഗണനകളും പ്രശ്നങ്ങളും == === നവജാതശിശുക്കൾ === പീഡിയാട്രിക് രോഗികൾക്ക് രക്തപ്പകർച്ചയുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ, ആശുപത്രികൾ അണുബാധ ഒഴിവാക്കാൻ കൂടുതൽ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കുന്നു, കൂടാതെ അവർക്ക് [[സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ്|സൈറ്റോമെഗലോവൈറസിന്]] നെഗറ്റീവ് ഉറപ്പുനൽകുന്ന പ്രത്യേകം പീഡിയാട്രിക് ബ്ലഡ് യൂണിറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു. മിക്ക മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും നവജാതശിശുക്കൾക്ക് അല്ലെങ്കിൽ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി പൂർണ്ണമായി വികസിച്ചിട്ടില്ലാത്ത കുറഞ്ഞ ജനന ഭാരമുള്ള ശിശുക്കൾക്ക് കേവലം ല്യൂക്കോറെഡ്യൂസ് ചെയ്ത ഘടകങ്ങൾ നൽകരുത് എന്നും സിഎംവി-നെഗറ്റീവ് രക്ത ഘടകങ്ങൾ നൽകണമെന്നും ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. <ref name="neonatal-CMV">{{Cite web|url=http://www.cps.ca/english/statements/fn/fn02-02.htm#What%20type%20of%20RBCs%20should%20be%20used|title=Red blood cell transfusions in newborn infants: Revised guidelines|access-date=2007-02-02|publisher=Canadian Paediatric Society (CPS)|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203095445/http://www.cps.ca/english/statements/FN/fn02-02.htm#What%20type%20of%20RBCs%20should%20be%20used|archive-date=2007-02-03}}</ref> ഈ നിർദ്ദിഷ്ട ആവശ്യകതകൾ നവജാതശിശുക്കളുടെ ഉപയോഗത്തിനായി ദാനം ചെയ്യുന്ന രക്തദാതാക്കൾക്ക് അധിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു. === ഗണ്യമായ രക്തനഷ്ടം === [[ട്രോമ കെയർ|ഗുരുതരമായ ആഘാതങ്ങളിൽ]], ഗണ്യമായ രക്തനഷ്ടം ഉണ്ടായി പത്ത് യൂണിറ്റിൽ കൂടുതൽ രക്തം ആവശ്യമായി വരുമ്പോൾ, ''മാസീവ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ'' ഉപയോഗിക്കുന്നു. പായ്ക്ക് ചെയ്ത ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ, ഫ്രഷ് ഫ്രോസൺ പ്ലാസ്മ, പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ എന്നിവയാണ് സാധാരണയായി നൽകുന്നത്. <ref name="EMB11">{{Cite journal|title=Traumatic hemorrhagic shock: advances in fluid management|journal=Emergency Medicine Practice|volume=13|issue=11|pages=1–19; quiz 19–20|date=November 2011|pmid=22164397|url=http://www.ebmedicine.net/store.php?paction=showProduct&catid=8&pid=244|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118152838/http://www.ebmedicine.net/store.php?paction=showProduct&catid=8&pid=244|archivedate=2012-01-18}}</ref> പായ്ക്ക് ചെയ്ത ചുവന്ന രക്താണുക്കളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഫ്രഷ് ഫ്രോസൺ പ്ലാസ്മയുടെയും [[പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ്|പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകളുടെയും]] സാധാരണ ഉയർന്ന അനുപാതം നൽകുന്നു. <ref name="EMB11" /> ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ, ഗണ്യമായ രക്തനഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് തടയാവുന്ന മരണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിൽ , ''പ്രീ ഹോസ്പിറ്റൽ (ആശുപത്രിയിൽ അല്ലാതെ)'' ആയി രക്തം നൽകുവാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. യുഎസിൽ, പ്രതിവർഷം 31,000 രോഗികൾ വരെ രക്തസ്രാവം മൂലം മരിക്കുന്നു, ആശുപത്രിയിൽ എത്തിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള രക്തപ്പകർച്ചകൾ വ്യാപകമായി ലഭ്യമായിരുന്നെങ്കിൽ അവരിൽ പലരും അതിജീവിക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news |last1=Caruba |first1=Lauren |title=Bleeding Out: A new series exploring America’s urgent health crisis |url=https://www.dallasnews.com/news/investigations/2023/11/27/bleeding-out-a-new-series-exploring-americas-urgent-health-crisis/#:~:text=For%20more%20than%20two%20years,shootings%2C%20falls%20and%20other%20accidents.}}</ref> ഉദാഹരണത്തിന്, ഗർഭാവസ്ഥയിൽ അമ്മയ്ക്ക് കഠിനമായ രക്തനഷ്ടം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, ആംബുലൻസുകൾക്ക്, രക്തബാങ്കുകളിൽ കാണുന്നതു പോലെബ്ലഡ് റഫ്രിജറേറ്ററുകളിൽ സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന രക്തവുമായി എത്താൻ കഴിയും.<ref>{{cite news |last1=Villalpando |first1=Nicole |title=Whole blood program saves Cedar Park mom's life |url=https://www.statesman.com/videos/news/healthcare/2023/11/09/whole-blood-program-saves-cedar-park-moms-life/71517999007/}}</ref> സംഭവസ്ഥലത്ത് ഇൻഫ്യൂഷൻ നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ, രോഗിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കും ആവശ്യമെങ്കിൽ കൂടുതൽ ഇൻഫ്യൂഷനുകൾക്കുമായി ആശുപത്രിയിൽ എത്താൻ കൂടുതൽ സമയമുണ്ട്. രോഗികൾ ഒരു പ്രധാന ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് വളരെ ദൂരെ താമസിക്കുന്ന ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലോ വിശാലമായ നഗരങ്ങളിലോ ഇത് വളരെ നിർണായകമാണ്. === ഒ നെഗറ്റീവ് രക്തഗ്രൂപ്പ് === [[രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ|രക്തഗ്രൂപ്പ്]] ഒ നെഗറ്റീവ് ആരുമായും പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനാൽ, അത് പലപ്പോഴും അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുകയും കിട്ടാൻ കുറവ് വരികയും ചെയ്യും. <ref name="AABBfive-5">{{Citation|last=American Association of Blood Banks|title=Five Things Physicians and Patients Should Question|date=24 April 2014|url=http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-association-of-blood-banks/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924075027/http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-association-of-blood-banks/|periodical=[[Choosing Wisely]]: an initiative of the [[ABIM Foundation]]|publisher=American Association of Blood Banks|access-date=25 July 2014|archive-date=24 September 2014|author-link=American Association of Blood Banks}}, which cites </ref> മറ്റൊന്നും അവരുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല എന്നതിനാൽ ഈ രക്തത്തിന്റെ ഉപയോഗം ഒ നെഗറ്റീവ് രക്തമുള്ള ആളുകൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തണം എന്ന് അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്‌മെന്റ് ഓഫ് ബ്ലഡ് ആൻഡ് ബയോതെറാപ്പി അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. <ref name="AABBfive-5" /> === മതപരമായ എതിർപ്പുകൾ === രക്തം പവിത്രമാണെന്ന വിശ്വാസം നിമിത്തം യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ രക്തപ്പകർച്ചയെ എതിർത്തേക്കാം. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cGBaz0hp_fcC&pg=PA279|title=Transfusion Medicine and Hemostasis: Clinical and Laboratory Aspects|vauthors=Hillyer CD, Shaz BH, Zimring JC, Abshire TC|publisher=Elsevier|year=2009|isbn=9780080922300|page=279|language=en}}</ref> == വെറ്റിനറി ഉപയോഗം == മൃഗഡോക്ടർമാർ മൃഗങ്ങൾക്ക് രക്തപ്പകർച്ച സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു. അനുയോജ്യമായ പൊരുത്തം ഉറപ്പാക്കാൻ വിവിധ [[സ്പീഷീസ്|സ്പീഷീസുകൾക്ക്]] വ്യത്യസ്ത തലത്തിലുള്ള പരിശോധനകൾ ആവശ്യമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, [[പൂച്ച|പൂച്ചകൾക്ക്]] അറിയപ്പെടുന്ന 3 രക്തഗ്രൂപ്പുകൾ ഉണ്ട്, <ref name=":7">{{Cite web|url=https://eclinpath.com/hemostasis/transfusion-medicine/blood-types/|title=Blood types|access-date=2023-10-21|website=[[Cornell University College of Veterinary Medicine]] eClinpath}}</ref> [[പശു|കന്നുകാലികൾക്ക്]] 11, <ref name=":7" /> [[നായ|നായ്ക്കൾക്ക്]] കുറഞ്ഞത് 13, <ref>{{Cite web|url=https://www.msdvetmanual.com/dog-owners/blood-disorders-of-dogs/blood-groups-and-blood-transfusions-in-dogs|title=Blood Groups and Blood Transfusions in Dogs - Dog Owners|access-date=2023-10-21|last=Cotter|first=Susan M.|date=October 2022|website=MSD Veterinary Manual}}</ref> [[വളർത്തു പന്നി|പന്നികൾക്ക്]] 16, <ref>{{Cite journal|last=Smith|first=Douglas M.|last2=Newhouse|first2=Michael|last3=Naziruddin|first3=Bashoo|last4=Kresie|first4=Lesley|date=May 2006|title=Blood groups and transfusions in pigs|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1399-3089.2006.00299.x|journal=Xenotransplantation|volume=13|issue=3|pages=186–194|doi=10.1111/j.1399-3089.2006.00299.x|issn=0908-665X}}</ref> [[കുതിര|കുതിരകൾക്ക്]] 30-ൽ കൂടുതൽ <ref name=":7" /> ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പല സ്പീഷീസുകളിലും (പ്രത്യേകിച്ച് കുതിരകളിലും നായ്ക്കളിലും), ''ആദ്യ'' രക്തപ്പകർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പ് ക്രോസ് മാച്ചിംഗ് ആവശ്യമില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://www.vet.cornell.edu/animal-health-diagnostic-center/testing/protocols/immunology/crossmatch|title=Crossmatch Testing|access-date=2023-10-21|date=2019-02-26|website=[[Cornell University College of Veterinary Medicine]]}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[അനീമിയ]] * അർനോൾട്ട് സാങ്ക് * രക്ത തരം (മനുഷ്യേതരം) * യങ് ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ, ആരോഗ്യപരമായ ഗുണങ്ങളുണ്ടെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടുകൊണ്ട്, യുവ ദാതാക്കളിൽ നിന്ന് പ്രായമായ സ്വീകർത്താക്കൾക്ക് രക്തം കൈമാറുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു കപട ശാസ്ത്ര സമ്പ്രദായം * [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്ഡ്സ്]] == അവലംബം == {{Reflist|33em}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite book|url=https://archive.org/details/bloodworktaleofm0000tuck|title=Blood Work: A Tale of Medicine and Murder in the Scientific Revolution|vauthors=Tucker H|publisher=W. W. Norton & Company|year=2012|isbn=978-0393342239|url-access=registration}} * "[https://books.google.com/books?id=p4o9AQAAIAAJ Milk as a Substitute for Blood Transfusion]", historical account, Scientific American, 13 July 1878, p.19 == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.transfusionevidencelibrary.com/ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ എവിഡൻസ് ലൈബ്രറി] ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിനിനുള്ള തെളിവുകളുടെ ഉറവിടം. === രക്തപ്പകർച്ച സൊസൈറ്റികൾ === * അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ബ്ലഡ് ബാങ്ക്സ് (AABB) * [https://www.bbts.org.uk/ ബ്രിട്ടീഷ് ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ സൊസൈറ്റി] (ബിബിടിഎസ്) * [https://www.isbtweb.org/ ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ] (ISBT) === പുസ്തകങ്ങൾ === * [[നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്‌നോളജി ഇൻഫർമേഷൻ|എൻസിബിഐ]] ബുക്ക്ഷെൽഫ് ഐഡിയിൽ [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2261 ബ്ലഡ് ഗ്രൂപ്സ് ആൻഡ് ''റെഡ് സെൽ ആന്റിജൻസ്''] സൗജന്യ ഓൺലൈൻ ബുക്ക്: NBK2261 * യുകെ അഞ്ചാം പതിപ്പിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച [https://www.transfusionguidelines.org/document-library/documents/transfusion-handbook-5th-edition/download-file/5th%20Handbook%20of%20Transfusion%20Medicine.pdf ''ഹാൻഡ്ബുക്ക് ഓഫ്'' ''ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിൻ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314175248/https://www.transfusionguidelines.org/document-library/documents/transfusion-handbook-5th-edition/download-file/5th%20Handbook%20of%20Transfusion%20Medicine.pdf |date=2023-03-14 }} സൗജന്യ പുസ്തകം === മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ === * [https://web.archive.org/web/20160202193620/http://www.aabb.org/sa/clinical-practice-guidelines/Pages/default.aspx അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ബ്ലഡ് ബാങ്ക്സ് ക്ലിനിക്കൽ പ്രാക്ടീസ് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ] * [https://www.blood.gov.au/pbm-guidelines ഓസ്‌ട്രേലിയൻ നാഷണൽ ബ്ലഡ് അതോറിറ്റി പേഷ്യന്റ് ബ്ലഡ് മാനേജ്‌മെന്റ് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231229082104/https://blood.gov.au/pbm-guidelines |date=2023-12-29 }} * [https://web.archive.org/web/20160623125541/http://www.bcshguidelines.com/4_HAEMATOLOGY_GUIDELINES.html?dtype=Transfusion&dpage=0&sspage=0&ipage=0#gl ബ്രിട്ടീഷ് കമ്മിറ്റി ഫോർ സ്റ്റാൻഡേർഡ്സ് ഇൻ ഹെമറ്റോളജി] * [https://www.nice.org.uk/guidance/ng24 നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് കെയർ എക്സലൻസ് ബ്ലഡ് ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ ഗൈഡൻസ്] യുകെ ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം. * [https://web.archive.org/web/20160206001943/http://www.traqprogram.ca/index.php/en/guidelines-a-standards/canadian കനേഡിയൻ രക്തപ്പകർച്ച മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ] * [https://www.bundesaerztekammer.de/fileadmin/user_upload/downloads/Querschnittsleitlinie_Gesamtdokument-englisch_07032011.pdf ജർമ്മൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷൻ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ (ഇംഗ്ലീഷ്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401034502/https://www.bundesaerztekammer.de/fileadmin/user_upload/downloads/Querschnittsleitlinie_Gesamtdokument-englisch_07032011.pdf |date=2022-04-01 }}, 2014-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. === രോഗിയുടെ വിവരങ്ങൾ === * [https://www.nhsbt.nhs.uk/what-we-do/blood-services/blood-transfusion/ രക്തപ്പകർച്ച ലഘുലേഖകൾ] (എൻഎച്ച്എസ് ബ്ലഡ് ആൻഡ് ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ്) * [https://portal.welsh-blood.org.uk/bht/ രക്തപ്പകർച്ച ലഘുലേഖകൾ] (വെൽഷ് ബ്ലഡ് സർവീസ്) * [https://www.nss.nhs.scot/blood-tissues-and-cells/snbts-transfusion-team/national-policies-factsheets-and-patient-information/ രക്തപ്പകർച്ച വിവരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241222130623/https://www.nss.nhs.scot/blood-tissues-and-cells/snbts-transfusion-team/national-policies-factsheets-and-patient-information/ |date=2024-12-22 }} (സ്കോട്ട്ലൻഡ്) * [https://mytransfusion.com.au/ രക്തപ്പകർച്ച വിവരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016015540/https://mytransfusion.com.au/ |date=2021-10-16 }} (ഓസ്‌ട്രേലിയ) * [https://www.cancer.org/treatment/treatments-and-side-effects/treatment-types/blood-transfusion-and-donation/what-are-transfusions.html രക്തപ്പകർച്ച വിവരം] (അമേരിക്കൻ കാൻസർ സൊസൈറ്റി) {{Medical resources}} {{Transfusion medicine}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:രക്തം]] [[വർഗ്ഗം:ഹീമറ്റോളജി]] [[വർഗ്ഗം:ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിൻ]] 8em2brbeb1s0t3os15uqac0zhvzffwj 0 623267 4632442 4116503 2026-06-23T02:59:03Z ~2026-35624-91 219457 /* കൃതികൾ */ 4632442 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gireesh P.C. Palam}} {{Infobox person | name = ഗിരീഷ് പി.സി. പാലം | image = | alt = | caption = ഗിരീഷ് പി.സി. പാലം | birth_date = | birth_place =ചേളന്നൂർ പി സി, [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ 2023 ലെ പുരസ്കാരം | spouse = ജെയ്‌ന | children = സൂര്യദയ, ധര | occupation = നാടകകൃത്തും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും }} നാടകകൃത്തും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനുമാണ് '''ഗിരീഷ് പി.സി. പാലം'''. നാടകരചനയ്‌ക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ നാടകത്തിനുള്ള 2023 ലെ പുരസ്കാരം [[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്]] എന്ന കൃതിക്ക് ലഭിച്ചു. നാടകം, സീരിയൽ, സിനിമ എന്നീ മേഖലകളിലെല്ലാം ഗിരീഷ്‌ സജീവമാണ്‌. നിരവധി സീരിയലുകൾക്കും ഗിരീഷ് തിരക്കഥ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ==ജീവിതരേഖ== കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ പി.സി. പാലത്ത് ജനനം. അച്ഛൻ മാധവൻ നായർ, അമ്മ സൗമിനി, പി സി പാലം എയുപി സ്‌കൂളിൽ പത്താംവയസ്സിൽ ‘വൃകാസുരവധം’ നാടകത്തിലാണ്‌ ആദ്യ നാടകാഭിനയം. ജ്യേഷ്‌ഠന്മാരായ ബിനുകുമാറും (രചന) മുരുഗേഷ്‌ കാക്കൂരും (അഭിനയം) നാടകക്കാരായിരുന്നു. ‘കോഴി’യാണ്‌ ആദ്യം എഴുതിയ നാടകം. അനിൽ പി സി പാലവുമായി ചേർന്ന്‌ സംയുക്തസംരംഭമായിരുന്നു അത്‌. കോഴിക്ക്‌ കേരളോത്സവത്തിൽ സമ്മാനംകിട്ടി. <ref>https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/director-gireesh-pc-palam-movie-zha-1.9759973</ref><ref>https://m3db.com/gireesh-p-c-palam</ref> പതിനാറ് വർഷത്തോളമായി നാടകരംഗത്ത് സജീവമാണ്. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് സമാന്തര കോളേജ് അധ്യാപകൻ, വ്യവഹാരം, യുഗപർവ്വം, മാസികകളുടെ സബ്എഡിറ്റർ, അക്ഷരം ഓൺലൈൻ മാഗസിനിൽ ചീഫ് എഡിറ്റർ എന്നീ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട് . ആദ്യ ചലച്ചിത്ര സംവിധാനം 'പള്ളിക്കൂടം'. തിരുവനന്തപുരം കലാനിലയത്തിന്റെ ആദ്യ ഡിജിറ്റൽ ഡ്രാമ ഹിഡുംബി എഴുതിയത് ഗിരീഷാണ്. <ref>https://www.deshabhimani.com/art-stage/director-gireesh-pc-palam/1138846</ref> ==കൃതികൾ== * ‘സൗമിനി’ (കവിത സമാഹാരം) * [[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്]] (നാടകങ്ങൾ) ==നാടകങ്ങൾ== * [[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്]] * മുഖം * മുടി * ‘അനാമികളുടെ വിലാപം’ ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * നാടകരചനയ്‌ക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ നാടക അക്കാദമിയുടെ 2023 ലെ പുരസ്കാരം [[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്|ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസിന്]] * 2017 ലെ ഡോ.വയലാ സാകേതം അവാർഡ് * 2012 ൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് * 2015 ൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് * കെപിഎസി തോപ്പിൽഭാസി പുരസ്‌കാരം * അറ്റ്‌ലസ്‌ കൈരളി പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] kmmd1se05rb0bjfps4mbjqhkn4i7fsu 0 630030 4632448 4620574 2026-06-23T03:30:56Z Nablu1985 219592 /* ആരാധനാലയങ്ങൾ */ 4632448 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[ചെങ്ങമനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങമനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലുള്ള]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/kaprassery/id/6010|title=Kaprassery, Chengamanadu Panchayat, Ernakulam District, Kerala, India|access-date=2026-05-20|language=en}}</ref> [[സേലം, തമിഴ്‌നാട്|സേലം]] മുതൽ [[കൊച്ചി]] വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544യുടെ അടുത്തായാണ് (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) കപ്രശേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ [[ആലുവ|ആലുവയ്ക്കും]] [[അങ്കമാലി|അങ്കമാലിയ്ക്കും]] ഇടയിലാണ് കപ്രശേരി. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. കപ്രശ്ശേരി ഈസ്റ്റ് ചാപ്പലും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കപ്രശ്ശേരി S.N.D.P ജംഗ്ഷനിൽ ഷറഫുൽ ഇസ്ലാം മസ്ജിദ് ആൻഡ് മദ്രസയും, തെക്കൻമുറിയിൽ മറ്റൊരു മസ്ജിദും, മാനാട്ടം പടിയിൽ മറ്റൊരു മുസ്ലിം പള്ളിയും ഉണ്ട്. ഹിന്ദു മുസ്ലിം ക്രിസ്ത്യൻ വിഭാഗങ്ങൾ ഏകദേശം തുല്യ ജനസംഖ്യയിലും സൗഹാർദ്ദത്തിലും ജീവിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കപ്രശ്ശേരി. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/MTHSS_Kaprassery|title=MTHSS Kaprassery - Schoolwiki|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ernakulam.nic.in/en/public-utility/model-technical-hss-kaprassery/|title=MODEL TECHNICAL HSS KAPRASSERY {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref> ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/%E0%B4%97%E0%B4%B5._%E0%B4%AF%E0%B5%81.%E0%B4%AA%E0%B4%BF.%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%BF/%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%82|title=ഗവ. യു.പി.എസ് കപ്രശ്ശേരി/എന്റെ ഗ്രാമം - Schoolwiki|access-date=2026-05-20}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 6co1wliwry3fojxt7h3gzo7na46ynfl 0 657649 4632341 4619781 2026-06-22T15:18:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632341 wikitext text/x-wiki {{Infobox police officer | honorific_prefix = | name = രവാഡ എ ചന്ദ്രശേഖർ | honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്. | image = Ravada.jpg | caption = | currentstatus = [[സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി]] (2025-തുടരുന്നു) | department = [[കേരള പോലീസ്]] | native_name = <center>{{Resize|രവാഡ ആസാദ് ചന്ദ്രശേഖർ|}}</center> | native_name_lang = | birth_date = {{birth date and age|1966|07|05|df=yes}} | birth_place = [[വിശാഖപട്ടണം]], [[ആന്ധ്ര പ്രദേശ്]] | death_date = | nickname = | badgenumber = 19911004 | death_place = | spouse = | children = | service = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]] | serviceyears = 1991-തുടരുന്നു | rank = [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (DGP) | awards = | relations = | almamater = | laterwork = | module = | years_active = | url = }} 2025 ജൂലൈ ഒന്നു മുതൽ കേരള പോലീസ് മേധാവിയായി തുടരുന്ന 1991 ബാച്ച് [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]] ഓഫീസറാണ് ''' രവാഡ എ ചന്ദ്രശേഖർ. ''' കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിൽ നിന്ന് കേരള സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായി ചുമതലയേറ്റ കേരള കേഡറിലെ ആദ്യ ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറാണ് രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ. 2014 മുതൽ 2025 വരെ [[ഇന്റലിജൻസ് ബ്യൂറോ|കേന്ദ്ര ഇൻ്റലിജൻസ് ബ്യൂറോയിലെ]] സ്പെഷ്യൽ ഡയറക്ടറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[https://www.asianetnews.com/kerala-news/rawada-chandrashekhar-is-the-new-police-chief-in-kerala/articleshow-g9ryo9g രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ കേരള ഡിജിപി]</ref><ref>[https://www.deshabhimani.com/News/kerala/state-police-chief-----kerala-police--56422 രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ ചുമതലയേറ്റു]</ref><ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/07/01/kerala-police-new-chief-ravada-chandrasekhar.html?കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിൽ നിന്ന് കേരള ഡിജിപി പദവിയിൽ]</ref> == ജീവിതരേഖ == ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ വിശാഖപട്ടണം സിറ്റിയിലെ അനകപ്പള്ളി ജില്ലയിലെ രവാഡ ഗ്രാമത്തിൽ കർഷകനായിരുന്ന വെങ്കട്ടറാവുവിൻ്റെ മകനായി 1966 ജൂലൈ 5ന് ജനനം. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ ചന്ദ്രശേഖർ എം.എസ്സി ബിരുദദാരിയാണ്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == 1991 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായ ചന്ദ്രശേഖറിൻ്റെ ആദ്യ പോസ്റ്റ് 1994 നവംബർ 24ന് തലശേരി [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റൻ്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ടായിട്ടായിരുന്നു]]. ഇദ്ദേഹം ചുമതലയേറ്റതിൻ്റെ പിറ്റേ ദിവസമാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കോളിളക്കം സൃഷ്ടിച്ച [[കൂത്തുപറമ്പ് വെടിവെപ്പ്]] നടന്നത്. 1994-ൽ പ്രതി ചേർക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും പിന്നീട് 2012-ൽ കോടതി ഇദ്ദേഹത്തെ കുറ്റ വിമുക്തനാക്കി. പത്തനംതിട്ട, മലപ്പുറം [[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി]], തിരുവനന്തപുരം ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എസ്.പി, കെ.എ.പി ബറ്റാലിയൻ കമാൻ്റൻ്റ്, എറണാകുളം റേഞ്ച് വിജിലൻസ് എസ്.പി, റെയിൽവേ എസ്.പി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ചന്ദ്രശേഖർ 2006-ൽ തൃശൂർ, കൊച്ചി റേഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, 2007 മുതൽ 2009 വരെ തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി പോലീസ് കമ്മീഷണർ, 2009 മുതൽ 2011 വരെ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ എന്നീ തസ്തികളിലായിരുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഭാഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2011 മുതൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിൽ പോയ ചന്ദ്രശേഖർ 2016-ൽ അഡീഷണൽ ഡിജിപിയായി. 2014 മുതൽ കേന്ദ്ര ഇൻ്റലിജൻസ് ബ്യൂറോയിലെ സ്പെഷ്യൽ ഡയറക്ടർ പദവിയിലായിരുന്നു. 2021 മുതൽ ഡിജിപിയായി സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്ന് 2025 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റിൽ സെക്യൂരിറ്റി ചുമതലയുള്ള സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന പോലീസ് സേനയെ നയിക്കാൻ താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം ഡെപ്യൂട്ടേഷൻ മതിയാക്കി കേരളത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. 2025 ജൂൺ 30ന് കേരള പോലീസ് മേധാവിയായിരുന്ന [[ഷെയ്ഖ് ദർവേഷ് സാഹിബ്|ഷെയ്ക്ക് ദർവേഷ് സാഹിബ്]] വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്ന് താത്കാലിക ഡിജിപിയായ ക്രമസമാധാന ചുമതലയുള്ള എഡിജിപി എച്ച് വെങ്കിടേഷിൽ നിന്ന് ജൂലൈ ഒന്നിന് രാവിലെ നടന്ന ചടങ്ങിൽ [[സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി|സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായി]] ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ 38-മത് ക്രമസമാധാന ചുമതലയുള്ള(ലോ & ഓർഡർ)ഡി.ജി.പിയായി നിയമിതനായി.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/07/15/dgp-ravada-chandrasekhar-kerala-visit.html നയം വ്യക്തമാക്കി കേരള ഡിജിപി]</ref><ref>[https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ravada-chandrasekhar-to-become-chief-of-kerala-police-1.10706645 രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ]</ref><ref>[https://www.mathrubhumi.com/videos/explainers/kerala-new-dgp-rawa-chandrasekhar-1.10707536 1994-ൽ സിപിഎമ്മുമായി ഏറ്റുമുട്ടൽ ഇന്ന് സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി]</ref><ref>{{Cite web |url=https://keralapolice.gov.in/page/rank-wise-details |title=കേരള പോലീസ് ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2025-07-20 |archive-date=2023-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160839/https://keralapolice.gov.in/page/rank-wise-details |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/02/28/cabinet-approves-extension-of-state-police-chief-ravada-chandrashekhars-tenure.html രവാഡ ചന്ദ്രശേഖറിന് 2027 വരെ കാലാവധി നീട്ടി നൽകി സംസ്ഥാന സർക്കാർ]</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == * ഭാര്യ : സരിത * മക്കൾ * കാർത്തിക് * വസിഷ്ട് == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള പോലീസ് മേധാവികൾ]] [[[[വർഗ്ഗം:പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] q8r9w5fl5ij95qsjxpgehqdtn07igjy 0 659516 4632360 4567134 2026-06-22T17:42:50Z Tonynirappathu 35231 4632360 wikitext text/x-wiki കോട്ടയം [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്ര]]ത്തിലെ കച്ചേരിയിലെ അട്ടത്തുനിന്ന് [[താളിയോല]]കളിൽ എഴുതിയ രേഖകളുടെ ഒരു വലിയ ശേഖരം 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ കണ്ടെടുത്തു. അവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ച മ്യൂസിയമാണ് ശേവധി. [[കുമാരനല്ലൂർ ഊരാണ്മ ദേവസ്വം]] ത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണ് ശേവധി മ്യൂസിയം ആൻഡ് [[ഇന്തോളജി|ഇൻഡോളജി]]ക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്. ==ഉള്ളടക്കം== <p>സി.ഇ. പത്താം നൂറ്റാണ്ടിനടുത്ത് ചേരഭരണകാലത്ത് <ref> M.G.S. Narayanan, Perumals of Kerala, Calicut, 1996</ref> സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നതാണ് കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്രം.ഇത് കുമാരനല്ലൂർ ശാസനത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.<ref> Subrahmanya Ayyar, Travancore Archaeological Series, Trivandrum, Reprint </ref> ക്ഷേത്രത്തിലെ ദിവസപുസ്തകം, ഭൂമിയുടെ വരുമാന രേഖകൾ, വിവിധ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ താളിയോലകളുടെ മൂന്ന് പ്രാഥമിക വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. തരംതിരിച്ച് കെട്ടവെച്ചതിന് ശേഷം ഏകദേശം 37,200 താളിയോലകളുടെ ഒരു വാല്യം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇത് ഓരോ ബണ്ടിലിലും നൂറ് ഇലകളുടെ ഒരു കൂട്ടമായി കെട്ടി ചെയ്തിരിക്കുന്നു. <p> തെരഞ്ഞെടുത്ത ഓലകളിലെ ഉള്ളടക്കം പിന്നീട് [[കുമാരനല്ലൂർ ഗ്രന്ഥവരി]]എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. <ref> എസ്. രാജേന്ദു, [[കുമാരനല്ലൂർ ഗ്രന്ഥവരി]], കോട്ടയം, 2025</ref> ==നെല്പുര മാളിക== <p> ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തായി കൊട്ടാരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പഴയ, ഏതാണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കെട്ടിടമുണ്ട്. ഒരു മ്യൂസിയവും ഗവേഷണ സൗകര്യവും സ്ഥാപിക്കാൻ അധികാരികൾ ഇത് ഉപയോഗിച്ചു. അന്തിമ പദ്ധതിക്കായി, ദേവസ്വം അധികൃതർ രണ്ട് [[വാസ്തുശിൽപി|വാസ്തുശില്പി]]കളുമായും ഒരു [[എപ്പിഗ്രഫി|എപ്പിഗ്രാഫി]]സ്റ്റുമായും ഒരു യോഗം വിളിച്ചുകൂട്ടി, ഒരു മ്യൂസിയോളജിസ്റ്റിനെ ക്ഷണിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സംരംഭത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഭാഗം ആറ് മാസം നീണ്ടുനില്ക്കുന്നതായിരുന്നു. [[കുമാരനല്ലൂർ ഊരാണ്മ ദേവസ്വം]] വക ശേവധി മ്യൂസിയം ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ലോകത്തിലെ തനിമയേറിയ താളിയോല മ്യൂസിയമാണ്. ==പേരും പ്രതീകവും== <p>ചിഹ്നത്തിൽ രണ്ട് പ്രതീകങ്ങളുണ്ട്; ഒരു ശംഖ് ചിഹ്നം ([[ഗണപതി|വിഘ്നേശ്വര]]നെപ്പോലെ) കൂടാതെ നാല് അക്ഷരങ്ങളും: 'ഭ', 'ഗ', 'വ', 'തി'. രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്, കുമാരനല്ലൂർ ദേവസ്വം ഈ പഞ്ച്ഡ് ചിഹ്നം താളിയോലകളിൽ ഒരു സീലായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <p>ശേവധി എന്നത് സമ്പത്തിൻെറ അധിദേവതയായ [[കുബേരൻ|കുബേര]]ൻെറ നവനിധികളിൽ <ref> one of the nine treasures of Kubera, [Monier-Williams’ Sanskrit-English Dictionary] </ref> ഒന്നാണ്. ശേവധി എന്ന നാമം ഒരിക്കലും എടുത്താൽതീരാത്ത അറിവിൻെറ മഹാനിധി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് നല്കിയിട്ടുള്ളത്. ==കാണുക== [[കോട്ടയം]] <br>[[കുമാരനല്ലൂർ]] <br>[[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്രം]] <br>[[കുമാരനല്ലൂർ ഗ്രന്ഥവരി]] <br>[[കുമാരനല്ലൂർ ഊരാണ്മ ദേവസ്വം|കുമാരനല്ലൂർ ഊരാണ്മദേവസ്വം]] ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:ഹസ്തലിഖിത രേഖകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുരാവസ്തുഗവേഷണം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങൾ]] fl1fdf27undk0p2dvq60614756u8spi 0 659692 4632309 4567382 2026-06-22T12:01:37Z جودت 208681 /* */ 4632309 wikitext text/x-wiki [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg]] ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിനിടെ, ഗാസാ പട്ടണത്തിലെ ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്കുമേൽ ബോധപൂർവ്വം തുടർച്ചയായും പടിപടിയായും, <ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/08/israels-escalating-use-torture-against-palestinians-custody-preventable|title=Israel’s escalating use of torture against Palestinians in custody a preventable crime against humanity: UN experts|access-date=2025-09-24|language=en}}</ref> ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നശീകരണമാണ് '''ഗാസ വംശഹത്യ'''. വംശഹത്യാക്രമണങ്ങളിൽ കൂട്ടക്കൊല,പട്ടിണിയിലാക്കൽ, ഗുരുതരമായ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനം, ജനങ്ങളെ തടയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതോടൊപ്പം ഉപരോധം, സിവിൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നശീകരണം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തുടരെത്തുടരെയുള്ള നശിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെയും സഹായം തേടിയവരെയും കൊലപ്പെടുത്തൽ, വൻതോതിലുള്ള ബലമായി കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, ലൈംഗിക പീഡനം, വിദ്യാഭ്യാസ, മത, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സൗകര്യങ്ങളുടെയും നശീകരണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതൊരു വംശഹത്യയാണെന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രത്യേക സമിതിയും അന്വേഷണ കമ്മീഷനും, ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ജെനോസൈഡ് സ്കോളേഴ്സ്, മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ, വംശഹത്യാ പഠന-അന്താരാഷ്ട്ര നിയമ ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദഗ്ധരും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വംശഹത്യ]] 5hwpg2vm1xlx77xwdqa42nl6ruht20h 4632310 4632309 2026-06-22T12:03:47Z جودت 208681 /* */ 4632310 wikitext text/x-wiki [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg]] ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിനിടെ, ഗാസാ പട്ടണത്തിലെ ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്കുമേൽ ബോധപൂർവ്വം തുടർച്ചയായും പടിപടിയായും, <ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/08/israels-escalating-use-torture-against-palestinians-custody-preventable|title=Israel’s escalating use of torture against Palestinians in custody a preventable crime against humanity: UN experts|access-date=2025-09-24|language=en}}</ref> ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നശീകരണമാണ് '''ഗാസ വംശഹത്യ'''. വംശഹത്യാക്രമണങ്ങളിൽ കൂട്ടക്കൊല,പട്ടിണിയിലാക്കൽ, ഗുരുതരമായ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനം, ജനങ്ങളെ തടയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതോടൊപ്പം ഉപരോധം, സിവിൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നശീകരണം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തുടരെത്തുടരെയുള്ള നശിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെയും സഹായം തേടിയവരെയും കൊലപ്പെടുത്തൽ, വൻതോതിലുള്ള ബലമായി കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, ലൈംഗിക പീഡനം, വിദ്യാഭ്യാസ, മത, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സൗകര്യങ്ങളുടെയും നശീകരണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതൊരു വംശഹത്യയാണെന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രത്യേക സമിതിയും അന്വേഷണ കമ്മീഷനും, ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ജെനോസൈഡ് സ്കോളേഴ്സ്, മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ, വംശഹത്യാ പഠന-അന്താരാഷ്ട്ര നിയമ ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദഗ്ധരും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="UNCommissionGenocide">{{Cite web |date=16 September 2025 |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |access-date=21 September 2025 |website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925113927/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |archive-date=25 September 2025}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വംശഹത്യ]] ldoy6vexf2uspd31b2em4m7hvjq98w3 4632488 4632310 2026-06-23T07:10:01Z NDG 207779 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 4632488 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Out of project scope. POV/Biased creation of user with no language skills (x-wiki) <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg]] ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിനിടെ, ഗാസാ പട്ടണത്തിലെ ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്കുമേൽ ബോധപൂർവ്വം തുടർച്ചയായും പടിപടിയായും, <ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/08/israels-escalating-use-torture-against-palestinians-custody-preventable|title=Israel’s escalating use of torture against Palestinians in custody a preventable crime against humanity: UN experts|access-date=2025-09-24|language=en}}</ref> ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നശീകരണമാണ് '''ഗാസ വംശഹത്യ'''. വംശഹത്യാക്രമണങ്ങളിൽ കൂട്ടക്കൊല,പട്ടിണിയിലാക്കൽ, ഗുരുതരമായ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനം, ജനങ്ങളെ തടയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതോടൊപ്പം ഉപരോധം, സിവിൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നശീകരണം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തുടരെത്തുടരെയുള്ള നശിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെയും സഹായം തേടിയവരെയും കൊലപ്പെടുത്തൽ, വൻതോതിലുള്ള ബലമായി കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, ലൈംഗിക പീഡനം, വിദ്യാഭ്യാസ, മത, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സൗകര്യങ്ങളുടെയും നശീകരണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതൊരു വംശഹത്യയാണെന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രത്യേക സമിതിയും അന്വേഷണ കമ്മീഷനും, ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ജെനോസൈഡ് സ്കോളേഴ്സ്, മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ, വംശഹത്യാ പഠന-അന്താരാഷ്ട്ര നിയമ ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദഗ്ധരും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="UNCommissionGenocide">{{Cite web |date=16 September 2025 |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |access-date=21 September 2025 |website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925113927/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |archive-date=25 September 2025}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വംശഹത്യ]] b5ibm371w6tpafr6gq06wab4mi8fjxi 4632539 4632488 2026-06-23T11:50:31Z NDG 207779 [[Special:Contributions/NDG|NDG]] ([[User talk:NDG|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4632488|4632488]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു -qd +thumb 4632539 wikitext text/x-wiki [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg|thumb]] ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിനിടെ, ഗാസാ പട്ടണത്തിലെ ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്കുമേൽ ബോധപൂർവ്വം തുടർച്ചയായും പടിപടിയായും, <ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/08/israels-escalating-use-torture-against-palestinians-custody-preventable|title=Israel’s escalating use of torture against Palestinians in custody a preventable crime against humanity: UN experts|access-date=2025-09-24|language=en}}</ref> ഇസ്രായേൽ ഭരണകൂടം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നശീകരണമാണ് '''ഗാസ വംശഹത്യ'''. വംശഹത്യാക്രമണങ്ങളിൽ കൂട്ടക്കൊല,പട്ടിണിയിലാക്കൽ, ഗുരുതരമായ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനം, ജനങ്ങളെ തടയൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതോടൊപ്പം ഉപരോധം, സിവിൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നശീകരണം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തുടരെത്തുടരെയുള്ള നശിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെയും സഹായം തേടിയവരെയും കൊലപ്പെടുത്തൽ, വൻതോതിലുള്ള ബലമായി കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, ലൈംഗിക പീഡനം, വിദ്യാഭ്യാസ, മത, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സൗകര്യങ്ങളുടെയും നശീകരണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതൊരു വംശഹത്യയാണെന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രത്യേക സമിതിയും അന്വേഷണ കമ്മീഷനും, ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ജെനോസൈഡ് സ്കോളേഴ്സ്, മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ, വംശഹത്യാ പഠന-അന്താരാഷ്ട്ര നിയമ ശാസ്ത്രജ്ഞർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദഗ്ധരും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="UNCommissionGenocide">{{Cite web |date=16 September 2025 |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |access-date=21 September 2025 |website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925113927/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |archive-date=25 September 2025}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വംശഹത്യ]] ememzzh5uiu0e6fr05137pwlvuq9x5u 0 668590 4632454 4631544 2026-06-23T04:57:07Z Malikaveedu 16584 4632454 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = സന്ദീപ് വാരിയർ | image = Sandeep Varier.jpg | caption = | office = [[കേരള നിയമസഭ]] അംഗം | constituency = [[Thrikaripur Assembly constituency|തൃക്കരിപ്പൂർ]] | termstart = 21 മെയ് 2026 | termend = | predecessor = [[എം. രാജഗോപാലൻ]] | successor = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]][[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] | birth_date = {{birth year and age|1982}} | birth_place = [[പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | occupation = [[രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ]], [[സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ]] | spouse = ഷീജ സന്ദീപ് | children = 1 | alma_mater = | website = | parents = ഗോവിന്ദ വാര്യർ എം.വി (പിതാവ്) രുഗ്മിണി എം.എം (മാതാവ്) }} [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നുള്ള [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] പ്രവർത്തകനും [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാരിൽ ഒരാളുമാണ് '''സന്ദീപ് വാരിയർ''' (ജനനംഃ 1982). നിലവിൽ 16-ാം കേരള നിയമസഭയിലെ [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കരിപ്പൂർ]] നിയോജകമണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിയമസഭാംഗമാണ് ([[നിയമസഭാംഗം|എം. എൽ. എ.]]) അദ്ദേഹം. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (എസ്.എഫ്.ഐ.) യിലൂടെ തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ആരംഭിച്ച സന്ദീപ് വാര്യർ, [[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ. കെ. അദ്വാനിയുടെ]] വികസന വാഗ്ദാനങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായി 2000 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയിൽ]] (ബിജെപി) അംഗമായി ചേരുകയും ഒരു യുവ നേതാവെന്ന നിലയിൽ, പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന വക്താവായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് ടെലിവിഷൻ ചർച്ചകളിലെ ഒരു പ്രമുഖ വ്യക്തിത്വമായി മാറുകയും ചെയ്തു. 2024 ന്റെ അവസാനത്തിൽ ബി.ജെ.പിയിൽ നിന്ന് രാജിവച്ചുകൊണ്ട് സംസ്ഥാന നേതൃത്വവുമായുള്ള പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ അദ്ദേഹം താമസിയാതെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ]] ചേർന്നു. തുടർന്ന് കെ.പി.സി.സി.യുടെ വക്താവായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹം നിലവിൽ കെ.പി.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാരിൽ ഒരാളായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. '''<big>2021 നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്</big>''' ബി.ജെ.പി. അംഗമായിരുന്ന കാലത്ത് പാർട്ടി അദ്ദേഹത്തെ [[ഷൊർണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഷൊർണൂർ നിയോജക മണ്ഡലത്തിൽ]] മത്സരിപ്പിച്ചു. മുൻ മത്സരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വോട്ട് ഭൂരിപക്ഷം വർദ്ധിപ്പിച്ച് മൂന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് പിന്തള്ളപ്പെട്ടുവങ്കിലും രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തിയ കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ വോട്ടുകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ നൂറുകണക്കിന് വോട്ടുകൾക്ക് പിന്നിൽ മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനം.<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2021&no=51|title=Kerala Assembly Election Results-- 2021|access-date=2026-05-17|website=www.keralaassembly.org}}</ref>{{Election box begin|title=[[2021 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: ഷൊർണൂർ}} {{Election box winning candidate with party link||party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|candidate=[[പി. മമ്മിക്കുട്ടി]]|votes=74,400|percentage=48.98|change={{increase}}2.27}}{{Election box candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=ടി. എച്ച്. ഫിറോസ് ബാബു|votes=37,726|percentage=24.83|change={{decrease}}4.55|}} {{Election box candidate with party link|party=ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|candidate=[[സന്ദീപ് വാര്യർ]]|votes=36,973|percentage=24.34|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=സോഷ്യൽ ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|candidate=മുഹമ്മദ് മുസ്തഫ|votes=1,251|percentage=0.82|change={{decrease}}0.06|}} {{Election box candidate with party link|party=ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|candidate=ടി. സി. അയ്യപ്പൻകുട്ടി|votes=883|percentage=0.58|change={{increase}}0.04|}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=678|percentage=0.45|change=-|}} {{Election box margin of victory||votes=36,674|percentage=24.15|change={{increase}}6.82}} {{Election box turnout|votes=1,51,911|percentage=78.31|change={{increase}}1.68|}} {{Election box hold with party link||winner=Communist Party of India (Marxist)|swing={{increase}}2.27}}{{Election box end}} === 2026 നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === 2026ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യു. ഡി. എഫ് [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തൃക്കരിപ്പൂർ]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വാരിയറെ മത്സരിപ്പിച്ചു. തന്റെ അടുത്ത എതിരാളിയായ സിപിഐ (എം) യുടെ ഡോ. വി. പി. പി. മുസ്തഫയെ 4,431 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരപക്ഷത്തിന് പരാജയപ്പെടുത്തി വാരിയർ ചരിത്രപരമായ ഒരു വിജയം ഈ മണ്ഡലത്തിൽ കരസ്ഥമാക്കി.<ref name="ECI_2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Thrikkarippur |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S115.htm |publisher=Election Commission of India |access-date=5 May 2026}}</ref>{{Election box begin | title=[[2026 കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]]: തൃക്കരിപ്പൂർ}} {{Election box winning candidate with party link|party=ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|candidate=[[സന്ദീപ് വാര്യർ]]||votes=83,109|percentage=48.63|change={{Increase}}11.22}} {{Election box candidate with party link|party=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|candidate=വി. പി. പി. മുസ്തഫ||votes=78,678|percentage=46.04|change={{Decrease}}7.67}} {{Election box candidate with party link|party=ട്വന്റി20 പാർട്ടി|candidate=രവി കുളങ്ങര|votes=7,837|percentage=4.59|change={{down}}2.24}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=710|percentage=0.42|change=-}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്രൻ|candidate=സന്ദീപ് എലാട്ട്|votes=258|percentage=|change=-}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|candidate=മുസ്തഫ പി. പി.|votes=169|percentage=|change=-}} {{Election box candidate with party link|party=സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|candidate=മുസ്തഫ വി. പി.|votes=143|percentage=|change=-}} {{Election box margin of victory| |votes =4,431 |percentage =2.59 |change = }} {{Election box turnout||votes=1,70,904|percentage=79.64|change=}} {{Election box gain with party link| |winner = Indian National Congress |loser = CPI(M) |swing = {{up}}11.22 }} {{Election box end}} == വ്യക്തിജീവിതം == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ [[ചെത്തല്ലൂർ]] ഗ്രാമത്തിൽ പരേതനായ ഗോവിന്ദ വാര്യരുടെയും രുഗ്മിണിയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. ഇടതുപക്ഷ അനുഭാവിയായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഗോവിന്ദ വാര്യർ [[ഷൊർണൂർ|ഷൊർണൂരിൽ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ മാസ്റ്ററായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2024/11/16/sandeep-warrier-political-journey-sfi-bjp-congress.html|title=എസ്എഫ്ഐയിൽനിന്ന് ബിജെപി വഴി കോൺഗ്രസിലേക്ക്; അണികളുടെ ലൈക്കുകൾ വാരിക്കൂട്ടിയ വാരിയർ}}</ref> പ്രാഥമിക വിഭ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം [[പെരിന്തൽമണ്ണ]] കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് കോളേജിൽ പഠനം നടത്തിയ കാലത്ത് ഇടതുപക്ഷ അനുഭാവിയും എസ്‌എഫ്‌ഐ അംഗവുമായിരുന്ന അദ്ദേഹം [[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ.കെ. അദ്വാനിയെപ്പോലുള്ള]] ബി.ജെ.പി. നേതാക്കളുടെ സ്വാധീനത്തിനുശേഷം ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയിലേക്ക് (ബിജെപി) ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു. 2024-ൽ ബി. ജെ. പിയിൽ നിന്ന് രാജിവച്ച് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ ചേർന്ന സന്ദീപ് [[തൃക്കരിപ്പൂർ]] മണ്ഡലത്തിലെ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തെത്തുടർന്ന് തന്റെ തട്ടകം വടക്കൻ മലബാറിലേക്ക് മാറ്റി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലം അനുസരിച്ച്, [[കൃഷി|കൃഷിയിലും]] സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="MyNeta">{{cite web |title=Sandeep Varier (INC): Constituency- TRIKARIPUR (KASARGOD) |url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=911 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=5 May 2026}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] 0e7sc4ae1isklh63jm2wzttio1r38mj 3 668820 4632489 4631331 2026-06-23T07:12:05Z Ammu Lekshmi A 219423 /* ജോൺ ടി. വേക്കൻ എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം */ മറുപടി 4632489 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Ammu Lekshmi A | Ammu Lekshmi A | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:16, 17 ജൂൺ 2026 (UTC) == [[:ജോൺ ടി. വേക്കൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജോൺ ടി. വേക്കൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:26, 19 ജൂൺ 2026 (UTC) :ഈ ലേഖനം നിലനിർത്തേണ്ടതാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. :ജോൺ ടി. വേക്കൻ മലയാള നാടക രംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവനകൾ നൽകിയ വ്യക്തിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാടക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക ഇടപെടലുകൾ, ലഭിച്ച അംഗീകാരങ്ങൾ, കലാരംഗത്തെ ദീർഘകാല സേവനം എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. :നിലവിൽ ലേഖനം പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ വികസിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, കൂടുതൽ വിശ്വസനീയമായ അവലംബങ്ങളും വിവരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവർത്തനം തുടരുകയാണ്. ലേഖനത്തിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥയെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കാതെ, വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ലഭ്യമായ സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ സ്രോതസ്സുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ശ്രദ്ധേയത വിലയിരുത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. :അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതം, നാടക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ, ലഭിച്ച പുരസ്കാരങ്ങൾ, മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച കൂടുതൽ അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ലേഖനം നിലനിർത്തി കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ അവസരം നൽകണമെന്ന് വിനീതമായി അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ammu Lekshmi A|Ammu Lekshmi A]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ammu Lekshmi A|സംവാദം]]) 07:12, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) p6ms22q3dz3ihkvlzylwgq5ifgdfof3 0 668881 4632319 2026-06-22T13:33:12Z Jas.yayas 83870 Created a basic article 4632319 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ|original_name=Voice of Thiruvegappura|image=|caption=വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ലോഗോ|formation=2015|founder=Shihabali|type=[[പ്രാദേശിക മാധ്യമം / ഓൺലൈൻ കൂട്ടായ്മ]]|headquarters=[[തിരുവേഗപ്പുറ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]]|region_served=തിരുവേഗപ്പുറയും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും|website=[https://voiceoftvp.org.in/ voiceoftvp.org.in]}} '''വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ''' (Voice of Thiruvegappura) കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[തിരുവേഗപ്പുറ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക ഓൺലൈൻ [[മാധ്യമം]] (അല്ലെങ്കിൽ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മ) ആണ്. തിരുവേഗപ്പുറയിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും വാർത്തകൾ, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക സംഭവങ്ങൾ, അടിയന്തര അറിയിപ്പുകൾ, പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ സംരംഭം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. == ചരിത്രം == [[വർഷം|2015]]-ൽ ഒരു പ്രാദേശിക വാർത്താ കൂട്ടായ്മയായിട്ടാണ് വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ആരംഭിക്കുന്നത്. തിരുവേഗപ്പുറയിലെ പ്രവാസികളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും ഇടയിൽ ഒരു ആശയവിനിമയ മാധ്യമമായി തുടങ്ങിയ ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് സ്വന്തമായി വെബ്‌സൈറ്റും സോഷ്യൽ മീഡിയ സംവിധാനങ്ങളുമുള്ള ഒരു പ്രാദേശിക വാർത്താ പോർട്ടലായി വികസിച്ചു. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == തിരുവേഗപ്പുറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വാർത്തകൾ അതിവേഗം ജനങ്ങളിലെത്തിക്കാൻ ഇവർക്ക് സ്വന്തമായി ഓൺലൈൻ പോർട്ടലും സോഷ്യൽ മീഡിയ പേജുകളുമുണ്ട്. * '''പ്രാദേശിക വാർത്തകൾ:''' പ്രദേശത്തെ വികസന കാര്യങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സംഭവങ്ങൾ എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. * '''അടിയന്തര അറിയിപ്പുകൾ:''' തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ, രക്തദാനം, പ്രാദേശിക ആരോഗ്യ ക്യാമ്പുകൾ, തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അറിയിപ്പുകൾ എന്നിവ പങ്കുവെക്കുന്നു. * '''സാംസ്കാരിക രംഗം:''' തിരുവേഗപ്പുറയിലെ ഉത്സവങ്ങൾ, കലാരംഗത്തെ പ്രമുഖരെ പരിചയപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയും ഇതിലൂടെ നടത്തുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://voiceoftvp.org.in/ വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [https://fb.com/voiceoftvp വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്‌ബുക്ക് പേജ്] 5gdh0bcylisbxbi4xoyrycs1c10966a 4632321 4632319 2026-06-22T13:40:10Z Jas.yayas 83870 4632321 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ | original_name = Voice of Thiruvegappura | image = <!-- ലോഗോ ചിത്രം വിക്കിപീഡിയയിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത ശേഷം ഫയലിന്റെ പേര് ഇവിടെ നൽകുക --> | caption = വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ലോഗോ | formation = [[2015]] | type = [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]] (Charitable Society) | headquarters = [[തിരുവേഗപ്പുറ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]] | region_served = തിരുവേഗപ്പുറയും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും | website = [https://voiceoftvp.org.in/ voiceoftvp.org.in] }} '''വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ''' (Voice of Thiruvegappura) കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[തിരുവേഗപ്പുറ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]]യാണ്. 2015-ൽ തിരുവേഗപ്പുറ സ്വദേശികളായ ഒരു ചെറിയ കൂട്ടം ആളുകളുടെ കൂട്ടായ്മയായിട്ടാണ് ഇത് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്. പിൽക്കാലത്ത് വിപുലമായ രീതിയിലുള്ള ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കും സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക പരിപാടികളിലേക്കും ഈ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിച്ചു. == ചരിത്രം == 2015-ൽ തിരുവേഗപ്പുറയിലെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയുള്ള ഒരു കൂട്ടം യുവാക്കളുടെ താല്പര്യപ്രകാരമാണ് വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ രൂപീകൃതമാകുന്നത്. തുടക്കത്തിൽ പ്രാദേശികമായ കൂട്ടായ്മയായി ആരംഭിച്ച ഈ സംരംഭം, നാട്ടിലെയും പ്രവാസികളായതുമായ തിരുവേഗപ്പുറ സ്വദേശികളുടെ സഹകരണത്തോടെ ഒരു ചാരിറ്റബിൾ സൊസൈറ്റിയായി വളർന്നു. തിരുവേഗപ്പുറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾക്ക് താങ്ങാകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ സംഘടന പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == സ്ഥാപിതമായ കാലം മുതൽ വിവിധ മേഖലകളിൽ മാതൃകാപരമായ നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഈ സംഘടന നടത്തിവരുന്നു: * '''ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ:''' നിർധനരായ രോഗികൾക്കുള്ള ചികിത്സാ സഹായം, സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്കുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സഹായം, വിവാഹ ധനസഹായം എന്നിവ ഈ സംഘടന ലഭ്യമാക്കുന്നു. * '''സാമൂഹിക പരിപാടികൾ:''' പ്രാദേശികമായ പൊതുവിഷയങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയും, ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ലഹരിവിരുദ്ധ ബോധവൽക്കരണം, ആരോഗ്യ ക്യാമ്പുകൾ, രക്തദാന ക്യാമ്പുകൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. * '''സാംസ്കാരിക ഒത്തുചേരലുകൾ:''' തിരുവേഗപ്പുറയിലെ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മ ശക്തമാക്കുന്നതിനായി വിവിധ ഉത്സവങ്ങളോടും ആഘോഷങ്ങളോടും അനുബന്ധിച്ച് സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും മത്സരങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. സംഘടനയുടെ ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പുകളും പ്രവർത്തനങ്ങളും ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനായി സ്വന്തമായി വെബ്‌സൈറ്റും സോഷ്യൽ മീഡിയ പേജുകളും ഇവർ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://voiceoftvp.org.in/ വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [https://fb.com/voiceoftvp വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്‌ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ സംഘടനകൾ]] 0pk7z0k6s537zbuw2rr63j7j56qqww0 4632323 4632321 2026-06-22T13:52:12Z Jas.yayas 83870 4632323 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ | original_name = Voice of Thiruvegappura | image = | caption = | formation = [[2015]] | type = [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]] | headquarters = [[തിരുവേഗപ്പുറ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | region_served = തിരുവേഗപ്പുറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും സമീപ പ്രദേശങ്ങളും | website = [https://voiceoftvp.org.in/ voiceoftvp.org.in] }} '''വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ''' (Voice of Thiruvegappura) [[ഇന്ത്യ]]യിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിൽ [[തിരുവേഗപ്പുറ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]]യാണ്. 2015-ൽ പ്രാദേശികമായി രൂപംകൊണ്ട ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് സാമൂഹിക സേവന, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് വികസിക്കുകയായിരുന്നു. == ചരിത്രം == 2015-ൽ തിരുവേഗപ്പുറ സ്വദേശികളായ ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയായിട്ടാണ് വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ആരംഭിക്കുന്നത്. പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികമായ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്ന ഈ സംഘടന, പിന്നീട് വിപുലമായ രീതിയിലുള്ള ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചാരിറ്റബിൾ സൊസൈറ്റിയായി മാറി. നാട്ടിലെയും പ്രവാസികളായതുമായ അംഗങ്ങളുടെ സജീവമായ സഹകരണത്തോടെയാണ് സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.<ref name="official">{{cite web |title=Official Website of Voice of Thiruvegappura |url=https://voiceoftvp.org.in/ |accessdate=2026-06-22}}</ref> == പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രധാന പദ്ധതികളും == സംഘടന വിവിധ സാമൂഹിക, ജീവകാരുണ്യ പദ്ധതികൾ പ്രദേശത്ത് നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: * '''ചികിത്സാ സഹായം:''' അടിയന്തര ചികിത്സാ സഹായം ആവശ്യമായ നിർധനരായ രോഗികൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം എത്തിക്കൽ. * '''വിദ്യാഭ്യാസ പിന്തുണ:''' സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് പഠനോപകരണങ്ങളും മറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസ സഹായങ്ങളും നൽകൽ. * '''വിവാഹ ധനസഹായം:''' നിർധന കുടുംബങ്ങളിലെ പെൺകുട്ടികളുടെ വിവാഹ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ധനസഹായം ലഭ്യമാക്കൽ. * '''ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം:''' പ്രദേശവാസികൾക്കായി സൗജന്യ രക്തദാന ക്യാമ്പുകളും വിവിധ ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കൽ. * '''ദുരന്ത നിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ:''' ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കോവിഡ് കാലത്തെ പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രളയബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ അടിയന്തര സഹായ വിതരണം എന്നിവ. == സംഘടനാ ഘടനയും ധനശേഖരണവും == പ്രസിഡണ്ട്, സെക്രട്ടറി, ട്രഷറർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയാണ് സംഘടനയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സംഘടനയുടെ തീരുമാനങ്ങളും പദ്ധതികളും അംഗങ്ങളുടെയും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരുടെയും കൂട്ടായ ചർച്ചകളിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായുള്ള ഫണ്ട് പ്രധാനമായും സമാഹരിക്കുന്നത് അംഗങ്ങളുടെ പ്രതിമാസ സംഭാവനകൾ, പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സഹായങ്ങൾ, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള പ്രവാസി മലയാളികളുടെ വലിയ പിന്തുണ എന്നിവ മുഖേനയാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://voiceoftvp.org.in/ വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [https://fb.com/voiceoftvp വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്‌ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:2015-ൽ സ്ഥാപിതമായ സംഘടനകൾ]] aq2r94s31mrl24z95pdjlqmxrsr0bx7 0 668882 4632335 2026-06-22T14:54:53Z Abhilash raman 92384 'യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4632335 wikitext text/x-wiki യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ ബസ് യാത്രാ പദ്ധതി'''.<ref>https://www.asianetnews.com/kerala-news/kerala-implements-free-bus-travel-for-women-from-today-chief-minister-v-d-satheesan-will-flag-off-priyadarshini-scheme-articleshow-9qadhna</ref> 2026 ജൂൺ 15 നാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.യു.ഡി.എഫ്. രെഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികയിൽ 'ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി'യുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷക്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കുന്നത്. bjfff41cadpwas0msicecuenuq4unx2 4632336 4632335 2026-06-22T15:00:29Z Abhilash raman 92384 4632336 wikitext text/x-wiki യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ ബസ് യാത്രാ പദ്ധതി'''.<ref>https://www.asianetnews.com/kerala-news/kerala-implements-free-bus-travel-for-women-from-today-chief-minister-v-d-satheesan-will-flag-off-priyadarshini-scheme-articleshow-9qadhna</ref> 2026 ജൂൺ 15 നാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.യു.ഡി.എഫ്. രെഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികയിൽ 'ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി'യുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷക്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ==അവലംബം== d1jd9ljnied09tgk12mkycrokl348bc 4632337 4632336 2026-06-22T15:02:43Z Abhilash raman 92384 4632337 wikitext text/x-wiki യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ ബസ് യാത്രാ പദ്ധതി'''.<ref>https://www.asianetnews.com/kerala-news/kerala-implements-free-bus-travel-for-women-from-today-chief-minister-v-d-satheesan-will-flag-off-priyadarshini-scheme-articleshow-9qadhna</ref> 2026 ജൂൺ 15 നാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.യു.ഡി.എഫ്. രെഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികയിൽ 'ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി'യുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷക്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കുന്നത്.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-government-to-implement-two-indira-guarantees-including-free-bus-travel-for-women/article70993287.ece<ref></ref></ref>കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയുടെ 3125 ഓർഡിനറി ബസുകളിലാണ് സൗജന്യയാത്ര.<ref>https://www.mathrubhumi.com/auto/news/ksrtc-priyadarshini-free-travel-scheme-guide-as71d7ua</ref> ==അവലംബം== spyubqmpvhep6wakky44j1yeja99jl7 4632340 4632337 2026-06-22T15:09:28Z Abhilash raman 92384 4632340 wikitext text/x-wiki യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ പ്രായം, ജനനത്തീയതി, വരുമാനം എന്നിവയുടെ മാനദണ്ഡമില്ലാതെ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ ബസ് യാത്രാ പദ്ധതി'''.<ref>https://www.asianetnews.com/kerala-news/kerala-implements-free-bus-travel-for-women-from-today-chief-minister-v-d-satheesan-will-flag-off-priyadarshini-scheme-articleshow-9qadhna</ref> 2026 ജൂൺ 15 നാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.യു.ഡി.എഫ്. രെഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികയിൽ 'ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി'യുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷക്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കുന്നത്.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-government-to-implement-two-indira-guarantees-including-free-bus-travel-for-women/article70993287.ece<ref></ref></ref>കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയുടെ 3125 ഓർഡിനറി ബസുകളിലാണ് സൗജന്യയാത്ര.<ref>https://www.mathrubhumi.com/auto/news/ksrtc-priyadarshini-free-travel-scheme-guide-as71d7ua</ref> ==അവലംബം== mhuyf34ibdwpvw23z26q91i0rrkjyvt 4632376 4632340 2026-06-22T19:31:07Z Abhilash raman 92384 4632376 wikitext text/x-wiki യു.ഡി.എഫ് സർക്കാർ കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ പ്രായം, ജനനത്തീയതി, വരുമാനം എന്നിവയുടെ മാനദണ്ഡമില്ലാതെ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡേഴ്സിനും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതിയാണ് '''പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ ബസ് യാത്രാ പദ്ധതി'''.<ref>https://www.asianetnews.com/kerala-news/kerala-implements-free-bus-travel-for-women-from-today-chief-minister-v-d-satheesan-will-flag-off-priyadarshini-scheme-articleshow-9qadhna</ref> 2026 ജൂൺ 15 നാണ് ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്.യു.ഡി.എഫ്. രെഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികയിൽ 'ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി'യുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ പദ്ധതി ആവിഷക്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കുന്നത്.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-government-to-implement-two-indira-guarantees-including-free-bus-travel-for-women/article70993287.ece<ref></ref></ref>കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയുടെ 3125 ഓർഡിനറി ബസുകളിലാണ് സൗജന്യയാത്ര.<ref>https://www.mathrubhumi.com/auto/news/ksrtc-priyadarshini-free-travel-scheme-guide-as71d7ua</ref> ==പദ്ധതിയുടെ ചരിത്രം== 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന നിയമസഭാ തെരെഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഭാഗമായി യു.ഡി.എഫ് പുറത്തിറക്കിയ പ്രകനപത്രികയിലെ ഏഴ് ഗാരന്റികളിലൊന്നാണ് ഇന്ദിരാ ഗാരന്റി<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/chief-minister-vd-satheesan-vm-sudheeran-letter-kk-mahesans-death-special-team-should-be-investigated-1530963</ref> ==ഉദ്ദേശ്യ ലക്ഷ്യങ്ങൾ== സമത്വവും സാമൂഹിക നീതിയും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനും സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വിഭാഗത്തിൻറെയും സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക ശാക്തീകരണം ലക്ഷ്യമിടുന്നതാണ് ഈ പദ്ധതി.സുരക്ഷിതവും സൗകര്യപ്രദവും ചെലവില്ലാത്തതുമായ പൊതുഗതാഗത സേവനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ്ജെൻഡർ സമൂഹത്തിൻറെയും ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിനും ഈ പദ്ധതി വഴിയൊരുക്കും. ==അവലംബം== 0l3vl5q5745i09mm1cs2g0sa024no6a 3 668883 4632354 2026-06-22T16:46:39Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632354 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Rajeevchathinamkulam | Rajeevchathinamkulam | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:46, 22 ജൂൺ 2026 (UTC) d17qqppsracd6bcxob4kylzzia9l39x 0 668884 4632381 2026-06-22T20:54:50Z Meenakshi nandhini 99060 '{{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4632381 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം = ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==References== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==Further reading== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==External links== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} ecsd5z3l7rfq4tqbp7njsat454ryod3 4632382 4632381 2026-06-22T20:55:26Z Meenakshi nandhini 99060 /* == സാമൂഹിക ആഘാതം */ 4632382 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==References== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==Further reading== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==External links== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} g92ywehjgpv5filwedbrbyi96936822 4632390 4632382 2026-06-22T21:00:44Z Meenakshi nandhini 99060 [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4632390 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==References== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==Further reading== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==External links== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 45cg76x9tdbrkn0u3c2y6hg46ql9ayn 4632391 4632390 2026-06-22T21:02:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* References */ 4632391 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==Further reading== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==External links== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 1hlc8sggn33v6q5rr97saytt5bmrwes 4632392 4632391 2026-06-22T21:03:28Z Meenakshi nandhini 99060 /* Further reading */ 4632392 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==External links== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 66eccb299gqz8lfj2avbn52szqgoads 4632393 4632392 2026-06-22T21:04:00Z Meenakshi nandhini 99060 /* External links */ 4632393 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === കാട്ടിൽ വിളവെടുത്ത ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] bt8bwzripvw1zwqhewcs0c08qhmqc3m 4632396 4632393 2026-06-22T21:11:04Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632396 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി സാധാരണയായി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] qn6wth5dfcptd86e6j057x06b0h97aq 4632397 4632396 2026-06-22T21:13:12Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632397 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു എന്റമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] rmzlg9v2obmj8wvpxwlclnefcklo3fw 4632423 4632397 2026-06-23T01:25:04Z Meenakshi nandhini 99060 4632423 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] f9xxmo3jh2sspaydarld0xleqsww5ev 4632424 4632423 2026-06-23T01:26:21Z Meenakshi nandhini 99060 4632424 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം ആണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായതോ ആയ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 6uwz1ss5wekdstsawc6cgxx0psjwwe6 4632427 4632424 2026-06-23T01:38:02Z Meenakshi nandhini 99060 4632427 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം ==[[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ കോർഡിസെപിൻ 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] laodzmusqiru0ye8zo71yhol0tfeayk 4632429 4632427 2026-06-23T01:39:44Z Meenakshi nandhini 99060 /* പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും */ 4632429 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] rzdkgyfr291rknbmqgbz08i4jy2myc4 4632516 4632429 2026-06-23T10:02:33Z Meenakshi nandhini 99060 /* രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ */ 4632516 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] cg3ghzwajyr8bgooe8hn5m9jgtp5cfa 4632517 4632516 2026-06-23T10:05:59Z Meenakshi nandhini 99060 /* വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ */ 4632517 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ജാപ്പനീസ് പാഠംങ്ങളിലെ ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ പ്രതീകങ്ങളായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] qqzpvmwlcfvk9neqj74gdtzzf5rbc1s 4632518 4632517 2026-06-23T10:11:04Z Meenakshi nandhini 99060 /* സാധാരണ പേരുകൾ */ 4632518 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ചൈനീസ് നാമമായ ടോച്ചുകാസോ (冬虫夏草) യുടെ ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെയാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] d1ruugfxgohqqk0p8jk1mxena14lcwt 4632520 4632518 2026-06-23T10:14:22Z Meenakshi nandhini 99060 /* സാധാരണ പേരുകൾ */ 4632520 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. sinensis'' |- ! Anamorph ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[Cephalosporium]] acreomonium'' | ''[[Umbelopsis]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[Chrysosporium]] sinense'' | ? (not ''O. sinensis'') | RAPD polymorphism similarity<ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium dongchongxiacae''''' (invalid name) | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[Hirsutella]] sinensis''''' (invalid name but commonly used) | ''O. sinensis'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''Hirsutella hepiali''''' | ''O. sinensis'' | <ref name=JYY/> |- | ''Cephalosporium sinensis'' | Possibly ''O. sinensis'' | there is lack of valid information <ref name=JYY/> |- | ''[[Isaria]] farinosa'' | ''Paecilomyces farinosus'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[Isaria]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | Unknown, identification is dubious | <ref name=JYY/> |- | ''[[Mortierella]] hepiali'' | Unknown [[Zygomycota]] | <ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces sinensis'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Sporothrix insectorum'' | ? (not ''O. sinensis'') | molecular evidence<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | incomplete information, only appeared in one article<ref name=JYY/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | Confirmed to be its own species, now ''Samsoniella hepiali''<ref name=Wang20/> |- | ''[[Tolypocladium]] sinense'' | ? | no valid information as of 2002<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] rbenozgh8ovngzufs542d4zyc0c9cpp 4632535 4632520 2026-06-23T11:23:02Z Meenakshi nandhini 99060 /* പര്യായങ്ങൾ */ 4632535 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 09hgdvcb80ioy8m4ac4bwr0iboit953 0 668885 4632383 2026-06-22T20:57:06Z Meenakshi nandhini 99060 [[ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4632383 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക[[ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്]] 79dzt0o7wwa1hr6zvpcr3sdlnkhez72 10 668886 4632384 2018-07-18T04:21:45Z en>Roy Bateman 0 set-up page 4632384 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Ophiocordyceps |parent=Ophiocordycipitaceae |refs=Petch, 1931}} qiwwa145rq3aktg3vxv2bev1gopetsn 4632385 4632384 2026-06-22T20:58:30Z Meenakshi nandhini 99060 [[:en:Template:Taxonomy/Ophiocordyceps]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു 4632384 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Ophiocordyceps |parent=Ophiocordycipitaceae |refs=Petch, 1931}} qiwwa145rq3aktg3vxv2bev1gopetsn 10 668887 4632387 2018-07-18T01:42:33Z en>Roy Bateman 0 set-up page 4632387 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |parent=Hypocreales |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) }} gl4x0q8zxf22s2g1bhc6ci5jjiu70m5 4632388 4632387 2019-02-14T09:20:44Z en>Peter coxhead 0 added link para 4632388 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |parent=Hypocreales |link=Ophiocordycipitaceae |refs=G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) }} njho0i2qo927itmznqjkkq7u299ptj7 4632389 4632388 2026-06-22T20:59:39Z Meenakshi nandhini 99060 [[:en:Template:Taxonomy/Ophiocordycipitaceae]] എന്നതിൽ നിന്ന് 2 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു 4632388 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |parent=Hypocreales |link=Ophiocordycipitaceae |refs=G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) }} njho0i2qo927itmznqjkkq7u299ptj7 3 668888 4632446 2026-06-23T03:25:32Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632446 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Nablu1985 | Nablu1985 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:25, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) 2wnymtn4f41686m1hiti4hqebu0ag7t 0 668889 4632470 2026-06-23T06:05:15Z Malayali Fit Coach 219594 ''''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് കമ്പനിയാണ്. എൽഡോ അബ്രഹാം സ്ഥാപിച്ച ഈ സ്ഥാപനം...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4632470 wikitext text/x-wiki '''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് കമ്പനിയാണ്. എൽഡോ അബ്രഹാം സ്ഥാപിച്ച ഈ സ്ഥാപനം യുകെ, കാനഡ, യുഎഇ, ഓസ്‌ട്രേലിയ തുടങ്ങി 15-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലുള്ള മലയാളി ക്ലയന്റുകൾക്കും പ്രവാസി മലയാളികൾക്കും വ്യക്തിഗത ഫിറ്റ്നസ്, പോഷകാഹാര കോച്ചിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coach-launches-personalized-online-fitness-coaching-for-malayalis-worldwide.html|title=Malayali Fit Coach Launches Personalized Online Fitness Coaching for Malayalis Worldwide|accessdate=2026-06-23|publisher=PRLog}}</ref> == സ്ഥാപകൻ == എൽഡോ അബ്രഹാം കോട്ടയം സ്വദേശിയും മുൻ കേരള സ്റ്റേറ്റ് അത്‌ലറ്റും ആണ്. അദ്ദേഹം ACSM സർട്ടിഫൈഡ് പേഴ്സണൽ ട്രെയിനർ (യുഎസ്എ), REPS ഇന്റർനാഷണൽ ട്രെയിനർ (യുഎഇ, ഇന്ത്യ), സർട്ടിഫൈഡ് സ്പോർട്സ് ന്യൂട്രീഷ്യനിസ്റ്റ് (ഇന്ത്യ), NSQF ലെവൽ 5 പേഴ്സണൽ ട്രെയിനർ എന്നീ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ്യതകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=https://repsindia.org/trainer/eldo-abraham-2/profile|title=Eldo Abraham - Trainer Profile|accessdate=2026-06-23|publisher=REPS India}}</ref> == സേവനങ്ങൾ == മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച് പൂർണ്ണമായും ഓൺലൈനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൊഴുപ്പ് കുറയ്ക്കൽ, പേശി നിർമ്മാണം, ശരീര പുനർഘടന എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണശൈലിക്കും ജീവിതരീതിക്കും അനുയോജ്യമായ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.quickerala.com/kottayam/kottayam/malayali-fitness-coach/470822|title=Malayali Fitness Coach - Kottayam|accessdate=2026-06-23|publisher=QuicKerala}}</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://malayalifitcoach.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [[d:Q140262412|Wikidata]] e01dd4aitxqzd3y7hohlm1m1vxr6ibl 3 668890 4632471 2026-06-23T06:05:17Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632471 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Malayali Fit Coach | Malayali Fit Coach | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:05, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) mz54q6lkvxujvh4slpqhm31i1p14xr3 6 668891 4632476 2026-06-23T06:35:38Z Malikaveedu 16584 പെരളശ്ശേരി പട്ടണം 4632476 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == പെരളശ്ശേരി പട്ടണം == അനുമതി == {{PD-self}} hbblxgo4i6903d1vnqvb4oyd6j0jfv4 6 668892 4632484 2026-06-23T07:03:13Z Malikaveedu 16584 ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രക്കുളം 4632484 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രക്കുളം == അനുമതി == {{PD-self}} de8gljx30b3cc24rwpf7oh5wzssp7b7 6 668893 4632487 2026-06-23T07:08:11Z Malikaveedu 16584 ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രമുറ്റം 4632487 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രമുറ്റം == അനുമതി == {{self|cc-by-4.0}} 97wie67vynm2xvd0grlmg51idx2ktv0 6 668894 4632491 2026-06-23T07:25:39Z Malikaveedu 16584 ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രം 4632491 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രം == അനുമതി == {{PD-self}} jv8ctv8vabfnf12wudh65zat3aeots8 6 668895 4632492 2026-06-23T07:27:03Z Malikaveedu 16584 ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രക്കുളം 2026-ൽ 4632492 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ശ്രീ പെരളശ്ശേരി ക്ഷേത്രക്കുളം 2026-ൽ == അനുമതി == {{PD-self}} ex5jopjox5jq5byzk5qwlj55s6e5jbq 6 668896 4632496 2026-06-23T07:40:56Z Malikaveedu 16584 ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലെ തുലാഭാരത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന ത്രാസ് 4632496 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലെ തുലാഭാരത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന ത്രാസ് == അനുമതി == {{PD-self}} s9bn20h1ng390av1xb8k5951lcd8i10 3 668897 4632538 2026-06-23T11:31:42Z Dr-Taher 104312 Dr-Taher എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:جاسم الغالبي]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:جاسم]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/جاسم الغالبي|جاسم الغالبي]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/جاسم|جاسم]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4632538 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:جاسم]] ks4fkf6t7z0lapdpcxlie1q4knmuia4