വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk നൈൽ നദി 0 3621 4632600 4614938 2026-06-23T15:08:17Z Malikaveedu 16584 4632600 wikitext text/x-wiki {{copy edit|for=ശൈലി-ഘടന പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2025 ഒക്ടോബർ}} {{prettyurl|Nile}} {{Infobox river | name = നൈൽ നദി | name_etymology = | image = Evening, Nile River, Uganda.jpg | image_size = 260px | image_caption = നൈൽ നദി [[ഉഗാണ്ട|ഉഗാണ്ടയിൽ]] | image_alt = | map = River Nile map.svg | map_size = 260px | map_caption = | map_alt =inside river Nile map | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | subdivision_type1 = Countries | subdivision_name1 = [[ഈജിപ്ത്]], [[സുഡാൻ]], [[തെക്കേ സുഡാൻ]], [[എത്യോപിയ]], [[ഉഗാണ്ട]], [[ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോ|കോംഗോ]], [[കെനിയ]], [[ടാൻസാനിയ]], [[റുവാണ്ട]], [[ബുറുഡ്]] | subdivision_type2 = Major cities | subdivision_name2 = [[Jinja, Uganda|Jinja]], [[Juba]], [[Khartoum]], [[Cairo]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{Convert|6650|km|mi|abbr=on}}<ref name=length group=n/> | width_min = | width_avg = | width_max = {{Convert|2.8|km|mi|abbr=on}} | depth_min = | depth_avg = {{Convert|8|-|11|m|ft|abbr=on}} | depth_max = | discharge1_location= [[Aswan]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{Convert|2830|m3/s|ft3/s|abbr=on}} | discharge1_max = | discharge2_location= [[Cairo]] | discharge2_min = | discharge2_avg = {{Convert|1400|m3/s|ft3/s|abbr=on}}<ref name="Struglia">{{cite journal |last1= Struglia|first1= Maria Vittoria|last2= Mariotti|first2= Annarita|last3= Filograsso|first3= Angelo|date= 15 December 2004|title= River Discharge into the Mediterranean Sea: Climatology and Aspects of the Observed Variability|url= https://archive.org/details/sim_journal-of-climate_2004-12-15_17_24/page/4740|journal= Journal of Climate|volume=17 |issue=24 |pages=4740–4751 |doi=10.1175/JCLI-3225.1 |bibcode= 2004JCli...17.4740S}}</ref> | discharge2_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[വൈറ്റ് നൈൽ]] | source1_location = [[ബുറുണ്ടി]] | source1_coordinates= {{Coord|02|16|56|S|29|19|53|E|display=inline}} | source1_elevation = {{Convert|2000|m|ft|abbr=on}} | source2 = [[ബ്ലൂ നൈൽ]] | source2_location = [[താന തടാകം]], [[എത്യോപ്യ]] | source2_coordinates= {{Coord|12|02|09|N|037|15|53|E|display=inline}} | source2_elevation = | mouth = [[മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ]] | mouth_location = [[നൈൽ ഡെൽറ്റ]], [[ഈജിപ്ത്]] | mouth_coordinates = {{Coord|30|10|N|31|09|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = [[Sea level]] | progression = | river_system = | basin_size = {{Convert|3400000|km2|mi2|abbr=on}} | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} <!-- End Infobox template table --> '''നൈൽ നദി''' [[ഭൂമി|ഭൂഗോളത്തിലെ]] ഏറ്റവും നീളമേറിയ നദിയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761558310/Nile.html |title="Nile," Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007 ശേഖരിച്ചത് 2007 ഏപ്രിൽ 19 |access-date=2007-04-20 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513133842/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761558310/Nile.html |url-status=dead }}</ref> (അറബിയിൽ : النيل an-nīl, ഈജിപ്ഷ്യനിൽ : iteru, എന്നാൽ നദി ) 6,650 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ നദി പതിനൊന്ന് രാജ്യങ്ങളിലായി [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ വൻ‌കരയിലൂടെ]] ഒഴുകുന്നു.(എന്നാൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച്‌ വിവാദങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്‌. പരമ്പാരഗതമായി നൈലിനാണ് ഏറ്റവും നീളം കൂടുതൽ എന്നായിരുന്നു കരുതി വന്നിരുന്നത് എങ്കിലും അടുത്തകാലത്തായി ബ്രസീലിലും പെറുവിലും നടന്ന പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ആമസോണും അതിനോട് ചേർന്ന കായലും ചേർന്നഭാഗമാണ് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയത് എന്നാണ്.<ref name=bbc-amazon>{{cite news |title= Amazon river 'longer than Nile' |publisher= BBC News |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/6759291.stm |accessdate= 3 August 2010 | date=16 June 2007}}</ref><ref name=inpe>{{cite web |title= Studies from INPE indicate that the Amazon River is 140km longer than the Nile |publisher= Brazilian National Institute for Space Research |url= http://www.inpe.br/ingles/news/news_dest29.php |accessdate= 3 August 2010 |archive-date= 2011-04-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110411011122/http://www.inpe.br/ingles/news/news_dest29.php |url-status= dead }}</ref><ref name=britannica-amazon>{{cite web |title= Amazon River |publisher= [[Encyclopædia Britannica]] |year= 2010 |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/18722/Amazon-River |accessdate= 3 August 2010}}</ref><ref name=britannica-nile>{{cite web |title= Nile River |publisher= [[Encyclopædia Britannica]] |year= 2010 |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/415347/Nile-River |accessdate= 3 August 2010}}</ref> വിക്റ്റോറിയ തടാകം ആണ് നൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നാണ് കരുതിവരുന്നത്. എന്നാൽ തടാകത്തിന് നല്ല നീളമുള്ള പോഷകനദികൾ ഉണ്ട്. ഇതിൽ [[കഗേര നദി]] ആണ് ഏറ്റവും നീളമേറിയത്. [[ടാൻസാനിയയിലെ]] [[ബുകോബ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ പലരും ഈ നീട്ടം കണക്കാക്കാത്തതിനാൽ നൈലിന് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയ നദി എന്ന സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു <ref name="McLeay, Cam">{{cite news |author=McLeay, Cam |date=July 2, 2006 |title=The Truth About the Source of R. Nile |work=[[New Vision]] |url=http://www.newvision.co.ug/PA/8/459/507212 |accessdate=August 31, 2011 |archive-date=2011-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409215243/http://www.newvision.co.ug/PA/8/459/507212 |url-status=dead }}</ref> ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്ക്കാരമുൾപ്പെടെ ഒട്ടേറെ പുരാതന സംസ്ക്കാരങ്ങളുടെ കളിത്തട്ടുകൂടിയാണ് നൈൽനദീതടം.ഉഗാണ്ടയിലെ ജിൻജ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നു വിക്ടോറിയ തടാക ത്തിന്റെ ഭാഗത്തുവെച്ച് ഉൽഭവിച്ച് ഈജിപ്റ്റിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് മെഡിറ്റേറിയൻ ഉൾക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. == പേരിന്റെ ഉൽപത്തി == അറബിയിൽ ''നൈൽ'' ( النيلan-nī)എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് പേരിന്റെ ഉത്ഭവം. നദീതടം എന്നർത്ഥമുള്ള ''നൈലോസ്'' എന്ന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്ക്]] പദത്തിൽ നിന്നാണ് നൈൽ എന്ന അറബി പദം ഉണ്ടായത്‌ . [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്കിൽ]]''ഐജിപ്റ്റോസ്'' എന്ന മറ്റൊരു പേരുകൂടിയുണ്ട്. [[ഈജിപ്റ്റ്]] എന്ന പേരുണ്ടായത് ഈ വാക്കിൽ നിന്നാണ്. പുരാതന ഈജിപുകാർ നൈൽ നദിയെ അവരുടെ നാടിന്റെ പിതാവായും ഈജിപ്തിനെ ആ നദിയുടെ പുത്രിയായും കരുതിയിരുന്നു. == ചരിത്രം == {{Main|ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികത}} പുരാതന ഈജിപ്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ചരിത്രവും ഫലത്തിൽ നൈലുമായും ബന്ധമുള്ളവയാണ്‌. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഘണ്ഡത്തിന്റെ]] വടക്കുഭാഗത്ത്, നൈൽനദിയുടെ കരയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന [[നദീതടസംസ്കാരം|സംസ്കാരമാണ്‌]] '''ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം'''. നൈൽനദിയുടെ എക്കൽ നിക്ഷേപഫലമായി രൂപപ്പെട്ട കറുത്ത ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മണ്ണ്‌, കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചിരുന്ന [[നവീനശിലായുഗം|നവീനശിലായുഗമനുഷ്യരെ]] [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റിലേക്ക്]] ആകർഷിക്കുകയും, കാർഷികാഭിവൃദ്ധിയും ജലലഭ്യതയും അവരെ സമ്പന്നമായ ജനസമൂഹമാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ്‌ അനുമാനം. [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|Reconstruction of the [[Oikoumene]] (inhabited world), an ancient map based on [[Herodotus]]' description of the world, circa 450 BC.]] നൈൽ നദിയെ ഇറ്റേരു എന്നാണ് ഈജിപ്ത്യൻ ഭാഷയിൽ വിളിക്കുന്നത്. ഇതിനർത്ഥം നദി എന്നാണ്. ശിലായുഗം മുതൽ ഈജിപ്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ് നൈൽ. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികത മിക്കതും വികസിച്ചത് നൈലിന്റെ തടങ്ങളിലാണ്. പണ്ട് നൈൽ ഇന്നത്തേക്കാൾ പരന്ന് ഒഴുകിയിരുന്നു. ഇന്ന് ലിബിയയുടെ ഭാഗമായ ഹമീം മക്കാർ താഴ്‌വരകളിലൂടെ ഒഴുകി സിദ്ര ഉൾക്കടലിൽ പതിച്ചിരുന്നു <ref>{{Cite journal|author1=Carmignani, Luigi |author2=Salvini, Riccardo |author3=Bonciani, Filippo |year=2009 |title=Did the Nile River flow to the Gulf of Sirt during the late Miocene? |journal=Bollettino della Societa Geologica Italiana (Italian Journal of Geoscience) |volume=128 |issue=2 |pages=403–408 |url=https://www.researchgate.net/profile/Luigi_Carmignani/publication/256483636_Did_the_Nile_River_flow_to_the_Gulf_of_Sirt_during_the_late_Miocene/links/55ed856c08aeb6516268e670.pdf |doi=10.3301/IJG.2009.128.2.403}}</ref> എന്നാൽ ശിലാ യുഗത്തിനു മുൻപ് സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയർന്നത് മൂലം മണ്ണൊലിപ്പ് സംഭവിച്ച് അസ്യുത്തിനടുത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന പുരാതന നൈലിനെ കാർന്നു തിന്ന് ഇന്ന് കാണുന്ന നീല നൈൽ ഉണ്ടായി <ref>{{Cite journal|author1=Salvini, Riccardo |author2=Carmignani, Luigi |author3=Francionib, Mirko |author4=Casazzaa, Paolo |year=2015 |title=Elevation modelling and palaeo-environmental interpretation in the Siwa area (Egypt): Application of SAR interferometry and radargrammetry to COSMO-SkyMed imagery |journal=Catena |volume=129 |pages=46–62 |doi=10.1016/j.catena.2015.02.017 }}</ref> ഈ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം തന്നെയാണ് ക്രിസ്തവിനു 3400 വർഷം മുൻപ് സഹാറ മരുഭൂമിയുണ്ടാകാൻ കാരണമായത് . 7 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപ് സഹാറ മരുഭൂമി ഉണ്ടാവാൻ തുടങ്ങി എങ്കിലും അത് ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ വളർന്നത് 6000 വർഷമെടുത്താണെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|author=Schuster, Mathieu |display-authors=etal |year=2006 |title=The age of the Sahara desert |journal=Science |volume=311 |issue=5762 |pages=821–821 |doi=10.1126/science.1120161 |url=https://www.researchgate.net/profile/Patrick_Vignaud/publication/51372753_The_Age_of_the_Sahara_Desert/links/55803c6908ae712be7a16080.pdf}}</ref> പ്രാചീന ഈജിപ്തുകാർ ഉണ്ടാക്കിയ കലണ്ടർ 30 ദിവസമുള്ള 12 മാസങ്ങളായി വിഭജിച്ചവയായിരുന്നു. ഇത് നൈൽ നദിയുടെ ചാക്രിക ചംക്രമണം ആധാരമാക്കി മൂന്ന് ഋതുക്കളായി തിരിച്ചിരുന്നു . ആഖേത് എന്ന പ്രളയകാലവും പെരേത് എന്ന വളരുന്ന കാലവും ഷെമു എന്ന വരൾച്ചക്കാലവുമായിരുന്നു അത്. ആഖേതിൽ അടുക്കുകളായി വളക്കൂറുള്ള മണ്ണ് പ്രളയമുണ്ടാവുന്ന സമതലത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടുരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് ഒരു തരത്തിലുമുള്ള കൃഷി ചെയ്യാൻ അവർക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നില്ല. പെറേത് എന്ന സമയത്ത് ഇവർ കൃഷിയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഷേമുവിനു മുന്നായി കൊയ്യുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഷെമു, ആഖേത് എന്നീ കാലങ്ങളിൽ പിരമിഡ് പണിപോലെ ഫറവോയുടെ ജോലികൾ ആയിരുന്നു അവർ ചെയ്തിരുന്നത്. == ഉത്ഭവം == [[വിക്ടോറിയ തടാകം|വിക്ടോറിയ തടാകമാ]]<nowiki/>ണ് നൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നാണ് കരുതിവരുന്നത്. എന്നാൽ തടാകത്തിന് നല്ല നീളമുള്ള പോഷകനദികൾ ഉണ്ട്. ഇതിൽ [[കഗേര നദി]] ആണ് ഏറ്റവും നീളമേറിയത്. [[ടാൻസാനിയയിലെ]] [[ബുകോബ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ പലരും ഈ നീട്ടം കണക്കാക്കാത്തതിനാൽ നൈലിന് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയ നദി എന്ന സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു <ref name="McLeay, Cam"/> പോഷക നദിയായി കണക്കാക്കുന്നത് [[റുവിയറോൺസ]]<nowiki/>എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ബറുണ്ടി]]<nowiki/>യിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്ന നദിയോ💖 <ref>{{cite web | url= http://www.egyptattraction.com/nile-river-egypt.html | title= Nile River | accessdate= February 5, 2011 | archive-date= 2016-06-09 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160609192940/http://www.egyptattraction.com/nile-river-egypt.html | url-status= dead }}</ref> [[റുവാണ്ട]] യിലെ [[ന്യുങ്വേ]] കാടുകളിൽ നിന്നാരംഭിക്കുന്ന [[ന്യാബരോംഗോ]] എന്ന നദിയോ ആണ് <ref>{{cite news | publisher = BBC News |date= March 31, 2006 |title=Team Reaches Nile's 'True Source' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hampshire/4864782.stm |accessdate= April 4, 2011|ref=harv}}</ref> ഈ രണ്ടു നദികളും റുവാണ്ടാ ടാൻസാനിയ അതിർത്തിക്കടുത്ത് [[റുസുമോ]] വെള്ളാച്ചട്ടത്തിനടുത്ത് സംഗമി 2010 ൽ ഈജിപ്തിലെ ദേശീയ ചാനലായ ഐടിവിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട പരിപാടിയിൽ ഒരു പര്യവേഷണ സംഘം <ref>Described in ''[[Joanna Lumley]]'s Nile'', 7 pm to 8 pm, [[ITV (TV network)|ITV]], Sunday 12 August 2011.</ref> [[റുക്കാരാര]] എന്ന പോഷക നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്താനത്തേക്ക് പോയി <ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/travel/activityandadventure/734885/Journey-to-the-source-of-the-Nile.html |title=Journey to the source of the Nile |publisher=Telegraph |date= |accessdate=2012-09-06}}</ref> അവർ കാടിനുള്ളിലേക്ക് ആരും പോകാത്ത വഴിയിലൂടെയും മലഞ്ചരിവുകളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ച് വേനൽകാലത്ത് പോലും നല്ല നീർവാർച്ചയുള്ള ഉത്ഭവസ്ഥാനം കണ്ടെത്തി. ഇത് നൈൽ നദിക്ക് പുതിയ നീളം നൽകിയ സംഭവമാണ്. {{convert|6758|km|abbr=on}} [[ഗിഷ് അഭായ്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് നൈൽ നദിയുടെ പുണ്യസ്വഭാവം വരുത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ജലകണങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതെന്ന് കരുതുന്നു ഇത് [[എത്യോപ്യ]]<nowiki/>യിലാണ്. <ref>[http://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/12/next-egypt-do-ethiopia-nile-201312872410501805.html Next on Egypt's to-do: Ethiopia and the Nile]</ref> ==== നശിച്ചു പോയ പ്രഭവസ്ഥാനങ്ങൾ==== ആദ്യകാലങ്ങളിൽ [[താൻഗാൻയീക്ക തടാകം]] വെളുത്ത നൈലിലേക്ക് അതിന്റെ ജലം ഒഴുക്കിയിരുന്നു. അക്കാലത്ത്തിന്റെ നീളം ചേർത്താൽ 1400 കിമീ നീളം {{convert|1400|km|mi|sp=us|sigfig=2}} കൂടുതൽ ഉണ്ടായിരുന്നു നൈലിന്. ഇത് പിൽക്കാലത്ത് [[വിരുംഗ അഗ്നി പർവ്വതം|വിരുംഗ അഗ്നി പർവ്വതത്തിന്റെ]] ലാവ മൂലം തടസ്സപ്പെട്ടു. == പോഷകനദികൾ == നൈൽ നദിക്കു രണ്ടു പോഷക നദികളാണുള്ളത്. കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയേത്തുന്ന [[വെള്ള നൈൽ|വൈറ്റ് നൈലും]] [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] നിന്നും ഒഴുകിയെത്തുന്ന [[നീല നൈൽ|ബ്ലൂനൈലും]]. [[ആർബറ]] എന്ന മൂന്നാമതൊരു പോഷക നദികൂടെയുണ്ട്‌.<ref>[http://touregypt.net/magazine/mag05012001/magf4a.htm ആർബറ എന്ന പോഷക നദി]</ref> === വെൺനൈൽ === {{പ്രലേ|വെള്ള നൈൽ}} <!-- [[ചിത്രം:Uganda map.png|thumb|right|290px|Map of Uganda]] --> [[ടാൻസാനിയ]], [[ഉഗാണ്ട]] അതിർത്തിയിലുള്ള വിക്ടോറിയ തടാകമാണ് വെൺനൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നു പൊതുവായി പറയുന്നുവെങ്കിലും ഈ തടാകത്തിന്‌ മറ്റു പോഷക അരുവികൾ ഉണ്ട്‌. ഇതിൽ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ അരുവി റുവണ്ടയിലെ ന്യുങ്ങ്‌വേ കാടുകളിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു. മറ്റൊരു അരുവിയായ കാഗ്ഗെറാ, ബറുണ്ടിയിൽ നിന്നുൽഭവിച്ചു ഇതുമായി ചേർന്ന് ബുകോബായ്ക്കടുത്ത്‌ വിക്ടോറിയതടാകത്തിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. ഉഗാണ്ടയിലെ ജിൻജ്ജ എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച്‌ ലോക പ്രസിദ്ധമായ [[വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചശേഷം വിക്ടോറിയ നൈൽ രൂപമെടുക്കുന്നു. വിക്ടോറിയ നൈൽ പിന്നെ ക്യൊഗാ , ക്വാന്യ എന്നീ തടാകങ്ങളെയും സ്പർശിച്ച്‌ വടക്കോട്ടൊഴുകി [[ആൽബർട്ട്‌ തടാകം|ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ]] പതിയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഉഗാണ്ടയിലായാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ ഇതേ പൊലെ [[കോംഗൊ]]യിലും ഉഗാണ്ടയിലുമയി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[എഡ്വേർഡ്‌ തടാകം|എഡ്വേർഡ്‌ തടാകത്തിൽ]] നിന്നുൽഭവിക്കുന്ന മറ്റൊരരുവിയും നേരിട്ടല്ലെങ്കിലും ഇതിന്റെ പോഷകമാവാറുണ്ട്‌. ഈ അരുവി ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ വന്നു പതിയ്കുകയാണ്‌ ചെയ്യുന്നത്‌. ഇതേ ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിന്റെ മറ്റൊരുവശത്താണ്‌ വിക്ടോറിയ നൈൽ ചേരുന്നത്‌. ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ നിന്നു തുടങ്ങുന്ന നൈലിന്റെ പോഷക നദിയെ ആൽബർട്ട്‌ നൈൽ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്‌. ഇതാണ്‌ വൈറ്റ്‌ നൈൽ. നിരവധി തടാകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിവരുന്നതു കൊണ്ട്‌ ഇതിൽ ഊറൽ ഇല്ലാത്തതും വെളളം തെളിമയാർന്നതുമായതിനാലാണ് വെളുത്ത നിറം ലഭിക്കുന്നത്. വടക്ക്‌ കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന ഈ പോഷകനദി [[സുഡാൻ|സുഡാനിലെ]] [[ഖാർത്തൂം|ഖാർത്തൂംമിൽ]] ബ്ലൂനൈലുമായി ചേരുന്നു. വിക്ടോറിയ തടാകം മുതൽ ഖാർത്തൂം വരെ ഏകദേശം 3700 കിലോമീറ്ററാണ് വൈറ്റ് നൈലിന്റെ നീളം. ചിലഭാഗങ്ങളിൽ മൗണ്ടെയ്ൻ നൈലെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഖാർത്തൂം ഭാഗത്തെത്തുമ്പോഴുള്ള വെളുത്ത [[എക്കൽ മണ്ണ്|എക്കൽമണ്ണാണ്]] ഈ പോഷകനദിക്ക് വൈറ്റ്നൈൽ എന്ന പേരു നൽകുന്നത് [[പ്രമാണം:Blue Nile Falls, Bahir Dar, Ethiopia.JPG|ലഘുചിത്രം|നീല നൈൽ വെള്ളച്ചാട്ടം - എതോപ്യയിൽ ബാഹറ് ദാർ എന്ന സ്ഥലത്ത്]] === നീല നൈൽ === {{പ്രലേ|നീല നൈൽ}} [[പ്രമാണം:Nile composite NASA.jpg|thumb|left|100px|നൈൽ നദിയുടെ ഉപഗ്രഹചിത്രം.]] നൈലിന്റെ മറ്റൊരു പാതിയായ ബ്ലൂനൈൽ (എത്യൊപ്യർക്ക്‌ ടിക്വുർ അബ്ബായും,Ṭiqūr ʿĀbbāy (Black Abay) സുഡാനികൾക്ക്‌ ബാ:ർ അൽ അസർഖ്‌ Bahr al Azraqഉം ആണീ നദി. എത്യൊപ്യയിലെ ടാനാ<ref>{{Cite web |url=http://www.holivar2006.org/abstracts/pdf/T1-026.pdf |title=ഹൊളിവാർ2006 എന്ന സൈറ്റിലെ ലേഖനം പിഡി‌എഫിൽ ശേഖരിച്ചത് 2007 ഏപ്രിൽ 19 |access-date=2006-10-14 |archive-date=2006-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060928124412/http://www.holivar2006.org/abstracts/pdf/T1-026.pdf |url-status=dead }}</ref> എന്ന തടാകത്തിൽ നിന്നാണിത്‌ ജന്മമെടുക്കുന്നത്‌. 1400 കി. മീ. ആണിതിന്റെ നീളം. ഉൽഭവസ്ഥാനത്തുനിന്നും ആദ്യം കിഴക്കോട്ടും പിന്നെ തെക്കോട്ടും അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കും ഗതി മാറ്റുന്ന ഈ ചെറിയ നദി ഒരു ചൂണ്ടക്കോളുത്തിന്റെ ആകൃതി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കൊഴുകുന്ന നദി സുഡാനിലെ ഖാർതൂമിൽ വച്ച്‌ സഹോദര നദിയായ വെള്ള നൈലുമായി ചേർന്ന് ത്രിവേണി സംഗമമൊരുക്കുന്നു. == നൈൽ (Nile Proper) == വേനലിൽ ഏത്യൊപിയയിൽ ലഭിക്കുന്ന ജലമാണിതിന്റെ അളവിന്റെ പ്രധാനകാരണം മറ്റുകാലങ്ങളിൽ തീരെ ശുഷ്കമാണ്‌ ജലത്തിന്റെ അളവ്‌. എത്യൊപിയയിലെ വേനലിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പെരും മഴ അത്ബറയേയും ബ്ലൂ നൈലിനെയും നിറയ്ക്കുന്നു. അത്ബറ എന്നാൽ പെട്ടെന്നുണങ്ങിപ്പോവുന്നു. ബ്ലൂ നൈലിലും അധികം ജലം മറ്റു കാലങ്ങളിൽ ശേഷിക്കറില്ല. നൈൽ വറ്റിപ്പോവാത്തതിന്റെ ശരിക്കും കാരണം സ്ഥിരമായി ഒരേ അളവിൽ ഒഴുകുന്ന വൈറ്റ്‌(വെള്ള)നൈലാണ്‌. == സുഡാനിൽ == [[പ്രമാണം:Nubia today.png|thumb|right|150px|ആറുപ്രധാന മലയിടുക്കുകൾ]] രണ്ടു നദികളുറ്റെയും സംഗമത്തിനു ശേഷം എത്യൊപ്യയിലെ ഠാണാ തടാകത്തിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു നദിയായ അത്ബര മാത്രമെ (അർബറ) പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ പോഷകമാകുന്നുള്ളു ഖാർതൂമിൽ നിന്നും 300 കി, മി, മാറിയാണിതു നൈലിൽ ചേരുന്നത്‌. എന്നാൽ പ്രകൃതി വിരുദ്ധമായി നൈ)ലിന്റെ ശക്തി കുറഞ്ഞുവരികയാണവിടുന്നു. ഇതിനു കാരണം പിന്നീട്‌ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം മരുഭൂമികളാണെന്നുള്ളതാണ്‌, കൂടാതെ ഇവിടങ്ങളിൽ നൈൽ ആറു വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മലയിടുക്കുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന നൈൽ ഈ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കു ശേഷം തുലോം കുഞ്ഞാവുന്നു. ആറു വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ താഴെപറയുന്നവയാണ്‌ * 1. ആദ്യത്തേത്‌ മേറോവ്‌ എന്ന പുരാതന നഗരത്തിനു സ്ഥലത്തിനു മുൻപായി കാണപ്പെടുന്ന അഗ്നിപർവ്വതശിലകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴാണ്‌ .(16.88° N 33.66° E) * 2. ആടുത്തത്‌ അത്ബറയുള്ള സംഗമസ്ഥലത്തിനു അരികെയാണ്‌ (17.677° N 33.970° E) * 3. മൂന്നാമത്തേത്‌ മാനസീർ മരുഭൂമിയിലാണ്‌. പണിപൂർത്തിയായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മെറൊവ്‌ അണക്കെട്ട്‌ ഇതിനെ ജലസമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നു.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Merowe_Dam</ref> പുരാതന ഖോഷ്‌ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഇവിടം <ref>http://www.sudani.co.za/tourism_areas.htm</ref> * 4. നാലാമത്തേത്‌ ഡങ്കോളയ്ക്കു ശേഷം ടോമ്പൊസിനടുത്താണ്‌. പുരാതനകാലത്ത്‌ പത്തു പിരമിഡുകൾ സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന സ്ഥലമാണിത്‌ <ref>{{Cite web |url=http://www.anth.ucsb.edu/faculty/stsmith/research/region.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-10-11 |archive-date=2006-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830195707/http://www.anth.ucsb.edu/faculty/stsmith/research/region.html |url-status=dead }}</ref> * 5. ഇതു നുബിയയിലാണ്‌. പുരാവസ്തുശാസ്ത്രജ്നർക്ക്‌ പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമാണിത്‌. ഇന്നിത്‌ നാസ്സർ തടാകത്താൽ മൂടപ്പെട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. അശ്വാനു ഖാർതൂമിനുമിറ്റയിലുള്ള സ്ഥലമാണ്‌ നുബിയ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്‌. * 6 അവസാനത്തേത്‌ അസ്വാൻ നഗരത്തിനടുത്താണ്‌. (24.078° N 32.878° E) ഇതു കൂടാതെ ചെറിയ മലഞ്ചരിവുകൾ നൈലിലുണ്ട്‌. ഇവയെല്ലാം ആദ്യകാലത്ത്‌ ഈ നദിയിലൂടെയുള്ള ജലഗതാഗതം ദുഷ്കരമാക്കിയിരുന്നു <!-- [[ചിത്രം:Flowrate.jpg|thumb|left|200px|നൈലിലെ ജലത്തിന്റെ അളവ്‌ വാർഷിക അനുപാതം]] --> == നൈൽ ഈജിപ്തിൽ == [[ചിത്രം:Cairo Nile View.jpg|250px|right|thumb|ഈജിപ്തിൽ കെയ്റോ നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള നൈലിന്റെ ഒരു കാഴ്ച]] ഈജിപ്തിലെ സഞ്ചാരമാർഗ്ഗേന നൈൽ നദി [[സഹാറാ]] മരുഭൂമിയിൽ ആഴത്തിൽ അടയാളം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്‌. മലയിടുക്കുകളായി ഇവ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[അശ്വാൻ|അശ്വാനു]] വടക്കായി നൈൽ നദി യ്ക്ക്‌ നല്ല ആഴവും ഉപരിതലം തിരകൾ കുറഞ്ഞതുമാണ്‌ . ഇവിടെനിന്നും വടക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നൈൽ [[ലക്സർ|ലക്സറിനു]] ശേഷം [[ക്വേന]] എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ചു 'റ' പോലെ വളയുന്നു. 180 കി, മി വരുന്ന ഈ ഭാഗത്തെ തീരപ്രദേശത്തെ തെക്കു വടക്കായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ടാണ്‌ നൈൽ ഒഴുകുന്നത്‌ === വിതരണ നദികൾ === ഈജിപ്തിന്റെ വടക്ക്‌ തീരങ്ങൾക്കടുത്ത്‌ നൈൽ നദി രണ്ടു ചെറിയ വിതരണ നദികളായി പിരിയുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന [[റോസറ്റ നദി]]യും കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന [[ഡാമിയെറ്റ നദി]]യും. അവസാനം ഇവ രണ്ടും [[മെഡിറ്ററേനിയൻ]] കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. == അസ്വാൻ അണക്കെട്ടിനു ശേഷം == [[പ്രമാണം:BarragemAssuão.jpg|thumb|250px| അസ്വാൻ അണക്കെട്ട്. ഉപഗ്രഹ ചിത്രം]] അസ്വാൻ അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനു മുൻപു ഈ ആറു മലയിടുക്കുകളിലൂടെയായിരുന്നു നൈൽ ഒഴുകിയിരുന്നത്‌. എന്നാൽ ഇന്ന് അത്‌ ദിശ മാറിയാണ്‌ ഒഴുകുന്നത്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.website1.com/odyssey/week1/nile.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-10-14 |archive-date=2006-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061029223723/http://www.website1.com/odyssey/week1/nile.html |url-status=dead }}</ref> ചില മലയിടുക്കുകളെല്ലാം അണക്കെട്ടിലെ ജലത്തിന്റെ ഉയരം മൂലം മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു, ചില പുരാതന നഗരഭാഗങ്ങളെല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്‌. അസ്വാൻ അണക്കെട്ടു ഇവിടെ ഉണ്ടാക്കിയ മാറ്റങ്ങൾ നിരവധിയാണ്‌.<ref>{{Cite web |url=http://geography.about.com/od/specificplacesofinterest/a/nile.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-10-14 |archive-date=2006-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061106090842/http://geography.about.com/od/specificplacesofinterest/a/nile.htm |url-status=dead }}</ref> എത്യോപ്യയിലെ വേനൽ മഴയിൽ ഇപ്പോൾ ഈജിപ്തിൽ പ്രളയം ഉണ്ടാകാറില്ല. ഈജിപ്തിലെ വൈദ്യുതിയുടെ പ്രധാന ഉറവിടം മറ്റൊന്നുമല്ല. എന്നാൽ അണക്കെട്ടു മൂലം ചരിത്ര പ്രധാന്യമർഹിക്കുന്ന പലസ്ഥലങ്ങളും ആയിരക്കണക്കിനു വീടുകളും വെള്ളത്തിനടിയിലായി. നാസ്സർ തടാകം ജന്മമെടുത്തു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്‌. മറ്റൊരു വസ്തുത കാലാവസ്ഥയിലെ മാറ്റമാണ്‌. ഈ തടാകം ഗണ്യമായ തോതിൽ ചൂടു കുറച്ചിട്ടുണ്ട്‌. മലയിടുക്കുകൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായതിനാൽ ഇപ്പോൾ ജലഗതാഗതവും സാദ്ധ്യമാണ്‌. വൈദ്യുതിക്കു പുറമേ ജലസേചനവും മീൻ പിടുത്തവും, തടാകത്തിൽ വിനോദ സഞ്ചാരവും സാധ്യമായിരിയ്ക്കുന്നു. പ്രശ്നമുണ്ടാക്കുന്ന വസ്തുത അവിടത്തെ കർഷകർക്കാണ്‌. ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മേൽമണ്ൺ ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായതിനാൽ അവർക്ക്‌ വളരെയധികം വളപ്രയോഗം നടത്തേണ്ടി വരുന്നു. പഴയ പോലത്തെ ശക്തിയായ ഒഴുക്ക്‌ അണക്കെട്ടു വന്നതിനുശേഷം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലെ ഉപ്പുവെള്ളം വേലിയേറ്റ സമയത്ത്‌ നദിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും തന്മൂലം അതിലെ ജൈവ സമ്പത്തിന്‌ ദോഷമായി ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്‌. [[പ്രമാണം:Sunset over the Nile.jpg|ലഘുചിത്രം|കൈറോ നഗരം.]] == നൈലിന്റെ സംഭാവനകൾ == ഗ്രീക്ക്‌ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന് ഹെറൊഡൊട്ടസ്‌ പറഞ്ഞത്‌ ഈജിപ്ത്‌ നൈൽ നദിയുടെ സമ്മാനമാണ്‌ എന്നാണ്‌. === 1. പുരാതന ഈജിപ്തിലെ സംഭാവനകൾ (സംസ്കാരത്തിന്റെ കളിത്തൊട്ടിൽ) === നൈലിന്റെ വാർഷിക പ്രളയമാണ് പ്രാചീന ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികതയുടെ അടിത്തറ. നൈൽ നദി ഏല്ലാവർഷവും പ്രളയവുമായിട്ടാണെത്തുന്നത്‌. പ്രളയത്തിനോടൊപ്പം ഫലഭൂയിഷ്ടമായ എക്കൽ മണ്ണും അതു കൊണ്ടുവന്നു തള്ളുന്നു. ഈ എക്കൽ മണ്ണിൽ അവിടത്തെ കർഷകർ പൊന്നു വിളയിച്ചു വന്നു. ഇത്‌ ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വർഷങ്ങൾ മുതലുള്ള പ്രക്രിയയായതിനാൽ, ഈജിപ്തിയൻ സംസ്കാരം ഇതിന്റെ തീരങ്ങളിൽ തഴച്ചു. കൃഷി ചെയ്തിരുന്ന കർഷകർക്ക്‌ വളം ഉപയോഗിക്കേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ലയിരുന്നു, നദിയിലെ ജലം ഒട്ടകങ്ങളെയും പോത്തുകളെയും ആകൃഷിച്ചിരുന്നു. ഇവയെ പിടിച്ചു ഭക്ഷണത്തിനും, മെരുക്കി വളർത്തി കൃഷിയിടങ്ങൾ ഉഴുന്നതിനും മറ്റും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ചരിത്രത്താളുകളിൽ ഈജിപ്തിന്റെ സ്ഥിരത അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. യഥാർത്ഥത്തിൽ അത്‌ ഫലഭൂയിഷ്ടതയുടെ മറുപുറം തന്നെ. ആധുനിക കാലങ്ങളിലെ പല സമൂഹങ്ങളുമായും താരതമ്യമോ, അതിനപ്പുരമോ വരുന്നതാണ്‌ ഈജിപ്തിന്റെ സ്ഥിരത. നദിമാർഗ്ഗമുള്ള വാണിജ്യത്തിന്‌ നൈൽ വളരെ സഹായകരമായിരുന്നു. ഗോതമ്പ്‌ ആയിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം. മധ്യേഷ്യയിലെ നിത്യ സംഭവങ്ങളായിരുന്ന വരൾച്ചക്കാലത്ത്‌ ഈ ഗോതമ്പ്‌ വ്യാപാരം അവൈടത്തെ രാജ്യങ്ങളുമായി നയതന്ത്ര തലത്തിൽ ഉറച്ച ബന്ധം ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്‌ സഹായിച്ചു. * '''കൃഷിയും ഫലഭൂയിഷ്ഠതയും:''' നൈലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന അതിന്റെ '''പ്രളയമാണ്''' (''ഇൻണ്ടേഷൻ''). എല്ലാ വർഷവും ജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ നദി കരകവിഞ്ഞൊഴുകുകയും, അത് എത്യോപ്യൻ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകി വരുന്ന '''സമ്പന്നമായ കറുത്ത എക്കൽ മണ്ണ്''' (Silt) നദീതീരങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണാണ് മരുഭൂമിയെ '''<nowiki/>'കറുത്ത ഭൂമി' (കെമെറ്റ്)''' ആക്കി മാറ്റിയത്. ഗോതമ്പ്, ബാർലി, ചണം (Flാക്‌സ്) തുടങ്ങിയ പ്രധാന വിളകൾ സമൃദ്ധമായി കൃഷി ചെയ്യാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. ഇത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷിതത്വവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അടിത്തറയും ഉറപ്പാക്കി. * '''ജലസേചനവും ജലലഭ്യതയും:''' മരുഭൂമിയിൽ, ശുദ്ധജലത്തിനുള്ള ഏക ആശ്രയം നൈൽ നദിയായിരുന്നു. വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിക്കാനുമായി '''കനാലുകളും തടയണകളും''' ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിപുലമായ ജലസേചന സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഈജിപ്തുകാർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. * '''ഗതാഗതവും ഏകീകരണവും:''' നൈൽ രാജ്യത്തെ പ്രധാന '''ജലപാത'''യായി വർത്തിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കും വടക്കുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചു. ചരക്കുകൾ, സൈന്യം, വാർത്തകൾ, കൂടാതെ പിരമിഡുകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിക്കാനുള്ള കൂറ്റൻ കല്ലുകൾ എന്നിവയെല്ലാം നദിയിലൂടെയാണ് കൊണ്ടുപോയത്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഏകീകരണത്തിന് നിർണായകമായി. * '''സംസ്കാരവും വിശ്വാസങ്ങളും:''' നൈലിന്റെ പ്രളയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പുരാതന ഈജിപ്തുകാർ '''കലണ്ടർ''' രൂപപ്പെടുത്തിയത്. നദി ദൈവതുല്യമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു; നൈൽ പ്രളയത്തിന്റെ ദൈവമായിരുന്നു '''ഹാപ്പി (Hapi)'''. എഴുത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന '''പാപ്പിറസ്''' ചെടി നൈലിന്റെ ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ ധാരാളമായി വളർന്നു. ---- === 2. ആധുനിക ഈജിപ്തിലെ സംഭാവനകൾ === പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കാലത്തും നൈൽ ഈജിപ്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. * '''അസ്വാൻ ഹൈ ഡാം:''' 1970-ൽ പണി പൂർത്തിയാക്കിയ '''അസ്വാൻ ഹൈ ഡാം''' (Aswan High Dam) ആണ് ആധുനിക ഈജിപ്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന. ** '''ജലനിയന്ത്രണം:''' ഡാം വഴി വാർഷിക പ്രളയം പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു, ഇത് വെള്ളപ്പൊക്ക നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി. ** '''വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം:''' ഡാമിലെ '''ജലവൈദ്യുതി നിലയം''' രാജ്യത്തിന്റെ വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഗാർഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും വലിയ തോതിൽ വൈദ്യുതി നൽകുന്നു. ** '''വർഷം മുഴുവൻ കൃഷി:''' പ്രളയം നിലച്ചെങ്കിലും ഡാമിൽ സംഭരിച്ച ജലം ഉപയോഗിച്ച് '''വർഷം മുഴുവനും''' (perennial irrigation) കൃഷി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു. * '''നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ച:''' കൈറോ, ലക്സർ, അസ്വാൻ പോലുള്ള പ്രധാന നഗരങ്ങളെല്ലാം നൈലിന്റെ തീരങ്ങളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നഗരങ്ങളിലെ കുടിവെള്ളത്തിനും വ്യവസായങ്ങൾക്കും നൈൽ അവിഭാജ്യമാണ്. * '''വിനോദസഞ്ചാരം:''' നൈൽ നദിയിലെ '''ക്രൂയിസുകൾ''' ഈജിപ്തിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. നദീതീരത്തെ പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളും കാഴ്ചകളും കാണാൻ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സഞ്ചാരികളെ നൈൽ ആകർഷിക്കുന്നു. * '''ഗതാഗതം:''' ഇപ്പോഴും ഈജിപ്തിലെ ചരക്കുനീക്കത്തിനും യാത്രയ്ക്കും നൈൽ നദി ഒരു പ്രധാന ഗതാഗത മാർഗ്ഗമാണ് രാഷ്ട്രീയരംഗത്തിലും നൈൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവത്തതായിരുന്നു. ഈജിപ്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഫറൊവയാണ്‌ വെള്ളപ്പൊക്കം സൃഷ്ടിക്കുന്നെന്ന് മിഥ്യധാരണ ജനങ്ങളിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇതിനു പകരമായി കർഷകർ അവരുടെ വിളയുടെ ഒരു ഭാഗം ഫറവോയ്ക്കു നൽകി വന്നിരുന്നു. ഫറവോ അതു ജനങ്ങളുടെ പൊതുനന്മക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ആദ്ധ്യാത്മിക മാനദണ്ഡങ്ങളിലും മികച്ച പ്രകടനമാണ്‌ നൈൽ നദിയുടേത്‌. ഈജിപ്തിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ മൊത്തമായിത്തന്നെ അതിന്റെ പ്രളയം സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നൈൽ നദിയുടെ ഈ പ്രത്യേക സവിശേഷതയ്ക്കു കാരണം [[ഹപി]] എന്ന ദേവതയാണെന്നവർ കരുതിപ്പോന്നു, ഫറവോയ്ക്കും [[ഹപി|ഹപിയ്ക്കും]] പ്രളയം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു എന്നുമവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ജനനം, മരണം, പുനർജ്ജനനം എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം ആധാരവും നൈൽ നദിയാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. റാ എന്ന സൂര്യദേവൻ കിഴക്കുദിച്ചു നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ്‌ അസ്തമിക്കുന്നതും വീണ്ടും കിഴക്കുദിയ്ക്കുന്നതും ഇതിന്റെ പ്രതീകമായി അവർ കണ്ടു, ഇക്കാരണത്താൽ നദിയുടെ കിഴക്കുഭാഗം ജനനത്തെയും പടിഞ്ഞാറു വശം മരണത്തെ യും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്നും അവർ കരുതിപ്പോന്നു. അങ്ങനെ എല്ലാ ശവകുടീരങ്ങളും നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറുവശത്തു പണികഴിക്കപ്പെട്ടു, വീണ്ടും ജനിക്കണമെങ്കിൽ ഈ വശത്തുതന്നെ അടക്കം ചെയ്യപ്പെടണമെന്ന വിശ്വാസം ഊട്ടി ഉറപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃ‍ത്തിയായിരുന്നു അത്‌. മൂവായിരം വർഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഏല്ലാ വർഷവും സമ്പുഷ്ടമാക്കപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു മഹത്തായ സമ്മാനം തന്നെയായിരുന്നു ഈജിപ്തിനു നൈൽ നൽകിയതെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. ഒരിക്കൽ നൈൽ നദി തന്നെയും ഇന്നു അസ്വാൻ അണക്കെട്ടുമായി ചേർന്നു ഇവിടത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവസ്പന്ദനമായി നൈൽ മാറിയിരിക്കുന്നു. == അവലംബം == * സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ബ്രിട്ടാണിക്ക. 2004. പതിപ്പ്‌ <references/> {{commons|Nile}} == കൂടുതൽ അറിവിന്/ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങൾ == * ഗ്രീക്ക്‌ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന് [[ഹെറൊഡൊട്ടസ്‌]] * ചരിത്രം ഉറങ്ങുന്ന [[നൂബിയ]] ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="n"/> [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സുഡാനിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ സുഡാനിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നൈൽ നദി]] c40pz4x6iy3d77yjwk0ed9rjw1chg1h സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സമിതി 0 3688 4632712 4622262 2026-06-23T23:49:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632712 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|FSF}} {{ infobox organization |image = Free Software Foundation logo and wordmark.svg |image_border = |size = 300px |caption = |map = |msize = |mcaption = |abbreviation = FSF |motto = Free Software, Free Society |formation = 1985-10-04 |extinction = n/a |type = [[NGO]] and [[Non profit organization]] |status = Foundation |purpose = Educational |headquarters = Boston, MA |location = |region_served = Worldwide |membership = Private individuals and corporate patrons |language = |leader_title = President |leader_name = [[Richard Stallman]] |main_organ = |parent organization = |affiliations = [[Software Freedom Law Center]] |num_staff = 12 |num_volunteers = |budget = |website = [http://www.fsf.org http://www.fsf.org/] |remarks = }} [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾക്കായി]] വിശേഷിച്ചും [[ഗ്നൂ]] പ്രൊജക്റ്റിനായി, ലാഭേച്ഛ കൂടാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണ്‌ '''സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ പ്രതിഷ്ഠാപനം'''([[w:Free Software Foundation|Free Software Foundation]]). 1985 ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ [[റിച്ചാർഡ്‌ മാത്യൂ സ്റ്റാൾമാൻ]] സ്ഥാപിച്ച ഈ സംഘടനയെ അമേരിക്കൻ ആദായനികുതി നിയമത്തിന്റെ [[w:501(c)#501.28c.29.283.29|501(c)(3)]] വകുപ്പനുസരിച്ച്‌ ആദായ നികുതിയിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ]] എന്ന ആശയം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്‌ മുമ്പോട്ടുനീങ്ങുന്ന ഈ സംഘടനക്ക്‌ ലോകമെമ്പാടും ശാഖകളും ഒട്ടനവധി പ്രവർത്തകരുമുണ്ട്‌. സ്വന്തം ഗ്നു ജനറൽ പബ്ലിക് ലൈസൻസ് പോലെ, കോപ്പിലെഫ്റ്റ് ("ഒരുപോലെ പങ്കിടുക") നിബന്ധനകൾക്ക് കീഴിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറിനാണ് ഈ സ്ഥാപനം മുൻഗണന നൽകുന്നത്.<ref>{{cite web |title=What Is Copyleft? |url=https://www.gnu.org/copyleft/copyleft.html |publisher=Free Software Foundation |access-date=2012-07-22 |archive-date=2018-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618030401/http://www.gnu.org/copyleft/copyleft.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gnu.org/licenses/gpl-faq.html |publisher=Free Software Foundation |title=Frequently Asked Questions about the GNU Licenses |access-date=2012-07-22 |archive-date=2018-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212181300/https://www.gnu.org/licenses/gpl-faq.html |url-status=dead }}</ref> സംഘടനയുടെ തുടക്കം മുതൽ 1990ന്റെ പകുതിവരെ ലഭിച്ച ധനസഹായത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള [[പ്രോഗ്രാമർ]]മാരെ നിയമിക്കാനായാണ്‌ ചെലവഴിച്ചിട്ടുള്ളത്‌. ഇന്ന് വളരെയധികം കമ്പനികൾ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ നിർമ്മിക്കുന്നതിനാൽ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ പ്രതിഷ്ഠാപനത്തിന്റെ ജോലിക്കാരും പ്രവർത്തകരുമെല്ലാം സംഘടനയുടെ നിയമപരവും, ആശയപരവുമായ വശങ്ങളിലാണ്‌ വ്യാപൃതരായിരിക്കുന്നത്‌. യുഎസിലെ മസാച്യുസെറ്റ്‌സിലെ ബോസ്റ്റണിലാണ്<ref>{{Cite web|url=https://bizpages.org/business--United_States--Boston--12856|title=Free Software Foundation, Boston, United States|website=bizpages.org|access-date=2020-03-07|archive-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227174517/https://bizpages.org/business--United_States--boston--12856|url-status=dead}}</ref> എഫ്എസ്എഫ്(FSF)ഇൻകോപ്പറേറ്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref name="FSF MACorpRegistry">{{cite web|url=http://corp.sec.state.ma.us/corp/corpsearch/CorpSearchSummary.asp?ReadFromDB=True&UpdateAllowed=&FEIN=042888848|title=FREE SOFTWARE FOUNDATION, INC. Summary Screen|publisher=The Commonwealth of Massachusetts, Secretary of the Commonwealth, Corporations Division|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525155859/http://corp.sec.state.ma.us/corp/corpsearch/CorpSearchSummary.asp?ReadFromDB=True&UpdateAllowed=&FEIN=042888848|archive-date=2013-05-25}}</ref> സ്ഥാപിതമായത് മുതൽ 1990-കളുടെ പകുതി വരെ, ഗ്നു പ്രോജക്റ്റിനായി സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ എഴുതുന്നതിനായി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഡെവലപ്പർമാരെ നിയമിക്കാൻ എഫ്എസ്എഫിന്റെ ഫണ്ടുകൾ കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1990-കളുടെ പകുതി മുതൽ, എഫ്എസ്എഫിന്റെ ജീവനക്കാരും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും കൂടുതലും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനത്തിനും സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സമൂഹത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള നിയമപരവും ഘടനാപരവുമായ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ പ്രസ്ഥാനം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തിരുവനന്തപുരം]] ആസ്ഥാനമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി, സ്വന്തം കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാനാണ് എഫ്എസ്എഫ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.<ref>{{cite web |url = https://www.gnu.org/philosophy/linux-gnu-freedom.html |title = Linux, GNU, and freedom |access-date = 2006-12-10 |author = Stallman, Richard M. |author-link = Richard Stallman |year = 2002 |work = Philosophy of the GNU Project |publisher = GNU Project }}</ref> ==ചരിത്രം== സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വികസനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത കോർപ്പറേഷനായാണ് 1985-ൽ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിതമായത്. മാനുവലുകളുടെയും ടേപ്പുകളുടെയും വിൽപ്പന പോലുള്ള നിലവിലുള്ള ഗ്നു പദ്ധതികൾ അത് തുടർന്നു, കൂടാതെ സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സിസ്റ്റത്തിന് വേണ്ടി ഡെവലപ്പർമാരെ നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web |url=https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html |title=The GNU Project |publisher=Free Software Foundation |access-date=June 24, 2012 |archive-date=2011-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424064815/https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html |url-status=dead }}</ref> അതിനുശേഷം, സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനത്തിന് വേണ്ടി വാദിക്കുന്നതോടൊപ്പം ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടരുകയും ചെയ്തു. എഫ്എസ്എഫിന്റെ നിരവധി സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ലൈസൻസുകളുടെ സ്റ്റുവാർഡ് കൂടിയാണ്, അതിനർത്ഥം അത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ആവശ്യാനുസരണം പുനരവലോകനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട് എന്നാണ്.<ref>{{cite web |url=https://www.gnu.org/licenses/licenses.html |title=Licenses |publisher=Free Software Foundation |access-date=June 24, 2012 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406092332/http://www.gnu.org/licenses/licenses.html |url-status=dead }}</ref> {{itstub}} {{GNU}} ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംഘടനകൾ‎]] eyonjqqz3s0rxqreovd7f1jbsudg19t സൂര്യൻ 0 3703 4632679 4570332 2026-06-23T19:48:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632679 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sun}} {{for|സൂര്യൻ എന്ന ദേവനെക്കുറിച്ചറിയാൻ|സൂര്യദേവൻ}} {{featured}} {{Solar_System_Infobox/Sun}} [[ഭൂമി]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രഹതാരസഞ്ചയമായ [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിന്റെ]] കേന്ദ്രമാണ്‌ '''സൂര്യൻ''' എന്ന [[നക്ഷത്രം]]. ഏതാണ്ട് 13,92,684 കിലോമീറ്ററാണു് സൂര്യന്റെ വ്യാസം.<ref name=arxiv1203_4898>{{cite journal |last1=Emilio |first1=M. |last2=Kuhn |first2=J. R. |last3=Bush |first3=R. I. |last4=Scholl |first4=I. F. |year=2012 |title=Measuring the Solar Radius from Space during the 2003 and 2006 Mercury Transits |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=750 |issue=2 |page=135 |arxiv=1203.4898 |bibcode=2012ApJ...750..135E |doi=10.1088/0004-637X/750/2/135| issn=0004-637X }}</ref> ഇത് ഏതാണ്ട് ഭൂമിയുടെ [[വ്യാസം|വ്യാസത്തിന്റെ]] 109 മടങ്ങ് വലിപ്പം വരും. സൗരയൂഥത്തിന്റെ ആകെ [[പിണ്ഡം|പിണ്ഡത്തിന്റെ]] 99.86 ശതമാനവും സൂര്യനിലാണ്‌. ഇത് ഏതാണ്ട് 1.989×<sup><small>10</small></sup>കി.ഗ്രാം വരും. ഇത് ഭൂമിയുടെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 330,000 മടങ്ങ് വരും.<ref name=Woolfson00> {{Cite journal |last=Woolfson |first=M. |year=2000 |title=The origin and evolution of the solar system |journal=[[Astronomy & Geophysics]] |volume=41 |issue=1 |pages=12 |bibcode=2000A&G....41a..12W |doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |ref=harv }}</ref> പിണ്ഡത്തിന്റെ ബാക്കിവരുന്ന ഭാഗം ഗ്രഹങ്ങൾ, ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ, ഉൽക്കകൾ, ധൂമകേതുക്കൾ ധൂളികൾ എന്നിവയിലാണ്‌‌‌.<ref>{{cite journal |first = M. | last = Woolfson | title = The origin and evolution of the solar system | doi = 10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x | year = 2000 | journal = Astronomy & Geophysics | volume = 41 | pages = 1.12}}</ref> സൗരപിണ്ഡത്തിന്റെ നാലിൽ മൂന്നുഭാഗവും [[ഹൈഡ്രജൻ|ഹൈഡ്രജനാണ്‌]], ബാക്കിയുള്ളതിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[ഹീലിയം|ഹീലിയവുമാണ്‌]]. രണ്ട് ശതമാനത്തിൽ താഴെയേ [[ഇരുമ്പ്]], [[ഓക്സിജൻ]], [[കാർബൺ]], [[നിയോൺ]] എന്നിവയടക്കമുള്ള മറ്റ് മൂലകങ്ങൾ വരുന്നുള്ളൂ.<ref name=basu2008> {{cite journal |last=Basu |first=S. |last2=Antia |first2=H.M. |title=Helioseismology and Solar Abundances |journal=[[Physics Reports]] |volume=457 |issue=5–6 |page=217 |year=2008 |doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002 |id={{arxiv|0711.4590}} }}</ref> ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന [[വിസരണം]] മൂലം സൂര്യൻ മഞ്ഞനിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും സൂര്യന്റെ യഥാർത്ഥനിറം വെള്ളയാണ്‌.<ref>{{cite journal |url=http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |title=The Yellow Sun Paradox |last=Wilk |first=Stephen R. |journal=Optics & Photonics News |pages=12–13 |month=March |year=2009 |access-date=2009-12-07 |archive-date=2012-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618183229/http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |url-status=dead }}</ref> [[നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്‌പെക്ട്രൽ വർഗ്ഗീകരണം|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്പെക്ട്രൽ വർഗ്ഗീകരണമനുസരിച്ച്]] സൂര്യനെ G2V എന്ന സ്പെക്ട്രൽ ക്ലാസിലാണ്‌ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്, അതുപ്രകാരം സൂര്യനെ ഒരു മഞ്ഞ നക്ഷത്രമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു, സൂര്യന്റെ വികിരണങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ദൃശ്യവർണ്ണരാജിയിലെ മഞ്ഞ-പച്ച എന്നിവയ്ക്കിടയിലുള്ള വികിരണങ്ങളായതിനാലാണിത്.<ref name="NASA-Sun">{{cite web|url=http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html|title=Sun|work=World Book at NASA|publisher=NASA|accessdate=2009-10-31|archive-date=2005-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20050217044235/http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html|url-status=dead}}</ref> ഇവിടെ G2 സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഉപരിതലതാപനില 5,780 [[കെൽവിൻ|K]] (5,510 [[സെൽഷ്യസ്|°C]]) എന്നാണ്‌, V (റോമൻ അക്കം) സൂചിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റ് ഭൂരിഭാഗം നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ ഹൈഡ്രജൻ അണുകേന്ദ്രങ്ങളെ ഹീലിയമാക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ ഊർജ്ജോല്പാദനം നടത്തുന്ന [[മുഖ്യശ്രേണി|മുഖ്യശ്രേണിയിൽപ്പെട്ട]] ഒരു നക്ഷത്രം എന്നാണ്‌. അപ്രധാനവും ചെറുതുമായ ഒരു നക്ഷത്രമാണെങ്കിലും സൂര്യൻ അതിന്റെ [[താരാപഥം|താരാപഥമായ]] [[ക്ഷീരപഥം|ക്ഷീരപഥത്തിലെ]] 85 ശതമാനത്തോളം നക്ഷത്രങ്ങളേക്കാളും തിളക്കമുള്ളതാണ്‌, ക്ഷീരപഥത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം നക്ഷത്രങ്ങളും [[ചുവപ്പുകുള്ളൻ|ചുവപ്പുകുള്ളന്മാർ]] ആയതിനാലാണിത്.<ref>{{cite news |last=Than |first=K. |title=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single |publisher=[[Space.com]] |year=2006 |url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html |accessdate=2007-08-01 }}</ref><ref> {{cite journal |last=Lada |first=C.J. |title=Stellar multiplicity and the initial mass function: Most stars are single |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=640 |issue=1 |pages=L63–L66 |year=2006 |doi=10.1086/503158 |bibcode=2006ApJ...640L..63L }}</ref> സൂര്യന്റെ [[കേവലകാന്തിമാനം]] ഏതാണ്ട് 4.8 ന്‌ അടുത്താണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{ cite journal | title= Stellar parameters | journal = Space Science Reviews | volume = 43 | issue = 3–4 | year = 1986 | doi = 10.1007/BF00190626 | page = 244–250}}</ref><ref>{{ cite journal | title= Model atmospheres broad-band colors, bolometric corrections and temperature calibrations for O - M stars | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 333 | issue = | year = 1998 | url = http://adsabs.harvard.edu/full/1998A&A...333..231B | page = 231–250 | last = Bessell | first = M. S. | coauthors = Castelli, F.; Plez, B.}}</ref> സൂര്യന്റെ കൊറോണ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് തുടർച്ചയായി വ്യാപിച്ച് ചാർജ്ജ് ചെയ്യപ്പെട്ട കണികകളുടെ അതിവേഗതയിലുള്ള ഉയർന്ന പ്രവാഹമായ [[സൗരക്കാറ്റ്]] സൃഷ്ടിക്കുന്നു, 100 ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് ദൂരം വരെ ഇത്തരത്തിലുള്ള സൗരക്കാറ്റുകൾ എത്തിച്ചേരുന്നു. നക്ഷത്രന്തരീയ മാധ്യമങ്ങളുമായി സൗരക്കാറ്റ് കൂട്ടിമുട്ടുന്നതുവഴി രൂപപ്പെടുന്ന [[ഹീലിയോസ്ഫിയർ]] സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഘടനയാണ്‌.<ref>[http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm A Star with two North Poles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718014855/http://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm |date=2009-07-18 }}, April 22, 2003, Science @ NASA</ref><ref>Riley, Pete; Linker, J. A.; Mikić, Z., "[https://web.archive.org/web/20080205064113/http://adsabs.harvard.edu/abs/2002JGRA.107g.SSH8R Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations]", (2002) ''Journal of Geophysical Research'' (Space Physics), Volume 107, Issue A7, pp. SSH 8-1, CiteID 1136, DOI 10.1029/2001JA000299. ([http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf Full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814052347/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf |date=2009-08-14 }})</ref> സമീപ ബബിൾ സോണിലെ നക്ഷത്രാന്തരീയ മേഘങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്‌ സൂര്യൻ, ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ ഓറിയോൺ ഭുജത്തിലാണ്‌ ഈ ബബിൾ സോണുള്ളത്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള 5 നക്ഷത്രവ്യവസ്ഥകളിൽ പിണ്ഡം കൊണ്ട് സൂര്യൻ നാലാം സ്ഥാനത്താണ്‌.<ref>{{cite journal | journal = RevMexAA | volume = 22 | pages = 46–49 | year = 2004 | first = F. | last = Adams | coauthors = Laughlin, G.; Graves, G.J. M. | title = Red Dwarfs and the End of the Main Sequence}}</ref> ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 24,000 നും 26,000 നും ഇടയിൽ പ്രകാശവർഷങ്ങൾ ദൂരെയായി അതിനെ പരിക്രമണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്‌ സൂര്യൻ. ഇത്തരത്തിൽ താരാപഥ ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്നും വീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയിൽ ഘടികാര ദിശയിലുള്ള ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 22.5 മുതൽ 25 വരെ കോടി വർഷങ്ങൾ എടുക്കും. സൂര്യനിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്കുള്ള ശരാശരി ദൂരം 14.96 കോടി കിലോമീറ്റർ ആണ്‌ (അതായത് ഒരു ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് (AU)), [[ജനുവരി|ജനുവരിയിൽ]] [[ഉപസൗരം|ഉപസൗരത്തിലായിരിക്കുന്നതിനും]] [[ജൂലൈ|ജൂലൈയിൽ]] [[അപസൗരം|അപസൗരത്തിലേക്ക്]] നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഈ ദൂരത്തിന്‌ മാറ്റം വരും.<ref name="USNO">{{cite web |date=2008-01-31 |title=Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000-2020 |publisher=U.S. Naval Observatory (USNO) |url=http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php |accessdate=2009-07-17 |archive-date=2007-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013000301/http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php |url-status=dead }}</ref> ഇതിനിടയിലെ ശരാശരി ദൂരത്തിൽ പ്രകാശം സൂര്യനിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏകദേശം 8 മിനുട്ടും 20 സെക്കന്റും എടുക്കും. സൂര്യപ്രകാശത്തിലടങ്ങിയ ഊർജ്ജത്തെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള [[പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]] എന്ന പ്രക്രിയയാണ്‌ ഭൂമിയിലെ ഏതാണ്ടെല്ലാ ജീവനേയും നിലനിർത്തുന്നത്,<ref name=Simon2001> {{Cite book |last=Simon |first=A. |title=The real science behind the X-files : microbes, meteorites, and mutants |url=http://books.google.com/books?id=1gXImRmz7u8C&pg=PA26&dq=bacteria+that+live+with+out+the+sun&lr=&ei=HiJ4SYWlC4LeyASZ-Y2xBg#PPA25,M1 |pages=25–27 |publisher=[[Simon & Schuster]] |year=2001 |isbn=0684856182 }}</ref> ഭൂമിയിലെ കാലാവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ഊർജ്ജമാണ്. സൂര്യന്റെ ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള സ്വാധീനം നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപേ മനുഷ്യൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു, [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുമതം]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൗരാണികമതങ്ങൾ സൂര്യനെ [[സൂര്യദേവൻ|ദൈവമായി]] കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പതുക്കെയാണ്‌ സൂര്യനെ കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ ശാസ്ത്രീയ അറിവുകൾ മനുഷ്യൻ ആർജ്ജിച്ചെടുത്തത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് പോലും സൂര്യന്റെ ഭൗതികഘടനയെക്കുറിച്ചും ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഉറവിടത്തെക്കുറിച്ചും അറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. സൂര്യനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമല്ല, സൂര്യൻ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പല അസ്വാഭാവികപ്രതിഭാസങ്ങളും ഇപ്പോഴും വിശദീകരിക്കപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. == സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Moon transit of sun large.ogv|thumb|right|സ്റ്റീരിയോ ബി ബഹിരാകാശപേടകത്തിന്റെ ക്രമീകരണവേളയിൽ പകർത്തപ്പെട്ട സൂര്യപശ്ചാത്തലത്തിലെ [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രന്റെ]] [[സംതരണം]].]] [[പ്രമാണം:Sun diagram.svg|thumb|right|300px|സൂര്യന്റെ ഘടന വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം:<br /> 1. കാമ്പ് <br /> 2. വികിരണമേഖല<br /> 3. സം‌വഹനമേഖല<br /> 4. പ്രഭാമണ്ഡലം<br /> 5. വർണ്ണമണ്ഡലം<br /> 6. കൊറോണ<br /> 7. സൗരകളങ്കം<br /> 8. ഗ്രാന്യൂളുകൾ<br /> 9. പ്രോമിനൻസ്]] മുഖ്യശ്രേണിയിൽപ്പെട്ട ഒരു G-type നക്ഷത്രമാണ് സൂര്യൻ. ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണ ഗോളാകാരമാണ്‌ സൂര്യൻ‌, വ്യാസത്തിൽ ഏകദേശം 9 ദശലക്ഷത്തിലൊരുഭാഗത്തോളം ധ്രുവഭാഗം മധ്യരേഖഭാഗവുമായി വ്യത്യാസമുണ്ട്,<ref name="Godier">{{cite journal |last=Godier |first=S. |last2=Rozelot |first2=J.-P. |title=The solar oblateness and its relationship with the structure of the tachocline and of the Sun's subsurface |url=http://aa.springer.de/papers/0355001/2300365.pdf |format=PDF |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=355 |pages=365–374 |year=2000 |doi= |bibcode=2000A&A...355..365G |access-date=2009-12-08 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510022519/http://aa.springer.de/papers/0355001/2300365.pdf |url-status=dead }}</ref> അതായത് ഈ വ്യത്യാസം വെറും 10 കി.മീ. മാത്രമേ വരുന്നുള്ളൂ. പ്ലാസ്മാവസ്ഥയിൽ ആയതിനാൽ തന്നെ സൂര്യന്റെ മധ്യരേഖാഭാഗം ധ്രുവഭാഗങ്ങളേക്കാളും വേഗത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്, ഇത് ഡിഫറെൻഷ്യൽ റൊട്ടേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, കാമ്പിൽ നിന്നും പുറത്തേക്ക് വരുംതോറും താപനിലയിൽ ഗണ്യമായ മാറ്റം വരുന്നതിനാൽ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ [[സം‌വഹനം]] നടക്കുന്നതുവഴിയും പദാർത്ഥങ്ങൾ നീങ്ങുന്നതുവഴിയുമാണിങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്. ഈ പദാർത്ഥനീക്കങ്ങളിലാണ്‌ സൂര്യന്റെ ക്രാന്തിവൃത്തപരമായ ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്നുമുള്ള വീക്ഷണത്തിൽ എതിർ ഘടികാരദിശയിലുള്ള കോണീയ സം‌വേഗം കുടികൊള്ളുന്നത്. ഈ ഭ്രമണങ്ങളുടെ കാലദൈർഘ്യം മധ്യരേഖായിടങ്ങളിൽ 25.6 ദിവസവും ധ്രുവങ്ങളിൽ 33.5 ദിവസവുമാണ്‌. പക്ഷേ ഭൂമി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ വീക്ഷിക്കുമ്പോൾ മധ്യാരേഖാ ഭാഗത്തെ ഭ്രമണദൈർഘ്യം 28 ദിവസമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.<ref name=Phillips1995-78>Phillips, 1995, pp. 78–79</ref> പതുക്കെയുള്ള ഈ ഭ്രമണഫലമായി ഉളവാക്കപ്പെടുന്ന അപകേന്ദ്രബലം മധ്യരേഖാ ഭാഗത്തുള്ള ഗുരുത്വബലത്തിന്റെ 1.8 കോടിയിലൊരംശം മാത്രമേയുള്ളൂ. ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനുമേൽ ഉളവാക്കുന്ന വലിവു പ്രതിഭാസങ്ങളും വളരെ ദുർബലമാണ്‌, അവ കാരണമായും സൂര്യന്റെ രൂപത്തിന്‌ വലിയ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല.<ref name=Schutz2003>{{cite book|last=Schutz|first=Bernard F.|title=Gravity from the ground up|url=https://archive.org/details/gravityfromgroun00schu_469|year=2003|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9780521455060|pages=[https://archive.org/details/gravityfromgroun00schu_469/page/n125 98]–99}}</ref> പോപ്പുലേഷൻ I (Population I) ഗണത്തിൽപ്പെട്ട ഘനമൂലകസമ്പന്നമായ നക്ഷത്രമാണ്‌ സൂര്യൻ.<ref name=zeilik /> സമീപത്തു സംഭവിച്ച ഒന്നോ അതിലധികമോ [[സൂപ്പർനോവ|സൂപ്പർനോവകളുടെ]] ഫലമായുണ്ടായ ആഘാതതരംഗങ്ങളാകാം (shockwave) സൂര്യന്റെ ജനനത്തിന്‌ വഴിതെളിച്ചതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Falk"> {{cite journal |last=Falk |first=S.W. |last2=Lattmer |first2=J.M. |last3=Margolis |first3=S.H. |title=Are supernovae sources of presolar grains? |url=http://www.nature.com/nature/journal/v270/n5639/abs/270700a0.html |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=270 |pages=700–701 |year=1977 |doi=10.1038/270700a0 }}</ref> ഘനമൂലകങ്ങളുടെ ദാരിദ്ര്യമുള്ള പോപ്പുലേഷൻ II നക്ഷത്രങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് സൗരയൂഥത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന [[സ്വർണ്ണം]], [[യുറേനിയം]] മുതലായ ഘനമൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിന്‌ കാരണമായി ഇതാണ്‌ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇത്തരം ഘനമൂലക സൃഷ്ടി സംഭവിക്കുന്ന ഊർജ്ജാഗിരണപ്രക്രിയകൾ സൂപ്പർനോവ പ്രതിഭാസത്തോടൊപ്പം സംഭവിക്കുന്നവയാണ്‌. ഘനമൂലകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടാനുള്ള മറ്റൊരു വഴി രണ്ടാം തലമുറയിൽപ്പെട്ട ഭാര നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ന്യൂട്രോൺ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതുവഴിയുള്ള ട്രാൻസ്മ്യൂട്ടേഷനാണ്‌.<ref name=zeilik /> ഗ്രഹങ്ങൾക്കുള്ളതുപോലെ സൂര്യന്റെ ശരീരത്തിന്‌ വ്യക്തമായ അതിർത്തിയില്ല, കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും പുറത്തേക്ക് പോകുംതോറും സാന്ദ്രതയിൽ വലിയ കുറവു സംഭവിക്കുന്നു.<ref name=Zirker2002-11>Zirker, 2002, p. 11</ref> വ്യക്തമായ ആന്തരീക ഘടന സൂര്യനുണ്ടെങ്കിലും, സൂര്യന്റെ ആരം അളക്കുന്നത് അതിന്റെ പ്രഭാമണലത്തിന്റെ അതിർത്തി മുതലാണ്‌. താരതമ്യേന താപനില കുറഞ്ഞതും പ്രകാശത്തെ വലിയ തോതിൽ ആഗിരണം ചെയ്യാത്തതുമായ വാതക മണ്ഡലമാണ്‌ ഈ പാളിക്ക് മുകളിലുള്ളത്, അതിനാൽ തന്നെ നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്കൊണ്ട് വീക്ഷിക്കുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ ഉപരിതലം ഇതിലൂടെ കാണപ്പെടുന്നു.<ref name=Phillips1995-73>Phillips, 1995, p. 73</ref> സൂര്യന്റെ ആന്തരീക ഭാഗം നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധ്യമല്ല, സൂര്യൻ വിദ്യുത്കാന്തികവികിരണങ്ങൾക്ക് അതാര്യവുമാണ്‌. ഭൂകമ്പങ്ങൾ സംഭവിക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന തരംഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സീസ്മോളജിയിൽ ഭൂമിയുടെ ഘടന മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ സൂര്യന്റെ ആന്തരഭാഗത്തുകൂടി സഞ്ചരിക്കുന്ന മർദ്ദതരംഗങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഹീലിയോസീസ്മോളജിയിൽ സൂര്യന്റെ ആന്തരീക ഘടന അനാവൃതമാക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.<ref name=Phillips1995-58>Phillips, 1995, pp. 58–67</ref> സൈദ്ധാന്തിക തലത്തിൽ ആന്തര പാളികളെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ പഠിക്കുവാൻ കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെ തയ്യാറാക്കുന്ന മാതൃകകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയാണ്‌ ചെയ്യുന്നത്. === കാമ്പ് === കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും സൗരവ്യാസാർദ്ധത്തിന്റെ 20-25% വരെയുള്ള ഭാഗമാണ്‌ സൂര്യന്റെ കാമ്പായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Garcia2007"> {{cite journal |last=García |first=R. |coauthors=et al. |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-15_316_5831/page/1590 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |year=2007 |pmid=17478682 |doi=10.1126/science.1140598 }}</ref> 150 ഗ്രാം/സെ.മീ.<sup>3</sup> വരെയാണ്‌ അവിടത്തെ സാന്ദ്രത<ref name="Basu"> {{cite journal |author=[[Basu et al.]] |title=Fresh insights on the structure of the solar core |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2009ApJ...699.1403B |work=Astrophysical Journal |issue=699 |year=2009 |accessdate=2009-07-10 |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403 |journal=The Astrophysical Journal |volume=699 |pages=1403 }}</ref><ref name=NASA1>{{cite web |url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |title=NASA/Marshall Solar Physics |publisher=Solarscience.msfc.nasa.gov |date=2007-01-18 |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=dead }}</ref> (ഭൂമിയിലെ ജലത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയേക്കാൾ 150 മടങ്ങ്), താപനില 1,36,00,000 കെൽവിനും (ഇതേ സമയം ഉപരിതലത്തിലെ താപനില 5,800 കെൽവിനാണ്‌). അടുത്ത കാലത്ത് സോഹോ (SOHO) ദൗത്യം വഴി ലഭിച്ച വിവരങ്ങളുടെ വിശകലനം സൂര്യന്റെ കാമ്പിലെ ഭ്രമണനിരക്ക് മറ്റ് വികിരണമേഖലയേക്കാൾ കൂടുതലാണെന്ന വസ്തുതയെ പിന്തുണക്കുന്നതായിരുന്നു.<ref name="Garcia2007"/> ആഴ്ചയിൽ ഒരു പ്രാവശ്യം എന്ന നിരക്കിൽ സൂര്യന്റെ കാമ്പ് കറങ്ങുന്നുണ്ട്. ഇത് സൂര്യന്റെ പുറംഭാഗത്തെക്കാൾ നാല് മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്.<ref name = soho1>The Sun’s core rotates faster than its surface - astronomy magazine[https://web.archive.org/web/20190719165604/http://www.astronomy.com/news/2017/08/suns-core-rotates-once-a-week?utm_source=SilverpopMailing&utm_medium=email&utm_campaign=News0_ASY_170811_000000_Final&utm_content=&spMailingID=30146646&spUserID=MTE2MjkzNzg2NzYzS0&spJobID=1101298422&spReportId=MTEwMTI5ODQyMgS2#0%]</ref> സൂര്യന്റെ ഊർജ്ജോല്പാദനം ഭൂരിഭാഗവും നടക്കുന്നത് p-p (പ്രോട്ടോൺ-പ്രോട്ടോൺ) ശൃംഖല പ്രതിപ്രവർത്തനം വഴിയാണ്‌; ഈ പ്രക്രിയയിൽ ഹൈഡ്രജൻ മൂലകം ഹീലിയമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |last=Broggini|first=Carlo|date=26-28 June 2003|title=Nuclear Processes at Solar Energy|url=http://arxiv.org/PS_cache/astro-ph/pdf/0308/0308537v1.pdf|format=PDF|accessdate=2009-09-24}}</ref> സൂര്യനിലെ ഹീലിയത്തിൽ രണ്ട് ശതമാനത്തിലെ താഴെ ഭാഗം മാത്രമേ CNO ചക്രം വഴി വന്നതായുള്ളൂ. കാമ്പിൽ മാത്രമാണ്‌ ആണവസം‌യോജനം വഴി വലിയതോതിലുള്ള താപം ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്, സൂര്യന്റെ ബാക്കിഭാഗങ്ങളെല്ലാം കാമ്പിൽ നിന്നും പുറത്തേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്ന താപത്താൽ ചൂടാക്കപ്പെടുന്നതാണ്‌. അണുസം‌യോജനം വഴി കാമ്പിൽ ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഊർജ്ജം ഫോട്ടോസ്ഫിയറിൽ നിന്നും വരുന്ന പ്രകാശമായും കണികകളുടെ ഉയർന്ന ഗതികോർജ്ജമായും ബഹിരാകാശത്തിലേക്ക് രക്ഷപ്പെടുന്നതിനു മുൻപായി വിവിധ പാളികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കേണ്ടതായുണ്ട്.<ref name=Zirker2002-15>Zirker, 2002, pp. 15–34</ref><ref name=Phillips1995-47>Phillips, 1995, pp. 47–53</ref> സൂര്യന്റെ കാമ്പിൽ ഒരോ സെക്കന്റിലും 9.2{{e|37}} എണ്ണം പ്രോട്ടോൺ-പ്രോട്ടോൺ ശൃംഖല പ്രതിപ്രവർത്തനം നടക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് നാല് പ്രോട്ടോണുകൾ ആവശ്യമുള്ളതിനാൽ, ഒരോ സെക്കന്റിലും 3.7{{e|38}} എണ്ണം (6.2{{e|11}} കിലോഗ്രാം) പ്രോട്ടോണുകൾ (അഥവാ ഹൈഡ്രജൻ അണുകേന്ദ്രങ്ങൾ) ഹീലിയം അണുകേന്ദ്രങ്ങളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു (ഏതാണ്ട് 8.9{{e|56}} സ്വതന്ത്ര പ്രോട്ടോണുകൾ സൂര്യനിൽ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു).<ref name=Phillips1995-47/> ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങൾ സം‌യോജിച്ച ഹീലിയം ആയി മാറുന്ന ഈ പ്രക്രിയയിൽ പിണ്ഡത്തിന്റെ 0.7 ശതമാനത്തോളം ഊർജ്ജമായി മാറ്റപ്പെടുന്നതിനാൽ <ref>p. 102, ''The physical universe: an introduction to astronomy'', Frank H. Shu, University Science Books, 1982, ISBN 0-935702-05-9.</ref> [[ദ്രവ്യമാന-ഊർജ സമത്വം|ദ്രവ്യമാന-ഊർജ സമത്വമനുസരിച്ച്]] സൂര്യൻ ഒരു സെക്കന്റിൽ 4.26 മെട്രിക്ക് ടൺ ദ്രവ്യം ഊർജ്ജമായി മാറ്റുന്നുണ്ട്, അതായത് 383 യോട്ടാവാട്ട് (3.83{{e|26}} വാട്ട്) ഊർജ്ജം.<ref name=Phillips1995-47/> 194 µW/kg ആണ്‌ ഊർജ്ജ സാന്ദ്രത,<ref name=Pickering1997>{{cite book|last=Pickering|first=Kevin T.|coauthors=Owen, Lewis A.|title=An introduction to global environmental issues|url=https://archive.org/details/introductiontogl0002pick|publisher=Routledge|year=1997|isbn=9780415140980|page=[https://archive.org/details/introductiontogl0002pick/page/60 60]}}</ref> താരതമ്യേന ചെറിയ കാമ്പിലാണ്‌ അണുസം‌യോജനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും നടക്കുന്നെന്നതിനാൽ തന്നെ അവിടെയുള്ള ഊർജ്ജ സാന്ദ്രത ഇതിന്റെ 150 മടങ്ങായിരിക്കും.<ref name="autogenerated1"/> താരതമ്യത്തിന്‌, മനുഷ്യശരീരം 1.3 W/kg എന്ന നിരക്കിലാണ്‌ താപം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നത്, സൂര്യന്റെ 600 ഇരട്ടിയാണിത്.<ref name=Hitchcock1995>{{cite book|last=Hitchcock|first=R. Timothy|coauthors=Patterson, Patterson|title=Radio-Frequency and ELF Electromagnetic Energies: A Handbook for Health Professionals|publisher=John Wiley and Sons|year=1995|isbn=9780471284543|page=218}}</ref> കാമ്പിന്റെ സാന്ദ്രത ശരാശരിയേക്കാൾ 150 മടങ്ങ് കൂടുതലായതിനാൽ, 0.272 W/m<sup>3</sup> എന്ന കുറഞ്ഞ നിരക്കിലാണ്‌ സൂര്യന്റെ കാമ്പിൽ നടക്കുന്ന ഊർജ്ജോല്പാദനമെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ നിരക്ക് ഒരു മെഴുകുതിരിയിൽ നടക്കുന്നതിനേക്കാൾ കുറവാണ്‌.{{#tag:ref|ഒരു സാധാരണ മെഴുകുതിരി പുറത്തുവിടുന്ന ഊർജ്ജം പത്തു മുതൽ നൂറ് വാട്ട് വരെയാണ്‌<ref name=Hamins2005>{{cite journal|last=Hamins|first=Anthony|coauthors=Bundy, Mathew|title=Characterization of Candle Flames|year=2005|journal=Journal of Fire Protection Engeneering|volume=15|pages=265–285|doi=10.1177/1042391505053163|url=http://fire.nist.gov/bfrlpubs/fire05/PDF/f05141.pdf|format=pdf}}</ref>|group=note}} സാന്ദ്രത, താപനില എന്നിവയുമായി ഗാഢമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതാണ്‌ അണുസം‌യോജന പ്രക്രിയ, ഇതു കാരണം കാമ്പിൽ നടക്കുന്ന അണുസം‌യോജനപ്രക്രിയ സ്വയം സന്തുലിതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു: അണുസം‌യോജന നിരക്ക് അല്പം കൂടുകയാണെങ്കിൽ കാമ്പ് കൂടുതൽ ചൂടാകുന്നതിനും പുറം പാളികൾ ചെലുത്തുന്ന ഭാരത്തിനെതിരായി അല്പം വികസിക്കുന്നതിന് കാരണമാകും ഇത് സം‌യോജന നിരക്കിൽ കുറവുവരുത്തുകയും അസന്തുലിതത്വം പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സം‌യോജന നിരക്കിൽ അല്പം കുറവുവരുകയാണെങ്കിൽ താപനില കുറഞ്ഞ് കാമ്പ് സങ്കോചിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു ഇത് സം‌യോജന നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും കാമ്പ് വികസിച്ച് പഴയ അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യും.<ref>{{cite journal |last1=Haubold |first1=H.J.|last2=Mathai|first2=A.M.|date= May 18, 1994 |title=Solar Nuclear Energy Generation & The Chlorine Solar Neutrino Experiment|url=http://arxiv.org/PS_cache/astro-ph/pdf/9405/9405040v1.pdf|format=PDF|accessdate=2009-09-24}}</ref><ref>{{cite web|last=Myers|first=Steven T.|title=Lecture 11 – Stellar Structure I: Hydrostatic Equilibrium|date=1999-02-18|accessdate=15 July 2009|url=http://www.aoc.nrao.edu/~smyers/courses/astro12/L11.html}}</ref> അണുസം‌യോജന പ്രക്രിയഫലമായി പുറത്തുവരുന്ന ഉന്നതോർജ്ജ ഫോട്ടോണുകൾ (ഗാമാ കിരണങ്ങൾ) ഏതാനും മില്ലിമീറ്റർ മാത്രമുള്ള പ്ലാസ്മയാൽ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും വീണ്ടും ഏതെങ്കിലും വശത്തേക്ക് (കുറച്ച് ഊർജ്ജം കുറഞ്ഞ നിലയിൽ) ഉൽസർജ്ജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ തുടരുന്നതുവഴി വികിരണം സൗരോപരിതലത്തിലെത്താൻ വലിയ കാലദൈർഘ്യം വേണ്ടിവരുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള ഫോട്ടോണിന്റെ സഞ്ചാര കാലദൈർഘ്യം 10,000 വർഷങ്ങൾ മുതൽ 1,70,000 വർഷങ്ങൾ വരെയാകാമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="NASA"> {{cite journal |author=[[NASA]] |title=Ancient Sunlight |url=http://sunearthday.nasa.gov/2007/locations/ttt_sunlight.php |work=Technology Through Time |issue=50 |year=2007 |accessdate=2009-06-24 }}</ref> ഈ രീതിയിൽ സൂര്യന്റെ സം‌വഹന മേഖലയും കടന്ന് സഞ്ചരിച്ച് അതാര്യമായ പാളിയായ ഫോട്ടോസ്ഫിയറിൽ എത്തുന്ന ഫോട്ടോൺ ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് രക്ഷപ്പെടുന്നു. കാമ്പിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ഒരോ ഗാമാ കിരണവും ബഹിരാകാശത്തിലേക്ക് രക്ഷപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് ഏതാനും ദശലക്ഷം പ്രകാശത്തിന്റെ ഫോട്ടോണുകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അണുസം‌യോജനഫലമായി ന്യൂട്രിനോകളും ഉല്പാദിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ ഫോട്ടോണുകളിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി അവ അപൂർവ്വമായേ ദ്രവ്യവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുകയുള്ളൂ, അതിനാൽ തന്നെ അവയിലെ മുഴുവനെണ്ണവും സൂര്യനിൽ നിന്നും പെട്ടെന്നുതന്നെ രക്ഷപ്പെട്ടു പുറത്തുവരുന്നു.ഏതാനും വർഷങ്ങളോളും സൂര്യൻ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതായി നിരീക്ഷിച്ച ന്യൂട്രിനോകളുടെ എണ്ണം സൈദ്ധാന്തികമായി കണക്കാക്കിയ എണ്ണത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നും മാത്രമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. [[സോളാർ ന്യൂട്രിനോ പ്രോബ്ലം|ഈ ചേർച്ചക്കുറവ്]] അടുത്ത കാലത്ത് കണ്ടെത്തിയ [[ന്യൂട്രിനോ ആന്ദോളനം]] കാരണമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി: സൂര്യൻ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നത് സൈദ്ധാന്തികമായി കണക്കാക്കിയത്ര ന്യൂട്രിനോകൾ തന്നെയാണ്‌, പക്ഷേ ന്യൂട്രിനോകൾ അവയുടെ ഫ്ലേവർ മാറുന്നതിനാലായിരുന്നു മൂന്നിൽ രണ്ടു ന്യൂട്രിനോകളേയും ന്യൂട്രിനോ ഡിറ്റക്റ്ററുകൾക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതിരുന്നത്.<ref name="Schlattl"> {{cite journal |last=Schlattl |first=H. |title=Three-flavor oscillation solutions for the solar neutrino problem |journal=[[Physical Review D]] |volume=64 |issue=1 |page=013009 |year=2001 |doi=10.1103/PhysRevD.64.013009 }}</ref> === വികിരണ മേഖല === സൗര ആരത്തിന്റെ 0.25 ഭാഗം മുതൽ 0.7 ഭാഗം വരെയുള്ള മേഖലയാണ്‌ വികിരണമേഖല. ഈ മേഖലയിലുള്ള സൗരപദാർത്ഥങ്ങൾ ഉയർന്ന താപനിലയിലുള്ളതും സാന്ദ്രവുമാണ്‌. അതിനാൽ കാമ്പിൽ ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഉയർന്ന താപം പുറത്തേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്നതിന്‌ താപ വികിരണം കൊണ്ടുമാത്രം സാധ്യമാണ്‌.<ref name="autogenerated1"/> ഈ മേഖലയിൽ താപ സം‌വഹനം സംഭവിക്കുന്നില്ല; പുറത്തോട്ട് വരുംതോറും പദാർത്ഥങ്ങളുടെ താപനില കുറഞ്ഞുവരുന്നുവെങ്കിലും (70,00,000&nbsp;°C ൽ നിന്നും 20,00,000&nbsp;°C) ഈ താപനില വ്യത്യാസം അഡയബാറ്റിക്ക് ലാപ്സ് നിരക്കിനേക്കാൾ കുറവായതിനാൽ താപസം‌വഹനം നടക്കുന്നില്ല.<ref name=NASA1/> ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം അയോണുകൾ ഉൽസർജ്ജിക്കുന്ന ഫോട്ടോണുകളുടെ രൂപത്തിൽ താപം വികിരണം വഴി സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഇങ്ങനെ അയോണുകൾ ഉൽസർജ്ജിക്കുന്ന ഫോട്ടോണുകൾ മറ്റ് അയോണുകളാൽ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിന്‌ മുൻപായി വളരെ ചെറിയ ദൂരം മാത്രമേ സഞ്ചരിക്കുകയുള്ളൂ.<ref name="autogenerated1"/> ഫോട്ടോൺ സാന്ദ്രത വികിരണമേഖലയുടെ ആരംഭത്തിൽ നിന്നും അവസാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ നൂറിലൊന്നായി ചുരുങ്ങുന്നു (20 g/cm<sup>³</sup> ൽ നിന്നും 0.2 g/cm<sup>³</sup> ലേക്ക്).<ref name="autogenerated1"/> വികിരണ മേഖലയ്ക്കും സം‌വഹന മേഖലയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പാളി ടാക്കോലൈൻ (tachocline) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഏകതാനമായി ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന വികിരണ മേഖലയുടെ പാളിയും വിഭിന്ന രീതിയിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന സം‌വഹന മേഖലയുടെ പാളിയും ഒത്തുചേരുന്ന ഭാഗമാണിത്, ഇവിടെ ഒരു പാളി മറ്റൊരു പാളിയുടെ മീതെ തെന്നി നീങ്ങുന്നു.<ref>{{cite book | url = http://books.google.de/books?hl=de&lr=&id=PLNwoJ6qFoEC&oi=fnd&pg=PA193 | isbn = 9780849333552 | pages = 193–235 | chapter = The solar tachocline: Formation, stability and its role in the solar dynamo | author = ed. by Andrew M. Soward ... | year = 2005 | publisher = CRC Press | location = Boca Raton | title = Fluid dynamics and dynamos in astrophysics and geophysics reviews emerging from the Durham Symposium on Astrophysical Fluid Mechanics, July 29 to August 8, 2002 }}</ref> സം‌വഹന മേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്ന വാതകചലനങ്ങൾ ഈ പാളിയുടെ മുകളിൽ നിന്നും അടിത്തട്ടിലെത്തുന്നതോടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും വികിരണ മേഖലയുടെ ശാന്തത കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സൂര്യന്റെ കാന്തിക ക്ഷേത്രത്തിനു കാരണമായ കാന്തിക ഡൈനാമോ ഈ പാളിയിലാണെന്നാണ്‌ കരുതപ്പെടുന്നത്.<ref name=NASA1/> === സം‌വഹന മേഖല === സൂര്യന്റെ പുറം പാളിയിൽ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 2,00,000 കി.മീറ്റർ വരെയുള്ള (അതായത് സൗര ആരത്തിന്റെ 70%) പ്ലാസ്മ താപത്തെ അകത്തുനിന്നും പുറത്തേക്ക് വികിരണം വഴി കൈമാറ്റം നടത്തുന്നതിനാവശ്യമായത്ര താപനിലയുള്ളതോ സാന്ദ്രമോ അല്ല (മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ അത് അതാര്യവുമാണ്‌). ഇതിന്റെ ഫലമായി താപ സ്തംഭങ്ങൾ തപ്തമാക്കപ്പെട്ട പദാർത്ഥങ്ങളെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് (പ്രഭാമണ്ഡലത്തിലേക്ക്) വഹിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നു. ഉപരിതലത്തിലെത്തുന്ന അത്തരം പദാർത്ഥങ്ങൾ താപനില കുറയുന്നതോടെ വികിരണമേഖലയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ താപം സ്വീകരിക്കുന്നതിനായി സം‌വഹന മേഖലയുടെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് ആഴ്ന്നു പോകുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യമാകുന്ന ഉപരിതലത്തിൽ താപനില 5,700° K ലേക്ക് താഴ്ന്നിരിക്കും. സാന്ദ്രതയും ഏതാണ്ട് 0.2 g/m<sup>3</sup> (അതായത് ഭൂമിയിലെ സമുദ്രനിരപ്പിലെ അന്തരീക്ഷസാന്ദ്രതയുടെ പതിനായിരത്തിലൊരു ഭാഗം) മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.<ref name=NASA1/> മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച താപസ്തംഭങ്ങളാണ്‌ സൗരോപരിതലത്തിൽ കാണുന്ന സോളാർ ഗ്രാനുലേഷനും സൂപ്പർഗ്രാനുലേഷനും സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. സൂര്യാന്തർഭാഗത്തെ ഏറ്റവും പുറമേയുള്ള ഈ മേഖലയിൽ നടക്കുന്ന പ്രക്ഷുബ്ധമായ സം‌വഹനങ്ങൾ സൗരോപരിതലം മുഴുവനും ചെറുവലിപ്പത്തിലുള്ള കാന്തിക ഉത്തര ദക്ഷിണ ധ്രുവജോഡികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന്‌ കാരണമാകുന്നു.<ref name=NASA1/> സൗരസ്തംഭങ്ങൾ ബെർണാഡ് സെല്ലുകളാണ് - അതിനാൽ അവ ഷഡ്‌ഭുജ സ്തംഭങ്ങളെപ്പോലെയാണ്.<ref> {{cite book |last=Mullan |first=D.J |editor=Page, D., Hirsch, J.G. |chapter=Solar Physics: From the Deep Interior to the Hot Corona |title=From the Sun to the Great Attractor |url=http://books.google.de/books?id=rk5fxs55_OkC&pg=PA22 |page=22 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] |year=2000 |isbn=9783540410645 }}</ref> === പ്രഭാമണ്ഡലം === ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന് സുതാര്യമാകുന്നതുവഴി കാണപ്പെടുന്ന സൗരോപരിതലത്തിനു താഴെയുള്ള പാളിയാണ് പ്രഭാമണ്ഡലം (photosphere).<ref name=Abhyankar1977/> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിനു പുറത്ത് സൂര്യപ്രകാശത്തിനു ബഹിരാകാശത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നു, അങ്ങനെ ഈ രൂപത്തിൽ ഊർജ്ജം സൂര്യനെ വിട്ടു പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു. പ്രകാശകണങ്ങളെ എളുപ്പത്തിൽ ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന H<sup>−</sup> അയോണുകളിലുണ്ടാകുന്ന കുറവാണ് ഈ തരത്തിൽ അതാര്യവസ്ഥയ്ക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണം.<ref name=Abhyankar1977/> ഇലക്ട്രോണുകൾ ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് H<sup>−</sup> അയോണുകൾ ഉണ്ടാകുന്നതുവഴിയാണ് നമ്മൾ കാണുന്ന ദൃശ്യപ്രകാശം രൂപമെടുക്കുന്നത്.<ref name="Gibson"> {{cite book |last=Gibson |first=E.G. |title=The Quiet Sun |publisher=[[NASA]] |year=1973 |isbn= |id={{ASIN|B0006C7RS0}} }}</ref><ref name="Shu"> {{cite book |last=Shu |first=F.H. |title=The Physics of Astrophysics |publisher=[[University Science Books]] |volume=1 |year=1991 |isbn=0935702644 }}</ref> ഏതാനും പത്തോ നൂറോ കിലോമീറ്റർ കട്ടിയുള്ളതും ഭൂമിയിലെ വായുവിനേക്കാൾ അല്പം സുതാര്യതയേറിയതുമാണ് പ്രഭാമണ്ഡലം. പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം അടിവശത്തിനേക്കാൾ താപനിലയിൽ കുറഞ്ഞതായതിനാൽ സൂര്യന്റെ ചിത്രത്തിൽ മധ്യഭാഗം വശങ്ങളേക്കാൾ തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു, ഈ പ്രതിഭാസം ലിംബ് ഡാർക്കെനിങ്ങ് (limb darkening) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref name=Abhyankar1977/> സൂര്യന്‌ ഏകദേശം ഒരു ബ്ലാക്ക്-ബോഡി വർണ്ണരാജിയാണുള്ളത് (black-body spectrum) ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് താപനില 6,000 കെൽവിനെന്നാണ്‌, ഇടയ്ക്ക് പ്രഭാമണ്ഡലത്തിനു മുകളിലുള്ള നേരിയ പാളികളിൽ ആറ്റോമിക ആഗിരണ രേഖകളും കാണപ്പെടുന്നു. പ്രഭാമണ്ഡലത്തിലെ പദാർത്ഥസാന്ദ്രത ഏതാണ്ട് 10<sup>23</sup>&nbsp;m<sup>−3</sup> ആണ്‌ (ഇത് ഭൂമിയിലെ സമുദ്രനിരപ്പിലെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയുടെ ഒരു ശതമാനം മാത്രമാണ്‌).<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |title=Nasa – Sun |publisher=Nasa.gov |date=2007-11-29 |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2005-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050217044235/http://www.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |url-status=dead }}</ref> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ ഒപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രത്തെ കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പഠനങ്ങൾ നടത്തിയ സമയത്ത് അതുവരെ ഭൂമിയിലുള്ളതായി അറിയപ്പെടാത്ത രാസമൂലകത്തിന്റേതായ അവശോഷണരേഖകൾ (absorption lines) കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. 1868 ൽ നോർമൻ ലോക്കയർ (Norman Lockyer) എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ അത് ഒരു അതുവരെ മനസ്സിലാകാത്ത ഒരു പുതിയ മൂലകത്തിന്റേതാണെന്ന നിഗമനത്തിലെത്തുകയും ഗ്രീക്ക് സൂര്യദേവനായ ഹീലിയോസിന്റെ നാമത്തോട് ചേരുന്ന ഹീലിയം എന്ന പേര് നൽകുകയും ചെയ്തു. അതിനു 25 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മാത്രമാണ്‌ ഭൂമിയിൽ ഹീലിയം വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="Lockyer">{{cite web |last=Parnel |first=C. |title=Discovery of Helium |url=http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html |publisher=[[University of St Andrews]] |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2015-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043457/http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html |url-status=dead }}</ref> === അന്തരീക്ഷം === [[പ്രമാണം:Solar eclipse 1999 4.jpg|thumb|right|പൂർണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണ സമയത്ത് സൂര്യന്റെ കൊറോണയെ നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വീക്ഷിക്കുവാൻ കഴിയും.]] പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്‌ മുകളിലുള്ള ഭാഗങ്ങളെയെല്ലാം ചേർത്ത് സൗരാന്തരീക്ഷം എന്ന പദം കൊണ്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref name=Abhyankar1977/> ആ ഭാഗങ്ങൾ വിദ്യുത്കാന്തികവർണ്ണരാജിയിലെ റേഡിയോ മുതൽ ദൃശ്യ, ഗാമാ വരെയുള്ള കിരണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ദൂരദർശിനികൾ വഴി നിരീക്ഷിക്കുവാൻ കഴിയും. സൗരാന്തരീക്ഷത്തെ ആകെ അഞ്ച് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: ടെമ്പറേച്ചർ മിനിമം, വർണ്ണമണ്ഡലം (chromosphere), സംക്രമണമേഖല (transition region), കൊറോണ (corona), ഹീലിയോസ്ഫിയർ (heliosphere) എന്നിവയാണവ.<ref name=Abhyankar1977/> ഇതിൽ ഹീലിയോസ്ഫിയർ എന്ന മേഖല ഏറ്റവും കനം കുറഞ്ഞതും വളരെ ദൂരം വരെ അതായത് പ്ലൂട്ടോയുടെ പരിക്രമണാതിരിത്തിയും കടന്ന് നക്ഷത്രാന്തര മാധ്യമങ്ങളുമായുള്ള ശക്തമായ അതിർത്തിയായ ഹീലിയോപോസ് (heliopause) വരെ എത്തിനിൽക്കുന്നു. വർണ്ണമണ്ഡലം, സംക്രമണമേഖല, കോറോണ തുടങ്ങിയവ സൗരോപരിതലത്തേക്കാൾ താപനിലകൂടിയവയാണ്‌.<ref name=Abhyankar1977/> ഇതിനുള്ള കാരണം ഇതുവരെ വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കുവാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല; ലഭിച്ച വിവരങ്ങളനുസരിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് കോറോണയെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുവാനുള്ള ഊർജ്ജം ആൽഫ്‌വെൻ തരംഗങ്ങൾക്ക് (Alfvén waves) ഉണ്ടായിരിക്കാമെന്നാണ്‌.<ref> {{cite journal |last=De Pontieu |first=B. |coauthors=et al. |title=Chromospheric Alfvénic Waves Strong Enough to Power the Solar Wind |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/318/5856/1574 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=318 |issue=5856 |pages=1574–77 |year=2007 |doi=10.1126/science.1151747 |pmid=18063784 }}</ref> ടെമ്പറേച്ചർ മിനിമം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാളിയാണ്‌ സൂര്യനിലെ ഏറ്റവും താപനില കുറഞ്ഞ പാളി, പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്‌ ഏകദേശം 500 കി.മീ മുകളിലുള്ള മേഖലയാണിത്, ഏതാണ്ട് 4,100 കെൽവിനാണ്‌ ഈ മേഖലയിലെ താപനില.<ref name=Abhyankar1977>{{cite journal|last=Abhyankar|first=K.D.|title=A Survey of the Solar Atmospheric Models|year=1977|journal=Bull. Astr. Soc. India|volume=5|pages=40–44|url=http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510}}</ref> കാർബൺ മോണോക്സൈഡ്, ജലം തുടങ്ങിയ ലളിത തന്മാത്രകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാവുന്നത്ര താപനില കുറവാണ്‌ ഈ മേഖലയ്ക്ക്, ഇത്തരം തന്മാത്രകളെ അവയുടെ അവശോഷണ വർണ്ണരാജി വഴി തിരിച്ചറിയാവുന്നതാണ്‌.<ref name=Solanki1994>{{cite journal|last=Solanki|first=S.K.|coauthors=, W. and Ayres, T.|title=New Light on the Heart of Darkness of the Solar Chromosphere |year=1994|journal=Science|volume=263|pages=64–66|doi=10.1126/science.263.5143.64|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/263/5143/64}}</ref> ടെമ്പറേച്ചർ മിനിമം പാളിക്കു മുകളിൽ ഏതാണ്ട് 2,000 കി.മീ കനമുള്ള പാളിയാണ്‌ വർണ്ണമണ്ഡലം (chromosphere), ഉൽസർജ്ജന, അവശോഷണ രേഖകൾ കൂടുതലുള്ള ഭാഗമാണിത്.<ref name=Abhyankar1977/> വർണ്ണം എന്നർത്ഥം വരുന്ന ക്രോമ (chroma) എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തിൽ നിന്നാണ്‌ ഈ പാളിയുടെ ഇംഗ്ലീഷ് നാമമായ chromosphere രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. പൂർണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണ സമയത്ത് വർണ്ണപ്രഭയോടെ കാണപ്പെടുന്നതിനാലാണ് ഈ പേര്.<ref name="autogenerated1"/> വർണ്ണമണ്ഡലത്തിലെ താപനില മുകളിലേക്ക് വരുന്തോറും വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു, ഏറ്റവും മുകളിൽ 20,000 കെൽവിൻ വരെ താപനില എത്തുന്നു.<ref name=Abhyankar1977/> വർണ്ണമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്ത് ഹീലിയം ഭാഗികമായി അയോണികരിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Hansteen1997>{{cite journal|last=Hansteen|first=V.H.|coauthors=Leer, E.|title=The role of helium in the outer solar atmosphere|year=1997|journal=The Astrophysical Journal|volume=482|pages=498–509|doi=10.1086/304111|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1997ApJ...482..498H}}</ref> [[പ്രമാണം:171879main LimbFlareJan12 lg.jpg|thumb|left|350px|ഈ ചിത്രത്തിൽ സൂര്യന്റെ വ്യത്യസ്ത കാന്തിക ധ്രുവങ്ങളുള്ള പ്ലാസ്മയിലെ മേഖലകൾ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടുന്നത് കാണിക്കുന്നു. ഹിനോഡെ പേടകത്തിലെ ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ സൗരദൂരദർശിനി 2007 ജനുവരി 12 ന് പകർത്തിയത്.]] വർണ്ണമണ്ഡലത്തിന്‌ മുകളിലുള്ള കനം കുറഞ്ഞ (ഏകദേശം 200 കി.മീ കനമുള്ള) പാളിയാണ്‌ സംക്രമണ മേഖല (transition region). താപനില വർണ്ണമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള 20,000 കെൽവിൻ എന്നതിൽ നിന്നും പെട്ടെന്നു വർദ്ധിച്ചു മുകളിലെത്തുമ്പോൾ ഒരു ദശലക്ഷം കെൽവിൻ വരെയായിത്തീരുന്നു.<ref name=Erdelyi2007/> ഈ താപനില വർദ്ധന ഹീലിയത്തിന്റെ പൂർണ്ണ അയോണീകരണത്തിനു കാരണമാകുകയും പ്ലാസ്മയുടെ വികിരണം വഴിയുള്ള തണുക്കലിനെ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Hansteen1997/> ഒരു കൃത്യമായ ഉയരത്തിലല്ല സംക്രമണ മണ്ഡലം നിലനിൽക്കുന്നത്, മറിച്ച് വർണ്ണമണ്ഡലത്തിലെ സവിശേഷതകളായ പ്രകാശവലയങ്ങൾ, ഇഴരൂപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ ചുറ്റിലായി രൂപപ്പെടുകയാണ്‌.<ref name="autogenerated1"/> ഭൗമോപരിതലത്തിൽ നിന്നും എളുപ്പത്തിൽ നിരീക്ഷണ വിധേയമാക്കാവുന്നതല്ല സംക്രമണ മണ്ഡലം, ബഹിരാകാശത്തു നിന്നും അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗങ്ങളിലെ ഉയർന്ന ഭാഗത്തെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താവുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ മേഖലയെ വീക്ഷണവിധേമാക്കുവാൻ കഴിയും.<ref name=Dwivedi2006>{{cite journal|last=Dwivedi|first=Bhola N.|title=Our ultraviolet Sun|year=2006|journal=Current Science|volume=91|issue=5|pages=587–595|issn=0011-3891|url=http://www.ias.ac.in/currsci/sep102006/587.pdf|format=pdf}}</ref> സൂര്യന്റെ ഏറ്റവും ഉപരിതലത്തിലുള്ള സൗരാന്തരീക്ഷമാണ്‌ കൊറോണ, വ്യാപ്തത്തിൽ സൂര്യനേക്കാളും വരും ഈ മേഖല. ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നതാണ്‌ കോറോണ, ഈ മേഖല അവസാനം സൗരയൂഥം മുഴുവൻ വ്യാപിക്കുന്ന സൗരക്കാറ്റുകളായി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Russell2001/> കൊറോണയുടെ ഏറ്റവും താഴെഭാഗത്ത് പദാർത്ഥ സാന്ദ്രത ഏതാണ്ട് 10<sup>15</sup>–10<sup>16</sup>&nbsp;m<sup>−3</sup> ആണ്‌.<ref name=Hansteen1997/> കൊറോണയുടേയും സൗരക്കാറ്റുകളുടേയും ശരാശരി താപനില 10-20 ശലക്ഷം കെൽ‌വിനാണ്‌, പക്ഷേ ഏറ്റവും താപനില കൂടിയ ഭാഗത്ത് 80 ലക്ഷം മുതൽ 2 കോടി കെൽവിൻ വരെയാകാം.<ref name=Erdelyi2007/> കൊറോണയിലെ ഈ താപനിലയെ വിശദീകരിക്കുന്ന സിദ്ധാന്തങ്ങളൊന്നും രൂപപ്പെടുത്തുവാൻ ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, കാന്തിക പുനർബന്ധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു വരുന്നതാണ്‌ ഈ താപത്തിൽ കുറച്ചുഭാഗമെന്ന് അറിയാമെന്ന് മാത്രം.<ref name=Erdelyi2007/><ref name=Russell2001>{{cite book|last=Russell|first=C.T.|title=Space Weather (Geophysical Monograph)|year=2001|publisher=[[American Geophysical Union]]|chapter=Solar wind and interplanetary magnetic filed: A tutorial|editors=Song, Paul; Singer, Howard J. and Siscoe, George L.|isbn=978-0875909844|pages=73–88|url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf|format=pdf|access-date=2009-12-10|archive-date=2018-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001131951/http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf|url-status=dead}}</ref> സൂര്യനു ചുറ്റും സൗരകാറ്റിന്റെ പ്ലാസ്മയാൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ആവരണമാണ്‌ ഹീലിയോസ്ഫിയർ, 20 സൗര ആരം (0.1 AU) മുതൽ സൗരയൂഥത്തിന്റെ അതിർത്തിവരെ ഇത് വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്നു. ആൽഫ്‌വെൻ തരംഗങ്ങളുടെ വേഗതയേക്കാൾ സൗരക്കാറ്റുകൾ വേഗത കൈവരിക്കുന്ന മേഖലയായാണ്‌ ഇതിന്റെ ആന്തര അതിർത്തി നിജപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്, .<ref> {{cite book |first=Emslie |last=A.G |first2=Miller |last2=J.A. |chapter=Particle Acceleration |chapterurl=http://books.google.de/books?id=W_oZYFplXX0C&pg=PA275 |editor=Dwivedi, B.N. |title=Dynamic Sun |page=275 |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2003 |isbn=9780521810579 }}</ref> ആൽഫ്‌വെൻ തരംഗങ്ങളുടെ വേഗതയിൽ മാത്രമേ വിവരത്തിന്‌ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയൂ എന്നതിനാൽ പുറത്തുള്ള പ്രക്ഷുബ്ധതയും (turbulence) ചലനാത്മകബലങ്ങളും കോറോണയ്ക്കകത്തുള്ള ആകാരത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല. 50 ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് അകലെയുള്ള ഹീലിയോപോസ് എത്തുന്നതുവരെ സർപ്പിളാകൃതിയിൽ കാന്തികക്ഷേത്രം രൂപപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഹീലിയോസ്ഫിയറിനകത്തു നിന്നും തുടർച്ചയായി സൗരക്കാറ്റുകൾ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്‌.<ref name=Russell2001/> ഹീലിയോസ്ഫിയറിന്റെ അതിർത്തിയിലെത്താറായ രണ്ട് വോയേജർ പേടകങ്ങളും ഉയർന്ന ചാർജ്ജുള്ള കണികകളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite press |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394 |title=The Distortion of the Heliosphere: Our Interstellar Magnetic Compass |year=2005 |publisher=[[European Space Agency]] |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2020-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511052656/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394 |url-status=dead }}</ref> === കാന്തികക്ഷേത്രം === [[പ്രമാണം:Heliospheric-current-sheet.gif|thumb|right|സൂര്യന്റെ പ്ലാസ്മയിൽ രൂപപ്പെടുന്ന കാന്തികക്ഷേത്രം ഭ്രമണം ചെയ്ത് ഗ്രഹാന്തരമാധ്യമത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നതുവഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ഹീലിയോസ്ഫെറിക്ക് കറന്റ് ഷീറ്റ് സൗരയൂഥത്തിന്റെ അതിർത്തിവരെ എത്തുന്നു.]] കാന്തികമായി സജീവമായ ഒരു നക്ഷത്രമാണ്‌ സൂര്യൻ. വർഷാവർഷങ്ങളിൽ മാറികൊണ്ടിരിക്കുന്നതും ഒരോ സോളാർ മാക്സിമത്തിനോടുത്തും (ഏതാണ്ട് 11 വർഷങ്ങൾ കൂടുമ്പോൾ) ദിശമാറുന്നതുമായ ശക്തമായ കാന്തികക്ഷേത്രം ഇതിനുണ്ട്.<ref name=Zirker2002-119>Zirker, 2002, pp. 119–120</ref> സൗരകളങ്കം, സൗരജ്വാല തുടങ്ങിയവയുൾപ്പെടുന്ന സൗരപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും സൗരക്കാറ്റിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നത് ഈ കാന്തികക്ഷേത്രമാണ്‌.<ref name=Zirker2002>{{cite book|last=Zirker|first=Jack B.|title=Journey from the Center of the Sun|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3|year=2002|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=9780691057811|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3/page/120 120]–127}}</ref> സൗരപ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണമായി അറോറ, റേഡിയോ വാർത്താവിനിമയങ്ങളിലും ഊർജ്ജവിതരണ സം‌വിധാനങ്ങളിലും തടസ്സങ്ങളുളവാകുക തുടങ്ങിയ വിവിധ പ്രതിഭാസങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. സൗരയൂഥ രൂപവത്കരണത്തിലും പരിണാമത്തിലും സൗരപ്രവർത്തങ്ങൾ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമെന്ന് കരുതുന്നു. ഭൂമിയുടെ ബാഹ്യാന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ഘടനയിൽ വ്യത്യാസം വരാനും സൗരപ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണമാകാറുണ്ട്.<ref name=Phillips1995>{{cite book|last=Phillips|first=Kenneth J. H.|title=Guide to the Sun|year=1995|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9780521397889|pages=14–15, 34–38}}</ref> ഉയർന്ന താപനിലയിൽ പ്ലാസ്മയുടേയും വാതകങ്ങളുടെയും രൂപത്തിലാണ്‌ സൂര്യനിലെ ദ്രവ്യം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതുവഴി മധ്യ രേഖാഭാഗങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന അക്ഷങ്ങളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ഭ്രമണ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു (മധ്യരേഖാഭാഗത്ത് ഭ്രമണദൈർഘ്യം 25 ദിവസവും ധ്രുവങ്ങളിൽ അത് 35 ദിവസവുമാണ്‌). ഇങ്ങനെയുള്ള വ്യത്യസ്ത ഭ്രമണങ്ങൾ സമയം ചെല്ലുംതോറും കാന്തികക്ഷേത്ര രേഖകൾ പിണയുവാൻ കാരണമാകുന്നു, ഇത് സൗരോപരിതലത്തിലെ കാന്തികക്ഷേത്ര ലൂപ്പുകളിൽ പ്രതിബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുവാൻ കാരണമാകുകയും കാന്തിക പുനർബന്ധനങ്ങളെത്തുടർന്ന് സൗരകളങ്കങ്ങൾ പോലെയുള്ള പ്രതിഭാസങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ഈ പിണച്ചിലുകൾ സൗര ഡൈനാമോക്കും 11 വർഷങ്ങൾ കൂടുമ്പോൾ സൗര കാന്തികക്ഷേത്രം വിപരീത ദിശയിലാകുന്നതിനു കാരണമാകുന്ന 11 വർഷത്തെ ഇടവേളയുള്ള സൗചക്രത്തിനും കാരണമാകുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://archives.cnn.com/2001/TECH/space/02/16/sun.flips/index.html |title=CNN.com - Sci-Tech - Space - Sun flips magnetic field - February 16, 2001 |publisher=Archives.cnn.com |date= |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2005-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051115051328/http://archives.cnn.com/2001/TECH/space/02/16/sun.flips/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm |title=The Sun Does a Flip |publisher=Science.nasa.gov |date=2001-02-15 |accessdate=2009-07-11 |archive-date=2009-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090512121817/http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm |url-status=dead }}</ref> സൂര്യനിൽ നിന്നും വളരെയകന്നും സൗരകാന്തികക്ഷേത്രം വ്യാപിക്കുന്നുണ്ട്. കാന്തീകരിക്കപ്പെട്ട സൗര പ്ലാസ്മ സൂര്യന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തെ ബഹിരാകശത്തേക്ക് വഹിച്ചുകൊണ്ടു പോകുന്നു, ഇത് ഗ്രഹാന്തര കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിനു കാരണമാകുന്നു.<ref name=Russell2001/> കാന്തികക്ഷേത്ര രേഖകൾക്കനുസരിച്ചു മാത്രമേ പ്ലാസ്മയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കാനാവൂ എന്നതിനാൽ ഗ്രഹാന്തര കാന്തികക്ഷേത്രം ആരംഭത്തിൽ അതിനനുസരിച്ച് സൂര്യനിൽ നിന്നും അകന്നുപോകുന്നു. സൗരമധ്യരേഖയ്ക്ക് മീതേയും കീഴെയുമുള്ള കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ സൂര്യനു നേരെയായും സൂര്യനിൽ നിന്നും പുറമേക്കുമായും വ്യത്യസ്ത പൊളാരിറ്റി ആയതിനാൽ സൗര മധ്യരേഖയുടെ തലത്തിൽ ഹീലിയോസ്ഫെറിക്ക് കറന്റ് ഷീറ്റ് എന്ന ഒരു നേർത്ത തലം രൂപപ്പെടുന്നു.<ref name=Russell2001/> സൂര്യന്റെ ഭ്രമണം വഴി വലിയ ദൂരത്തേക്ക് കാന്തികക്ഷേത്രത്തേയും കറന്റ് ഷീറ്റിനേയും പിണച്ച് പാർക്കർ സർപ്പിളം എന്ന ആർക്കിമീഡിയൻ സർപ്പിളാകാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.<ref name=Russell2001/> ഇരട്ട ധ്രുവങ്ങളോട് കൂടിയ സൗരകാന്തികക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്‌ ഗ്രഹാന്തര കാന്തികക്ഷേത്രം. പ്രഭാമണ്ഡലത്തിൽ 50–400 μT ഉള്ള ഇരട്ടധ്രുവ കാന്തികക്ഷേത്രം ദൂരത്തിന്റെ ഘനനിരക്കിൽ കുറയുന്നു, ഭൂമിയുടെ അത്ര അകലെത്തെത്തുമ്പോൾ 0.1 nT ആണ്‌ അതിന്റെ ശക്തി. പക്ഷേ ഭൂമിയുടെ സമീപമുള്ള ഗ്രഹാന്തര കാന്തികക്ഷേത്രം 5 nT ആണ്‌.<ref name=Wang2003>{{cite journal|last=Wang|first=Y.-M.|coauthors=Sheeley, N.R.|title=Modeling the Sun's Large-Scale Magnetic Field during the Maunder Minimum|year=2003|journal=The Astrophysical Journal|volume=591|pages=1248–56|doi=10.1086/375449|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003ApJ...591.1248W}}</ref> == രാസഘടന == ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം എന്നിവയാണ്‌ സൂര്യനിലടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പ്രധാന മൂലകങ്ങൾ; പ്രഭാമണ്ഡലത്തിൽ അവയുടെ അളവ് യഥാക്രമം 74.9 ശതമാനവും 23.8 ശതമാനവുമാണ്‌.<ref name=lodders> * {{cite journal |last=Lodders |first=K. |title= Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2003-07-10_591_2/page/1220 |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=591 |issue=2 |page=1220 |year=2003 |doi=10.1086/375492 }} * {{cite journal |last=Lodders |first=K. |title=Abundances and Condensation Temperatures of the Elements |url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/metsoc2003/pdf/5272.pdf |format=PDF|journal=[[Meteoritics & Planetary Science]] |volume=38 |issue=suppl. |page=5272 |year=2003 |bibcode=2003M&PSA..38.5272L }}</ref> ഇവയേക്കാൾ ഉയർന്ന മൂലകങ്ങളെ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ലോഹങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു, അത്തരം മൂലകങ്ങളുടെ അളവ് രണ്ട് ശതമാനത്തിൽ താഴെയാണ്‌. അവയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാണപ്പെടുന്നത് ഓക്സിജൻ (സൂര്യന്റെ ഏതാണ്ട് 1 ശതമാനം), കാർബൺ (0.3%), നിയോൺ (0.2%), ഇരുമ്പ് (0.2%) എന്നിവയാണ്‌.<ref name=hkt2004> {{anchor|CITEREFHansenKawalerTrimble2004}}{{cite book |last=Hansen |first=C.J. |last2=Kawaler |first2=S.A. |last3=Trimble |first3=V. |title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution |url=https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446 |page=[https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446/page/n30 19]–20 |edition=2nd |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]] |year=2004 |isbn=0387200894 }}</ref> സൂര്യൻ അത് ജന്മം കൊണ്ട നക്ഷത്രന്തരമാധ്യമത്തിൽ നിന്നാണ്‌ അതിന്റെ രാസഘടകങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്: ഹൈഡ്രജനും ഹീലിയവും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കാവുന്നത് ബിഗ് ബാങ്ങ് ന്യൂക്ലിയോസിന്തസിസ് വഴിയായിരിക്കണം. വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രങ്ങൾ അവയുടെ പരിണാമദിശകളിൽ സ്റ്റെല്ലാർ ന്യൂക്ലിയോസിന്തസിസ് വഴി ഉല്പാദിപ്പിച്ച പദാർത്ഥങ്ങൾ അവയുടെ അന്ത്യത്തോടെ നക്ഷത്രന്തരയിടങ്ങളിൽ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നതു വഴിയായിരിക്കണം ലോഹങ്ങൾ സൂര്യന്‌ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name=hkt2004_78>{{harvtxt|Hansen|Kawaler|Trimble|2004|loc=pp. 77–78}}</ref> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ രാസഘടന ആരംഭത്തിലെ സൗരയൂഥത്തിന്റേതായിരിക്കും,<ref name="aller1968"> {{cite journal |last=Aller |first=L.H. |title=The chemical composition of the Sun and the solar system |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1968PASAu...1..133A&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;whole_paper=YES&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Proceedings of the Astronomical Society of Australia]] |volume=1 |page=133 |year=1968 |bibcode=1968PASAu...1..133A }}</ref> അങ്ങനെയാണെങ്കിലും സൂര്യന്റെ രൂപവത്കരണത്തിനു ശേഷം ഹീലിയവും മറ്റ് ഘനമൂലകങ്ങളും പ്രഭാമണ്ഡലത്തിനു പുറത്തുകടന്നു. അതുവഴി സൂര്യൻ പ്രാഗ് നക്ഷത്രമായിരുന്ന അവസ്ഥയിലുണ്ടായിരുന്നതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ അളവിൽ ഹീലിയവും അന്നുണ്ടായിരുന്നതിന്റെ 84% ഘനമൂലകങ്ങളും മാത്രം അവശേഷിച്ചു; 71.1% ഹൈഡ്രജൻ, 27.4% ഹീലിയം, 1.5% ലോഹങ്ങൾ (മറ്റ് മൂലകങ്ങൾ) എന്ന നിലയിലായിരുന്നു പ്രാഗ്നക്ഷത്രമായിരുന്ന സൂര്യന്റെ രാസഘടകങ്ങൾ.<ref name=lodders/> സൂര്യന്റെ ഏറ്റവും ആന്തരഭാഗത്തുള്ള ഘടകങ്ങളുടെ അളവ് അണുസം‌യോജനം വഴി ഹൈഡ്രജൻ ഹീലിയം ആകുന്നതുവഴി മാറിയിട്ടുണ്ട്, അതിനാൽ തന്നെ നിലവിൽ സൂര്യന്റെ ഏറ്റവും ആന്തര ഭാഗത്ത് നിലവിൽ 60% ഹീലിയമുണ്ട്, ലോഹങ്ങളുടെ അളവിൽ മാറ്റം സംഭവിച്ചിട്ടില്ല. ആ ഭാഗങ്ങളിൽ വികിരണമാണ്‌ നടക്കുന്നത്, സം‌വഹനമല്ല. ആയതിനാൽ അണുസം‌യോജനത്തിന്റെ ഉല്പന്നങ്ങൾ പ്രഭാമണ്ഡലത്തിലെത്തിച്ചേർന്നിട്ടില്ല.<ref name=hkt2004_9.2.3>{{harvtxt|Hansen|Kawaler|Trimble|2004|loc=§ 9.2.3}}</ref> സൂര്യനിൽ ഘനമൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം അളക്കുന്നതിന്‌ സ്വീകാര്യമായ രണ്ട് വഴികളിൽ ഒന്ന് പ്രഭാമണ്ഡലത്തെ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ച് മാപനം നടത്തുന്നതും മറ്റൊന്ന് ഇതുവരെ ദ്രാവകാവസ്ഥയിലെത്തുന്നതിനാവശ്യമായ താപനിലയിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടാത്ത അവസ്ഥയിലുള്ള ഉൽക്കാഖണ്ഡങ്ങൾ വഴിയുമാണ്‌. ഘനമൂലകങ്ങൾക്ക് വ്യതിചലനം സംഭവിക്കാത്തതിനാൽ ഈ ഉൽക്കാഖണ്ഡങ്ങൾ പ്രാഗ്നക്ഷത്രമായ സൂര്യന്റെ ഘടകാവസ്ഥ നിർലർത്തുവന്നവയായിരിക്കും.<ref name=basu2008 /> === ഇരുമ്പിന്റെ ഗ്രൂപ്പിൽപ്പെട്ട മൂലകങ്ങളുടെ ഏക അയോണുകൾ === 1970 കളിൽ സൂര്യനിൽ ഇരുമ്പിന്റെ ഗ്രൂപ്പിൽപ്പെട്ട മൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യമറിയുവാനായി കുറേ ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നു.<ref name="biemont1978"> {{cite journal |last=Biemont |first=E. |year=1978 |title=Abundances of singly ionized elements of the iron group in the Sun |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=184 |pages=683–694 |bibcode=1978MNRAS.184..683B }}</ref><ref>Ross and Aller 1976, Withbroe 1976, Hauge and Engvold 1977, cited in Biemont 1978.</ref> എങ്കിലും ഇരുമ്പ് ഗ്രൂപ്പിലെ മൂലകങ്ങൾ സ്വഭാവവിശേഷണങ്ങളിൽ നേർത്ത വ്യത്യാസം മാത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ (Hyperfine structure) 1978 വരെ വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായില്ല.<ref name="biemont1978"/> 1960 കളിലാണ്‌ ആദ്യമായി വലിയ തോതിൽ ഇരുമ്പ് ഗ്രൂപ്പ് മൂലകങ്ങളുടെ ഓസിലേറ്റർ സ്ട്രെങ്തിന്റ പട്ടിക തയ്യാറായത്,<ref>Corliss and Bozman (1962 cited in Biemont 1978) and Warner (1967 cited in Biemont 1978)</ref> കുറച്ചു കൂടി മെച്ചപ്പെട്ട രീതിയിലുള്ള പട്ടിക 1976 ൽ തയ്യാറാക്കി.<ref>Smith (1976 cited in Biemont 1978)</ref> ഇരുമ്പിന്റെ ഗ്രൂപ്പിൽപ്പെട്ട മൂലകങ്ങളുടെ ഏക അയോണുകളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം 1978 ൽ മനസ്സിലാകുകയും ചെയ്തു.<ref name="biemont1978"/> == സൗരചക്രങ്ങൾ == === സൗരകളങ്കങ്ങളും സൗരകളങ്ക ചക്രവും === {{main|സൗരകളങ്കങ്ങൾ}} [[പ്രമാണം:Solar-cycle-data.png|thumb|right|കഴിഞ്ഞ 30 വർഷക്കാലത്തിൽ സൗരചക്രങ്ങളിൽ വന്ന മാറ്റങ്ങൾ]] അനുയോജ്യമായ ഫിൽട്ടറുകളുപയോഗിച്ച് സൂര്യനെ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്ന സവിശേഷതകൾ സൗരകളങ്കങ്ങളാണ്‌, സൗരോപരിതലത്തിലെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളേക്കാൾ താപനില കുറഞ്ഞതായതിനാൽ ഇരുണ്ട് കാണപ്പെടുന്ന ഭാഗങ്ങളാണിവ. ശക്തമായ കാന്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുള്ള മേഖലകളാണ്‌ സൗരകളങ്കങ്ങൾ, ശക്തമായ കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ സം‌‌വഹനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതുവഴി അന്തർഭാഗത്ത് നിന്നുള്ള ഊർജ്ജം ഉപരിതലത്തിലെ അത്തരം ഭാഗങ്ങളിൽ എത്തുന്നത് കുറയുന്നു. കാന്തിക്ഷേത്രങ്ങൾ കൊറോണയെ ശക്തമായി ചൂടാക്കുകയും ചെയ്യും, ഇത് സൗരജ്വാലകൾക്ക് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന സജീവമേഖലകൾക്കും കൊറോണയിൽ നിന്നുമുള്ള പിണ്ഡ പ്രവാഹങ്ങൾക്കും (coronal mass ejections) കാരണമാകുന്നു. ഏറ്റവും വലിയ സൗരകളങ്കങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന്‌ കിലോമീറ്ററുകൾ വരെ വിസ്താരമുള്ളവയായിരിക്കും.<ref name="Sunspot2001">{{cite web |date=2001-03-30 |title=The Largest Sunspot in Ten Years |publisher=Goddard Space Flight Center (GSFC) |url=http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm |accessdate=2009-07-10 |archive-date=2007-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070823050403/http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm |url-status=dead }}</ref> എണ്ണം ഒരേ അളവിലല്ല സൗരകളങ്കൾ ദൃശ്യമാകുന്നത്, ചാക്രികമായി 11 വർഷം കൂടുമ്പോൾ അവ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു, ഈ കാലയളവിനെ സൗരചക്രം എന്നു വിളിക്കുന്നു. സൗരചക്രത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഏറ്റവും കുറച്ച് സൗരകളങ്കൾ മാത്രമേ ഉണ്ടാകുകയുള്ളൂ, ചിലപ്പോൾ ഒന്നും ഉണ്ടായില്ലെന്നും വരാം. അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുക ഉയർന്ന അക്ഷാംശങ്ങളിലുമായിരിക്കും. സൗരചക്രത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്തോറും സൗരകളങ്കങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിക്കുകയും അവ മധ്യരേഖയോട് അടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഈ പ്രതിഭാസം സ്പ്യൂറേർസ് നിയമം (Spörer's law) വഴി വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിപരീത കാന്തികധ്രുവങ്ങളോടുകൂടിയ ജോഡികളായിട്ടാണ്‌ സൗരകളങ്കങ്ങൾ സാധാരണ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറ്. തുടക്കത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന സൗരകളങ്കത്തിന്റെ പൊളാരിറ്റിയും ഒരോ ചക്രത്തിലും മാറിവരുന്നു, അതുവഴി ഉത്തര കാന്തികധ്രുവത്തിലാണ്‌ നിലവിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതെങ്കിൽ അടുത്ത തവണ അത് ദക്ഷിണ കാന്തികധ്രുവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.<ref name="solarcycle">{{cite web |date=2008-01-04 |title=NASA Satellites Capture Start of New Solar Cycle |publisher=PhysOrg (Science/Physics News) |url=http://www.physorg.com/news119271347.html |accessdate=2009-07-10}}</ref> [[പ്രമാണം:Sunspot-number.png|thumb|right|കഴിഞ്ഞ 250 വർഷക്കാലത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട സൗരകളങ്കളുടെ വിവരങ്ങൾ, പതിനൊന്നു വർഷത്തോളം ദൈഘ്യമുള്ള സൗരചക്രങ്ങൾ ഇതിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] ബഹിരാകാശ കാലാവസ്ഥയിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതാണ്‌ സൗരചക്രം, സൂര്യന്റെ പ്രകാശതീവ്രതയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളതിനാൽ ഇത് ഭൂമിയിലെ കാലാവസ്ഥയിലും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. സൗരപ്രവർത്തനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ അവസരങ്ങളിൽ താപനില കുറഞ്ഞ അവസ്ഥയും സൗരചക്രത്തിന്റെ പകുതി കടന്നതിനു ശേഷം താപനില കൂടുതലുമാകുന്നു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഏതാനും ദശകങ്ങളോളം സൗരചക്രങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിലക്കുകയുണ്ടായി; ആ കാലയളവിൽ വളരെ കുറച്ച് സൗരകളങ്കങ്ങൾ മാത്രമാണ്‌ ഉണ്ടായത്. യൂറോപ്പിൽ വളരെ തണുത്ത കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുകയും അത് ചെറുഹിമയുഗം എന്നറിപ്പെടുകയുമുണ്ടായി.<ref name="Lean"> {{cite journal |last=Lean |first=J. |last2=Skumanich |first2=A. |last3=White |first3=O. |title=Estimating the Sun's radiative output during the Maunder Minimum |journal=[[Geophysical Research Letters]] |volume=19 |issue=15 |pages=1591–1594 |year=1992 |doi=10.1029/92GL01578 }}</ref> വൃക്ഷത്തടികളിലെ വളയങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുകവഴി അതിനു മുമ്പ് സംഭവിച്ച കുറഞ്ഞ സൗരകളങ്കങ്ങളുള്ള അവസ്ഥ കണ്ടുപിടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു, ശരാശരി ആഗോള താപനിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞ അവസ്ഥയാണ്‌ അത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതെന്ന് കാണപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book|title=Trace Gas Emissions and Plants|editor= S.N. Singh|publisher=Springer|chapter=Greenhouse gases and global warming|authors=Mackay, R.M.; Khalil, M.A.K |year=2000|pages=1–28|url= http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=tQBS3bAX8fUC&oi=fnd&pg=PA1&dq=solar+minimum+dendochronology&ots=EwgrkY19RE&sig=9i7mliSqz2W7baK117IR4qJgalE|accessdate=2009-07-19|isbn=9780792365457}}</ref> === ദൈർഘ്യമുള്ള ചക്രങ്ങളുടെ സാധ്യത === അടുത്ത് കാലത്ത് രൂപപ്പെടുത്തിയ സിദ്ധാന്തപ്രകാരം, 41,000 അല്ലെങ്കിൽ 1,00,000 വർഷങ്ങൾ വരെ ദൈർഘ്യത്തോടെ സൂര്യന്റെ കാമ്പിൽ കാന്തികപരമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ സംഭവിക്കാറുണ്ട്. മിലങ്കോവിച്ച് ചക്രങ്ങളേക്കാൾ (Milankovitch cycles) [[ഹിമയുഗം|ഹിമയുഗങ്ങൾക്ക്]] വിശദീകരണം ഇതിനു നൽകാൻ കഴിയുമെന്ന് കരുതുന്നു.<ref> {{cite journal |last=Ehrlich |first=R. |title=Solar Resonant Diffusion Waves as a Driver of Terrestrial Climate Change |journal=[[Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics]] |volume=69 |issue=7 |page=759 |year=2007 |doi=10.1016/j.jastp.2007.01.005 |id={{arxiv|astro-ph/0701117}} }}</ref><ref>{{cite journal |last=Clark |first=S. |title=Sun's fickle heart may leave us cold |url=http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19325884.500-suns-fickle-heart-may-leave-us-cold.html |journal=[[New Scientist]] |issue=2588 |page=12 |year=2007 |doi=10.1016/S0262-4079(07)60196-1 |volume=193 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906201132/http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19325884.500-suns-fickle-heart-may-leave-us-cold.html |url-status=dead }}</ref> == ജീവിതചക്രം == ഒരു ഹൈഡ്രജൻ വാതക മേഘം സാന്ദ്രീകരിച്ചാണ്‌ 457 കോടി വർഷങ്ങൾക്കുമുൻപ് സൂര്യൻ രൂപപ്പെട്ടത്.<ref name=Zirker2002-7>Zirker, 2002, pp. 7–8</ref> സൂര്യന്റെ രൂപവത്കരണ കാലഘട്ടം രണ്ട് വിധത്തിലാണ്‌ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത്: നക്ഷത്രപരിണാമങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർ മാതൃകകൾ, ന്യൂക്ലിയോകോസ്മോക്രൊണോളജി എന്നിവയുടെ സഹായത്താൽ മുഖ്യശ്രേണിയിലെ സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം കണക്കാക്കിയാണ്‌ ഒന്നാമത്, ഇത് പ്രകാരം 457 കോടി വർഷങ്ങൾ എന്നത് ലഭിക്കുന്നു.<ref name="Bonanno">{{cite journal |last=Bonanno |first=A. |last2=Schlattl |first2=H. |last3=Paternò |first3=L. |title=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=390 |pages=1115–1118 |year= 2008 |doi=10.1051/0004-6361:20020749 |id={{arxiv|astro-ph/0204331}} }}</ref> ഇതേ ഫലത്തോട് ചേർന്നുതന്നെയാണ്‌ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന സൗരയൂഥപദാർത്ഥങ്ങളുടെ റേഡിയോമെട്രിക്ക് ഡേറ്റിങ്ങ് അനുസരിച്ചുള്ള ഫലവും, ഇതുപ്രകാരം 456.7 കോടി വർഷം പഴക്കം എന്നാണ്‌ ലഭിക്കുന്നത്.<ref> {{cite journal |last=Amelin |first=Y. |last2=Krot |first2=A. |last3=Hutcheon |first3=I. |last4=Ulyanov |first4=A. |title=Lead isotopic ages of chondrules and calcium-aluminum-rich inclusions. |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-09-06_297_5587/page/1678 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=297 |issue=5587 |pages=1678–1683 |year=2002 |doi=10.1126/science.1073950 |pmid=12215641 }}</ref><ref name="nature436"> {{cite journal |last=Baker |first=J. |last2=Bizzarro |first2=M. |last3=Wittig |first3=N. |last4=Connelly |first4=J. |last5=Haack |first5=H. |title=Early planetesimal melting from an age of 4.5662 Gyr for differentiated meteorites |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-08-25_436_7054/page/1126 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=436 | pages=1127–1131 |year=2005 |doi=10.1038/nature03882 }}</ref> കാമ്പിൽ നടക്കുന്ന അണുസം‌യോജനം വഴി ഹൈഡ്രജൻ അണുക്കൾ ഹീലിയമാക്കി മാറ്റുന്ന മുഖ്യശ്രേണിയിൽ പകുതികാലം പിന്നിട്ടതാണ്‌ സൂര്യൻ. സൂര്യന്റെ കാമ്പിൽ ഓരോ സെക്കന്റിലും 4 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലധികം ദ്രവ്യം ഊജ്ജമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു, ഇത് ന്യൂട്രിനോകളും സൗരവികിരണവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഈ നിരക്കനുസരിച്ച് സൂര്യൻ ഇതുവരെ 100 ഭൗമപിണ്ഡത്തിനു തുല്യമായ ദ്രവ്യത്തെ ഊർജ്ജമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കണം. സൂര്യൻ മുഖ്യശ്രേണിയിലെ നക്ഷത്രമായി ചെലവഴിക്കുന്ന മൊത്തം കാലയളവ് 1000 കോടി വർഷമാണ്‌.<ref> {{cite book |last=Goldsmith |first=D. |last2=Owen |first2=T. |title=The search for life in the universe |url=http://books.google.de/books?id=Q17NmHY6wloC&pg=PA96 |page=96 |publisher=[[University Science Books]] |year=2001 |isbn=9781891389160 }}</ref> ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ ഒരു [[സൂപ്പർനോവ|സൂപ്പർനോവയായി]] പൊട്ടിത്തെറിക്കുവാനാവശ്യമായ പിണ്ഡം സൂര്യനില്ല. കാമ്പിലെ ഹൈഡ്രജൻ ഇന്ധനം ഉപയോഗിച്ചുതീരുമ്പോൾ കാമ്പ് ചുരുങ്ങുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും തൽഫലമായി പുറംപാളികൾ വികസിച്ച് ചുവപ്പുഭീമൻ എന്ന ഘട്ടത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യും. കാമ്പിലെ താപനില 10 കോടി കെൽവിനായി വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ ഹീലിയം അണുസം‌യോജനവും അതുവഴി കാർബൺ ഉല്പാദനവും ആരംഭിക്കും, ഇതോടെ സൂര്യൻ ചെറുതും ഇടത്തരവുമായ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വികസിച്ചുള്ള അസിം‌പ്റ്റോടിക്ക് ജയന്റ് ബ്രാഞ്ച് (Asymptotic giant branch) എന്ന ഗണത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.<ref name=zeilik> {{cite book |last=Zeilik |first=M.A. |last2=Gregory |first2=S.A. |title=Introductory Astronomy & Astrophysics |url=https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil |edition=4th |page=[https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil/page/322 322] |publisher=[[Saunders College Publishing]] |year=1998 |isbn=0030062284 }}</ref> [[പ്രമാണം:Solar Life Cycle.svg|thumb|300px|left|സൂര്യന്റെ ജീവിതചക്രം; വലിപ്പങ്ങൾ ആനുപാതികമല്ല.]] ആ അവസരത്തിൽ ഭൂമിയുടെ അവസ്ഥ വളരെ മോശമായിരിക്കും, ഭീമൻ രൂപത്തിലാകുന്നതോടെ സൂര്യന്റെ വ്യാസാർദ്ധം 250 മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ച് ഭൂമിയുടെ പരിക്രമണപഥം കടക്കും.<ref name=Schroeder /> അസിം‌പ്റ്റോട്ടിക്ക് ജയന്റ് ബ്രാഞ്ച് നക്ഷത്രം ആകുന്നതോടെ സൗരക്കാറ്റുകൾ വഴി പിണ്ഡത്തിന്റെ 30 ശതമാനം നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കും, അതു കാരണം ഗ്രഹങ്ങളുടെ പരിക്രമണപഥങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വികസിക്കും. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ ഭൂമി പൂർണ്ണമായി നശിക്കില്ല, പക്ഷേ വലിവു പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി സൂര്യൻ ഭൂമിയെ വിഴുങ്ങുമെന്നാണ്‌ പുതിയ ഗവേഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത്.<ref name=Schroeder>{{cite journal |last=Schröder |first=K.-P. |last2=Smith |first2=R.C. |title=Distant future of the Sun and Earth revisited |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=386 |issue=1 |page=155 |year=2008 |doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x |id={{arxiv|0801.4031}} }} See also {{cite news |last=Palmer |first=J. |title=Hope dims that Earth will survive Sun's death |url=http://space.newscientist.com/article/dn13369-hope-dims-that-earth-will-survive-suns-death.html?feedId=online-news_rss20 |work=[[New Scientist]] |year=2008 |accessdate=2008-03-24 |archive-date=2008-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080317001540/http://space.newscientist.com/article/dn13369-hope-dims-that-earth-will-survive-suns-death.html?feedId=online-news_rss20 |url-status=dead }}</ref> പൂർണ്ണമായി കത്തിയെരിയുന്നതിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുകയാണെങ്കിലും അത്യധികമായ താപം വഴി ഭൂമിയിലെ ജലം മുഴുവനും ബാഷ്പീകരിക്കപ്പെട്ട് നഷ്ടപ്പെടും, അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും ബഹിരാകാശത്തേക്ക് രക്ഷപ്പെടും. സത്യത്തിൽ നിലവിലെ മുഖ്യശ്രേണിയിലെ അവസ്ഥയിലും ഒരോ നൂറ് കോടി വർഷത്തിലും 10% എന്ന നിരക്കിൽ സൂര്യന്റെ തിളക്കം വർദ്ധിക്കുന്നുണ്ട്. ഉപരിതല താപനിലയും പതുക്കെ ഉയരുന്നുണ്ട്. മുൻപ് സൂര്യന്റെ തിളക്കം ഇന്നുള്ളതിലും കുറവായിരുന്നു, അതായിരിക്കാം നൂറ് കോടി വർഷത്തിനുള്ളിൽ മാത്രമായി ഭൂമിയിൽ ജീവൻ ആരംഭിച്ചതിനുള്ള കാരണം. അടുത്ത് നൂറ് കോടി വർഷത്തിനുള്ളിൽതന്നെ സൗരതാപനിലയിൽ വലിയ വർദ്ധനവുണ്ടാകും, ഇത് ഭൂമിയിൽ ജലം ദ്രാവകരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതിനെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും എല്ലാ ജീവകണികകളുടേയും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം.<ref name=Schroeder /><ref> {{cite news |first=D. |last=Carrington |title=Date set for desert Earth |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/specials/washington_2000/649913.stm |publisher=[[BBC News]] |year=2000 |accessdate=2007-03-31 }}</ref> ചുവപ്പ് ഭീമൻ എന്ന അവസ്ഥയെ തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന സ്പന്ദനങ്ങൾ കാരണം സൂര്യന്റെ പുറം പാളികൾ അകന്ന് പോവുകയും ഒരു [[ഗ്രഹനീഹാരിക]] രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ബാഹ്യപാളികൾ ഊരിത്തെറിച്ചു പോയതിനു ശേഷം അവശേഷിക്കുക വളരെയധികം താപനിലയുള്ള കാമ്പ് മാത്രമായിരിക്കും, കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പതുക്കെ മങ്ങിക്കൊണ്ട് വെള്ളക്കുള്ളൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ അവസ്ഥയിൽ സൂര്യൻ തുടരും. ഇതുതന്നെയാണ്‌ ചെറുതും ഇടത്തരവുമായ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ജീവിത പരിണാമം.<ref name="future-sun"> {{cite web |last=Pogge |first=R.W. |title=The Once and Future Sun |url=http://www.astronomy.ohio-state.edu/~pogge/Lectures/vistas97.html |publisher=[[Ohio State University]] (Department of Astronomy) |year=1997 |work=[http://www-astronomy.mps.ohio-state.edu/Vistas/ New Vistas in Astronomy] |accessdate=2005-12-07 }}</ref><ref name="Sackmann"> {{cite journal |last=Sackmann |first=I.-J. |last2=Boothroyd |first2=A.I. |last3=Kraemer |first3=K.E. |title=Our Sun. III. Present and Future |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?1993ApJ%2E%2E%2E418%2E%2E457S&db_key=AST&high=24809&nosetcookie=1 |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=418|page=457 |year=1993 |doi=10.1086/173407 }}</ref> വെള്ളക്കുള്ളൻ എന്ന അവസ്ഥ വളരെക്കാലം തുടർന്നാൽ താപം പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെട്ട് കറുത്ത കുള്ളൻ എന്ന അവസ്ഥയിലെത്തുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു,<ref>{{cite web | url = http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html | title = Star | accessdate = 2009-12-14 | coauthors = Paul J. Green, Ph.D., Astrophysicist, Smithsonian | publisher = നാസ | language = ഇംഗ്ലീഷ് | archive-date = 2005-05-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050508094147/http://www.nasa.gov/worldbook/star_worldbook.html | url-status = dead }}</ref> പക്ഷേ അതിനെടുക്കുന്ന സമയം നിലവിലെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പ്രായത്തേക്കാൾ നീണ്ടതായിരിക്കുമെന്നാണ്‌ അനുമാനം, ഇതുവരെ കറുത്ത കുള്ളൻ നക്ഷത്രങ്ങളെ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുമില്ല.<ref>{{cite web | url = http://www.universetoday.com/guide-to-space/stars/black-dwarf/ | title = Black Dwarf | accessdate = 2009-12-14 | author = Jean Tate }}</ref> == സൂര്യപ്രകാശം == [[File:Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|thumb|right|250px|[[സൗരജ്വാല]]]] ഭൂമിയിലെ ഊർജ്ജത്തിന്റെ പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സ് സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന പ്രകാശമാണ്‌. ഭൂമിയിലെ ഒരു യൂണിറ്റ് സ്ഥലത്ത് സൂര്യൻ നേരിട്ട് നിക്ഷേപിക്കുന്ന പവർ ആണ്‌ സൗരസ്ഥിരാങ്കം (solar constant). ഒരു സൗരസ്ഥിരാങ്കം 1,368 W/m<sup>2</sup> നു തുല്യമാണ്‌, ഒരു ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് അകലത്ത് നിന്നും സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന പവർ ആണിത്.<ref name=TSI>{{cite web |title=Construction of a Composite Total Solar Irradiance (TSI) Time Series from 1978 to present |url=http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant | accessdate = 2005-10-05}}</ref> ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിൽക്കൂടി വരുന്നതുവഴി ഈ അളവിൽ കുറവ് വരുന്നുണ്ട്, ഭൗമോപരിതലത്തിൽ തെളിഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സൂര്യൻ മൂർദ്ധന്യസ്ഥാനത്തായിരിക്കുമ്പോൾ ഇത് ഏകദേശം 1,000 W/m<sup>2</sup> ആണ്‌.<ref name=El-Sharkawi2005>{{cite book|last=El-Sharkawi|first=Mohamed A.|title=Electric energy|url=https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh|year=2005|publisher=CRC Press|isbn=9780849330780|pages=[https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh/page/87 87]–88}}</ref> പ്രകൃതിദത്തമോ കൃത്രിമമോ ആയ മാർഗ്ഗങ്ങൾ വഴി സൂര്യപ്രകാശം ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ കഴിയും. സസ്യങ്ങൾ പ്രകാശസംശ്ലേഷണം വഴി സൂര്യപ്രകാശത്തിലെ ഊർജ്ജം ആഗിരണം ചെയ്യുകയും രാസസം‌യുക്തങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് ഊർജ്ജം രാസോർജ്ജമായി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. [[സൗരോർജ്ജം]] സ്വീകരിച്ച് പ്രവർത്തിചെയ്യുവാനുതകുന്ന വൈദ്യുതോർജ്ജം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന്‌ നേരിട്ടുള്ള താപം സ്വീകരിക്കുകയോ സോളാർ പാനലുകൾ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. പൗരാണിക കാലത്തെ സസ്യങ്ങൾ പ്രകാശസംശ്ലേഷണം വഴി ശേഖരിച്ച ഊർജ്ജമാണ്‌ പെട്രോളിയം പോലെയുള്ള ഖനിജ ഇന്ധനങ്ങളിൽ സംഭരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.<ref name=Phillips1995-319>Phillips, 1995, pp. 319–321</ref> == [[സൗരോർജ്ജം]] == സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശവും ചൂടുമാണ് [[സൗരോർജ്ജം]] സൗരോർജ്ജം ഉപയോഗിച്ച് നമുക്ക് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം സാധ്യമാണ്. സൗരവികിരണവും അതിന്റെ അതിന്റെ ഫലമായുള്ള കാറ്റ്, തിരമാല, ജലവൈദ്യുതി, ജൈവാവശിഷ്ടം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളിൽപ്പെടുന്നു. സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ വളരെ ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ.സൗരോർജ വിമാനം വികസിപ്പിക്കാനുള്ള യൂറോപ്യൻ പദ്ധതിയാണ് [[സോളാർ ഇംപൾസ് പദ്ധതി]] == താരാപഥത്തിനുള്ളിലെ സ്ഥാനവും ചലനവും == [[പ്രമാണം:Solar_system_barycenter.svg|thumb|left|200px|സൗരയൂഥത്തിന്റെ ബാരിസെന്ററിന്റെ സൂര്യന്‌ ആപേക്ഷികമായുള്ള ചലനം.]] ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനുമേൽ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനങ്ങൾ സൗരയൂഥത്തിന്റെ പിണ്ഡകേന്ദ്രത്തെച്ചുറ്റിയുള്ള സൂര്യന്റെ സഞ്ചാരത്തെ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാനും നൂറ് വർഷങ്ങൾ കൂടുമ്പോൾ ഈ ചലനം പുരോഗതിയായും പശ്ചാത്ഗതിയായും മാറിവരുന്നു.<ref>[http://arxiv.org/abs/astro-ph/0507269 Sun's retrograde motion and violation of even-odd cycle rule in sunspot activity], J. Javaraiah, 2005</ref> ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ അകത്തേ വളയത്തിലെ ഓറിയോൺ ഭുജത്തോട് ചേർന്നുള്ള ലോക്കൽ ഫ്ലഫ് എന്ന നക്ഷത്രാന്തര മേഘത്തിലാണ്‌ സൂര്യൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. താരാപഥ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 7.5-8.5 കിലോ പാർസെക് (25,000–28,000 പ്രകാശവർഷങ്ങൾ) ദൂരത്തിലാണ്‌ ഈ സ്ഥാനം.<ref name="distance1"> {{cite journal |last=Reid | first=M.J. |title=The distance to the center of the Galaxy |journal=[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics]] |year=1993 |volume=31 |pages=345–372 |doi=10.1146/annurev.aa.31.090193.002021 |bibcode=1993ARA&A..31..345R }}</ref><ref name="distance2"> {{cite journal |last=Eisenhauer |first=F. |coauthors=et al. |title=A Geometric Determination of the Distance to the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=597 |issue=2 |pages=L121–L124 |year=2003 |doi=10.1086/380188 |bibcode=2003ApJ...597L.121E }}</ref><ref name="distance3">{{cite journal |last=Horrobin |first=M. |coauthors=et al. |title=First results from SPIFFI. I: The Galactic Center |url=http://www.mpe.mpg.de/SPIFFI/preprints/first_result_an1.pdf |format=PDF |journal=[[Astronomische Nachrichten]] |volume=325 |issue=2 |pages=120–123 |year=2004 |doi=10.1002/asna.200310181 |access-date=2009-12-14 |archive-date=2007-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070621072120/http://www.mpe.mpg.de/SPIFFI/preprints/first_result_an1.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="eisenhaueretal2005"> {{cite journal |last=Eisenhauer |first=F. |coauthors=et al. |title=SINFONI in the Galactic Center: Young Stars and Infrared Flares in the Central Light-Month |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2005-07-20_628_1/page/246 |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume = 628 |issue=1 |pages=246–259 |year=2005 |doi=10.1086/430667 |bibcode=2005ApJ...628..246E }}</ref> ജെമിംഗ (Geminga) എന്ന നക്ഷത്രത്തിന്റെ സൂപ്പർനോവ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ലോക്കൽ ബബിൾ (Local Bubble) എന്ന വാതക കുമിളയ്ക്കകത്താണ്‌ സൂര്യൻ ഉള്ളത്.<ref>{{cite journal |last1=Gehrels|first1=Neil|last2=Chen|first2=Wan|date= February 25, 1993 |title=The Geminga supernova as a possible cause of the local interstellar bubble|journal=Nature|volume=361|pages=706–707|doi=10.1038/361704a0|url=http://www.nature.com/nature/journal/v361/n6414/abs/361706a0.html|accessdate=2009-09-24}}</ref> ക്ഷീരപഥത്തിൽ ഇതിനു പുറത്തുള്ള ഭുജത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം 6,500 പ്രകാശവർഷങ്ങളാണ്‌.<ref name="fn9">{{cite press |last=English |first=J. |title=Exposing the Stuff Between the Stars |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |publisher=Hubble News Desk |year=2000 |accessdate=2007-05-10 |archive-date=2020-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151743/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |url-status=dead }}</ref> ക്ഷീരപഥത്തിൽ സൗരയൂഥം നിലകൊള്ളുന്ന മേഖലയെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ആവാസയോഗ്യ മേഖല (habitable zone) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ക്ഷീരപഥത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദിശയുടെ മുനമ്പ് സോളാർ ഏയ്പെക്സ് (solar apex) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. [[അയംഗിതി|അയംഗിതി രാശിയിലുള്ള]] [[വേഗ]] നക്ഷത്രത്തിന്റെ നേരെയായാണ്‌ സൂര്യന്റെ ചലനം, ഈ ചലനത്തിന്‌ താരാപഥ കേന്ദ്രവുമായി 60 ഡിഗ്രി കോണളവാണുള്ളത്. സൂര്യനോട് ഏറ്റവും സമീപത്തുള്ള നക്ഷത്ര വ്യൂഹമായ ആൽഫാ സെന്റൗറിയിൽ നിന്നും വീക്ഷിക്കുകയാണെങ്കിൽ സൂര്യൻ [[കാശ്യപി (നക്ഷത്രരാശി)|കാശ്യപി നക്ഷത്രരാശിയിലായാണ്‌]] കാണപ്പെടുക.<ref> {{cite web |last=Beletsky |first=Y. |title=The Milky Way Near the Southern Cross |url=http://apod.nasa.gov/apod/ap070517.html |work=[[Astronomy Picture of the Day]] |publisher=[[NASA]] |year=2007 |accessdate=2009-05-26 }}</ref> താരാപഥകേന്ദ്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള സൂര്യന്റെ പരിക്രമണം ഏതാണ്‌ ദീർഘവൃത്തപാതയിലൂടെയായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, താരാപഥ ഭുജങ്ങൾ, ദ്രവ്യത്തിന്റെ അനിയത വിതരണങ്ങൾ എന്നിവ കാരണമായി പാതയിൽ അല്പസ്വല്പം ചാഞ്ചാട്ടം ഉണ്ടായേക്കാം. കൂടാതെ താരാപഥ തലത്തിൽ സൂര്യൻ ആന്ദോളനം ചെയ്യുന്നുണ്ട് ഇത് ഒരു പരിക്രമണത്തിന്‌ ഏതാണ്ട് 2.7 തവണ എന്ന നിരക്കിലാണിത്. ഉയർന്ന സാന്ദ്രതയുള്ള താരാപഥ ഭുജങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുമ്പോൾ ഉൽക്കാവർഷവും കൂട്ടിയിടിയും കൂടുതലായിരിക്കാമെന്നതിനാൽ അത്തരം കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഭൂമിയിൽ വലിയ ജീവനാശം സംഭവിക്കാൻ കാരണമാകും എന്ന വാദമുണ്ട്.<ref name="extinction">{{cite journal |last=Gillman |first=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=1804088 |journal=[[International Journal of Astrobiology]] |volume=386 |issue= |page=155 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |access-date=2009-12-14 |archive-date=2009-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505023613/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=1804088 |url-status=dead }}</ref> സൗരയൂഥം ക്ഷീരപഥത്തിനു ചുറ്റും ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 22.5-25 കോടി വർഷങ്ങൾ എടുക്കും.<ref name="fn10"> {{cite web |last=Leong |first=S. |title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year) |url=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml |work=The Physics Factbook |year=2002 |accessdate=2007-05-10 }}</ref> ഇതുപ്രകാരം സൂര്യൻ ഇതുവരെ 20 മുതൽ 25 വരെ തവണ മാത്രമേ പരിക്രമണം നടത്തിയിട്ടുണ്ടാകൂ. സെക്കന്റിൽ 251 km എന്ന വേഗതയിലാണ്‌ സൗരയൂഥം താരാപഥകേന്ദ്രത്തെ വലം വയ്ക്കുന്നത്.<ref name="space.newscientist.com">{{cite journal |last=Croswell |first=K. |title=Milky Way keeps tight grip on its neighbor |url=http://space.newscientist.com/article/mg19926693.900-milky-way-keeps-tight-grip-on-its-neighbour.html |journal=[[New Scientist]] |issue=2669 |page=8 |year=2008 |access-date=2009-12-14 |archive-date=2008-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917045833/http://space.newscientist.com/article/mg19926693.900-milky-way-keeps-tight-grip-on-its-neighbour.html |url-status=dead }}</ref> ഈ വേഗതയിൽ ഒരു പ്രകാശവർഷം സഞ്ചരിക്കുവാൻ 1,400 വർഷങ്ങൾ എടുക്കും, ഒരു ആസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ് സഞ്ചരിക്കുവാൻ എട്ട് ദിവസവും.<ref> {{cite book |last=Garlick |first=M.A. |title=The Story of the Solar System |url=https://archive.org/details/storysolarsystem00garl_955 |page=[https://archive.org/details/storysolarsystem00garl_955/page/n53 46] |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2002 |isbn=0521803365 }}</ref> == സൈദ്ധാന്തികമായ പ്രശ്നങ്ങൾ == === സൗര ന്യൂട്രിനോ പ്രശ്നം === {{main|സോളാർ ന്യൂട്രിനോ പ്രോബ്ലം}} സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന ഇലക്ട്രോൺ ന്യൂട്രിനോകളുടെ എണ്ണം കുറേ വർഷങ്ങളോളം ഭൂമിയിലെ ഡിറ്റക്റ്ററുകളുപയോഗിച്ച് കണക്കാക്കിയപ്പോൾ ലഭിച്ചിരുന്നത് സ്റ്റാൻഡേർഡ് സോളാർ മോഡൽ ഉപയോഗിച്ച് കണക്കുകൂട്ടിയതിന്റെ മൂന്നിലൊന്നു മുതൽ പകുതിവരെ മാത്രമായിരുന്നു. ഈ വിചിത്രമായ ഫലമാണ്‌ സൗര ന്യൂട്രിനോ പ്രശ്നം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്. സിദ്ധാന്തങ്ങൾ പ്രധാനമായും രണ്ടുവിധത്തിലാണ്‌ ഈ പ്രശ്നത്തെ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്, കുറഞ്ഞ ന്യൂട്രിനോ ബലരേഖകൾക്ക് കാരണം സൗരാന്തർഭാഗത്തെ കുറഞ്ഞ താപനിലയാണെന്നതായിരുന്നു അതിലൊന്ന്, ഇലക്ട്രോൺ ന്യൂട്രിനോകൾക്ക് ആന്ദോളനം ചെയ്യാനാവും അതുവഴി അവ സൂര്യനിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരമധ്യേ ടൗ, മ്യുഓൺ ന്യൂട്രിനോകളായി മാറുന്നു എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊന്ന്.<ref name="Haxton"> {{cite journal |last=Haxton |first=W.C. |title=The Solar Neutrino Problem |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1995ARA%26A..33..459H&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics]] |volume=33 |pages=459–504 |year=1995 |doi=10.1146/annurev.aa.33.090195.002331 |bibcode=1995ARA&A..33..459H }}</ref> സൗര ന്യൂട്രിനോ ബലരേഖകൾ കൃത്യമായി അളക്കുന്നതിന്‌ 1980 കളിൽ സഡ്ബറി ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സെർവേറ്ററി, കമിയോകാൻഡെ തുടങ്ങി നിരവധി ഡിറ്റക്റ്ററുകൾ തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=McDonald2004/> അവയിൽ നിന്നുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ ന്യൂട്രിനോകൾക്ക് വളരെ ചെറിയ ഒരു നിശ്ചലപിണ്ഡമുണ്ടെന്നും അവ ആന്ദോളനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നുമുള്ള വസ്തുതകളിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നവയായിരുന്നു.<ref>{{ cite journal |last= Ahmad|first= QR|authorlink= |coauthors= et al.|date= 2001-07-25|title= Measurement of the Rate of ν<sub></sub>e + d --> p + p + e<sup>-</sup> Interactions Produced by <sup>8</sup>B Solar Neutrinos at the Sudbury Neutrino Observatory|journal= [[Physical Review Letters]]|volume= 87|issue= 7|publisher= [[American Physical Society]]|pages= 071301|doi= 10.1103/PhysRevLett.87.071301|id= [[Physics and Astronomy Classification Scheme|PACS]] 26.65.+t, 14.60.Pq, 95.85.Ry|url= http://link.aps.org/abstract/PRL/v87/e071301|accessdate= 2008-06-04 }}</ref><ref name="Schlattl" /> 2001 ൽ സഡ്ബറി ന്യൂട്രിനോ ഒബ്സെർവേറ്ററി ഉപയോഗിച്ച് മൂന്നു തരത്തിലുമുള്ള ന്യൂട്രിനോകളെ നേരിട്ട് ഡിറ്റക്റ്റ് ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കുകയുണ്ടായി, ആ നിരീക്ഷണപ്രകാരം സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന ന്യൂട്രിനോകളുടെ അളവ് സ്റ്റാൻഡാർഡ് സോളാർ മോഡൽ പ്രകാരമുള്ളത് തന്നെയാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു, ഡിറ്റക്റ്റ് ചെയ്ത ന്യൂട്രിനോകളുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം ഇലക്ട്രോൺ ന്യൂട്രിനോകളുമായിരുന്നു.<ref name=McDonald2004/><ref>{{cite web|url= http://www.sno.phy.queensu.ca/sno/first_results/|title= Sudbury Neutrino Observatory First Scientific Results|accessdate= 2008-06-04|date= 2001-07-03|work= |publisher= |archive-date= 2015-12-12|archive-url= https://web.archive.org/web/20151212020950/http://www.sno.phy.queensu.ca/sno/first_results/|url-status= dead}}</ref> ഇതെല്ലാം ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ന്യൂട്രിനോകളുടെ ആന്ദോളനം വിശദീകരിക്കുന്ന മിഖിയേവ്-സിമിമോവ്-വോൾഫെൻസ്റ്റീൻ പ്രഭാവം പ്രകാരം യോജിക്കുന്ന തരത്തിലുമായിരുന്നു. അതോടെ സൗര ന്യൂട്രിനോ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=McDonald2004>{{cite journal|last=MacDonald|first=A.B.|title=Solar neutrinos|year=2004|journal=New Journal of Physics|volume=6|issue=1|pages=121|doi=10.1088/1367-2630/6/1/121|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2004NJPh....6..121M}}</ref> === കൊറോണ തപീകരണ പ്രശ്നം === സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പുറപ്പെടുന്ന ഉപരിതലമായ പ്രഭാമണ്ഡലത്തിലെ താപനില ഏതാണ്ട് 6,000 കെൽ‌വിനാണ്. ഇതിനു മുകളിലാണ് സൂര്യന്റെ കൊറോണ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, കോറോണയിലെ താപനില 10-20 ലക്ഷം കെൽവിൻ വരെയായി ഉയരുന്നുണ്ട്.<ref name=Erdelyi2007/> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും നേരിട്ടുള്ള സം‌വഹനം വഴിയല്ലാതെ എന്തോ ഒന്ന് കൊറോണയെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് അവിടെയുള്ള ഉയർന്ന താപനില സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.<ref name=Russell2001/> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിനടിയിലുള്ള സം‌വഹനമേഖലയിലെ പ്രക്ഷുബ്ധ ചലനങ്ങളാണ് കൊറോണയിലെ താപം വർദ്ധിപ്പിക്കുവാനാവശ്യമായ ഊർജ്ജം നൽകുന്നതെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്, പ്രധാനമായും രണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങളെയാണ്‌ കൊറോണ തപീകരണത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ മുന്നോട്ട് വയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.<ref name=Erdelyi2007/> ഒന്നാമത്തേത് തരംഗ താപീകരണമാണ്‌, സം‌വഹന മേഖലയിലെ പ്രക്ഷുബ്ധ ചലനങ്ങൾ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗുരുത്വം അല്ലെങ്കിൽ മാഗ്നെറ്റോഹൈഡ്രോഡൈനാമിക്ക് തരംഗങ്ങൾ വഴി.<ref name=Erdelyi2007/> ഈ തരംഗങ്ങൾ മുകൾഭാഗത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയും കൊറോണയിൽ വ്യാപിച്ച് അവിടെയുള്ള വാതകങ്ങളിൽ ഊർജ്ജം താപത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.<ref name="Alfven"> {{cite journal |last=Alfvén |first=H. |title=Magneto-hydrodynamic waves, and the heating of the solar corona |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1947MNRAS.107..211A&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;whole_paper=YES&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=107 |issue=2 |page=211 |year=1947 |doi= |bibcode=1947MNRAS.107..211A }}</ref> മറ്റൊന്ന് കാന്തിക താപീകരണമാണ്‌, ഫോട്ടോസ്ഫെറിക്ക് ചലനങ്ങളാലും കാന്തിക പുനർബന്ധനം വഴി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന പലവലിപ്പത്തിലുള്ള സൗരജ്വാലകൾ വഴിയും സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുന്ന ഊർജ്ജം വഴിയുള്ള താപീകരണം.<ref name="Parker2"> {{cite journal |last=Parker |first=E.N. |title=Nanoflares and the solar X-ray corona |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1988ApJ...330..474P&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=330 |issue=1 |page=474 |year=1988 |doi=10.1086/166485 |bibcode=1988ApJ...330..474P }}</ref> തരംഗങ്ങൾ വഴിയുള്ള താപീകരണം ഫലപ്രദമാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ നിലവിൽ വ്യക്തതയില്ല. ആൽഫ്‌വെൻ തരംഗങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള തരംഗങ്ങളെല്ലാം തന്നെ കൊറോണയിലെത്തുന്നതിനു മുൻപായി ക്ഷയിക്കുന്നതായാണ്‌ കണ്ടെത്തുന്നത്.<ref name="Sturrock"> {{cite journal |last=Sturrock |first=P.A. |last2=Uchida |first2=Y. |title=Coronal heating by stochastic magnetic pumping |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1981ApJ...246..331S&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=246 |issue=1 |page=331 |year=1981 |doi=10.1086/158926 |bibcode=1981ApJ...246..331S }}</ref> മാത്രവുമല്ല ആൽഫ്‌വെൻ തരംഗങ്ങൾ കൊറോണയിൽ പെട്ടെന്ന് വ്യാപിക്കുന്നുമില്ല. ഇക്കാരണങ്ങളാൽ നിലവിലെ ഗവേഷണങ്ങൾ സൗരജ്വാലകൾ വഴിയുള്ള താപീകരണത്തെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ്‌ നടത്തപ്പെടുന്നത്.<ref name=Erdelyi2007>{{cite journal|last=Erdèlyi|first=R.|coauthors=Ballai, I.|title=Heating of the solar and stellar coronae: a review|year=2007|journal=Astron. Nachr.|volume=328|pages=726–733|doi=10.1002/asna.200710803|url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/116320594/abstract}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === പ്രായം കുറഞ്ഞ സൂര്യന്റെ തിളക്കമില്ലായ്മ പ്രശ്നം === സൈദ്ധാന്തികമായി തയ്യാറാക്കിയ സൂര്യന്റെ മാതൃകകൾ പ്രകാരം 380 കോടി വർഷം മുൻപ് മുതൽ 250 കോടി വർഷം മുൻപ് വരെ, അതായത് ആർക്കീയൻ കാലഘട്ടത്തിൽ (Archean period), സൂര്യന്‌ ഇന്നുള്ളതിന്റെ 75 ശതമാനം മാത്രമേ തിളക്കമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അത്തരത്തിൽ ശേഷി കുറഞ്ഞ സൂര്യന്‌ ഭൗമോപരിതലത്തിൽ ജലത്തെ ദ്രാവക രൂപത്തിൽ നിലനിർത്താനാവുകയില്ല. പക്ഷേ ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ വെളിവാക്കുന്നത് ഭൂമിയിൽ ആ കാലയളവിലെല്ലാം ഏതാണ്ട് ഒരേ താപനിലയായിരുന്നു എന്നാണ്‌, കൂടാതെ ഭൂമി പ്രായം കുറഞ്ഞ അവസ്ഥയിൽ ഇന്നത്തേക്കാളും ചൂടുള്ളതുമായിരുന്നു. ഇതിനു പരിഹാരമായി ശാസ്ത്രജ്ഞർ എത്തിയിരിക്കുന്ന നിഗമനം ഇതാണ്‌, അന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഇന്നത്തേതിനേക്കാളും വലിയ അളവിൽ കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ്, മീഥെയ്ൻ, അമോണിയ പോലെയുള്ള ഹരിതഗൃഹവാതകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അത്തരം വാതകങ്ങൾ സൗരോർജ്ജത്തിൽ നിന്നുമുള്ള താപത്തെ പിടിച്ചു നിർത്തിയിരുന്നതുവഴി താപത്തിന്റെ അഭാവം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="Kasting"> {{cite journal |last=Kasting |first=J.F. |last2=Ackerman |first2=T.P. |title=Climatic Consequences of Very High Carbon Dioxide Levels in the Earth’s Early Atmosphere |url=https://archive.org/details/sim_science_1986-12-12_234_4782/page/1382 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=234 |issue=4782 |pages=1383–1385 |year=1986 |doi=10.1126/science.11539665 |pmid=11539665 }}</ref> === നിലവിലെ ക്രമരാഹിത്യങ്ങൾ === ഇപ്പോഴും ചില കാര്യങ്ങളിൽ സൂര്യൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമായി പെരുമാറാറുണ്ട്.<ref>Robert Zimmerman, "What's Wrong with Our Sun?", ''Sky and Telescope'' August 2009</ref><ref>{{Cite web |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2009/01apr_deepsolarminimum.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403053003/http://science.nasa.gov/headlines/y2009/01apr_deepsolarminimum.htm |url-status=dead }}</ref> * കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദശകങ്ങളായി സൗരക്കാറ്റിന്റെ വേഗതയിൽ മൂന്ന് ശതമാനവും, താപനിലയിൽ 13 ശതമാനവും സാന്ദ്രതയിൽ 20 ശതമാനവും കുറവുവന്നിട്ടുണ്ട്. * സൂര്യന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിലും വലിയ കുറവ് നിലവിലുണ്ട്. ഇതു കാരണം സൗരയൂഥത്തെ പൊതിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഹീലിയോസ്ഫിയർ ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. തൽഫലമായി ഭൂമിയിലും ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലും എത്തിച്ചേരുന്ന കോസ്മിക് കിരണങ്ങളുടെ അളവ് വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. == നിരീക്ഷണ ചരിത്രം == === മുൻകാല ധാരണകൾ === ചക്രവാളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രകാശമേറിയ വസ്തു എന്ന നിലക്ക് മനുഷ്യൻ വളരെയധികം സൂര്യനെ ശ്രദ്ധിച്ചു. അതിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം പകലും അസാന്നിദ്ധ്യം രാവും സൃഷ്ടിക്കുന്നതും അവൻ നിരീക്ഷിച്ചു. ചരിത്രാതീത കാലത്തേയും പുരാതന കാലത്തേയും സംസ്കാരങ്ങൾ സൂര്യനെ ഒരു ദേവനായി കരുതിയിരുന്നു. സൂര്യനെ ആരാധിക്കുക എന്നത് പല സമൂഹങ്ങളിലും നിലനിന്നിരുന്നു, ഭാരതീയർ, ഇൻകന്മാർ, ആസ്ടെക്കുകൾ എന്നിവർ ഇങ്ങനെ സൂര്യനെ ആരാധിച്ചിരുന്നവരാണ്‌. പല പുരാതന നിർമ്മിതികളും സൗരപ്രതിഭാസങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അയനാന്തങ്ങൾ കൃത്യമായി കാണിക്കുന്ന ശിലാനിർമ്മിതികളും ലോകത്തിന്റെ പലഭാഗത്തും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈജിപ്റ്റിലെ നബ്ത പ്ലായ (Nabta Playa) മാൾട്ടയിലെ നജ്ദ്ര (Mnajdra) ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[സ്റ്റോൺഹെഞ്ച്]] എന്നിവിടങ്ങളിലുള്ളത് ഇത്തരം ശിലാനിർമ്മിതികളാണ്‌. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഒരു വർഷം കൊണ്ട് രാശിചക്രത്തിലൂടെ സഞ്ചാരം ഒരു തവണ പുർത്തികരിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു, ഇതനുസരിച്ച് ഗ്രീക്കുകാർ സൂര്യനെ ഏഴ് ഗ്രഹങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കി. ആഴ്ചയിലെ ഒരോ ദിവസത്തിനും ഏഴ് ഗ്രഹങ്ങളുടെ പേരുകളാണ്‌ പിന്നീട് പല സംസ്കാരങ്ങളും നൽകിയത്.<ref name=oed>{{citeweb| url= http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50180718?query_type=word&queryword=planet | publisher = Oxford English Dictionary| title = planet, n.| accessdate=2008-02-07 | month=December | year=2007}} ''Note: select the Etymology tab ''</ref><ref name=almagest>{{cite journal|first=Bernard R.|last=Goldstein|title=Saving the phenomena : the background to Ptolemy's planetary theory| journal=Journal for the History of Astronomy | volume=28 | issue=1 | year=1997 | pages=1–12 | location=Cambridge (UK) |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1997JHA....28....1G|accessdate=2008-02-06}}</ref><ref>{{cite book|title=Ptolemy's Almagest|author= Ptolemy|coauthors=Toomer, G. J.|publisher=Princeton University Press|year=1998|isbn=9780691002606}}</ref> === ശാസ്ത്രീയ അറിവിലുള്ള മുന്നേറ്റം === സൂര്യന്‌ ശാസ്ത്രീയവിവരണങ്ങൾ നൽകുവാൻ ശ്രമിച്ച ആദ്യകാല വ്യക്തികളിലൊരാളാണ്‌ ഗ്രീക്ക് തത്ത്വചിന്തകനായ അനെക്സാഗൊറസ്. സൂര്യൻ ഹീലിയോസിന്റെ രഥമല്ലെന്നും പീലോപൊണ്ണെസസിനേക്കാൾ (അക്കാലത്തെ അറിയപ്പെട്ട ഗ്രീക്ക് പ്രദേശങ്ങളെ മൊത്തത്തിൽ വിളിക്കുന്ന പേര്) വലുതുപോലുമാകാവുന്ന ജ്വലിക്കുന്ന ഒരു ലോഹ ഗോളമാണെന്നുമാണ്‌ അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചത്.<ref> {{cite journal |last=Sider |first=D. |title=Anaxagoras on the Size of the Sun |url=http://www.jstor.org/stable/269068 |journal=[[Classical Philology]] |volume=68 |issue=2 |pages=128–129 |year=1973 |doi=10.1086/365951 }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ പഠിപ്പിച്ചതിന്‌ ഭരണാധികാരികൾ അദ്ദേഹത്തെ തടവിലാക്കുകയും വധശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് പെരിക്കിൾസിന്റെ ഇടപെടലിനെ തുടർന്ന് സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. സൂര്യന്റെ വികേന്ദ്രത മാറുന്നുണ്ടെന്ന് അൽ ബതാനിയെ പോലെയുള്ള മധ്യകാല അറേബ്യൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു,<ref>''A short History of scientific ideas to 1900'', C. Singer, Oxford University Press, 1959, p. 151.</ref> വലിയ ആസ്ട്രോലാബ് ഉപയോഗിച്ച് ഇബ്നു യൂനുസ് വർഷങ്ങളോളമെടുത്ത് സൂര്യനെ നിരീക്ഷിച്ച് പതിനായിരത്തിൽ കൂടുതൽ നിരീക്ഷണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>The Arabian Science, C. Ronan, pp. 201–244 in ''The Cambridge Illustrated History of the World's Science'', Cambridge University Press, 1983; at pp. 213–214.</ref> പുരാതന ഗ്രീക്ക്, ഇന്ത്യൻ ബാബിലോണിയൻ, മധ്യകാല അറേബ്യൻ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ ചിലർ സൂര്യനെ കേന്ദ്രമാക്കി ഗ്രഹങ്ങൾ കറങ്ങുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥ മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോപ്പർനിക്കസ്സാണ്‌ ഈ കഴ്ചപ്പാടിന്‌ വീണ്ടും ഒരു ജീവൻ നൽകിയത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആദ്യകാലത്ത് ദൂരദർശിനി കണ്ടുപിടിച്ചതോടെ തോമസ് ഹാരിയറ്റ്, [[ഗലീലിയോ ഗലീലി]] തുടങ്ങിയവർ സൗരകളങ്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി. ഗലീലിയോ ആണ്‌ പാശ്ചാത്യരിൽ ആദ്യമായി സൗരകളങ്കം നിരീക്ഷിച്ചു രേഖപ്പെടുത്തിയത്, അവ സൂര്യന്റെ ഉപരിതലത്തിലുള്ളതാണെന്നും അല്ലാതെ ഭൂമിക്കും സൂര്യനും ഇടയിലായി നീങ്ങുന്ന വസ്തുക്കളല്ലെന്നും അദ്ദേഹം സമർത്ഥിച്ചു.<ref> {{cite web |title=Galileo Galilei (1564–1642) |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galilei_galileo.shtml |publisher=[[BBC]] |accessdate=2006-03-22 }}</ref> ഹാൻ ഭരണകാലത്തെ ചൈനീസ് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ, ഇബ്നു റുഷ്ദ്<ref>Prof. Hamed A. Ead, [http://levity.com/alchemy/islam21.html Averroes As A Physician] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510141145/http://www.levity.com/alchemy/islam21.html |date=2011-05-10 }}, [[University of Cairo]].</ref> തുടങ്ങിയവർ ഇതിനു മുൻപ് സൗരകളങ്കങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് വിശദീകരണങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. 1672 ൽ ഗിയോവനി കാസ്സിനി, ജീൻ റിച്ചർ എന്നിവർക്ക് ബുധനിലേക്കുള്ള ദൂരം കണ്ടുപിടിക്കാൻ സാധിക്കുകയുണ്ടായി ഇത് സൂര്യനിലേക്കുള്ള ദൂരം കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിലേക്കും നയിച്ചു. [[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ]] പ്രിസമുപയോഗിച്ച് സൂര്യപ്രകാശത്തെ നിരീക്ഷണ വിധേയമാക്കുകയും അത് പല വർണ്ണങ്ങൾ അടങ്ങിയതാണെന്ന് കാണിച്ചു തരികയും ചെയ്തു.<ref> {{cite web |title=Sir Isaac Newton (1643–1727) |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/newton_isaac.shtml |publisher=[[BBC]] |accessdate=2006-03-22 }}</ref> 1800 ൽ വില്ല്യം ഹേർഷെൽ സൗര വർണ്ണരാജിയിൽ ചുവപ്പിനപ്പുറമുള്ള ഇൻഫ്രാറെഡ് വികിരണത്തെ കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite web |title=Herschel Discovers Infrared Light |url=http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |publisher=Cool Cosmos |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225094516/http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |url-status=dead }}</ref> 1800 കളിൽ സൂര്യന്റെ സ്പെക്രോസ്കോപ്പി പഠനങ്ങളിൽ വലിയ മുന്നേറ്റമുണ്ടായി, ജോസഫ് വോൺ ഫ്രൗൺഹോഫർ സൂര്യന്റെ അവശോഷണരേഖകളിൽ ആദ്യത്തെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി, സൂര്യന്റെ അവശോഷണ രേഖകളിൽ ഏറ്റവും പ്രബലമായതിനെ ഫ്രൗൺഹോഫർ രേഖകൾ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് സൂര്യന്റെ ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഉറവിടമെന്തെന്നത് ഒരു വലിയ ചോദ്യമായിരുന്നു. ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള സൂര്യൻ അതിന്റെ ആന്തരിക താപം വികിരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് തണുക്കുകയാണെന്നായിരുന്നു കെൽവിൻ പ്രഭുവിന്റെ അനുമാനം.<ref name=kelvin> {{cite journal |last=Thomson |first=W. |title=On the Age of the Sun's Heat |url=http://zapatopi.net/kelvin/papers/on_the_age_of_the_suns_heat.html |journal=[[Macmillan's Magazine]] |year=1862 |volume=5 |pages=388–393 |doi= }}</ref> ശേഷം ഈ ഊർജ്ജോല്പാദന നിരക്കിനെ വിശദീകരിക്കാൻ കെൽവിൻ, ഹെർമെൻ വോൺ ഹെൽമോൾട്ട്സ് എന്നിവർ ചേർന്ന് കെൽവിൻ-ഹെൽമോൾട്ട്സ് മെക്കാനിസം മുന്നോട്ടുവച്ചു. നിർഭാഗ്യവശാൽ അതുവഴി ലഭിക്കുന്ന ഫലമനുസരിച്ച് സൂര്യൻ വെറും രണ്ട് കോടി വർഷം മാത്രമേ താപം വികിരണം ചെയ്യുകയുള്ളൂ, അക്കാലത്ത് നടത്തപ്പെട്ട ഭൗമശാസ്ത്ര പഠനപ്രകാരം അത് കുറഞ്ഞത് 30 കോടി വർഷമെങ്കിലും എന്നതായിരുന്നു.<ref name=kelvin /> 1890 ൽ സൗരവർണ്ണരാജിയിൽ ഹീലിയത്തെ കണ്ടെത്തിയ ജോസഫ് ലോക്കെയ്‌ർ ഉൽക്കകൾ വഴിയുള്ള സൂര്യന്റെ രൂപവത്കരണവും പരിണാമവും എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചു.<ref> {{cite book |last=Lockyer |first=J.N. |title=The meteoritic hypothesis; a statement of the results of a spectroscopic inquiry into the origin of cosmical systems |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.164209 |publisher=[[Macmillan and Co.|Macmillan and Co]] |year=1890 |doi= |bibcode=1890QB981.L78..... }}</ref> ശേഷം 1904 വരെ ഇക്കാര്യത്തിൽ വലിയ പുരോഗതിയൊന്നുമുണ്ടായില്ല. സൂര്യൻ പുറത്തുവിടുന്ന വികിരണങ്ങൾ അതിന്റെ അന്തർഭാഗത്തുള്ള ഏതെങ്കിലും താപോർജ്ജ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നായിരിക്കാമെന്ന് അക്കാലത്ത് ഏണസ്റ്റ് റൂഥർഫോർഡ് അനുമാനിക്കുകയും, ആ സ്രോതസ്സ് റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് ക്ഷയം ആയിരിക്കമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web |last=Darden |first=L. |title=The Nature of Scientific Inquiry |url=http://www.philosophy.umd.edu/Faculty/LDarden/sciinq/ |year=1998 |access-date=2009-12-19 |archive-date=2012-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120817040843/http://www.philosophy.umd.edu/Faculty/LDarden/sciinq/ |url-status=dead }}</ref> പക്ഷേ പിൽക്കാലത്ത് ഇതിന്‌ ശരിയായ രീതിയിൽ വിശദീകരണം നൽകിയത് ആൽബെർട്ട് ഐൻസ്റ്റൈനായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദ്രവ്യ-ഊർജ്ജ സമവാക്യമായ {{nowrap|''E'' {{=}} ''mc''<sup>2</sup>}} ഉപയോഗിച്ച് ഇതിന് വിശദീകരണം നൽകി.<ref>{{Cite book |last = Hawking |first = S. W. |author-link = Stephen Hawking |year = 2001 |title = The Universe in a Nutshell |url = https://archive.org/details/universeinnutshe0000hawk_j1f4 |publisher = Bantam Books |isbn = 0-55-380202-X}}</ref> സൂര്യന്റെ കാമ്പിലെ മർദ്ദവും താപനിലയും കാരണമായി ഹൈഡ്രജൻ അണുകേന്ദ്രങ്ങൾ (പ്രോട്ടോണുകൾ) ഹീലിയം അണുകേന്ദ്രമായി മാറുന്ന ആണവ സം‌യോജനത്തിൽ പിണ്ഡത്തിലുണ്ടാകുന്ന വ്യത്യാസം വഴിയുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജമാണിതെന്ന ആശയം 1920 ൽ [[ആർതർ എഡിങ്ങ്ടൺ]] മുന്നോട്ടുവച്ചു.<ref> {{cite web |title=Studying the stars, testing relativity: Sir Arthur Eddington |url=http://www.esa.int/esaSC/SEMDYPXO4HD_index_0.html |work=Space Science |publisher=[[European Space Agency]] |year=2005 |accessdate=2007-08-01 }}</ref> വന്യമായ അളവിൽ ഹൈഡ്രജൻ സൂര്യനിലുണ്ടെന്ന് 1925 ൽ സെസിലിയ പേയ്ൻ (Cecilia Payne) സ്ഥിരീകരിച്ചു. അണുസം‌യോജനത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികമായ പരികല്പന 1930 ൽ ജ്യോതിർഭൗതികജ്ഞരായ സുബ്രമണ്യൻ ചന്ദ്രശേഖറും ഹാൻസ് ബെഥെയും (Hans Bethe) വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. സൂര്യനിലെ ഊർജ്ജോല്പാദനം നടത്തുന്ന രണ്ട് പ്രധാനപ്പെട്ട അണുസം‌യോജനങ്ങളുടെ നിർദ്ധാരണങ്ങൾ ബെഥെ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="Bethe"> {{cite journal |last=Bethe |first=H. |title=On the Formation of Deuterons by Proton Combination |url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1938-11-15_54_10/page/n86 |journal=[[Physical Review]] |volume=54 |issue=10 |pages=862–862 |year=1938 |doi=10.1103/PhysRev.54.862.2 }}</ref><ref name="Bethe2"> {{cite journal |last=Bethe |first=H. |title=Energy Production in Stars |journal=[[Physical Review]] |volume=55 |issue=1 |pages=434–456 |year=1939 |doi=10.1103/PhysRev.55.434 }}</ref> അവസാനമായി 1957 ൽ മാർഗരറ്റ് ബർബിഡ്ജ് "നക്ഷത്രങ്ങളിലെ മൂലകങ്ങളുടെ സംശ്ലേഷണം"(Synthesis of the Elements in Stars) എന്ന ഗവേഷണപ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref> {{cite journal |first=E.M. |last=Burbidge |first2=G.R. |last2=Burbidge |first3=W.A. |last3=Fowler |first4=F. |last4=Hoyle |title=Synthesis of the Elements in Stars |journal=[[Reviews of Modern Physics]] |volume=29 |issue=4 |pages=547–650 |year=1957 |doi=10.1103/RevModPhys.29.547 |bibcode=1957RvMP...29..547B }}</ref> പ്രപഞ്ചത്തിലെ മൂലകങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സൂര്യനെ പോലെയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളിലെ ആണവപ്രവർത്തനങ്ങൾ വഴി സംശ്ലേഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണെന്നായിരുന്നു ആ പ്രബന്ധത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിരുന്നത്. === സൗര ബഹിരാകാശ പദ്ധതികൾ === [[File:STEREO-B solar eclipse.jpg|thumb|right|സൂര്യന്റെ മുന്നിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ചന്ദ്രൻ. 2007 ഫെബ്രുവരി 25 ന്‌ സ്റ്റീരിയോ ബി പേടകം പകർത്തിയ ചിത്രം. പേടകം ഭൂമിക്ക് പിറകിൽ ചന്ദ്രനേക്കാളും അകലെയായതിനാൽ ചിത്രത്തിൽ ചന്ദ്രൻ സൂര്യനേക്കാൾ ചെറുതായി കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web |last=Phillips |first=T. |title=Stereo Eclipse |url=http://science.nasa.gov/headlines/y2007/12mar_stereoeclipse.htm |work=Science@NASA |publisher=[[NASA]] |year=2007 |accessdate=2008-06-19 |archive-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610082213/http://science.nasa.gov/headlines/y2007/12mar_stereoeclipse.htm |url-status=dead }}</ref>]] 1959 നും 1968 നും ഇടയിൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട പയനീർ 5, 6, 7, 8, 9 എന്നിവയായിരുന്നു സൂര്യനെ ആദ്യമായി നിരീക്ഷിച്ച ഉപഗ്രഹങ്ങൾ. സൂര്യനെ ഭൂമിക്ക് സമാനമായ അകലത്തിൽ പരിക്രമണം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഈ പേടകങ്ങൾ സൗരക്കാറ്റിന്റെയും സൗര കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെയും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. പയനീർ 9 താരതമ്യേന നീണ്ടകാലം, 1987 വരെ, വിവരങ്ങൾ അയച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web |last=Wade |first=M. |title=Pioneer 6-7-8-9-E |url=http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm |year=2008 |publisher=[[Encyclopedia Astronautica]] |accessdate=2006-03-22 }}</ref> 1970 ൽ ഹീലിയോസ് ബഹിരാകാശപേടകവും സ്കൈലാബിലെ അപോളോ ടെലിസ്കോപ്പ് മൗണ്ടും ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് സൗരക്കാറ്റിനെക്കുറിച്ചും സൂര്യന്റെ കൊറോണയെക്കുറിച്ചുമുള്ള പുതിയ വിവരങ്ങൾ നൽകുകയുണ്ടായി. അമേരിക്കൻ-ജർമ്മൻ സം‌യുക്ത സം‌രംഭങ്ങളായിരുന്നു ഹീലിയോസ് 1, 2 ബഹിരാകാശപേടകങ്ങൾ, ബുധന്റെ പരിക്രമണപഥത്തിനകത്ത് ഉപസൗരത്തോട് ചേർന്നാണ്‌ അവ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയത്.<ref name=Burlaga2001/> 1973 ൽ നാസ വിക്ഷേപിച്ച ബഹിരാകാശനിലയമായിരുന്നു സ്കൈലാബ്, ഇതിലെ ബഹിരാകാശവാസികൾ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചിരുന്ന നിരീക്ഷണ ഉപകരണമായിരുന്നു അപോളോ ടെലിസ്കോപ്പ് മൗണ്ട്.<ref name=Dwivedi2006/> സൂര്യന്റെ സംക്രമണ മേഖലയുടെ നിരീക്ഷണ വിവരങ്ങളും കൊറോണയുടെ അൽട്രാവയലറ്റ് വികിരണങ്ങളുടേയും വിവരങ്ങളും സ്കൈലാബ് വഴി ശേഖരിച്ചു.<ref name=Dwivedi2006/> കൊറോണൽ ട്രാൻസിയെന്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൊറോണൽ മാസ്സ് ഇജക്ഷനുകൾ, സൗരക്കാറ്റിനോട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കിയ കൊറോണയിലെ ദ്വാരങ്ങൾ എന്നിവ അതുവഴിയുള്ള കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളിൽ പെടുന്നു.<ref name=Burlaga2001>{{cite journal|last=Burlaga|first=L.F.|title=Magnetic Fields and plasmas in the inner heliosphere: Helios results|year=2001|journal=Planetary and Space Science|volume=49|pages=1619–27|doi=10.1016/S0032-0633(01)00098-8|url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_2001-12_49_14-15/page/1619}}</ref> 1980 ൽ നാസ സോളാർമാക്സ് എന്ന പേടകം വിക്ഷേപിച്ചു. സൗരപ്രവർത്തനം ശക്തമാകുന്ന സന്ദർഭങ്ങളിൽ വരുന്ന സൗരജ്വാലകളിലെ ഗാമാ കിരണങ്ങൾ, എക്സ്-കിരണങ്ങൾ അൾട്രാവയലറ്റ് വികിരണങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം നിരീക്ഷിക്കുവാൻ വേണ്ടി രൂപകല്പന ചെയ്തതായിരുന്നു ഈ പേടകം. പക്ഷേ വിക്ഷേപിച്ചതിന്‌ ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഉണ്ടായ ഒരു ഇലക്ട്രോണിക് തകരാറ് വഴി പേടകം സ്റ്റാൻഡ്ബൈ മോഡിലാകുകയും അടുത്ത മൂന്നു വർഷത്തോളം നിഷ്ക്രിയാവസ്ഥയിലാകുയുമുണ്ടായി. 1984 ൽ നടത്തിയ ചലഞ്ചൽ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ മിഷനിൽ (STS-41C) പേടകത്തെ കണ്ടെത്തുകയും തകരാർ പരിഹരിച്ച് പരിക്രമണ പാതയിൽ തിരിച്ച് വിടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം സോളാർമാക്സ് 1989 ജൂണിൽ ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പ്രവേശിക്കുന്നതിനു മുൻപായി സൗര കൊറോണയുടെ ആയിരക്കണക്കിന്‌ ചിത്രങ്ങൾ എടുത്തയക്കുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web |last=Burkepile |first=C. |first2=J. |title=Solar Maximum Mission Overview |url=http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html |year=1998 |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2006-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060405183758/http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html |url-status=dead }}</ref> 1991 ൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട ജപ്പാന്റെ യോഹ്ഖോ (Yohkoh) സൗരജ്വാലകളെ എക്സ്-കിരണ തരംഗദൈർഘ്യത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി, ഇത് വ്യത്യസ്ത തരത്തിലുള്ള സൗരജ്വാലകളെ തിരിച്ചറിയുവാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ സഹായിക്കുകയും മുൻപ് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഉയർന്ന സൗരപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നും അകലെയുള്ള കൊറോണയുടെ ഭാഗങ്ങൾ കൂടുതൽ ചലനാത്മകവും സജീവവുമാണെന്നും കാണിച്ചു തരികയും ചെയ്തു. ഒരു സൗരചക്രകാലം മുഴുവനും യോഹ്ഖോ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു, പക്ഷേ അതിനുശേഷം 2001 ൽ ഉണ്ടായ സൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ സൂര്യന്‌ നേർക്കുള്ള ഇതിന്റെ ക്രമീകരണത്തിൽ വ്യത്യാസം സംഭവിച്ചതിനെ തുടർന്ന് സ്റ്റാൻഡ്ബൈ മോഡിൽ ആയിത്തീർന്നു. 2005 ൽ അന്തരീക്ഷത്തിൽ തിരികെ പ്രവേശിച്ചതോടെ നശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite press |title=Result of Re-entry of the Solar X-ray Observatory "Yohkoh" (SOLAR-A) to the Earth's Atmosphere |url=http://www.jaxa.jp/press/2005/09/20050913_yohkoh_e.html |publisher=[[Japan Aerospace Exploration Agency]] |year=2005 |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2013-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810150641/http://www.jaxa.jp/press/2005/09/20050913_yohkoh_e.html |url-status=dead }}</ref> ഇതുവരെ നടത്തിയ സൗര നിരീക്ഷണ സം‌രംഭങ്ങളിൽ വളരെയധികം പ്രധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്‌ 1995 ഡിസംബർ 2 ന്‌ നാസയും യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയും സം‌യുക്തമായി വിക്ഷേപിച്ച സോളാർ ആൻഡ് ഹീലിയോസ്ഫെറിക്ക് ഒബ്സെർവേറ്ററി (Solar and Heliospheric Observatory അഥവാ SOHO).<ref name=Dwivedi2006/> രണ്ട് വർഷത്തെ കാലവധിയായിരുന്നു ഉദ്ദേശിച്ചതെങ്കിലും നിലവിലും (2009 പ്രകാരം) ഇത് പ്രവർത്തനനിരതമാണ്‌. ഇതിനെ പിന്തുടരുന്ന ഒരു പദ്ധതിയായ സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഒബ്സെർവേറ്ററി 2010 ഫെബ്രുവരി 3 ന് വിക്ഷേപിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടുമുണ്ട്.<ref>{{cite web| title =Spaceflight Now - WorldWide Launch Schedule| url =http://spaceflightnow.com/tracking/index.html| accessdate =2009-11-28| archive-date =2013-09-11| archive-url =https://web.archive.org/web/20130911172414/http://spaceflightnow.com/tracking/index.html| url-status =dead}}</ref> ഭൂമിക്കും സൂര്യനുമിടയിൽ അവ രണ്ടിന്റെയും ഗുരുത്വ വലിവ് തുല്യമായി വരുന്ന ലഗ്രാഞ്ചിയൻ പോയിന്റിൽ നിന്ന് സൂര്യനെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന സോഹൊ വിക്ഷേപിച്ചത് മുതൽ വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളിൽ സൂര്യന്റെ സ്ഥിരതയോടെയുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Dwivedi2006/> സൂര്യനെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കുന്നത് കൂടാതെ ഈ പേടകം വളരെയധികം വാൽനക്ഷത്രങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നതിലും സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്, വളരെ ചെറിയ വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ സൂര്യനെ സമീപിക്കുമ്പോൾ കത്തിയെരിയുന്നതും സോഹോ നിരീക്ഷണ വിധേയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref> {{cite web |title=Sungrazing Comets |url=http://sungrazer.nrl.navy.mil/ |publisher=[[LASCO]] ([[US Naval Research Laboratory]]) |accessdate=2009-03-19 }}</ref> മുകളിൽ വിവരിച്ച നിരീക്ഷണ പേടകങ്ങളെല്ലാം തന്നെ സൂര്യനെ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിന്റെ തലത്തിലൂടെയാണ് നിരീക്ഷിച്ചത്, അതിനാൽ തന്നെ അവ മധ്യരേഖ ഭാഗമാണ്‌ വിശദമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കിയിരുന്നത്. 1990 ൽ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട യുലിസ്സെസ് പേടകം സൂര്യന്റെ ധ്രുവങ്ങളെ പഠനവിധേയമാക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതായിരുന്നു. ക്രാന്തിവൃത്തത്തിന്റെ തലത്തിൽ നിന്നും ഏറെ ഉയരുന്നതിനു വേണ്ടി ആദ്യം ഇത് വ്യാഴത്തിനടുത്തേക്കാണ്‌ സഞ്ചരിച്ചത്, വ്യാഴത്തിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഗ്രാവിറ്റേഷനൽ സ്ലിങ്ങ്ഷോട്ട് (slingshot) നടത്തുവാനായിരുന്നു ഇത്. അപ്രതീക്ഷിതമായാണെങ്കിലും പേടകത്തിന്റെ പരിക്രമണപഥം 1994 ൽ [[ഷുമാക്കർ ലെവി 9 വാൽനക്ഷത്രം|ഷുമാക്കർ-ലെവി 9 ധൂമകേതു]] വ്യാഴവുമായി കൂട്ടിയിടിക്കുന്നത് കൃത്യമായി പകർത്താൻ പാകത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. തീരുമാനിക്കപ്പെട്ട പരിക്രമണപഥത്തിലെത്തിയതിനു ശേഷം പേടകം സൂര്യന്റെ ഉയർ അക്ഷാംശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സൗരക്കാറ്റുകളെയും കാന്തികക്ഷേത്ര ബലത്തേയും നിരീക്ഷിക്കുവാൻ തുടങ്ങി, സൂര്യന്റെ ഉയർന്ന അക്ഷാംശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സൗക്കാറ്റുകൾ ഏതാണ്ട് 750 കി.മീ./സെക്കന്റ് എന്ന വേഗതയിലാണെന്ന് കണ്ടെത്തി, ഇത് നേരത്തെ അനുമാനിക്കപ്പെട്ടതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വേഗതയായിരുന്നു, ഉയർന്ന അക്ഷാംശങ്ങളിൽ നിന്നും ഉയർന്ന അളവിൽ കാന്തിക തരംഗങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും അവ താരാപഥ കോസ്മിക് കിരണങ്ങളെ വിസരണം ചെയ്യുന്നുവെന്നും കണ്ടെത്തുകയുമുണ്ടായി.<ref>{{cite web |author=[[Jet Propulsion Laboratory|JPL]]/[[California Institute of Technology|CALTECH]] |title=Ulysses: Primary Mission Results |url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html |publisher=[[NASA]] |year=2005 |accessdate=2006-03-22 |archive-date=2006-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060106150819/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html |url-status=dead }}</ref> പ്രഭാമണ്ഡലത്തിലെ മൂലകങ്ങളുടെ വിതരണം സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പിക് പഠനങ്ങൾ വഴി നന്നായി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ആന്തരീക ഭാഗത്തെ ചേരുവകളെ കുറച്ച് മാത്രമാണ്‌ അറിഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. സൗരക്കാറ്റിലെ ദ്രവ്യത്തെ ശേഖരിച്ച് അവയെ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് നേരിട്ട് പഠിക്കുന്നതിനായി ജെനിസിസ് എന്ന ബഹിരാകാശപേടകം രൂപകല്പന ചെയ്ത് അയക്കുകയുണ്ടായി. 2004 ജെനിസിസ് ഭൂമിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയെങ്കിലും ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ പാരച്ച്യൂട്ട് വഴിയുള്ള തിരിച്ചിറക്കൽ പരാജയപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന നടത്തിയ ഇടിച്ചിറക്കലിൽ സാരമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. എങ്കിലും ഏതാനും ഉപയോഗപ്രദമായ സാമ്പിളുകൾ പേടകത്തിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തുവാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അവ നിലവിൽ വിശകലനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കികൊണ്ടിരിക്കുകയുമാണ്‌.<ref> {{cite journal |last=Calaway |first=M.J. |title=Genesis capturing the Sun: Solar wind irradiation at Lagrange 1 |journal=[[Nuclear Instruments and Methods in Physics Research B]] |volume=267 |issue=7 |page=1101 |year=2009 |doi=10.1016/j.nimb.2009.01.132 }}</ref> 2006 ഒക്ടോബറിൽ വിക്ഷേപണം നടന്ന പദ്ധതിയാണ്‌ സോളാർ ടെറസ്ട്രിയൽ റിലേഷൻസ് ഒബ്സെർവേറ്ററി (Solar Terrestrial Relations Observatory, STEREO). ഒരേപോലെയുള്ള രണ്ട് പേടകങ്ങളാണ്‌ ഈ പദ്ധതിയിലുള്ളത് അവ ഭൂമിക്ക് മുന്നിലും പിന്നിലുമാകുന്ന രീതിയിൽ വരുന്ന പരിക്രമണപഥത്തിലാണ്‌ വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതുവഴി സൂര്യന്റെയും കോറോണൽ മാസ്സ് ഇജക്ഷൻ പോലെയുള്ള സൗരപ്രതിഭാസങ്ങളുടേയും സ്റ്റീരിയോസ്കോപ്പിക് ചിത്രീകരണം സാധ്യമാകുന്നു.<ref name=inst>{{cite web | date = March 8, 2006 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html | title = STEREO Spacecraft & Instruments | work = NASA Missions | accessdate = May 30, 2006 | archive-date = 2013-05-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130523040216/http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal| title= Sun Earth Connection Coronal and Heliospheric Investigation (SECCHI)|author= Howard R. A., Moses J. D., Socker D. G., Dere K. P., Cook J. W.|journal= Solar Variabilit and Solar Physics Missions Advances in Space Research|volume= 29|issue= 12|pages=2017–2026|year= 2002 }}</ref> == നിരീക്ഷണവും ഫലവും == [[പ്രമാണം:The sun1.jpg|thumb|150px|left|ഭൗമോപരിതലത്തിലെ ഒരു ഛായാഗ്രഹിയുടെ ലെൻസിലൂടെയുള്ള സൂര്യന്റെ കാഴ്ച|കണ്ണി=Special:FilePath/The_sun1.jpg]] വളരെ തീവ്രമാണ്‌ സൂര്യപ്രകാശം. അതിനാൽ തന്നെ ചെറിയ സമയത്തേക്ക് പോലും നഗ്നനേത്രങ്ങൾകൊണ്ട് സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കുന്നത് വേദനയുളവാക്കും, പക്ഷേ ഇറുകിയ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് നോക്കുന്നത് അത്ര ഹാനികരമല്ല.<ref> {{cite journal |first=T.J. |last=White |first2=M.A. |last2=Mainster |first3=P.W. |last3=Wilson |first4=J.H. |last4=Tips |title=Chorioretinal temperature increases from solar observation |journal=[[Bulletin of Mathematical Biophysics]] |volume=33 |issue=1 |page=1 |year=1971 |doi=10.1007/BF02476660 }}</ref><ref> {{cite journal |first=M.O.M. |last=Tso |first2=F.G. |last2=La Piana |title=The Human Fovea After Sungazing |journal=[[Transactions of the American Academy of Ophthalmology and Otolaryngology]] |year=1975 |volume=79 |pages=OP788 |pmid=1209815 }}</ref> സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കുന്നത് ഭാഗിക അന്ധതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. അങ്ങനെ നോക്കുന്നതുവഴി ഏതാണ്ട് 4 മില്ലിവാട്ടോളം സൂര്യപ്രകാശം റെറ്റിനയിൽ പതിക്കുന്നു, ഇത് ആ ഭാഗത്തെ അല്പം ചൂടുപിടിക്കുകയും നേത്രത്തിന്‌ കേടുവരുത്തുകയും തീവ്രപ്രകാശത്തോടുള്ള കണ്ണിന്റെ പ്രതികരണശേഷി നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും.<ref> {{cite journal |last=Hope-Ross |first=M.W. |title=Ultrastructural findings in solar retinopathy |journal=[[Eye (journal)|Eye]] |volume=7 |page=29 |year=1993 |doi= |pmid=8325420 }}</ref><ref> {{cite journal |title=Solar Retinopathy from Sun-Gazing Under Influence of LSD |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-ophthalmology_1973-04_57_4/page/270 |last=Schatz |first=H. |last2=Mendelblatt |first2=F. |journal=[[British Journal of Ophthalmology]] |volume=57 |issue=4 |page=270 |year=1973 |doi=10.1136/bjo.57.4.270 |pmid=8325420 }}</ref> അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങൾ തുടർച്ചയായി ഏൽക്കുന്നതുവഴി കണ്ണിന്റെ ലെൻസിന്‌ മഞ്ഞനിറമേൽക്കുന്നു, ഇത് [[തിമിരം|തിമിരത്തിന്‌]] കാരണമാകുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ ഇത് സൂര്യനെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കുന്നത് കൂടാതെ പൊതുവായി സൂര്യപ്രകാശത്തിലെ അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങളേൽക്കുന്നതു വഴിയും ഉണ്ടാകുന്നതാണ്‌.<ref>{{cite web |last=Chou |first=B.R. |title=Eye Safety During Solar Eclipses |url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEhelp/safety2.html |year=2005 |archiveurl=https://archive.today/20120716015628/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEhelp/safety2.html |archivedate=2012-07-16 |access-date=2009-12-20 |url-status=dead }} "''While environmental exposure to UV radiation is known to contribute to the accelerated aging of the outer layers of the eye and the development of cataracts, the concern over improper viewing of the Sun during an eclipse is for the development of "eclipse blindness" or retinal burns.''"</ref> നീണ്ട സമയത്തേക്ക് (ഏതാണ്ട് 100 സെക്കന്റ്) സൂര്യനെ നഗ്നനേത്രം കൊണ്ട് നിരീക്ഷിക്കുന്നതുവഴി, പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങൾ തീവ്രമായ സന്ദർഭങ്ങളിൽ, അൾട്രാവയലറ്റ് ഏൽക്കുന്നത് വഴി റെറ്റിനയ്ക്ക് പരിക്കേൽക്കുന്നു:<ref> {{cite journal |first=W.T. Jr. |last=Ham |first2=H.A. |last2=Mueller |first3=D.H. |last3=Sliney |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |title=Retinal sensitivity to damage from short wavelength light |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1976-03-11_260_5547/page/152 |volume=260 |page=153 |year=1976 |doi=10.1038/260153a0 }}</ref><ref> {{cite book |first=W.T. Jr. |last=Ham |first2=H.A. |last2=Mueller |first3=J.J. Jr. |last3=Ruffolo |first4=D. III, |last4=Guerry |chapter=Solar Retinopathy as a function of Wavelength: its Significance for Protective Eyewear |title=The Effects of Constant Light on Visual Processes |url=https://archive.org/details/effectsofconstan0000unse |editor=Williams, T.P.; Baker, B.N. |publisher=[[Plenum Press]] |pages=[https://archive.org/details/effectsofconstan0000unse/page/319 319]–346 |year=1980 |isbn=0306403285 }}</ref> പ്രായം കുറഞ്ഞവരുടെ കണ്ണുകളും മനുഷ്യനിർമ്മിത ലെൻസുകളും കൂടുതൽ അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങളെ കടത്തിവിടുന്നതിനാൽ സൂര്യൻ മൂർദ്ധന്യാവസ്ഥയിലാരിക്കുമ്പോഴോ അതിനടുത്ത നിലയിലായിരിക്കൂമ്പോഴോ റെറ്റിനയ്ക്ക് പരിക്കേൽക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്‌. പ്രകാശ കേന്ദ്രീകരണം നടത്തുന്ന ബൈനോക്കുലർ പോലെയുള്ള ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങളെ തടയുന്നതോ സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ തീവ്രത കുറക്കുന്നതോ പോലെയുള്ള ഫിൽട്ടറില്ലാതെ സൂര്യനെ നോക്കുന്നത് അത്യന്തം അപകടകരമാണ്‌. അൾട്രാവയലറ്റിനെ തടയാത്തതിനാൽ നാച്ചുറൽ ഡെൻസിറ്റി ഫിൽട്ടർ ഉപയോഗിക്കുന്നതും അപകടകരമാണ്‌.<ref> {{cite book |first=T. |last=Kardos |title=Earth science |url=http://books.google.de/books?id=xI6EDV_PRr4C&pg=PT102 |page=87 |publisher= [[J.W. Walch]] |year=2003 |isbn=9780825145001 }}</ref> ഫിൽട്ടർ ഇല്ലാതെ ബൈനോക്കുലറിലൂടെ നോക്കുന്നത് നഗ്നനേത്രങ്ങൾകൊണ്ട് നോക്കുന്നതിനേക്കാൾ 500 ഇരട്ടി ഊർജ്ജം കണ്ണിന്റെ റെറ്റിനയിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു, ഇത് റെറ്റിനയിലെ കോശങ്ങളെ ഞൊടിയിടയിൽ തന്നെ നശിപ്പിച്ചുകളയും. മദ്ധ്യാഹ്ന സമയത്തെ സൂര്യനെ ഫിൽട്ടർ കൂടാതെ ബൈനോക്കുലർ വഴി ഇടവിട്ടു നോക്കുന്നത് പൂർണ്ണമായ അന്ധത വരുത്തുന്നു.<ref name="Marsh"> {{cite journal |last=Marsh |first=J.C.D. |title=Observing the Sun in Safety |url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1982JBAA...92..257M&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf |format=PDF|journal=[[Journal of the British Astronomical Association]] |volume=92 |issue=6 |page=257 |year=1982 |bibcode=1982JBAA...92..257M }}</ref> കണ്ണ് അസാധാരണമായ ഉയർന്ന ദൃശ്യതീവ്രതയോട് പെട്ടെന്ന് പൊരുത്തപ്പെടാത്തതിനാൽ കാഴ്ചയിലെ മൊത്തം പ്രകാശത്തിന്റെ അളവ് കുറയുന്നതിനനുസരിച്ച് കൃഷ്ണമണി വികസിക്കുന്നു അതിനാൽ തന്നെ ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണം നേരിട്ട് നോക്കുന്നതും അപകടകരമാണ്‌. ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണ സമയത്ത് സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗവും ചന്ദ്രനാൽ തടയപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ മറയ്ക്കപ്പെടാത്ത പ്രഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗത്തിന്‌ സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലേതു പോലെയുള്ള ഉപരിതല തീവ്രത തന്നെയാണുണ്ടാവുക. ആ ഇരുണ്ട അവസ്ഥയിൽ കൃഷ്ണമണി ഏതാണ്ട് 2 മി.മീ. മുതൽ 6 മി.മീ. വരെ വികസിക്കുകയും സൂര്യബിംബം പതിയുന്ന റെറ്റിനയിലെ ഓരോ കോശവും സൂര്യഗ്രഹണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയേക്കാൾ പത്തിരട്ടി പ്രകാശവും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ആ കോശങ്ങളെ ഭാഗികമായോ പൂർണ്ണമായോ നശിപ്പിക്കുന്നു, ഇതിന്റെ ഫലമായി ആ വ്യക്തിയിൽ സ്ഥിരമായി ഒരു അന്ധബിന്ദു രൂപപ്പെടുന്നു.<ref name="Espenak">{{cite web |last=Espenak |first=F. |title=Eye Safety During Solar Eclipses |url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEhelp/safety.html |publisher=[[NASA]] |year=2005 |accessdate=2006-03-22 |archiveurl=https://archive.today/20120716084105/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEhelp/safety.html |archivedate=2012-07-16 |url-status=dead }}</ref>വേദന അനുഭവപ്പെടാത്തതിനാലും കാഴ്ചശക്തി നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാകാൻ സാധിക്കാത്തതിനാലും അറിവില്ലാത്തവരിലും കുട്ടികളിലും ഇതുവഴിയുള്ള അപകടത്തിന്‌ സാധ്യത കൂടുതലാണ്‌. സൂര്യോദയ അസ്തമയ സമയങ്ങളിൽ ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ ദീർഘദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നതുവഴി സൂര്യപ്രകാശം ദുർബ്ബലപ്പെടുന്നു (Rayleigh scattering and Mie scattering),<ref name=Haber2005>{{cite journal|last=Haber|first=Jorg|coauthors=Magnor, Marcus; Seidel, Hans-Peter|title=Physically based Simulation of Twilight Phenomena|year=2005|journal=ACM Transactions on Graphics (TOG)|volume=24|issue=4|pages=1353–1373|doi=10.1145/1095878.1095884|url=http://www.mpi-inf.mpg.de/~magnor/publications/tog05.pdf|format=pdf|access-date=2009-12-20|archive-date=2011-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517074053/http://www.mpi-inf.mpg.de/~magnor/publications/tog05.pdf|url-status=dead}}</ref> അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വീക്ഷിക്കാവുന്ന വിധത്തിൽ സൂര്യൻ മങ്ങിയതായിരിക്കും (സൂര്യൻ മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് പുറത്തുവരാവുന്ന സന്ദർഭങ്ങളായിരിക്കരുത്). ഫോഗ്, മൂടൽ മഞ്ഞ് എന്നിവയും അന്തരീക്ഷത്തിലെ പൊടിപടലങ്ങളും ഉയർന്ന ആർദ്രതയും ഇതുപോലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സൂര്യപ്രകാശത്തിന്‌ ക്ഷീണം സംഭവിക്കുന്നതിന്‌ കാരണമാകുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്‌.<ref>{{cite journal|title=Diurnal asymmetries in global radiation|author=I.G. Piggin|journal=Theoretical and Applied Climatology|year=1972|volume=20|number=1|doi=10.1007/BF02243313|pages=41–48|url=http://www.springerlink.com/content/yk122g1g34254774/|accessdate=2009-07-19}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അപൂർവ്വമായി സൂര്യാസ്തമയത്തിനു തൊട്ട് ശേഷമോ സൂര്യോദയത്തിന്‌ തൊട്ടുമുമ്പായോ സംഭവിക്കാവുന്ന പ്രകാശ പ്രതിഭാസമാണ്‌ ഗ്രീൻ ഫ്ലാഷ്. അസ്തമിച്ച് ചക്രവാളത്തിന്‌ അല്പം താഴ്ന്ന സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം വളഞ്ഞ് വീക്ഷകനിലേക്കെത്തിച്ചേരുന്നതുവഴിയണ്‌ ഈ പ്രതിഭാസം അരങ്ങേറുന്നത്. സൂര്യപ്രകാശത്തിലെ തരംഗദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞ (വയലറ്റ്, നീല, പച്ച) പ്രകാശഭാഗങ്ങൾ തരംഗദൈർഘ്യം കൂടിയവയേക്കാൾ കൂടുതൽ വളഞ്ഞ് സഞ്ചരിക്കുന്നു, പക്ഷേ വയലറ്റ്, നീല എന്നീ നിറങ്ങൾ കൂടുതൽ വിസരണത്തിന്‌ വിധേമാകുന്നതിനാൽ എത്തിച്ചേരുന്ന പ്രകാശം പച്ച നിറം കൈവരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=The Green Flash |url=http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/greenflash.shtml |publisher=[[BBC]] |accessdate=2008-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050316042520/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/greenflash.shtml |archivedate=2005-03-16 |url-status=live }}</ref> സൂര്യനിൽ നിന്നും വരുന്ന അൾട്രാവയലറ്റ് കിരണങ്ങൾക്ക് അണുനശീകരണ സ്വഭാവമുണ്ട്, ഇതുപയോഗപ്പെടുത്തി ജലവും ഉപകരണങ്ങളും അണുവിമുക്തമാക്കുവാൻ സാധിക്കും. സൺബേണിനും ഈ കിരണങ്ങൾ കാരണമാകുന്നു, ഇവ ത്വക്കിൽ ജീവകം ഡി യുടെ ഉല്പാദനത്തെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയെ ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലെ ഓസോൺ പാളി ആഗിരണം ചെയ്യുന്നു, അതുവഴി ഒരോ അക്ഷാംശമേഖലയിലും ഇവയുടെ അളവ് വ്യത്യാസപ്പെടാറുണ്ട് ഇതിനാൽ ഇവ ഒരോ ഭൂമേഖലയിലും മനുഷ്യന്റെ ത്വക്കിന്റെ നിറം വ്യത്യാസപ്പെട്ടതുപോലെയുള്ള ജൈവീകമാറ്റങ്ങൾക്ക് ഭാഗികമായെങ്കിലും കാരണമായിട്ടുണ്ട്.<ref> {{cite journal |last=Barsh |first=G.S. |title=What Controls Variation in Human Skin Color? |journal=[[PLoS Biology]] |volume=1 |page=e7 |year=2003 |doi=10.1371/journal.pbio.0000027 }}</ref> == ഗ്രഹങ്ങളും ഉപഗ്രഹങ്ങളും == [[ബുധൻ]], [[ശുക്രൻ]], [[ഭൂമി]], [[ചൊവ്വ]], [[വ്യാഴം]], [[ശനി]], [[യുറാനസ്]], [[നെപ്റ്റ്യൂൺ]], എന്നിങ്ങനെ എട്ടു ഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനെ വലം വയ്ക്കുന്നു. ഇവക്കു പുറമെ ആയിരക്കണക്കിനു [[ഛിന്ന ഗ്രഹങ്ങൾ|ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും]], [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കളും]] സൂര്യനെ വലം വയ്ക്കുന്നുണ്ട്‌. [[പ്ലൂട്ടോ]],[[സീറീസ്]], [[ഈറിസ്]], [[ഹോമിയ]], [[മേക്മേക്ക്]], എന്നീ [[കുള്ളൻഗ്രഹം|കുള്ളൻ ഗ്രഹങ്ങളും]] സൂര്യനെ വലം വെയ്ക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന ഏതാണ്ട് അറുപത്തിമൂന്ന് ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. [[ബുധൻ|ബുധനും]] [[ശുക്രൻ|ശുക്രനും]] ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ല. [[ഭൂമി]]-1([[ചന്ദ്രൻ]]), [[ചൊവ്വ]]-2, [[വ്യാഴം]]-63, [[ശനി]]-62, [[യുറാനസ്‌]]-27, [[നെപ്റ്റ്യൂൺ]]-13, എന്നിങ്ങനെ ആണ്‌ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്‌. പുതിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [[ശനി|ശനിയുടെ]] ഉപഗ്രഹമായ [[ടൈറ്റൻ]] മാത്രമാണ്‌ സാന്ദ്രമായ അന്തരീക്ഷമുള്ളതായി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്ന ഏക ഉപഗ്രഹം<ref>{{Cite web |url=http://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/index.cfm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-04-30 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428125058/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/features/index.cfm |url-status=dead }}</ref>. ടൈറ്റന്റെ അന്തരീക്ഷമർദ്ദം ഭൂമിയുടേതിനേക്കാളും കൂടുതലാണ്. [[ഗാനിമീഡ്]], ടൈറ്റൻ എന്നീ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ [[ബുധൻ|ബുധനേക്കാളും]] വലുതാണെങ്കിലും പിണ്ഡം ബുധനോളമില്ല. [[പ്രമാണം:സൌരോർജ്ജ‍ഫലകങ്ങൾ.jpg|thumb|സൌരോർജ്ജ‍ഫലകങ്ങൾ ]] == വിവിധമതങ്ങളിലെ സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം == ഹിന്ദുമതത്തിൽ ഋഗ്വേദത്തിൽ പറയുന്നപ്രകാരം ദൃഷ്ടിഗോചരമായ ഒരു [[സൂര്യദേവൻ|ദേവനാണ്‌]] സൂര്യൻ. ദ്യോവിന്റെ പുത്രനായ സൂര്യന്റെ വാഹനം അശ്വങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന തേരാണ്‌. ഭൂമിക്കു ചുറ്റും നിതാന്തം സഞ്ചരിച്ച് രാത്രിയും പകലും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{fact}} സൂര്യന്റെ സ്ഥാന ചലനത്തെ ആധാരമാക്കിയാണ് [[ഇസ്ലാം]] മതത്തിലെ നമസ്കാര സമയം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.അതിന് കാരണം സൂര്യനെ ആശ്രയിച്ചാണല്ലോ സമയത്തെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് അതോടൊപ്പം സൂര്യാരാധനയെ അങ്ങേയറ്റം എതിർക്കുന്ന മതവുമാണ് ഇസ്‌ലാം. സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽനിന്ന് തെറ്റിയതു മുതൽ ഒരു വസ്തുവിന്റെ നിഴൽ ആ വസ്തുവിനോളം തന്നെ ആകുന്നതു വരെ, ഒരു വസ്തുവിന്റെ നിഴൽ ആ വസ്തുവിനോളം തന്നെ ആയതു മുതൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതു വരെ, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചതു മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് ചുവപ്പ് മേഘം മായുന്നതു വരെ, ചുവപ്പ് മേഘം മാഞ്ഞതു മുതൽ കിഴക്ക് വെള്ള കീറുന്നതു വരെ, കിഴക്ക് വെള്ള കീറിയതു മുതൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതു വരെ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചായി തിരിച്ചാണ് നമസ്കാര സമയങ്ങൾ നിർണയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ==സോഹോ== സൂര്യനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ പഠിക്കാൻ നാസ 1995 ഡിസംബർ 2നു വിക്ഷേപിച്ച ഗവേഷണവാഹനമാണ് സോഹോ(SOLAR AND HELIOSPHERIC OBSERVATORY). == ഇതും കൂടി കാണുക == {{കവാടം|ജ്യോതിശാസ്ത്രം|Crab Nebula.jpg}} * [[സൗരയൂഥം]] == കുറിപ്പുകൾ == {{reflist|group=note}} == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{sisterlinks|സൂര്യൻ}} * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/data/realtime-images.html Current SOHO snapshots] * [http://soi.stanford.edu/data/farside/index.html Far-Side Helioseismic Holography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416165919/http://soi.stanford.edu/data/farside/index.html |date=2009-04-16 }} from [http://www.stanford.edu Stanford] * [https://web.archive.org/web/20080311101543/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/eclipse.html NASA Eclipse homepage] * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ Nasa SOHO (Solar & Heliospheric Observatory) satellite] [http://sohowww.nascom.nasa.gov/explore/faq/sun.html FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050306032255/http://sohowww.nascom.nasa.gov/explore/faq/sun.html |date=2005-03-06 }} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun Sun Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110302050243/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun |date=2011-03-02 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * [http://soi.stanford.edu/results/sounds.html Solar Sounds] from [http://www.stanford.edu Stanford] * [http://www.spaceweather.com Spaceweather.com] * [http://scienceworld.wolfram.com/astronomy/Sun.html Eric Weisstein's World of Astronomy - Sun] * [http://www.astro.uu.nl/~strous/AA/en/antwoorden/zonpositie.html The Position of the Sun] * [http://www.lmsal.com/YPOP/FilmFestival/index.html A collection of solar movies] * [http://www.solarphysics.kva.se/ The Institute for Solar Physics- Movies of Sunspots and spicules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050518081349/http://www.solarphysics.kva.se/ |date=2005-05-18 }} * [http://solarscience.msfc.nasa.gov/ NASA/Marshall Solar Physics website] * [http://rredc.nrel.gov/solar/codesandalgorithms/spa Solar Position Algorithm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060208100353/http://rredc.nrel.gov/solar/codesandalgorithms/spa/ |date=2006-02-08 }} and {{PDFlink|[http://www.nrel.gov/docs/fy04osti/34302.pdf documentation]|85.9&nbsp;[[Kibibyte|KiB]]<!-- application/pdf, 88051 bytes -->}} from the [http://www.nrel.gov National Renewable Energy Laboratory] * [http://libnova.sourceforge.net/index.html libnova] - a celestial mechanics and astronomical calculation library * [http://www.mysolarsystem.com/sun.php MySolarSystem.com: Information and Pictures of the Sun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701170429/http://www.mysolarsystem.com/sun.php |date=2007-07-01 }} * [http://www.vicasting.com/Contents.aspx?pid=797 NASA Podcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060612220711/http://www.vicasting.com/Contents.aspx?pid=797 |date=2006-06-12 }} * [http://www.nso.edu National Solar Observatory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408014721/http://www.nso.edu/ |date=2014-04-08 }} * [http://www.co-intelligence.org/newsletter/comparisons.html Illustration comparing the size of the Sun with the solar system planets and with other stars] {{The Sun}} {{Sun spacecraft}} {{Solar System}} [[വർഗ്ഗം:സൂര്യൻ]] [[വർഗ്ഗം:തനതുനാമമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പ്ലാസ്മ ഭൗതികശാസ്ത്രം]] 1jt32os0p3oxxigaa4p9p5uodpsgz0i എം.സി. റോഡ്‌ 0 3840 4632542 4561297 2026-06-23T12:11:37Z Malikaveedu 16584 4632542 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Main Central Road}} {{Infobox road | country = IND | type = SH | state = Kerala | route = 1 | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=370|zoom=8|type=line|from=Main Central Road.map}} | map_custom = yes | map_notes = KL SH 1 highlighted in red | spur_type = | spur_of = | maint = [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] | length_km = 240.6 | length_notes = <!--[[Corridor_Name1]]: {{convert|00|km|mi|abbr=on}} (Place1 – Place2)<br />[[Corridor_Name2]]: 00 km (Place1 – Place2) --> | established = 1790s | allocation = [[National Highway 183 (India)|National Highway 183]] near [[Chengannur]] to [[Kottayam]] | direction_a = South | terminus_a = [[കേശവദാസപുരം]], [[തിരുവനന്തപുരം]] <!-- Road begins here. Include Route No. if road starts from another Major route--> | junction = {{plainlist| <!--Use {{plainlist|}}. Only include Primary highways (single & double-digit numbered routes) and Inter-state highways. Maximum 10 entries--> * {{jct|state=Kerala|SH|47|country=IND}}, [[വെമ്പായം]] * {{jct|state=Kerala|SH|46|country=IND}}, [[കിളിമാനൂർ]] * {{jct|state=Kerala|SH|64|country=IND}}, [[നിലമേൽ]] * {{jct|state=Kerala|SH|48|country=IND}}, [[ആയൂർ]] * {{jct|NH|744|country=IND}}, [[കൊട്ടാരക്കര]] * {{jct|NH|183A|state=Kerala|SH|5|country=IND}}, [[അടൂർ]] * {{jct|state=Kerala|SH|7|country=IND}}, [[തിരുവല്ല]] * {{jct|NH|183|country=IND}}, [[കോട്ടയം]] *{{jct|NH|85|state=Kerala|SH|41|country=IND}}, [[മൂവാറ്റുപുഴ]] *{{jct|state=Kerala|SH|16|country=IND}}, [[പെരുമ്പാവൂർ]] }} | direction_b = North | terminus_b = {{jct|NH|544|country=IND}} in [[അങ്കമാലി]] <!-- Road ends here. Include Route No. if road ends on another major route--> | districts = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം]], [[എറണാകുളം]] | previous_type = | previous_route = <!-- previous route in road numbering system (SH 4 - SH 5 - SH 6) --> | next_type = SH | next_route = 2 <!-- next route in highway numbering system ((SH 4 - SH 5 - SH 6) --> }} [[ചിത്രം:M c road2.png|250px|thumb|right|മെയിൻ സെൻ‌ട്രൽ റോഡിന്റെ രൂപരേഖ]] [[പ്രമാണം:Geography textbook 4th std tranvancore 1936.djvu|page=51|ലഘു|1936-ലെ തിരുവിതാംകൂർ ഭൂമിശാസ്ത്രപുസ്തകത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന എം.സി. റോഡിന്റെ ഭൂപടം]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട [[സംസ്ഥാനപാത|സംസ്ഥാനപാതയാണ്]] '''എം.സി. റോഡ്''' അഥവാ '''മെയിൻ സെൻട്രൽ റോഡ്''' (ആദ്യകാലഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ '''മെയിൻ റോഡ്''' എന്ന പേരിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു{{സൂചിക|൧}}). [[തിരുവനന്തപുരം]] മുതൽ വടക്ക് [[അങ്കമാലി]] വരെ നീളുന്ന ഇത് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിന്റെ]] നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള എം.സി.റോഡിന് മൊത്തം 240.6 [[കി.മീ.]] ദൈർഘ്യം ഉണ്ട്. സംസ്ഥാന പാത -1 (SH-1) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കേരള തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേശവദാസപുരം|കേശവദാസപുരത്തുനിന്നും]] നിന്നു തുടങ്ങി [[വെമ്പായം]], [[വെഞ്ഞാറമൂട്]], [[കിളിമാനൂർ]], [[നിലമേൽ]], [[ചടയമംഗലം]], [[ആയൂർ]], [[കൊട്ടാരക്കര]], [[അടൂർ]], [[പന്തളം]], [[ചെങ്ങന്നൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]], [[ചിങ്ങവനം]], [[കോട്ടയം]], [[ഏറ്റുമാനൂർ]], [[കുറവിലങ്ങാട്]], [[കൂത്താട്ടുകുളം]], [[മൂവാറ്റുപുഴ]], [[പെരുമ്പാവൂർ]], [[കാലടി]] വഴി [[അങ്കമാലി]] വരെ നീളുന്ന ഈ പാത അങ്കമാലിയിൽ [[ദേശീയപാത 47]]-ൽ ചേരുന്നു. [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] എന്നീ ജില്ലകളിലൂടെയാണ് ഈ പാത കടന്നു പോകുന്നത്.<ref name="keralapwd">{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് - സംസ്ഥാനപാത|publisher=കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|accessdate=05 ജനുവരി 2013|archive-date=2010-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|url-status=dead}}</ref>. == ചരിത്രം == തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായിരുന്ന [[രാജാകേശവദാസൻ|രാജ കേശവദാസാണ്]] ഈ ഹൈവേ നിർമ്മിച്ചത്. ലോകബാങ്ക് സഹായത്തോടെ 'കേരള സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോജക്ട് (2006)' പ്രകാരം KL SH 1 ഈ പാത നവീകരിച്ചു. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായാണ് ഈ പാതയുടെ നവീകരണം പൂർത്തിയാക്കിയത്. ഒന്നാം ഘട്ടത്തിൽ, തൈക്കോട് (വെഞ്ഞാറമ്മൂടിന് സമീപം) മുതൽ ചെങ്ങന്നൂർ വരെയും മൂവാറ്റുപുഴ മുതൽ അങ്കമാലി വരെയുള്ള നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ ഭാഗങ്ങൾ നവീകരിക്കുകയും 2010 ൽ പ്രവൃത്തികൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനുപുറമെ, തൈക്കാട് മുതൽ വെട്ടു റോഡ് (തിരുവനന്തപുരത്തെ കഴക്കൂട്ടത്തിന് സമീപം) വരെ ദേശീയപാത 66 ലേക്കുള്ള ഒരു പുതിയ റോഡ് ലിങ്കും പൂർത്തിയായി. നവീകരണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ, ചെങ്ങന്നൂർ മുതൽ ഏറ്റുമാനൂർ വരെയുള്ള 47 കി.മീ (29 മൈൽ) പാത നവീകരിച്ചു. ആകെ 10 മീറ്റർ (33 അടി) വീതിയുള്ള ഈ പാത, രണ്ടുവരി ഗതാഗതം സാധ്യമാക്കുന്നു. ഈ റോഡിന് 7 മീറ്റർ (23 അടി) കാരിയേജ് വേയും 1.5 മീറ്റർ (4 അടി 11 ഇഞ്ച്) വീതിയുള്ള സീൽ ചെയ്ത ഭാഗവുമുണ്ട്. സംരക്ഷണ ഭിത്തികളും മതിയായ ഡ്രെയിനേജ് സൗകര്യങ്ങളും പദ്ധതിയിലുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഏഴ് പാലങ്ങളുടെ നിർമ്മാണവും വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നീലിമംഗലം, മണിപ്പുഴ, പന്നിക്കുഴി, ആറാട്ടുകടവ്, ഇല്ലിമല, തൊണ്ടറ, കല്ലിശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിലെ നിർമാണം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിനുപുറമെ, റൂട്ടിലെ നിലവിലുള്ള മൂന്ന് പാലങ്ങളും വീതികൂട്ടുന്നു. 2014 സെപ്റ്റംബർ 14 ന് പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കുകയും 2018 ൽ പൂർത്തീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/chengannurettumanoor-road-work-to-be-launched/article6409329.ece|title=Chengannur Ettumanoor road work to be launched|date=14 September 2014|newspaper=The Hindu|first=Sarath Babu|last=George|access-date=12 July 2019}}</ref> == നിരീക്ഷണം == വാഹനങ്ങളുടെ വേഗതാ ലംഘനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്, കേരള റോഡ് സുരക്ഷാ അതോറിറ്റി (കെആർഎസ്എ), പോലീസ് എന്നിവരുമായി സഹകരിച്ച് KL SH 1 ലെ വെഞ്ഞാറമൂട് - ചെങ്ങന്നൂർ സെക്ഷനിൽ ഓട്ടോമാറ്റിക് ട്രാഫിക് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് ക്യാമറ സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/more-roads-under-camera/article4281748.ece More roads under surveillance]</ref> == എം.സി. റോഡിനടുത്തുള്ള പ്രധാന പട്ടണങ്ങൾ == * [[തിരുവനന്തപുരം]] * [[കിളിമാനൂർ]] * [[കൊട്ടാരക്കര]] * [[അടൂർ]] * [[പന്തളം]] * [[ചെങ്ങന്നൂർ]] * [[തിരുവല്ല]] * [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]] * [[ചിങ്ങവനം]] * [[കോട്ടയം]] * [[ഏറ്റുമാനൂർ]] * [[കുറവിലങ്ങാട്]] * [[കൂത്താട്ടുകുളം]] * [[മൂവാറ്റുപുഴ]] * [[പെരുമ്പാവൂർ]] * [[കാലടി]] * [[അങ്കമാലി]] == കുറിപ്പുകൾ == *{{കുറിപ്പ്|൧|1936-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] നിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയ [[s:സൂചിക:Geography textbook 4th std tranvancore 1936.djvu|ഭൂമിശാസ്ത്രപാഠപുസ്തകത്തിൽ]] പലയിടത്തും മെയിൻ റോഡ് എന്ന പേരിൽ മാത്രമായി ഈ പാത പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.}} *ദേശീയപാതയുണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് അങ്കമാലി കഴിഞ്ഞുള്ള [[കറുകുറ്റി]] വരെ എം.സി. റോഡ് ഉണ്ടായിരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ]] {{Kerala State Highways Network}} {{India-road-stub}} 5qm15fm3irhpgdvvu76qsflxg1e4z47 സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ 0 5171 4632708 4501277 2026-06-23T23:20:08Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632708 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Steve Irwin}} {{Infobox person | name = സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ | image = Steve Irwin.jpg | caption = സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ, 2005 | birth_name = സ്റ്റീഫൻ റോബർട്ട് ഇർവിൻ | birth_date = {{birth date|1962|2|22|df=y}} | birth_place = [[വിക്ട്ടോറിയ]]<nowiki>, [[ഓസ്ട്രേലിയ]]</nowiki> | death_date = {{death date and age|2006|9|4|1962|2|22|df=y}} | death_place = [[ബാത് പവിഴപ്പുറ്റ്]], [[ക്വീൻസ്ലാൻഡ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] | children = ബിന്ദി സ്യൂ ഇർവിൻ (ജനനം :1998)<br>റോബർട്ട് ക്ലാരൻസ് ഇർവിൻ (ജനനം : 2003) | occupation = [[പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ]]<br />[[ജീവശാസ്ത്രജ്ഞൻ]]<br />വന്യജീവി സംരക്ഷകൻ<br>ടെലിവിഷൻ അവതാരകൻ | image_size = 260px | website = [http://www.australiazoo.com.au ആസ്ത്രേലിയ സൂ] | years_active = 1997&ndash;2006 | spouse = {{marriage|ടെറി ഇർവിൻ|1992|2006}} }} [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] പ്രകൃതിജ്ഞൻ ആയിരുന്നു '''സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ''' അഥവാ '''സ്റ്റീഫൻ റോബർട്ട് ഇർവിൻ'''‍ ([[1962]] [[ഫെബ്രുവരി 22]]-[[2006]] [[സെപ്റ്റംബർ 4]]). [[ഡിസ്കവറി നെറ്റ്‌വർക്സ്]] വഴി സം‌പ്രേഷണം ചെയ്ത ''ക്രോക്കൊഡൈൽ ഹണ്ടർ'' (മുതലവേട്ടക്കാരൻ) എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ ഏറെ പ്രശസ്തനും മുതലവേട്ടക്കാരൻ എന്ന അപരനാമധേയനും ആയിരുന്നു. ഭാര്യ ടെറി ഇർവിൻ, മക്കൾ ബിന്ദി, റോബർട്ട്. [[ഓസ്ട്രേലിയൻ മൃഗശാല]] എന്നറിയപ്പെട്ട സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥനും കൈകാര്യക്കാരനുമായിരുന്നു. == ജീവിതം == === ചെറുപ്പകാലം === 1962 ഫെബ്രുവരി 22-ന് അമ്മയുടെ പിറന്നാൾ ദിനത്തിൽ ലൈൺ, ബോബ് ദമ്പതിമാരുടെ മകനായി [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] [[മെൽബൺ|മെല്ബേണിലെ]] പ്രാന്തപ്രദേശത്താണ് സ്റ്റീവ് ജനിച്ചത്. 1970-ൽ അച്ഛനമ്മമാരോടൊപ്പം സ്റ്റീവ് [[ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്|ക്യൂൻസ്ലാൻഡിലേക്ക്]] താമസം മാറ്റി. തന്റെ അച്ഛൻ [[പാമ്പ്|പാമ്പുകളെക്കുറിച്ചു]] പഠിച്ചിരുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നെന്നും അമ്മ വന്യജീവി പുനരധിവാസ പ്രവർത്തകയായിരുന്നെന്നും സ്റ്റീവ് പറയുകയുണ്ടായി. ക്യൂൻസ്ലാൻഡിലേക്ക് മാറിയ ശേഷം അച്ഛനമ്മമാർ സ്ഥാപിച്ച ക്യൂൻസ്ലാൻഡ് [[ഉരഗം|ഉരഗ]]-വന്യമൃഗ സങ്കേതത്തിൽ മുതലകളോടൊപ്പം കളിച്ചു വളർന്നാണ് സ്റ്റീവ് തന്റെ ബാല്യകാലം പിന്നിട്ടത്. അവിടെ മൃഗങ്ങളെ ഊട്ടാനും, പരിപാലിക്കാനും മുൻകൈ എടുത്തത് സ്റ്റീവ് തന്നെ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | title = Biography: Steve Irwin | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,20350280-601,00.html | work = [[The Australian]] | publisher = News Limited | date = 4 September 2006 | accessdate = 2006-09-04 | archive-date = 2007-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070527095126/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0%2C20867%2C20350280-601%2C00.html | url-status = dead }}</ref> സ്റ്റീവിന് ആറാം പിറന്നാൾ സമ്മാനമായി കിട്ടിയത് പന്ത്രണ്ടടി നീളമുള്ള ഒരു [[പെരുമ്പാമ്പ്|പെരുമ്പാമ്പായിരുന്നു]]. ഒമ്പതാം വയസ്സ് മുതലേ മുതലകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കളിക്കൂട്ടുകാരായിരുന്നു.<ref>{{cite journal | last = Wulff | first = Jennifer | authorlink = | coauthors = | title = Wild by Nature. (STEVE IRWIN 1962-2006) | journal = People Weekly | volume = 66 | issue = 12 | pages = 60 | publisher = Time, Inc |date=18 September 2006 | url = | doi = | id = | accessdate = }}</ref> [[1979]]-ൽ കലൌണ്ട്ര സംസ്ഥാന ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നും സ്റ്റീവ് ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് വടക്കേ ക്യൂൻസ്ലാൻഡിലേക്ക് പോകുകയും, മുതല പിടുത്തക്കാരനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. ആൾത്താമസമുള്ള മേഖലകളിൽ നിന്നും അപകടകാരികളായ മുതലകളെ പിടിച്ച് സങ്കേതത്തിൽ എത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ദൌത്യം. ഈ സേവനം പ്രതിഫലമില്ലാതെയാണ് സ്റ്റീവ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നത്. അച്ഛന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന് തീരദേശമേഖലയിലെ മുതലകളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന സംഘത്തിൽ സ്റ്റീവും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകനായി. === പ്രശസ്തിയിലേക്ക് === [[ചിത്രം:Steve irwin at Australia zoo.jpg|left|thumb|240px|ഇർവിൻ ഓസ്റ്റ്രേലിയൻ മൃഗശാലയിൽ മുതലയ്ക്കു തീറ്റകൊടുക്കുന്നു]] 1991-ൽ മൃഗശാല സ്റ്റീവിനായി ലഭിച്ചതുമുതലാണ് ശരിക്കും പ്രശസ്തിയിലേക്കുയർന്നു തുടങ്ങിയത്.<ref name="larry_king_transcript">{{cite news|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0411/25/lkl.01.html |title=LARRY KING LIVE Interview With Steve Irwin |accessdate=4 September 2006 |last=King |first=Larry |authorlink=Larry King |coauthors=Irwin, Steve |date=2004-11-25 |work=CNN |publisher=Cable News Network LP, LLLP}}</ref>മൃഗശാലയിലെത്തുന്നവരെ വീണ്ടും ആകർഷിക്കുന്ന വ്യക്തിത്വവും അപകടകരങ്ങളായ പ്രദർശനങ്ങളും സ്റ്റീവിനെ പൊതുജനങ്ങൾക്കു പരിചിതനാക്കി. ഡിസ്കവറി നെറ്റ്‌വർക്സിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ആനിമൽ പ്ലാനറ്റ് ചാനൽ|ആനിമൽ പ്ലാനറ്റ് ചാനലിൽ]], സം‌പ്രേഷണം ചെയ്തു വന്ന ''ദ ക്രോക്കഡൈൽ ഹണ്ടർ'' എന്ന പരമ്പരയാണ്. സ്റ്റീവിനെ കൂടുതൽ പ്രശസ്തനാക്കിയത്.<ref>Platt, R: "A Natural Presenter at One With Nature" The Guardian. 5 September 2006</ref> [[1992]]-ൽ മൃഗശാലയിലെ പ്രകടനത്തിനിടയിൽ വെച്ചു പരിചയപ്പെട്ട ടെറി റെയ്ൻസ് എന്ന യുവതിയെ ഇർവിൻ വിവാഹം ചെയ്തു. ടെറിയുമായൊത്തുള്ള മുതലപിടുത്ത മധുവിധുവാണ് പരമ്പരയുടെ ഏറ്റവുമാദ്യത്തെ ഭാഗം. [[ടെലിവിഷൻ]] പരമ്പരകൾക്കു പുറമേ ഒന്നു രണ്ടു സിനിമകളിലും സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. തുറന്ന പെരുമാറ്റവും, ഊർജ്ജസ്വലമായ അവതരണവും, ജീവികളേയും അവയുടെ സ്വഭാവത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അവബോധവും ഇർവിനെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവനാക്കി. സ്റ്റീവ് ഇർവിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കുള്ള വിനോദ സഞ്ചാരത്തിന്റെ കുതിച്ചു കയറ്റത്തിനു തന്നെ കാരണമായെന്നാണ് പൊതുവേയുള്ള കണക്കുകൂട്ടൽ. 'ക്രിക്കീ' എന്ന വാചകം ഉരുവിട്ടുകൊണ്ടയിരുന്നു സ്റ്റീവ് ഷോകൾ ആരംഭിക്കാറ്. ഇതും അദ്ദേഹത്തെ പ്രശസ്തനാക്കി.<ref>{{cite web | first = Sandra | last = Lee | title = Wild Thing | url = http://www.usaweekend.com/00_issues/000618/000618croc_hunter.html | publisher = [[USA Weekend|USA Weekend Magazine]] | date = 18 June 2000 | accessdate = 2006-09-04 }} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ===കുടുംബം=== [[Image:Tirwin.jpg|thumb|right|ടെറി ഇർവിൻ,സ്റ്റീവ് ഇർവിന്റെ വിധവ]] 1992-ലാണ് സ്റ്റീവ് ടെറി റെയിൻസ് എന്ന യുവതിയെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നത്. അമേരിക്കയിലെ ഓറിഗോണിൽ വച്ചായിരുന്നു വിവാഹം. അവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയത് സ്റ്റീവിന്റെ മൃഗശാലയിൽ വച്ചായിരുന്നു. ആദ്യ ദൃഷ്ടിയിൽ തന്നെ പ്രണയം മുളപൊട്ടി. സ്റ്റീവിനെപ്പോലെ മറ്റാരും ഇല്ലെന്നതും, അദ്ദേഹം [[ടാർസൻ]] എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അദ്ദേഹത്തിനു നായക പരിവേഷം ഉള്ളതുകൊണ്ടുമാണ് താൻ അദ്ദേഹത്തെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ താല്പര്യം കാണിച്ചത് എന്ന് ടെറി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=Who.com>{{cite web | url = http://www.who.com/who/scoop/article/0,19971,1531530,00.html | title = Reptile Romance | accessdate = 4 September 2006 | date = 2002-11-02 | work = Who Magazine | publisher = Time Inc | archive-date = 2007-09-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930160513/http://www.who.com/who/scoop/article/0,19971,1531530,00.html | url-status = dead }}</ref> തങ്ങൾ വളർത്തുന്ന മൃഗങ്ങൾക്കു അപകടകരമായേക്കാം എന്നതിനാൽ ഇരുവരും വിവാഹ മോതിരം അണിയാറുണ്ടായിരുന്നില്ല.<ref>[http://www.americanprofile.com/article/3687.html Americanprofile.com.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061105143000/http://www.americanprofile.com/article/3687.html |date=2006-11-05 }} Retrieved 7 September 2007.</ref> ബിന്ദി സ്യൂ ഇർവിൻ (ജനനം 24 ജൂൺ 1998), റോബർട്ട് ക്ലാർൻസ് ബോബ് (ജനനം 1 ഡിസംബർ 2003) എന്നീ രണ്ടു കുട്ടികളാണ് ഈ ദമ്പതിമാർക്കുള്ളത്. സ്റ്റീവിന്റെ ഇഷ്ടമൃഗമായിരുന്ന ബിന്ദി എന്ന മുതലയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് മകളെ ബിന്ദി എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത്.<br /> മുതലവേട്ടയിലെന്നപോലെ കുടുംബത്തോടും സ്റ്റീവ് അത്യധികം സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. തന്നെ ഭൂമിയിലേക്കയച്ചത് ബിന്ദിക്കു ജന്മം നൽകാൻ വെണ്ടിയാണന്ന് അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ പറയുകയുണ്ടായി. വീട്ടിൽ നിന്നും സ്റ്റീവിനെ മാറ്റി നിർത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു കാരണം മൃഗങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് <ref name="larry_king_transcript"/>. താൻ നാല്പതാം വയസ്സിൽ മരിക്കുമെന്ന വെളിപാട് സ്റ്റീവിന് പലവട്ടം ഉണ്ടായതായി ടെറി വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == പരിസ്ഥിതി പ്രേമം == സ്റ്റീവ്, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനുവേണ്ടി സ്വയം സമർപ്പിച്ചവനായിരുന്നു. കൂടാതെ പരിസ്ഥിതിവാദവും ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയേയും കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചവനുമായിരുന്നു. നാശോന്മുഖ ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യത്തിനായും [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ]] നാശത്തിനെതിരേയും എന്നും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. “വന്യജീവികൾക്കുള്ള പോരാളിയായാണ് ഞാൻ സ്വയം കാണുന്നത്, എന്റെ ദൌത്യം നാശോന്മുഖ ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കലാണ്” എന്നാണ് അദ്ദേഹം സ്വയം പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.<ref>{{cite web | url = http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s960998.htm | title = Enough Rope with Andrew Denton - episode 30: Steve Irwin | accessdate= 4 September 2006|author=Denton, Andrew |authorlink=Andrew Denton | coauthors = Irwin, Steve | date= 2003-10-06 |work= | publisher = [[Australian Broadcasting Corporation|ABC]] }}</ref> ലോക വന്യജീവി പോരാളികൾ(Wildlife Warriors Worldwide) എന്ന സ്വതന്ത്ര പരിസ്ഥിതിപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ അദ്ദേഹം, ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ് തീരത്തു നിന്നും ഒരു പുതിയ വംശം ആമയേയും (Elseya irwini) കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[ഇർവിന്റെ ആമ]] എന്നാണ് ആ ആമഗോത്രം അറിയപ്പെടുന്നതു തന്നെ.<ref>{{cite web | url = http://www.deh.gov.au/cgi-bin/abrs/fauna/details.pl?pstrVol=REPTILIA;pstrTaxa=3312;pstrChecklistMode=1 | title = Elseya irwini | accessdate = 4 September 2006 | work = Australian Faunal Directory | publisher = Department of the Environment and Heritage, Commonwealth of Australia }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വംശനാശം സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള മൃഗങ്ങളെപ്പറ്റിയും വനനശീകരണത്തെപ്പറ്റിയും ഉള്ള തന്റെ ആകുലതകൾ ജനങ്ങളെ അറിയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ഓസ്ട്രേലിയയിലും, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും, ഫിജിയിലും അദ്ദേഹം ധാരാളം സ്ഥലം വാങ്ങിയിരുന്നു. അദ്ദേഹം വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആമത്തോടും, സ്രാവിന്റെ ചെതുമ്പൽ കൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന സൂപ്പും വാങ്ങുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കി.<ref name="SharkFinSoup">{{cite web | url = http://www.thefirstpost.co.uk/index.php?menuID=2&subID=883&p=3 | publisher = The First Post | title = Death of the crocodile hunter | date = 4 September 2006 | accessdate = 2006-09-10 | archive-date = 2006-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061012235957/http://www.thefirstpost.co.uk/index.php?menuID=2&subID=883&p=3 | url-status = dead }}</ref> ഇവ വാങ്ങുന്നതിലൂടെ നാം ജീവികളെ അനധികൃതമായി കൊല്ലുന്നതിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ് എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നത്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ എല്ലാവർക്കും ഭാഗവാക്കാകാൻ പറ്റും എന്ന സന്ദേശം പ്രചരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. മരണശേഷം ക്വീൻസ്ലാൻഡിലെ RSPCAയുടെ തലവൻ അദ്ദേഹത്തെ ''ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ നോഹ'' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് പ്രകൃതി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ [[ഡേവിഡ് ബെല്ലാമി]] അദ്ദേഹത്തെ 'പ്രകൃതി ചരിത്രകാരനും ആനുകാലികങ്ങളിലെ താരവും' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.<ref>{{cite news | url = http://today.reuters.com/News/CrisesArticle.aspx?storyId=SP68982 | title = Australia stunned by death of "modern-day Noah" | accessdate = 4 September 2006 | last = Tait | first = Paul | date = 2006-09-04 | work = Reuters.com | publisher = Reuters | archive-date = 2008-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080207070239/http://today.reuters.com/News/CrisesArticle.aspx?storyId=SP68982 | url-status = dead }}</ref> 2000 ത്തിൽ കാർ അപകടത്തിൽ മരിച്ച സ്വന്തം അമ്മയുടെ പേരിൽ 'ലൈൻ ഇർവിൻ മെമ്മോറിയൽ ഫണ്ട് ' സ്ഥാപിച്ചു. ഈ ഫണ്ടിൽ നിന്നുമുള്ള പണം, അയേൺ ബാർക്ക് സ്റ്റേഷൻ വന്യജീവി പുനരധിവാസ കേന്ദ്രത്തിന്റെ (Iron Bark Station Wildlife Rehabilitation Centre) നടത്തിപ്പിനാണ് ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നത്. [[അന്താരാഷ്ട്ര മുതല സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം]] സ്ഥാപിച്ചതും സ്റ്റീവ് ആണ്.<br /> അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണങ്ങൾ ബാലിശമാണെന്നും പ്രസക്തമല്ലെന്നുമുള്ള ആരോപണങ്ങൾ ഉണ്ടായി. വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുമായി വന്യജീവി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂട്ടിക്കലർത്തുന്നു എന്ന ആരോപണവും അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ഉണ്ടായി. കാലികളുടെ അമിതമായ മേച്ചിൽ മൂലമുണ്ടാകുന്ന [[മരുവൽക്കരണം|മരുവൽക്കരണത്തിനെയും]], [[മണ്ണൊലിപ്പ്|മണ്ണൊലിപ്പിനെയും]] കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ സ്റ്റീവ് പറഞ്ഞത് ഇങനെയായിരുന്നു-"പണ്ട്കാലം മുതലേ കാലികൾ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ ഉണ്ട്. ഈ വലിയ ജന്തുക്കളെ പരിപാലിക്കാൻ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ എല്ലാ സന്നാഹങ്ങളുമുണ്ട്".<ref>{{cite news | first = Frank | last = Robson | author = | url = http://www.smh.com.au/articles/2006/09/04/1157222053963.html?page=fullpage#contentSwap3 | title = Crikey, it's raw Stevo! | work = Good Weekend | publisher = Sydney Morning Herald | date = First published April 2002, republished 2006-09-04 | accessdate = 2006-09-05 }}</ref> ഈ സന്ദേശം തെറ്റിദ്ധാരണ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രസ്താവനയാണെന്ന് 'സിഡ്നി മോണിംഗ് ഹെറാൾഡ്' പത്രം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇർവിന് പ്രേരണയായത് സർ.ഡേവിഡ് ആറ്റിൻബറോ ആയിരുന്നു എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ ടെറി പറഞ്ഞത്. ഇർവിന്റെ മരണശേഷം ബ്രിട്ടീഷ് ന്യാഷണൽ ടെലിവിഷൻ അദ്ദേഹത്തിനു നൽകിയ 'ലൈഫ്ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ് സർ.ഡേവിഡ് ആറ്റിൻബറോയിൽ നിന്നും സ്വീകരിക്കുന്ന വേളയിലാണ് ടെറി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്.<ref name="Inspiration">{{cite news | title = Wildlife legend honoured | work = ITN News | publisher = ITN | date = 2006-11-01 | url = http://www.itn.co.uk/news/entertainment_6bf41e7a55ac3b005e7946fe9fb592da.html | accessdate = 2006-11-01 | archive-date = 2020-03-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200320143150/https://www.itn.co.uk/news/entertainment_6bf41e7a55ac3b005e7946fe9fb592da.html | url-status = dead }}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== [[1997]]-ൽ അച്ഛനോടൊപ്പം മീൻ പിടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്ന സ്റ്റീവ് ഒരു പുതിയ ഇനം കടലാമയെ കണ്ടുപിടിച്ചു. സ്റ്റീവ് ഈ [[ആമ|ആമയുടെ]] സ്പീഷീസിനെ ''എൽസവ ഇർവിനി'' (''Elseya irwini'') എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. [[2001]]-ൽ ഇർവിന് സെന്റനറി മെഡൽ നൽകപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1116480&search_type=quick&showInd=true |title=www.itsanhonour.gov.au |access-date=2010-10-28 |archive-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928193402/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1116480&search_type=quick&showInd=true |url-status=dead }}</ref> അദ്ദേഹം ആഗോള വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിനും ഓസ്ട്രേലിയൻ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയ്ക്കും നൽകിയ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്തായിരുന്നു മെഡൽദാനം.[[2004]]-ൽ ''ഓസ്ട്രേലിയൻ ഓഫ് ദ ഇയർ'' എന്ന പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.എന്നാൽ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത് അന്നത്തെ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം ക്യാപ്റ്റൻ ആയിരുന്ന [[സ്റ്റീവ് വോ|സ്റ്റീവ് വോയ്ക്കായിരുന്നു]].<ref>[http://www.crocodilehunter.com/crocodile_hunter/news_articles/crikey_croc_huntere_wins_top_export_gong.htm Crocodile Hunter: Croc Hunter Wins Top Export Gong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026155339/http://www.crocodilehunter.com/crocodile_hunter/news_articles/crikey_croc_huntere_wins_top_export_gong.htm |date=2006-10-26 }}, copy of [[The Sunshine Coast Daily]] article, originally published 10 December 2004.</ref><br /> മരണത്തിനു കുറച്ച് മുൻപ് അദ്ദേഹം ക്വീൻസ്ലാൻഡ് സമഗ്ര ജീവശാസ്ത്ര സ്കൂളിലെ അനുബന്ധ പ്രൊഫസർ ആയി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.[[2007]] [[നവംബർ 14]]-ന് ഈ സ്കൂൾ ഉൾപ്പെടുന്ന സർവകലാശാല മരണാനന്തര ബഹുമതിയായി അനുബന്ധ പ്രൊഫസർ സ്ഥാനം നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.<ref>{{cite news |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/11/08/2085689.htm |title=Croc Hunter becomes a professor |work=abc.net.au |publisher=ABC News |date=8 Nov 2007 |accessdate=24 September}}</ref> 2007 മെയ് മാസത്തിൽ [[റുവാണ്ട]] സർക്കാർ അടുത്തിടെ ജനിച്ച കുട്ടി ഗൊറില്ലയ്ക്ക് സ്റ്റീവ് എന്നു നാമകരണം ചെയ്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബഹുമാനിച്ചു.<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Rwanda to name baby gorilla after Steve Irwin | date=8 May 2007 | publisher= | url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200705/s1916030.htm | work=ABC Online | pages= | accessdate=2007-05-07 | language= | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070509043946/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200705/s1916030.htm | archivedate=2007-05-09 | url-status=live }}</ref>കേരളത്തിലെ [[നെയ്യാർ വന്യജീവി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം|നെയ്യാർ വന്യജീവി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിലെ]] മുതലവളർത്തൽ കേന്ദ്രം സ്റ്റീവിന്റെ പേരിലാണ് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Kerala crocodile park named after Irwin | date=8 May 2007 | publisher= | url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070012165 | work=NDTV | pages= | accessdate=2007-05-07 | language= | archive-date=2007-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070519072508/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070012165 | url-status=dead }}</ref> <br /> 2009-ൽ ഓസ്ട്രേലിയൻ കരയൊച്ചിന് സ്റ്റീവിന്റെ നാമം നൽകപ്പെട്ടു. ''ക്രിക്കി സ്റ്റീവിർവിനി സ്റ്റാനിസിക്ക്''(''Crikey steveirwini Stanisic'')എന്നാണ് ഈ ജന്തുവിന്റെ ശാസ്ത്രനാമം.<ref name="Stanisic">Stanisic J. (24 August) 2009. ''Crikey steveirwini gen. et sp. nov. from montane habitats in the Wet Tropics of northeastern Queensland, Australia (Gastropoda: Eupulmonata: Camaenidae)''. [[Zootaxa]] 2206: 62–68. [http://www.mapress.com/zootaxa/2009/f/z02206p068f.pdf abstract].</ref> [[ക്യാമിനിഡെ]] വർഗത്തിൽ പെടുന്ന കരജീവിയാണ് ഈ [[ഒച്ച്]]. == വിവാദങ്ങൾ == [[File:MV Steve Irwin Melbourne.jpg|thumb|200px|MV ''സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ'' മെൽബേണിലെത്തുന്നു]] [[2004]] [[ജനുവരി 2]]-നു തന്റെ ഒരു മാസം പ്രായമുള്ള പുത്രനേയും കൊണ്ടുള്ള പ്രകടനമായിരുന്നു സ്റ്റീവിന്റെ ജീവിതത്തിലുണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ വിവാദം. നാലുമീറ്റർ നീളമുള്ള മുതലയ്ക്കു ഭക്ഷണം കൊടുക്കുവാൻ പുത്രനേയും കൊണ്ട് ഒരുമീറ്റർ അടുത്തു വരെ ചെന്നു എന്നതാണ് സ്റ്റീവിന്റെ മേൽ ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റം.<ref name="babydangling">{{cite news | title = It's like a part of Australia has died | author = Patrick Barkham | url = http://www.guardian.co.uk/australia/story/0,,1865085,00.html | publisher = Guardian Unlimited | date = 2006-09-05 | accessdate = 2006-09-05 | location=London}}</ref> അദ്ദേഹം കുറ്റം നിഷേധിക്കുകയും സംഭവത്തിന്റെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം തന്റെ കൈയിലായിരുന്നുവെന്നും, കുട്ടിക്ക് യാതൊരു അപകടവുമില്ലായിരുന്നുവെന്നും അവകാശപ്പെട്ടു. കൊച്ചു കുട്ടിയെ നീന്തൽ പഠിപ്പിക്കുമ്പോഴുള്ള അപകട സാധ്യത മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു എന്നായിരുന്നു ഭാര്യ ടെറിയുടെ അഭിപ്രായം. പക്ഷെ പല ശിശു ക്ഷേമ സമിതികളും, മൃഗസംരക്ഷണ സംഘടനകളും, ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളും സ്റ്റീവ് ഉത്തരവാദരഹിതനാണെന്ന് ആരോപിച്ചുവെങ്കിലും പോലീസ് കേസൊന്നുമുണ്ടായില്ല.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3364733.stm |title=Inquiry into croc baby stunt |accessdate=4 September 2006 |date=2004-01-03 |work=bbc.co.uk |publisher=[[BBC]]}}</ref> US NBC Today ഷോയിൽ സ്റ്റീവ് ക്ഷമപറയുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news | url = http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,20349993-5001021,00.html | title = Irwin's Death was Filmed | first = Luke | last = McIlveen | publisher = [[Daily Telegraph]] | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-02-09 | archiveurl = https://archive.today/20121202225646/http://www.dailytelegraph.com.au/news/irwins-death-was-filmed/story-e6frevq9-1111112180323 | archivedate = 2012-12-02 | url-status = live }}{{cite news | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,20353205-601,00.html | title = Obituary: Committed to lore of nature | first = Peter | last = Lalor | publisher = [[The Australian]] | date = 2006-09-05 | accessdate = 2007-02-09 | archive-date = 2006-11-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061111122416/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,20353205-601,00.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.smh.com.au/articles/2004/01/04/1073151212433.html | title = Croc hunter ducks for cover | first = Claire | last = O'Rourke | publisher = [[Sydney Morning Herald]] | date = 2004-01-05 |accessdate = 2006-09-04}}</ref> പല കോണുകളിൽ നിന്നും ചിത്രീകരിച്ച ദൃശ്യങ്ങൾ തെളിവാക്കി, സ്റ്റീവ് വീഡിയോയിൽ കാണപ്പെട്ടതിലും വളരെ അകലെയാണെന്ന് ടെറിയും അവകാശപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news | url = http://www.theage.com.au/articles/2004/01/15/1073877890197.html| title = TV's mixed messages| first = Jim | last = Schembri | publisher = [[The Age]] | date = 2004-01-15 |accessdate = 2007-01-31}}</ref> ഈ സംഭവത്തോടെ ക്വീൻസ്ലാൻഡ് സർക്കാർ മുതലവേട്ട നിയമങ്ങൾ അഴിച്ചുപണിയുകയും, കുട്ടികളെയും, പരിശീലകരല്ലാത്ത മുതിർന്നവരേയും മുതലകളോട് അടുത്തിടപഴകുന്നത് വിലക്കിക്കൊണ്ട് നിയമം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. 2004-ൽ തന്നെ [[ജൂൺ]] മാസത്തിൽ [[അന്റാർട്ടിക്ക|അന്റാർട്ടിക്കയിലെ]] വന്യജീവികളോട് ([[തിമിംഗിലം]], [[നീർനായ]], [[പെൻ‌ഗ്വിൻ]]) സ്റ്റീവ് വല്ലാതെ അടുത്തു ചെല്ലുകയും ശല്യപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു എന്നവകാശപ്പെട്ടാണ് രണ്ടാമത്തെ വിവാദം ഉണ്ടായത്. ആദ്യത്തെ വിവാദം പോലെ തന്നെ രണ്ടാമത്തെ വിവാദവും പെട്ടെന്നുതന്നെ കെട്ടടങ്ങി.<ref name="ice_breaker">{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3896685.stm | title = Irwin cleared after Penguin Probe | publisher = [[BBC News]] | date = 2004-06-15 |accessdate = 2006-09-04}}</ref> ഇർവിന്റെ മരണശേഷം സീ ഷെപ്പേഡ് എന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ സംഘത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള എം.വി. റോബർട്ട് ഹണ്ടർ എന്ന കപ്പൽ എം.വി. സ്റ്റീവ് ഇർവിൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.seashepherd.org/news/media_071205_1.html |title=Sea Shepherd Renames Its Whale Defending Ship the Steve Irwin |publisher=Sea Shepherd |date=5 December 2007 |access-date=2010-10-28 |archive-date=2008-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105103720/http://www.seashepherd.org/news/media_071205_1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.seashepherd.org/news/media_030616_1.html |title=Sea Shepherd Conservation Society - News |access-date=2010-10-28 |archive-date=2008-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430090105/http://www.seashepherd.org/news/media_030616_1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article1358479.ece |title=Whalers aid in Antarctic rescue of environmentalists - Times Online |access-date=2010-10-28 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629141048/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article1358479.ece |url-status=dead }}</ref> സീ ഷെപ്പേഡ് എന്നത് സമുദ്രജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുവാൻ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിവാദ സംഘടനയാണ്. മരണത്തിന് കുറച്ച് മാസങ്ങൾ മുൻപ് ജപ്പാനിന്റെ തിമിംഗില വേട്ടയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ ഈ സംഘത്തോടൊപ്പം അന്റാർട്ടിക്കയിലേക്ക് യാത്ര തിരിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയായിരുന്നു സ്റ്റീവ്. മരണശേഷം, ഈ സംഘടനയുടെ കപ്പലിന് സ്റ്റീവിന്റെ നാമം നൽകാൻ ടെറി സമ്മതിച്ചതോടെ കപ്പൽ പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു.<ref>[https://web.archive.org/web/20090923202649/http://www.news.com.au/perthnow/story/0,21598,22874137-948,00.html Sea Shepherd honours Steve Irwin] Perth Now, 5 December 2007]</ref> ==സിനിമ== 2001-ൽ എഡ്ഡി മുർഫിയുടെ ''ഡോ.ഡൂലിറ്റിൽ 2'' എന്ന സിനിമയിൽ ഒരു ചെറിയ വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. സ്വന്തം പേരിൽ തന്നെയാണ് അഭിനയിച്ചത്. ഇർവിൻ ഡൂലിറ്റിലിനെ പിടിക്കാൻ വരുന്നുണ്ടെന്ന് താൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതായി ഒരു മുതല ഡൂലിറ്റിലിനെ അറിയിക്കുന്നു. എന്നാൽ തക്ക സമയത്ത് ഈ വിവരം ഇർവിൻ അറിയാതെ പോകുന്നു. ഇർവിൻ പ്രധാന കഥാപാത്രമായി അഭിനയിച്ച ഒരേ ഒരു സിനിമ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദ ക്രോക്കൊഡൈൽ ഹണ്ടർ :കൊളീഷൻ കോഴ്സ്'' ആണ്. ഈ സിനിമയിൽ, സ്റ്റീവ് ഒരു അനധികൃത വേട്ടക്കാരനാണെന്ന് സി.ഐ.എ ഏജന്റുമാർ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. അതേ സമയം ഒരു മുതലയെ പിടികൂടുന്നതിൽ നിന്നും രക്ഷപെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=crocodilehunter.htm |title=The Crocodile Hunter:Collision Course |work=[[Box Office Mojo]] |publisher=Box Office Mojo, LLC}}</ref> ഈ സിനിമ യങ് ആർട്ടിസ്റ്റ് നൽകിവരുന്ന ഏറ്റവും നല്ല കുടുംബചിത്രത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും ഏറ്റവും നല്ല ഹാസ്യചിത്രത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും നേടി. ആകെ $12 മില്ല്യണിന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം $33 മില്ല്യൺ സമ്പാദിച്ചു.ഈ സിനിമയ്ക്ക് പ്രചാരം നൽകാൻ അനിമാക്സ് എന്റർടേന്മെന്റ് നിർമ്മിച്ച ഹ്രസ്വചിത്രത്തിലും സ്റ്റീവ് തന്നെയായിരുന്നു നായകൻ.<ref>{{cite web| url=http://www.animaxent.com/crocodile_hunter| publisher=Animax| title=The Crocodile Hunter| accessdate=2006-09-10| archiveurl=https://web.archive.org/web/20061026105519/http://www.animaxent.com/crocodile_hunter| archivedate=2006-10-26| url-status=live}}</ref> <br /> 2002-ൽ ഇർവിന്റെ കുടുംബം നടത്തുന്ന മൃഗശാലയിൽ വിഗ്ഗ്ൾസ് എന്ന സി.ഡി/ഡി.വി.ഡി. പുറത്തിറക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നു. വിഗ്ഗ്ളി സഫാരി എന്ന പേരിൽ സ്റ്റീവും കുടുംബവും നടത്തിയ സാഹസികതകളായിരുന്നു ഈ വീഡിയോകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ''ക്രോക്കൊഡൈൽ ഹണ്ടർ'', ''ഓസ്ട്രേലിയ സൂ'', ''സ്നേക്ക്സ്-യു ക്യാൻ ലുക്ക്, ബട്ട് യു ബെറ്റർ നോട്ട് ടച്ച്'',''വിയാർ ദ ക്രോക്കൊഡയിൽ ബാന്റ്'' എന്നീ പ്രശസ്തമായ പാട്ടുകൾ വിഗ്ഗ്ൾസിലായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇർവിന് ഈ സംരംഭത്തിൽ വളരെ വലിയ പങ്കാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2006-ൽ ''ഹാപ്പി ഫീറ്റ്'' എന്ന സിനിമയിൽ 'ട്രെവ്' എന്ന സീലിന് ശബ്ദലേഖനം ചെയ്തത് സ്റ്റീവ് ആയിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിനു മുൻപുതന്നെ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടതിനാൽ ഈ ചലചിത്രം സ്റ്റീവിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക് മുൻപിൽ സമർപ്പിക്കുകയാണുണ്ടായത്. <ref>{{cite web | url=http://www.imdb.com/title/tt0366548/trivia | title=Trivia for Happy Feet (2006) | publisher=[[IMDB]] | accessdate=2006-11-26}}</ref> ==മെക്സിക്കോവിലെ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ== 2003 നവംബറിൽ ഇർവിൻ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോവിലെ]] ബാജാ [[കാലിഫോർണിയ]] പെനിൻസുലയിൽ ഒരു ഡോക്യുമെന്റ്ററി ചിത്രീകരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വേളയിൽ, രണ്ട് [[സ്ക്യൂബ]] ഡൈവർമാർ അപകടത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന വാർത്ത ബോട്ട് റേഡിയോ വഴി കേൾക്കുകയുണ്ടായി. ഇർവിനും സംഘവും ഉടനടി ചിത്രീകരണം നിർത്തിവയ്ക്കുകയും, അപകടത്തിൽ പെട്ടവരുടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സംഘാംഗങ്ങൾ തിരച്ചിൽ നടത്തവേ, ഇർവിൻ ഉപഗ്രഹ സംപ്രേഷണത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ജീവൻ രക്ഷാ വിമാനത്തിന്റെ സേവനം ആവശ്യപ്പെട്ടു. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം മുങ്ങൽ വിദഗ്ദ്ധനായ സ്കോട്ട് ജോൺസിനെ രക്ഷപെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഇർവിൻ ആണ് സ്കോട്ടിനെ ബോട്ടിലേക്ക് എടുത്തു കയറ്റിയത്. ജോൺസ് സ്റ്റീവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ ക്യാറ്റി റൂമാൻ എന്ന കാണാതായ രണ്ടാമത്തെ ആളെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.<ref>[http://www.cdnn.info/safety/s031123/s031123.html CDNN: Diver remembers day her scuba buddy died in Baja] by Thomas Geyer</ref> ==രാഷ്ട്രീയം== ഒരു സർക്കാർ പരസ്യചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് നികുതിദായകരുടെ $175,000 സ്റ്റീവ് പ്രതിഫലം പറ്റി എന്ന ആരോപണത്തോടൊപ്പം, അദ്ദേഹത്തിന് രാഷ്ടീയ സംഘടനകളുമായി ബന്ധമുണ്ട് എന്ന ആരോപണവും ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആരോപണത്തോട് പ്രതികരിക്കവേ താൻ ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ ആണെന്നും രാഷ്ട്രീയവുമായി ബന്ധമൊന്നുമില്ലെന്നും എ.ബി.സി. ചാനലിനു നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മഹാനായ നേതാവ്" എന്ന് അദ്ദേഹം ഓസ്ട്രേലിയൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായ ജോൺ ഹോവാർഡിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് മാധ്യമശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.<ref>{{cite news | first =Miranda | last =Devine | title =Crikey! Praise for PM puts you in a snake pit | url =http://www.smh.com.au/articles/2003/11/08/1068243301741.html | work =The Sun-Herald | publisher =The Sydney Morning Herald | date = 9 November 2003| accessdate =2006-09-05}}</ref> == മരണം == 2006 [[സെപ്റ്റംബർ 4]], ഓസ്റ്റ്രേലിയൻ പ്രാദേശിക സമയം 11:00 മണിക്ക് ഒരു പരമ്പരയുടെ ചിത്രീകരണത്തിനായി [[ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫ്|ഗ്രേറ്റ് ബാരിയർ റീഫിൽ]] പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ സ്റ്റിങ്‌റേ എന്ന തിരണ്ടി മീനിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും മാനേജരുമായിരുന്ന ജോൺ സ്റ്റൈന്റണും കുറച്ചു സഹപ്രവർത്തകരും സംഭവസമയം കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു. ജോൺ സംഭവത്തെ വിവരിച്ചത് പ്രകാരം, സ്റ്റീവ് ജലത്തിനടിയിൽ നിന്നും സ്റ്റിങ്‌റേയുമായി പൊങ്ങി വരികയും, നെഞ്ചിൽ തറഞ്ഞിരുന്ന തിരണ്ടിയുടെ വാൽ സ്വയം പറിച്ചെടുക്കുകയും തൊട്ടടുത്ത നിമിഷം മരിക്കുകയുമായിരുന്നത്രേ. [[ഹൃദയം|ഹൃദയത്തിനേറ്റ]] മുറിവും ആഘാതവുമാണ് മരണകാരണമെന്ന് വെളിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരയുടെ മദ്ധ്യേയുണ്ടായ സംഭവമായതിനാൽ വീഡിയോ ക്യാമറയിൽ മരണം പകർത്തിയിട്ടുണ്ട്.<br /> {{Cquote|ഒരു നൂറു കിലോയോളം ഭാരമുള്ള തിരണ്ടിമത്സ്യമായിരുന്നു അത്. സ്റ്റീവ് അതിന് ഏകദേശം ഒരു മീറ്റർ മുകളിലൂടെ നീന്തുകയായിരുന്നു.പെട്ടെന്ന് ഒരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ തിരണ്ടി, വാൽ കുന്തമുന പോലെ മുകളിലേക്കുയർത്തി. അത് സ്റ്റീവിന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് തുളച്ചു കയറി. ഒന്നു കിടുങ്ങിയ ശേഷം സ്റ്റീവ് വാൽ പുറത്തേക്കു വലിച്ചെടുത്തു. അടുത്ത ക്ഷണം അദ്ദേഹം മരിക്കുകയും ചെയ്തു.}} ::-ദാരുണമായ ഈ രംഗങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിൽ നിന്നും പകർത്തുകയായിരുന്ന ക്യാമറാമാൻ ബെൻ ക്രോപ്പ് സ്റ്റീവിന്റെ അന്ത്യരംഗം വിവരിച്ചത് ഇങ്ങനെ<ref name="AustNews">{{cite news | first = Ian | last = Gerard | coauthors = and Koch, Tony | title = Steve Irwin's freak death filmed | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,20355112-601,00.html | publisher = The Australian | date = 4 September 2006 | accessdate = 2006-09-04 | archive-date = 2006-09-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060911010650/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0%2C20867%2C20355112-601%2C00.html | url-status = dead }}</ref>. തിരണ്ടിവിഷവും ഹൃദയത്തിലുണ്ടായ മുറിവുമാണ് സ്റ്റീവിന്റെ മരണകാരണം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.പ്രധാന രക്തക്കുഴലുകൾ പൊട്ടിയശേഷം ഹൃദയാഘാതം വന്നു മരിച്ചതാകാം എന്ന അഭ്യൂഹവും ഉണ്ട്.<ref>{{cite news | title = Serrated knife-like barb, not toxins, the likely killer | url = http://www.smh.com.au/articles/2006/09/04/1157222072726.html | author = Richard Macey | date = 2006-09-05 | publisher = Sydney Morning Herald | accessdate = 2006-09-05}}</ref>ഒരു മാസത്തിനു ശേഷം സമാനമായ തിരണ്ടി ആക്രമണം ഫ്ളോറിഡയിൽ നടക്കുകയും പരിക്കേറ്റ വ്യക്തി രക്ഷപെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|last= |first=|authorlink= |coauthors= | date=2006-10-20 | url=http://www.smh.com.au/news/world/leaving-stingray-barb-in-saved-him/2006/10/20/1160851103853.html |title=Irwin might have survived: surgeon |work= |pages= |publisher=Sydney Morning Herald | language= |accessdate=2006-10-20 }}</ref> ഇർവിൻ കുത്തേറ്റ ശേഷം മുള്ള് ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും വലിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടിയിട്ടുണ്ടാകാം എന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ അനുമാനിക്കുന്നു. <ref name="cnnstaintoninterview">{{cite news | title = Crocodile Hunter Remembered | url = http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0609/04/acd.01.html | accessdate = 2006-09-05 | work=CNN}}</ref> സ്റ്റീവിന്റെ സഹയാത്രികർ അടിയന്തര ശ്രുശ്രൂഷ ലഭ്യമാക്കിയെങ്കിലും, രക്ഷാപ്രവർത്തക ഹെലികോപ്ടറിന്റെ സഹായത്തോടെ തൊട്ടടുത്ത നഗരമായ കെയിനിൽ എത്തിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തെ രക്ഷപെടുത്താൻ ആയില്ല. കുറച്ച് സമയത്തിനകം തന്നെ വൈദ്യപ്രവർത്തകർ എത്തിച്ചേരുകയും, സ്റ്റീവ് മരിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news | title = Stingray Kills 'Crocodile Hunter' | publisher = AOL News | date = 4 September 2006 | url = http://articles.news.aol.com/entertainment/_a/stingray-kills-crocodile-hunter/20060904005509990001?ncid=NWS00010000000001 | accessdate = 2006-09-04 | archive-date = 2006-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061020113540/http://articles.news.aol.com/entertainment/_a/stingray-kills-crocodile-hunter/20060904005509990001?ncid=NWS00010000000001 | url-status = dead }}</ref> സ്റ്റീവിനെ പരിചരിച്ച ഡോ. എഡ് ലൗളിൻ പറഞ്ഞത്, "അദ്ദേഹത്തെ(സ്റ്റീവിനെ) കണ്ടയുടനെ തന്നെ മാരകമായ മുറിവാണ് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലായി. മാറിടത്തിന്റെ മുന്നിൽ, ഇടത്തേയറ്റത്താണ് മുറിവ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.പൾസ് നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൃദയമിടിപ്പ് നിലച്ചിരുന്നു". മരണസമയം ഭാര്യ ടെറിയും മക്കളും ടാസ്മാനിയയിലെ സെന്റ്. ക്ളയർ ഉദ്യാനത്തിലായിരുന്നു. ഒരു സ്വകാര്യ വിമാനത്തിൽ ഡാവൻപോർട്ട് മുതൽ സൺഷൈൻ കോസ്റ്റ് വരെ സഞ്ചരിച്ചാണ് അവർ സ്റ്റീവിന് അന്ത്യോപചാരം അർപ്പിക്കാൻ എത്തിയത്.<ref name=Murdoch>{{cite news | first = Anna | last = King Murdoch |title = He's smart, by crikey | url = http://www.theage.com.au/articles/2003/06/09/1055010919523.html | work = The Age | publisher = The Age Company Ltd | date = 10 June 2003 | accessdate = 2006-09-04 }}</ref><br /> തിരണ്ടിയുടെ ആക്രമണത്തിന് പലരും ഇരയായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മരണം വളരെ അപൂർവമായേ സംഭവിക്കാറുള്ളൂ. തിരണ്ടിമൂലം മരണപ്പെടുന്നതിന്റെ ഒരെയൊരു വീഡിയോ സ്റ്റീവിന്റേതു മാത്രമാണ്.<br /> സി.എൻ.എൻ ചാനലിന്റെ ലാറി കിങിനോട് സ്റ്റീവിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ സ്റ്റെയിട്ടൺ പറഞ്ഞത്, സ്റ്റീവിന്റെ മരണനിമിഷങ്ങളടങ്ങുന്ന ടേപ്പ് നശിപ്പിക്കണം എന്നാണ്.<ref name="tapedestroyed">{{cite news | title = Irwin's dad: 'I lost my best mate' | publisher = [[CNN]] | date = 6 September 2006 | url = http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/TV/09/06/death.irwin/index.html | accessdate = 2006-09-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060923022509/http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/TV/09/06/death.irwin/index.html | archivedate = 2006-09-23 | url-status = live }}</ref>എ.ബി.സി. ചാനലിൽ ബാർബറാ വാൾട്ടറിനു നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ താൻ സ്റ്റീവിന്റെ അന്ത്യനിമിഷങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ലെന്നും, കാണാൻ താല്പര്യമില്ലെന്നും, ആ വീഡിയോ പൊതുജനസമക്ഷം കാണിക്കരുതെന്നും ടെറി അഭ്യർത്ഥിച്ചു.<ref name="airfootage">{{cite news | title = Widow: 'Croc Hunter' thought he'd die young | publisher = [[CNN]] | 3 = 27 September 2006 | url = http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/09/26/irwin.terri.ap/index.html | accessdate = 2006-09-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060928131557/http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/09/26/irwin.terri.ap/index.html | archivedate = 2006-09-28 | url-status = live }}</ref>[[2007]][[ജനുവരി 11]] ന് ആക്സസ് ഹോളിവുഡിന് അനുവദിച്ച അഭിമുഖത്തിൽ എല്ലാ ടേപ്പുകളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite news | url=http://www.upi.com/NewsTrack/view.php?StoryID=20070111-024500-6651r | title=Video of 'Croc Hunter's' death destroyed | publisher=[[United Press International]] | date=11 January 2007 | accessdate=2007-01-12}}</ref>പക്ഷെ, സ്റ്റീവിന്റെ അന്ത്യനിമിഷങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന വീഡിയോ [[യൂ ട്യൂബ്|യൂ ട്യൂബിൽ]] ഉണ്ട് എന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉണ്ടായി. [[ഗൂഗിൾ]] ചിത്രങ്ങളുടെ തിരച്ചിലിലും ഇതിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<br /> ''ഓഷ്യൻസ് ഡെഡ്ലിയസ്റ്റ്'' എന്ന പരിപാടി 2007 ജനവരി 21 ന് ഡിസ്കവറി ചാനൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു. അപകടമരണത്തിനു തൊട്ടു മുൻപ് എടുത്ത ദൃശ്യങ്ങൾ വരെ ഈ പരിപാടിയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തു.<ref>{{cite news | url=http://www.news.com.au/story/0,23599,20989738-2,00.html | title=Crocodile Hunter's final stunt with sea snake | publisher=[[The Daily Telegraph]] | date=30 December 2006 | accessdate=2007-04-15 | archiveurl=https://archive.today/20120912075322/http://www.news.com.au/top-stories/crocodile-hunters-final-stunt-with-sea-snake/story-e6frfkp9-1111112757178 | archivedate=2012-09-12 | url-status=live }}</ref> ഈ പരമ്പരയിൽ ഇർവിന്റെ മരണം പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.എങ്കിലും പരമ്പരയുടെ അവസാനത്തിൽ സ്റ്റീവിന്റെ ഛായാചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ''സ്റ്റീവിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക്(In Memory of Steve Irwin)'' എന്ന് എഴുതിക്കാണിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news | url=http://www.ibtimes.com/articles/20070106/steve-irwin-show.htm | title=Crocodile Hunter's Last Show Completed | publisher=International Business Times | date=2007-01-06 | accessdate=2007-01-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070107234634/http://www.ibtimes.com/articles/20070106/steve-irwin-show.htm | archivedate=2007-01-07 | url-status=live }}</ref> ==മരണശേഷം== [[Image:Australia zoo-Raffi Kojian-CIMG6415.JPG|thumb|right|250px|സ്റ്റീവിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കൽ നടന്ന 'ക്രോക്കോസിയം']] ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ സ്റ്റീവിനെ അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് ഓസ്ട്രേലിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[ജോൺ ഹോവാർഡ്|ജോൺ ഹോവാർഡും]], ക്വീൻസ്ലാൻഡ് പ്രവിശ്യയിലെ ഗവർണ്ണറായ പീറ്റർ ബിയാറ്റിയും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പക്ഷെ, ഇത്തരം ഒരു അന്ത്യോപചാരം സ്റ്റീവ് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്നും, ഇത് സ്റ്റീവിനോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ സഹതാപം നേടാൻ മാത്രമേ സഹായകമാകൂ എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം വാദിച്ചു. ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാനായിരുന്നു സ്റ്റീവ് ആഗ്രഹിച്ചത് എന്ന് സ്റ്റീവിന്റെ അച്ഛൻ ബോബ് ഇർവിൻ പ്രസ്താവിച്ചു.<ref>{{cite news | url = http://www.theage.com.au/news/national/father-rejects-state-funeral-for-ordinary-bloke-son/2006/09/06/1157222201277.html | title = Father rejects state funeral for 'ordinary bloke' son | publisher = The Age | date = 2006-09-07 | accessdate = 2006-09-07}}</ref> സ്റ്റീവിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളെ മാനിക്കുന്നു എന്ന് സർക്കാരും പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[സെപ്റ്റംബർ 9]] ന് നടന്ന സ്വകാര്യ ചടങ്ങിൽ സ്റ്റീവ് സ്വന്തം മൃഗശാലയിൽ അടക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news | first = Lou | last = Robson | title = Family says private farewell | url = http://www.news.com.au/sundaymail/story/0,23739,20383870-3102,00.html | publisher = The Sunday Mail | date = 2006-09-10 | accessdate = 2006-09-10 | archiveurl = https://archive.today/20120904133420/http://www.couriermail.com.au/news/national-old/family-says-private-farewell/story-e6freooo-1111112192724 | archivedate = 2012-09-04 | url-status = live }}</ref> ഓസ്ട്രേലിയൻ മൃഗശാല സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് സ്റ്റീവിന്റെ ശവകുടീരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പ്രവേശനമില്ല.<ref name=BBC060913>{{cite news |title = 'Crocoseum' tribute set for Irwin | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/5340906.stm | publisher= [[BBC]] | date = 2006-09-13 | accessdate = 2006-09-13 }}</ref> സ്റ്റീവിന്റെ ഭാര്യ ടെറി പിന്നീട് ഭർത്താവിന്റെ ഓർമ്മകളുമായി മൃഗശാലയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ബിണ്ടി ഇന്ന് ഓസ്ട്രേലിയയിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ചലച്ചിത്രനടിയാണ്. == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! Year ! Film ! Role ! Other notes |- |rowspan="1"| 1997–2004 || ''[[ദ ക്രൊക്കൊഡൈൽ ഹണ്ടർ]]'' || സ്വയം || |- |rowspan="1"| 1999–2000 || ''[[ക്രോക്ക് ഫയൽസ്]]'' || സ്വയം || |- |rowspan="1"| 2001 || ''[[ഡോ.ഡൂലിറ്റിൽ]]'' || സ്വയം || |- |rowspan="1"| 2002 || ''[[മിസ്റ്ററി ഹണ്ടേഴ്സ്]]'' || സ്വയം || ഒരു എപ്പിസോഡ് |- |rowspan="1"| 2002 || ''[[ദ ക്രോക്കൊഡയിൽ ഹണ്ടർ : കൊളിഷൻ കോഴ്സ്]] || സ്വയം || |- |rowspan="1"| 2006 || ''[[5 റ്റേക്ക്സ്: പസഫിക് റിം]]'' || സ്വയം || ഒരു എപ്പിസോഡ് |- |rowspan="1"| 2006 ||''[[ഹാപ്പി ഫീറ്റ്]]'' || || (ശബ്ദം) |- |rowspan="1"| 2007 || ''[[ഒഷീൻസ്‌ ഡെഡ്ലീഎസ്റ്]]'' || സ്വയം || ടിവീ സ്പെഷ്യൽ (മരണ ശേഷം സംപ്രേഷണം ചെയ്തത്) |- |rowspan="1"| 2007 - 2008 || ''[[ബിന്ദി ദി ജാൻഗ്ളെ ഗേൾ]]'' || സ്വയം || ടിവീ സീരിയൽ |} ==അറിയപ്പെടാത്ത വസ്തുതകൾ== *ഇർവിന് [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂർ]] മൃഗശാലയിലെ മൃഗങ്ങളെ വളരെയധികം ഇഷ്ടമായിരുന്നു.ഈ സ്ഥാപനത്തെ ഓസ്ട്രേലിയൻ മൃഗശാലയുടെ സഹോദര സ്ഥാപനമായാണ് സ്റ്റീവ് കണ്ടിരുന്നത്.<ref>{{cite web | title = Singapore Sling! | work = International Crocodile Rescue | url = http://www.crocodilerescue.com/singapore.html | accessdate = 16 March 2006 | archive-date = 2011-05-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110519224210/http://www.crocodilerescue.com/singapore.html | url-status = dead }}</ref> *2004-ൽ ലാറി കിങുമായുള്ള അഭിമുഖത്തിൽ താൻ [[തത്ത|തത്തകളെ]] പേടിക്കുന്നു എന്ന് സ്റ്റീവ് വെളിപ്പെടുത്തി.ചെറുപ്പത്തിൽ പലവട്ടം തത്തയുടെ കടിയേറ്റിട്ടുണ്ടെന്നും സ്റ്റീവ് പറഞ്ഞു. *2005-ൽ ന്യൂ ഐഡിയയ്ക്ക് അനുവദിച്ച അഭിമുഖത്തിൽ താൻ കാറപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നതിനെ ഭയക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി.<ref name="car crash">{{cite web | title = Irwin feared fast cars more than animals | url = http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=141770 | accessdate = 10 September 2006 | archiveurl = https://archive.today/20120718090216/news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=141770 | archivedate = 2012-07-18 | url-status = dead }}</ref> *ഇർവിൻ ദൈവവിശ്വാസിയാണ് എന്ന് ടെറി ഇർവിൻ വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite news |first = Linda |last = Morris |title = Christians fed to lyings: Irwin no convert |url = http://www.smh.com.au/articles/2006/09/21/1158431843995.html?from=top5 |work = [[Sydney Morning Herald]] |publisher = [[John Fairfax Holdings]] |date = 2006-09-22 |accessdate = 2006-09-22}}</ref>മരണത്തിന് കുറച്ച് മുൻപ് അദ്ദേഹം പള്ളിയിൽ ചേർന്നിരുന്നു എന്ന് അഭ്യൂഹങ്ങളുണ്ട്. == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.crocodilehunter.com.au/ ഓസ്ട്രേലിയൻ മൃഗശാലയുടെ ക്രോക്ക് ഹണ്ടർ വെബ് താൾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706103130/http://www.crocodilehunter.com.au/ |date=2011-07-06 }} * [http://animal.discovery.com/fansites/crochunter/crochunter.html അനിമൽ പ്ലാനറ്റിന്റെ താൾ] * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/48051/സ്റ്റീവ് 'ക്രോക്ക് ഹണ്ടർ' ഇർവിൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} -ലൈഫ് മാസികയുടെ സ്ലൈഡ് പ്രദർശനം *[https://web.archive.org/web/20070206025215/http://www.news.com.au/dailytelegraph/index/0,22045,5009080,00.html ഇർവിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ] [[Category:സെപ്റ്റംബർ 4-ന് മരിച്ചവർ]] [[Category:ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 22-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] dg2toqkaxiblymlu6jtz2wr2v9w4uni വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം) 4 6849 4632566 4630154 2026-06-23T13:04:43Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-26 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632566 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}} {{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ</br>പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]] ---- *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]] |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ലുവ പിഴവ് == വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെ കാണുന്ന ലുവ എറർ നിരന്തരമായി വരുന്നു. ലുവ പിഴവ് ഘടകം:Footnotes/anchor_id_list-ൽ 841 വരിയിൽ : Template list not yet created. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 06:23, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) : എൻ്റെ അറിവിൽ വിവർത്തന താളുകൾ ഡ്രാഫ്റ്റിലെങ്കിലും എത്തിയ ശേഷം നോക്കുന്നതാവും നല്ലതെന്ന് തോനുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 13:24, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഘടകങ്ങളിൽ തർജ്ജമ നഷ്ട്ടപെടുന്നതിനെ കുറിച്ച് == ഇക്കഴിഞ്ഞ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള പ്രതിമാസ ചർച്ചയിൽ ഒരു പ്രശ്നം ഉന്നയിക്കുകയുണ്ടായി. ഘടകങ്ങൾ മറ്റു ഭാഷകളിൽ നിന്ന് ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്യുമ്പോൾ തർജ്ജമകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്നത്. ഇതിനൊരു ചെറിയ പരിഹാരം ഉദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദ്യമായി താഴെ പറയുന്ന താളുകൾ ഒന്ന് സന്ദർശിക്കുക: *[[ഘടകം:Age]] (നിലവിലുള്ള ഘടകം) *[[ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/CommonData]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഫലകം:Birth date and age]] (നിലവിലുള്ള ഘടകം) *[[ഫലകം:Adithyak1997/Birth date and age]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) *[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997/InfoboxExample]] (പരീക്ഷണ ഘടകം) ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ചത്: Age എന്ന ഘടകത്തിന്റെ തുടക്ക ഭാഗങ്ങളിലെല്ലാം തർജ്ജമ ചെയ്തതോ ചെയ്യേണ്ടതോ ആയിട്ടുള്ള സന്ദേശങ്ങളാണ്. ഞാൻ ഇപ്പൊ ഇത് നേരിട്ട് അവിടെ തന്നെ തർജ്ജമ ചെയ്‌താൽ മറ്റാരെങ്കിലും മറ്റ്‌ ഭാഷയിൽ നിന്ന് ഈ ഘടകം ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്‌താൽ തർജ്ജമ നഷ്ടമാവും. ഇതിനുള്ള പരിഹാരം - മറ്റൊരു ഘടകത്തിൽ ഈ സന്ദേശങ്ങൾ നൽകിയ ശേഷം പ്രധാന ഘടകത്തിൽ ആ സന്ദേശങ്ങൾ വിളിക്കുക എന്നതാണ്. ഇവിടെ Sandbox/Adithyak1997/CommonData എന്ന ഘടകത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത് ചരങ്ങളും അവയുടെ തർജ്ജമയും മാത്രമാണ്. പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ ഒരു ഡാറ്റാബേസ് ആയി ഇതിനെ (Sandbox/Adithyak1997/CommonData) കാണുക. ഈ ഡാറ്റാബേസിനെ വിളിക്കുകയാണ് പിന്നീട് ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age ഇൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഈ ഘടകം (ഘടകം:Sandbox/Adithyak1997/Age) ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫലകം ആണ് ഫലകം:Adithyak1997/Birth date and age എന്നത്. ഒടുവിൽ ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997/InfoboxExample എന്ന ഇൻഫോബോക്സിൽ തെറ്റായി ജനനതീയതി കൊടുത്തപ്പോൾ commondata യിൽ കൊടുത്ത വാല്യൂ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്റെ മനസ്സിൽ വന്നത്: *വിക്കിഡേറ്റ ഇൻബോക്സ് എന്ന സങ്കല്പം വരുമ്പോൾ ഇത് override ആവുമോ എന്നൊരു സംശയമുണ്ട്. *മലയാളം വിക്കിയിൽ ഇത് പ്രാവർത്തികമാക്കിയാലും ഉടനെ ഇതിന് പ്രയോജനമുണ്ടാവില്ല.പ്രയോജനമുണ്ടാവണമെങ്കിൽ ഏത് വിക്കിയിൽ നിന്നാണോ ഇമ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് അവിടെ ഇത് പ്രാവർത്തികമാക്കണം. വിഷയത്തെ കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 17:33, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:53, 18 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:T Cells@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:45, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Duplication of page after renaming == [[വിളയനൂർ എസ്. രാമചന്ദ്രൻ]] [[വിളയന്നൂർ എസ്. രാമചന്ദ്രൻ]] Looks like both existed separately following a 2013 renaming. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/49.47.195.187|49.47.195.187]] 02:25, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Tech News: 2025-36 == <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.</span> [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].</span> * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In depth</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.</span> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 00:35, 6 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-22_Wikipedias&oldid=29825860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ABreault (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|സംവാദം]])</bdi> 11:15, 19 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:09, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 03:07, 29 മേയ് 2026 (UTC) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:기나ㅏㄴ@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് == അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗം (Movement Communications Specialist (Product & Tech)) അറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നു. അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് മലയാളം ഭാഷ പരിഗണിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച് അറിയപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതും ചേരാൻ സമ്മതം അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർപ്രവർത്തനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അറിയിപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot|ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്]].ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:32, 5 ജൂൺ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> i46gopm32ia7jpbcit6ouv542z02shm അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം 0 7093 4632565 4626667 2026-06-23T12:59:02Z Malikaveedu 16584 4632565 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Athirappilly Falls}} {{Infobox waterfall | name = അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം | alt_name = | photo = Athirappalli Waterfalls, Thrissur, Kerala.jpg | photo_width = 250 | photo_caption = <small> അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം വിദൂര ദൃശ്യം</small> | location = [[ചാലക്കുടി]] [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]],[[ഇന്ത്യ]] [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | lat_d = 10.35| long_d = 76.55 | elevation = {{convert|120|m|abbr=on}} | type = Segmented | height = {{convert|25|m|abbr=on}} | width = {{convert|100|m|abbr=on}} | height_longest = | average_width = | number_drops = 4 | average_flow = 52 m3/s (1,836 cu ft/s) | watersourse = [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] | world_rank = }} [[ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|right|thumb|300px|<center>അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം</center>]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്|ചാലക്കുടി താലൂക്കിൽ]] അതിരപ്പിള്ളി പഞ്ചായത്തിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഷോളയാർ നിരകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് '''അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. 81.5 അടി ഉയരമുള്ള ഇത് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയിലാണ്.]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടമായ അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം, "ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നയാഗ്ര" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ധാരാളം [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] വാസസ്ഥലവുമാണ്‌ ഇവിടം. ജില്ലാ വിനോദസഞ്ചാര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വിനോദസഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായി സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം ഇവിടത്തെ പ്രകൃതി-പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു{{അവലംബം}}. അതിരപ്പിള്ളിയ്ക്ക് സമീപത്തായി [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നിവയും കാണാം. ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും പ്രാദേശികവുമായ നിരവധി സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമായ ഇടതൂർന്ന ചോലവനങ്ങൾക്ക് സമീപമാണ്. ചാലക്കുടിപ്പുഴയിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്ക് മുകളിലായി കേരള സംസ്ഥാനം ഒരു ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം 1990 കളിൽ ആരംഭിച്ച് 2017 വരെ തുടർന്നിരുന്നു. == സവിശേഷതകൾ. == [[പ്രമാണം:അതിരപ്പിള്ളി ഇടത്തേ ചാട്ടം.jpg|right|thumb|250px]] അതിരപ്പള്ളി ജലപാതത്തിന് ഇരു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നിബിഢ വനങ്ങൾ അപൂർവ ജൈവസമ്പത്തിന്റെ കലവറയാണ്. [[ഇരുൾ]], [[ഇലവ്]], [[വെൺതേക്ക്]], [[മരുത്]], [[വേങ്ങ]], [[കാഞ്ഞിരം]], [[മരോട്ടി]], [[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ വളരുന്നു. [[വേഴാമ്പൽ]], [[വാനമ്പാടി]], [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]], [[മാടത്ത]], [[കാട്ടിലക്കിളി]], [[ശരപക്ഷി]] തുടങ്ങിയ നിരവധി പക്ഷികളുടെയും [[ആന]], [[കാട്ടുപോത്ത്]], [[വെരുക്]], [[കടുവ]], [[കരിങ്കുരങ്ങ്]], [[സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്]], [[കുട്ടിതേവാങ്ക്]] തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെയും വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ വനപ്രദേശം. [[കാടർ]], [[മലയർ]], തുടങ്ങിയ ആദിവാസിവിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടത്തെ വനങ്ങളിൽ നിവസിക്കുന്നു. ====വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വനമേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ തദ്ദേശീയ മൽസ്യയിനങ്ങൾ<ref>[[കൂട് മാസിക]], മാർച്ച് 2015, താൾ 37</ref>==== {| class="wikitable sortable" border="1" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''നമ്പർ''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''തദ്ദേശീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ശാസ്ത്രീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''സംരക്ഷണ പദവി''' |- | 1||[[കൊയ്മ]]||[[കൊയ്മ|Mesonoemacheilus herrei]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 2||[[നെടും കൽനക്കി]]||[[നെടും കൽനക്കി|Travancoria elongata]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 3||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി]]||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി|Travancoria jonesi]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 4||[[കാളക്കൊടിയൻ]]||[[കാളക്കൊടിയൻ|Dawkinsia assimilis]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 5||[[ഞെഴു|ഞെഴു/കല്ലേമുട്ടി]]||[[ഞെഴു|Garra surendranathanii]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 6||[[കുഴികുത്തി]]||[[കുഴികുത്തി|Gonoproktopterus thomassi]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 7||[[വെള്ളിച്ചി|വെള്ളിച്ചി/വരയൻ ചീല]]||[[വെള്ളിച്ചി|Laubuca fasciata]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 8||[[മോഡോൻ]]||[[മോഡോൻ|Osteochilus longidorsalis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 9||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ]]||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ|Sahyadria chalakkudiensis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 10||[[ചൂര/കുയിൽ]]||[[ചൂര/കുയിൽ|Tor khudree]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 11||[[നീലക്കൂരി]]||[[നീലക്കൂരി|Batasio travancoria]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 12||[[മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus brachysoma]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 13||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus nigricollaris]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 14||[[വെള്ളിവാള]]||[[വെള്ളിവാള|Pseudeturopius mitchelli]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 15||[[ആറ്റുണ്ട]]||[[ആറ്റുണ്ട|Carinotteraodon travancoricus]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- |} വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതിരപ്പള്ളി ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. [[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[ഹിന്ദി]] സിനിമകളുടെ ഒരു ഇഷ്ടലൊക്കേഷൻ കൂടിയാണ്‌ ആതിരപ്പിള്ളി. സംവിധയകൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്ന]]ത്തിന്റെ '[[രാവൺ]]' എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ സംഗീതരംഗം ചിത്രീകരിച്ചത് ഇവിടെയാണ്‌. ബഹുഭാഷാ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി : ദ ബിഗിനിങ്|ബാഹുബലിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ട രംഗങ്ങൾ അതിരപ്പിള്ളിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച് ഗ്രാഫിക്സിൻറെ സഹായത്തോടെ വിപുലീകരിച്ചവയാണ്.<ref>{{cite web|title=waterfalls used in BAHUBALI movie- Athirapally|url=http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|accessdate=7 മാർച്ച് 2016|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322055424/http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|url-status=dead}}</ref> [[വാഴച്ചാൽ|വാഴച്ചാലിൽ]] പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അപകട സാദ്ധ്യതയും മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകളും വകവയ്ക്കാതെ അലക്ഷ്യമായി വെള്ളത്തിലിറങ്ങിയുള്ള വിനോദങ്ങൾ പലപ്പോഴായി 35-ൽ ഏറെ ആളുകളുടെ- കൂടുതലും യുവാക്കളുടെ - ജീവഹാനിക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == വിവാദങ്ങൾ == അതിരപ്പിള്ളി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെപ്പറ്റി അടുത്തിടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വിവാദങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു<ref> http://www.mail-archive.com/greenyouth@googlegroups.com/msg00176.html </ref>. വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അതിരപ്പള്ളി അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതിയ്ക്ക് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച [[ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി|മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി]] 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു<ref>{{cite news|title=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=213090 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|accessdate=07 സെപ്റ്റംബർ 2011}}</ref>. 2009-ലാണ് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ഈ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചത്. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[ചാലക്കുടി]]ക്ക് 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും,തൃശ്ശൂരിൽനിന്നും ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കായുമാണ് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]യിലുള്ള ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇത് ചാലക്കുടി - വാൽപ്പാ‍റ റോഡിനരികിലാണ് . [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] 5 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഇതേ റോഡരുകിൽ തന്നെയാണ്. == സമീപ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == * [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്]] * [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[തുമ്പൂർമുഴി തടയണ]] - ഇതിന്റെ പരിസരത്തുള്ള ഉദ്യാനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് *[[ഏഴാറ്റുമുഖം_പ്രകൃതിഗ്രാമം]] * [[ഡ്രീം വേൾഡ് അക്വാ തീം പാർക്ക്]] - ജലക്രീഡാ വിനോദ ഉദ്യാനം * [[സിൽവർ സ്റ്റോം വാട്ടർ തീം പാർക്ക്]] - ഈ ജലക്രീഡ വിനോദ ഉദ്യാനത്തോട് ചേർന്ന് വലിയൊരു അലങ്കാരമത്സ്യകേന്ദ്രവുമുണ്ട് * [[വാൽപ്പാറ]]-മലക്കപ്പാറ-തമിഴ്നാട് പാതയിലെ തേയിലതോട്ടങ്ങൾ == ചിത്രശാല == <gallery> File:Athirappally_Waterfalls_-_അതിരപ്പള്ളി_വെള്ളച്ചാട്ടം_03.jpg|മഴവില്ലും വെള്ളച്ചാട്ടവും File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_01.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം File:അതിരപ്പിള്ളി പനോരമ ദൃശ്യം.jpg |അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം പനോരമ ദൃശ്യം File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_03.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം Image:athirapilly waterfalls.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ച ചിത്രം:ചിത്രം-അതിരപ്പിള്ളി വിദൂരം.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി2.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി_താഴെ.JPG|താഴെ നിന്നുള്ള വീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഒരു പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg| അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള പാർശ്വ വീക്ഷണം ചിത്രം:Athirappilly-falls-kerala.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി പുഴ.jpg </gallery> == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[അതിരപ്പിള്ളി]] * [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[ചാലക്കുടി]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Athirappilly Falls}} *[http://thrissur.nic.in/forestDept.htm Official Site: www.thrissur.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm |date=2007-01-02 }} *[http://www.trichur.com/html/places2.htm Thrissur Website www.trichur.com ] *[http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm |date=2007-03-13 }} *[http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm മറയാൻ പോകുന്നവെള്ള ച്ചാട്ടം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm |date=2010-04-23 }} *[http://www.malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ജൂൺ 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113959/http://malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf |date=2016-03-06 }}, [http://www.malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf ജൂലൈ 20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113311/http://malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf |date=2016-03-06 }} *[http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm Protests mark hearing on Athirappilly project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm |date=2006-06-29 }} == അവലംബം == <references/> {{തൃശ്ശൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{WaterFallsinKerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] {{Western Ghats}} f5rf352hlvl1tna4lr6c9rvhl263514 4632568 4632565 2026-06-23T13:08:32Z Malikaveedu 16584 4632568 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Athirappilly Falls}} {{Infobox waterfall | name = അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം | alt_name = | photo = Athirappalli Waterfalls, Thrissur, Kerala.jpg | photo_width = 250 | photo_caption = <small> അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം വിദൂര ദൃശ്യം</small> | location = [[ചാലക്കുടി]] [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]],[[ഇന്ത്യ]] [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | lat_d = 10.35| long_d = 76.55 | elevation = {{convert|120|m|abbr=on}} | type = Segmented | height = {{convert|25|m|abbr=on}} | width = {{convert|100|m|abbr=on}} | height_longest = | average_width = | number_drops = 4 | average_flow = 52 m3/s (1,836 cu ft/s) | watersourse = [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] | world_rank = }} [[ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|right|thumb|300px|<center>അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം</center>]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്|ചാലക്കുടി താലൂക്കിൽ]] അതിരപ്പിള്ളി പഞ്ചായത്തിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഷോളയാർ നിരകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് '''അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. 81.5 അടി ഉയരമുള്ള ഇത് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയിലാണ്.]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടമായ അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം, "ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നയാഗ്ര" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ധാരാളം [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] വാസസ്ഥലവുമാണ്‌ ഇവിടം. ജില്ലാ വിനോദസഞ്ചാര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വിനോദസഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായി സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം ഇവിടത്തെ പ്രകൃതി-പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു{{അവലംബം}}. അതിരപ്പിള്ളിയ്ക്ക് സമീപത്തായി [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നിവയും കാണാം. ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും പ്രാദേശികവുമായ നിരവധി സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമായ ഇടതൂർന്ന ചോലവനങ്ങൾക്ക് സമീപമാണ്. ചാലക്കുടിപ്പുഴയിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്ക് മുകളിലായി കേരള സംസ്ഥാനം ഒരു ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം 1990 കളിൽ ആരംഭിച്ച് 2017 വരെ തുടർന്നിരുന്നു. == നദി == 145 കിലോമീറ്റർ (90 മൈൽ) നീളമുള്ള ചാലക്കുടി നദി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ആനമല മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് വാഴച്ചാൽ വനത്തിലൂടെ ഒഴുകി അറബിക്കടലിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. സുഗമമായി ആരംഭിക്കുന്ന നദി അതിരപ്പിള്ളിയോട് അടുക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ പ്രക്ഷുബ്ധമാകുന്നു. == സവിശേഷതകൾ. == [[പ്രമാണം:അതിരപ്പിള്ളി ഇടത്തേ ചാട്ടം.jpg|right|thumb|250px]] അതിരപ്പള്ളി ജലപാതത്തിന് ഇരു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നിബിഢ വനങ്ങൾ അപൂർവ ജൈവസമ്പത്തിന്റെ കലവറയാണ്. [[ഇരുൾ]], [[ഇലവ്]], [[വെൺതേക്ക്]], [[മരുത്]], [[വേങ്ങ]], [[കാഞ്ഞിരം]], [[മരോട്ടി]], [[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ വളരുന്നു. [[വേഴാമ്പൽ]], [[വാനമ്പാടി]], [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]], [[മാടത്ത]], [[കാട്ടിലക്കിളി]], [[ശരപക്ഷി]] തുടങ്ങിയ നിരവധി പക്ഷികളുടെയും [[ആന]], [[കാട്ടുപോത്ത്]], [[വെരുക്]], [[കടുവ]], [[കരിങ്കുരങ്ങ്]], [[സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്]], [[കുട്ടിതേവാങ്ക്]] തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെയും വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ വനപ്രദേശം. [[കാടർ]], [[മലയർ]], തുടങ്ങിയ ആദിവാസിവിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടത്തെ വനങ്ങളിൽ നിവസിക്കുന്നു. ====വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വനമേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ തദ്ദേശീയ മൽസ്യയിനങ്ങൾ<ref>[[കൂട് മാസിക]], മാർച്ച് 2015, താൾ 37</ref>==== {| class="wikitable sortable" border="1" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''നമ്പർ''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''തദ്ദേശീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ശാസ്ത്രീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''സംരക്ഷണ പദവി''' |- | 1||[[കൊയ്മ]]||[[കൊയ്മ|Mesonoemacheilus herrei]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 2||[[നെടും കൽനക്കി]]||[[നെടും കൽനക്കി|Travancoria elongata]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 3||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി]]||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി|Travancoria jonesi]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 4||[[കാളക്കൊടിയൻ]]||[[കാളക്കൊടിയൻ|Dawkinsia assimilis]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 5||[[ഞെഴു|ഞെഴു/കല്ലേമുട്ടി]]||[[ഞെഴു|Garra surendranathanii]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 6||[[കുഴികുത്തി]]||[[കുഴികുത്തി|Gonoproktopterus thomassi]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 7||[[വെള്ളിച്ചി|വെള്ളിച്ചി/വരയൻ ചീല]]||[[വെള്ളിച്ചി|Laubuca fasciata]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 8||[[മോഡോൻ]]||[[മോഡോൻ|Osteochilus longidorsalis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 9||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ]]||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ|Sahyadria chalakkudiensis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 10||[[ചൂര/കുയിൽ]]||[[ചൂര/കുയിൽ|Tor khudree]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 11||[[നീലക്കൂരി]]||[[നീലക്കൂരി|Batasio travancoria]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 12||[[മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus brachysoma]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 13||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus nigricollaris]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 14||[[വെള്ളിവാള]]||[[വെള്ളിവാള|Pseudeturopius mitchelli]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 15||[[ആറ്റുണ്ട]]||[[ആറ്റുണ്ട|Carinotteraodon travancoricus]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- |} വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതിരപ്പള്ളി ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. [[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[ഹിന്ദി]] സിനിമകളുടെ ഒരു ഇഷ്ടലൊക്കേഷൻ കൂടിയാണ്‌ ആതിരപ്പിള്ളി. സംവിധയകൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്ന]]ത്തിന്റെ '[[രാവൺ]]' എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ സംഗീതരംഗം ചിത്രീകരിച്ചത് ഇവിടെയാണ്‌. ബഹുഭാഷാ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി : ദ ബിഗിനിങ്|ബാഹുബലിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ട രംഗങ്ങൾ അതിരപ്പിള്ളിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച് ഗ്രാഫിക്സിൻറെ സഹായത്തോടെ വിപുലീകരിച്ചവയാണ്.<ref>{{cite web|title=waterfalls used in BAHUBALI movie- Athirapally|url=http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|accessdate=7 മാർച്ച് 2016|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322055424/http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|url-status=dead}}</ref> [[വാഴച്ചാൽ|വാഴച്ചാലിൽ]] പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അപകട സാദ്ധ്യതയും മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകളും വകവയ്ക്കാതെ അലക്ഷ്യമായി വെള്ളത്തിലിറങ്ങിയുള്ള വിനോദങ്ങൾ പലപ്പോഴായി 35-ൽ ഏറെ ആളുകളുടെ- കൂടുതലും യുവാക്കളുടെ - ജീവഹാനിക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == വിവാദങ്ങൾ == അതിരപ്പിള്ളി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെപ്പറ്റി അടുത്തിടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വിവാദങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു<ref> http://www.mail-archive.com/greenyouth@googlegroups.com/msg00176.html </ref>. വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അതിരപ്പള്ളി അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതിയ്ക്ക് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച [[ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി|മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി]] 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു<ref>{{cite news|title=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=213090 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|accessdate=07 സെപ്റ്റംബർ 2011}}</ref>. 2009-ലാണ് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ഈ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചത്. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[ചാലക്കുടി]]ക്ക് 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും,തൃശ്ശൂരിൽനിന്നും ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കായുമാണ് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]യിലുള്ള ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇത് ചാലക്കുടി - വാൽപ്പാ‍റ റോഡിനരികിലാണ് . [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] 5 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഇതേ റോഡരുകിൽ തന്നെയാണ്. == സമീപ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == * [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്]] * [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[തുമ്പൂർമുഴി തടയണ]] - ഇതിന്റെ പരിസരത്തുള്ള ഉദ്യാനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് *[[ഏഴാറ്റുമുഖം_പ്രകൃതിഗ്രാമം]] * [[ഡ്രീം വേൾഡ് അക്വാ തീം പാർക്ക്]] - ജലക്രീഡാ വിനോദ ഉദ്യാനം * [[സിൽവർ സ്റ്റോം വാട്ടർ തീം പാർക്ക്]] - ഈ ജലക്രീഡ വിനോദ ഉദ്യാനത്തോട് ചേർന്ന് വലിയൊരു അലങ്കാരമത്സ്യകേന്ദ്രവുമുണ്ട് * [[വാൽപ്പാറ]]-മലക്കപ്പാറ-തമിഴ്നാട് പാതയിലെ തേയിലതോട്ടങ്ങൾ == ചിത്രശാല == <gallery> File:Athirappally_Waterfalls_-_അതിരപ്പള്ളി_വെള്ളച്ചാട്ടം_03.jpg|മഴവില്ലും വെള്ളച്ചാട്ടവും File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_01.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം File:അതിരപ്പിള്ളി പനോരമ ദൃശ്യം.jpg |അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം പനോരമ ദൃശ്യം File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_03.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം Image:athirapilly waterfalls.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ച ചിത്രം:ചിത്രം-അതിരപ്പിള്ളി വിദൂരം.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി2.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി_താഴെ.JPG|താഴെ നിന്നുള്ള വീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഒരു പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg| അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള പാർശ്വ വീക്ഷണം ചിത്രം:Athirappilly-falls-kerala.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി പുഴ.jpg </gallery> == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[അതിരപ്പിള്ളി]] * [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[ചാലക്കുടി]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Athirappilly Falls}} *[http://thrissur.nic.in/forestDept.htm Official Site: www.thrissur.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm |date=2007-01-02 }} *[http://www.trichur.com/html/places2.htm Thrissur Website www.trichur.com ] *[http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm |date=2007-03-13 }} *[http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm മറയാൻ പോകുന്നവെള്ള ച്ചാട്ടം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm |date=2010-04-23 }} *[http://www.malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ജൂൺ 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113959/http://malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf |date=2016-03-06 }}, [http://www.malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf ജൂലൈ 20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113311/http://malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf |date=2016-03-06 }} *[http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm Protests mark hearing on Athirappilly project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm |date=2006-06-29 }} == അവലംബം == <references/> {{തൃശ്ശൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{WaterFallsinKerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] {{Western Ghats}} q832aavx61otvqv48m3d9c8f0urljby 4632574 4632568 2026-06-23T13:33:44Z Malikaveedu 16584 4632574 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Athirappilly Falls}} {{Infobox waterfall | name = അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം | alt_name = | photo = Athirappalli Waterfalls, Thrissur, Kerala.jpg | photo_width = 250 | photo_caption = <small> അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം വിദൂര ദൃശ്യം</small> | location = [[ചാലക്കുടി]] [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]],[[ഇന്ത്യ]] [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | lat_d = 10.35| long_d = 76.55 | elevation = {{convert|120|m|abbr=on}} | type = Segmented | height = {{convert|25|m|abbr=on}} | width = {{convert|100|m|abbr=on}} | height_longest = | average_width = | number_drops = 4 | average_flow = 52 m3/s (1,836 cu ft/s) | watersourse = [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] | world_rank = }} [[ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|right|thumb|300px|<center>അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം</center>]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്|ചാലക്കുടി താലൂക്കിൽ]] അതിരപ്പിള്ളി പഞ്ചായത്തിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഷോളയാർ നിരകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് '''അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. 81.5 അടി ഉയരമുള്ള ഇത് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയിലാണ്.]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടമായ അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം, "ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നയാഗ്ര" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ധാരാളം [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] വാസസ്ഥലവുമാണ്‌ ഇവിടം. ജില്ലാ വിനോദസഞ്ചാര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വിനോദസഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായി സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം ഇവിടത്തെ പ്രകൃതി-പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു{{അവലംബം}}. അതിരപ്പിള്ളിയ്ക്ക് സമീപത്തായി [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നിവയും കാണാം. ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും പ്രാദേശികവുമായ നിരവധി സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമായ ഇടതൂർന്ന ചോലവനങ്ങൾക്ക് സമീപമാണ്. ചാലക്കുടിപ്പുഴയിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്ക് മുകളിലായി കേരള സംസ്ഥാനം ഒരു ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം 1990 കളിൽ ആരംഭിച്ച് 2017 വരെ തുടർന്നിരുന്നു. == നദി == 145 കിലോമീറ്റർ (90 മൈൽ) നീളമുള്ള ചാലക്കുടി നദി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ആനമല മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് വാഴച്ചാൽ വനത്തിലൂടെ ഒഴുകി അറബിക്കടലിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. സുഗമമായി ആരംഭിക്കുന്ന നദി അതിരപ്പിള്ളിയോട് അടുക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ പ്രക്ഷുബ്ധമാകുന്നു. == സവിശേഷതകൾ. == [[പ്രമാണം:അതിരപ്പിള്ളി ഇടത്തേ ചാട്ടം.jpg|right|thumb|250px]] അതിരപ്പള്ളി ജലപാതത്തിന് ഇരു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നിബിഢ വനങ്ങൾ അപൂർവ ജൈവസമ്പത്തിന്റെ കലവറയാണ്. [[ഇരുൾ]], [[ഇലവ്]], [[വെൺതേക്ക്]], [[മരുത്]], [[വേങ്ങ]], [[കാഞ്ഞിരം]], [[മരോട്ടി]], [[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ വളരുന്നു. [[വേഴാമ്പൽ]], [[വാനമ്പാടി]], [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]], [[മാടത്ത]], [[കാട്ടിലക്കിളി]], [[ശരപക്ഷി]] തുടങ്ങിയ നിരവധി പക്ഷികളുടെയും [[ആന]], [[കാട്ടുപോത്ത്]], [[വെരുക്]], [[കടുവ]], [[കരിങ്കുരങ്ങ്]], [[സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്]], [[കുട്ടിതേവാങ്ക്]] തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെയും വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ വനപ്രദേശം. [[കാടർ]], [[മലയർ]], തുടങ്ങിയ ആദിവാസിവിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടത്തെ വനങ്ങളിൽ നിവസിക്കുന്നു. ====വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വനമേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ തദ്ദേശീയ മൽസ്യയിനങ്ങൾ<ref>[[കൂട് മാസിക]], മാർച്ച് 2015, താൾ 37</ref>==== {| class="wikitable sortable" border="1" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''നമ്പർ''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''തദ്ദേശീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ശാസ്ത്രീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''സംരക്ഷണ പദവി''' |- | 1||[[കൊയ്മ]]||[[കൊയ്മ|Mesonoemacheilus herrei]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 2||[[നെടും കൽനക്കി]]||[[നെടും കൽനക്കി|Travancoria elongata]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 3||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി]]||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി|Travancoria jonesi]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 4||[[കാളക്കൊടിയൻ]]||[[കാളക്കൊടിയൻ|Dawkinsia assimilis]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 5||[[ഞെഴു|ഞെഴു/കല്ലേമുട്ടി]]||[[ഞെഴു|Garra surendranathanii]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 6||[[കുഴികുത്തി]]||[[കുഴികുത്തി|Gonoproktopterus thomassi]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 7||[[വെള്ളിച്ചി|വെള്ളിച്ചി/വരയൻ ചീല]]||[[വെള്ളിച്ചി|Laubuca fasciata]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 8||[[മോഡോൻ]]||[[മോഡോൻ|Osteochilus longidorsalis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 9||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ]]||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ|Sahyadria chalakkudiensis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 10||[[ചൂര/കുയിൽ]]||[[ചൂര/കുയിൽ|Tor khudree]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 11||[[നീലക്കൂരി]]||[[നീലക്കൂരി|Batasio travancoria]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 12||[[മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus brachysoma]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 13||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus nigricollaris]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 14||[[വെള്ളിവാള]]||[[വെള്ളിവാള|Pseudeturopius mitchelli]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 15||[[ആറ്റുണ്ട]]||[[ആറ്റുണ്ട|Carinotteraodon travancoricus]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- |} വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതിരപ്പള്ളി ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. [[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[ഹിന്ദി]] സിനിമകളുടെ ഒരു ഇഷ്ടലൊക്കേഷൻ കൂടിയാണ്‌ ആതിരപ്പിള്ളി. സംവിധയകൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്ന]]ത്തിന്റെ '[[രാവൺ]]' എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ സംഗീതരംഗം ചിത്രീകരിച്ചത് ഇവിടെയാണ്‌. ബഹുഭാഷാ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി : ദ ബിഗിനിങ്|ബാഹുബലിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ട രംഗങ്ങൾ അതിരപ്പിള്ളിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച് ഗ്രാഫിക്സിൻറെ സഹായത്തോടെ വിപുലീകരിച്ചവയാണ്.<ref>{{cite web|title=waterfalls used in BAHUBALI movie- Athirapally|url=http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|accessdate=7 മാർച്ച് 2016|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322055424/http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|url-status=dead}}</ref> [[വാഴച്ചാൽ|വാഴച്ചാലിൽ]] പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അപകട സാദ്ധ്യതയും മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകളും വകവയ്ക്കാതെ അലക്ഷ്യമായി വെള്ളത്തിലിറങ്ങിയുള്ള വിനോദങ്ങൾ പലപ്പോഴായി 35-ൽ ഏറെ ആളുകളുടെ- കൂടുതലും യുവാക്കളുടെ - ജീവഹാനിക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == സിനിമകൾ == അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം നിരവധി മലയാള സിനിമകൾക്കും ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക ഭാഷാ സിനിമകൾക്കും ലൊക്കേഷനായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. * പഴയ മലയാള സിനിമയായ [[പൊന്നാപുരം കോട്ട|പൊന്നാപുരം കോട്ടയിൽ]] (1973) പ്രേംനസീറും [[വിജയശ്രീ|വിജയശ്രീയും]] അഭിനയിച്ച "വള്ളിയൂർ കാവിലെ" എന്ന ഗാനരംഗത്ത് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. * പ്രേം നസീറും മധുശാലയും അഭിനയിച്ച [[വനദേവത (ചലച്ചിത്രം)|വനദേവത]] (1976) എന്ന മലയാള സിനിമയിലെ "സ്വർഗ്ഗം താണിറങ്ങി വന്നതോ" എന്ന ഗാനരംഗം. * മോഹൻലാലും രമ്യാ കൃഷ്ണനും അഭിനയിച്ച [[അനുരാഗി]] (1988) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലെ ഒട്ടനവധി രംഗങ്ങൾ. * 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[പുന്നകൈ മന്നൻ|പുന്നഗൈ മന്നൻ]] എന്ന തമിഴ് സിനിമയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സമീപം ചിത്രീകരിച്ചതാണ്. വെള്ളച്ചാട്ടം തന്നെ സിനിമയിൽ ഒരു പങ്കുവഹിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല ഈ സിനിമ വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ വളരെ ജനപ്രിയമാക്കുകയും അതിന് "പുന്നഗൈ മന്നൻ വെള്ളച്ചാട്ടം" എന്ന വിളിപ്പേര് ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. == വിവാദങ്ങൾ == അതിരപ്പിള്ളി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെപ്പറ്റി അടുത്തിടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വിവാദങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു<ref> http://www.mail-archive.com/greenyouth@googlegroups.com/msg00176.html </ref>. വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അതിരപ്പള്ളി അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതിയ്ക്ക് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച [[ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി|മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി]] 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു<ref>{{cite news|title=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=213090 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|accessdate=07 സെപ്റ്റംബർ 2011}}</ref>. 2009-ലാണ് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ഈ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചത്. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[ചാലക്കുടി]]ക്ക് 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും,തൃശ്ശൂരിൽനിന്നും ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കായുമാണ് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]യിലുള്ള ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇത് ചാലക്കുടി - വാൽപ്പാ‍റ റോഡിനരികിലാണ് . [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] 5 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഇതേ റോഡരുകിൽ തന്നെയാണ്. == സമീപ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == * [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്]] * [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[തുമ്പൂർമുഴി തടയണ]] - ഇതിന്റെ പരിസരത്തുള്ള ഉദ്യാനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് *[[ഏഴാറ്റുമുഖം_പ്രകൃതിഗ്രാമം]] * [[ഡ്രീം വേൾഡ് അക്വാ തീം പാർക്ക്]] - ജലക്രീഡാ വിനോദ ഉദ്യാനം * [[സിൽവർ സ്റ്റോം വാട്ടർ തീം പാർക്ക്]] - ഈ ജലക്രീഡ വിനോദ ഉദ്യാനത്തോട് ചേർന്ന് വലിയൊരു അലങ്കാരമത്സ്യകേന്ദ്രവുമുണ്ട് * [[വാൽപ്പാറ]]-മലക്കപ്പാറ-തമിഴ്നാട് പാതയിലെ തേയിലതോട്ടങ്ങൾ == ചിത്രശാല == <gallery> File:Athirappally_Waterfalls_-_അതിരപ്പള്ളി_വെള്ളച്ചാട്ടം_03.jpg|മഴവില്ലും വെള്ളച്ചാട്ടവും File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_01.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം File:അതിരപ്പിള്ളി പനോരമ ദൃശ്യം.jpg |അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം പനോരമ ദൃശ്യം File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_03.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം Image:athirapilly waterfalls.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ച ചിത്രം:ചിത്രം-അതിരപ്പിള്ളി വിദൂരം.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി2.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി_താഴെ.JPG|താഴെ നിന്നുള്ള വീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഒരു പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg| അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള പാർശ്വ വീക്ഷണം ചിത്രം:Athirappilly-falls-kerala.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി പുഴ.jpg </gallery> == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[അതിരപ്പിള്ളി]] * [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[ചാലക്കുടി]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Athirappilly Falls}} *[http://thrissur.nic.in/forestDept.htm Official Site: www.thrissur.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm |date=2007-01-02 }} *[http://www.trichur.com/html/places2.htm Thrissur Website www.trichur.com ] *[http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm |date=2007-03-13 }} *[http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm മറയാൻ പോകുന്നവെള്ള ച്ചാട്ടം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm |date=2010-04-23 }} *[http://www.malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ജൂൺ 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113959/http://malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf |date=2016-03-06 }}, [http://www.malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf ജൂലൈ 20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113311/http://malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf |date=2016-03-06 }} *[http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm Protests mark hearing on Athirappilly project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm |date=2006-06-29 }} == അവലംബം == <references/> {{തൃശ്ശൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{WaterFallsinKerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] {{Western Ghats}} 7x0txpdg23bhkxn1svjxzumi8u2vk8w 4632577 4632574 2026-06-23T13:42:45Z Malikaveedu 16584 4632577 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Athirappilly Falls}} {{Infobox waterfall | name = അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം | alt_name = | photo = Athirappalli Waterfalls, Thrissur, Kerala.jpg | photo_width = 250 | photo_caption = <small> അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം വിദൂര ദൃശ്യം</small> | location = [[ചാലക്കുടി]] [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]],[[ഇന്ത്യ]] [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | lat_d = 10.35| long_d = 76.55 | elevation = {{convert|120|m|abbr=on}} | type = Segmented | height = {{convert|25|m|abbr=on}} | width = {{convert|100|m|abbr=on}} | height_longest = | average_width = | number_drops = 4 | average_flow = 52 m3/s (1,836 cu ft/s) | watersourse = [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] | world_rank = }} [[ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|right|thumb|300px|<center>അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം</center>]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്|ചാലക്കുടി താലൂക്കിൽ]] അതിരപ്പിള്ളി പഞ്ചായത്തിൽ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഷോളയാർ നിരകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് '''അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. 81.5 അടി ഉയരമുള്ള ഇത് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയിലാണ്.]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടമായ അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം, "ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നയാഗ്ര" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ധാരാളം [[പക്ഷി|പക്ഷികളുടെ]] വാസസ്ഥലവുമാണ്‌ ഇവിടം. ജില്ലാ വിനോദസഞ്ചാര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി വിനോദസഞ്ചാരികൾ കൂടുതലായി സന്ദർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം ഇവിടത്തെ പ്രകൃതി-പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു{{അവലംബം}}. അതിരപ്പിള്ളിയ്ക്ക് സമീപത്തായി [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നിവയും കാണാം. ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും പ്രാദേശികവുമായ നിരവധി സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമായ ഇടതൂർന്ന ചോലവനങ്ങൾക്ക് സമീപമാണ്. ചാലക്കുടിപ്പുഴയിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്ക് മുകളിലായി കേരള സംസ്ഥാനം ഒരു ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം 1990 കളിൽ ആരംഭിച്ച് 2017 വരെ തുടർന്നിരുന്നു. == നദി == 145 കിലോമീറ്റർ (90 മൈൽ) നീളമുള്ള ചാലക്കുടി നദി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ആനമല മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് വാഴച്ചാൽ വനത്തിലൂടെ ഒഴുകി അറബിക്കടലിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. സുഗമമായി ആരംഭിക്കുന്ന നദി അതിരപ്പിള്ളിയോട് അടുക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ പ്രക്ഷുബ്ധമാകുന്നു. == സവിശേഷതകൾ. == [[പ്രമാണം:അതിരപ്പിള്ളി ഇടത്തേ ചാട്ടം.jpg|right|thumb|250px]] അതിരപ്പള്ളി ജലപാതത്തിന് ഇരു പാർശ്വങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നിബിഢ വനങ്ങൾ അപൂർവ ജൈവസമ്പത്തിന്റെ കലവറയാണ്. [[ഇരുൾ]], [[ഇലവ്]], [[വെൺതേക്ക്]], [[മരുത്]], [[വേങ്ങ]], [[കാഞ്ഞിരം]], [[മരോട്ടി]], [[തേക്ക്]], [[വീട്ടി]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ വളരുന്നു. [[വേഴാമ്പൽ]], [[വാനമ്പാടി]], [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]], [[മാടത്ത]], [[കാട്ടിലക്കിളി]], [[ശരപക്ഷി]] തുടങ്ങിയ നിരവധി പക്ഷികളുടെയും [[ആന]], [[കാട്ടുപോത്ത്]], [[വെരുക്]], [[കടുവ]], [[കരിങ്കുരങ്ങ്]], [[സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്]], [[കുട്ടിതേവാങ്ക്]] തുടങ്ങിയ ജന്തുക്കളുടെയും വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും ആവാസകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ വനപ്രദേശം. [[കാടർ]], [[മലയർ]], തുടങ്ങിയ ആദിവാസിവിഭാഗങ്ങൾ ഇവിടത്തെ വനങ്ങളിൽ നിവസിക്കുന്നു. ====വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വനമേഖലയിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ തദ്ദേശീയ മൽസ്യയിനങ്ങൾ<ref>[[കൂട് മാസിക]], മാർച്ച് 2015, താൾ 37</ref>==== {| class="wikitable sortable" border="1" | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''നമ്പർ''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''തദ്ദേശീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''ശാസ്ത്രീയ നാമം''' | align="center" style="background:#f0f0f0;"|'''സംരക്ഷണ പദവി''' |- | 1||[[കൊയ്മ]]||[[കൊയ്മ|Mesonoemacheilus herrei]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 2||[[നെടും കൽനക്കി]]||[[നെടും കൽനക്കി|Travancoria elongata]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 3||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി]]||[[കുള്ളൻ കൽനക്കി|Travancoria jonesi]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 4||[[കാളക്കൊടിയൻ]]||[[കാളക്കൊടിയൻ|Dawkinsia assimilis]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 5||[[ഞെഴു|ഞെഴു/കല്ലേമുട്ടി]]||[[ഞെഴു|Garra surendranathanii]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 6||[[കുഴികുത്തി]]||[[കുഴികുത്തി|Gonoproktopterus thomassi]]||[[ഗുരുതരമായ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ജീവി വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഗുരുതരമായ വശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 7||[[വെള്ളിച്ചി|വെള്ളിച്ചി/വരയൻ ചീല]]||[[വെള്ളിച്ചി|Laubuca fasciata]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 8||[[മോഡോൻ]]||[[മോഡോൻ|Osteochilus longidorsalis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 9||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ]]||[[ചെങ്കണ്ണിയാൻ|Sahyadria chalakkudiensis]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 10||[[ചൂര/കുയിൽ]]||[[ചൂര/കുയിൽ|Tor khudree]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 11||[[നീലക്കൂരി]]||[[നീലക്കൂരി|Batasio travancoria]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 12||[[മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus brachysoma]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- | 13||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി]]||[[കറുകഴുത്തൻ മഞ്ഞക്കൂരി|Horabagrus nigricollaris]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 14||[[വെള്ളിവാള]]||[[വെള്ളിവാള|Pseudeturopius mitchelli]]||[[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണിയിൽ]] |- | 15||[[ആറ്റുണ്ട]]||[[ആറ്റുണ്ട|Carinotteraodon travancoricus]]||[[വംശനാശ സാദ്ധ്യതയുള്ള ജീവികൾ|വംശനാശസാധ്യതയുള്ളവ]] |- |} വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അതിരപ്പള്ളി ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. [[മലയാളം]], [[തമിഴ്]], [[ഹിന്ദി]] സിനിമകളുടെ ഒരു ഇഷ്ടലൊക്കേഷൻ കൂടിയാണ്‌ ആതിരപ്പിള്ളി. സംവിധയകൻ [[മണിരത്നം|മണിരത്ന]]ത്തിന്റെ '[[രാവൺ]]' എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ സംഗീതരംഗം ചിത്രീകരിച്ചത് ഇവിടെയാണ്‌. ബഹുഭാഷാ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ [[ബാഹുബലി : ദ ബിഗിനിങ്|ബാഹുബലിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ട രംഗങ്ങൾ അതിരപ്പിള്ളിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച് ഗ്രാഫിക്സിൻറെ സഹായത്തോടെ വിപുലീകരിച്ചവയാണ്.<ref>{{cite web|title=waterfalls used in BAHUBALI movie- Athirapally|url=http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|accessdate=7 മാർച്ച് 2016|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322055424/http://thetraveltime.in/athirapally-waterfalls-used-in-the-bahubali-movie/|url-status=dead}}</ref> [[വാഴച്ചാൽ|വാഴച്ചാലിൽ]] പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അപകട സാദ്ധ്യതയും മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകളും വകവയ്ക്കാതെ അലക്ഷ്യമായി വെള്ളത്തിലിറങ്ങിയുള്ള വിനോദങ്ങൾ പലപ്പോഴായി 35-ൽ ഏറെ ആളുകളുടെ- കൂടുതലും യുവാക്കളുടെ - ജീവഹാനിക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == സിനിമകൾ == ചാലക്കുടിപ്പുഴയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ വെള്ളച്ചാട്ടവും അതിനോടു ചേർന്നുള്ള വനമേഖലയും സഞ്ചാരികൾക്കും സിനിമാപ്രവർത്തകർക്കും ഒരുപോലെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. നിരവധി മലയാള സിനിമകൾക്കും ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രാദേശിക ഭാഷാ സിനിമകൾക്കും ഇവിടം ലൊക്കേഷനായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. * പഴയ മലയാള സിനിമയായ [[പൊന്നാപുരം കോട്ട|പൊന്നാപുരം കോട്ടയിൽ]] (1973) പ്രേംനസീറും [[വിജയശ്രീ|വിജയശ്രീയും]] അഭിനയിച്ച "വള്ളിയൂർ കാവിലെ" എന്ന ഗാനരംഗത്ത് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. * പ്രേം നസീറും മധുശാലയും അഭിനയിച്ച [[വനദേവത (ചലച്ചിത്രം)|വനദേവത]] (1976) എന്ന മലയാള സിനിമയിലെ "സ്വർഗ്ഗം താണിറങ്ങി വന്നതോ" എന്ന ഗാനരംഗം ഉൾപ്പെടെ പ്രകൃതിഭംഗി നിറഞ്ഞ നിരവധി രംഗങ്ങൾ. * 1982-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഐ.വി. ശശിയുടെ ഇണ എന്ന സിനിമയുടെ ലൊക്കേഷൻ ഈ വെള്ളച്ചാട്ടവും സമീപ പ്രദേശങ്ങളുമായിരുന്നു. * മോഹൻലാലും രമ്യാ കൃഷ്ണനും അഭിനയിച്ച [[അനുരാഗി]] (1988) എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലെ ഒട്ടനവധി രംഗങ്ങൾ. * 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[പുന്നകൈ മന്നൻ|പുന്നഗൈ മന്നൻ]] എന്ന തമിഴ് സിനിമയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് സമീപം ചിത്രീകരിച്ചതാണ്. വെള്ളച്ചാട്ടം തന്നെ സിനിമയിൽ ഒരു പങ്കുവഹിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല ഈ സിനിമ വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ വളരെ ജനപ്രിയമാക്കുകയും അതിന് "പുന്നഗൈ മന്നൻ വെള്ളച്ചാട്ടം" എന്ന വിളിപ്പേര് ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. == വിവാദങ്ങൾ == അതിരപ്പിള്ളി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെപ്പറ്റി അടുത്തിടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള വിവാദങ്ങൾ ജനശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു<ref> http://www.mail-archive.com/greenyouth@googlegroups.com/msg00176.html </ref>. വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്സു. 400 മീ. മുകളിലായി ജലവൈദ്യുതോർജ്ജ ഉത്പാദനം ലക്ഷ്യമാക്കി നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന അതിരപ്പള്ളി അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ്. അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതിയ്ക്ക് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച [[ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി|മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ സമിതി]] 2011 സെപ്റ്റംബറിൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു<ref>{{cite news|title=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=213090 മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ|accessdate=07 സെപ്റ്റംബർ 2011}}</ref>. 2009-ലാണ് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ഈ സമിതിയെ നിയോഗിച്ചത്. == എത്തിച്ചേരാൻ == [[ചാലക്കുടി]]ക്ക് 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും,തൃശ്ശൂരിൽനിന്നും ഏകദേശം 32 കിലോമീറ്റർ തെക്കു കിഴക്കായുമാണ് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ]]യിലുള്ള ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇത് ചാലക്കുടി - വാൽപ്പാ‍റ റോഡിനരികിലാണ് . [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] 5 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഇതേ റോഡരുകിൽ തന്നെയാണ്. == സമീപ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == * [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്]] * [[വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[ചാർപ്പ വെള്ളച്ചാട്ടം]] * [[തുമ്പൂർമുഴി തടയണ]] - ഇതിന്റെ പരിസരത്തുള്ള ഉദ്യാനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് *[[ഏഴാറ്റുമുഖം_പ്രകൃതിഗ്രാമം]] * [[ഡ്രീം വേൾഡ് അക്വാ തീം പാർക്ക്]] - ജലക്രീഡാ വിനോദ ഉദ്യാനം * [[സിൽവർ സ്റ്റോം വാട്ടർ തീം പാർക്ക്]] - ഈ ജലക്രീഡ വിനോദ ഉദ്യാനത്തോട് ചേർന്ന് വലിയൊരു അലങ്കാരമത്സ്യകേന്ദ്രവുമുണ്ട് * [[വാൽപ്പാറ]]-മലക്കപ്പാറ-തമിഴ്നാട് പാതയിലെ തേയിലതോട്ടങ്ങൾ == ചിത്രശാല == <gallery> File:Athirappally_Waterfalls_-_അതിരപ്പള്ളി_വെള്ളച്ചാട്ടം_03.jpg|മഴവില്ലും വെള്ളച്ചാട്ടവും File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_01.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം File:അതിരപ്പിള്ളി പനോരമ ദൃശ്യം.jpg |അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം പനോരമ ദൃശ്യം File:Athirappally_-_അതിരപ്പള്ളി_03.JPG|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം Image:athirapilly waterfalls.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ചിത്രം:അതിരപ്പള്ളി.jpg|വടക്കുഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ച ചിത്രം:ചിത്രം-അതിരപ്പിള്ളി വിദൂരം.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി2.JPG ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി_താഴെ.JPG|താഴെ നിന്നുള്ള വീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പാർശ്വവീക്ഷണം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.jpg|അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഒരു പാർശ്വവീക്ഷണം.jpg| അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ താഴെ നിന്നുള്ള പാർശ്വ വീക്ഷണം ചിത്രം:Athirappilly-falls-kerala.jpg ചിത്രം:അതിരപ്പിള്ളി പുഴ.jpg </gallery> == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[അതിരപ്പിള്ളി]] * [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[ചാലക്കുടി]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Athirappilly Falls}} *[http://thrissur.nic.in/forestDept.htm Official Site: www.thrissur.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm |date=2007-01-02 }} *[http://www.trichur.com/html/places2.htm Thrissur Website www.trichur.com ] *[http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm അതിരപ്പിള്ളി പദ്ധതി ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm |date=2007-03-13 }} *[http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm മറയാൻ പോകുന്നവെള്ള ച്ചാട്ടം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm |date=2010-04-23 }} *[http://www.malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ജൂൺ 15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113959/http://malayalamvaarika.com/2012/june/15/report20.pdf |date=2016-03-06 }}, [http://www.malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf ജൂലൈ 20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306113311/http://malayalamvaarika.com/2012/july/20/report2.pdf |date=2016-03-06 }} *[http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm Protests mark hearing on Athirappilly project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm |date=2006-06-29 }} == അവലംബം == <references/> {{തൃശ്ശൂർ - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{WaterFallsinKerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചാലക്കുടിപ്പുഴ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] {{Western Ghats}} 1v1dl6xgg3qp2qp89rvw0e678zpzmy3 പിണറായി വിജയൻ 0 9342 4632743 4632329 2026-06-24T04:05:45Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632743 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-ന് ആദ്യമായി കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തുടർഭരണം കിട്ടിയ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ ഇലക്ഷൻ ഫലം വന്ന മെയ് 4ന് രാജിവെച്ചു. 2016 മുതൽ സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] qrq1h0g5gugmguwvt3emfu3014yhk7y 4632746 4632743 2026-06-24T04:06:45Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632746 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-ന് ആദ്യമായി കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തുടർഭരണം കിട്ടിയതിനാൽ 2021 മേയ് 20-ന് രണ്ടാം തവണ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ ഇലക്ഷൻ ഫലം വന്ന മെയ് 4ന് രാജിവെച്ചു. 2016 മുതൽ സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] 174uqx035wtllhn8yzzdt88hj8xjykv ഹജ്ജ് 0 10193 4632720 4630941 2026-06-24T01:15:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632720 wikitext text/x-wiki {{featured}} {{prettyurl|Hajj}} {{Template:ToDiasmbig|വാക്ക്=ഹജ്ജ്}} [[ചിത്രം:The Hajj kicks into full gear - Flickr - Al Jazeera English (8).jpg|250px|thumb|right|ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർ ത്വവാഫ് ചെയ്യുന്നു]] {{ഇസ്‌ലാം‌മതം}} [[ഖുർആൻ|ഖുർആനും]] [[സുന്നത്ത്|പ്രവാചകചര്യയും]] നിർദ്ദേശിച്ച മാതൃകയിൽ [[മുസ്ലിം|മുസ്ലിംങ്ങൾ]] മതപരമായ അനുഷ്ഠാനമായി [[ദുൽഹജ്ജ്]] മാസം 8 മുതൽ 12 വരെ [[മക്ക|മക്കയിലേക്ക്]] നടത്തുന്ന തീർത്ഥാടനത്തേയും, അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കർമ്മങ്ങളെയുമാണ് '''ഹജ്ജ്''' എന്ന് പറയുന്നത് . വർഷംതോറും നടന്നു വരുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തീർഥാടനമാണിത്.<ref>''Atlas of Holy Places'', p. 29</ref>[[ഇസ്ലാമിലെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ|ഇസ്ലാമിലെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ]] അഞ്ചാമത്തെതായാണ്‌ ഹജ്ജ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.<ref> ഫത് ഹുൽ മുഹീൻ മലയാളം പരിഭാഷ-zഐനുദ്ദീൻ മഗ്ദൂം [[പൊന്നാനി]] </ref>. ഇസ്ലാം മതവിശ്വാസികളുടെ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലാഹുവിനുള്ള കീഴ്പ്പെടലിന്റെയും പ്രതീകമായി ഹജ്ജ് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>Dalia Salah-El-Deen, [http://www.islamonline.net/english/introducingislam/Worship/Pilgrimage/article01.shtml Significance of Pilgrimage (Hajj)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090606064433/http://www.islamonline.net/english/introducingislam/Worship/Pilgrimage/article01.shtml |date=2009-06-06 }}</ref> [[കഅ്ബ]] പണിത [[ഇബ്രാഹിം നബി]] (അബ്രഹാം), ഭാര്യ [[ഹാജറ]] (ഹാഗർ), അവരുടെ മകൻ [[ഇസ്മാഇൽ]] (ഇശ്മായേൽ) എന്നിവരുടെ ഓർമകളും അവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവ വികാസങ്ങളുമാണ്‌ ഹജ്ജിലെ കർമ്മങ്ങൾ. ഇബ്രാഹിം, ഇസ്മായിൽ എന്നിവരാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ക‌അബ നിർമ്മിച്ചത് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു . <ref name="bbc">http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/hajj_2.shtml</ref> ആദ്യത്തെ നബിയായ [[ആദം നബി|ആദം നബിയാണ്]] ക‌അബ സ്ഥാപിച്ചതെന്നും, ഇത് മണലിൽ പൂണ്ടുകിടന്നയിടത്താണ് ഇബ്രാഹിം നബി ക‌അബ പുനഃസ്ഥാപിച്ചതെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. കാലക്രമേണ [[]] ഇവിടെ പലതരം ആരാധനകൾ നടന്നിരുന്നു. പലരും കൊണ്ടുവന്നിരുന്ന [[വിഗ്രഹം|വിഗ്രഹങ്ങളും]] അവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. [[സംസം‍|സംസം കിണറിൽ]] നിന്നും എപ്പോഴും ജലം ലഭിച്ചിരുന്നതിനാൽ മക്ക ഒരു തിരക്കുള്ള നഗരമായി. ജനങ്ങൾ ബഹുദൈവ വിശ്വാസികളാവുകയും വിവിധ ദൈവങ്ങളെയും ആത്മാക്കളെയും ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ക‌അബാലയത്തിനുള്ളിലെ ധാരാളം വിഗ്രഹങ്ങൾ അവർ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="bbc" /><ref name="darkages"/> എന്നാൽ പ്രവാചകനായ [[മുഹമ്മദ് നബി|മുഹമ്മദ്]] കഅബ പുതുക്കിപ്പണിയുകയും അവിടെ സ്ഥാപിച്ച വിഗ്രഹങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ആദം നബി മുതൽ അന്ത്യ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബിയിൽ വരെ വിശ്വസിക്കുന്നവർക്ക് മാത്രമായിട്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് അത് തുറന്നുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. കഴിവും സമ്പത്തുമുള്ള ഓരോ മുസ്ലീമും ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഹജ്ജ് ചെയ്തിരിക്കണം എന്ന് നിർബന്ധമാണ്‌ <ref>http://www.hajinformation.com/main/c.htm</ref>. അറബിമാസം ദുൽഹിജ്ജ് 8 മുതൽ 12 വരെയാണ് ഹജ്ജ് കർമ്മം ചെയ്യേണ്ട ദിവസങ്ങൾ. ഇസ്ലാമിക്ക് കലണ്ടറും ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടറും തമ്മിൽ 11 ദിവസത്തോളം വ്യത്യാസമുള്ളതിനാൽ ഹജ്ജ് അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്ന ദിവസങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് കലണ്ടർ പ്രകാരം വ്യക്തമായി പറയാൻ സാധിക്കില്ല, എങ്കിലും ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തിൽ നവംബർ - ജനുവരി മാസങ്ങളിലായിട്ടാണു ഹജ്ജ് കടന്നു വരാറ്. == പേരിനു പിന്നിൽ == ഹജ്ജ് (അറബി:حج) എന്ന അറബി പദത്തിന്‌ '''ഉദ്ദേശിക്കുക''' എന്നാണ് ഭാഷാർഥം. == ഇബ്രാഹീം നബി == [[ചിത്രം:Hajj.ogg|thumb|250px|ഹജ്ജിന് തവാഫ് ചെയ്യുന്നവരുടെ വീഡിയോ ദൃശ്യം]] <!--ഹജ്ജ് എന്ന കർമ്മം ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ തീർത്ഥാടനമായാണ് കരുതുന്നത്. {{fact}}-->ഹജ്ജിന്റെ ചരിത്രം ഇബ്രാഹീം നബിയുടെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. അല്ലാഹു ഇബ്രാഹീം നബിയോട് മക്കയിൽ ക‌അ്‌ബ പുതുക്കി നിർമ്മിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു എന്നാണ് വിശ്വാസം<ref>വിശുദ്ധ ഖുർ‌ആൻ അദ്ധ്യായം 22 ഹജ്ജ്,സൂക്തം 26</ref>. അല്ലാഹുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഇബ്രാഹീം നബി മക്കയിലേക്ക് കുടുംബസമേതം യാത്ര പോയ സമയത്തായിരുന്നു ഈ നിർദ്ദേശം<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/f0102.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-12-05 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117030806/http://www.hajinformation.com/main/f0102.htm |url-status=dead }}</ref>. ഇബ്രാഹീം നബിക്ക് കഅബയുടെ സ്ഥാനം സൗകര്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തുവെന്നും, അതു പ്രദക്ഷിണം (ത്വവാഫ്) ചെയ്യുന്നവർക്കും പ്രാർഥിക്കുന്നവർക്കും വേണ്ടി കഅബ ശുദ്ധമാക്കിവെക്കണമെന്നും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ തീർത്ഥാടനത്തെ പറ്റി വിളംബരം ചെയ്യണമെന്നും നിർദ്ദേശം നൽകിയതായും [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിലെ]] സൂറതുൽ ഹജ്ജിൽ 26 മുതൽ 27 വരെയുള്ള ആയതുകളിൽ പറയുന്നുണ്ട് <ref>{{cite web|url=http://www.quranmalayalam.com/quran/uni/u22.html|title=വിശുദ്ധ ഖുർ‌ആൻ മലയാളം പരിഭാഷ, അദ്ധ്യായം 22 ഹജ്ജ്,സൂക്തം 26 മുതൽ 27 വരെ|accessdate=2007-12-07|archive-date=2008-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080111042429/http://www.quranmalayalam.com/quran/uni/u22.html|url-status=dead}}</ref> [[കഅബ]] നിർമ്മിച്ചത് [[ആദാം|ആദം നബിയാണെന്നു]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ടങ്കിലും, ആദം നബിയ്ക്കു മുൻപേ ആ കെട്ടിടം അവിടെയുണ്ടായിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. വാനലോകത്തെ '''ബൈത്തുൽ മ‌അമൂർ''' എന്ന കെട്ടിടത്തിന്റെ മാതൃകയിലാണ് അത് പണികഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടതെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.dartabligh.org/months/zilhaj/historyofkaaba/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-12-06 |archive-date=2007-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071130024003/http://www.dartabligh.org/months/zilhaj/historyofkaaba/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref>Azraqi, Akhbar Makkah, vol. 1, pp. 58-66</ref>.<!-- അല്ലാഹു ആദാം നബിയോട് മരിക്കുന്നതിനു മുൻപ് ഹജ്ജ് ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും, അപ്പോൾ ആദം എന്താണ് മരണം എന്ന് ചോദിക്കുകയും തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ ശ്രീലങ്കയിൽ നിന്ന് ആദം ഹജ്ജിന് പുറപ്പെടുകയും, മരണത്തിനുമുമ്പായി നാല്പതു ഹജ്ജുകൾ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് നടന്നു പോയി ചെയ്തിരുന്നതായി ഇസ്‌ലാമിക മത ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാണുന്നുണ്ട്.. {{fact}}--> === സംസം === {{main|സംസം }} [[ഇബ്രാഹിം നബി|ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ]] മകൻ [[ഇസ്മായിൽ നബി|ഇസ്മായിൽ നബിയുടെ]] പാദസ്പർശമേറ്റ് മരുഭൂമിയിൽ നിന്നും പൊട്ടി വന്ന ഉറവയാണ് [[സംസം]]. ഈ നീരുറവയ്ക്കടുത്തായി മൈലുകളോളം മറ്റു ജലാശയങ്ങളോ കിണറുകളോ ഇല്ല. ത്വവാഫിനു ശേഷം സംസം വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് നബിചര്യയാണ്. ഹജ്ജ് കർമ്മത്തിനു വരുന്നവർ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇതേ വെള്ളത്തെയാണ്. എല്ലാ ഹാജിമാരും ഈ വെള്ളം ശേഖരിച്ച് സ്വന്തം നാടുകളിലേക്ക് കൊണ്ടു പോകാറുണ്ട്. വിമാന മാർഗ്ഗം സൗജന്യമായി ഈ തീർഥം കൊണ്ടു പോകാം.ചൂടാക്കുമ്പോൾ സംസം വെള്ളം നിറ വ്യത്യാസം വരാറുണ്ട്. സംസം വെള്ളത്തെ കുറിച്ച് ധാരാളം ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref> http://members.tripod.com/alislaah4/moreadvices2/id21.htm </ref> === ഹജറുൽ അസ്‌വദ് === {{main|ഹജറുൽ അസ്‌വദ്}} കഅബയുടെ ആരംഭം മുതൽക്ക് തന്നെ കഅബയുടെ ഒരു മൂലയിൽ സൂക്ഷിച്ചു പോരുന്ന ഒരു കറുത്ത കല്ലാണ് '''ഹജറുൽ അസ്‌‌വദ്'''(Arabic:حجر الأسود) (കറുത്ത കല്ല്). ഓരോ [[ത്വവാഫ്|ത്വവാഫിന്റെയും]] സമയത്തും [[ഹജറുൽ അസ്‌വദ്]] ചുംബിക്കലും അതിനു കഴിയാത്തവർ കൈകൊണ്ട് ആംഗ്യം കാണിച്ച് ആ കൈ ചുംബിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് [[സുന്നത്ത്|സുന്നത്താണെന്ന്]] അഥവാ പുണ്യമാണെന്ന് [[ഇസ്ലാം]] പഠിപ്പിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നിറക്കിയ കല്ലാണ് ഹജറുൽ അസ്‌വദ് എന്ന് മുസ്ലിംകൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. <ref name="SaudiCities-disrupted">{{cite web|author=SaudiCities - The Saudi Experience|title=Makkah - The Holy Mosque:The Black Stone|publisher=|accessmonthday=August 13|accessyear=2006|url=http://www.saudicities.com/mmosque.htm|access-date=2007-12-23|archive-date=2006-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20060527040025/http://saudicities.com/mmosque.htm|url-status=dead}}</ref> ഈ കല്ലുമായി ബന്ധപെട്ട് ഖലീഫ ഉമറിന്റെ വാചകങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. {{cquote|കല്ലേ നീ വെറുമൊരു കല്ലാണ്, എന്റെ പ്രവാചകൻ ചും‌ബിക്കാൻ പറഞ്ഞത് കൊണ്ടു മാത്രമാണ് ഞാൻ നിന്നെ ചുംബിക്കുന്നത്}} == ചരിത്രം == ഇബ്രാഹിം നബി ദൈവ കല്പനപ്രകാരം പുന:സ്ഥാപിച്ച ക‍അബയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെയും മകൻ ഇസ്മാഈൽ നബിയുടെയും കാലശേഷം ജനങ്ങൾ വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ തുടങ്ങി. വിഗ്രഹാരാധനയെ എതിർത്തിരുന്ന ഇബ്രാഹിം നബിയുടേയും, പുത്രൻ ഇസ്മാഈലിന്റേയും വിഗ്രഹങ്ങളെയും അവർ ആരാധിച്ചിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഓരോ ആവശ്യത്തിന് ഓരോ ദൈവങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ 360ഓളം ബിംബങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്രെ. അവർ ഒരു പ്രത്യേക മതവിഭാഗത്തിൽപ്പെടുകയോ ഒരു പ്രവാചകനെ വിശ്വസിക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല. ഹുബാൽ, ലാത്ത, ഉസ്സ (Uzzā), മനാത്ത തുടങ്ങിയ ബിംബങ്ങളാണ് കഅ്ബയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്<ref>ഡോ.പി., മുഹമ്മദ് സാലി (1988). അറബികളും തമോകാലഘട്ടവും. തിരുവനന്തപുരം: അബു ജബീർ പബ്ലീഷേർസ് </ref>. പിന്നീട് ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് പ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ് നബിയുടെ മക്കയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവും ക‍അബയുടെ പുനരുജ്ജീവനവുമാണ്. ക്രി.വ. 630 (ഹിജ്ര 8) മെക്കയിൽ നടന്ന മക്കാവിജയത്തിനു ശേഷം മുഹമ്മദ് നബിയും അനുയായികളും ചേർന്ന് ക‍അബയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ബിംബങ്ങൾ എല്ലാം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്തു. == ഹജ്ജിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ( റുക്നുകൾ ) == സാധാരണ ഹജ്ജ് സംഘങ്ങളിലൂടെയും സ്വന്തമായും ഹജ്ജിനു പോവാറുണ്ട്. ഹജ്ജിനു പോവാൻ പ്രത്യേക ഹജ്ജ് വിമാനങ്ങൾ തന്നെ നിലവിലുണ്ട്. [[കപ്പൽ]] മാർഗ്ഗവും ഹജ്ജിനു പോവാൻ പല രാജ്യങ്ങളിലും സൗകര്യമേർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കരയടിക്കാത്ത 2 കഷ്ണം തുണി കൾ ധരിച്ചു കൊണ്ടാണ് പുരുഷന്മാർ ഹജ്ജിനു പോവുന്നത്. ഇതിൽ ഒന്ന് ഉടുക്കുകയും മറ്റൊന്ന് പുതക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ത്വവാഫിന്റെ സമയത്ത് പൂണൂൽ ധരിക്കുന്നത് പോലെ ധരിക്കും. അതു പോലെ കെട്ടു പിണയാത്ത പാദരക്ഷകളും ധരിക്കണം. സ്ത്രീകൾ അവരുടെ സാധാരണ [[ഹിജാബ്]] ധരിച്ചാൽമതി (മുൻ കയ്യും മുഖവും ഒഴികെയുള്ള ഇഹ്റാം കെട്ടുന്നതോടു കൂടി ഹജ്ജിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഹജ്ജിന് ഇഹറാം കെട്ടിയാൽ പിന്നെ നഖം മുറിക്കാനോ മുടി കളയാനോ വേട്ടയാടാനോ പാടില്ല. ഹജ്ജിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവ ആണു<ref>{{Cite web |url=http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-12-12 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419025412/http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |url-status=dead }}</ref>:[[ചിത്രം:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg |250px|thumb|right|മക്കയിലെ കഅബക്കടുത്ത് വെച്ച് പ്രാർത്ഥികുന്ന വിശ്വാസി]]ഹജ്ജിന്റെ റുക്നുകൾ അഞ്ചാകുന്നു: (1) ഇഹ്റാം ചെയ്യുക. (2) അറഫയിൽ നിൽക്കൽ. (3) ഇഫാള്വത്തിന്റെ ത്വവാഫ്. (4)സഅ് യ്. (5) മുടിനീക്കൽ. <ref>{{Cite web|url=http://www.altmuslim.com/a/a/a/as_hajj_begins_more_changes_and_challenges_in_store/|title=ആർക്കൈവ്{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പകർപ്പ്|access-date=2007-12-04|archive->[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3448779.stm BBC NEWS | Middle East | Hundreds killed in Hajj stampede<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2006/01/13/world-haj-stampede.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} കണ്ണി|date= name=ngeo>{{cite news|url=http://youtube.com/watch?v=3Y1QirbP0SI&mode=related&search=|title=Inside Mecca|format=video documentary|publisher=[[National Geographic]]|date=2003|author=Anisa Mehdi, John Bredar (writers)}}</ref>. ==== thovaf ==== [[ചിത്രം:Kaaba Mirror like.jpg|right|thumb|200px|മക്കയിലെ കഅബ ശരീഫ്,]] [[ചിത്രം:Tavaf.jpg|left|thumb|200px|കഅബയെ തവാഫ്, സഫ മർവ കൾ ക്കിടയിലെ സഹ് യ് എന്നിവ വ്യക്തമാക്കുന്ന രേഖാചിത്രം]] ഹജ്ജിന്റെ ആദ്യ ദിവസം അഥവാ അറബിമാസത്തിലെ അവസാന മാസമായ ദുൽഹിജ്ജ് 8ന് തീർത്ഥാടകർ അവരുടെ ആദ്യ തവാഫ് അഥവാ അപ്രദക്ഷിണം 7 പ്രാവശ്യം നിർവ്വഹിക്കും.<ref name=AtoZ>{{cite book | title=Hajj to Umrah: From A to Z | url=https://archive.org/details/hajjumrahfromtoz00moha | last = Mohamed | first= Mamdouh N. | year = 1996 | publisher=Amana Publications | id= ISBN 0-915957-54-X}}</ref>.പുരുഷന്മാർ ആദ്യം 3 പ്രദക്ഷിണം ധൃതികൂടുന്ന രീതിയിലുള്ള കാല് വെപ്പുകളോടെ നടക്കും. ഓരോ ചുറ്റലിലും കറുത്ത കല്ലിൽ (ഹജറുൽ അസ്വദ്) ചുംബിക്കണമെന്നതാണ്‌ ആചാരമെങ്കിലും ഇത് നിർബന്ധമില്ല. ==== സഇയ്യ് ==== തവാഫിനു ശേഷം സഫാ മർവ്വക്കിടയിൽ 7 പ്രാവശ്യം തീർത്ഥാടകർ ഓടും. സഫ മുതൽ മർവ്വ വരെയാണ് ഒരു ഓട്ടം കണക്കാക്കുന്നത്.പഴയകാലത്ത് ഇത് പള്ളിക്ക് പുറത്തായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇത് മസ്ജിദ് ഹറമിനുള്ളിലാവുന്ന രൂപത്തിൽ പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്.സഫാ മുതൽ മർവ്വ വരെ ഓടേണ്ടതില്ല. ഇടക്ക് 2 പച്ച തുണികളും പച്ച ട്യൂബ് ലൈറ്റും പച്ച വരകളും ഉണ്ട്.ശരിക്കും ഓടേണ്ടതില്ല. നടത്തമല്ല ഓട്ടമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കത്തക്കവിധം ഓടിയാൽ മതി. സ്ത്രീകൾ ഓടേണ്ടതില്ല. ==== അറഫാത്ത് ==== [[ചിത്രം:Day of Hajj. Mecca, Saudi Arabia.jpg|right|thumb|200px|മുസ്ദലിഫ]] അടുത്ത ദിവസം ദുൽഹിജ്ജ് ഒൻപതിന് [[മിന|മിനയിലെ]] അറഫാ മൈതാനിയിലേക്ക് പുറപ്പെടും. [[അറഫാ സംഗമം]] ആണു ഹജ്ജിന്റെ മുഖ്യ ആചാരം. ഇവിടെ വെച്ചാണ് [[മുഹമ്മദ് നബി]] ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗം നടത്തിയത് എന്ന് മുസ്ലീങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. സൂര്യാസ്തമയം വരെ പ്രാർത്ഥനയിൽ മുഴുകി വിശ്വാസികൾ അറഫയിൽ തങ്ങും. ==== മുസ്ദലിഫ ==== സൂര്യാസ്തമയത്തിനു ശേഷം വിശ്വാസികൾ അറഫയുടെയും മിനയുടെയും ഇടയിലുള്ള മുസ്ദലിഫയിലേക്ക് നീങ്ങും. പിശാചിനെ എറിയാനായി 49 കല്ലുകളും ഇതിനിടയിൽ ശേഖരിക്കും. കൂടുതൽ തീർത്ഥാടകരും മിനയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് മുസ്ദലിഫയിൽ രാപ്പാർക്കും. അന്നാണ് വലിയ പെരുന്നാൾ അഥവാ [[ഈദുൽ അദ്ഹ]] ആചരിയ്ക്കുന്നത്. ==== ജംറകൾ ==== [[ചിത്രം:Amellie - Stoning of the devil 2006 Hajj.jpg|right|thumb|200px|മീനയിലെ പിശാചിന്റെ പ്രതീകത്തിന് കല്ലെറിയുന്ന വിശ്വാസികൾ]] തീർത്ഥാടകർ ജംറകൾക്ക് നേരെ കല്ലെറിയും.ഓരോരുത്തരും ഏഴു പ്രാവശ്യം കല്ലേറ് നിർവ്വഹിക്കും.ഇത് [[ഇബ്രാഹിം നബി]] പിശാചിനു(ഷൈത്വാൻ) നേരെ കല്ലെടുത്ത് എറിഞ്ഞതിന്റെ ഓർമ്മപുതുക്കലായി കണക്കാക്കുന്നു. ==== ഈദുൽ അദ്ഹ ==== {{Main|ബലിപെരുന്നാൾ}} കല്ലേറിനു ശേഷം വരുന്ന കർമ്മമാണ്‌ ഈദ് ഉൽ അദ്‌ഹ. പ്രവാചകനായ ഇബ്രാഹിം നബി തന്റെ ആദ്യ പുത്രനായ ഇസ്മാഈലിനെ ദൈവ കല്പന മാനിച്ച് ബലിയറുക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിന്റെ ഓർമ പുതുക്കലാണ്‌ ഈ ചടങ്ങ്. പ്രസ്തുത സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്‌ ഈ പെരുന്നാളിന്‌ ബലി പെരുന്നാൾ(മലയാളത്തിൽ) എന്ന് പേരു വന്നത്. ==== തവാഫ് അൽ-സിയാറ ==== അന്നേദിവസം തന്നെയോ അതിനടുത്ത ദിവസമോ "തവാഫ് അൽ സിയാറ" എന്നറിയപ്പെടുന്ന കർമ്മം ചെയ്യാനായി മെക്കയിലെ മസ്‌ജിദുൽ ഹറം വീണ്ടും സന്ദർശിക്കുന്നു. തവാഫ് അൽ ഇഫാദാ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചടങ്ങ് അള്ളാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹവും നന്ദിയും പ്രകടിപ്പിക്കാനായാണ്‌ ഓരോ തീർത്ഥാടകനും വിനിയോഗിക്കുന്നത്. പത്താം ദിവസം രാത്രി, തീർത്ഥാടകർ മിനായിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു. പതിനൊന്നാം ദിവസം ഉച്ചയ്ക്കു ശേഷവും, അതിനടുത്ത ദിവസവും മിനായിലെ മൂന്നു ജംറകൾക്കും നേർക്ക് ഏഴു കല്ലുകൾ വീതം എറിയേണ്ടതുണ്ട്. 12-ആം ദിവസം സൂര്യാസ്തമയത്തിനു മുൻപേ തന്നെ തീർത്ഥാടകർ മിനായിൽ നിന്നും മെക്കയിലേയ്ക്ക് യാത്ര തുടങ്ങിയിരിക്കണം. അതിനു സാധിക്കാത്തവർ കല്ലെറിയൽ കർമ്മം 13-ആം ദിവസവും നിർവ്വഹിച്ച ശേഷം മാത്രമേ മിനാ വിടാൻ പാടുള്ളൂ. ==== തവാഫുൽ വിദ ==== മക്ക വിടുന്നതിനു മുൻപ് തീർത്ഥാടകർ വിടവാങ്ങൽ തവാഫ് നിർവ്വഹിക്കും. ഇതാണ് തവാഫുൽ വിദാ == ബലി കർമം == ജംറത്തുൽ അഖബയിലെ കല്ലേറു കഴിഞ്ഞാൻ ബലിയറുക്കുന്നവർ അത് ചെയ്യണം. അറുക്കുന്ന മാംസം സ്വയം ഭക്ഷിക്കുകയും മറ്റുള്ളവർക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യണം. എന്നാൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി അറുത്ത ബലിമൃഗത്തിന്റെ മാംസം അറുക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് ഭക്ഷിക്കാവുന്നതല്ല. അത് പാവപ്പെട്ടവർക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണ്. ദുൽഹജ്ജ് 10, 11,12,13 ദിവസങ്ങളിൽ ബലിയറുക്കാവുന്നതാണ്. പത്തിന് തന്നെ ലാണ് ഹജ്ജിലെ ബലി കർമം വിശ്വാസ്തമായും വ്യവസ്ഥാപിതമായും ഏക ഏജൻസിയാണ് ഐ.ഡി.ബി. ബലിമാംസം ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുക എന്ന പേരിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ് ആരംഭിച്ച പദ്ധതി ലാഭം ഉദ്ദേശിച്ചല്ല, തീർഥാടകർക്ക് വിശ്വസ്തതയോടെ അവലംബിക്കാവുന്ന സംവിധാനം എന്ന നിലക്കാനു നടത്തുന്നത്. ഹജ്ജിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ബലിക്കു പുറമെ ഹദ് യ്, ഫിദ് യ എന്നിവയും ബലിപെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് ഹാജിമാരല്ലാത്തവർ നിർവഹിക്കുന്ന ബലിയും ദാനമായി നൽകാനുദ്ദേശിക്കുന്ന മാംസ വിതരണവും ഐ.ഡി.ബി എറ്റെടുത്ത് ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ നടപ്പാക്കും. ബാങ്ക് വഴിയോ എ.ടി.എം, സദാദ് വഴിയോ പണമടക്കാവുന്നതാണ്. സൗദി പോസ്റ്റിൻെറ വിവിധ ശാഖകളിലും ഐ.ഡി.ബിയുടെ കൂപ്പൺ കൈപ്പറ്റാൻ സംവിധാനമുണ്ട്. അൽറാജി, അൽഅമൂദി ബാങ്കുകളിലാണ് പണമടക്കാൻ സൗകര്യമുള്ളത്. കൂടാതെ ഹദ്യതുൽ ഹാജ്ജ് എന്ന മക്ക കേന്ദ്രമായുള്ള ചാരിറ്റി സ്ഥാപനം വഴിയും ബലി കർമത്തിന് പണമടക്കാം. ബലിമാംസ വിതരണത്തിനുള്ള കർമശാസ്ത്രപരമായ നിബന്ധനകൾ പൂർണമായും പാലിച്ചാണ് ഐ.ഡി.ബി ഈ ഉത്തരവാദിത്തം നിർവഹിക്കുന്നത്. മക്കയിലെ അർഹരായവർക്ക് വിതരണം ചെയ്ത ശേഷവും ബാക്കിവരുന്ന ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ബലിമൃഗങ്ങളുടെ മാംസം എഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളില 25ലധികം രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ മുസ്ലിം ദരിദ്രർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാനും ഐ.ഡി.ബിക്ക് സംവിധാനമുണ്ട്. മിനായിലെ എട്ട് അറവുശാലകളിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമികരീതിയിലും ആരോഗ്യ, ശുചിത്വ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചും ബലി നടത്തപ്പെടുന്ന മാംസം ശീതീകരിച്ചാണ് വിദേശത്തേക്ക് അയക്കുന്നത്. ഐ.ഡി.ബിക്ക് പുറമെ തദ്ദേശഭരണം, ധനകാര്യം, നീതിന്യായം, ഇസ്ലാമിക കാര്യം, കാർഷികം, ഹജ്ജ് തുടങ്ങിയ മന്ത്രാലയങ്ങൾ സഹകരിച്ചാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. മക്ക കേന്ദ്രമായുള്ള ഹജ്ജ്സേവന രംഗത്തെ ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടും സംരംഭത്തിൽ അർഹമായ പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. മൃഗ ഡോക്ടർമാർ, അറവ് ജോലിക്കാർ തുടങ്ങി വിവിധ രംഗത്ത് 40,000 ജോലിക്കാർ ഐ.ഡി.ബിയുടെ സംരംഭത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ബലി മാംസം അർഹരായവർക്ക് എത്തിക്കുക, ശരീഅത്ത്, ആരോഗ്യ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുക, പുണ്യനഗരിയുടെ പരിസ്ഥിതി ശുചിത്വം കാത്തുശൂക്ഷിക്കുക എന്നിവ ഈ സംരംഭം വഴി ഐ.ഡി.ബി ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു. മാസത്തിന് ഉപരിയായി തുകൽ പോലുള്ളവയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം മക്ക ഹറം പ്രദേശത്തെ ദരിദ്രർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നു. == മദീന സന്ദർശനം == [[മദീന]] സന്ദർശനം ഹജ്ജിന്റെ ഭാഗമല്ല. എങ്കിലും ഹജ്ജിനു പോകുന്നവരിൽ പലരും മദീനയിലെ റൗള ശരീഫും [[മസ്ജിദുന്നബവി|മസ്ജിദുന്നബവിയും]] സന്ദർശനം നടത്താറുണ്ട്. [[തീർത്ഥാടനം]] [[സുന്നത്ത്|സുന്നത്തുള്ള]] മൂന്നു പള്ളികളിലൊന്നാണ്‌ [[മസ്ജിദുന്നബവി]]. പ്രവാചകന്റെ വീടിന്റെയും മിമ്പറിന്റെയും (പ്രസംഗപീഠം) ഇടയിലുള്ള സ്ഥലത്തെയാണ്‌ റൗള എന്ന് പറയുന്നത്. പള്ളി വികസിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഈ ഭാഗം പള്ളിക്കുള്ളിലാവുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സ്ഥലം സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകളിലെ ഒരു തോപ്പാണെന്ന് പ്രവാചകൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്<ref>{{cite book |last= ഇമാം|first= ബുഖാരി|authorlink= ഇമാം ബുഖാരി|coauthors= |title= [[സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി]]|quote= എന്റെ വീടിന്റേയും മിമ്പറിന്റേയുമിടക്കുള്ള സ്ഥലം സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകളിലെ ഒരു തോപ്പാണ് (2:21:287)|year= |publisher= |location= |isbn= }}</ref>. ഇവിടെ വച്ചുള്ള നമസ്കാരം കൂടുതൽ പുണ്യകരമാണ്‌. മുഹമ്മദ് നബിയുടെ [[ഖബർ]] [[മസ്ജിദുന്നബവി|മസ്ജിദുന്നബവിക്കുള്ളിലാണ്‌]] ഇപ്പോൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. {{wide image|Masjid al-Haram panorama.JPG|800px|കഅബ ശരീഫ്, വിശ്വാസികൾ ത്വവാഫ് (അപ്രദക്ഷിണം) ചെയ്യുന്നു}} <imagemap> Image:Hajj1.gif|ഹജ്ജിന്റെ പ്രവർത്തികൾ സ്ഥലങ്ങൾ മൻസ്സിലാക്കാൻ ഉതകുന്ന രേഖാചിത്രം. rect 26 172 101 227 [[മൂന്ന് ജംറകൾ]] circle 88 17 10 [[മീക്കാത്ത്]] circle 129 65 10 [[മക്ക]] circle 170 110 10 [[മിന]] circle 350 195 10 [[അറഫാത്ത്]] circle 173 220 10 [[മുസ്ദലിഫ]] rect 53 95 60 104 [[ക‌അബ|ക‌അബ തവാഫ്]] desc bottom-left </imagemap> == ഖുർ‌ആനിൽ ഹജ്ജിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുള്ള വാക്യങ്ങൾ == {{ഇസ്ലാം ഉദ്ധരണി| *ഇബ്രാഹീമും ഇസ്മാഈലും കൂടി ആ ഭവനത്തിന്റെ( കഅ്ബയുടെ ) അടിത്തറ കെട്ടി ഉയർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന സന്ദർഭവും ( അനുസ്മരിക്കുക. ) ( അവർ ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു: ) ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ നീയിത്‌ സ്വീകരിക്കേണമേ. തീർച്ചയായും നീ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും അറിയുന്നവനുമാകുന്നു (ഖുർ‌ആൻ 2:127) *തീർച്ചയായും മനുഷ്യർക്ക്‌ വേണ്ടി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒന്നാമത്തെ ആരാധനാ മന്ദിരം മക്കയിൽ ഉള്ളതത്രെ. ( അത്‌ ) അനുഗൃഹീതമായും ലോകർക്ക്‌ മാർഗദർശകമായും (നിലകൊള്ളുന്നു.) (ഖുർ‌ആൻ 3:96) *അതിൽ വ്യക്തമായ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ- ( വിശിഷ്യാ ) ഇബ്രാഹീം നിന്ന സ്ഥലം -ഉണ്ട്‌. ആർ അവിടെ പ്രവേശിക്കുന്നുവോ അവൻ നിർഭയനായിരിക്കുന്നതാണ്‌. ആ മന്ദിരത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിവുള്ള മനുഷ്യർ അതിലേക്ക്‌ ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടനം നടത്തൽ അവർക്ക്‌ അല്ലാഹുവോടുള്ള ബാദ്ധ്യതയാകുന്നു. വല്ലവനും അവിശ്വസിക്കുന്ന പക്ഷം അല്ലാഹു ലോകരെ ആശ്രയിക്കാത്തവനാകുന്നു.(ഖുർ‌ആൻ 3:97) *ഇബ്രാഹീമിന്‌ ആ ഭവനത്തിന്റെ ( കഅ്ബയുടെ ) സ്ഥാനം നാം സൗകര്യപ്പെടുത്തികൊടുത്ത സന്ദർഭം ( ശ്രദ്ധേയമത്രെ. ) യാതൊരു വസ്തുവെയും എന്നോട്‌ നീ പങ്കുചേർക്കരുത്‌ എന്നും, ത്വവാഫ്‌ ( പ്രദക്ഷിണം ) ചെയ്യുന്നവർക്ക്‌ വേണ്ടിയും, നിന്നും കുനിഞ്ഞും സാഷ്ടാംഗത്തിലായിക്കൊണ്ടും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർക്ക്‌ വേണ്ടിയും എന്റെ ഭവനം ശുദ്ധമാക്കിവെക്കണം എന്നും ( നാം അദ്ദേഹത്തോട്‌ നിർദ്ദേശിച്ചു. ) (ഖുർ‌ആൻ 22:26) *( നാം അദ്ദേഹത്തോട്‌ പറഞ്ഞു: ) ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ നീ തീർത്ഥാടനത്തെപറ്റി വിളംബരം ചെയ്യുക. നടന്നുകൊണ്ടും, വിദൂരമായ സകല മലമ്പാതകളിലൂടെയും വരുന്ന എല്ലാ വിധ മെലിഞ്ഞ ഒട്ടകങ്ങളുടെ പുറത്ത്‌ കയറിയും അവർ നിന്റെയടുത്ത്‌ വന്നു കൊള്ളും. (ഖുർ‌ആൻ 22:27) *അവർക്ക്‌ പ്രയോജനകരമായ രംഗങ്ങളിൽ അവർ സന്നിഹിതരാകുവാനും, അല്ലാഹു അവർക്ക്‌ നൽകിയിട്ടുള്ള നാൽകാലി മൃഗങ്ങളെ നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിൽ അവന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചു കൊണ്ട്‌ ബലികഴിക്കാനും വേണ്ടിയത്രെ അത്‌. അങ്ങനെ അവയിൽ നിന്ന്‌ നിങ്ങൾ തിന്നുകയും, പരവശനും ദരിദ്രനുമായിട്ടുള്ളവന്‌ ഭക്ഷിക്കാൻ കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുക. (ഖുർ‌ആൻ 22:28) *പിന്നെ അവർ തങ്ങളുടെ അഴുക്ക്‌ നീക്കികളയുകയും, തങ്ങളുടെ നേർച്ചകൾ നിറവേറ്റുകയും, പുരാതനമായ ആ ഭവനത്തെ പ്രദക്ഷിണം വെക്കുകയും ചെയ്തുകൊള്ളട്ടെ. (ഖുർ‌ആൻ 22:29) *അത്‌ ( നിങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കുക. ) അല്ലാഹു പവിത്രത നൽകിയ വസ്തുക്കളെ വല്ലവനും ബഹുമാനിക്കുന്ന പക്ഷം അത്‌ തന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ അടുക്കൽ അവന്ന്‌ ഗുണകരമായിരിക്കും. നിങ്ങൾക്ക്‌ ഓതികേൾപിക്കപ്പെടുന്നതൊഴിച്ചുള്ള കന്നുകാലികൾ നിങ്ങൾക്ക്‌ അനുവദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആകയാൽ വിഗ്രഹങ്ങളാകുന്ന മാലിന്യത്തിൽ നിന്നും നിങ്ങൾ അകന്ന്‌ നിൽക്കുക. വ്യാജവാക്കിൽ നിന്നും നിങ്ങൾ അകന്ന്‌ നിൽക്കുക. (ഖുർ‌ആൻ 22:30)|[[വിശുദ്ധ ഖുർ‌ആൻ]]}} ==ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണം== കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ ഹജ്ജിനായി വന്ന വിദേശ തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണം. {{Col-begin}} {{Col-2}} * 1920: 58,584 * 1921: 57,255 * 1922: 56,319 * 1996: 1,080,465 * 1997: 1,168,591 <ref name=saudiemb1>{{cite web | title = ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണത്തിൽ റെക്കോഡ് 1417 [[ഹജ്ജ്]] | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 1997-04-15 | url = http://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2020-03-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200318145148/https://www.saudiembassy.net/archive/1997/news/page208.aspx | url-status = dead }}</ref> * 1998: 1,132,344 <ref name=saudiemb2>{{cite web| title = 1418 [[ഹജ്ജ്]] തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണം| publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി| date = 1998-04-08| url = http://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx| accessdate = 2009-07-30| archive-date = 2020-03-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20200303214712/https://www.saudiembassy.net/archive/1998/news/page352.aspx| url-status = dead}}</ref> * 2001: 1,363,992 <ref name=saudiemb3>{{cite web | title = ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനം പരമകോടിയിൽ 1421 | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2001-03-09 | url = http://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2020-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200311190439/https://www.saudiembassy.net/archive/2001/news/page514.aspx | url-status = dead }}</ref> {{Col-2}} * 2005: 1,534,759 <ref name=saudiemb4>{{cite web | title = 1425 [[ഹജ്ജ്]] ഒരു വിജയം, പ്രിൻസ് അബ്ദുൾ മജീദ് | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2005-01-25 | url = http://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2019-08-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190826144637/https://www.saudiembassy.net/archive/2005/news/page806.aspx | url-status = dead }}</ref> * 2006: 1,654,407 <ref name=saudiem5>{{cite web | title = ഹജ്ജിന് 2.3 ദശലക്ഷം ആളുകൾ | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2006-12-30 | url = http://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2020-02-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200229035136/https://www.saudiembassy.net/archive/2006/news/page5.aspx | url-status = dead }}</ref> * 2007: 1,707,814 <ref name=saudiem6>{{cite web | title = 1.7 ദശലക്ഷം ആളുകൾ ഹജ്ജിനായി സൗദിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നു | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2007-12-17 | url = http://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2020-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200302213726/https://www.saudiembassy.net/archive/2007/news/page15.aspx | url-status = dead }}</ref> * 2008: 1,729,841 <ref name=saudiem7>{{cite web | title = ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണത്തിൽ റെക്കോഡ് വർദ്ധന | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2008-12-06 | url = http://www.saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx | accessdate = 2009-07-30 | archive-date = 2010-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100612115203/http://saudiembassy.net/affairs/recent-news/news12060801.aspx | url-status = dead }}</ref> * 2009: 1,613,000 <ref name=saudiem8>{{cite web | title = 1430 ഹജ്ജിന് 2.5 ദശലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2009-11-29 | url = http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx | accessdate = 2009-12-08 | archive-date = 2010-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100612012925/http://saudiembassy.net/latest_news/news11290904.aspx | url-status = dead }}</ref> * 2010: 1,799,601 <ref name=saudiem9>{{cite web | title = 1431 ലെ ഹജ്ജിന് 2.8 ദശലക്ഷം ആളുകൾ | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2010-11-18 | url = http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm | accessdate = 2010-12-28 | archive-date = 2010-12-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101215093117/http://www.saudiembassy.or.jp/En/PressReleases/2010/20101118.htm | url-status = dead }}</ref> * 2011: 1,828,195 <ref name=saudiem10>{{cite web | title = 3 ദശലക്ഷം ആളുകൾ ഹജ്ജിനായി സൗദിയിൽ | publisher = സൗദി റോയൽ എംബസ്സി | date = 2011-11-06 | url = http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx | accessdate = 2012-11-16 | archive-date = 2012-06-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120628155317/http://www.saudiembassy.net/latest_news/news11061102.aspx | url-status = dead }}</ref> {{Col-end}} == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery> <!-- Image:arafa masjid.jpg|അറഫയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അറഫ മസ്ജിദ്.ഈ മസ്ജിദിന്റെ പകുതി ഭാഗമെ അറയിൽ നിൽക്കുന്നുള്ളൂ --> <!-- Image:arafa sangamam.jpg|അറഫയിൽ നിൽക്കുക എന്ന കർമ്മത്തിനിടയിൽ വിശ്വാസികൾ --> Image:in_mina1.jpg|മിനയിലെ തമ്പുകളിലും വഴിയോരങ്ങളിലുമായി രാപ്പാർക്കുന്ന ഹജ്ജികൾ Image:in_mina2.jpg|ദുൽഹജ്ജ് 10 ദിവസം മിനയിലെ രാപാർക്കൽ Image:makkah1.jpg|ദുൽഹജ്ജ് 10നു രാത്രി മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ മുകളിൽനിന്നുമുള്ള കാഴ്ച Image:makkah3.jpg|മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ ഏറ്റവും മുകളിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം Image:makkah4.jpg|മസ്ജിദുൽ ഹറം ഓവർ ബ്രഡ്ജിൽ നിന്നുള്ള വിദൂര ദൃശ്യം Image:thavaf1.jpg Image:thavaf2.jpg Image:thavaf3.jpg Image:thavaf4.jpg Image:to_mina3.jpg Image:Khaimas.JPG </gallery> == ഇതും കൂടികാണുക == *[[ഇസ്ലാമിലെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] *[[ഉംറ]] *[[ബലി പെരുന്നാൾ]] == അവലംബം == {{Reflist|2}} == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> *{{Note|Khuran}} ഖുർ ആനിലെ രണ്ടാം അദ്ധ്യായം സുറത്തുൽ ബഖറയുടെ 128 സൂക്തം വ്യഖ്യാനിച്ച് ഇമാം ദുറുൽ മൻസൂർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഖുറാൻ വ്യഖ്യാനം 1/316 രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു .നൂഹ് നബിയുടെ കപ്പൽ കഅ്ബയെ 7 പ്രാവ്ശ്യം പ്രദക്സ്ഷിണം വെച്ചു എന്നും ഇതെ ഭാഗത്തു തന്ന്നെ കാണാം. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf ഹജ്ജ് കർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പി.ഡി.എഫ്.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419025412/http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |date=2009-04-19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419025412/http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |date=2009-04-19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419025412/http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |date=2009-04-19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419025412/http://www.vazhi.org/Teachings/Hajjchart.pdf |date=2009-04-19 }} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികാചാരങ്ങൾ]] {{Islam topics}} gf4lj0fjdwfvu6dgzxokyz1azi6f026 സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ 0 10708 4632569 4619918 2026-06-23T13:09:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632569 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sachin Tendulkar}} {{featured}} {{Infobox cricketer | playername = Sachin Tendulkar | image = File:Sachin-Tendulkar.jpg | image_size = | birth_date = {{birth date and age|1973|04|24|df=yes}} | birth_place = മുംബൈ, മഹാരാഷ്ട്ര | country = ഇന്ത്യ | fullname = സച്ചിൻ രമേഷ് തെൻഡുൽക്കർ | nickname = ലിറ്റിൽ മാസ്റ്റർ, തെൻഡ്‌ല്യ,<ref name="CricinfoProfile"/> മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്റർ,<ref>[http://content-aus.cricinfo.com/magazine/content/current/story/372146.html Elegy for the Long Player]</ref> ദ മാസ്റ്റർ,<ref>{{cite web|url=http://www.celebsfacts.com/sachin-tendulkar/|title=Sachin Tendulkar: Bio, Facts|publisher=Celebrity Bio, Facts|date= |accessdate=2017-05-30}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/sport/cricket/despite-the-loss-of-ageing-stars-india-is-on-the-brink-of-a-goldenera/2008/10/25/1224351619581.html |title=Despite the loss of ageing stars, India is on the brink of a golden era |publisher=Theage.com.au |date= 2008-10-26|accessdate=2008-11-27 | location=Melbourne}}</ref> ദി ലിറ്റിൽ ചാമ്പ്യൻ,<ref name="google1">{{Cite news |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g1GRbImnh5S88rDMiES1YDRgx9yw |title=AFP: Tendulkar a special talent, says Gavaskar |publisher=Afp.google.com |date=18 October 2008 |accessdate=2008-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081021164512/http://afp.google.com/article/ALeqM5g1GRbImnh5S88rDMiES1YDRgx9yw |archivedate=2008-10-21 |url-status=dead }}</ref> ദി ഗ്രേറ്റ് മാൻ<ref>{{Cite web|last=Prasad|first=Mahendra|title=Sachin Tendulkar-For a man who has it all|url=http://www.cricket-tournaments.com/sachin-tendulkar/sachin-tendulkar-for-a-man-who-has-it-all.html|access-date=2010-10-13|archive-date=2010-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110022731/http://www.cricket-tournaments.com/sachin-tendulkar/sachin-tendulkar-for-a-man-who-has-it-all.html|url-status=dead}}</ref> | living = true | dayofbirth = 24 | monthofbirth = 4 | yearofbirth = 1973 | placeofbirth = [[മുംബൈ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] <!----Do not change without discussing on talk page----> | countryofbirth = [[ഇന്ത്യ]] | heightft = 5 | heightinch = 5 | heightm = | role = ബാറ്റ്സ്മാൻ | oneIT20 = true | batting = വലംകയ്യൻ | bowling = വലംകയ്യൻ ലെഗ് സ്പിൻ, വലംകൈ ഓഫ് സ്പിൻ, വലംകൈ മീഡിയം | international = true | testdebutdate = 15 നവംബർ | testdebutyear = 1989 | testdebutagainst = പാകിസ്താൻ | testcap = 187 | lasttestdate = 14-16 നവംബർ | lasttestyear = 2013 | lasttestagainst = വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് | odidebutdate = 18 ഡിസംബർ | odidebutyear = 1989 | odidebutagainst = പാകിസ്താൻ | odicap = 74 | odishirt = 10 | lastodidate = 18 മാർച്ച്‌ | lastodiyear = 2012 | lastodiagainst = പാകിസ്താൻ | club1 = [[Mumbai cricket team|മുംബൈ]] | year1 = 1988–present | clubnumber1 = | club2 = [[Mumbai Indians|മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്]] ([[Indian Premier League|ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്]]) | year2 = 2008–present | club3 = [[Yorkshire County Cricket Club|യോർക്‌ഷെയർ]] | year3 = 1992 | club4 = | year4 = | | columns = 4 | column1 = [[Test cricket|ടെസ്റ്റ്]] | matches1 = 182 | runs1 = 15,921 | bat avg1 = 53.78 | 100s/50s1 = 51/68 | top score1 = 248* | deliveries1 = 4,198 | wickets1 = 46 | bowl avg1 = 54.00 | fivefor1 = 0 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 3/10 | catches/stumpings1 = 108/– | column2 = [[One Day International|ഏകദിനം]] | matches2 = 463 | runs2 = 18,426 | bat avg2 = 44.83 | 100s/50s2 = 49/96 | top score2 = 200* | deliveries2 = 8,054 | wickets2 = 154 | bowl avg2 = 44.48 | fivefor2 = 2 | tenfor2 = n/a | best bowling2 = 5/32 | catches/stumpings2 = 140/– | column3 = [[First-class cricket|ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്]] | matches3 = 285 | runs3 = 25,396 | bat avg3 = 59.26 | 100s/50s3 = 78/107 | top score3 = 248* | deliveries3 = 7,497 | wickets3 = 70 | bowl avg3 = 61.54 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 3/10 | catches/stumpings3 = 176/– | column4 = [[List A cricket|ലിസ്റ്റ് എ]] | matches4 = 540 | runs4 = 21,663 | bat avg4 = 45.89 | 100s/50s4 = 59/113 | top score4 = 200* | deliveries4 = 10,220 | wickets4 = 201 | bowl avg4 = 42.11 | fivefor4 = 2 | tenfor4 = n/a | best bowling4 = 5/32 | catches/stumpings4 = 171/– | date= ഓഗസ്റ്റ് 22 | year = 2011 | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/35320.html ക്രിക്കിൻഫോ }} '''സച്ചിൻ രമേഷ് തെൻഡുൽക്കർ''' അഥവാ Sachin Tendulkar(ജനനം. ഏപ്രിൽ 24, 1973 [[മുംബൈ]],[[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]) [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്നുള്ള മുൻ [[ക്രിക്കറ്റ്]] താരവും, ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച [[ക്രിക്കറ്റ്]] കളിക്കാരിൽ ഒരാളും ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പാർലമെന്റ് മെമ്പറുമാണ് . രണ്ടു പതിറ്റാണ്ട് കാലം സച്ചിൻ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റിന് നെടും തൂൺ ആയി നിന്നു. സച്ചിൻ്റെ ബാറ്റിംഗ് ഇന്ത്യക്ക് നിരവധി വിജയങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു . സച്ചിൻ ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇത്ര വലിയ സ്ഥാനം ഒരിക്കലും കിട്ടുകയില്ല ക്രിക്കറ്റ് മതമായ ഇന്ത്യയിൽ സച്ചിൻ ദൈവമായി. സ്വഭാവശുദ്ധികളഞ്ഞു കുളിക്കാത്ത സച്ചിൻ മാന്യന്മാരുടെ കളിക്ക് കൂടുതൽ മാന്യത നൽകി<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=31d055a3-de0d-4969-93bf-82b186a50fc0&ParentID=d9bbcde5-db34-4afc-87e6-e4cca6aa5033&MatchID1=4586&TeamID1=1&TeamID2=8&MatchType1=1&SeriesID1=1151&MatchID2=4588&TeamID3=3&TeamID4=5&MatchType2=1&SeriesID2=1152&PrimaryID=4586&Headline=Tendulkar+is+Warne's+greatest |title=Tendulkar is Shane Warne's Greatest |access-date=2008-01-26 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209061542/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=31d055a3-de0d-4969-93bf-82b186a50fc0&ParentID=d9bbcde5-db34-4afc-87e6-e4cca6aa5033&MatchID1=4586&TeamID1=1&TeamID2=8&MatchType1=1&SeriesID1=1151&MatchID2=4588&TeamID3=3&TeamID4=5&MatchType2=1&SeriesID2=1152&PrimaryID=4586&Headline=Tendulkar+is+Warne's+greatest |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.india-today.com/itoday/04051998/sport.html |title=The Best Cricketer |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608084651/http://www.india-today.com/itoday/04051998/sport.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dawn.com/2004/03/17/spt2.htm Tendulkar is greatest, says Pakistan's Captain Inzamam]</ref>. [[2002]]-ൽ ക്രിക്കറ്റ് ലോകത്തെ ആധികാരിക മാസികയായ വിസ്ഡൺ മാസിക [[ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്‌മാൻ|ഡോൺ ബ്രാഡ്‌മാനു]] ശേഷം ക്രിക്കറ്റ് ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ക്രിക്കറ്റ് പ്രതിഭയായും, മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ഏക ദിന ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായും തെണ്ടുൽക്കറെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്‌സ്]] ആയിരുന്നു പ്രഥമ സ്ഥാനത്ത്.<ref>''See [[Wisden 100]]''</ref>‍<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021214/sports.htm#4 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Sport |publisher=Tribuneindia.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref>.` അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ നൂറു ശതകങ്ങൾ തികച്ച ആദ്യത്തെ കളിക്കാരനാണ് സച്ചിൻ.<ref>{{cite news|title=Sachin creates history with 100th ton|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/article3002560.ece?homepage=true|accessdate=16 മാർച്ച് 2012|newspaper=The Hindu}}</ref> 2012 മാർച്ച് 16-നു് ധാക്കയിലെ മിർപ്പൂരിൽ ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ നടന്ന ഏഷ്യാ കപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് ഏകദിനമത്സരത്തിലാണ് സച്ചിൻ തന്റെ നൂറാം ശതകം തികച്ചത്. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലും, ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലുമായി നിരവധി റെക്കോർഡുകൾ സച്ചിന്റെ പേരിലുണ്ട്. ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലും, ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലും<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/php/newsFrm.php?news_id=1258011&n_type=HO |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-10-17 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020075454/http://www.mathrubhumi.com/php/newsFrm.php?news_id=1258011&n_type=HO |url-status=dead }}</ref> നിലവിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയിട്ടുള്ള കളിക്കാരനാണ് ഇദ്ദേഹം. 2011- ൽ സച്ചിൻ ലോക കപ്പിൽ രണ്ടായിരം റൺസെടുക്കുന്ന ആദ്യ ബാറ്റ്‌സ്മാനായി<ref>{{Cite web |url=http://sports.mathrubhumi.com/story.php?id=163798 |title=മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ |access-date=2011-03-09 |archive-date=2011-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313051519/http://sports.mathrubhumi.com/story.php?id=163798 |url-status=dead }}</ref>. 463 ഏകദിന മത്സരങ്ങളിലായി 18426 റൺസ് ഇദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട് <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2008/feb/05ten.htm|title=Tendulkar tops 16,000 runs|accessdate=2008-02-06}}</ref>. 17,000 റൺസ് തികച്ച ഏക ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനുമാണ് സച്ചിൻ. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 11,000 റൺസ് പിന്നിടുന്ന മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനും, ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരനുമാണ് സച്ചിൻ<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6920850.stm ''2nd Test England v India''] [[BBC News]] retrieved July 28, 2007</ref>. ടെസ്റ്റിലും ഏകദിനത്തിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സെഞ്ചുറികൾ എന്ന റെക്കോർഡും സച്ചിന്റെ പേരിലാണ് <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2004/12/12/stories/2004121202031900.htm |title='The Hindu' Indian National Newspaper Article on Sachin's 34th Century |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503185851/http://www.hindu.com/2004/12/12/stories/2004121202031900.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/6462199.stm BBC Article, ''Tendulkar achieves superhero status'']</ref><ref>{{cite web|url=http://www.littlemastersachin.com|title=Little Master Sachin|accessdate=2007-12-11|archive-date=2009-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20091109045859/http://littlemastersachin.com/|url-status=dead}}</ref>. ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ആറാമത്തെ വ്യക്തിഗത സ്കോറിന്റെ ഉടമയായ (24 ഫെബ്രുവരി 2010 ന് ദക്ഷിണ-ആഫ്രിക്കക്കെതിരെ ഗ്വാളിയോറിൽ വെച്ച്, പുറത്താവാതെ 200 റൺസ്) സച്ചിൻ, ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ട ശതകം നേടിയ ആദ്യത്തെ കളിക്കാരനുമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=85423 |title=Mathrubhumi Online |access-date=2010-02-24 |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227020050/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=85423 |url-status=dead }}</ref>. 2009 നവംബർ 5ന്‌ ഹൈദരാബാദിൽ വെച്ച് നടന്ന ഇന്ത്യ-ആസ്ട്രേലിയ ഏകദിന പരമ്പരയിലെ മത്സരത്തിൽ, 17000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ താരം എന്ന ബഹുമതിയും സച്ചിൻ നേടി<ref>[http://beta.thehindu.com/sport/cricket/article43622.ece?homepage=true ഹിന്ദു ഓൺലൈൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091108120728/http://beta.thehindu.com/sport/cricket/article43622.ece?homepage=true |date=2009-11-08 }} 06/11/2009 ശേഖരിച്ചത്</ref>. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ സച്ചിന്റെ ഉയർന്ന സ്കോർ ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ 2004-ൽ നേടിയ 248 റൺസ് ആണ്‌. ''മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്റർ'' <!--, ''ലിറ്റിൽ മാസ്റ്റർ''--> എന്ന വിളിപ്പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സച്ചിൻ, 14-ആമത്തെ വയസ്സിൽ‍ ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ [[മും‌ബൈ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|മും‌ബൈ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനു]] വേണ്ടി കളിക്കുകയും ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സെഞ്ച്വറി തികയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് [[1989]] -ൽ തന്റെ പതിനാറാം വയസ്സിൽ [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകിസ്താ]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെതിരെ]] [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിൽ]] അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായിക ബഹുമതിയായ [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽ രത്ന അവാർഡ്]] നേടിയ ആദ്യ ക്രിക്കറ്ററുമാണു സച്ചിൻ<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/1998/aug/12c.htm |title=Rediff On The NeT: Sachin Tendulkar gets Khel Ratna |publisher=Rediff.com |date=1998-08-12 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. രണ്ടാമത്തെ വലിയ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മ വിഭൂഷൺ]] നേടിയ ആദ്യത്തെ കായികതാരം എന്ന ബഹുമതി [[വിശ്വനാഥൻ ആനന്ദ്|വിശ്വനാഥൻ ആനന്ദിനൊപ്പം]] [[2008]]-ൽ സച്ചിൻ നേടുകയുണ്ടായി <ref>{{cite web|url=http://www.indiaenews.com/sports/20080125/93905.htm|title=Tendulkar becomes first cricketer to get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207061855/http://www.indiaenews.com/sports/20080125/93905.htm|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=f33441ae-a919-45ff-aa9f-d5b3d75c658b&MatchID1=4628&TeamID1=1&TeamID2=6&MatchType1=1&SeriesID1=1165&PrimaryID=4628&IsCricket=true&Headline=Tendulkar%2c+Anand+get+Padma+Vibhushan|title=Tendulkar, Anand get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227215838/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=f33441ae-a919-45ff-aa9f-d5b3d75c658b&MatchID1=4628&TeamID1=1&TeamID2=6&MatchType1=1&SeriesID1=1165&PrimaryID=4628&IsCricket=true&Headline=Tendulkar%2C+Anand+get+Padma+Vibhushan|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1147507|title=Sachin among 13 to get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.aol.in/news/story/2008012510409019000001/index.html|title=Pranab, Tendulkar, Tata, Mittal get Padma Vibhushan|accessdate=2008-01-26|archive-date=2008-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206151538/http://www.aol.in/news/story/2008012510409019000001/index.html|url-status=dead}}</ref>. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആരാധകരുള്ള ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരിൽ ഒരാളും, പരസ്യം വഴി ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുണ്ടാക്കുന്ന ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരിൽ ഒരാളും സച്ചിനാണ്‌. ക്രിക്കറ്റിനു പുറമേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ റെസ്റ്റോറന്റുകളും സച്ചിൻ നടത്തുന്നുണ്ട്. നിലവിൽ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗവുമാണ്]] സച്ചിൻ. രാജ്യസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യ സജീവ കായിക താരമാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=thjun2012>{{cite news|title=Rajya Sabha stint|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|accessdate=4 June 2012|newspaper=''[[Hindustan Times]]''|date=4 June 2012|archive-date=2012-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604140724/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|url-status=dead}}</ref> 2012 ഡിസംബർ 23-ന് സച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name=retire_ODI>{{cite news|title=Sachin Tendulkar retires from ODIs|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/story/598302.html|accessdate=23 ഡിസംബർ 2012|newspaper=ESPN Cricinfo|date=23 ഡിസംബർ 2012}}</ref> ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവുമധികം റൺസ്, സെഞ്ച്വറികൾ, അർദ്ധ സെഞ്ച്വറികൾ, കളിച്ച മത്സരങ്ങൾ എന്നീ റെക്കോർഡുകളെല്ലാം വിരമിക്കുമ്പോൾ സച്ചിന്റെ പേരിലാണ്. 2012 മാർച്ച് 18-ന് മിർപൂരിൽ പാകിസ്താനെതിരെയാണ് സച്ചിൻ അവസാന ഏകദിന മത്സരം കളിച്ചത്. 2013 മേയ് 27-ാം തിയതി ഐ.പി.എൽ ആറാം സീസൺ കിരീടം മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം ഐ.പി.എല്ലിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://veekshanam.com/content/view/21262/1/ |title=ഐ.പി.എല്ലിൽ നിന്നും വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപനം. |access-date=2013-05-27 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317182620/http://veekshanam.com/content/view/21262/1/ |url-status=dead }}</ref> 2013 നവംബർ 14 മുതൽ 16 വരെ മുംബൈയിലെ വാംഖഡെ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസുമായി നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തോടെ സച്ചിൻ രാജ്യാന്തര ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. അതേ ദിവസം തന്നെ രാജ്യം [[ഭാരതരത്നം]] പുരസ്കാരം നൽകി സച്ചിനെ ആദരിച്ചു. ഭാരതരത്ന ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ കായികതാരവും ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും സച്ചിനാണ്. == കളിക്കുന്ന രീതി == ടെണ്ടുൽക്കർ ഒരു ''ആംബിഡെക്സ്ട്രസ് (ambidextrous)'' ആണ്‌. വലതു കൈ കൊണ്ട് ബാറ്റും, ബോളും, ഫീൽഡിൽ നിന്നും പന്തുകൾ എറിയുകയും ചെയ്യും, എന്നാൽ എഴുതുന്നത് ഇടതു കൈ കൊണ്ടാണ്‌. പരിശീലനത്തിനിടയിൽ ഇടതു കൈ കൊണ്ടും പന്തുകൾ എറിയാറുണ്ട്. [[ക്രിക്‌ഇൻഫോ]] കോളമിസ്റ്റായ ''സംബിത് ബാൽ'' സച്ചിനെ ''ഇപ്പോഴത്തെ പൂർണ്ണാരോഗ്യമുള്ള ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരൻ'' (''most wholesome batsman of his time'') ആയി വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു<ref name="CricinfoProfile">{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/35320.html|last=Bal|first=Sambit|title=Sachin Tendulkar - Cricinfo Profile|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-12-14}}</ref>. ഫീൽഡിൽ അനാവശ്യ ചലനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി സമതുലിതമായാണ്‌ സച്ചിൻ ബാറ്റ് ചെയ്യുന്നത്. പന്ത് മൈതാനത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും അനായാസം അടിക്കാൻ കഴിയുന്ന സച്ചിൻ, കോളമിസ്റ്റായ ബാലിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ബാക്ക്-ഫൂട്ട് പഞ്ച് ആണ്‌ സച്ചിന്റെ മുദ്ര പതിഞ്ഞ ഷോട്ട്<ref name="CricinfoProfile"/>. താരതമ്യേന വേഗം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ പിച്ചുകളിലും, അതു പോലെ വേഗമേറിയ [[കരീബിയൻ]],[[പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയ|‍ പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] പിച്ചുകളിലും സച്ചിൻ തന്റെ പ്രതിഭ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="CricinfoProfile"/> സ്ക്വയറിനു മുകളിലൂടെ പന്ത് അടിക്കാൻ കഴിയുന്ന സച്ചിൻ ഈ രീതി വഴി അനേകം ബൗണ്ടറികൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. എക്കാലത്തേയും മികച്ച ക്രിക്കറ്റ് പ്രതിഭയായിരുന്ന [[ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്‌മാൻ]] സച്ചിന്റെ ബാറ്റിങ്ങിനെ തന്റേതിനോട് താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു "[[Sir Donald Bradman]] was most taken by Tendulkar's technique, compactness and shot production, and had asked his wife to have a look at [[Tendulkar]], having felt that Tendulkar played like him. [[Bradman's wife]], Jessie, agreed that they did appear similar. " മുൻ ആസ്ടേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് കോച്ച് ആയിരുന്ന [[ജോൺ ബുക്കനാൻ]] പറയുന്നത് സച്ചിന്റെ ഫുട്ട് വർക്കിന്റെ പരിമിതി മൂലം ഷോട്ട് ബോളുകൾ കളിക്കുന്നതിൽ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെന്നായിരുന്നു.<ref name="Sachinweakness">{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/Content/Nov292007/sports2007112938408.asp|title=Buchanan spots Sachin's weakness!|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2007-12-14}}</ref>. അതുപോലെ ലെഫ്റ്റ് ആം പേസ് കളിക്കുന്നതിലും സച്ചിന്‌ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെന്ന് ബുക്കനാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref name="Sachinweakness"/> [[2004]]-ൽ തുടർച്ചയായ പരിക്കുകൾ മൂലം, സച്ചിന്റെ ബാറ്റിംഗ് അക്രമണോൽസുകത കുറഞ്ഞതായി കാണപ്പെട്ടു. ഇതിനു പ്രധാനമായി പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ 1. ഒരു ബാറ്റ്സ്മാനും തന്റെ ദീർഘ നാളത്തെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതത്തിൽ ഒരേ ശൈലിയിൽ ബാറ്റ് വീശാൻ സാദ്ധ്യമല്ല. 2. ടീമിലെ മുതിർന്ന അംഗം എന്ന നിലയിൽ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ സച്ചിനിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്നു. [[2004]]-മുതൽ സച്ചിന്റെ ബാറ്റിംഗ് അക്രമണോൽസുകതയും, ഭംഗിയും കുറഞ്ഞതായി തീർന്നു. തന്റെ കരിയറിലെ ആദ്യ കാലത്തായിരുന്നു സച്ചിൻ കൂടുതൽ റൺസുകൾ നേടിയത്. അതും ഒരു ബോളിന്‌ ഒരു റൺസ് എന്ന ശരാശരിയിൽ. മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ കളിക്കാരൻ ആയിരുന്ന [[ഇയാൻ ചാപ്പൽ]] ഇങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു ''ടെണ്ടുൽക്കർ തന്റെ കരിയർ തുടങ്ങിയ കാലത്ത് കളിച്ചിരുന്നതിന്റെ ഒരു ശതമാനം പോലും ഇപ്പോൾ കളിക്കുന്നില്ല <ref name="Futuresuperstars"/>.'' ഒരു ബൗളർ അല്ലെങ്കിലും [[മീഡിയം പേസ്]], [[ലെഗ് സ്പിൻ]], [[ഓഫ് സ്പിൻ]] തുടങ്ങിയ എല്ലാ രീതിയിലും സച്ചിൻ അനായാസം പന്തെറിയുമായിരുന്നു. എതിർ ടീമിലെ ബാറ്റ്സ്മാൻ‌മാർ ഒരു വലിയ ഇന്നിം‌ഗ്‌സ് പടുത്തുയർത്തുമ്പോൾ ആ കൂട്ടു കെട്ട് പൊളിക്കാൻ മിക്കവാറും ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം ക്യാപ്റ്റന്മാർ സച്ചിനെയായിരുന്നു ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. സച്ചിന്റെ മികച്ച ബൗളിംഗ്‌ മൂലം ഇന്ത്യ ചില മൽസരങ്ങളിൽ ജയിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/PAK_IN_IND/SCORECARDS/PAK_IND_ODI1_02APR2005.html |title=1st ODI: India v Pakistan at Kochi, Apr 2, 2005 &#124; Cricket Scorecard &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> == ആദ്യ കാലവും,സ്വകാര്യ ജീവിതവും == [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ഒരു [[സാരസ്വത് ബ്രാഹ്മിൺ]] കുടുംബത്തിലാണ്‌ സച്ചിൻ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ഒരു മറാത്തി സാഹിത്യകാരൻ കൂടിയായിരുന്ന [[രമേഷ് ടെണ്ടുൽക്കർ]], തന്റെ ഇഷ്ട സം‌ഗീത സം‌വിധായകനായ [[സച്ചിൻ ദേവ് ബർമ്മൻ]] എന്ന പേരിലെ ''സച്ചിൻ'' എന്ന നാമം തന്റെ മകനു നൽകി. അച്ഛൻ്റെ രണ്ടാം ഭാര്യയിലാണ് സച്ചിൻ ജനിച്ചത് രജനി എന്നാണ് അമ്മയുടെ. പേ ര് . ഛന റ അദ്യ സഹോ ദരങ്ങൾ സച്ചിനുണ്ട് മൂത്ത ജ്യേഷ്ഠൻ അജിത്, സച്ചിനെ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാൻ പ്രോൽ‍സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നു. അജിതിനെ കൂടാതെ സച്ചിന്‌ നിതിൻ എന്നൊരു സഹോദരനും സവിത എന്നൊരു സഹോദരിയുമുണ്ട്. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം ശാരദാശ്രം വിദ്യാമന്ദിറിലായിരുന്നു. അവിടെ നിന്നാണ്‌ ക്രിക്കറ്റിന്റെ ബാലപാഠങ്ങൾ തന്റെ കോച്ച് ആയിരുന്ന [[രമാകാന്ത് അചരേക്കർ|രമാകാന്ത് അചരേക്കറിൽ]] നിന്ന് സച്ചിൻ പഠിച്ചത്. തന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനിടയിൽ സച്ചിൻ [[എം.ആർ.എഫ്.]] പേസ് അക്കാദമിയിൽ പേസ് ബൗളിംഗിൽ പരിശീലനത്തിന്‌ ചേർന്നു. പക്ഷേ അവിടത്തെ പരിശീലകനായിരുന്ന [[ഡെന്നിസ് ലില്ലി]], സച്ചിനോട് ബാറ്റിംഗിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ദാദറിലെ കിർത്തി ഡൂൺ ഗുർ സീ കോളേജിൽ പ്രീഡിഗ്രിക്കു ചേർന്നെങ്കിലും ക്രിക്കറ്റിനു വേണ്ടി വിദ്യാഭ്യാസം ഉപേക്ഷിച്ചു. ചെറുപ്പകാലത്ത് സച്ചിൻ അനേകം മണിക്കൂറുകൾ പരിശീലകനോടൊപ്പം ക്രിക്കറ്റ് പരിശീലിക്കുമായിരുന്നതിനാൽ സച്ചിന് മടുപ്പ് അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. അപ്പോൾ പരിശീലകൻ [[സ്റ്റമ്പ്|സ്റ്റമ്പിന്റെ]] മുകളിൽ ഒരു രൂപ നാണയം വെയ്ക്കുകയും സച്ചിനെ പുറത്താക്കുന്ന ബൗളർക്ക് ആ നാണയം സമ്മാനം നൽകുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പറഞ്ഞു. ആ പരിശീലനത്തിനിടയിൽ ആർക്കും സച്ചിനെ പുറത്താക്കാൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ കോച്ച് ആ നാണയം സച്ചിനും നൽ‍കുമായിരുന്നു. സച്ചിൻ പറയുന്നത് അക്കാലത്ത് കിട്ടിയ 13 നാണയങ്ങൾ ആണ്‌ തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്മാനങ്ങൾ എന്നാണ്‌‍. സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്ന സമയത്ത് മറ്റൊരു ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനും, സഹപാഠിയുമായ [[വിനോദ് കാംബ്ലി|വിനോദ് കാംബ്ലിയുമൊത്ത്]] സച്ചിൻ 1988-ലെ ഹാരിസ് ഷീൽഡ് ഗെയിംസിൽ, 664-റൺസ് എന്ന ഒരു റെക്കോർഡ് കൂട്ടുകെട്ട് ഉണ്ടാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/columns/content/story/135328.html |title=A tale of two terrors &#124; Cricket Features &#124; Columns &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> ആ ഇന്നിംഗ്സിൽ സച്ചിൻ 320- റൺസിൽ അധികം നേടി. അതുപോലെ ആ സീരീസിൽ ആയിരത്തിലധികം റൺസും. [[2006]]-ൽ [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദുകാരായ]] 2 സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ റൺസ് മറി കടക്കുന്നതു വരെ അതൊരു ലോക റെക്കോർഡ് ആയിരുന്നു. സച്ചിന് 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[സുനിൽ ഗവാസ്കർ]] താൻ ഉപയോഗിച്ച അൾട്രാ ലൈറ്റ് പാഡുകൾ സച്ചിന്‌ സമ്മാനമായി നൽകുകയുണ്ടായി. "അതെനിക്കൊരു നല്ല പ്രോൽസാഹനമായിരുന്നു" ഗവാസ്കറിന്റെ 34 -ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറികൾ എന്ന 20 വർഷം പ്രായമുള്ള റെക്കോർഡ് മറി കടന്നപ്പോൾ സച്ചിൻ ഓർത്തു. [[1995]]-ൽ സച്ചിൻ [[ഗുജറാത്തി]] വ്യവസായി ആയിരുന്ന ആനന്ദ് മേത്തയുടെ മകൾ [[ഡോ. അഞ്ജലി]] (ജനനം:[[10 നവംബർ]] [[1967]]) എന്ന ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ഇതൊരു പ്രണയവിവാഹം തന്നെയായിരുന്നു. സച്ചിനേക്കാൾ ആറു വയസ്സ് മുതിർന്ന യുവതിയായിരുന്നു ഡോ. അഞ്ജലി. ഈ ദമ്പതികൾക്ക് സാറ (ജനനം:[[12 ഒക്ടോബർ]] [[1997]]), അർജ്ജുൻ (ജനനം: [[23 സെപ്റ്റംബർ]] [[1999]]) എന്നീ രണ്ടു മക്കൾ‍ ആണുള്ളത് <ref>{{cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/83995.html |title=Tendulkar Junior born yesterday &#124; Cricket News &#124; India &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-www.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102103447/http://content-www.cricinfo.com/india/content/story/83995.html |url-status=dead }}</ref>. തന്റെ ഭാര്യയുടെ അമ്മയായ അന്നാബെൻ മേത്തയോടൊപ്പം സച്ചിൻ, [[അപ്‌നാലയ]] എന്ന [[എൻ.ജി.ഒ.|എൻ.ജി.ഒ.യുടെ]] കീഴിലുള്ള 200 കുട്ടികളെ സ്പോൺസർ ചെയ്യുകയുണ്ടായി. തന്റെ സാമൂഹ്യ പ്രവർ‍ത്തനങ്ങളെപ്പറ്റി പറയാൻ സച്ചിന്‌ എന്നും അതൃപ്തിയായിരുന്നു.{{Fact|date=December 2007}} അതു തന്റെ വ്യക്തിപരമായ കാര്യമാണെന്ന് പറയാൻ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്‌ ഇഷ്ടം{{Fact|date=December 2007}} == ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ == 15 വയസ് മാത്രം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ സച്ചിൻ [[ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റ്|ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ബോംബെ ടീമിനു വേണ്ടിയാണ്‌ കളിച്ചത്. തന്റെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സച്ചിൻ 100 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നു. [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിനെതിരെ]] ആയിരുന്നു അത്. അതോടെ അദ്ദേഹം ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ് അരങ്ങേറ്റ മത്സരത്തിൽ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി (15 വർഷം,232 ദിവസം). [[രഞ്ജി ട്രോഫി]], [[ദുലീപ് ട്രോഫി]], [[ഇറാനി ട്രോഫി]] എന്നിവയിൽ അരങ്ങേറ്റ മത്സരത്തിൽ തന്നെ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ഒരേയൊരു കളിക്കാരനാണ് സച്ചിൻ. 19 വയസുള്ളപ്പോൾ [[യോർക്ക്‌ഷെയർ|യോർക്ക്‌ഷെയറിനു വേണ്ടി]] കളിക്കുന്ന ആദ്യ വിദേശ കളിക്കാരനായി സച്ചിൻ. യോർക്‌ഷെയറിനായി അദ്ദേഹം 16 ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ് മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുകയും 46.52 ശരാശരിയിൽ 1070 റൺസ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=http://cricketarchive.com/Yorkshire/Players/1/1933/f_Batting_by_Team.html |title=Yorkshire players at Cricket Archive |access-date=2008-02-06 |archive-date=2008-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310183459/http://cricketarchive.com/Yorkshire/Players/1/1933/f_Batting_by_Team.html |url-status=dead }}</ref> [[2008]] ഏപ്രിലിൽ നടക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ]] റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മുബൈ ഇന്ത്യൻസ് ടീമിനു വേണ്ടിയാണ് സച്ചിൻ കളിച്ചത് == അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലെ ആദ്യ കാലം == [[പ്രമാണം:Master Blaster at work.jpg|right|300px|സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ]] 1989 -ൽ [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിൽ]] പാകിസ്താനെതിരെ സച്ചിൻ തന്റെ ആദ്യ ടെസ്റ്റ് മത്സരം കളിച്ചു. [[കൃഷ്ണമചാരി ശ്രീകാന്ത്]] ആയിരുന്നു ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ. കന്നി മത്സരത്തിൽ 15 റൺ‍സ് എടുക്കാനേ സച്ചിന് കഴിഞ്ഞുള്ളു. സച്ചിനെപ്പോലെ ‍മറ്റൊരു അരങ്ങേറ്റക്കാരനായ [[വഖാർ യൂനുസ്]] അദ്ദേഹത്തെ ബൗൾഡാക്കി. കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഫൈസലാബാദിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ തന്റെ കന്നി ഹാഫ് സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. ഡിസംബർ 18ന് നടന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏകദിന മത്സര അരങ്ങേറ്റം നിരാശാജനകമായിരുന്നു. ഒരു റൺ പോലുമെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനായില്ല. വഖാർ യൂനിസ് തന്നെയായിരുന്നു ഇവിടെയും സച്ചിന്റെ വിക്കറ്റെടുത്തത്. അതിനു ശേഷം നടന്ന ന്യൂസിലന്റ് പര്യടനത്തിലെ രണ്ടാം ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ 88 റൺസ് നേടി. 1990-ൽ ഓൾഡ് [[ട്രഫോർഡ്|ട്രഫോർഡിൽ]] ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ കന്നി ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. 1991-92 ൽ നടന്ന ഓസ്ട്രേലിയൻ പര്യടനത്തോടെ അദ്ദേഹം ഒരു ലോകോത്തര ബാറ്റ്സ്മാൻ എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നു. സിഡ്നിയിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ അദ്ദേഹം 148 റൺസ് നേടി. അന്ന് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച [[ഷെയ്ൻ വോൺ|ഷെയ്ൻ വോണിനതിരേയുള്ള]], സച്ചിന്റെ ആദ്യ മത്സരവുമായിരുന്നു അത്. വേഗതയേറിയ പിച്ചായ [[പെർത്ത്|പെർത്തിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റിലും സച്ചിൻ സെഞ്ച്വറി നേടി<ref name="Tendertouch"/>. ടെസ്റ്റ് മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിൻ ഇതുവരെ 11 തവണ മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച് ആയിട്ടുണ്ട്. 4 തവണ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസുമായി<ref>[http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=1934;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1989-11-15;start=1989-11-15;enddefault=2008-01-28;end=2008-01-28;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_awards;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype സച്ചിന്റെ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസുകൾ]</ref>.( രണ്ട് തവണയും ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന [[ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫി|ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫിയിൽ]]. ) == ക്രിക്കറ്റിന്റെ കൊടുമുടിയിലേക്ക് == [[പ്രമാണം:Sachin at the other end.jpg|thumb|300px|ബൗളറുടെ ഭാഗത്ത് സച്ചിൻ കാത്തു നിൽക്കുന്നു]] 1994 ന്യൂസിലാന്റിനെതിരെ ഓക്ക്‌ലാന്റിൽ [[ഹോളി]] ദിനത്തിൽ നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ ഓപ്പണിങ്ങ് ബാറ്റ്സ്മാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 49 പന്തുകളിൽ നിന്ന് 82 റൺസ് നേടാൻ അദ്ദേഹത്തിനായി<ref>[http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1993-94/IND_IN_NZ/IND_NZ_ODI2_27MAR1994.html Cricinfo Ind v NZ March 27, 1994 match report]</ref>. 1994 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് ശ്രീലങ്കയിലെ കൊളംബോയിൽ ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ തന്റെ കന്നി ഏകദിന സെഞ്ച്വറി കുറിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 79-ആം ഏകദിനമായിരുന്നു അത്. 1996ൽ പാകിസ്താനെതിരെ [[ഷാർജ]]യിൽ നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ സച്ചിനും [[നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ധു|നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ധുവും]] സെഞ്ച്വറികളോടെ രണ്ടാം വിക്കറ്റ് കൂട്ടു കെട്ടിൽ റെക്കോർഡ് റൺസ് നേടി. സച്ചിൻ പുറത്തായ ശേഷം ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ ക്യാപ്റ്റൻ [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ|അസറുദീനായിരുന്നു]] അടുത്തത്. ബാറ്റ് ചെയ്യാനാവാത്ത മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. എന്നാൽ സച്ചിന്റെ പ്രോത്സാഹനം മൂലം അസ്റുദീൻ വെറും 10 പന്തുകളിൽനിന്ന് 29 റൺസ് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ടീം ആദ്യമായി ഒരു ഏക ദിനത്തിൽ 300 റൺസ് എന്ന നാഴികക്കല്ല് പിന്നിട്ടു. വിജയവും ഇന്ത്യക്കൊപ്പമായിരുന്നു. 1996-ലെ ലോക കപ്പിൽ (വിൽസ് കപ്പ്) 523 റൺസുമായി സച്ചിൻ ടോപ്പ് സ്കോററായി. രണ്ട് സെഞ്ചുറികൾ നേടിയ സച്ചിൻ തന്നെയായിരുന്നു ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബാറ്റിങ്ങ് ശരാശരി ഉള്ള ഇന്ത്യക്കാരനും. ആ ലോക കപ്പിലെ [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന കുപ്രസിദ്ധമായ സെമി-ഫൈനലിൽ ഇന്ത്യക്കായി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച്ച വെച്ചത് സച്ചിൻ മാത്രമാണ്. 65 റൺസുമായി സച്ചിൻ പുറത്തായതിനു ശേഷം ഇന്ത്യൻ ബാറ്റിങ്ങ് നിര തകർന്നടിഞ്ഞു. നിരാശരായ കാണികൾ അക്രമാസക്തരാവുകയും കളി നിർത്തിവെയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മാച്ച് റഫറി [[ക്ലൈവ് ലോയ്ഡ്]] ശ്രീലങ്ക ജയിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.സ്പിന്നർമാരായ [[ഷെയ്ൻ വോൺ|ഷെയ്ൻ വോണിനേയും]] [[ഗാവിൻ റോബെർട്സ്|ഗാവിൻ റോബെർട്സനേയും]] നേരിടാൻ സച്ചിൻ തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതി ഫലം കണ്ടു. ഇന്ത്യ പരമ്പര വിജയിച്ചു.<ref>SportNetwork.net http://www.sportnetwork.net/main/s119/st62164.htm. ''Down Memory Lane - Shane Warne's nightmare''. November 29, 2004</ref> ആ പരമ്പരയിൽ ബ്ബോഊ ബോളിങ്ങിലും സച്ചിൻ തിളങ്ങി. [[കൊച്ചി]] [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു]] അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയത്തിൽ നടന്ന ആ മൽസരത്തിൽ, സച്ചിന്റെ ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബോളിങ്ങ് പ്രകടനവും (32 റൺസിന് 5 വിക്കറ്റ്) അതിലുൾപ്പെടുന്നു<ref>[http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997-98/OD_TOURNEYS/PTC/IND_AUS_PTC_ODI1_01APR1998.html Cricinfo Match Report, IND-AUS 1 April 1998]</ref> . 1998-ൽ [[ധാക്ക|ധാക്കയിൽ]] [[ഓസ്ട്രേലിയ]]ക്കെതിരെ നടന്ന ഐ.സി.സി ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സച്ചിന്റെ തകർപ്പൻ പ്രകടനം ഇന്ത്യക്ക് സെമിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ 128 പന്തിൽ നിന്ന് 141 റൺസും 4 വിക്കറ്റും നേടി. ‍1999-ൽ പാകിസ്താന്റെ ഇന്ത്യൻ പര്യടനത്തിൽ ചെപ്പോക്കിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ സെഞ്ച്വറി നേടിയെങ്കിലും വിജയം പാകിസ്താനൊപ്പമായിരുന്നു. ആ വർഷത്തെ ലോക കപ്പിനിടയിൽ സച്ചിന്റെ പിതാവ് പ്രൊഫസർ രമേശ് തെൻഡുൽക്കർ അന്തരിച്ചു. അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയതിനാൽ സിംബാബ്വേക്കെതിരേയുള്ള മത്സരം സച്ചിന് നഷ്ടപ്പെട്ടു. എങ്കിലും, കെനിയക്കെതിരെ ബ്രിസ്റ്റളിൽ നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ഒരു മിന്നൽ സെഞ്ച്വറിയുമായി സച്ചിൻ മടങ്ങിയെത്തി. വെറും 101 പന്തുകളിൽനിന്ന് 140 റൺസ് നേടി സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ നിന്നു. ആ സെഞ്ച്വറി അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാവിനായി സമർപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://usa.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SCORECARDS/GROUP-A/IND_KENYA_WC99_ODI15_23MAY1999_CI_MR.html |title=Report on 1999 WorldCup match against Kenya |access-date=2008-02-06 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185744/http://usa.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/SCORECARDS/GROUP-A/IND_KENYA_WC99_ODI15_23MAY1999_CI_MR.html |url-status=dead }}</ref> . == ക്യാപ്റ്റൻ ആയി == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar 3.jpg|thumb|200px|സച്ചിൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ അഡലൈഡിൽ]] {| class="wikitable" style="float: right; margin-left: 1em; width: 40%; font-size: 90%;" |- !colspan="7"|'''തെൻഡുൽക്കർ ക്യാപറ്റൻ റെക്കോഡുകൾ''' |- |&nbsp;||മത്സരം||വിജയം||തോൽവി||ഡ്രോ||സമനില||റിസൾട്ടില്ല |- |ടെസ്റ്റ്<ref>{{citation |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Tests/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |title=India captains' playing record in Test matches |publisher=CricketArchive.com |accessdate=23 August 2011 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918040233/http://cricketarchive.com/Archive/Records/India/Tests/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |url-status=dead }}</ref>||25||4||9||12||0||– |- |ഏകദിനം<ref>{{citation |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Odis/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |title=India captains' playing record in ODI matches |publisher=CricketArchive.com |accessdate=23 August 2011 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827162150/http://www.cricketarchive.com/Archive/Records/India/Odis/Captains/Playing_Record_Captain_Overall.html |url-status=dead }}</ref>||73||23||43||–||2||6 |} സച്ചിൻ രണ്ട് തവണ [[ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ]] ക്യാപ്റ്റനായെങ്കിലും ആ സ്ഥാനത്ത് ശോഭിക്കാനായില്ല. വൻ പ്രതീക്ഷകളോടെയും വിശ്വാസത്തോടെയുമാണ് 1996-ൽ സച്ചിൻ ക്യാപ്റ്റനായത്. എങ്കിലും,1997 ആയപ്പോഴേക്കും ടീമിന്റെ പ്രകടനം വളരെ മോശമായി. അതിനെപ്പറ്റി [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ|അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "അദ്ദേഹം ജയിക്കുകയില്ല. ആ ചെറിയവന്റെ വിധിയിൽ ജയമില്ല"<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2000/feb/05arm.htm |title=Rediff On The NeT: A tale of two captains |publisher=Rediff.com |date=2000-02-05 |accessdate=2011-12-17}}</ref> . അസ്‌ഹറുദ്ദീനു ശേഷം സച്ചിൻ രണ്ടാമതും ക്യാപ്റ്റനായി. [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് പരമ്പര ആതിഥേയർ 3-0 ത്തിന് തൂത്തുവാരി<ref>{{Cite web |url=http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_IN_AUS/SCORECARDS/IND_AUS_T2_26-30DEC1999.html |title=Cricinfo match report AUS v IND 3rd Test 26-30 December 1999 |access-date=2008-02-06 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011205320/http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_IN_AUS/SCORECARDS/IND_AUS_T2_26-30DEC1999.html |url-status=dead }}</ref>. നാട്ടിൽ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് പരമ്പരയിൽ ഇന്ത്യ 2-0 എന്ന മാർജിനിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. അതോടെ, 2000ത്തിൽ സച്ചിൻ ക്യാപ്റ്റൻ പദവി രാജി വച്ചു. [[സൗരവ് ഗാംഗുലി]] പുതിയ ക്യാപ്റ്റനായി. ഇപ്പോഴും കളിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ ഒരു അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ് സച്ചിൻ. പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനുമായി കളിയുടെ തന്ത്രങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത് കാണാം. [[ഇർഫാൻ പഠാൻ|ഇർഫാൻ പഠാനെ]] ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടു വന്നതു പോലെ പല നിർദ്ദേശങ്ങളും സച്ചിൻ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] പൊതു വേദിയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സച്ചിൻ ഒരിക്കൽ റെസ്റ്റ് ഓഫ് ദ് വേൾഡ് ഇലവൻ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായിട്ടുണ്ട്. ക്രിക്കറ്റിന്റെ പിതാമഹനായി അറിയപ്പെടുന്ന [[ഡബ്ലിയു.ജി. ഗ്രേസ്|ഡബ്ലിയു.ജി. ഗ്രേസിന്റെ]] 150ആം ജന്മ ദിനത്തിൽ നടന്ന ആ മത്സരം അന്തരിച്ച [[ഡയാന സ്പെൻസർ|ഡയാന രാജകുമാരിയുടെ]] സ്മരണയ്ക്കായാണ് സംഘടിക്കപ്പെട്ടത്. [[ലോർഡ്സ് ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം|ലോർഡ്സിൽ]] എം.സി.സി ഇലവനു എതിരേയായിരുന്നു മത്സരം. 125 റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് സച്ചിൻ ടീമിനെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. == മൈക്ക് ഡെന്നീസ് സംഭവം == 2001ലെ ഇന്ത്യയുടെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പര്യടനത്തിലെ രണ്ടാം ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിൽ മാച്ച് റഫറിയായ [[മൈക്ക് ഡെന്നിസ്]] അമിത അപ്പീലിങ്ങിന് നാല് ഇന്ത്യൻ താരങ്ങൾക്കും, ടീമിനെ നിയന്ത്രിക്കാത്തതിന് ക്യാപ്റ്റൻ സൗരവ് ഗാംഗുലിക്കും പിഴ വിധിക്കുകയും പന്തിൽ കൃത്രിമം കാണിച്ചതിന് സച്ചിനെ ഒരു മത്സരത്തിൽ‌ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. പോർട്ട് എലിസബത്തിലെ സേന്റ് ജോർജ് പാർക്കിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/108088.html |title=Tendulkar appears before match referee &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> സച്ചിൻ പന്തിന്റെ സീം വൃത്തിയാക്കിയതായി സൂചിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ ക്യാമറകളിൽ പതിഞ്ഞിരുന്നു<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/108107.html |title=Tendulkar handed suspended ban &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref>. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ചിലപ്പോൾ പന്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിന് മാറ്റം വരുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ആ സംഭവത്തിൽ സച്ചിൻ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയ മാച്ച് റഫറി മൈക്ക് ഡെന്നിസ് സച്ചിനെ ഒരു ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിൽ നിന്നും വിലക്കി. വംശീയതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ സംഭവം ഒരു വൻ വിവാദത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. മൈക്ക് ഡെന്നിസ് മൂന്നാം ടെസ്റ്റ് വേദിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിൽ‌ നിന്നും തടയപ്പെടുന്നതിനും ഇത് കാരണമായി. എന്നാൽ [[ഇന്റർനാഷണൽ ക്രിക്കറ്റ് കൗൺസിൽ]] ശരിയായ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് ശേഷം സച്ചിന്റെ വിലക്ക് മാറ്റി. പന്തിൽ കൃത്രിമം കാണിച്ചതിന് സച്ചിനും അമിത അപ്പീലിന് [[വീരേന്ദർ സേവാഗ്|സേവാഗിനും]] വിലക്ക് പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഇന്ത്യൻ ജനങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിലും‌ വരെ വൻ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കി. == പരിക്കും പതനവും == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar 2.jpg|thumb|250px|സച്ചിൻ പന്തെറിയുന്നു]] 2001ലും 2002ലും ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ സച്ചിൻ മികച്ച ഫോമിൽ തുടർന്നു. ബാറ്റിങ്ങിലും ബൗളിങ്ങിലും തിളങ്ങിയ വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന പല പ്രകടനങ്ങളും അക്കാലത്തുണ്ടായി. 2001ൽ ഓസ്ട്രേലിയ്ക്കെതിരെ നടന്ന പ്രശസ്തമായ [[കൊൽക്കത്ത]] ടെസ്റ്റിന്റെ അവസാന ദിവസം സച്ചിൻ ഓസ്ട്രേലിയയുടെ മൂന്ന് വിക്കറ്റുകൾ വീഴ്ത്തി. മുൻപ് നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സെഞ്ച്വറി നേടിയ [[മാത്യു ഹെയ്ഡൻ|മാത്യു ഹെയ്ഡന്റെയും]], [[ആദം ഗിൽക്രിസ്റ്റ്|ആദം ഗിൽക്രിസ്റ്റിന്റെയും]] വിക്കറ്റുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിൽ]] സച്ചിൻ 11 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 673 റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയെ ഫൈനലിൽ എത്തിക്കുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്കു വഹിച്ചു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 1999|1999 ലോകകപ്പിലെ]] ജേതാക്കളായ [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയ]] തന്നെ അത്തവണയും കിരീടം നേടിയെങ്കിലും മാൻ ഓഫ് ദ ടൂർണമെന്റ് സച്ചിനായിരുന്നു. 2003/04 ലെ ഇന്ത്യയുടെ ഓസ്ട്രേലിയൻ പര്യടനത്തിലെ സമനിലയിലായ ടെസ്റ്റ് പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ തന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വ്യക്തിഗത സ്കോർ നേടി. [[സിഡ്നി|സിഡ്നിയിൽ]] നടന്ന, പരമ്പരയിലെ അവസാന ടെസ്റ്റിലായിരുന്നു അത്. 241 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്ന സച്ചിൻ ഇന്ത്യയെ ആ മത്സരത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്താനാവാത്ത സ്ഥാനത്തെത്തിച്ചു. അതിന്റെ തുടർച്ചയായി രണ്ടാം ഇന്നിംങ്സിൽ സച്ചിൻ 60 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നു. അതിനുശേഷം [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകി]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|സ്ഥാ]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|നുമായി]] നടന്ന പരമ്പരയിൽ, മുൾട്ടാനിൽ നടന്ന ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ 194 റൺസ് നേടി. സച്ചിൻ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറിക്ക് തൊട്ടടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] ഇന്നിംങ്സ് ഡിക്ലയർ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചത് വിവാദം സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/140482.html |title='I was taken by surprise' - Tendulkar &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> അന്ന് നടന്ന പത്ര സമ്മേളനത്തിൽ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറി നഷ്ടമായത് തന്നെ നിരാശനാക്കിയെന്നും ഡിക്ലയറിങ്ങ് തീരുമാനം തന്നെ അമ്പരപ്പിച്ചെന്നും സച്ചിൻ പറഞ്ഞു. പല മുൻക്രിക്കറ്റർമാരും <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/30miandad.htm |title=Don't worry, Sachin: Miandad |publisher=Rediff.com |date=2004-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref> ദ്രാവിഡിന്റെ തീരുമാനം തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/30alam.htm |title=Declaration in bad taste: Intikhab Alam |publisher=Rediff.com |date=2004-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. എന്നാൽ ഡിക്ലയറിങ്ങ് തീരുമാനം [[സൗരവ് ഗാംഗുലി|സൗരവ് ഗാംഗുലിയുടേതായിരുന്നുവെന്ന്]] മാധ്യമങ്ങൾ കണ്ടെത്തി<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2004/mar/29tendulkar.htm |title=Tendulkar disappointed |publisher=Rediff.com |date=2004-03-29 |accessdate=2011-12-17}}</ref>. താനെടുത്ത തെറ്റായ ഒരു തീരുമാനമായിരുന്നു അതെന്ന് ഗാംഗുലി പിന്നീട് സമ്മതിച്ചു<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/04/30/stories/2004043000932100.htm |title=Sport / Cricket : Multan declaration was a mistake: Ganguly |publisher=The Hindu |date=2004-04-30 |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2005-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050901043946/http://www.hindu.com/2004/04/30/stories/2004043000932100.htm |url-status=dead }}</ref>. പ്രശ്നം സംസാരിച്ചു തീർത്തുവെന്ന് സച്ചിനും ദ്രാവിഡും കോച്ച് [[ജോൺ റൈറ്റ്|ജോൺ റൈറ്റും]] മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞതോടെ ആ വിവാദം കെട്ടടങ്ങി<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/134068.html |title='The boys can be justifiably proud' - Dravid &#124; Cricket News &#124; Global &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> . മികച്ച ഫോമിലായിരുന്നുവെങ്കിലും [[ടെന്നീസ് എൽബോ]] എന്ന രോഗം‌ മൂലം സച്ചിന് ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തേക്ക് കളിയിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കേണ്ടിവന്നു. 2004 -ൽ [[ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ]] നടന്ന അവസാന രണ്ട് ടെസ്റ്റുകളുടെ സമയത്താണ് സച്ചിന് മടങ്ങി വരാനായത്. [[മുംബൈ]] ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ ഇന്ത്യയെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചുവെങ്കിലും 2-1ന് ഓസ്ട്രേലിയ പരമ്പര സ്വന്തമാക്കി. 2005 ഡിസംബർ 10ന് [[ഫിറോസ് ഷാ കോട്ട്‌ല സ്റ്റേഡിയം|ഫിറോസ് ഷാ കോട്‌ലയിൽ]] [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ സെഞ്ച്വറികളുടെ റെക്കോർഡ് തിരുത്തിക്കുറിച്ചുകൊണ്ട് സച്ചിൻ തന്റെ 35ആം ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറി നേടി. 2006 ഫെബ്രുവരി 6ന് [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകിസ്താനെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ തന്റെ 39 ആം ഏകദിന സെഞ്ച്വറി നേടി. അതിനു ശേഷം ഫെബ്രുവരി 11ന് പരമ്പരയിലെ രണ്ടാം ഏക ദിനത്തിൽ സച്ചിൻ 42 റൺസെടുത്തു. ഫെബ്രുവരി 13 ലാഹോറിലെ അപകടകാരിയായ പിച്ചിൽ 95 റൺസുമായി സച്ചിൻ ഇന്ത്യൻ വിജയത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു. 2006 മാർച്ച് 19ന് തന്റെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ [[വാങ്കഡെ സ്റ്റേഡിയം|വാങ്കഡെയിൽ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെയുള്ള]] മൂന്നാം ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംങ്സിൽ 21 പന്തിൽനിന്ന് വെറും ഒരു റണ്ണാണ് സച്ചിൻ നേടിയത്<ref>India Daily http://www.indiadaily.org/entry/sachin-tendulkar-booed-by-wankhede-crowd/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011174138/http://www.indiadaily.org/entry/sachin-tendulkar-booed-by-wankhede-crowd/ |date=2006-10-11 }} March 20, 2006</ref>. പുറത്തായ ശേഷം പവലിയനിലേക്ക് മടങ്ങിയ സച്ചിനെ ഒരു കൂട്ടം കാണികൾ കൂക്കി വിളിച്ചു. ആദ്യമായാണ് സച്ചിന് കാണികളിൽ നിന്ന് ഇത്തരമൊരു പ്രതികരണം നേരിടേണ്ടി വന്നത്. മൂന്ന് ടെസ്റ്റുകളുൾപ്പെട്ട ആ പരമ്പരയിൽ ഒരു അർദ്ധ സെഞ്ച്വറി പോലും നേടാൻ സച്ചിനായില്ല. സച്ചിന് ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമാണെന്ന വാർത്തകൾ പുറത്തു വന്നതോടെ അദ്ദേഹം ക്രിക്കറ്റിൽ തുടരുന്നതിനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങളുയർന്നു. തോളിലുണ്ടായ പരിക്കിനെ തുടർന്നാണ് സച്ചിൻ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയനായത്. 2006 മെയ് 23ന് കായികക്ഷമതാ പരീക്ഷയിൽ പങ്കെടുക്കേണ്ടെന്ന തീരുമാനത്തിനു ശേഷം താൻ കരീബിയൻ പര്യടനത്തിൽ നിന്ന് മാറി നിൽക്കുമെന്ന് സച്ചിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എങ്കിലും ഫോം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനും ഓഗസ്റ്റിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലേക്ക് മടങ്ങി വരുന്നതിനുമായി [[ലാഷിങ്സ് ലോക ഇലവൺ|ലാഷിങ്സ് ലോക ഇലവണിനു വേണ്ടി]] 5 മത്സരങ്ങൾ കളിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു. മിന്നൽ പ്രകടനം നടത്തിയ സച്ചിന്റെ 5 മത്സരങ്ങളിലെ സ്കോറുകൾ യഥാക്രമം 155, 147(retired), 98, 101(retired), 105 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ സച്ചിന്റെ സ്ട്രൈക്ക് റേറ്റ് 100നും വളരെ മുകളിലായിരുന്നു. ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ടീമിനെതിരേയുള്ള തന്റെ ആദ്യ ട്വെന്റി 20 മത്സരത്തിൽ സച്ചിന്റെ വെറും 21 പന്തുകളിൽ നിന്നുള്ള അർദ്ധ സെഞ്ചുറിയുടെ പിൻബലത്തിൽ [[ഇന്റർനാഷ്ണൽ XI]] ടീം വെറും 10 ഓവറുകൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ 123 എന്ന ഉയർന്ന സ്കോറിലെത്തി. പാകിസ്താൻ XIന് എതിരെയായിരുന്നു ആ മത്സരം. 2006 ജൂലൈയിൽ പുനരധിവാസ പരിപാടിക്കു ശേഷം സച്ചിൻ പരിക്കിൽ നിന്ന് മോചിതനായതായി [[ബി.സി.സി.ഐ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. അടുത്ത പരമ്പരക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ സച്ചിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. == തിരിച്ച് ഫോമിലേക്ക് == [[പ്രമാണം:Tendulkar closup.jpg|thumb|250px|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ [[2008]] [[ജനുവരി 4]]-ന്‌ സെഞ്ച്വറി നേടിയ ശേഷം സച്ചിൻ ബാറ്റ് ആകാശത്തേക്കുയർത്തുന്നു.]] സച്ചിന്റെ മടങ്ങിവരവ് നടന്നത് [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയിൽ]] നടന്ന ഡി.എൽ.എഫ് കപ്പിലാണ്. ആ പരമ്പരയിൽ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാന്മാരിൽ തിളങ്ങാനായത് സച്ചിന് മാത്രമാണ്. മടങ്ങിവരവിലെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ (2006 സെപ്റ്റംബർ 14ന് [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ]]) സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതം മടങ്ങി വരാനാവാത്തതു പോലെ വഴുതി പോവുകയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച വിമർശകർക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ 40ആം ഏകദിന സെഞ്ച്വറിയിലൂടെ ചുട്ട മറുപടി നൽകി. സച്ചിൻ പുറത്താകാതെ 141 റൺസ് നേടിയെങ്കിലും മഴ തടസ്സപ്പെടുത്തിയ കളിയിൽ [[ഡക്ക്‌വർത്ത്-ലൂയിസ് നിയമം|ഡക്ക്‌വർത്ത്-ലൂയിസ് രീതിയിലൂടെ]] വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് വിജയികളായി. ഇപ്പോൾ, ഏകദിന സെഞ്ചുറികളുടെ എണ്ണത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തുള്ള [[റിക്കി പോണ്ടിങ്ങ്]], [[സനത് ജയസൂര്യ]] (25 സെഞ്ചുറികൾ) എന്നിവരേക്കാൾ 16 സെഞ്ച്വറികൾ മുന്നിലാണ് സച്ചിൻ<ref>{{cite web |url=http://usa.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_MOST_100S.html |title=Records &#124; One-Day Internationals &#124; Batting records &#124; Most hundreds in a career &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706011415/http://usa.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_MOST_100S.html |url-status=dead }}</ref> . 2007 ലോകകപ്പിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾക്കിടയിൽ ഇന്ത്യൻ കോച്ച് [[ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ]] സച്ചിന്റെ മനോഭാവത്തെ വിമർശിച്ചു. റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ താഴെയായിരിക്കും സച്ചിൻ കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുകയെന്ന് ചാപ്പൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടെങ്കിലും താൻ കരിയറിൽ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ചെയ്തതു പോലെ ഇന്നിംങ്സ് ഓപ്പൺ ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നല്ലതെന്നായിരുന്നു സച്ചിന്റെ അഭിപ്രായം. സച്ചിന്റെ തുടർച്ചയായ പരാജയങ്ങൾ ടീമിന്റെ വിജയ സാദ്ധ്യതയ്ക്ക് തടയിടുന്നതായും ചാപ്പൽ വിശ്വസിച്ചു. ക്രിക്കറ്റിനോടുള്ള തന്റെ മനോഭാവം തെറ്റാണെന്ന് ഇതേ വരെ മറ്റൊരു പരിശീലകനും പറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നാണ് ചാപ്പലിന്റെ വിമർശനങ്ങൾക്ക് വളരെ അപൂർ‌വമായ വികാര പ്രകടനത്തിലൂടെ സച്ചിൻ മറുപടി പറഞ്ഞത്. 2007 ഏപ്രിൽ 7ന്, മാധ്യമങ്ങളോട് നടത്തിയ ഈ പരാമർശങ്ങൾക്ക് വിശദീകരണം ചോദിച്ചു കൊണ്ട് [[ബി.സി.സി.ഐ]] സച്ചിന് നോട്ടീസയച്ചു<ref>{{cite web |url=http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20070405/sports/sports13.html |title=Jamaica Gleaner News - Tendulkar hurt by comments - Thursday &#124; April 5, 2007 |publisher=Jamaica-gleaner.com |date=2007-04-05 |accessdate=2011-12-17 |archive-date=2008-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628150039/http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20070405/sports/sports13.html |url-status=dead }}</ref> . 2007ൽ [[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്|വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിൽ]] നടന്ന [[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പിൽ]] [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] നയിച്ച [[ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമും]] സച്ചിനും വളരെ നിരാശാജനകമായ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ച്ച വെച്ചത്. ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ ബാറ്റിങ്ങ് ക്രമത്തിൽ താഴോട്ടാക്കിയ സച്ചിന്റെ സ്കോറുകൾ 7 ([[ബംഗ്ലാദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബംഗ്ലാദേശിനെതിരെ]]), 57* ([[ബെർമുഡ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബെർമുഡക്കെതിരെ]]), 0 ([[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]]) എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റനും അപ്പോഴത്തെ ഇന്ത്യൻ കോച്ചായ ഗ്രെഗ് ചാപ്പലിന്റെ സഹോദരനുമായ [[ഇയാൻ ചാപ്പൽ]] സച്ചിൻ വിരമിക്കണമെന്ന് [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ഒരു മദ്ധ്യാഹ്ന പത്രത്തിലെ തന്റെ പംക്തിയിൽ എഴുതി.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6509767.stm |title=BBC SPORT &#124; Cricket &#124; Tendulkar faces calls to retire |publisher=BBC News |date=2007-03-30 |accessdate=2011-12-17}}</ref> അതിനു ശേഷം നടന്ന [[ബംഗ്ലാദേശ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ബംഗ്ലാദേശ്]] പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസായി. ഏകദിന പരമ്പരയിൽ നിന്നും സച്ചിൻ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന ഫ്യൂച്ചർ കപ്പിൽ തുടർച്ചയായി രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിൻ 90ന് മുകളിൽ റൺസ് നേടി. 66 റൺസ് ശരാശരിയോടെ പരമ്പരയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസെടുത്ത സച്ചിൻ തന്നെയായിരുന്നു മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസ് പുരസ്കാരം.<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/rsavind/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=3258;type=tournament |title=Cricket Records &#124; Future Cup, 2007 &#124; Records &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> 2007 ജൂലൈ 28ന് [[ഇംഗ്ലണ്ട് ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ]] [[നോട്ടിങ്ഹാം|നോട്ടിങ്ഹാമിൽ]] നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം സച്ചിൻ 11000 ടെസ്റ്റ് റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ക്രിക്കറ്റ് താരമായി..<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/engvind/content/current/story/304149.html |title=Tendulkar gets to 11,000 Test runs &#124; Cricket Features &#124; England v India 2007 &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> അതിനു തുടർച്ചയായി ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ തന്നെ നടന്ന ഏകദിന പരമ്പരയിൽ സച്ചിൻ 53.4 എന്ന ശരാശരിയിൽ ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസെടുത്തു.<ref>NatWest Series [India in England], 2007</ref> 2007 ഒക്ടോബറിൽ ഓസ്ട്രേലിയക്കെതിരെ നടന്ന ഏകദിന പരമ്പരയിലും 278 റൺസോടെ സച്ചിൻ ഇന്ത്യയുടെ ഉയർന്ന സ്കോററായി.<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=3250;type=series |title=Cricket Records &#124; Records &#124; Australia in India ODI Series, 2007/08 &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.cricinfo.com |date= |accessdate=2011-12-17}}</ref> 2007ൽ 90 റൺസിനും 100 റൺസിനുമിടയിൽ സച്ചിൻ 7 തവണ പുറത്തായി. അതിൽ 3 തവണ 99 റൺസിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് പുറത്തായത്. തന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതത്തിൽ സച്ചിൻ 90-100 റൺസിനിടയിൽ 23 തവണയാണ് പുറത്താക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. 2007 നവംബർ 28ന് [[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|പാകി]][[പാകിസ്താൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|സ്ഥാ]]<nowiki/>നെതിരെ [[മൊഹാലി സ്റ്റേഡിയം|മൊഹാലിയിൽ]] നടന്ന ഏകദിന മത്സരത്തിൽ 99 റൺസിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [[ഉമർ ഗുൽ|ഉമർ ഗുലിന്റെ]] ബൗളിങ്ങിൽ [[കമ്രാൻ അക്മൽ|കമ്രാൻ അക്മലിന്]] ക്യാച്ച് കൊടുത്തു കൊണ്ട് സച്ചിൻ പുറത്തായി. ആ പരമ്പരയിലെ നാലാം മത്സരത്തിൽ 97 റൺസുമായി നിൽക്കുമ്പോൾ ഉമർ ഗുലിന്റെ തന്നെ പന്ത് വിക്കറ്റിലേക്ക് വലിച്ചിട്ടു കൊണ്ട് സച്ചിൻ മറ്റൊരു സെഞ്ച്വറിയും നഷ്ടമാക്കി. 2007-08 ലെ ബോർഡർ-ഗവാസ്കർ ട്രോഫിയിൽ മികച്ച ഫോമിലായിരുന്ന സച്ചിൻ 4 ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് 493 റൺസുമായി ഇന്ത്യക്കായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടി. പക്ഷെ രണ്ടാം ഇന്നിംങ്സുകളിൽ സച്ചിൻ തുടർച്ചയായി പരാജയപ്പെട്ടു. [[മെൽബൺ ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്|മെൽബണിലെ എം.സി.ജിയിൽ]] നടന്ന ആദ്യ ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സിൽ സച്ചിൻ 62 റൺസ് നേടിയെങ്കിലും ഓസ്ട്രേലിയയുടെ 337 റൺസിന്റെ കനത്ത വിജയം തടയാനായില്ല. [[സിഡ്നി ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്|സിഡ്നിയിൽ]] പുതുവത്സരത്തിൽ നടന്ന വിവാദപരമായ ടെസ്റ്റിൽ സച്ചിൻ 154 റൺസ് നേടി പുറത്താകാതെ നിന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യ പരാജയപ്പെട്ടു. എസ്.സി.ജി.യിലെ സച്ചിന്റെ മൂന്നാം ടെസ്റ്റ് സെഞ്ച്വറിയായിരുന്നു അത്. 221.33 ആണ് ആ സ്റ്റേഡിയത്തിലെ സച്ചിന്റെ ശരാശരി. പെർത്തിലെ വാക്കയിൽ നടന്ന മൂന്നാം ടെസ്റ്റിലെ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സ് സ്കോറായ 330 റൺസിൽ 71 റൺസുമായി സച്ചിൻ മുഖ്യ പങ്കു വഹിച്ചു. സച്ചിനെ പുറത്താക്കിയ [[എൽ.ബി.ഡബ്ലിയു]] തീരുമാനം സംശയാസ്പദമാണെന്ന് പിന്നീട് തെളിഞ്ഞു. ഓസ്ട്രേലിയയുടെ, തുടർച്ചയായ 17ആം ടെസ്റ്റ് വിജയമെന്ന റെക്കോർഡിന് തടയിട്ടു കൊണ്ട് ഇന്ത്യ വാക്കയിൽ വിജയിച്ചു. സമനിലയിൽ അവസാനിച്ച [[അഡലെയ്ഡ് ഓവൽ|അഡലെയ്ഡ്]] ടെസ്റ്റിലെ ആദ്യ ഇന്നിംഗ്സിൽ 153 റൺസെടുത്ത സച്ചിൻ മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ചായി. ഓസ്ട്രേലിയ, ശ്രീലങ്ക ടീമുകളുമായി നടന്ന കോമൺ‌വെൽത്ത് ബാങ്ക് ത്രിരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റിൽ സച്ചിൻ ഏകദിനത്തിൽ 16000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യ ബാറ്റ്സ്മാനായി. 2008 ഫെബ്രുവരി 5ന് [[ശ്രീലങ്കൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലാണ് സച്ചിൻ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചത്. സി.ബി സീരീസിൽ ആദ്യ മത്സരങ്ങളിൽ മികച്ച തുടക്കം നേടാനായെങ്കിലും വൻ സ്കോറുകൾ നേടാൻ സച്ചിനായില്ല. 10,35,44,32 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു ആദ്യ മത്സരങ്ങളിൽ സച്ചിന്റെ സ്കോറുകൾ. ടൂർണമെന്റിന്റെ ഇടയിൽ വച്ച് ഫോം നഷ്ടമായെങ്കിലും ഇന്ത്യക്ക് വിജയം അനിവാര്യമായ മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ ശക്തമായ തിരിച്ചു വരവ് നടത്തി. ശ്രീലങ്കക്കെതിരെ ഹോബർട്ടിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ സച്ചിൻ വെറും 54 പന്തുകളിൽ നിന്ന് 63 റൺസ് നേടി. ആദ്യ ഫൈനലിൽ 117ഉം<ref>{{Cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/match/291371.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-08 |archive-date=2008-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622153615/http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/match/291371.html |url-status=dead }}</ref> രണ്ടാം ഫൈനലിൽ 91ഉം<ref>{{Cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/current/match/291372.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-08 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516231841/http://content-www.cricinfo.com/cbs/engine/current/match/291372.html |url-status=dead }}</ref> റൺസ് നേടിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ ടൂർണമെന്റ് വിജയത്തിൽ സച്ചിൻ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. == ക്രിക്കറ്റ് കരിയറിലെ നേട്ടങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Sachin Tendulkar graph.png|right|thumb|350px|An innings-by-innings breakdown of Tendulkar's Test match batting career, showing runs scored (red bars) and the average of the last ten innings (blue line).]] ഏകദിന മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ കളിക്കാരൻ സച്ചിനാണ്. 2008 ഒക്ടോബർ 17-ന് മൊഹാലിയിൽ ആസ്ത്രേലിയയ്ക്കെതിരെ നടന്ന ടെസ്റ്റ് മത്സരത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം, സച്ചിൻ ടെസ്റ്റ് മത്സരങ്ങളിലെ റൺ വേട്ടയിലും മുന്നിലെത്തി. വെസ്റ്റിൻഡീസിന്റെ [[ബ്രയാൻ ലാറ|ബ്രയാൻ ലാറയുടെ]] റെക്കോർഡാണ് സച്ചിൻ തന്റെ പേരിലേക്ക് മാറ്റിയത്.<ref>{{cite web|publisher = Cricinfo|url = http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/373748.html|title = Tendulkar breaks Lara's record|accessdate = ഒക്ടോബർ 19, 2008|archive-date = 2008-10-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20081020074303/http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/373748.html|url-status = dead}}</ref> ഒരു സമയത്ത് [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമിന്റെ]] മിക്ക വിജയങ്ങളുടേയും അടിത്തറ സച്ചിനായിരുന്നു. ക്രിക്കറ്റിനെ സ്നേഹിക്കുന്ന രാജ്യമായ ഇന്ത്യയിൽ ആ കളിയിൽ സച്ചിന്റെ നേട്ടങ്ങളെ മാനിച്ചു കൊണ്ട് [[ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ]] അദ്ദേഹത്തിന് [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം|രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന]], [[അർജുന അവാർഡ്]], [[പത്മശ്രീ]], [[പത്മവിഭൂഷൺ]] എന്നിവ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 1997ലെ വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ ഓഫ് ദ ഇയർ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. വിസ്ഡന്റെ ഒബ്ജെക്റ്റ് സ്കോറിങ്ങ് രീതിയനുസരിച്ച് സച്ചിനെ ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ ബാറ്റ്സ്മാനായും ഏക ദിനത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാറ്റ്സ്മാനായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പുകളിലും]] സച്ചിൻ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ച വെച്ചിട്ടുള്ളത് ([[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|2007 ലോകകപ്പിൽ]] ഒഴികെ, ആ വർഷം ഇന്ത്യ ആദ്യ റൗണ്ടിൽതന്നെ പുറത്തായി). [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 1996|1996 ലോകകപ്പിലും]], [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിലും]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയത് സച്ചിനാണ്. ഏകദിനത്തിൽ ഒരു വർഷം 1000 റൺസ് എന്ന നാഴികക്കല്ല് സച്ചിൻ 7 തവണ മറികടന്നു. ഒരു കലണ്ടർ വർഷം ഏകദിനത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയതിന്റെ റെക്കോർഡും സച്ചിനാണ്. 1894 റൺസ്. ഏകദിനത്തിലും ടെസ്റ്റിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സെഞ്ച്വറികൾ നേടിയ താരവും സച്ചിനാണ്. ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 50 ശതകങ്ങൾ പിന്നിട്ട ഒരേ ഒരു കളിക്കാരൻ സച്ചിനാണ്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുമായിട്ടായിരുന്നു സച്ചിൻ 50-ആം സെഞ്ച്വറി നേടിയത്. സച്ചിൻ ഏകദിനത്തിൽ ഇരട്ട സെഞ്ച്വറി (200*) നേടിയ ആദ്യ വ്യക്തിയാണ്. 2010 ഫെബ്രുവരി 25-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്ക്കെതിരെയാണ്‌ സച്ചിൻ ഈ ചരിത്ര നേട്ടം നേടിയത്. 25 ഫോറുകളും 3 സിക്സുകളും അടങ്ങുന്നതായിരുന്നു സച്ചിന്റെ പ്രകടനം. ഇതോടെ, സനത് ജയസൂര്യയെ മറി കടന്നു കൊണ്ട് ഒരു ഏകദിനത്തിൽ ഏറ്റവും അധികം ഫോറുകൾ നേടിയ കളിക്കാരൻ എന്ന പേരും സച്ചിൻ നേടി<ref>http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/284017.html</ref>. കളിയുടെ 50-ആം ഓവറിലെ മൂന്നാമത്തെ പന്തിലാണ് സച്ചിന്‌ 200 റൺസ് തികയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്<ref name="guardian">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/feb/24/sachin-tendulkar-india-world-record|title=Sachin Tendulkar hits highest score ever in one-day internationals|publisher=The Guardian|language=English|accessdate=24 February 2010}}</ref>. 2011 നവംബർ 8 ന് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ രണ്ടാം ഇന്നിങ്ങ്സിൽ 28 റൺസ് എടുത്തതോടെ ടെസ്റ്റ്‌ ക്രിക്കറ്റിൽ 15000 റൺസ് തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി അദ്ദേഹം മാറി. == മറ്റു ബഹുമതികൾ == * '''[[ഭാരതരത്നം]]''', ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതി, 2013 * [[അർജുന അവാർഡ്]], ഇന്ത്യയിൽ കായിക താരങ്ങൾക്കുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന ബഹുമതി, 1994ൽ.<ref>{{cite web | url=http://yas.nic.in/yasroot/awards/arjuna.htm#Cricket | title=Ministry of Youth & Sports Affairs – Arjuna Awards in Cricket | publisher=[[Government of India]] | accessdate=2007-03-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070225121351/http://yas.nic.in/yasroot/awards/arjuna.htm#Cricket | archivedate=2007-02-25 | url-status=dead }}</ref> * [[വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ ഓഫ് ദ ഇയർ]], 1997 <ref>{{cite web | url=http://content-ind.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153285.html | title=CRICKETER OF THE YEAR 1997 – Sachin Tendulkar | publisher=[[Wisden Cricketers' Almanack|Wisden Almanack]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം]], ഇന്ത്യയിൽ കായിക താരങ്ങൾക്കുള്ള പരമോന്നത ബഹുമതി, 1997-98ൽ.<ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/sports/1998/aug/12c.htm | title=Khel Ratna for Tendulkar | date=13 August 1998 | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * [[പത്മശ്രീ]], ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതി <ref>{{cite web | url=http://content-www.cricinfo.com/ci/content/story/82279.html | title=Tendulkar conferred ''Padma Shri'' | date=22 March 1999 | publisher=[[Cricinfo]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2008-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080208100707/http://content-www.cricinfo.com/ci/content/story/82279.html | url-status=dead }}</ref> * [[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2003|2003 ലോകകപ്പിലെ]] മികച്ച താരം * [[ഐ.സി.സി]] ലോക ഇലവൻ: 2004, 2007 * [[ഷെയ്ൻ വോൺ]] 2007 സെപ്റ്റംബറിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച എല്ലാ കാലത്തെയും മികച്ച ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം<ref>{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/shane_warne/article2364258.ece |title=Shane Warne's 50 greatest cricketers |access-date=2008-02-06 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513094455/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/shane_warne/article2364258.ece |url-status=dead }}</ref> . * [[പത്മ വിഭൂഷൺ]], ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതി, 2008 <ref>[http://india.gov.in/myindia/padmavibhushan_awards_list1.php Official Website of Padma Vibhushan Awards]</ref> * ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ , 2012<ref>{{cite news|first=മാതൃഭൂമി|last=സ്പോർട്സ്|title=സച്ചിന് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓർഡർ ബഹുമതി|url=http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=310075|accessdate=17 ഒക്ടോബർ 2012|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=17 ഒക്ടോബർ 2012|archive-date=2012-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017070353/http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=310075|url-status=dead}}</ref> *2008 ജനുവരിയിൽ [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷ്]] പ്രധാനമന്ത്രി [[ഗോർഡൻ ബ്രൗൺ]] അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ സച്ചിന്റെ സംഭാവനകൾ മാനിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് 'സർ' പദവി നൽകണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/Opinion/Editorials/Brown_moots_honour_for_Tendulkar/rssarticleshow/2722571.cms Brown moots honour for Tendulkar]</ref>. *മികച്ച സ്പോർട്ടിങ് മൊമെൻറ്റിനുള്ള [[ലോറസ് വേൾഡ് സ്പോർട്സ് അവാർഡ്]] (2000-2020) == വിടവാങ്ങൽ == [[ഡിസംബർ ]] 23, 2012നു ഏകദിന മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതായി സച്ചിൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. പിന്നീട് നവംബർ 17, 2013നു വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ നടന്ന തന്റെ ഇരുന്നൂറാം ടെസ്റ്റ്‌ പൂർത്തിയാക്കി സച്ചിൻ ടെസ്റ്റിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ജനതയെ ഏറെ വൈകാരികമായി ബാധിച്ചു സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നുള്ള വിരമിക്കൽ. സച്ചിന്റെ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗത്തിന്റെ പൂർണ രൂപം താഴെ: {{Cquote|സുഹൃത്തുക്കളെ ശാന്തരാവുക... നിങ്ങളെന്നെ കൂടുതൽ വികാരഭരിതനാക്കുകയാണ്. എന്റെ വർണശബളമായ യാത്ര ഇവിടെ അവസാനിക്കുകയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം. ഒരുപാടു പേരെ നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കുകയാണ് ഞാൻ . ആദ്യം 1999ൽ എന്നെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞുപോയ എന്റെ അച്ഛൻ തന്നെ. അച്ഛന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇന്നിങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ എനിക്കു നിൽക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. സ്വപ്‌നങ്ങളെ തേടിപ്പോകാൻ എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് അച്ഛനാണ്. ലക്ഷ്യം എത്ര വിഷമകരമാണെങ്കിലും അത് കൈവരിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നെ ഉപദേശിച്ചു. അച്ഛന്റെ അഭാവം ഇന്നു ഞാൻ ശരിക്കും അനുഭവിക്കുന്നു. പിന്നെ അമ്മ. എന്നെപ്പോലൊരു വികൃതിപ്പയ്യനെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്തുവെന്ന് പലപ്പോഴും അത്ഭുതപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് ഞാൻ . കളിച്ചു തുടങ്ങിയ കാലം മുതൽ അമ്മ എനിക്കു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുകയായിരുന്നു. സ്‌കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ നാലു വർഷം ഞാൻ എന്റെ അമ്മാവനൊപ്പമായിരുന്നു താമസം. സ്വന്തം മകനെപ്പോലെയാണ് അമ്മാവനും അമ്മായിയും എന്നെ കണക്കാക്കിയത്. അധികം സംസാരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത ആളായിരുന്നു എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ നിഥിൻ . പക്ഷേ ഏട്ടൻ പറയുമായിരുന്നു-എനിക്കറിയാം. നീയെന്ത് ചെയ്താലും അതിനുവേണ്ടി നൂറു ശതമാനവും പരിശ്രമിക്കുമെന്ന്. എന്റെ സഹോദരി സവിതയാണ് എനിക്ക് ആദ്യത്തെ ക്രിക്കറ്റ് ബാറ്റ് സമ്മാനിച്ചത്. ഇന്നും ഞാൻ ബാറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ അവർ ഉപവാസമിരിക്കും. മറ്റൊരു സഹോദരനായ അജിത്തും ഞാനും ഒരുപോലെ ക്രിക്കറ്റ് സ്വപ്‌നം കണ്ടു ജീവിച്ചവരാണ്. എനിക്കുവേണ്ടി സ്വന്തം കരിയർ ത്യജിച്ചയാളാണ് അദ്ദേഹം. അച്ചരേക്കറുടെ അടുക്കലേയ്ക്ക് എന്നെ ആദ്യമായി കൊണ്ടുപോയത് അദ്ദേഹമാണ്. കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാത്രി പോലും എന്നെ വിളിച്ച് എന്റെ പുറത്താകലിനെ കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തു. കളിക്കാതിരുക്കുമ്പോഴും ഞങ്ങൾ ബാറ്റിങ് ടെക്‌നിക്കുകളെ കുറിച്ചാണ് ചർച്ച ചെയ്യാറുള്ളത്. ഇതൊന്നുമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഒരു സാധാരണ ക്രിക്കറ്റർ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിപ്പോകുമായിരുന്നു. എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സുപ്രധാനമായൊരു കാര്യം 1990ൽ അഞ്ജലിയെ കണ്ടുമുട്ടിയതാണ്. ഡോക്ടർ എന്ന നിലയിൽ ഒരു വലിയ കരിയർ അവരുടെ മുന്നിലുണ്ടെന്ന് എനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷേ, എനിക്കു ക്രിക്കറ്റിൽ തുടരാൻ വേണ്ടി അഞ്ജലി കുട്ടികളുടെ പരിചരണം ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ പറഞ്ഞ എല്ലാ വിഡ്ഢിത്തങ്ങളും സഹിച്ച് എനിക്കൊപ്പം നിന്നതിന് അഞ്ജലിയോടു നന്ദി പറയുകയാണ്. പിന്നെ എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട രണ്ടു രത്‌നങ്ങൾ- സാറയും അർജുനും. അവരുടെ ഒരു പാട് പിറന്നാളാഘോഷങ്ങളിലും വിനോദയാത്രകളിലും പങ്കാളിയാകാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. കഴിഞ്ഞ 14-16 വർഷമായി നിങ്ങൾക്കൊപ്പം വേണ്ടത്ര സമയം ചിലവിടാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് എനിക്കറിയാം. അടുത്ത പതിനാറു വർഷം നിങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പു തരുന്നു. പിന്നെ എന്റെ ഭാര്യയുടെ അച്ഛനമ്മമാർ . അവരുമായി ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ ചർച്ച ചെയ്യാറുണ്ട്. അവർ ചെയ്ത ഏറ്റവും വലിയ കാര്യം എന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഞ്ജലിയെ അനുവദിച്ചു എന്നതാണ്. കഴിഞ്ഞ ഇരുപത്തിനാലു വർഷമായി എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും വിലമതിക്കാനാവാത്ത സംഭാവനയാണ് നൽകിയത്. ഞാൻ സമ്മർദത്തിലായപ്പോഴെല്ലാം അവർ എനിക്കൊപ്പം നിന്നു. ഞാൻ പരിക്കിന്റെ പിടിയിലായപ്പോൾ പുലർച്ചെ മൂന്നു മണിവരെ എനിക്കൊപ്പം ഇരിക്കാൻ അവർ തയ്യാറായി. എന്നോടൊപ്പം നിന്നതിന് എല്ലാവർക്കും നന്ദി. പതിനൊന്ന് വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് എന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. അച്ചരേക്കർ സാറിനെ ഗ്യാലറിയിൽ കാണുമ്പോൾ വല്ലാത്തൊരു സന്തോഷമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്‌കൂട്ടറിൽ യാത്ര ചെയ്ത് ദിവസവും രണ്ടു മത്സരങ്ങൾ വരെ കളിച്ച കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഞാൻ കളിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ അദ്ദേഹം എല്ലായിടത്തും എന്നെ നേരിട്ടു കൊണ്ടുപോയി. ഞാൻ അമിതാത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പിടിയിലാവാതിരിക്കാൻ ഒരിക്കൽപ്പോലും നന്നായി കളിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നോടു പറഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതാണ് രസകരം. സർ, ഞാൻ കളിക്കാത്തതിനാൽ ഇനി എന്തു ഭാഗ്യപരീക്ഷണത്തിനും മുതിരാം. മുംബൈയിലാണ് എന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. പുലർച്ചെ നാലു മണിക്ക് ന്യൂസീലൻഡിൽ നിന്നു മടങ്ങിയെത്തി പിറ്റേന്നു തന്നെ രഞ്ജി ട്രോഫിയിൽ കളിച്ചത് ഓർമയുണ്ട്. അരങ്ങേറ്റം മുതൽ തന്നെ ബി.സി.സി.ഐ. വലിയ പിന്തുണയാണ് എനിക്കു നൽകിയത്. എല്ലാ സെലക്ടർമാരോടും നന്ദിയുണ്ട്. എനിക്ക് മതിയായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കിയുമെല്ലാം നിങ്ങൾ എപ്പോഴും എനിക്കൊപ്പം തന്നെ നിലകൊണ്ടു. നന്ദി, എനിക്കൊപ്പം കളിച്ച എല്ലാ മുതിർന്ന കളിക്കാർക്കും. ഇപ്പോൾ ഇവിടെയില്ലാത്ത രാഹുൽ , വി.വി.എസ്, സൗരവ്, അനിൽ തുടങ്ങിയവരെയെല്ലാം ഇപ്പോൾ സ്‌ക്രീനിൽ കാണാം. എല്ലാ പരിശീലകരെയും എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതിൽ നമ്മളെല്ലാം അഭിമാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും അഭിമാനത്തോടെ തന്നെ രാഷ്ട്രത്തെ സേവിക്കാനാവുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. യഥാർത്ഥ സത്തയിൽ തന്നെ നിങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തെ സേവിക്കുമെന്നു തന്നെയാണ് എന്റെ വിശ്വാസം എന്നായിരുന്നു എം.എസ്. എനിക്ക് ഇരുന്നൂറാം ടെസ്റ്റ് തൊപ്പി സമ്മാനിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞത്. എന്റെ ഫിറ്റ്‌നസ് ഉറപ്പാക്കിയ ഡോക്ടർമാരോട് നന്ദി പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ അതൊരു വലിയ വീഴ്ചയായിരിക്കും. എന്റെ പരിക്കുകളുടെ ഗൗരവം കണക്കിലെടുത്ത് പാതി രാത്രി വരെയിരുന്ന് ചികിത്സിച്ചിട്ടുണ്ട് അവർ . എന്റെ സുഹൃത്ത് അന്തരിച്ച മാർക്ക് മസ്‌കരേനസിന്റെ അഭാവം ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു. മാർക്കിന്റെ ജോലി തുടർന്നും നിർവഹിച്ച ഇപ്പോഴത്തെ മാർക്കറ്റിങ് ടീമായ ഡബ്ല്യു. എസ്.ജിയോടും എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ പതിനാലു വർഷമായി എനിക്കൊപ്പം ചേർന്നു പ്രവർത്തിച്ച ഒരാളാണ് വിനയ് നായിഡു. സ്‌കൂൾ കാലം തൊട്ട് ഇന്നുവരെ മാധ്യമങ്ങൾ എനിക്കും വലിയ പിന്തുണയാണ് നൽകിയത്. എന്റെ കരിയറിലെ അസുലഭാവസരങ്ങൾ ഒപ്പിയെടുത്ത ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരോടും നന്ദിയുണ്ട്. പ്രസംഗം നീണ്ടുപോയെന്ന് എനിക്കറിയാം. എങ്കിലും ലോകത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന എല്ലാവരോടും ഞാൻ എന്റെ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. എന്റെ ആരാധകരെയും ഞാൻ ഹൃദയംഗമായ നന്ദി അറിയിക്കുകയാണ്. അവസാനശ്വാസം വരെ സച്ചിൻ, സച്ചിൻ എന്ന ആരവവും എന്റെയുള്ളിൽ ഇരമ്പിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=cqORhgh_LCQ സച്ചിന്റെ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗം, യുട്യൂബ് വീഡിയോ]</ref>|||}} == നേട്ടങ്ങൾ == * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 12,000 റൺസ് നേടിയ ആദ്യ താരം * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ 10,000, 15,000 റൺസുകൾ തികച്ച ആദ്യ താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അർദ്ധ ശതകം നേടിയ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ '''മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച്''' ബഹുമതികൾ. 59 തവണ * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ '''മാൻ ഓഫ് ദ സീരീസ്''' ബഹുമതികൾ. 14 തവണ * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ഏറ്റവുമുയർന്ന കൂട്ടുകെട്ട് (331 റൺസ്, [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്|രാഹുൽ ദ്രാവിഡുമൊത്ത്]] ന്യൂസിലന്റിനെതിരെ 1999-2000) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിലെ ആദ്യത്തെ ഇരട്ട ശതകം. * ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ ടെസ്റ്റ് താരം.(16 വർഷം 205 ദിവസം) * ഏകദിനത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ താരം. (16 വർഷം 238 ദിവസം) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ അപൂ‌ർവ്വ ട്രിപ്പിളായ- 10,000 റൺസ്, 100 വിക്കറ്റ്, 100 ക്യാച്ച് തികച്ച ആദ്യ താരം. * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് (1894 റൺസ് - 1998ൽ) * ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശതകങ്ങൾ (9 എണ്ണം - 1998ൽ) * ലോകകപ്പ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ താരം (2278 റൺസ്) * രാജ്യാന്തര ട്വന്റി-20, ഏകദിനം, ടെസ്റ്റ് എന്നിവയിൽ സം‌യുക്തമായി ഏറ്റവുമധികം റൺസ് നേടിയ താരം. * [[പത്മവിഭൂഷൺ ബഹുമതി]] നേടിയ ഏക ക്രിക്കറ്റ് താരം. * [[രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം]] നേടിയ ആദ്യ ക്രിക്കറ്റ് താരം. * ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ അൻപത് ശതകം തികയ്ക്കുന്ന ആദ്യ താരം *രാജ്യാന്തര ട്വന്റി-20, ഏകദിനം, ടെസ്റ്റ് എന്നിവയിൽ സം‌യുക്തമായി ഏറ്റവുമധികം ശതകങ്ങൾ നേടിയ താരം. *രാജ്യാന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ 100 ശതകങ്ങൾ നേടിയ ഒരേ ഒരു താരം. *[[ഭാരതരത്നം]] നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും ഏക കായിക താരവും == ആരാധകർ പിന്തുടരുന്നു == [[പ്രമാണം:Tendulkar shot.JPG|thumb|300px|സച്ചിന്റെ ഒരു മത്സരത്തിൽ നിന്ന്]] തന്റെ രണ്ടാം മത്സരത്തിൽ അർദ്ധസെഞ്ച്വറിയും 17ആം വയസ്സിൽ ആദ്യ സെഞ്ച്വറിയും നേടിയ സച്ചിന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പ്രകടനം ലോകമെമ്പാടും അദ്ദേഹത്തിന് ആരാധകരെ നൽകി. സച്ചിൻ സ്ഥിരമായി സെഞ്ച്വറികൾ നേടിയ ഓസ്ട്രേലിയയിലും അദ്ദേഹത്തിന് അനേകം ആരാധകരുണ്ടായി<ref name="Tendertouch">{{cite web|first=Chloe|last=Saltau|title=Tender touch|url=http://www.theage.com.au/news/cricket/tender-touch/2007/12/08/1196813091099.html?page=fullpage|date=2007-12-09|accessdate=2007-12-12|publisher=[[The Age]] Newspaper}}</ref>. സച്ചിന്റെ ആരാധകരുടെ പ്രശസ്തമായ ഒരു വാചകമുണ്ട്- "ക്രിക്കറ്റ് എന്റെ മതമാണ്, സച്ചിൻ എന്റെ ദൈവവും"<ref>http://economictimes.indiatimes.com/Opinion/Editorials/Brown_moots_honour_for_Tendulkar/rssarticleshow/2722571.cms</ref><ref>http://www.hindu.com/mp/2006/07/24/stories/2006072401160400.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.theage.com.au/news/cricket/chak-de-india-fans-feel-good-about-a-love-shared-by-two-nations/2007/12/26/1198345081220.html</ref><ref>http://webdiary.com.au/cms/?q=node/2256</ref> . ജന്മസ്ഥലമായ മുംബൈയിൽ ആരാധകർ പലപ്പോഴും സച്ചിന്റെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിന് തടസ്സമാകാറുണ്ട്. "വിഗ്ഗ് ധരിച്ച് പുറത്ത് പോകേണ്ടിയും രാത്രി മാത്രം സിനിമ കാണാൻ പറ്റുന്നതുമായ"<ref name="Futuresuperstars">{{cite web|url=http://content-www.cricinfo.com/talk/content/multimedia/304373.html?view=transcript|title=Next change: the superstars of the future|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-12-31|date=2007-07-30|archive-date=2008-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20081022103850/http://content-www.cricinfo.com/talk/content/multimedia/304373.html?view=transcript|url-status=dead}}</ref> സച്ചിന്റെ ജീവിതശൈലിക്ക് സമാനമായൊന്നിനോട് തനിക്ക് യോജിച്ച് പോകാനാവില്ലെന്ന് ഇയാൻ ചാപ്പൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സമാധാനവും ശാന്തതയും കിട്ടാൻ വേണ്ടി താൻ പലപ്പോഴും രാത്രിസമയത്ത് മുംബൈ നഗരത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാറുണ്ടെന്ന് ടിം ഷെറിഡനുമായുള്ള ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ സച്ചിൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്<ref name="TimSheridan">{{cite web|url=http://video.msn.com/?mkt=en-au&brand=ninemsn&tab=m167&from=39&vid=5E276413-0336-4CFA-B0A6-0818B4EA6803&playlist=videoByTag:mk:en-AU:vs:0:tag:AUsport_AUSportsGeneral:ns:MSNVideo_Top_Cat:ps:10:sd:-1:ind:1:ff:8A|title=Interview with Sachin Tendulkar|author=Tim Sheridan|publisher=[[The Cricket Show]]|accessdate=2007-12-31|date=2007-12-27|archive-date=2008-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080204100810/http://video.msn.com/?mkt=en-au&brand=ninemsn&tab=m167&from=39&vid=5E276413-0336-4CFA-B0A6-0818B4EA6803&playlist=videoByTag:mk:en-AU:vs:0:tag:AUsport_AUSportsGeneral:ns:MSNVideo_Top_Cat:ps:10:sd:-1:ind:1:ff:8A|url-status=dead}}</ref> . == വ്യാപാര താല്പര്യം == ക്രിക്കറ്റിലൂടെയുണ്ടായ പ്രസിദ്ധി മൂലം, ലാഭമുണ്ടാക്കാവുന്ന പല വ്യവസായ സം‌രംഭങ്ങളിലും സച്ചിൻ പങ്കാളിയായി. ലോക ക്രിക്കറ്റിൽ ഏറ്റവുമധികം സ്പോൺസർഷിപ്പുള്ള കളിക്കാരൻ സച്ചിൻ ആണ്‌. [[1995]]-ൽ വേൾഡ്ടെലുമായി 5 വർഷത്തേക്ക് 30 കോടി രൂപക്കുണ്ടാക്കിയ കരാറിലൂടെ അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കരാറു തുക ഒപ്പിട്ട കളിക്കാരൻ ആയി സച്ചിൻ മാറിയിരുന്നു<ref>{{cite web | title= A Brand Name called Sachin Tendulkar | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/18366428.cms | date=[[2002-08-07]] | publisher=[[The Times of India]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. വേൾഡ്ടെലുമായി [[2001]]-ൽ ഉണ്ടാക്കിയ കരാർ 5 വർഷത്തേക്ക് 80 കോടി രൂപയ്ക്കായിരുന്നു<ref>{{cite web | title= $17 mn deal for Sachin | url=http://www.rediff.com/cricket/2001/may/16ten.htm | date=[[2001-05-16]] | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. [[2006]]-ൽ [[സാച്ചി ആന്റ് സാച്ചി|സാച്ചി ആന്റ് സാച്ചിയുടെ]] ഐക്കോണിക്സുമായി 3 വർഷത്തേക്ക് 180 കോടി രൂപക്കാണ്‌ സച്ചിൻ ഒപ്പിട്ടത്<ref>{{cite web | title=Sachin still sells; get Rs 180 crore deal | url=http://www.hindustantimes.com/news/5922_1690382,0015002100000000.htm | date=[[2006-05-16]] | publisher=[[Hindustan Times]] | accessdate=2007-03-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070520050209/http://www.hindustantimes.com/news/5922_1690382,0015002100000000.htm | archivedate=2007-05-20 | url-status=dead }}</ref> ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നും ലഭിച്ച പ്രസിദ്ധിയിലൂടെ സച്ചിൻ 2 ഭക്ഷണശാലകൾ ആരംഭിച്ചു. ടെണ്ടുൽക്കേർസ്<ref>{{cite web | title=Sachin opens restaurant, plans chains | url=http://www.rediff.com/cricket/2002/jul/19ten.htm | date=[[2002-07-19]] | publisher=[[Rediff]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> എന്ന പേരിൽ [[കൊളാബ|കൊളാബയിലും]], [[മുംബൈ|മുംബൈയിലും]] ), സച്ചിൻസ് <ref>{{cite web | title=Sachin expands restaurant business| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/888322.cms | date=[[2004-10-17]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> എന്ന പേരിൽ [[മുലുണ്ട്|മുലുണ്ടിലും]] [[മുംബൈ|മുംബൈയിലും]], [[ബാംഗ്ലൂർ|ബാംഗ്ലൂരിലും]]. മാർസ് റെസ്റ്റോറന്റ് ഉടമ സഞ്ജയ് നരാംഗുമായി ചേർന്നാണ്‌ സച്ചിൻ ഈ റെസ്റ്റോറന്റുകളുടെ ഉടമസ്ഥത പങ്കു വെക്കുന്നത്. [[2007]]-ൽ ഫൊർച്യൂൺ ഗ്രൂപ്പുമായും,മണിപ്പാൽ ഗ്രൂപ്പുമായും ചേർന്ന് സച്ചിൻ കായിക ഫിറ്റ്നെസിനായും ഹെൽത്കെയറിനും വേണ്ടി 'എസ് ഡ്രൈവ് ആന്റ് സച്ചിൻ(S Drive and Sach)' എന്ന പേരിൽ ഒരു വ്യാപാരസം‌രംഭം ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി<ref>{{cite web | title=Sachin Tendulkar becomes stakeholder in a joint venture | url=http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20070207-0.html | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070301161955/http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20070207-0.html | url-status=dead }}</ref>. വിർജിൻ കോമിക്സ് എന്ന പുസ്തക പ്രസാധകർ സച്ചിനെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാക്കി കാർട്ടൂണുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി<ref>>{{cite web | title=Sachin Tendulkar becomes stakeholder in a joint venture | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6462199.stm | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[BBC]] | accessdate=2007-03-21}}</ref>. === പരസ്യവും,ബ്രാന്റ് അംബാസഡർമാരുമായി === ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പരസ്യ വരുമാനം നേടുന്ന കായിക താരങ്ങളിലൊരാളാണ് സച്ചിൻ. പരസ്യ വരുമാനത്തിൽ ലോക ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങൾക്കിടയിലും ഭാരതീയ കായികതാരങ്ങൾക്കിടയിലും ഒന്നാം സ്ഥാനം സച്ചിനാണ്. സച്ചിനുമായി പരസ്യ കരാറിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രമുഖ ബ്രാന്റുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്. * '''പെപ്സി''' -1992-മുതൽ ഇന്നു വരെ<ref>{{cite web | title=Pepsi celebrates Sachin at 29 | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/04/25/stories/2002042500230600.htm | date=[[2002-04-25]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''കാനൺ'''-2006-2009<ref>{{cite web | title=Canon clicks Sachin as brand ambassador | url=http://www.blonnet.com/2006/11/07/stories/2006110702460500.htm | date=[[2006-11-07]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''നസര ടെക്നോളജീസ്'''-[[2005]] - [[2008]]. സച്ചിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മൊബൈൽ ഫോൺ ഉത്പന്നങ്ങൾക്കുള്ള ലൈസൻസ്<ref>{{cite web | title=Nazara Signs India’s Biggest Mobile Content Deal With Cricket Superstar Sachin Tendulkar | url=http://www.prweb.com/releases/2005/2/prweb208658.htm | date=[[2005-02-15]] | publisher=PRWeb | accessdate=2007-03-21 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''റിലയൻസ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്'''-ഉപഭോക്താവിന് [[2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ്|2007 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പിലെ]] സ്കോറുകളും വാർത്തകളും സച്ചിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ അറിയുന്നതിനുള്ള 'സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ' എന്ന ബ്രാന്റിനുള്ള സബ് ലൈസൻസ്. ഐ.സി.സി.യുടെ പ്രധാന വിനിമയ മാധ്യമ സ്പോൺസറായ ഹച്ച് റിലയൻസിന്റെ ഈ പദ്ധതിയെ 'ambush marketing' എന്ന് വിളിച്ച് പ്രതിഷേധിച്ചെങ്കിലും റിലയൻസ് ഈ ആരോപണം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. .<ref>{{cite web| title=Vodafone, RCom spar over Sachin| url=http://www.business-standard.com/iceworld/storypage.php?leftnm=8&subLeft=4&chklogin=N&autono=278032&tab=r.| date=[[2007-07-18]]| publisher=[[Business Standard]]| accessdate=2007-03-21| archive-date=2008-01-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20080129214426/http://www.business-standard.com/iceworld/storypage.php?leftnm=8&subLeft=4&chklogin=N&autono=278032&tab=r.| url-status=dead}}</ref> * '''ബ്രിട്ടാനിയ''': [[2001]] - [[2007]]<ref>{{cite web | title=Sachin to bat for Britannia | url=http://www.financialexpress.com/fe20011102/stra2.html | date=[[2001-11-02]] | publisher=[[Financial Express]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ഹോം ട്രേഡ്''' : [[2001]] - [[2002]]<ref>{{cite web | title=Ad guys home in on unpaid dues | url=http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302300100.htm | date=[[2002-05-02]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2010-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100813033604/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302300100.htm | url-status=dead }}</ref> * '''സൺ ഫീസ്റ്റ്''' : [[2007]] - [[2013]]/[[2014|14]]<ref>{{cite web | title=ITC Foods bets big on `Sachin Fit Kit' range | url=http://sify.com/finance/fullstory.php?id=14405859| date=[[2007-03-09]] | publisher=[[Sify]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''നാഷണൽ എഗ്ഗ് കോർഡിനേഷൻ കമ്മറ്റി(NECC)''': [[2003]] - [[2005]]<ref>{{cite web | title=Star Gaze: How Sachin and Raveena ad it up | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/276490.cms| date=[[2003-11-06]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ബൂസ്റ്റ്''': [[1990]] - Present<ref>{{cite web | title=Pharma cos get Boost(er) dose from cricketers & Bollywood | url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1327658.cms | date=[[2005-12-12]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ആക്‌ഷൻ ഷൂസ്''': [[1995]] - [[2000]]<ref>{{cite web | title=The Don and the New Master | url=http://www.india-today.com/itoday/07091998/sports.html | date=[[1998-09-07]] | publisher=[[India Today]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-04-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070422213203/http://www.india-today.com/itoday/07091998/sports.html | url-status=dead }}</ref> * '''[[അഡിഡാസ്]]]'''[[2000]]-[[2010]]<ref>{{cite web | title=Sachin to remain adidas brand ambassador post retirement too! | url=http://www.fibre2fashion.com/news/company-news/adidas-india/newsdetails.aspx?news_id=17690 | date=[[2006-05-29]] | publisher=Fibre2Fashion | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''[[ഫിയറ്റ് പാലിയോ]]''': [[2001]] to [[2003]]<ref>{{cite web | title=Fiat puts Tendulkar in driver's seat | url=http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/08/01/stories/140102ft.htm | date=[[2001-08-01]] | publisher=[[The Hindu]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2010-08-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100809133850/http://www.hinduonnet.com/businessline/2001/08/01/stories/140102ft.htm | url-status=dead }}</ref> * '''റെയ്‌നോൾ‌ഡ്‌സ്''': [[2007]] - Present<ref>{{cite web | title=Reynolds plans product line with Tendulkar | url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/02/01/stories/2007020102611000.htm | date=[[2007-02-01]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ടി.വി.എസ്.''': [[2002]] - [[2005]]<ref>{{cite web | title=TVS signs Sachin as brand ambassador | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/02/16/stories/2002021601820400.htm | date=[[2002-02-16]] | publisher=[[The Hindu Business Line]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ഇ.എസ്.പി.എൻ. സ്റ്റാർ സ്പോർട്സ്''' : [[2002]] - Present<ref>{{cite web | title=Sachin to bat for ESPN-Star Sports | url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/06/29/stories/2002062902550100.htm | date=[[2007-02-07]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''ജി.ഹാൻസ്''': [[2005]] - [[2007]]<ref>{{cite web | title=G-Hanz unveils `safe' mobiles | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2005012502620400.htm&date=2005%2F01%2F25%2F&prd=bl& | date=[[2007-01-24]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2009-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090407003358/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2005012502620400.htm&date=2005%2F01%2F25%2F&prd=bl& | url-status=dead }}</ref> * '''സാന്യോ ബി.പി.എൽ.''': [[2007]] - Present<ref>{{cite web | title=Sachin to endorse Sanyo BPL brands | url=http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?aid=278189&sid=SPO | date=[[2007-02-26]] | publisher=[[Zee TV|Zee News]] | accessdate=2007-03-21}}</ref> * '''എയ്‌ഡ്‌സ് കാം‌പെയ്ൻ''': [[2005]]<ref>{{cite web | title=Sachin & BCCI to spread AIDS Awareness message | url=http://thatscricket.oneindia.in/2005/test_series/ind-pak/2203aids.html | date=[[2005-03-22]] | publisher=Thatscricket | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180751/http://thatscricket.oneindia.in/2005/test_series/ind-pak/2203aids.html | url-status=dead }}</ref> * '''കോൾഗേറ്റ്'''<ref name="visa">{{cite web | title=Sachin Tendulkar makes money faster than runs | url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990519/isp18020.html | date=[[1999-05-19]] | publisher=Indian Express | accessdate=2008-03-03}}</ref> * '''ഫിലിപ്സ്'''<ref name="visa"/> * '''എം.ആർ.എഫ്.'''<ref name="visa"/> * '''എയർടെൽ'''-[[2004]]-[[2006]]<ref>{{cite web | title=Airtel drops Tendulkar as brand ambassador | url=http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20061103-0.html | date=[[2006-11-03]] | publisher=[[The Indian Express]] | accessdate=2007-03-21 | archive-date=2007-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070125203341/http://www.indiaexpress.com/news/sports/cricket/20061103-0.html | url-status=dead }}</ref> * '''വിസ'''<ref name="visa"/> == അന്താരാഷ്ട്ര സെഞ്ച്വറികൾ == {{main|സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ നേടിയ അന്താരാഷ്ട്ര സെഞ്ച്വറികളുടെ പട്ടിക}} == ജീവചരിത്രങ്ങൾ == അനവധി പേർ സച്ചിന്റെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. സച്ചിന്റെ ക്രിക്കറ്റ് ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി എഴുതിയ ജീവചരിത്രങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്‌. * '''സച്ചിൻ:ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദ വേൾ‌ഡ്‌സ് ഗ്രേറ്റസ്റ്റ് ബാറ്റ്സ്മാൻ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ: ഗുലു ഇസേകൈൽ,പ്രസാധകർ:പെൻ‌ഗ്വിൻ ഗ്ലോബൽ, ISBN 978-0-14-302854-3<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/dp/0143028545/ | title=Book: Sachin: The Story of the World's Greatest Batsman |accessdate=2007-05-11}}</ref> * '''ദ എ ടു സെഡ് ഓഫ് സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ'''. ഗ്രന്ഥകാരൻ: ഗുലു ഇസേകൈൽ ,പ്രസാധകർ:പെൻ‌ഗ്വിൻ ഗ്ലോബൽ, ISBN 978-81-7476-530-7<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/dp/8174765301/ | title=Book: The A to Z of Sachin Tendulkar |accessdate=2007-05-11}}</ref> * '''സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ-എ ഡെഫനിറ്റീവ് ബയോഗ്രഫി ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ: വൈഭവ് പുരന്തരേ, പ്രസാധകർ:റോളി ബുക്ക്സ് ISBN 81-7436-360-2<ref>{{cite web |url=http://www.nbcindia.com/Descriptions.asp?title_id=28114 |title=Sachin Tendulkar-a definitive biography |accessdate=2007-05-11 |archive-date=2007-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070415192002/http://www.nbcindia.com/Descriptions.asp?title_id=28114 |url-status=dead }}</ref> * '''സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ-മാസ്റ്റർഫുൾ''' ഗ്രന്ഥകാരൻ:പീറ്റർ മുറേ ,ആശിഷ് ശുക്ല ,പ്രസാധകർ:രൂപ ISBN 81-7167-806-8<ref>{{cite web|url=http://www.indiaclub.com/Shop/SearchResults.asp?ProdStock=9364|title=Sachin Tendulkar - Masterful|accessdate=2007-05-11|archive-date=2007-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070522061215/http://www.indiaclub.com/shop/searchresults.asp?ProdStock=9364|url-status=dead}}</ref> == ആത്മകഥ == *[[പ്ലേയിംഗ് ഇറ്റ് മൈ വേ] == ഐ.എസ്.എൽ.‍‍== 2014-ൽ ഇന്ത്യയിലാരംഭിച്ച [[ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ സൂപ്പർ ലീഗിൽ‍]] സച്ചിന്റെ സഹ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ടീമുമുണ്ടായിരുന്നു. കൊച്ചി ഹോംഗ്രൗണ്ടായ [[കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സ് എഫ്.സി.]]യെ ആണ് വീഡിയോകോൺ ഗ്രൂപ്പിനൊപ്പം സച്ചിൻ സ്വന്തമാക്കിയത്. സച്ചിന്റെ വിളിപ്പേരായ മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്ററിനോടു ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് ടീമിനു പേരിട്ടത്. ആദ്യ ടൂർണമെന്റിൽ തന്നെ ഫൈനലിലെത്തിയ കേരള ബ്ലാസ്റ്റേഴ്സിന്റെ കളി കാണാനും സച്ചിൻ ഗാലറിയിലെത്തിയിരുന്നു. == പ്രമുഖർ സച്ചിനെക്കുറിച്ച് == {{Cquote|ഞാൻ കളിച്ചിരുന്നതു പോലെ തന്നെയാണ് സച്ചിനും കളിക്കുന്നത്. |||[[സർ ഡൊണാൾഡ് ബ്രാഡ്മാൻ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ക്രിക്കറ്റ് പ്രേമികളെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്ന കളി പുറത്തെടുക്കുന്ന ആളാണ്. ഞാൻ പ്രധാനമായി കാണുന്നത് അതാണ്. ||| [[ബാരി റിച്ചാഡ്സ്]], മുൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ഒരു സ്റ്റമ്പുമായി ബാറ്റ് ചെയ്യുന്നതുകാണാൻ എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട്. അപ്പോഴും അദ്ദേഹം മികച്ച സ്കോർ നേടുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. സച്ചിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ മനക്കരുത്തിന്റേതാണ്. ||| [[ഗ്രെഗ് ചാപ്പൽ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാനും മുൻ ഇന്ത്യൻ കോച്ചും.}} {{Cquote|ബ്രാഡ്മാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അടുത്തയാൾ സച്ചിൻ തന്നെ. ||| [[സ്റ്റീവ് വോ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റൻ}} {{Cquote|രാജ്യാന്തര രംഗത്ത് ഇത്രയും പരിചയസമ്പന്നനാണെങ്കിലും ഓരോ മത്സരവും ആദ്യമത്സരം കളിക്കുന്നത്ര സൂക്ഷ്മതയോടെയാണ് സച്ചിൻ കളിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം ഒരു ഇതിഹാസമാണ്. ||| [[സൗരവ് ഗാംഗുലി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|എല്ലാം തികഞ്ഞ ബാറ്റ്‌സ്മാനാണ്‌ സച്ചിൻ. ഞാൻ ഏറ്റവും നന്നായി പന്തെറിഞ്ഞിരുന്ന കാലത്ത് സച്ചിനെതിരെ കളിക്കാൻ കഴിയാത്തതിൽ എനിക്ക് നിരാശയുണ്ട്. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് ഈ യുവാവിൽ നിന്ന് ഏറെ പഠിക്കാനുണ്ട്. ||| [[വസീം അക്രം]], മുൻ പാകിസ്താൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ഒരു ജീനിയസാണ്. ഞാനൊരു സാധാരണ മനുഷ്യനും. ||| [[ബ്രയൻ ലാറ]], മുൻ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|സച്ചിൻ എത്ര റൺസ് നേടും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്റെ ഭാഗ്യനിർഭാഗ്യങ്ങൾ. അദ്ദേഹം ഇതിഹാസമാണെന്നതിൽ സംശയമേയില്ല. ||| [[സുനിൽ ഗവാസ്കർ]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും.}} {{Cquote|ഓരോ പന്തിനും കൃത്യമായ ഷോട്ടുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ സച്ചിനറിയാം. എല്ലാം കൊണ്ടും സച്ചിൻ ഒരു മാതൃകാ ക്രിക്കറ്ററാണെന്ന് ഞാൻ പറയും. ||| [[അലൻ ഡൊണാൾഡ്]], മുൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ഏറ്റവും മികച്ചതിലും ഏതെങ്കിലും കുറ്റം കണ്ടെത്തുന്നവരുണ്ട്. ക്രിക്കറ്റിൽ പതിനായിരക്കണക്കിനാണ് സച്ചിന്റെ റൺ നേട്ടം. എന്നിട്ടും സച്ചിൻ പലപ്പോഴും വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അതാണ് എന്നെ ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്നത്. ||| [[കപിൽ ദേവ്]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|ലോകത്തിൽ രണ്ടുതരം ക്രിക്കറ്റർമാരേയുള്ളൂ: സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കറും മറ്റുള്ളവരും. ||| [[ആൻഡി ഫ്ലവർ]], സിംബാബ്‌വേയുടെ മുൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ കളി ഒരുവട്ടം കണ്ടാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണാൻ തോന്നും. ||| [[മുഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]], ,മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ബാറ്റ്സ്മാനാണ്. സ്റ്റീവ്‌വോയെപ്പോലെ . ||| [[ഗ്ലെൻ മക്ഗ്രാത്ത്]] മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|എനിക്ക് ഉറങ്ങാനേ കഴിയുന്നില്ല . കണ്ണടക്കുമ്പോഴെല്ലാം സച്ചിൻ പന്ത് അടിച്ചു പറത്തുന്നതാണ് തെളിയുന്നത്. ||| [[ഷെയിൻ വോൺ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|എന്റെ പന്തുകൾ ഏറ്റവും നന്നായി കളിച്ചിട്ടുള്ളത് സച്ചിനാണ്. ഞാൻ ബ്രാഡ്മാനെതിരേ പന്തെറിഞ്ഞിട്ടില്ല. ബ്രാഡ്മാൻ സ്ഥിരമായി സച്ചിനേക്കാൾ നന്നായി കളിച്ചിരുന്ന ആളാണെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം ഓസ്ട്രേലിയക്കാരനായതിൽ ഞാനഭിമാനിക്കുന്നു. ||| [[ഷെയിൻ വോൺ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ക്രിക്കറ്റിലെ ഏതു രീതിയിലുള്ള കളികൾക്കും അനുയോജ്യനാണ് സച്ചിൻ. ഏതു തലമുറയിലും കളിക്കാനാകുന്ന ചുരുക്കം കളിക്കാരിലൊരാൾ. ആദ്യ പന്തുമുതൽ അവസാന പന്തുവരെ ഒരേ ലാഘവത്തോടെ കളിക്കാൻ സച്ചിനു കഴിയും. ||| [[വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്സ്]], മുൻ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ പോലെ ഒരു ഇന്നിംഗ്സ് എനിക്ക് സ്വപ്നം കാണാൻ പോലുമാകില്ല. ||| [[അജയ് ജഡേജ]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ ലിഫ്റ്റിൽ കയറിയപ്പോൾ ഞാൻ സ്റ്റെയർകേസിലൂടെ കയറാനാണ് ശ്രമിച്ചത്.(സച്ചിന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള ഉയർച്ചയെപ്പറ്റി). ||| [[വിനോദ് കാംബ്ലി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ കാലത്ത് കളിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നത് ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതിയായി ഞാൻ കാണുന്നു, ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിൽ സച്ചിൻ ഏറ്റവും എളിമയുള്ള മനുഷ്യനാണ്. ||| [[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്യാപ്റ്റനും ബാറ്റ്സ്മാനും വിക്കറ്റ് കീപ്പറും.}} {{Cquote|സച്ചിന്റെ മനസ് ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിന് തുല്യമാണ്. ബൗളർ പന്ത് എവിടെ പിച്ച് ചെയ്യിക്കുമെന്ന് സച്ചിന് മുൻ‌കൂട്ടി കാണാനാകുന്നു. ||| [[നവജ്യോത് സിങ് സിദ്ദു]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ മഹാനായ ക്രിക്കറ്റ് താരമാണെന്ന് നമുക്കറിയാം. 1998ൽ ഷാർജയിൽ നടന്ന ടൂർണമെന്റിലെ ബാറ്റിങ്ങ് പ്രകടനം സച്ചിനെ ഇതിഹാസ തുല്യനാക്കുന്നു. വിവിയൻ റിച്ചാർഡ്സിനുശേഷം ഒരു ടീമിന്റെ വിജയത്തിനായി ഇത്രയും നന്നായി കളിച്ച ഒരാളെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. ||| [[രവി ശാസ്ത്രി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ.}} {{Cquote|പതിനൊന്നാമത് ബാറ്റിങ്ങിനിറങ്ങിയാലും ഓവറുകൾ ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിൽ സച്ചിൻ വിജയലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കും. ||| [[അലൻ ബോർഡർ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|ചിലപ്പോൾ തോന്നും തന്റെ പ്രതിഭയെ വെല്ലുവിളിക്കാനുള്ള എതിരാളികളെ സച്ചിന് കിട്ടിയിട്ടില്ലെന്ന്. കഴിഞ്ഞ തലമുറയിലെ മഹാരഥന്മാരായ ക്രിക്കറ്റർമാരെ നേരിടാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിൽ ആ പ്രതിഭ കുറേക്കൂടി തെളിഞ്ഞുകണ്ടേനെ. ||| [[ബിഷൻ സിങ് ബേദി]], മുൻ ഇന്ത്യൻ ബൗളർ}} {{Cquote|ഞാൻ ഓരോ തവണ കാണുമ്പോളും സച്ചിൻ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുന്നു. സച്ചിന്റെ ഏകാഗ്രത ഗവാസ്കറിന്റേതിന് തുല്യമാണ്. ||| [[ഇയാൻ ബോതം]], മുൻ ഇംഗ്ലീഷ് ക്യാപ്റ്റൻ.}} {{Cquote|സച്ചിനെതിരെ പന്തെറിയേണ്ടി വന്നാൽ ഞാൻ ഹെൽമറ്റ് ധരിക്കും. അത്ര ശക്തിയിലാണ് സച്ചിൻ പന്തടിച്ച് തെറിപ്പിക്കുന്നത്. ||| [[ഡെന്നിസ് ലിലി]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ}} {{Cquote|ഒരോവറിൽ ആറു തരത്തിൽ പന്തെറിയാൻ എനിക്കു കഴിയും. പക്ഷെ, അതു മുഴുവൻ കളിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ സച്ചിൻ പതുക്കെവന്ന് എന്നെയൊന്ന് നോക്കും. മറ്റൊന്നുകൂടി എറിയാമോ എന്ന് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ! ||| [[ആദം ഹോളിയാക്ക്]], ഇംഗ്ലീഷ് ബൗളർ}} {{Cquote|ഓഫ് സ്റ്റമ്പിൽ പന്ത് പിച്ച് ചെയ്യിച്ച്, നല്ല ഒരു പന്തെറിഞ്ഞു എന്നു വിചാരിക്കുന്ന നേരത്തായിരിക്കും സച്ചിൻ വലത്തോട്ട് മാറി ആ പന്ത് മിഡ് വിക്കറ്റിനുനേരെ അടിച്ച് രണ്ട് റൺസ് എടുക്കുന്നത്! സച്ചിന്റേതു കനമുള്ള ബാറ്റാണെന്ന് കണ്ടാൽതന്നെ അറിയാം. എന്നാൽ വിക്കറ്റിനു ചുറ്റും സച്ചിൻ അത് വീശുന്നത് ടൂത്ത് ബ്രഷ് വീശുന്ന ലാഘവത്തിലാണ്. ||| [[ബ്രെറ്റ് ലീ]], ഓസ്ട്രേലിയൻ ബൗളർ.}} {{Cquote|ഞാൻ ദൈവത്തെ കണ്ടു, ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി ബാറ്റു ചെയ്യുന്നു. ||| [[മാത്യു ഹെയ്ഡൻ]], മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ}} == അവലംബം == {{reflist|3}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/35320.html Cricinfo Profile] * [http://tendulkar.co.in Sachin Tendulkar |Life, Legend and Beyond] * [http://www.sachinism.com/index.php Sachin Tendulkar Fan Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213010026/http://www.sachinism.com/index.php |date=2007-12-13 }} * [http://www.sachintendulkar.cricket-records.com Sachin Tendulkar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190613232051/http://sachintendulkar.cricket-records.com/ |date=2019-06-13 }} * [http://www.sachinandcritics.com For answering Sachin Tendulkar's critics]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://twitter.com/sachin_rt Twitter account] {{start box}} {{succession box | before=[[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]]| title=[[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] | years=[[1996]]/[[1997|97]] - [[1997]]/[[1998|98]] | after= [[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] | }} {{succession box | before=[[മൊഹമ്മദ് അസ്‌ഹറുദ്ദീൻ]] | title=[[ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് ക്യാപ്റ്റന്മാർ]] | years=[[1999]]/[[2000]] | after=[[സൗരവ് ഗാംഗുലി]] | }} {{succession box | before=[[ലിയാൻഡർ പേസ്|ലിയാൻഡർ പേസും]] [[കുഞ്ചറാണി|കുഞ്ചറാണിയും]] | title=[[രാജീവ് ഗാന്ധിഖേൽ‌രത്ന]] | years=[[1997]]/[[1998]] | after=[[ജ്യോതിർമയി സിക്ദർ]] | }} {{succession box | before=[[അനിൽ കുംബ്ലെ]] | title=[[വിസ്ഡൻ ക്രിക്കറ്റർ അവാർഡ്]] നേടിയ ഇന്ത്യൻ കളിക്കാർ | years=[[1997]] | after=[[രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്]] | }} {{end box}} <!-- {| class="toccolours collapsible collapsed" width=100% |- ! colspan="2" | '''Achievements of Sachin Tendulkar''' |- | colspan="2" | {{Indian batsman with a Test batting average over 50}} |- | colspan="2" | {{10000 Runs in Test Cricket}} |- | colspan="2" | {{10000 Runs in ODI Cricket}} |} {| class="toccolours collapsible collapsed" width=100% |- ! colspan="2" | '''Sachin Tendulkar in [[Cricket World Cup]]''' |- | colspan="2" | {{India Squad 1992 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 1996 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 1999 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 2003 Cricket World Cup}} |- | colspan="2" | {{India Squad 2007 Cricket World Cup}} |} --> {{Sachin Tendulkar}} {{Indian Test Cricket Captains}} {{India ODI Cricket Captains}} {{Navboxes colour |title = Awards and Achievements |bg = #0077FF |fg = white |bordercolor = #ff8800 |list1 = {{ICC Cricketer of the Year Award}} {{Wisden All-Time World Test XI}} {{Bharat Ratna}} {{Padma Vibhushan Awards}} {{Rajiv Gandhi Khel Ratna Awardees}} {{Indians with 100 or more Test caps}} {{Batsmen with a Test batting average above 50}} {{Batsmen who have scored 10000 Runs in Test Cricket}} {{Batsmen who have scored 10000 Runs in ODI Cricket}} {{Player of the Series in ICC Cricket World Cup}} {{ODI All-rounders}} {{IPL Player of the Series}} }} {{Navboxes colour |title = India squads |bg = #0077FF |fg = white |bordercolor = #ff8800 |list1 = {{India Squad 1992 Cricket World Cup}} {{India Squad 1996 Cricket World Cup}} {{India Squad 1999 Cricket World Cup}} {{India Squad 2002 ICC Champions Trophy}} {{India Squad 2003 Cricket World Cup}} {{India Squad 2007 Cricket World Cup}} {{India Squad 2011 Cricket World Cup}} }} {{ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് നായകന്മാർ}} [[വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മവിഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം നായകന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭാരതരത്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ടശതകം നേടിയ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭയിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയ്ക്ക് വേണ്ടി ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് കളിച്ചവർ]] 1ui5q4wx1n0tiko57yvt2nflb690t1k സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ 0 12386 4632709 4627251 2026-06-23T23:26:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632709 wikitext text/x-wiki {{short description|Student organisation of India}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Infobox organization | name = സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ | logo = File:SFI Flag.jpg | image_border = | size = | alt = | caption = | map = | msize = | malt = | mcaption = | abbreviation = എസ് എഫ് ഐ | motto = സ്വാതന്ത്ര്യം ജനാധിപത്യം സോഷ്യലിസം | formation = 1970 ഡിസംബർ 30 | type = വിദ്യാർത്ഥി സംഘടന | status = സജീവം | purpose = | headquarters = [[ഇന്ത്യ]] | region_served = | membership = {{formatnum:4078473}} | leader_title = ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ | leader_name = [[ആദർശ് എം. സജി]] | leader_title2 = ജനറൽ സെക്രട്ടറി | leader_name2 = ശ്രീജൻ ഭട്ടാചാര്യ | num_staff = | num_volunteers = | affiliations = | budget = | website = {{URL|sficec.org}} | remarks = }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് '''സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (എസ്.എഫ്.ഐ)'''. 1970-ലാണ് ഈ സംഘടന രൂപീകൃതമായത്. {{prettyurl|Students' Federation of India}} ==ചരിത്രം== 1970 ഡിസംബർ 27 മുതൽ 30 വരെ തിരുവനതപുരത്ത് ചേർന്ന അഖിലേന്ത്യാ സമ്മേളനത്തിൽ ആണ് ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ (എസ് എഫ് ഐ) രൂപീകരിച്ചത്.<ref>https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ബിമൻ ബോസ് ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ ആദ്യ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. <ref>https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> സി.ഭാസ്‌ക്കരൻ അഖിലേന്ത്യാ അധ്യക്ഷനായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-15 |archive-date=2020-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017065437/https://www.deshabhimani.com/news/national/sfi-50th-anniversary/816706 |url-status=dead }}</ref> ==പതാക== വെള്ള പശ്ചാത്തലത്തിൽ മുകളിൽ ഇടത്തേ മൂലയിൽ അഞ്ച് കോണുകളോടുകൂടിയ ചുവന്ന നക്ഷത്രചിഹ്നവും മധ്യത്തിൽ ചുവപ്പുനിറത്തിൽ ഒന്നിനു കീഴെ മറ്റൊന്നായി '''സ്വാതന്ത്ര്യം, ജനാധിപത്യം, സോഷ്യലിസം''' എന്നീ വാക്കുകൾ എഴുതിയതുമായിരിക്കും. പതാക അതിന്റെ നീളവും വീതിയും 3:2 എന്ന അനുപാതത്തിലായിരിക്കും.<ref>{{Cite web|url=http://www.sficec.org/programme/constitution1|title=Constitution|access-date=9 September 2017|last1=User|first1=Super|website=sficec.org|archive-date=2019-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507124010/http://www.sficec.org/programme/constitution1|url-status=dead}}</ref> == നേതൃത്വം == നിലവിൽ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റ് [[വി.പി. സാനു|വി.പി. സാനുവും]], ജനറൽ സെക്രട്ടറി മയൂഖ്‌ ബിശ്വാസുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/jul/13/why-sfis-v-p-sanu-disbanded-university-college-unit-after-comrade-stabbed-comrade-2003410.html|title='I apologise to people of Kerala': Why SFI's V P Sanu disbanded University College Unit after comrade stabs comrade|access-date=31 March 2020|last1=Benu|first1=Parvathi|date=13 July 2019|website=The New Indian Express|archive-date=2020-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009070802/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/jul/13/why-sfis-v-p-sanu-disbanded-university-college-unit-after-comrade-stabbed-comrade-2003410.html|url-status=dead}}</ref> എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ മുൻകാല ദേശീയ നേതൃത്വം : <ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/politics/2015/04/19/who-is-sitaram-yechury-2015-apr-19|title=Know Sitaram Yechury, the Man who Heads Indian Communism|access-date=10 May 2020|date=19 April 2015|website=The Quint}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/CPM-witnesses-generational-change/articleshow/1474065.cms|title=CPM witnesses 'generational change' {{!}} India News - Times of India|access-date=10 May 2020|last1=Apr 3|first1=Akshaya Mukul / TNN /|last2=2006|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/prakash-karat-a-leader-from-his-student-days/934517/|title=Prakash Karat: A leader from his student days - Indian Express|access-date=10 May 2020|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jun/28/sit-to-interrogate-former-sfi-president-k-k-ragesh-381580.html|title=SIT to interrogate former SFI President K K Ragesh|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/20191111-calling-the-youth-1614455-2019-11-01|title=Calling the Youth|access-date=10 May 2020|last1=November 1|first1=Romita Datta|last2=November 11|first2=2019 ISSUE DATE|website=India Today|last3=November 1|first3=2019UPDATED|last4=Ist|first4=2019 14:44}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/beyond-campuses-and-old-bastions-sfi-looks-to-new-frontiers/story-yYWIJNx87ZJmtV4OmD7UWI.html|title=Beyond campuses and old bastions, SFI looks to new frontiers|access-date=10 May 2020|date=30 January 2017|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/topic/SFI-National-President-V-Sivadasan|title=SFI National President V Sivadasan: Latest News & Videos, Photos about SFI National President V Sivadasan {{!}} The Economic Times|access-date=10 May 2020|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/parent-in-pain-sfi-strikes-kerala-unit-debates-whether-to-shun-campus-shutdowns/cid/163001|title=Parent in pain, SFI 'strikes' - Kerala unit debates whether to shun campus shutdowns|access-date=10 May 2020|website=The Telegraph|location=Kolkota}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|title=16th All India Conference of Students Federation of India Concludes|access-date=10 May 2020|last1=Narayanan|first1=Nitheesh|date=10 December 2018|website=Student Struggle|archive-date=2020-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630171106/https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/from-an-activist-to-cpi-m-general-secretary-sitaram-yechury-s-journey/story-y60xscFcwfRO94oiQZlgCJ.html|title=From an activist to CPI-M general secretary: Sitaram Yechury's journey|access-date=10 May 2020|date=19 April 2015|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|title=16th All India Conference of Students Federation of India Concludes|access-date=10 May 2020|last1=Narayanan|first1=Nitheesh|date=10 December 2018|website=Student Struggle|archive-date=2020-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630171106/https://studentstruggle.in/16th-all-india-conference-students-federation-india-shimla/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/SFI-protests-against-govts-education-policy/articleshow/69798.cms|title=SFI protests against govt's education policy {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India|access-date=10 May 2020|last1=Jul 11|first1=PTI {{!}}|last2=2003|website=The Times of India|last3=Ist|first3=00:03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/campus-agitations-in-bengal-a-sign-of-rising-movement-feel-stakeholders/story-6ep2Ocdq69WuqPYkpKcHbN.html|title=Campus agitations in Bengal a sign of rising movement, feel stakeholders|access-date=10 May 2020|date=9 January 2020|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peoplesdemocracy.in/2019/0825_pd/sfi-golden-jubilee-celebrations-begin|title=SFI Golden Jubilee Celebrations Begin {{!}} Peoples Democracy|access-date=10 May 2020|website=peoplesdemocracy.in}}</ref> {| class="sortable wikitable" |+എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ മുൻകാല ദേശീയ നേതൃത്വം |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! No. !! Year !! Place of Conference !! President !! general secretary |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 1 || 1970 || തിരുവനന്തപുരം ||[[സി. ഭാസ്കരൻ|സി. ഭാസ്‌കരൻ]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 2 || 1973 || ഡൽഹി (കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു)||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 3 || 1974|| കൊൽക്കത്ത ||[[Prakash Karat|പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||ബിമൻ ബോസ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 4 || 1976 || കൊൽക്കത്ത (കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു) ||[[Prakash Karat|പ്രകാശ് കാരാട്ട്]]||സുഭാഷ് ചക്രബർത്തി    |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 5 || 1978 || പാറ്റ്ന ||[[എം.എ. ബേബി|എം. എ ബേബി]] ||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 6 || 1981 || ബോംബെ ||[[എം.എ. ബേബി|എം. എ ബേബി]]||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 7 || 1984 || ഡംഡം ||[[Sitaram Yechury|സീതാറാം യച്ചൂരി]]||നേപ്പാൾ ദേബ് ഭട്ടാചര്യ |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 8 || 1986 || വിജയവാഡ || rowspan="2" |[[A. Vijayaraghavan|എ വിജയരാഘവൻ]] || rowspan="2" |[[നീലോത്‌പൽ ബസു]] |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 9 || 1989 || കൊൽക്കത്ത |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 10 || 1993 || തിരുവനന്തപുരം ||വൈ. ബി. റാവു||സുജൻ ചക്രവർത്തി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 11 || 1997 || മിഡ്‌നാപ്പൂർ ||[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]]||ബ്രട്ടിൻ  സെൻഗുപ്‌ത |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 12 || 2000 || ചെന്നൈ ||[[പി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്|പി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്‌]]||സമിക്ക് ലാഹിരി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 13 || 2003 || കോഴിക്കോട് ||[[കെ.കെ. രാഗേഷ്|കെ.കെ രാഗേഷ്]]||കല്ലോൾ റോയ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 14 || 2005 || ഹൈദരാബാദ് ||[[ആർ. അരുൺകുമാർ|ആർ അരുൺകുമാർ]]||[[കെ.കെ. രാഗേഷ്|കെ.കെ രാഗേഷ്]] |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 15 || 2008 || സാൾട്ട് ലേക്ക് ||[[P. K. Biju|പി.കെ ബിജു]]|| rowspan="2" |റിതബ്രത ബാനർജി |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 16 || 2012 || മധുരൈ ||[[വി. ശിവദാസൻ]] |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 17 || 2016 || സിക്കർ || rowspan="3" |[[V. P. Sanu|വി പി സാനു]]||വിക്രം സിംഗ് |- style="vertical-align: middle; text-align: center;" | 18 || 2018 || ഷിംല || rowspan="2" |[[മയൂഖ്‌ ബിശ്വാസ്]] |- style="text-align: center; vertical-align: middle;" |19 |2022 |ഹൈദരാബാദ് |- style="text-align: center; vertical-align: middle;" |20 |2025 |കോഴിക്കോടി |ആദർശ് എം. സജി |ശ്രീജൻ ഭട്ടാചാര്യ |} === സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നേതൃത്വം === നിലവിൽ എസ്.എഫ്.ഐയുടെ കേരള ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി സഞ്ജീവ് പി എസ് (കണ്ണൂർ), പ്രസിഡന്റായി എം. ശിവപ്രസാദ് (ആലപ്പുഴ) എന്നിവർ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/06/24/change-in-sfi-leadership.html|title=എസ്എഫ്ഐയിൽ വൻ മാറ്റം; വി.എ. വിനീഷ് പ്രസിഡന്റ്, സച്ചിൻ ദേവ് സെക്രട്ടറി.|access-date=|last=|first=|date=June 24, 2018|website=മലയാള മനോരമ|publisher=}}</ref> == നയസമീപനങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == ഇടതുപക്ഷ ചായ്‌വുള്ള വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് എസ്.എഫ്.ഐ<ref>{{cite news |title=Unite & Fight For Social Justice, Self-Reliance & Rights |publisher=[http://pd.cpim.org People's Democracy] |date=[[2005-12-04]] |accessdate=2006-07-30 |url=http://pd.cpim.org/2005/1204/12042005_ragesh.htm |archive-date=2006-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627053341/http://pd.cpim.org/2005/1204/12042005_ragesh.htm |url-status=dead }}</ref>. വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തെ സ്വകാര്യവൽക്കരണ നയങ്ങളെ ഈ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> സംഘപരിവാർ ശക്തികൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ കാവിവത്കരണ നയങ്ങളേയും എസ്.എഫ്.ഐ എതിർക്കുന്നു.<ref name=":1" /> അസമത്വ രഹിതമായ, മതേത രത്ത്വ സമൂഹമാണ് എസ്.എഫ്.ഐയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്.<ref name=":1" /> === മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ === സ്വാതന്ത്ര്യം, ജനാധിപത്യം, സോഷ്യലിസം എന്നിവയെയാണ് സംഘടന ലക്ഷ്യങ്ങളായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്.<ref name=":2" /> === പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ === അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ "സ്റ്റുഡന്റ് സ്ട്രഗിൾ" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് മാസികയും "ഛാത്ര സംഘർഷ്" എന്ന ഹിന്ദി മാസികയും എസ്.എഫ്.ഐ. പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=":2" /> 1973-ലാണ് ഈ  മാസികകൾ പുറത്തിറങ്ങി തുടങ്ങിയത്.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/2019/01/24/221524.html|title=എസ്എഫ്ഐ മുഖമാസിക സ്റ്റുഡന്റ് സ്ട്രഗിളിന്റെ ഓൺലൈൻ എഡിഷൻ പ്രകാശനം ചെയ്തു|access-date=|last=|first=|date=June 3, 2019|website=കൈരളി ന്യൂസ്|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കേരളത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വർത്തമാനകാല അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചും ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും അതുവഴി ഭാവി പൗരന്മാരെ സൃഷ്ടിയ്ക്കേണ്ടതെങ്ങനെയെന്നുമൊക്കെ വ്യക്തമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടോടു കൂടിയ ലേഖനങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന മലയാളത്തിലുള്ള ''[[സ്റ്റുഡന്റ് മാസിക|സ്റ്റുഡെന്റ്]]'' മാസികയും എസ്.എഫ്.ഐ പുറത്തിറക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://keralasfi.org/category/students |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-08 |archive-date=2013-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106155905/http://keralasfi.org/category/students |url-status=dead }}</ref><ref name=":3" /> ==എസ്.എഫ്.ഐ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ == സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ കേരളം, പശ്ചിമബംഗാൾ, ത്രിപുര, ആന്ധ്ര പ്രദേശ്, തെലുങ്കാന തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വിവിധ സർവ്വകലാശാലകളിലെ വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയനുകൾ നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സ്വാധീനമേഖലകൾ === [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രബലമായ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയാണ് എസ്‌.എഫ്‌.ഐ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/people/2018/sep/10/universities-have-cancelled-elections-because-sfi-wins-every-time-v-p-sanu-3914.html|title=Universities have cancelled elections because SFI wins every time: V P Sanu|access-date=15 June 2020|last=Benu|first=Parvathi|date=10 September 2018|website=Indian Express|publisher=}}</ref> ബഹുഭൂരിപക്ഷം കോളേജുകളുടെയും വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയനുകൾ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ യുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുമാണ്.<ref name=":0" /> കേരളത്തിനു പുറമെ [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]],[[ത്രിപുര]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും എസ്.എഫ്.ഐ ക്ക് ശക്തമായ സ്വാധീനമാണുള്ളത്. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == * 2019 ലെ ദേശീയ വിദ്യാഭാസ പോളിസി<ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/jul/29/six-reasons-why-sfi-thinks-the-new-education-policy-will-destroy-indian-education-as-we-know-it-7283.html|title=Six reasons why SFI thinks the New Education Policy will destroy Indian Education as we know it|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref>, ഫീസ് വർദ്ധനവ്<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/education/2019/jul/26/pondicherry-university-students-go-on-indefinite-hunger-strike-demanding-rollback-of-fee-hike-2009749.html|title=Pondicherry University students go on indefinite hunger strike demanding rollback of fee hike|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|others=Special Correspondent|date=20 November 2019|title=SFI activists protest in support of JNU students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/sfi-activists-protest-in-support-of-jnu-students/article30029421.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/nov/28/aiims--iit-students-join-jnu-fee-hike-protest-at-cp-2068343.html|title='Attack on education': Now, AIIMS, IIT students join JNU fee hike protest|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref>, IIT കളിലെ സംവരണവിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ  അപ്രാതിനിധ്യം<ref name=":12">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/fewer-no-of-sc/st-scholars-in-iits-sfi-calls-for-study/articleshow/72629760.cms|title=Fewer number of SC/ST scholars in IITs: SFI calls for study|access-date=8 May 2020|date=15 Dec 2019|website=The Times of India}}</ref> എന്നിവയ്ക്കെതിരെ SFI പ്രതിഷേധിച്ചു. * 2019 ൽ SFI അംഗങ്ങൾ CAA ക്ക് എതിരായ നിരവധി പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും നേതൃത്വം നല്കുകയുമുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/youth-bodies-student-unions-join-forces-to-oppose-caa-in-delhi-6183424/|title=Youth bodies, student unions join forces to oppose CAA in Delhi|access-date=7 May 2020|date=25 December 2019|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/anti-caa-posters-in-colleges-land-sfi-in-soup/articleshow/74447657.cms|title=Anti-CAA posters in colleges land SFI in soup|access-date=7 May 2020|date=3 Mar 2020|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/anti-caa-protests-gather-steam/articleshow/72892813.cms|title=Anti-CAA protests gather steam|access-date=7 May 2020|date=20 Dec 2019|website=The Times of India}}</ref> അത്തരമൊരു പ്രതിഷേധത്തിൽ എസ്.എഫ്.ഐ പാർലമെന്റിലേക്ക് മാര്ച്ച് നടത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite news|date=14 December 2019|title=SFI march against CAA tomorrow|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/sfi-march-against-caa-tomorrow/article30306844.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> കൂടാതെ ഈ ബില്ലിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/students-federation-of-india-moves-sc-over-citizenship-act-795920.html|title=Students Federation of India moves SC over Citizenship Act|access-date=7 May 2020|date=18 January 2020|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asianews.network/2020/01/20/students-federation-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/|title=Students federation moves SC challenging Citizenship (Amendment) Act|access-date=7 May 2020|website=ANN|archive-date=2020-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726214024/https://asianews.network/2020/01/20/students-federation-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|others=PTI|date=19 January 2020|title=SFI moves Supreme Court challenging Citizenship Amendment Act|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/sfi-moves-sc-challenging-citizenship-amendment-act/article30600391.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> * ഇന്ത്യയിലെ പ്രൈവറ്റ് കോച്ചിങ് സെന്ററുകൾ നിയന്തിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിൽ എസ്.എഫ്.ഐ വിജയിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/regulation-private-coaching-centres-sc-asks-petitioner-approach-authorities-read-order/|title=Regulation Of Private Coaching Centres: SC Asks Petitioner To Approach Authorities [Read Order]|access-date=7 May 2020|last1=Network|first1=LiveLaw News|date=4 February 2017|website=livelaw.in}}</ref> * ജനക്കൂട്ട ആക്രമങ്ങൾക്കെതിരെയും ഗോരക്ഷകരുടെ ഗുണ്ടായിസത്തിനെതിരെയും ശബ്ദമുയർത്തിയ 49 കലാകാരന്മാർക്കെതിരെ ചുമത്തിയ എഫ് ഐ ആറിനെതിരെ എസ്.എഫ്.ഐ , ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ പ്രവർത്തകർ സംയുക്തമായി പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിലേക്ക് 1.5 ലക്ഷം കത്തുകൾ അയച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2019/oct/08/sfi-dyfi-bombard-pmo-with-15-lakh-posted-letters-protesting-fir-against-49-seditious-artists-8592.html|title=SFI, DYFI bombard PMO with 1.5 lakh posted letters protesting FIR against 49 'seditious' artists|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> * സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾക്ക്‌ 12% നികുതി ചുമത്തുന്നതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച് രാജ്യവ്യപകമായി എസ് എഫ്‌ ഐ യുടെ വനിതാ സബ് കമ്മിറ്റിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ 2017 ജൂലായിൽ പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|last1=Reporter|first1=Staff|date=14 July 2017|title=Protest against GST on sanitary napkins|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/protest-against-gst-on-sanitary-napkins/article19273621.ece|access-date=7 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> "Bleed Without Fear, Bleed Without Tax" എന്ന് കാമ്പയിന് പേര് നൽകി. ആയിരകണക്കിന് പെൺകുട്ടികൾ പ്രതിഷേധ മുദ്രാവാക്യങ്ങളോടെ സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ ധനമന്ത്രി അരുൺ ജെയ്റ്റ്‌ലിയുടെ ഓഫീസിലേക്ക് തപാൽ വഴി അയച്ചു കൊടുത്തു.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/bleed-without-tax-sfi-sends-sanitary-napkins-arun-jaitley-65086|title=Bleed without tax: SFI sends sanitary napkins to Arun Jaitley|access-date=7 May 2020|last1=Balan|first1=Saritha S|date=12 July 2017|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newslaundry.com/2017/07/13/sfi-activists-send-sanitary-napkins-to-arun-jaitley-in-response-to-gst-on-pads|title=SFI activists send sanitary napkins to Arun Jaitley in response to GST on pads|access-date=7 May 2020|last1=Dhar|first1=Dipsita|website=Newslaundry}}</ref> 2009 ലെ Pink Chaddi Campaign ന് സമമായിരുന്നു ഇത്.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/live-story/2017/jul/11/sfi-hatches-master-plan-to-send-sanitary-pads-to-arun-jaitley-to-protests-aginst-12-percent-gst-804.html|title=SFI has 'bloody' good idea: Asks students to send pads to Finance ministry to protest GST on sanitary napkins|access-date=7 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ കത്തിച്ച് കളയാനുളള വേന്റ്‌ങ് മെഷീനുകൾ  സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും സ്ഥാപിക്കാനും ദാരിദ്ര രേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരു രൂപയ്ക്ക് ആറ് പാക്കറ്റ് സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ നൽകുവാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref name=":7" /> === കോവിഡ് കാലത്തെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തനം === * ലോക്ക്ഡൗൻ മൂലം പല സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയ വിദ്യാർഥികളുടെ സഹായത്തിനായി ഹെല്പ്ലൈൻ നമ്പറുകൾ സജ്ജീകരിച്ചു. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പടരുന്നത് തടയുന്നതിനും അതിഥി തൊഴിലാളികളിലേക്ക് ശരിയായ വിവരങ്ങൾ എത്തിച്ചേരുന്നതിനും വേണ്ടി "മൈ ഡിയർ ഫ്രണ്ട്" ക്യാമ്പയിൻ ആരംഭിക്കുകയും ഇതിലൂടെ സർക്കാരിന്റെ ശരിയായ വിവരങ്ങൾ മാത്രം പല ഭാഷകളിൽ ആയി സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ജനങ്ങളിൽ വിജയകരമായി എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു..<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/news/2020/mar/31/sfi-activists-sent-vital-covid-19-alerts-to-migrant-labourers-as-whatsapp-messages-in-their-native-t-10994.html|title=SFI activists sent vital COVID-19 alerts to migrant labourers as WhatsApp messages in their native tongues|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> * ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്തു പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർഥിനികൾക്ക് സാനിറ്ററി നാപ്കിൻ വിതരണം ചെയ്യുകയും ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ അത്യാവശ്യ വസ്തുക്കളുടെ ലിസ്റ്റിൽ നാപ്കിനുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തണം എന്ന് എസ്.എഫ്.ഐ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/bengal-stores-running-out-of-stock-online-services-hit-sfi-cushions-sanitary-pad-scarcity-6349169/|title=Bengal: Stores running out of stock, online services hit, SFI cushions sanitary pad scarcity|access-date=7 May 2020|date=6 April 2020|website=The Indian Express}}</ref> * ഇതോടൊപ്പം തന്നെ ഓൺലൈൻ കലോത്സവങ്ങളും ക്ലാസ്സുകളും വിവിധ എസ്.എഫ്.ഐ കമ്മിറ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംഘടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/south/coronavirus-online-art-festival-another-lockdown-innovation-in-kerala-823835.html|title=Coronavirus: Online art festival, another lockdown innovation in Kerala|access-date=8 May 2020|date=10 April 2020|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2020/apr/13/games-contests-galore-in-kerala-to-cheer-people-up-during-covid-19-lockdown-2129270.html|title=Games, contests galore in Kerala to cheer people up during COVID-19 lockdown|access-date=8 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newsclick.in/COVID-19-how-students-youths-kerala-doing-their-share|title=COVID-19: How Students and Youths in Kerala Are Doing Their Share|access-date=8 May 2020|date=21 March 2020|website=NewsClick}}</ref> ഫേസ് മാസ്‌ക്, സാനിറ്റൈസർ നിർമാണങ്ങൾക്കും ഈ കാലയളവിൽ  എസ്.എഫ്.ഐ പ്രാധാന്യം കൊടുത്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsclick.in/COVID-19-how-students-youths-kerala-doing-their-share|title=COVID-19: How Students and Youths in Kerala Are Doing Their Share|access-date=8 May 2020|date=21 March 2020|website=NewsClick}}</ref> * കോവിഡ് വാക്ക് ഇൻ സാമ്പിൾ കിസോക്ക്  അഥവാ COVID WISK (Walk-in Sample Kiosk) നിർമിച്ചു, എസ് എഫ് ഐ തിരൂർ ജില്ലാ ആശുപത്രിക്ക് കൈമാറി. വളാഞ്ചേരി എം.ഇ.സ് കോളേജിലെ എസ് എഫ് ഐ പ്രവർത്തകരാണ് 50,000 രൂപയിൽ അധികം വിലയുള്ള ഉപകരണം നിർമ്മിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/sfi-donates-wisk-to-tirur-district-hospital/article31652653.ece|title=SFI donates WISK to Tirur District Hospital|access-date=12 June 2020|last=|first=|date=May 22, 2020|website=The Hindu|publisher=}}</ref> * വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വീടുകളിലെ സാഹചര്യം നേരിട്ട് മനസിലാക്കുക, കൊവിഡ് ജാഗ്രതാ നിർദേശങ്ങൾ വീടുകളിലേക്കെത്തിക്കുക  എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുന്നിൽ കണ്ടുകൊണ്ട് എസ്എഫ്ഐ കേരളത്തിൽ  ഉടനീളം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഹോം വിസിറ്റിന് തുടക്കം കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/local-news/sfi-started-home-visiting-program-qc2tou|title=ഓൺലൈൻ ക്ലാസ്; ഭൗതിക സാഹചര്യവും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രശ്നങ്ങളും മനസിലാക്കാൻ എസ്എഫ്ഐയുടെ ഹോം വിസിറ...|access-date=June 17, 2020|last=|first=|date=June 17, 2020|website=Asianet News|publisher=}}</ref> * പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലെ മുഴുവൻ കുട്ടികൾക്കും ഓൺലൈൻ പഠന സൗകര്യമൊരുക്കുന്നതിന്‌ എസ്‌എഫ്‌ഐ സംഘടിപ്പിച്ച ഫസ്‌റ്റ്‌ ബെൽ ടിവി ചലഞ്ചിൽ 3228 ടിവി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/first-bell-tv-challenge-sfi/876996|title=വിദ്യാർഥികൾക്ക്‌ നൽകിയത്‌ 3228 ടിവി; അഭിമാനമായി എസ്‌എഫ്‌ഐ|access-date=|last=|first=|date=June 13, 2020|website=ദേശാഭിമാനി|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/2020/06/13/332131.html|title=ഫസ്‌റ്റ്‌ ബെൽ ടിവി ചലഞ്ച്; 3228 ടിവികൾ വിദ്യാർഥികൾക്ക്‌ കെെമാറി എസ്‌എഫ്‌ഐ|access-date=|last=|first=|date=June 14, 2020|website=Kairali News|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * കോവിഡ് കാലത്ത് വെല്ലുവിളികളെ അതിജിവിച് കേരളത്തിൽ എസ്എസ്എൽഎസി ഹയർസെക്കന്ററി പരിക്ഷകൾ നടത്തിയപ്പോൾ യാത്ര സൗകാര്യം ഇല്ലാത്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് എസ്എഫ്ഐ പരിക്ഷവണ്ടി ക്യാമ്പയിനിങ്ങ് വഴി വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് യാത്ര സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തി. പരീക്ഷ എഴുതുന്ന മുഴുവൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും എസ്എഫ്ഐ മാസ്ക്ക്കൾ നിർമിച്ചു നൽകി. * കോവിഡ് കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ രക്തദാനം ചെയിത വിദ്യർത്ഥി സംഘടനക്കുള്ള അവാർഡ് എസ്എഫ്ഐയുടെ വിവിധ കമ്മറ്റികൾക്ക് ലഭിച്ചു. == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.sficec.org/ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റ്] * [http://keralasfi.org/ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ കേരള സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630103813/http://keralasfi.org/ |date=2010-06-30 }} {{org-stub}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർത്ഥിസംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. പോഷകസംഘടനകൾ]] 39q31ynlmx2wjovikarkws273igcybt സുഡാൻ 0 13115 4632669 4604403 2026-06-23T18:38:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632669 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sudan}} {{Infobox country | conventional_long_name = റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് സുഡാൻ | common_name = സുഡാൻ | native_name = {{native name|ar|جمهورية السودان|italics=off}}<br />''{{transliteration|ar|Jumhūriyyat as-Sūdān}}'' | image_flag = Flag of Sudan.svg | flag_type = [[Flag of Sudan|Flag]] | religion_year = 2022 | image_coat = Emblem of Sudan.svg | symbol_type = [[Emblem of Sudan|Emblem]] | national_motto = {{lang|ar|النصر لنا}}<br />{{transliteration|ar|an-Naṣr lanā}}<br />"Victory is ours" | national_anthem = {{lang|ar|نحن جند اللّٰه، جند الوطن}}<br />{{transliteration|ar|[[Nahnu Jund Allah Jund Al-watan|Naḥnu jund Allah, jund al-waṭan]]}}<br />"We are Soldiers of [[God in Islam|God]], Soldiers of the Homeland"{{parabr}}{{center|[[File:Sudanese national anthem, performed by the U.S. Navy Band (instrumental).oga]]}} | image_map = File:Sudan (orthographic projection) highlighted.svg | map_width = 250px | map_caption = {{Legend|#336830|Location of the Republic of Sudan}}{{Legend|#61E760|[[Sudanese civil war (2023-present)|Territory claimed but not controlled]]}} | image_map2 = | capital = [[ഖാർട്ടൂം]] | admin_center = [[പോർട്ട് സുഡാൻ]] | admin_center_type = De facto | capital2 = [[പോർട്ട് സുഡാൻ]] | capital_type2 = De facto | capital_exile = | coordinates = {{Coord|15|38|N|32|32|E|type:city}} | largest_city = [[ഖാർട്ടൂം]] | official_languages = {{hlist|[[Modern Standard Arabic|Arabic]]|[[English language|English]]}} | ethnic_groups = {{vunblist |70% [[Sudanese Arabs|Sudanese Arab]]<ref name="People and Society CIA world factbo">{{cite web| url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| title = People and Society CIA world factbook| date = 10 May 2022| access-date = 2025-08-21| archive-date = 2021-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20210111020040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| url-status = dead}}</ref> |5.9% [[Beja people|Beja]]<ref name="Bej">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/bej/|title=Beja|publisher=Ethnologue|access-date=2 June 2024}}</ref> |2.5% [[Nuba peoples|Nuba]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewhumanitarian.org/feature/2015/08/03/nuba-prisoners-geography|title=The Nuba people|date=3 August 2015 |access-date=28 October 2023}}</ref> |2% [[Fur people|Fur]]<ref name="Fur">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/24/language/fvr/|title=Fur| publisher=Ethnologue|access-date=11 October 2023}}</ref> |2% [[Egyptians|Egyptian]]<ref>{{cite web| url = https://www.capmas.gov.eg/Pages/ShowPDF.aspx?page_id=%20/Admin/Pages%20Files/2017109143840cns.pdf| title = الجهاز المركزي للتعبئة العامة والإحصاء}}</ref> |1.3% [[Nubians|Nubian]]{{Efn|<ref name="FIA">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/14/show_language/FIA/| title=Nobiin| publisher=Ethnologue| accessdate=18 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/14/show_language/KNC/| title=Dongolawi| publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}</ref><ref name="Mei">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/25/language/mei/|title=Midob|publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}</ref><ref name="Ghl">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/25/language/ghl/|title=Ghulfan|publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}</ref><ref name="Kdu">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/kdu/|title=Kadaru|work=Ethnologue (Free All) |publisher=Ethnologue|access-date=18 October 2023}}</ref>}} |16.3% [[Demographics of Sudan|others]]<ref>{{Cite web|url=https://study.com/academy/lesson/sudan-ethnic-groups.html|title=Demographics and Ethnic Groups of Sudan|access-date=1 November 2023}}</ref>}} | government_type = [[Federal republic]] under a [[military junta]]<ref>{{cite news |last1=Gavin |first1=Michelle |title=Junta and Public at Odds in Sudan |url=https://www.cfr.org/blog/junta-and-public-odds-sudan |access-date=20 March 2023 |work=[[Council on Foreign Relations]] |date=8 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Jeffrey |first1=Jack |title=Analysis: Year post-coup, cracks in Sudan's military junta |url=https://apnews.com/article/middle-east-africa-cairo-sudan-democracy-2b87ee19685ec2667ac05acff8b4ed9e |access-date=20 March 2023 |work=[[Associated Press]] |date=23 October 2022 |location=[[Cairo, Egypt]]}}</ref> | leader_title1 = [[List of heads of state of Sudan|President]] of the [[Transitional Sovereignty Council]] | leader_name1 = [[Abdel Fattah al-Burhan]] | leader_title2 = [[Vice President of Sudan|Vice-President]] of the [[Transitional Sovereignty Council]] | leader_name2 = [[Malik Agar]] | leader_title3 = [[List of heads of government of Sudan|Prime Minister]] | leader_name3 = [[Kamil Idris]] | legislature = [[Transitional Legislative Authority (Sudan)|Transitional Legislative Authority]]{{efn|Since the [[2019 Sudanese coup d'état|2019 coup d'etat]], there has been no functional legislature; the convocation of the [[Transitional Legislative Council (Sudan)|interim parliament]] has been repeatedly delayed. The Transitional Legislative Authority, which currently exercises legislative power, is composed of members of the Sovereignty Council and the Cabinet}} | religion = {{ublist||97% [[Islam in Sudan|Sunni Islam]]<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan%20overview.htm |title=Sudan Overview |website=sd.undp.org |access-date=20 January 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120605132439/http://www.sd.undp.org/sudan%20overview.htm |archive-date=5 June 2012 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sat7uk.org/country/sudan/|title=Sudan|access-date=20 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://discoversudan.de/en/travel/sudan/islam-sudan|title=Islam in Sudan|access-date=20 January 2025}}</ref> |3% [[Christianity in Sudan|Christianity]]<ref>{{Cite web|url=https://www.meconcern.org/countries/sudan/|title=Religion in Sudan|access-date=20 January 2025}}</ref> }} | sovereignty_type = [[History of Sudan|Formation]] | established_event1 = [[Kerma culture|Kingdom of Kerma]] | established_date1 = 2500 BC | established_event2 = [[Kingdom of Kush]] | established_date2 = 1070 BC | established_event3 = [[Turco-Egyptian Sudan]] | established_date3 = 1820 | established_event4 = [[Mahdist State]] | established_date4 = 1885 | established_event5 = [[Anglo-Egyptian Sudan|Anglo-Egyptian Condominium]] | established_date5 = 1899 | established_event6 = [[Republic of Sudan (1956–1969)|Independence]] | established_date6 = 1 January 1956 | established_event7 = [[Democratic Republic of Sudan]] | established_date7 = 25 May 1969 | established_event8 = [[Republic of Sudan (1985–2019)]] | established_date8 = 6 April 1985 | established_event9 = Secession of [[South Sudan]] | established_date9 = 9 July 2011 | established_event10 = [[2019–2021 Sudanese transition to democracy#Draft Constitutional Declaration|2019 Draft Constitutional Declaration]] effective | established_date10 = 20 August 2019 | area_km2 = 1886068 | area_rank = 15th | area_sq_mi = 728215 | percent_water = | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 50,467,278<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Sudan|access-date=24 September 2022}}</ref> | population_estimate_year = 2024 | population_estimate_rank = 30th | population_density_km2 = 21.3 | population_density_sq_mi = 55.3 | population_density_rank = 202nd | GDP_PPP = {{increase}} $117.77 billion<ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2025 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april |language=en}}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = 98th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $2,034<ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2025 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april |language=en}}</ref> | GDP_PPP_per_capita_rank = 175th | GDP_nominal = {{increase}} $31.510 billion<ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2025 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april |language=en}}</ref> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = 109th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $624<ref>{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2025 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april |language=en}}</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = 182th | Gini = 34.2 <!--number only--> | Gini_year = 2014 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=16 June 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.511 <!--number only--> | HDI_year = 2023 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_rank = 176th | currency = [[Sudanese pound]] | currency_code = SDG | time_zone = [[Central Africa Time|CAT]] | utc_offset = +2 | drives_on = Right | calling_code = [[+249]] | iso3166code = SD | cctld = {{ublist|[[.sd]]|{{lang|ar|[[Internationalized country code top-level domain|.السودان]]}}}} | religion_ref = <ref name="People and Society CIA world factbo">{{cite web| url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| title = People and Society CIA world factbook| date = 10 May 2022| access-date = 2025-08-21| archive-date = 2021-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20210111020040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/| url-status = dead}}</ref> | demonym = [[Demographics of Sudan|Sudanese]] }} വടക്ക് കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു രാജ്യമാണ് '''സുഡാൻ''' എന്ന '''റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് സുഡാൻ'''({{lang-ar|<big> السودان </big>}}<nowiki/>al-Sūdān)<ref name=etym>[http://www.etymonline.com/index.php?search=sudan&searchmode=none Online Etymology Dictionary<!-- Bot generated title -->]</ref> [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലെ]] മൂന്നാമത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രമാണിത്<ref>{{Cite web |url=http://www.sudani.co.za/economy_agricul_sudan.htm |title=Embassy of Sudan in South Africa |access-date=2009-07-10 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011210859/http://sudani.co.za/economy_agricul_sudan.htm |url-status=dead }}</ref>‍. വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിലെ പതിനാറാമത്തെ വലിയ രാജ്യവുമാണിത്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[മദ്ധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്|മധ്യ ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]], പടിഞ്ഞാറ് [[ഛാഡ്]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[ലിബിയ]], വടക്ക് [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], കിഴക്ക് [[ചെങ്കടൽ]], തെക്കുകിഴക്ക് [[എരിട്രിയ]], [[എത്യോപ്യ]], തെക്ക് തെക്കൻ സുഡാൻ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അതിർത്തികൾ. 2024 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 50 ദശലക്ഷം ജനസംഖ്യയും 1,886,068 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (728,215 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുമുള്ളതാണ് സുഡാൻ. സുഡാന്റെ തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവുമാണ് [[ഖാർത്തൂം]]. == ചരിത്രം == === പൂർവ്വ ചരിത്രം === == ഭാഷ == 2005ലെ നിയമമനുസരിച്ച് സുഡാനിലെ ഭാഷ അറബിയും ഇംഗ്ലീഷുമാണ്. == മറ്റ് ലിങ്കുകൾ == {{sisterlinks|Sudan}} ;ഗർണ്മെന്റ് * [https://web.archive.org/web/20130102183215/http://www.sudan.gov.sd/ar/ Government of Sudan official homepage (in Arabic)] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/sudan.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017124557/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/sudan.html |date=2012-10-17 }} ;പൊതുവായത് * {{CIA World Factbook link|su|Sudan}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/sudan.htm Sudan] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Africa/Sudan}} * [http://sudan.net/ Sudan.Net] * {{wikiatlas|Sudan}} * {{Wikivoyage|Sudan}} ;വാർത്തകളും മീഡിയയും * [http://www.thejubapost.com/ The Juba Post - South Sudan's Independent Newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070531231318/http://www.thejubapost.com/ |date=2007-05-31 }} * [http://www.rayaam.net Al Rai el am- Biggest Sudan newspaper-Arabic] * [http://www.irinnews.org/Africa-Country.aspx?Country=SD IRIN humanitarian news and analysis - Sudan] * [http://www.sudaneseguide.com/ Sudanese Online News (in Arabic)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026064247/http://www.sudaneseguide.com/ |date=2008-10-26 }} * [http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_CON.htm Briefings and news on Sudan conflicts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090809105618/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_CON.htm |date=2009-08-09 }} from [[Reuters AlertNet]] ;മറ്റ് * [http://ryanspencerreed.com/main.html Sudan Photographic Exhibition - The Cost of Silence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090201145410/http://ryanspencerreed.com/main.html |date=2009-02-01 }} - Documentary photographer's images of Sudan's displaced * [http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1306 North/South Sudan Abyei] and [http://www.pca-cpa.org/shownews.asp?ac=view&nws_id=211&pag_id=1261 News] and [http://www.pca-cpa.org/shownews.asp?ac=view&pag_id=1261&nws_id=212 11 July 2008] and [http://www.sudantribune.com/spip.php?article28587 UN SRSG for Sudan Praises Abyei Progress of 11 September 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123114829/http://www.sudantribune.com/spip.php?article28587 |date=2012-11-23 }} and [http://www.globalarbitrationreview.com/news/article/4891/dupuy-preside-sudan-dispute/ 31 October 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110711101111/http://www.globalarbitrationreview.com/news/article/4891/dupuy-preside-sudan-dispute/ |date=2011-07-11 }} and [http://www.pca-cpa.org/shownews.asp?nws_id=255&pag_id=1261&ac=view the Abyei Tribunal's Schedule for the Pleadings] and [http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1318 Abyei Hearing Schedule, 18-23 April 2009] and [http://www.pca-cpa.org/upload/files/Press%20Release%2016-4-09.pdf Live Webstream] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163214/http://www.pca-cpa.org/upload/files/Press%20Release%2016-4-09.pdf |date=2011-07-16 }} and [http://www.globalarbitrationreview.com/news/article/5226/sudan-hearing-proceeds-following-expense-row/ Abyei Hearing Proceeds Following Expense Row of 17 April 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721210110/http://www.globalarbitrationreview.com/news/article/5226/sudan-hearing-proceeds-following-expense-row/ |date=2011-07-21 }} and [http://www.sudantribune.com/spip.php?article30897 Oral Hearing of Abyei Arbitration Begin on 18 April 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123114836/http://www.sudantribune.com/spip.php?article30897 |date=2012-11-23 }} * [http://nppa10.org/?p=77 Between Two Worlds: A Personal Journey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127154454/http://nppa10.org/?p=77 |date=2013-11-27 }}, Photographs by Eli Reed of the Lost Boys of Sudan * [http://www.travelthewholeworld.com/sudan.html 2008 Travel Photos from Sudan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418055504/http://www.travelthewholeworld.com/sudan.html |date=2009-04-18 }} * [http://www.cartercenter.org/countries/sudan.html Humanitarian projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723120335/http://cartercenter.org/countries/sudan.html |date=2008-07-23 }} from the [[Carter Center]] * [http://www.johndaufoundation.org John Dau Sudan Foundation: transforming healthcare in Southern Sudan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906142908/http://www.johndaufoundation.org/ |date=2015-09-06 }} * [http://www.sudaninside.com Photos of industrial and military production - Sudan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527012814/http://sudaninside.com/ |date=2019-05-27 }} * [http://www.soatsudan.org Sudan Organisation Against Torture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111035910/http://www.soatsudan.org/ |date=2008-01-11 }} * [http://www.redcross.org.uk/standard.asp?id=73842 Africa Floods Appeal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012004100/http://www.redcross.org.uk/standard.asp?id=73842 |date=2007-10-12 }} * [http://www.sudanlist.com SudanList Classified Advertising] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402231258/http://www.sudanlist.com/ |date=2009-04-02 }} * [http://www.smallarmssurvey.org/sudan The Small Arms Survey - Sudan]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == അവലംബം == <references/> {{Africa-geo-stub}} {{ആഫ്രിക്കയിലെ രാജ്യങ്ങളും ഭരണ പ്രദേശങ്ങളും}} <!--Other languages--> [[വർഗ്ഗം:വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1 സ്വാതന്ത്യദിനം ആഘോഷിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സുഡാൻ]] [[വർഗ്ഗം:അറബ് ലീഗ് രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുസ്ലീം രാഷ്ട്രങ്ങൾ]] sr17dujz6ylxhvrwjjer7g960qsxzs3 നിത്യകല്യാണി 0 15062 4632558 4565028 2026-06-23T12:37:42Z Malikaveedu 16584 4632558 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Catharanthus roseus}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = നിത്യകല്യാണി<br />Rosy periwinkle | image = CatharanthusRoseus4.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Plant]]ae | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = ''[[Catharanthus]]'' | species = '''''C. roseus''''' | binomial = ''Catharanthus roseus'' | binomial_authority = ([[കാൾ ലിനേയസ്]] ) [[ജോർജ്ജ് ഡോൺ]] |synonyms = {{hidden begin}} * Ammocallis rosea (L.) Small * Catharanthus roseus var. albus G. Don * Hottonia littoralis Lour. * Lachnea rosea (L.) Rchb. * Lochnera rosea (L.) Rchb. ex Endl. * Lochnera rosea (L.) Rchb. ex K. Schum. * Lochnera rosea var. alba (G. Don) Hubbard * Lochnera rosea var. flava Tsiang * Pervinca rosea (L.) Gaterau * Pervinca rosea (L.) Moench * Vinca rosea L. * Vinca rosea var. alba (G. Don) Sweet * Vinca rosea var. albiflora Bertol. {{Hidden end}} }} [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] സർവ്വ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരിനം പൂച്ചെടിയാണ് '''നിത്യകല്യാണി''' (ഇംഗ്ലീഷ്:[[Periwinkle]]). ഇത് വളരെ ഔഷധഗുണമുള്ള ചെടിയാണ്. ഭാരതം ജന്മദേശമായ നിത്യകല്യാണിയുടെ ശാസ്ത്രനാമം Catharanthus pusillus എന്നാണെങ്കിലും സാധാരണയായി കേരളത്തിൽ നട്ടുവളർത്തപ്പെടുന്നതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമം Catharanthus roseus എന്നാണ്. [[മഡഗാസ്കർ]] ആണ് ഇതിന്റെ ജന്മദേശം. അർബുദത്തിന്റെ ചികിത്സക്കുപയോഗിക്കുന്ന ഔഷധമായ വിൻകാ ആൽക്കലോയ്ഡ്സ് ഈ ചെടിയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചാണുണ്ടാക്കുന്നത്.<ref name="botany.hawaii.edu">{{Cite web |url=http://www.botany.hawaii.edu/bot442/36PsychoactivePlantsII.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2006-06-22 |archive-date=2006-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622145202/http://www.botany.hawaii.edu/bot442/36PsychoactivePlantsII.pdf |url-status=dead }}</ref> [[രക്തസമ്മർദ്ദം]] കുറക്കുവാനുപയോഗിക്കുന്ന അജ്മാക്ലിൻ എന്ന മരുന്നും ഈ ചെടിയുടെ വേരുകളിൽ നിന്നുല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://shl.4t.com/ajma.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-06-11 |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415150739/http://shl.4t.com/ajma.html |url-status=dead }}</ref> ബംഗാളിൽ ഇത് നയൻതാര എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. == പേരിനുപിന്നിൽ == എല്ലാ ഋതുക്കളിലും പുഷ്പിക്കുന്നതിനാലാണ് ഇത് നിത്യകല്യാണി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഏത് കാലാവസ്ഥയിലും ഈ സസ്യത്തിൽ പുഷ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകും ==അപരനാമങ്ങൾ== [[പ്രമാണം:Nithyaklalyani.jpg|thumb|right|നിത്യകല്യാണി]] ''നിത്യകല്യാണി'', ''ഉഷമലരി'' എന്നീ സംസ്കൃതനാമങ്ങൾക്ക് പുറമേ കേരളത്തിൽ ഈ ചെടി ''അഞ്ചിലത്തെറ്റി'', ''കാശിത്തെറ്റി'', "''പാണ്ടിറോസ''" ചുംബുടു എന്നീ പേരുകളിലുമറിയപ്പെടാറുണ്ട്.<ref name=svk>[http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%85%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%86%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF അഞ്ചിലത്തെറ്റി, സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം, കേരള സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരണം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ശവക്കോട്ടകളിൽ നട്ടുവളർത്താറുള്ളതുകൊണ്ട് ''ചുടുകാട്ടുമുല്ല'', ''ശവക്കോട്ടപ്പച്ച'' എന്നും പേരുകളുണ്ട്.<ref name=svk/> ''ശവംനാറി'' എന്ന പേരുമുണ്ട്.<ref name=klf>{{Cite web |url=http://kif.gov.in/ml/index.php?option=com_content&task=view&id=748&Itemid=29 |title=പ്രധാന ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, കേരള സംസ്ഥാന വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യാവകുപ്പ് |access-date=2011-10-23 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024032345/http://kif.gov.in/ml/index.php?option=com_content&task=view&id=748&Itemid=29 |url-status=dead }}</ref> പ്രധാനമായും പിങ്ക്, വെളുപ്പ് എന്നീ രണ്ടു നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ കേരളത്തിൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇതിനെ ''ആദോം ഔവേം'' (ആദവും ഹവ്വയും) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയിൽ]] സദാബഹാർ (सदाबहार), [[മറാഠി|മറാഠിയിൽ]] സദാഫൂലി (सदाफूली), [[ബംഗാളി|ബംഗാളിയിൽ]] നയൻ‌താരാ (নয়নতারা) കന്നഡയിൽ സദാപുഷ്പ (ಸದಾಪುಷ್ಪ) എന്നിങ്ങനെയാണ് നാമങ്ങൾ. ==ചരിത്രം== പുരാതനകാലത്ത് വിഷമായും ലഹരിമരുന്നായും ഈ ചെടിയുടെ സത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. == ആവാസവ്യവസ്ഥ == കേരളത്തിൽ സർവസാധാരണമായി വളരുന്നു. പൂന്തോട്ടങ്ങളിൽ ചെടിയായി വളർത്തുന്ന ഔഷധ സസ്യമാണിത് .നല്ല പച്ച നിറമുള്ള ഇലകളുടെ മേൽ ഭാഗം മിനുസമുള്ളതാണ് . ചെറിയ പുക്കൾ വെള്ള നിറത്തിലോ ഇളം ചുവപ്പുനിറത്തിലോ കാണുന്നു . പയറു പോലെ നേർത്തു നിണ്ടു കാണുന്ന ഫലത്തിന്റെയുള്ളിൽ അനേകം വിത്തുകളുണ്ടായിരിക്കും. കേരളത്തിൽ ഇത് പൂച്ചെടിയായും വളർത്തുന്നു. വിത്തു മുളപ്പിച്ചോ, മാതൃ സസ്യത്തിന്റെ കമ്പ് മുറിച്ചു നട്ടോ ഇതിന്റെ പ്രജനനം നടത്താം. ==രസാദി ഗുണങ്ങൾ== * രസം :തിക്തം * ഗുണം :ലഘു, രൂക്ഷം * വീര്യം :ഉഷ്ണം * വിപാകം :കടു <ref name="vns1">ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഡോ. നേശമണി, കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്</ref> ==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം== വേര്, ഇല<ref name=" vns1"/> ==ഔഷധമൂല്യം== അർബുദ ചികിത്സക്കുപയോഗിക്കുന്ന വിൻബ്ലാസ്റ്റിൻ, വിൻക്രിസ്റ്റീൻ തുടങ്ങിയ മരുന്നുകൾ ഈ ചെടിയിൽ നിന്നുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="botany.hawaii.edu"/> ചെടിയുടെ ഉപയോഗം രക്തത്തിലെ രക്താണുക്കളുടെ എണ്ണംകുറക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയതിനെതുടർന്നുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളാണ്‌ കാൻസർ ചികിത്സക്ക് ഇതിന്റെ ആൽക്കലോയിഡുകൾ ഉപയോഗിക്കാം എന്ന നിഗമനത്തിലെത്തിച്ചത്. ഇന്ന് വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിൽ മരുന്നു നിർമ്മിച്ചുവരുന്നു.രക്തസമ്മർദ്ദവും രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയും കുറയ്ക്കാൻ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു .ഇല ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീരു കഴിച്ചാൽ മുത്രാശായരോഗങ്ങൾ മാറികിട്ടും .ചെടി ചതച്ചിട്ട തിളപ്പിച്ച വെള്ളം കുടിച്ചാൽ വയറിളക്കം ,കൃമി എന്നിവ ഇല്ലാതാകും. മുറിവിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന രക്തപ്രവാഹം നിർത്താൻ ഇതിന്റെ അരച്ച് വെച്ചുകെട്ടിയാൽ മതി . പ്രമേഹ ചികിത്സയ്ക്കുള്ള നാടൻ മരുന്നായി ശവംനാറിച്ചെടിയുടെ ഇല ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീര് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ശവംനാറി ചെടിയുടെ ഇലകൾ പ്രമേഹത്തിനുള്ള ഉത്തമ മരുന്നായി ആയുർവേദ ആചാര്യൻമാർ നിഷ്ക്കർഷിക്കുന്നു. == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery> File:Catharanthus roseus in Kerala.jpeg|നിത്യകല്യാണി File:Periwinkle_-_നിത്യകല്യാണി_03.JPG|നിത്യകല്യാണി - വയലറ്റ് File:Periwinkle_-_നിത്യകല്യാണി_04.JPG|നിത്യകല്യാണി - വെള്ള File:Periwinkle_-_നിത്യകല്യാണി_05.JPG|നിത്യകല്യാണി ചെടി നിത്യകല്യാണി.JPG Vinca.JPG Vinca11.JPG ശവംനാറിയുടെ പൂവും മൊട്ടും.jpg Catharanthus roseus MHNT.BOT.2005.0962.jpg|'' Catharanthus roseus'' File:നിത്യകല്യാണി Periwinkle.jpeg|നിത്യകല്യാണി,മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ എ.ആർ.നഗറിൽ നിന്നും File:Red Catharanthus roseus DSC 4537.jpg|നിത്യകല്യാണി പൂവ് </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==ബാഹ്യകണ്ണികൾ== * [http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Periwinkle.html ഭാരതത്തിലെ പുഷ്പങ്ങൾ: നിത്യകല്യാണി] <!-- == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> --> {{Commons|Catharanthus roseus}} [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജെന്റ്യനെയിൽസ് നിരയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആയുർവേദത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വിഷസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അപ്പോസൈനേസീ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{plant-stub}} jm93nopqwc9r0dgo1q6nynjp9t9q8p9 സ്പെയിൻ 0 15084 4632703 4580363 2026-06-23T22:34:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632703 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Spain}} {{Infobox Country or territory |native_name = {{lang|es|Reino de España}} |conventional_long_name = സ്പെയിൻ രാജ്യം [കിങ്ഡം ഓഫ് സ്പെയിൻ] |common_name = സ്പെയിൻ |image_flag = Flag of Spain.svg |image_coat = Escudo de España.svg |image_map = EU-Spain.svg |map_caption = {{map_caption |region=in [[Europe]] |subregion=the [[European Union]] |location_color=dark green |subregion_color=light green |region_color=dark grey |legend=}} |national_motto = {{lang|la|"[[Plus Ultra (motto)|Plus Ultra]]"}}{{spaces|2}}<small>([[Latin]])<br />"Further Beyond"</small> |national_anthem = {{lang|es|[[Marcha Real]]}}&nbsp;<sup>1</sup>{{spaces|2}}<small>([[Spanish language|Spanish]])<br />Royal March |official_languages = [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ]], [[Catalan language|Catalan]]{{smallsup|2}}, [[Galician language|Galician]]{{smallsup|2}}, [[Basque language|Basque]]{{smallsup|2}}, [[Aranese language|Aranese]]{{smallsup|2}} |capital = [[മാഡ്രിഡ്]] |latd=40 |latm=26 |latNS=N |longd=3 |longm=42 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[ഭരണഘടനാപരമായ രാജവാഴ്ച]] |leader_title1 = [[Spanish monarchy|Head of State]] |leader_title2 = [[President of the Government of Spain|President of<br />{{spaces|3}}the Government]] |leader_name1 = ഫിലിപ്പ് VI |leader_name2 = <br />{{nowrap|[[Pedro Sánchez]]}} |sovereignty_type = Formation |sovereignty_note = [[15th century]] |established_event1 = Dynastic union |established_date1 = [[Charles V, Holy Roman Emperor|1516]] |established_event2 = Unification |established_date2 = [[Catholic Monarchs|1469]] |established_event3 = {{spaces|2}}''[[de facto]]'' |established_date3 = [[Nueva Planta decrees|1716]] |established_event4 = {{spaces|2}}''[[de jure]]'' |established_date4 = [[Spanish Constitution of 1812|1812]] |accessionEUdate = [[January 1]] [[1986]] |EUseats = 54 |area = 506,030 |areami² = 195,364 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 51st |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = 1.04 |population_estimate = 45,061,274 |population_estimate_year = 2007 |population_estimate_rank = 28th |population_density = 88.39 |population_densitymi² = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 106th |GDP_PPP_year = 2005<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/01/data/weorept.aspx?sy=2005&ey=2005&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C716%2C611%2C456%2C321%2C722%2C243%2C965%2C248%2C718%2C469%2C724%2C253%2C576%2C642%2C936%2C643%2C961%2C939%2C813%2C644%2C199%2C819%2C184%2C172%2C524%2C132%2C361%2C646%2C362%2C648%2C364%2C915%2C732%2C134%2C366%2C652%2C734%2C174%2C144%2C328%2C146%2C258%2C463%2C656%2C528%2C654%2C923%2C336%2C738%2C263%2C578%2C268%2C537%2C532%2C742%2C944%2C866%2C176%2C369%2C534%2C744%2C536%2C186%2C429%2C925%2C178%2C746%2C436%2C926%2C136%2C466%2C343%2C112%2C158%2C111%2C439%2C298%2C916%2C927%2C664%2C846%2C826%2C299%2C542%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698&s=PPPWGT&grp=0&a=&pr.x=60&pr.y=11 '''IMF''' World Economic Outlook Database 2005]</ref> |GDP_PPP = $1.141 trillion |GDP_PPP_rank = 11th |GDP_PPP_per_capita = $27,522 (2005) |GDP_PPP_per_capita_rank = 27th |GDP_nominal = $1.127 trillion |GDP_nominal_rank = 9th |GDP_nominal_year = 2005<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/02/data/weorept.aspx?sy=2005&ey=2005&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C686%2C218%2C688%2C963%2C518%2C616%2C728%2C223%2C558%2C516%2C138%2C918%2C353%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C716%2C611%2C456%2C321%2C722%2C243%2C965%2C248%2C718%2C469%2C724%2C253%2C576%2C642%2C936%2C643%2C961%2C939%2C813%2C644%2C199%2C819%2C184%2C172%2C524%2C132%2C361%2C646%2C362%2C648%2C364%2C915%2C732%2C134%2C366%2C652%2C734%2C174%2C144%2C328%2C146%2C258%2C463%2C656%2C528%2C654%2C923%2C336%2C738%2C263%2C578%2C268%2C537%2C532%2C742%2C944%2C866%2C176%2C369%2C534%2C744%2C536%2C186%2C429%2C925%2C178%2C746%2C436%2C926%2C136%2C466%2C343%2C112%2C158%2C111%2C439%2C298%2C916%2C927%2C664%2C846%2C826%2C299%2C542%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698%2C941&s=NGDPD&grp=0&a=&pr1.x=64&pr1.y=9 '''IMF''' World Economic Outlook Database 2006]</ref> |GDP_nominal_per_capita = $27,767 (2006) |GDP_nominal_per_capita_rank = 25th |HDI_year = 2004 |HDI = {{increase}} 0.938 |HDI_rank = 19th |HDI_category = <font color="#009900">high</font> |Gini = 34.7 |Gini_year = 2000 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[യൂറോ]] ([[Euro sign|€]])<sup>3</sup> |currency_code = EUR |time_zone = [[Central European Time|CET]]<sup>4</sup> |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |cctld = [[.es]]<sup>5</sup> |calling_code = 34 |footnote1 = Also serves as the [[Royal anthem]]. |footnote2 = In some [[autonomous communities of Spain|autonomous communities]], [[Aranese]] ([[Occitan language|Occitan]]), [[Basque language|Basque]], [[Catalan language|Catalan]] and [[Galician language|Galician]] are co-official languages. |footnote3 = Prior to 1999 (by law, 2002): [[Peseta|Spanish Peseta]]. |footnote4 = Except in the [[Canary Islands]], which are in the [[GMT]] time zone ([[Coordinated Universal Time|UTC]], [[Coordinated Universal Time|UTC]]+1 in summer). |footnote5 = The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other [[European Union]] member states. }} [[യൂറോപ്പ്‌|യൂറോപ്യൻ]] ഭൂഖണ്ഡത്തിൽപ്പെട്ട രാജ്യമാണ് '''സ്പെയിൻ'''( [[ഇംഗ്ലീഷ്]]: Spain , [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്‌]] : España, IPA: [es'paɲa]) അഥവാ '''കിങ്ഡം ഒഫ് സ്പെയിൻ'''([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്‌]] : Reino de España). കിഴക്ക് മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലും വടക്ക് [[ഫ്രാൻസ്]], [[അൻഡോറ]], [[ബേ ഓഫ് ബിസ്കേ|ബേ ഓഫ് ബിസ്കേയും]] വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് അറ്റ്ലാൻറിക് സമുദ്രവും പടിഞ്ഞാറ് [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലുമാണ്]] അതിർത്തികൾ. തെക്കൻ സ്‌പെയിനിൽനിന്ന് കടലിടുക്കു വഴി ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ പോയാൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലെത്താം<ref>{{cite web | title=വാച്ച്ടവർ ഓൺലൈൻ ലൈബ്രറി | website=Watchtower ONLINE LIBRARY | url=https://wol.jw.org/ml/wol/d/r162/lp-my/102017050#h=3 | language=ml | access-date=2025-11-11}}</ref>. മെഡിറ്ററേനിയിലുള്ള ബലേറിക് ദ്വീപുകളും അറ്റ്ലാൻറിക് സമുദ്രത്തിലുള്ള കാനറി ദ്വീപുകളും സ്പാനിഷ് ഭരണപ്രദേശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്. 504,030 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് മൊത്ത വിസ്തീർണ്ണം. യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിൽ [[ഫ്രാൻസ്]] കഴിഞ്ഞാൽ സ്പെയിനാണ് വലിയ രാജ്യം. രാജ്യത്തിനകത്തെ വിവിധ ഭാഷാ-സാംസ്കാരിക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഏറെ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന തരത്തിലാണ് സ്പെയിനിന്റെ ഭരണഘടന. രാജ്യത്തിനകത്ത് സ്വന്തമായി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ള 17 പ്രവിശ്യകളുണ്ട്. രാജഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള പാർലമെൻററി സർക്കാരാണ് സ്പെയിനിൽ ഭരണം നടത്തുന്നത്. == ചരിത്രം == {{പ്രധാനലേഖനം|സ്പാനിഷ് ചരിത്രം}} നീണ്ട പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് ശേഷം ലെബിരിയൻ പെനിൻസുല റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ കീഴിലായി. ഈ പ്രദേശം [[ഹിസ്പാനിയ]] എന്നറിയപ്പെട്ടു. മധ്യകാലത്ത് ഈ പ്രദേശം ജർമ്മൻകാരുടെ കൈയ്യിലായെങ്കിലും പിന്നീട് മുസ്ലീം പോരാളികൾ അധീനതയിലാക്കി. പതുക്കെ ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം മുസ്ലീം ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശക്തമായ രാജ്യമായി സ്പെയിൻ മാറി. ഫ്രഞ്ച് ആക്രമണം സ്പെയിനെ അസ്ഥിരമായ അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചു. ഇതുമൂലം സ്പെയിനിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വലിയ ആഭ്യന്തര യുദ്ധം സ്പെയിനിൽ നടന്നു. അനന്തരം സ്വേച്ഛാതിപരമായ ഒരു ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി സ്പെയിൻ പിന്നീട്. . === പൂർവ്വചരിത്രം === [[പ്രമാണം:Techo de Altamira (replica)-Museo Arqueológico Nacional.jpg|thumb|Replica of the [[Altamira Cave]] paintings]] ലെബിരിയൻ പെനിൻസുലയിൽ 1.2 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തന്നെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി അറ്റാപ്യുറേക്കയിൽ നടത്തിയ പുരാവസ്തു ഗവേഷണം സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm|title='First west Europe tooth' found|publisher=BBC|date=30 June 2007|accessdate=2008-08-09}}</ref>. ക്രോ-മാഗ്നൻ മനുഷ്യരാണ് ഇവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നത്. 35,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് പൈറെനീസിൽ നിന്ന് വന്നവരാണ് ഇവർ. തെളിവുകൾ എന്ന് പറയാവുന്നത് ഉത്തര സ്പെയിനിലെ ആൾട്ടാമിറാ ഗുഹകളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച പെയിൻറിങ്ങാണ്. === റോമൻ സാമ്രാജ്യവും ജർമ്മൻ രാജ്യവും === {{പ്രധാനലേഖനം|ഹിസ്പാനിയ}} [[പ്രമാണം:Merida Roman Theatre1.jpg|thumb|270px|മെറിഡായിലുള്ള റോമൻ തിയേറ്റർ]] രണ്ടാം പ്യൂനിക് യുദ്ധകാലഘട്ടത്തിൽ, കാർത്തിജീനിയൻ കോളനികൾ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻറെ കീഴിലായി. ഈ കീഴടക്കൽ കാരണം ലെബിരിയൻ പെനിൻസുല റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ കീഴിലായി. === സ്പാനിഷ്-അമേരിക്കൻ യുദ്ധം === {{പ്രധാനലേഖനം|സ്പാനിഷ്-അമേരിക്കൻ യുദ്ധം}} 1898ൽ ഫിലിപ്പെൻസ്, ക്യൂബ എന്നീ കോളനികളിലെ ഭരണത്തിന്റെ പേരിൽ സ്പെയിനുമായി അമേരിക്ക യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ടതിനേയാണ് സ്പാനിഷ്-അമേരിക്കൻ_യുദ്ധം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട സ്പെയിനിൽ നിന്നും ഫിലിപ്പെൻസും ഗുവാവും അമേരിക്ക സ്വന്തമാക്കി. അമേരിക്ക എന്ന ലോകശക്തിയുടെ ഉദയത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം. [[File:Casa Batlló - Barcelona.jpg |thumb|200px|right|കാസ ബാറ്റ്ലോ, ബാർസിലോണ സ്പെയിൻ]] [[File:Park Monasterio de Piedra.jpg | thumb | മൊണാസ്ട്രോ ദെ പിയദ്ര പാർക്ക്, സറഗോസ, സ്പെയിൻ]] [[File:Aldabe, Centro Civico; Calle herreria; Vitoria Gasteiz.jpg|thumb| അൽഡാബെ, സിവിക് സെന്റർ; കമ്മാരസംഭവ തെരുവ്; വിട്ടോറിയ ഗാസ്റ്റിസ്]] <!-- == ഭരണം == ===ഭരണ മേഖലകൾ=== --> == സാമ്പത്തികം == <!-- == ഗതാഗതം == [[File:Gran Vía (Madrid) 25.jpg|thumb|Night view of [[Gran Vía]] (a downtown avenue) in [[Madrid]] from Edificio Carrión.]] === മെട്രോപൊളിറ്റൻ മേഖലകൾ === Source: [[European Spatial Planning Observation Network|ESPON]], 2007<ref> {{cite book |publisher=[[European Spatial Planning Observation Network|ESPON]] |author=IGEAT |coauthors=IGSO, LATTS, TSAC |title=ESPON project 1.4.3: Study on Urban Functions: Final Report |date=March 2007 |isbn=2-9600467-2-2 |url=http://www.espon.eu/mmp/online/website/content/projects/261/420/file_2420/fr-1.4.3_April2007-final.pdf |accessdate=2009-04-09 }} </ref> {| class="wikitable" border="1" |- style="text-align:right;" !Pos.|| City(ies) || Region || Prov. || population |- style="text-align:right;" | 1 || '''[[Madrid]]''' || [[Madrid]] || Madrid ||5,263,000 |- style="text-align:right;" | 2 || '''[[Barcelona]]''' || [[Catalonia]] || Barcelona || 4,251,000 |- style="text-align:right;" | 3 || '''[[Valencia, Spain|Valencia]]''' || [[Valencian Community]] || Valencia || 1,499,000 |- style="text-align:right;" | 4 || '''[[Seville]]''' || [[Andalusia]] || Seville || 1,262,000 |- style="text-align:right;" | 5 || '''[[Bilbao]]''' || [[Basque Country (autonomous community)|Basque Country]] || Biscay || 947,000 |- style="text-align:right;" | 6 || '''[[Málaga]]''' || [[Andalusia]] || Málaga || 844,000 |- style="text-align:right;" | 7 || '''[[Oviedo]]-[[Gijón]]''' || [[Asturias]] || Asturias || 844,000 |- style="text-align:right;" | 8 || '''[[Alicante]]-[[Elche]]''' || [[Valencian Community]] || Alicante || 793,000 |- style="text-align:right;" | 9 || '''[[Las Palmas de Gran Canaria]] ||''' [[Canarias]] || Las Palmas de Gran Canaria || 640,000 |- style="text-align:right;" | 10 || '''[[Zaragoza]] ||''' [[Aragon]] || Zaragoza || 639,000 |} ===പ്രധാന നഗരങ്ങൾ=== [[File:Cortesgloop2 copy.jpg|thumb|right|250px|upright|Panorama of [[Valencia, Spain|Valencia]], the third largest city in Spain]] {| class="wikitable" border="1" |- style="text-align:right;" !Pos.|| നഗരം || Region || Prov. || population |- style="text-align:right;" | 1 || '''[[മഡ്രിഡ്]]''' || [[മഡ്രിഡ്]] || മഡ്രിഡ് || 3,213,271 |- style="text-align:right;" | 2 || '''[[Barcelona]]''' || [[Catalonia]] || Barcelona || 1,615,908 |- style="text-align:right;" | 3 || '''[[Valencia, Spain|Valencia]]''' || [[Valencian Community]] || Valencia || 810,064 |- style="text-align:right;" | 4 || '''[[Seville]]''' || [[Andalusia]] || Seville || 699,759 |- style="text-align:right;" | 5 || '''[[Zaragoza]]''' || [[Aragon]] || Zaragoza || 666,129 |- style="text-align:right;" | 6 || '''[[Málaga]]''' || [[Andalusia]] || Málaga || 566,447 |- style="text-align:right;" | 7 || '''[[Murcia]]''' || [[Murcia]] || Murcia || 430,571 |- style="text-align:right;" | 8 || '''[[Palma de Mallorca]]''' || [[Balearic Islands]] || Palma de Mallorca || 396,570 |- style="text-align:right;" | 9 || '''[[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]] ||''' [[Canary Islands]] || Las Palmas || 381,123 |- style="text-align:right;" | 10 || '''[[Bilbao]]''' || [[Basque Country (autonomous community)|Basque Country]] || Biscay || 353,340 |} == സംസ്കാരം == ===സാഹിത്യം=== ===സംഗീതം=== ===കല=== --> == മറ്റ് ലിങ്കുകൾ == {{sisterlinks|Spain}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html Spain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |date=2009-05-13 }}: [[CIA World Factbook]] entry (Updated on [[May 16]] [[2006]]; info as available on [[January 1]] [[2005]]) * [http://www.britannica.com/nations/Spain Encyclopaedia Britannica's Spain Portal site] * [http://www.maps.data-spain.com/ Maps of Spain:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928031757/http://www.maps.data-spain.com/ |date=2007-09-28 }} satellite images, relief maps, outlines and themed maps of Spanish autonomous communities, provinces and municipalities * [http://www.iberianature.com/ iberianature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050120042914/http://www.iberianature.com/ |date=2005-01-20 }} a guide to the environment, geography, climate, wildlife, natural history and landscape of Spain * [http://www.economist.com/countries/Spain/ Spain]: [[The Economist]] Country Briefings entry (current) * ([https://web.archive.org/web/20120611100838/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estoc.html Link to Library of Congress Spain Country Series site] (1988)) === ഭരണകൂടം === * [http://www.constitucion.es/constitucion/lenguas/ingles.html La Constitucion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026020151/http://www.constitucion.es/constitucion/lenguas/ingles.html |date=2007-10-26 }} — Spanish Constitution * [http://www.casareal.es/index-iden-idweb.html Casa Real.es] – Official site of the Spanish Royal Family * [http://www.la-moncloa.es/default?idioma=en-GB La Moncloa.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615155807/http://www.la-moncloa.es/default?idioma=en-GB |date=2006-06-15 }} — Prime Minister's official site * [http://www.administracion.es administracion.es] e-government Portal * [http://www.congreso.es/ingles/index.html Congreso de los Diputados] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427130858/http://www.congreso.es/ingles/index.html |date=2006-04-27 }} — Official site of the Congress of Deputies * [http://www.senado.es/home_i.html El Senado] – Official site of the Senate * [http://www.mae.es Ministerio de Asuntos Exteriores] Ministry of Foreign Affairs * {{In lang|es}} [http://www.ine.es/inebase/cgi/um?L=0 INEBase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912060511/http://www.ine.es/inebase/cgi/um?L=0 |date=2008-09-12 }} — National Institute of Statistics * [http://www.aeat.es Agencia Estatal de Administración Tributaria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216210503/http://www.aeat.es/ |date=2008-12-16 }} — State Tax Administration Agency == ടൂറിസം == ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളിൽ തോളെദോ<ref>http://toledo.oh.gov/</ref> 1986-ൽ ഇടംപിടിച്ചു ഉണരുക! പറയുന്നു "2015-ൽ ഏഴു ലക്ഷത്തോളം സന്ദർശകരാണ്‌ ഇവിടെ എത്തിയത്‌. വെയിൽ കായാനും ബീച്ചുകളുടെ മനോഹാരിത ആസ്വദിക്കാനും കലാസാംസ്‌കാരിക സൃഷ്ടികൾ കാണാനും ചരിത്രത്തിൻറെ ഏടുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനും ഒക്കെയാണ്‌ ആളുകൾ ഇവിടെ എത്തുന്നത്‌. സ്‌പാനിഷ്‌ വിഭവങ്ങളും സഞ്ചാരികളെ മാടിവിളിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാടൻ വിഭവങ്ങളാണ്‌ ഉണക്കിയ പന്നിയിറച്ചി, പലതരം സൂപ്പുകൾ, സാലഡുകൾ, ഒലിവെണ്ണ ചേർത്ത പച്ചക്കറികൾ, മത്സ്യവിഭവങ്ങൾ എന്നിവ. സ്‌പാനിഷ്‌ ഓംലെറ്റും പയെല്ലയും ടപാസും ഒക്കെ ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്‌."<ref>https://wol.jw.org/ml/wol/d/r162/lp-my/102017050#h=4</ref> * {{Wikivoyage|Spain}} * [http://www.justspain.org/ Spain] * [http://www.spain.info/TourSpain/?Language=en Official Website of Tourism in Spain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207021105/http://www.spain.info/TourSpain/?Language=en |date=2009-12-07 }} * [http://tiempo.growiktionary.org Weather forecast for Spain]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} === മറ്റുള്ളവ === * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Spain:_Primary_Documents History of Spain: Primary Documents] * [http://www.datesofhistory.com/Spain.index.html Chronology Spain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101105357/http://www.datesofhistory.com/Spain.index.html |date=2009-01-01 }} * [http://www.proel.org/lenguas.html Proel.org] — Languages of Spain == അവലംബം == <references /> {{Euro-geo-stub}} {{യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ}} <!--Other languages--> [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്പെയിൻ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒന്നിലധികം വൻകരകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] c7iqr6rp5ydnl2gz9pl1rnmpjpi8t3n അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ 0 15301 4632719 4629816 2026-06-24T01:14:54Z ~2026-36544-93 219616 /* ആദ്യകാലം */ 4632719 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adolf Hitler}} {{Infobox president | name = അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ | nationality = {{plainlist | * ഓസ്ട്രിയൻ, 7 ഏപ്രിൽ 1925 വരെ {{sfn|NS-Archiv, 7 April 1925}} *പിന്നീട് ജർമ്മൻ 25 ഫെബ്രുവരി 1932ന് ശേഷം }} | image = Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg | imagesize = 230px | caption = ഹിറ്റ്ലർ 1937ൽ. | birth_date = {{birth date|df=yes|1889|4|20|df = y}} | birth_place = [[ബ്രണൗ ആം ഇൻ]], [[ഓസ്ട്രിയ-ഹങ്കറി]] | death_date = {{death date and age|1945|4|30|1889|4|20|df=yes}} | death_place = [[ബെർലിൻ]], [[നാസി ജർമ്മനി|ജർമ്മനി]] | death_cause = ആത്മഹത്യ | party = [[നാഷണൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി]] (എൻ.എസ്.ഡി.എ.പി) | otherparty = [[ജെർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി]] (1920–1921) | religion = കത്തോലിക് ക്രിസ്ത്യൻ <ref>{{Cite web |url=http://www.nobeliefs.com/Hitler1.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-03-09 |archive-date=2008-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430081545/http://www.nobeliefs.com/Hitler1.htm |url-status=dead }}</ref> | spouse = [[ഇവാ ബ്രൌൺ]]<br /> (29–30 ഏപ്രിൽ 1945) | occupation = രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ, സൈനികൻ, [[എഴുത്തുകാരൻ]], [[ചിത്രകാരൻ]] | order = [[Führer|ഫ്യൂറർ]] | term_start = 2 ആഗസ്റ്റ് 1934 | term_end = 30 ഏപ്രിൽ 1945 | predecessor = [[പോൾ വോൺ ഹിൻഡൻബർഗ്ഗ്]] <br /> (രാഷ്ട്രപതി) | successor = [[കാൾ ഡോണിറ്റ്സ്]] <br /> (രാഷ്ട്രപതി) | order2 = [[ജർമ്മൻ ചാൻസലർ#റീച്ച്ചാൻസ്ലെർ (1871–1945)|റീച്ച്ചാൻസലർ]] | term_start2 = 30 ജനുവരി 1933 | term_end2 = 30 ഏപ്രിൽ 1945 | president2 = [[പോൾ വോൺ ഹിൻഡൻബർഗ്ഗ്]] | deputy2 = {{plainlist | * [[ഫ്രൻസ് വോൻ പാപെൻ]] * ''സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകിടന്നു'' }} | predecessor2 = [[കർട്ട് വോൺ ഷ്ലീഷെർ]] | successor2 = [[ജോസഫ് ഗീബൽസ്]] | order3 = [[Reichsstatthalter|പ്രഷ്യൻ റീച്ച്സ്താത്താൽട്ടർ]] | term_start3 = 30 ജനുവരി 1933 | term_end3 = 30 ജനുവരി 1935 | primeminister3 = {{plainlist | * [[ഫ്രൻസ് വോൻ പാപെൻ]] * [[ഹെർമാൻ ഗോറിംഗ്]] }} | predecessor3 = ''ഓഫീസ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു'' | successor3 = ''ഓഫീസ് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു'' | signature = Hitler Signature2.svg | footnotes = | allegiance = {{flag|German Empire}} | branch = {{flagdeco|German Empire|naval}} [[German Army (German Empire)|''Reichsheer'']] | unit = 16ആം ബവേറിയൻ റിസെർവ് റെജിമെന്റ് | serviceyears = 1914–1918 | rank = ''[[Gefreiter|ജെഫ്രൈറ്റർ]]'' | battles = [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] | awards = {{plainlist | * [[Iron Cross|Iron Cross First Class]] * Iron Cross Second Class * [[Wound Badge]] }} }} [[1933]] മുതൽ [[1945]] വരെ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയുടെ]] ചാൻസലറായിരുന്നു '''അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ''' ({{Audio|de-Adolf Hitler.ogg|<small>കേൾക്കുക</small>}}) (ഐ.പി.എ: {{IPA|['a: dɔlf 'hɪtlɚ]}}) ([[ഏപ്രിൽ 20]], [[1889]] – [[ഏപ്രിൽ 30]], [[1945]]). [[1934]] മുതൽ [[1945]] വരെ ഹിറ്റ്‌ലർ [[ഫ്യൂറർ]] എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. [[ഓസ്ട്രിയ|ഓസ്ട്രിയയിൽ]] ജനിച്ച ജർമൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും [[നാഷണൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി|നാഷണൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ]] (''നാഷണാത്സോഷ്യലിസ്റ്റീഷ് ഡോയിഷ് ആർബീറ്റെർപാർട്ടി,'' ചുരുക്കെഴുത്ത് എൻ.എസ്.ഡി.എ.പി അല്ലെങ്കിൽ [[നാസി പാർട്ടി]]) തലവനും ആയിരുന്ന ഹിറ്റ്‌ലർ ആയിരുന്നു നാസി ജർമ്മനിയുടേയും [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിന്റേയും]] [[ഹോളോകാസ്റ്റ്|ഹോളോകാസ്റ്റിന്റേയും]] കേന്ദ്രം. [[നാസിസം|നാസിസത്തിന്റെ]] ഉപജ്ഞാതാവായി ഹിറ്റ്‌ലർ കരുതപ്പെടുന്നു. [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] സൈനികനായി ഹിറ്റ്‌ലർ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് എൻ.എസ്.ഡി.എ.പിയുടെ മുൻരൂപമായിരുന്ന [[ജെർമൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി|ജെർമൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയിൽ]] 1919ൽ ഹിറ്റ്‌ലർ അംഗമായി. 1921ൽ എൻ.എസ്.ഡി.എ.പിയുടെ തലവനുമായി. 1923 -ൽ ഹിറ്റ്‌ലർ ഭരണകൂടത്തെ [[പട്ടാള വിപ്ലവം|പട്ടാള വിപ്ലവത്തിലൂടെ]] അട്ടിമറിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. [[beer hall putsch|ബീർ ഹാൾ പുഷ്]] എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ അട്ടിമറി ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടു. പിടിയിലായ ഹിറ്റ്‌ലർ ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടു. ജയിലിൽ വെച്ചാണ് ഹിറ്റ്‌ലർ തന്റെ ആത്മകഥയായ [[മെയ്ൻ കാംഫ്]] (എന്റെ പോരാട്ടം) എഴുതുന്നത്. 1924ൽ ജയിലിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ശേഷം ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ജനപിന്തുണ വർദ്ധിച്ചു. ഊർജ്ജിത പ്രഭാവത്തോടെയുള്ള പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ [[വേഴ്സായി ഉടമ്പടി|വേഴ്സായി ഉടമ്പടിയെ]] ആക്രമിച്ചും [[ജെർമ്മൻ ദേശീയത]], [[കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]], [[ജൂത വിരുദ്ധത]] എന്നിവയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചുമാണ് ഹിറ്റ്‌ലർ ജനപ്രീതി വർദ്ധിപ്പിച്ചത്. ഇതിലൂടെ ഹിറ്റ്‌ലർ [[നാസി പ്രചാരണം]] ശക്തിപ്പെടുത്തി. 1933 -ൽ ചാൻസലറായി അവരോധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം ഹിറ്റ്‌ലർ [[വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്ക്|വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്കിനെ]] (പുരാതന ജർമ്മനി) [[നാസി ജർമ്മനി|മൂന്നാം സാമ്രാജ്യമായി]] മാറ്റി. നാസിസത്തിന്റെ ആശയസംഹിത പ്രകാരമായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലർ ഇത് നടപ്പിലാക്കിയത്. യൂറോപ്യൻ വൻകരയിൽ [[നാസി പാർട്ടി|നാസി പാർട്ടിയുടെ]] ആധിപത്യത്തിലുള്ള ഒരു പുതിയ ഭരണക്രമം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ജെർമ്മൻ ജനതക്ക് വാസസ്ഥലം ഒരുക്കുക ([[Lebensraum|ലെബെൻസ്രോം]]) എന്ന ലക്ഷ്യം അയാളുടെ ദേശീയ, പ്രാദേശിക നയങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്നു. 1939 -ലെ [[1939 poland invasion|പോളണ്ട് അധിനിവേശത്തിലൂടെയാ]]ണ് തന്റെ ജർമ്മൻ വിപുലീകരണം ഹിറ്റ്‌ലർ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ സൈനിക നീക്കമാണ് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് കാരണമായത്. ഹിറ്റ്‌ലറുടെ കീഴിൽ 1941 -ൽ ജർമ്മനിയും [[അച്ചുതണ്ട് ശക്തികൾ|സഖ്യകക്ഷികളും]] യൂറോപ്പിന്റേയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയുടേയും ഭൂരിഭാഗവും കൈക്കലാക്കി. എന്നാൽ 1943 ആയപ്പോഴേക്കും ഹിറ്റ്‌ലറിന് തുടർച്ചയായ പരാജയങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങേണ്ടി വന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന ദിനങ്ങൾക്കിടയിൽ, [[ബെർലിൻ യുദ്ധം|ബെർലിൻ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ]] ഹിറ്റ്‌ലർ തന്റെ ദീർഘകാല ജീവിതപങ്കാളി [[ഇവ ബ്രൗൺ|ഇവ ബ്രൗണിനെ]] വിവാഹം ചെയ്തു. രണ്ടു ദിവസത്തിനു ശേഷം 1945 ഏപ്രിൽ 30ന് [[ചെമ്പട (സേന)|ചെമ്പട]] പിടിക്കപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ഹിറ്റ്‌ലറും ഇവാ ബ്രൗണും ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. അവരുടെ ശവശരീരങ്ങൾ പിന്നീട് കത്തിക്കപ്പെട്ടു. ഹിറ്റ്‌ലറിന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യപരവും വംശീയ യാഥാസ്ഥിതികത്വവും [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധ]]കാലത്ത് അഞ്ച് കോടിയോളം പേരുടെ ജീവനപഹരിച്ചു. ഇതിൽ ആറ് ദശലക്ഷം [[ജൂതൻമാർ|ജൂതന്മാർ ]] ഉണ്ടായിരുന്നു. ജൂതന്മാരെ കൂടാതെ ജിപ്സികൾ, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ, [[ യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ ]], സ്വവർഗ അനുരാഗികൾ തുടങ്ങിയവരെയും പീഡനത്തിന് വിധേയർ ആക്കുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ജൂതരുടെ വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഉന്മൂലനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത് ഹിറ്റ്‌ലറും അടുത്ത കൂട്ടാളികളുമായിരുന്നു. ലോക ചരിത്രത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനിച്ച നൂറു വ്യക്തികളുടെ ഹ്രസ്വ ചരിത്രമായ [[ദ ഹൻഡ്രഡ് (ഗ്രന്ഥം)|ദ ഹൻഡ്രഡ്]] എന്ന പേരിൽ മൈക്കിൾ ഹാർട്ട് 1978 -ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകത്തിൽ മുപ്പത്തി ഒമ്പതാം സ്ഥാനം ഹിറ്റ്‌ലർക്കാണ്. [[ചാർളി ചാപ്ലിൻ|ചാർളി ചാപ്ലിന്റെ]] [[ദ് ഗ്രേറ്റ് ഡിക്ടേറ്റർ|ദ ഗ്രേറ്റ് ഡിക്ടേറ്റർ]] എന്ന ചലച്ചിത്രം ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അധികാരത്വര ലോകത്തെ ആകമാനം നശിപ്പിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയുള്ളതാണ്. == ആദ്യകാലം == === വംശപരമ്പര === ഹിറ്റ്‌ലറുടെ പിതാവ് [[അലോയ്സ് ഹിറ്റ്‌ലർ]] (1837–1903) [[മരിയ ഷിക്കിൽഗ്രബർ|മരിയ അന്ന ഷിക്കിൽഗ്രബർ]] എന്നവരുടെ നിയമാനുസൃതമല്ലാത്ത പുത്രനായിരുന്നു. മാമോദീസ രേഖകളിൽ അലോയ്സിന്റെ പിതാവിന്റെ പേരുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ അമ്മയുടെ കുടുംബപേരായിരുന്നു അലോയ്സിന്റെ നാമത്തോടൊപ്പം ചേർത്തത്. 1842 -ൽ [[ജൊഹാൻ ജോർജ് ഹിറ്റ്‌ലർ]] എന്നയാൾ മരിയ ഷ്കിൽഗ്രബറെ വിവാഹം ചെയ്തു. 1847ൽ മരിയയും 1856ൽ ജോർജും മരണപ്പെട്ട ശേഷം ജോർജിന്റെ സഹോദരനായിരുന്ന [[ജൊഹാൻ നെപോമുക് ഹിറ്റ്‌ലർ|ജൊഹാൻ നെപോമുക് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ]] കുടുബത്തിലാണ് അലോയിസ് വളർന്നത്.{{sfn|Maser|1973|p=4}} 1876ൽ അലോയ്സിനെ നിയമാനുസൃത പുത്രനാക്കുകയും മൂന്ന് സാക്ഷികളുടെ മുമ്പാകെ മാമോദീസ രേഖകൾ തിരുത്തുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Maser|1973|p=15}} അലോയ്സിന്റെ അമ്മ [[വിയന്ന|വിയന്നയിലെ]] [[Graz|ഗ്രാസ്]] എന്ന പ്രദേശത്തെ ഒരു ജൂത കുടുംബത്തിൽ കാര്യസ്ഥയായിരുന്നെന്നും ആ കുടുംബത്തിലെ 19 -കാരനായിരുന്ന [[ലിയോപോൾഡ് ഫ്രാങ്കെൻബർഗർ]] ആണ് അലോയ്സിന്റെ പിതാവെന്നും തെളിയിക്കുന്ന കത്തുകൾ ഉണ്ടെന്ന് 1945 -ൽ നൂറംബർഗിൽ ഒരു കേസ് വിചാരണക്കിടെ നാസി ഓഫീസറായിരുന്ന [[ഹാൻസ് ഫ്രാങ്ക്]] വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Rosenbaum|1999|p= }} എന്നാൽ അക്കാലത്ത് ഗ്രാസിൽ ഫ്രാങ്കൻബർഗർ കുടുംബം ജീവിച്ചിരുന്നതിനോ ലിയോപോൾഡ് ഫ്രാങ്കൻബർഗറിന്റെ അസ്തിത്വത്തിനോ തെളിവില്ല.{{sfn|Hamann|2010|p=50}} എങ്കിലും അലോയ്സിന്റെ പിതാവ് ജൂതനായിരിക്കാമെന്നാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നത്.{{sfn|Toland|1992|pp=246–47}}{{sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} 39 -ആം വയസ്സിലാണ് അലോയ്സിന് ഹിറ്റ്‌ലർ എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത്. ഇത് ഹീഡ്ലർ, ഹട്ട്ലർ, ഹ്യൂറ്റ്ലർ എന്നെല്ലാം ഉച്ഛരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കുടിലിൽ താമസിക്കുന്നവൻ (ജെർമ്മൻ ഭാഷയിൽ ഹട്ട്), ആട്ടിടയൻ (ജെർമ്മൻ ഹ്യൂട്ടൻ) അല്ലെങ്കിൽ സ്ലാവിക് വാക്കുകളായ ഹിഡ്ലാർ, ഹിഡ്ലാർസെക് എന്നിവയിൽ നിന്നോ ആകാം ഹിറ്റ്‌ലർ എന്ന പേര് അലോയ്സിന് ലഭിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.{{sfn|Jetzinger|1976|p=32}} === ബാല്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും=== [[File:Bundesarchiv Bild 183-1989-0322-506, Adolf Hitler, Kinderbild.jpg|upright|thumb|ഹിറ്റ്‌ലർ ശിശുവായ സമയത്തെ ചിത്രം (c.&nbsp;1889–1890)]] [[1889]] [[ഏപ്രിൽ 20|ഏപ്രിൽ 20നു]] കസ്റ്റംസിലെ ജീവനക്കാരനായ അലോയ്സ് ഹിറ്റ്‌ലറുടെയും [[ക്ലാര പോൾസിൽ|ക്ലാര പോൾസിലിന്റെയും]] മകനായി അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ ജനിച്ചു. [[ഓസ്ട്രിയ-ഹങ്കറി]] പ്രദേശമായ [[ബ്രോണൗ ആം ഇൻ]] ആയിരുന്നു അഡോൾഫിൻറെ ജന്മദേശം. ബ്രോണൗവിലെ സാൽസ്ബർഗർ വോൾസ്റ്റാഡ്റ്റ് 15 എന്ന സ്ഥലത്തെ ഗസ്തോഫ് സം പോമർ എന്ന ഗോത്രത്തിലായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലറിന്റെ ജനനം.{{sfn|House of Responsibility}} ക്ലാരയുടേയും അലോയ്സിന്റേയും ആറു മക്കളിൽ നാലാമനായിരുന്നു അഡോൾഫ്. അഡോൾഫിന്റെ മൂത്ത സഹോദരങ്ങളായ ഗുസ്താവ്, ഇഡ, ഓട്ടോ എന്നിവർ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മരണപ്പെട്ടു.{{sfn|Shirer|1960|p=6–9}} ഹിറ്റ്‌ലറിന് മൂന്നു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ കുടുംബം ജെർമ്മനിയിലെ [[പസാവു|പസാവുവിലേക്ക്]] കുടിയേറി.{{sfn|Rosmus|2004|p=33}} അവിടെ വെച്ചാണ് അഡോൾഫ് [[ബവേറിയൻ ഭാഷ]] പഠിക്കുന്നത്. ഹിറ്റ്‌ലർ തന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ [[ഓസ്ട്രിയൻ-ജെർമ്മൻ ഭാഷ|ഓസ്ട്രിയൻ-ജെർമ്മൻ ഭാഷയേക്കാൾ]] ബവേറിയനായിരുന്നു കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.{{sfn|Keller|2010|p=15}}{{sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{sfn|Kubizek|2006|p=37}} 1894 -ൽ കുടുംബം [[ലിൻസ്|ലിൻസിലെ]] [[ലിയോണ്ടിംഗ്|ലിയോണ്ടിംഗിലേക്ക്]] താമസം മാറ്റി. 1895 ജൂണിൽ അലോയ്സ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുകയും [[ലംബാക്ക്|ലംബാക്കിനു]] സമീപത്തെ ഹാഫെൽഡിൽ സ്ഥലം വാങ്ങി താമസം മാറ്റുകയും തേനീച്ച വളർത്തൽ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. [[ഫിസ്കൽഹാം|ഫിസ്കൽഹാമിനടുത്തുള്ള]] ഒരു ടെക്നിക്കൽ സ്കൂളിലായിരുന്നു അഡോൾഫിന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. അച്ഛന്റെ അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[ഫ്രാങ്കോ-പ്രഷ്യൻ യുദ്ധം|ഫ്രാങ്കോ-പ്രഷ്യൻ യുദ്ധത്തെ]] കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചിത്രപുസ്തകം കണ്ടെത്തിയതിലൂടെയായിരുന്നു ആദ്യമായി അഡോൾഫിന് യുദ്ധത്തോട് അഭിനിവേശം തോന്നിയത്.{{sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{sfn|Hitler|1999|p=6}} ഹാഫെൽഡിലെത്തിയ ശേഷം അഡോൾഫ് അച്ഛനുമായി വഴക്കുണ്ടാക്കി. വിദ്യാലയത്തിലെ കണിശമായ നിയമങ്ങളോട് തനിക്ക് ഒത്തു പോകാനാവില്ല എന്ന് അഡോൾഫ് അച്ഛനെ അറിയിച്ചതായിരുന്നു വഴക്കിന് കാരണം.{{sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} അലോയിസിന്റെ കൃഷി പരാജയത്തിലേക്ക് നീങ്ങിയപ്പോൾ കുടുംബം കൃഷി നിർത്തി ഹാഫെൽഡിൽ നിന്ന് ലംബാക്കിലേക്ക് നീങ്ങി. 1897 -ലായിരുന്നു ഇത്. ഹിറ്റ്‌ലറെ ദൈവഭക്തിയുള്ളവനും സ്വഭാവശുദ്ധിയുള്ളവനുമായി വളർത്തിയെടുക്കാനായിരുന്നു ക്ലാരയുടെ ശ്രമം. മകൻ വൈദികനായി കാണണമെന്ന് അവർ ആഗ്രഹിച്ചു.{{sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} എട്ടു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഹിറ്റ്‌ലർ പള്ളികളിലെ ചടങ്ങുകളിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം പങ്കെടുക്കുകയും സംഗീതം പഠിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പള്ളിയിലെ ഗായകസഘത്തിലെ അംഗവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1898 -ൽ കുടുംബം വീണ്ടും ലിയോണ്ടിംഗിലേക്ക് നീങ്ങി. 1900 ഫെബ്രുവരി രണ്ടിന് ഇളയ സഹോദരനായിരുന്ന [[എഡ്മണ്ട് ഹിറ്റ്‌ലർ|എഡ്മണ്ട്]] അഞ്ചാംപനി വന്ന് മരണപ്പെട്ടത് അഡോൾഫിനെ മാനസികമായി ബാധിച്ചു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ക്ലാസിലെ മിടുക്കരിലൊരാളായിരുന്ന അഡോൾഫ് ദുർമുഖനും കോപശീലനും അധ്യാപകരോടും അച്ഛനോടും സ്ഥിരമായി വഴക്കുണ്ടാക്കുന്ന കുട്ടിയുമായി മാറി.{{sfn|Payne|1990|p=22}} [[File:Klara Hitler.jpg|thumb|left|upright|ഹിറ്റ്‌ലറുടെ മാതാവ്‌ ക്ലാര]] അലോയ്സിന് കസ്റ്റംസിൽ വളരെ വിജയകരമായ ഒരു കരിയറുണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ മകനും ആ വഴി പിന്തുടരണമെന്ന് അലോയ്സ് കരുതി.{{sfn|Kershaw|2008|p=9}} ഒരിക്കൽ അലോയ്സ് അഡോൾഫിനെ കസ്റ്റംസ് ഓഫീസ് സന്ദർശനത്തിനായി കൊണ്ടു പോയതിനെ ദൃഢനിശ്ചയചിത്തരായ രണ്ടു പേരുടെ മത്സരം തുടങ്ങിയ സംഭവമായി പിന്നീട് ഹിറ്റ്‌ലർ വിവരിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Hitler|1999|p=8}}{{sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{sfn|Fest|1977|p=32}} ഒരു ക്ലാസിക്കൽ ഹൈസ്കൂളിൽ പോകാനും ചിത്രകാരനാവാനുമുള്ള അഡോൾഫിന്റെ ആഗ്രഹത്തെ അവഗണിച്ച് 1900 സെപ്റ്റംബറിൽ അലോയ്സ് മകനെ ലിൻസിലെ ഒരു [[Realschule|റിയൽ സ്കൂളിലേക്കയച്ചു]].{{sfn|Kershaw|2008|p=8}} (17 വർഷത്തിനു ശേഷം മറ്റൊരു നാസി പ്രമുഖനായിരുന്ന [[അഡോൾഫ് എയ്ഷ്മാൻ]] പഠിച്ചതും ഇതേ സ്കൂളിലായിരുന്നു.{{sfn|Lipstadt|2011|p=272}}) അഡോൾഫ് ഇതിനെ എതിർത്തു. അച്ഛന്റെ തീരുമാനത്തെ എതിർക്കാൻ അഡോൾഫ് സ്കൂളിൽ ഉഴപ്പി. തന്റെ പ്രോഗ്രസ് കാർഡ് കാണുമ്പോൾ അച്ഛന് താൻ ചെയ്തത് തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുമെന്നും തന്നെ ടെക്നിക്കൽ സ്കൂളിൽ മാറ്റിപ്പഠിപ്പിക്കുമെന്നും കരുതിയാണ് താനങ്ങനെ ചെയ്തതെന്ന് ഹിറ്റ്‌ലർ [[മെയിൻ കാംഫ്|മെയിൻ കാംഫിൽ]] വീശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്.{{sfn|Hitler|1999|p=10}} ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ [[ജെർമ്മൻ ദേശീയത|ജെർമ്മൻ ദേശീയതയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്നു.{{sfn|Evans|2003|p=163–164}} അഡോൾഫ്. ഹിറ്റ്‌ലർ [[ജെർമ്മൻ സാമ്രാജ്യം|ജെർമ്മൻ ഭരണകൂടത്തോട്]] മാത്രമേ മേധാവിത്വം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. വംശീയമായി തീർത്തും വ്യത്യസ്തരായ ഒരു ജനതയെ [[ഹാബ്സ്ബർഗ് ഭരണകൂടം]] ഭരിക്കുന്നതിനോടും ഹിറ്റ്‌ലറിന് വിമുഖതയുണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{sfn|Ryschka|2008|p=35}} ജെർമ്മൻ അഭിവാദന വാക്കായിരുന്ന "ഹെയിൽ" എന്ന വാക്കായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലറും കൂട്ടുകാരും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഓസ്ട്രിയൻ സാമ്രാജ്യ ദേശീയഗാനത്തിനു പകരം ജർമ്മൻ ദേശീയഗാനമായിരുന്ന [[ഡീഷ്ലാൻഡ് യൂബർ എയ്ൽസ്]] ആയിരുന്നു അവർ ആലപിച്ചിരുന്നത്.{{sfn|Hamann|2010|p=13}} 1903 ജനുവരി 13ന് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ പതിനാലാം വയസ്സിൽ പിതാവ് മരിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഹൈസ്കൂളിലെ അഡോൾഫിന്റെ പെരുമാറ്റം ദുഷിച്ചതായി. സംസ്ക്കാരശുശ്രൂഷയിൽ പങ്കെടുക്കില്ലെന്നു ഹിറ്റ്‌ലർ വാശിപിടിച്ചു. എങ്കിലും ബന്ധുക്കളുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി ഒടുവിൽ സമ്മതിച്ചു. ദുഃഖസൂചകമായി കറുത്ത ടൈ ധരിക്കില്ല എന്ന നിബന്ധനയും വെച്ചു. (പക്ഷേ,പിന്നീട് ഹിറ്റ്‌ലർ ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ പശ്ചാത്തപിച്ചു.പിതാവിന്റെ കല്ലറയിൽ കൊത്തുപണികൾ ചെയ്ത് പേരു കൊത്തിയ ഫലകം സ്ഥാപിച്ചാണ് പരിഹാരം ചെയ്തത്). 1904 ലെ സെപ്റ്റംബറിൽ അഡോൾഫ് [[സ്റ്റൈർ|സ്റ്റൈറിലെ]] ഒരു റിയൽ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു. പിന്നീട് അഡോൾഫിന്റെ പെരുമാറ്റത്തിൽ ചെറിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി.{{sfn|Kershaw|1999|p=19}} 1905 -ൽ സ്കൂൾ ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അഡോൾഫിന് അമ്മ സമ്മതം നൽകി.{{sfn|Kershaw|2008|p=10}} പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പ്രത്യേകിച്ച് ലക്ഷ്യങ്ങളോ തുടർ പഠന മോഹങ്ങളോ ഇല്ലാതെ ഹിറ്റ്‌ലർ പുറത്തിറങ്ങി.{{sfn|Kershaw|1999|p=20}} അലോയ്സ് ഹിറ്റ്‌ലർ മുഴുക്കുടിയനായിരുന്നെങ്കിലും ഭാര്യക്കും മകനുമായി ധാരാളം സ്വത്ത് ബാക്കി വെച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെൻഷന്റെ 50 ശതമാനം മരണശേഷം ക്ലാരക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു. അലോയ്സിന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയുടെ മക്കളായിരുന്ന (ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അർദ്ധസഹോദരങ്ങൾ)ഏഞ്ചലക്കും അലോയ്സ് ജൂനിയറിനും അക്കാലത്ത് സ്വന്തമായി ജോലി ലഭിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ കിട്ടിയ പണം മുഴുവൻ അഡോൾഫിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനാണ് ക്ലാര ചിലവഴിച്ചിരുന്നത്. പക്ഷേ ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് പഠനത്തിൽ താല്പര്യമില്ലായിരുന്നു. നല്ല വേഷം ധരിക്കാനും ചിത്രം വരക്കാനും മാത്രമായിരുന്നു അഡോൾഫിനു താല്പര്യം. ലക്ഷ്യമില്ലാത്ത വായനയും കലാകാരനാകാനുള്ള അലച്ചിലും ഹിറ്റ്‌ലറെ എങ്ങുമെത്തിച്ചില്ല. === കൗമാരം - വിയന്ന, മ്യൂണിച്ച് === {{Quote box|"ആദ്യം കൂലിപ്പണിക്കാരനായും പിന്നീട് ചിത്രകാരനായും ഞാൻ ആ നഗരത്തിൽ അരച്ചാൻ വയര് നിറക്കാൻ പാടുപെട്ടു. ജോലിയിൽ നിന്ന് കിട്ടിയ തുച്ചമായ വരുമാനം, സദാ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന വിശപ്പിനെ അടക്കാൻ പോയിട്ട് ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ പോലും തികയില്ലായിരുന്നു. വിശപ്പ് ഒരിക്കലും വിട്ടു പിരിയാത്ത കൂട്ടാളിയായി. വാങ്ങുന്ന ഓരോ പുസ്തകവും കാണുന്ന ഓരോ ഓപ്പറയും തുടർന്നുള്ള നേരങ്ങളിൽ പട്ടിണിക്ക് കാരണമായി. വാസ്തുശില്പ പഠനവും ഊണോഴിഞ്ഞുള്ള ഓപ്പറയും ഏതാനും പുസ്തകങ്ങളും മാത്രമായിരുന്നു ഏക ആശ്രയം".| '''മെയ്ൻ കാംഫിൽ ഹിറ്റ്ലർ തന്റെ വിയന്നാ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച്.''' |align=right|width=300px}} 1905 മുതൽ ഹിറ്റ്‌ലർ [[വിയന്ന|വിയന്നയിൽ]] ഒരു [[ബൊഹീമിയനിസം|ബൊഹീമിയൻ]] ജീവിതം നയിച്ചു. അനാഥർക്കുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങളും അമ്മ നൽകിയ സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങളുമായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലറുടെ കൈമുതൽ. ഒരു സാധാരണ ജോലിക്കാരനായും ചിത്രകാരനായും ജലച്ഛായ വിൽപ്പനക്കാരനായും ഹിറ്റ്‌ലർ കഴിഞ്ഞുകൂടി. പിന്നീട് വിയന്നയിലെത്തന്നെ അക്കാദമി ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടാനായി ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ശ്രമം. രണ്ടു തവണ പ്രവേശനപരീക്ഷ എഴുതിയിട്ടും വിജയിക്കാനായില്ല. ഹിറ്റ്‌ലറിന് ചിത്രകാരനാകാനുള്ള കഴിവില്ലെന്നും ആർക്കിടെക്റ്റാവാനുള്ള ഭാവിയുണ്ടെന്നും സ്ഥാപനമേധാവി ഹിറ്റ്‌ലറിനോട് പറഞ്ഞു.{{sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} എന്നാൽ അതിനുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത ഹിറ്റ്‌ലർക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല.{{sfn|Hitler|1999|p=20}} [[File:The Courtyard of the Old Residency in Munich - Adolf Hitler.jpg|thumb|left|വിയന്നയിൽ വെച്ച് ഹിറ്റ്‌ലർ വരച്ച ഒരു പെയിന്റിംഗ്, 1914]] ഇതിനിടെ [[ക്ലാര ഹിറ്റ്ലർ|ക്ലാരയുടെ]] രോഗം വളരെ കൂടുതലായി. അവസാനകാലത്ത് മകൻ ഒപ്പമുണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് അവർ ആഗ്രഹിച്ചു. പലവട്ടം ഹിറ്റ്‌ലറെ വിവരമറിയിച്ചു. എന്നാൽ ഫൈൻ ആർട്സ് കോളേജിൽ പ്രവേശനം കിട്ടാതെ വീട്ടിലേക്കില്ലെന്ന് ഹിറ്റ്‌ലർ വാശിപിടിച്ചു. ഒടുവിൽ മകനെ കാണാതെ ആ അമ്മ 47 -ആം വയസ്സിൽ മരണത്തിനു കീഴടങ്ങി. ഹിറ്റ്‌ലർ നാട്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തുന്നത് അമ്മയുടെ സംസ്ക്കാരചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാനായിരുന്നു. അമ്മയോട് ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് ഗാഢമായ ആത്മബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു.അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിത്രം ഒപ്പം കൊണ്ടു നടന്നു. അമ്മ മരിക്കുമ്പോൾ 18 വയസ്സായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലർക്ക്. അമ്മയുടെ ഒസ്യത്ത് പ്രകാരം കാര്യമായ സ്വത്തൊന്നും മകനു വേണ്ടി അവശേഷിച്ചിരുന്നില്ല.ഹിറ്റ്‌ലറുടെ പഠനത്തിനു വേണ്ടിയും ക്ലാരയുടെ ചികിത്സക്കു വേണ്ടിയും സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗം ചെലവായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഒടുവിൽ ഒരു ബൈബിളും നൂറ് ക്രോനനുമായി ഹിറ്റ്‌ലർ വിയന്നയിലേക്ക് മടങ്ങി. അക്കാദമി രണ്ടാം തവണയും അപേക്ഷ നിരസിച്ചപ്പോൾ ഹിറ്റ്‌ലർ തീർത്തും ദരിദ്രനായി. 1909 -ൽ ഹിറ്റ്‌ലർ സ്വന്തമായി വീടില്ലാതെ കഴിച്ചുകൂട്ടുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ 1910 -ൽ [[മെൽഡെമാൻസ്ട്രേസ്|മെൽഡെമാൻസ്ട്രേസിലെ]] പാവപ്പെട്ട ജോലിക്കാർക്കുള്ള താമസസ്ഥലത്ത് ഹിറ്റ്‌ലർ താമസം ആരംഭിച്ചു.{{sfn|Bullock|1999|pp=30–33}} അക്കാലത്ത് വിയന്ന മതവിപ്രതിപത്തിയുടേയും വംശീയവിവേചനത്തിന്റേയും കേന്ദ്രമായിരുന്നു.{{sfn|Shirer|1960|p=26}} കിഴക്കുനിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാർ ആ പ്രദേശം കൈയടുമെന്നുള്ള പ്രചാരണങ്ങൾക്കിടെ ജനാധിപത്യ സിദ്ധാന്തവാദിയായിരുന്ന മേയർ കാൾ ലൂഗർ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി [[സെമെറ്റിക്ക് വിരുദ്ധത|സെമെറ്റിക്ക് വിരുദ്ധപ്രസ്ഥാനത്തെ]] നിരോധിച്ചു. ജോർജ് ഷോനററുടെ [[ഐക്യ ജെർമ്മൻ പ്രസ്ഥാനം|ഐക്യ ജെർമ്മൻ പ്രസ്ഥാനത്തിന്]] വിയന്ന ഉൾപ്പെടുന്ന [[മരിയഹിൽഫ്|മരിയഹിൽഫ് ജില്ലയിൽ]] ശക്തമായ പിന്തുണ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} ''ഡീഷസ് വോൾക്ക്സ്ബാറ്റ്'' പോലെയുള്ള പ്രാദേശിക പത്രങ്ങളായിരുന്നു ഹിറ്റ്‌ലർ അക്കാലത്ത് വായിച്ചിരുന്നത്. കടുത്ത മുൻവിധികളോടെ ഇറങ്ങിയിരുന്ന അത്തരം പത്രങ്ങൾ കിഴക്കു നിന്നുള്ള ജൂതകുടിയേറ്റം ക്രിസ്ത്യാനികളെ അലട്ടിയിരുന്ന ഭീതികൾ അതിശയോക്തി കലർത്തി പ്രചരിപ്പിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} ഇതിന്റെയെല്ലാം ഫലമായി കത്തോലിക് പുരോഹിതനായിരുന്ന [[മാർട്ടിൻ ലൂതർ|മാർട്ടിൻ ലൂതറിനോട്]] ഹിറ്റ്‌ലർ ആദരവ് വെച്ചു പുലർത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Hamann|2010|p=350}} ഹിറ്റ്‌ലർ തന്റെ സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധ സ്വഭാവം ആദ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചത് എന്നാണെന്നും അതിന്റെ ഹേതുവും കൃത്യമായി പറയാനാവില്ല.{{sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} താൻ ആദ്യമായി സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധനായത് വിയന്നയിൽ വെച്ചാണെന്ന് മെയ്ൻകാംഫിൽ ഹിറ്റ്‌ലർ പറയുന്നുണ്ട്.{{sfn|Hitler|1999|p=52}} എന്നാൽ ഹിറ്റ്‌ലറുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്ന [[ആഗസ്റ്റ് കുബീസെക്|ആഗസ്റ്റ് കുബീസെകിന്റെ]] അഭിപ്രായം ലിൻസ് വിടുമ്പോൾ തന്നെ ഹിറ്റ്‌ലർ ഒരു ഉറച്ച സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധനായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Shirer|1960|p=25}} പക്ഷേ ചരിത്രകാരനായ [[ബ്രിഗൈറ്റ് ഹാമാൻ]] കുബീസെക്കിന്റെ ഈ അഭിപ്രായത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ബാലനായിരുന്ന ഹിറ്റ്‌ലർ ഒരു സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധനാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ട ഒരേയൊരു വ്യക്തി കുബീസെക് മാത്രമാണെന്ന് ഹാമാൻ എഴുതി.{{sfn|Hamann|1999|p=176}} മാത്രമല്ല വിയന്നയിലായിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഹിറ്റ്‌ലർ സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധനായതെന്നും ഹാമാൻ വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.{{sfn|Hamann|2010|p=348}} ചരിത്രകാരനായ [[ഇയാൻ കെർഷോ|ഇയാൻ കെർഷോയു]]ടെ അഭിപ്രായം "അക്കാലത്ത് ഹിറ്റ്‌ലറിൽ സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധത ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും വിയന്നയിൽ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്ന സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ കാരണം അത് വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയി" എന്നതാണ്.{{sfn|Kershaw|1999|p=66}} എന്നാൽ ഹോസ്റ്റലിലും മറ്റുമായി ഹിറ്റ്‌ലറിന് വിയന്നയിൽ ധാരാളം ജൂതസുഹൃത്തുക്കളുണ്ടായിരുന്നതിന് നിരവധി തെളിവുകളുണ്ട്.{{sfn|Hamann|2010|pp=347–359}}{{sfn|Kershaw|1999|p=64}} ചരിത്രകാരനായ [[റിച്ചാർഡ് ജെ. ഇവാൻസ്]] പറയുന്നത് "''ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ക്രൂരവും കൊലപാതക താൽപര്യത്തോടെയുമുള്ള സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധത രൂപം കൊള്ളുന്നത് ജെർമ്മനിയുടെ പരാജയത്തിന്റേയും (ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ) ആ മഹാദുരന്തം സംഭവിച്ചത് [[പിറകിൽ നിന്നുള്ള കുത്ത് - കെട്ടുകഥ|പിറകിൽ നിന്ന് കുത്തിയത് വഴിയാണെന്ന]] വലതുപക്ഷ പ്രചാരണത്തിന്റേയും പ്രതിഫലനമായിട്ടുണ്ടായതാണെന്ന് ഏറെക്കുറെ എല്ലാ ചരിത്രകാരന്മാരും അംഗീകരിച്ചതാണ്''" എന്നാണ്.{{sfn|Evans|2011}} 1913 -ൽ അച്ഛന്റെ എസ്റ്റേറ്റിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗവും ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് സ്വന്തമായി. ഹിറ്റ്‌ലർ [[മ്യൂണിച്ച്|മ്യൂണിച്ചിലേക്ക്]] തിരിച്ചു.{{sfn|Shirer|1960|p=27}} ആസ്ട്രിയൻ സൈന്യത്തിന്റെ നിർബന്ധയുദ്ധസേവനത്തിൽ ഒഴിഞ്ഞ്മാറാനാണ് ഹിറ്റ്‌ലർ വിയന്ന വിട്ടതെന്ന് ഭൂരിഭാഗം ചരിത്രകാരന്മാരും കരുതുന്നു.{{sfn|Weber|2010|p=13}} താൻ [[ഹാബ്സ്ബർഗ് സാമ്രാജ്യം|ഹാബ്സ്ബർഗ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] സൈന്യത്തിനു വേണ്ടി സേവനം ചെയ്യാനാഗ്രിക്കുന്നില്ലെന്നും, കാരണം അത് നിരവധി വംശങ്ങളുടെ മിശ്രിതമാണെന്നും ഹിറ്റ്‌ലർ പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.{{sfn|Shirer|1960|p=27}} ശാരീരിക യോഗ്യതകൾക്കായുള്ള പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെട്ട ശേഷം സൈന്യത്തിൽ ചേരാതെ 1914 -ൽ ഹിറ്റ്‌ലർ മ്യൂണിച്ചിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Shirer|1960|p=27, footnote}} {{ജൂതവിരോധം}} === ഒന്നാം ലോകയുദ്ധം === ഒന്നാം ലോകയുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട സമയത്ത് ഹിറ്റ്ലർ ഒരു മ്യൂണിച്ച് നിവാസിയും ഒരു ആസ്ട്രിയൻ പൗരനായി [[ബവേറിയൻ സൈന്യം|ബവേറിയൻ സൈന്യത്തിൽ]] സേവനമനുഷ്ടിക്കുകയുമായിരുന്നു.{{sfn|Kershaw|1999|p=90}} [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലും]] [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയത്തിലുമായി]] [[പശ്ചിമ മുന്നണി (ഒന്നാം ലോകയുദ്ധം)|പശ്ചിമ മുന്നണിയിൽ]]{{sfn|Kershaw|2008|p=53}} ലിസ്റ്റ് റെജിമെന്റിലെ ഒന്നാം കമ്പനിയായ ബവേറിയൻ റിസർവ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റ് 16ൽ ഒരു റണ്ണറായായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലർ സേവനമനുഷ്ടിച്ചിരുന്നത്.{{sfn|Weber|2010|pp=12–13}}{{sfn|Kershaw|1999|p=90}} സൈന്യത്തിലെ മുന്നേറ്റ നിരയിൽ തന്നെയായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറുടെ സ്ഥാനം.{{sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{sfn|Weber|2010|p=100}} [[ഒന്നാം വൈപ്രസ് യുദ്ധം]], [[സോം യുദ്ധം]], [[അറാസ് യുദ്ധം]], [[പാഷെൻഡീൽ യുദ്ധം]] എന്നിവയിലെല്ലാം ഹിറ്റ്ലർ പങ്കെടുക്കുകയും സോം യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.{{sfn|Shirer|1960|p=30}} സൈനികസേവനത്തിനിടെ ഹിറ്റ്ലർ ധീരതക്കുള്ള പുരസ്കാരങ്ങളും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 1914ൽ സെക്കന്റ് ക്ലാസ് അയേൺ ക്രോസ് സൈനിക ഹിറ്റ്ലറിനു ലഭിച്ചു.{{sfn|Shirer|1960|p=30}} പിന്നീട് 1918 ആഗസ്റ്റ് നാലിന് [[ഹ്യൂഗോ ഗട്ട്മാൻ|ഹ്യൂഗോ ഗട്ട്മാന്റെ]] ശുപാർശപ്രകാരം ഹിറ്റ്ലറിന് ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് അയേൺ ക്രോസ് ബഹുമതിയും ലഭിച്ചു.{{sfn|Kershaw|2008|p=59}} ഹിറ്റ്ലറിന്റെ റാങ്കിലുള്ള(''[[ജെഫ്രൈറ്റർ]]'') സൈനികർക്ക് വളരെ അപൂർവ്വമായേ ഈ ബഹുമതി സമ്മാനിക്കാറുള്ളൂ. റെജിമെന്റ് ആസ്ഥാനത്ത് ഹിറ്റ്ലറിന് ജോലി ലഭിച്ചതും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായുള്ള സ്ഥിരസമ്പർക്കവും വഴിയാകാം ഹിറ്റ്ലറിന് ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കാനായത്.{{sfn|Bullock|1962|p=52}} ബഹുമതിക്കർഹമായ പ്രവൃത്തികൾ മികച്ചതായിരുന്നുവെങ്കിലും അവ പ്രത്യേകതകളുള്ളതാണെന്ന് പറയാനാവില്ല.{{sfn|Kershaw|1999|p=96}} 1918 മെയ് 18ന് ബ്ലാക്ക് വൂണ്ട് ബാഡ്ജ് ഹിറ്റ്ലറിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Steiner|1976|p=392}} റെജിമെന്റ് ആസ്ഥാനത്തുള്ള ജോലിക്കിടയിൽ ഒരു സൈനിക പത്രത്തിനു വേണ്ടി ഹിറ്റ്ലർ കാർട്ടൂണുകളും ചിത്രങ്ങളും വരക്കുകയും അവക്കാവശ്യമായ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 1916 ഒക്റ്റോബറിൽ സോം യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഹിറ്റിലറിന് പരിക്കേറ്റത് നാഭിക്കോ{{sfn|Jamieson|2008}} ഇടത് തുടക്കോ ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. റണ്ണർമാരുടെ മാർച്ചിനിടയിലേക്ക് ഷെല്ലുകൾ പതിച്ചപ്പോഴായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറിന് ഈ മുറിവേറ്റത്.{{sfn|Kershaw|2008|p=57}} അതിനു ശേഷം രണ്ട് മാസത്തോളം ഹിറ്റ്ലർ [[ബീലിറ്റ്സ്|ബീലിറ്റ്സിലെ]] റെഡ്ക്രോസ് ആശുപത്രിയിൽ കഴിഞ്ഞു. പിന്നീട് ഹിറ്റ്ലർ റെജിമെന്റിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയത് 1917 മാർച്ച് അഞ്ചിനായിരുന്നു.{{sfn|Kershaw|2008|p=58}} ഒരു [[മസ്റ്റാഡ് വാതകം|മസ്റ്റാഡ് വാതകപ്രയോഗത്തെ]] തുടർന്ന് 1918 ഒക്റ്റോബർ 15ന് ഹിറ്റ്ലറിന് ഭാഗികമായി അന്ധത ബാധിക്കുകയും [[പേസ് വാക്ക്|പേസ് വാക്കിലെ]] ഒരു ആശുപത്രിയിലാവുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} ഹിറ്റ്ലർ പേസ് വാക്കിലാകുമ്പോഴായിരുന്നു ജർമ്മനി യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടത്.{{sfn|Kershaw|1999|p=97}} ഈ വാർത്ത കേൾക്കുന്ന സമയത്ത് ഹിറ്റ്ലർ തന്റെ അന്ധതയുടെ രണ്ടാം രോഗാവസ്ഥയിലായിരുന്നു.{{sfn|Kershaw|1999|p=102}} യുദ്ധപരാജയം ഹിറ്റ്ലറിൽ വേദനയും നിരാശയും ജനിപ്പിച്ചു. ഇതിനെ തുടർന്നാണ് ഹിറ്റ്ലർ തന്റെ ആശയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്നത്.{{sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} ഹിറ്റ്ലർ യുദ്ധത്തെ തന്റെ എക്കാലത്തേയും വലിയ അനുഭവമായി കരുതി. മേലുദ്യോഗസ്ഥർ ഹിറ്റ്ലറിന്റെ ധീരതയെ വാഴ്ത്തി.{{sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} ഈ അനുഭവങ്ങൾ ഹിറ്റ്ലറിനുള്ളിലെ ദേശീയവാദിയെ ഉണർത്തി. എന്നാൽ 1918ലെ ജർമ്മനിയുടെ കീഴടങ്ങൽ ഹിറ്റ്ലറിനൊരു ഞെട്ടലായി.{{sfn|Bullock|1962|p=60}} മറ്റേതൊരു ദേശീയവാദിയെയും പോലെത്തന്നെ ഹിറ്റ്ലറും [[പുറകിൽ കുത്ത് അപവാദകഥ|പുറകിൽ കുത്ത് അപവാദകഥയിൽ]](ഡോൾഷ്റ്റോബ്ലിജെൻഡ്) വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ജെർമ്മൻ സൈന്യം യുദ്ധമുഖത്ത് വിജയമായിരുന്നെന്നും എന്നാൽ സിവിലിയൻ നേതാക്കളും [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസ്റ്റുകാരും]] (ഇവർ പിന്നീട് [[നവംബർ കുറ്റവാളികൾ]]എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.) പിറകിൽ നിന്ന് കുത്തി ജർമ്മനിയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയെന്നുമായിരുന്നു ഈ കഥയുടെ അടിസ്ഥാനം.{{sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[വാഴ്സാ ഉടമ്പടി]] പ്രകാരം ജർമ്മനി തങ്ങളുടെ ധാരാളം ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ വിട്ടുകൊടുക്കേണ്ടതായും [[റൈൻലാൻഡ്|റൈൻലാൻഡിൽ]]നിന്ന് പട്ടാളത്തെ പിൻവലിക്കേണ്ടതായും വന്നു. ഈ ഉടമ്പടി ജർമ്മനിയുടെ മേൽ നിരവധി സാമ്പത്തിക ബാദ്ധ്യതകൾ കെട്ടിവെച്ചു. ഭൂരിഭാഗം ജർമ്മൻകാരും ഈ ഉടമ്പടിയെ എതിർത്തു. പ്രത്യേകിച്ചും രാജ്യത്തെ അപമാനിച്ച ജർമ്മനിയാണ് യുദ്ധത്തിന് കാരണമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന വകുപ്പ് 231നെ.{{sfn|Kershaw|2008|p=96}} വാഴ്സാ ഉടമ്പടി, യുദ്ധാനന്തര ജർമ്മനിയുടെ രാഷ്ടീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക അവസ്ഥകൾ എന്നിവയെ പിന്നീട് ഹിറ്റ്ലർ തന്റെ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി ദുരുപയോഗം ചെയ്തു.{{sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} == രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം == ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം ഹിറ്റ്ലർ മ്യൂണിച്ചിലേക്ക് മടങ്ങി. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവും മികച്ച് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതകൾ ഇല്ലാത്തതും സൈന്യത്തിൽ തന്നെ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ ഹിറ്റ്ലറിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. 1919 ജൂലൈയിൽ ഹിറ്റ്ലർ റീഷ്സ്വെറിലെ ഒരു ഓഫ്ലോറെഗ്സ് കമാൻഡോയുടെ (നിരീക്ഷണോദ്യോഗസ്ഥൻ) വെർബിൻഡംഗ്സ്മാനായി (രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) നിയമിക്കപ്പെട്ടു. മറ്റു സൈനികരെ സ്വാധീനിക്കലും ജെർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയിലേക്ക്(ഡിഏപി) നുഴഞ്ഞുകയറാനുമായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറിനെ നിയോഗിച്ചത്. ഡിഏപിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനിടെ ഹിറ്റ്ലറിനെ ഡിഏപി സ്ഥാപകനായ ആന്റൺ ഡ്രെഗ്സ്ലറുടെ സെമെറ്റിക് വിരുദ്ധ, ദേശീയവാദ, മുതലാളിത്ത വിരുദ്ധ, മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ ആശയങ്ങൾ സ്വാധീനിച്ചു. ജൂതന്മാരില്ലാത്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ്, സാമൂഹിക സമത്വത്തോടെയുള്ള ശക്തവും സജീവവുമായ ഒരു സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തുന്നതിനെ ഡ്രെഗ്സ്ലർ പിന്തുണച്ചിരുന്നു. ഹിറ്റ്ലറുടെ പ്രസംഗക വൈഭവത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ ഡ്രെഗ്സ്ലർ ഹിറ്റ്ലറിനെ ഡിഏപിയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു. ഈ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് 1919 സെപ്റ്റംബർ 12ന് ഹിറ്റ്ലർ ഡിഏപിയിലെ 55ആം ഔദ്യോഗികാംഗമായി. ഡിഏപിയിൽ വെച്ച് ഹിറ്റ്ലർ ഡീട്രിച്ച് എക്കാർട്ടിനെ പരിചയപ്പെട്ടു. എക്കാർട്ട് പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാപകാംഗവും ഒക്കൾട്ട് തൂൾ സൊസൈറ്റിയിലെ അംഗവുമായിരുന്നു. എക്കാർട്ട് പിന്നീട് ഹിറ്റ്ലറുടെ ഗുരുവായിമാറി. ആശയങ്ങൾ പരസ്പരം പങ്കുവെച്ചും സമൂഹത്തിലെ വിവിധ തുറകളിലുള്ളവരെ പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തും എക്കാർട്ട് ഹിറ്റ്ലറുടെ ഗുരുവായി മാറി. കൂടുതൽ പേരെ ആകർഷിക്കാനായി ഡിഏപി തങ്ങളുടെ പേര് നാഷണൽസോഷ്യലിസ്റ്റിച്ച് ഡോയിച്ച് ആർബിറ്റേർപാർട്ടൈ (നാഷണൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജെർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി) - എൻഎസ്ഡിഏപി എന്നാക്കി മാറ്റി. മാത്രമല്ല പതാക ഹിറ്റ്ലർ ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ വെള്ള വൃത്തത്തിൽ സ്വസ്തികയോടു കൂടിയതാക്കി നവീകരിച്ചു. 1920ൽ ഹിറ്റ്ലറിനെ സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് പിരിച്ചുവിട്ടു. പിന്നീട് ഹിറ്റ്ലർ എൻഎസ്ഡിഏപിയുടെ മുഴുവൻ സമയ പ്രവർത്തകനായി മാറി. ഇതിനകം തന്നെ മികച്ച പ്രസംഗകനെന്ന് പേരു കേട്ട ഹിറ്റ്ലർ 1921 ഫെബ്രുവരിയിൽ മ്യൂണിച്ചിലെ ഒരു മൈതാനത്ത് 6000ത്തോളം വരുന്ന ജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് സംസാരിച്ചു. സമ്മേളനത്തിന്റെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ രണ്ട് ട്രക്കുകളിൽ സ്വസ്തികാ പതാകയും ലഘുലേഖളോടും കൂടിയ പ്രവർത്തകരെ കൊണ്ടു വരികയും ചെയ്തിരുന്നു. മാർക്സിസ്റ്റ് - ജൂത വിരുദ്ധത, വാഴ്സാ ഉടമ്പടി എന്നിവക്കെതിരെ ഹിറ്റ്ലർ നടത്തിയ വിവാദപരമായ പ്രസംഗങ്ങൾ വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഹിറ്റ്ലറിന് കുപ്രസിദ്ധി നേടിക്കൊടുത്തു. അക്കാലത്ത് എൻഎസ്ഡിഏപിയുടെ കേന്ദ്രം മ്യൂണിച്ചായിരുന്നു. അവിടെവെച്ച് സർക്കാർ വിരുദ്ധരായ ജെർമ്മൻ ദേശീയവാദികൾ മാർക്സിസത്തെ അടിച്ചമർത്താനും വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്കിനെ (സർക്കാർ) അട്ടിമറിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. 1921 ജൂണിൽ ഫണ്ട് ശേഖരണാർത്ഥം ഹിറ്റ്ലറും എക്കാർട്ടും ബെർലിനിൽ പോയ സമയത്ത് മ്യൂണിച്ചിൽ എൻഎസ്ഡിഏപി പിളർന്നു. പാർട്ടിയുടെ എക്സിക്യുട്ടീവ് അംഗങ്ങളിൽ ചിലർ ഹിറ്റ്ലറുടെ പെരുമാറ്റം ധിക്കാരം നിറഞ്ഞതാണെന്ന് ആരോപിക്കുകയും എൻഎസ്ഡിഏപിയുടെ എതിരാളികളായ ജെർമ്മൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ (ഡിഎസ്പി) ചേരാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ജൂലൈ 11ന് തിരിച്ചെത്തിയ ഹിറ്റ്ലർ രോഷാകുലനാവുകയും തന്റെ രാജി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഹിറ്റ്ലറില്ലെങ്കിൽ അത് പാർട്ടിയുടെ അന്ത്യമായിരിക്കുമെന്ന് കമ്മിറ്റീ അംഗങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായി. എന്നാൽ താൻ പാർട്ടിയിൽ തിരികെ വരണമെങ്കിൽ ഡ്രെക്സ്ലെർക്ക് പകരം തന്നെ പുതിയ പാർട്ടി അധ്യക്ഷനാക്കണമെന്നും പാർട്ടി ആസ്ഥാനം മ്യൂണിച്ചിൽ തന്നെയായിരിക്കണമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. കമ്മിറ്റ ഇതംഗീകരിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ജൂലൈ 26ന് ഹിറ്റ്ലർ പാർട്ടിയിലെ 3680ആം അംഗമായി ചേർന്നു. എന്നാൽ എൻഎസ്ഡിഏപിയിൽ ഹിറ്റ്ലർക്ക് അപ്പോളും ശത്രുക്കളുണ്ടായിരുന്നു. == പീഡനം == === ഓഷ്വിറ്റ്സ് ക്യാംപ് === 1941 സെപ്റ്റംബറിൽ [[auschwitz|ഓഷ്വിറ്റ്സ് ക്യാംപിൽ]] പട്ടിണിക്കിട്ട് അവശരാക്കിയ 850 പേരെ ഒരു മുറിയിലടച്ച് രാസവാതകം പ്രയോഗിച്ച് കൂട്ടക്കൊല നടത്തി. ഓഷ്വിറ്റ്സ് ക്യാംപിൽ മാത്രം 30 ലക്ഷം പേരെയാണ് രാസവാതകം പ്രയോഗിച്ചും പട്ടിണിക്കിട്ടും തീകൊടുത്തും വെടിവെച്ചും കൊന്നത്. ശവക്കൂനകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനനുസരിച്ചു പുതിയ സംഘങ്ങളെ കൊണ്ടുവന്നു.1944 മേയ് 14-നും ജൂലൈ എട്ടിനുമിടയിൽ 48 തീവണ്ടികളിലായി 4,37,402 ഹംഗേറിയൻ യഹൂദരെയാണ് ഈ ക്യാംപിൽ കൂട്ടക്കൊല നടത്തിയത്. നരകവാതിൽ എന്നായിരുന്നു ഓഷ്വിറ്റ്സ് ക്യാംപിന്റെ ഓമനപ്പേര്. ഒറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് 56,545 പേരെ ഇവിടെ കൊന്നൊടുക്കിയിട്ടുണ്ട്. പരീക്ഷണം നടത്താനുള്ള ഉപകരണങ്ങളായിരുന്നു ഓഷ്വിറ്റ്സ് ക്യാംപിലെ കുട്ടികൾ. ഒരാളിൽ തന്നെ നാലും അഞ്ചും ശസ്ത്രക്രിയകൾ ചെയ്തിരുന്നു. === യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ === {{main|യഹോവയുടെ സാക്ഷികളും പീഡനങ്ങളും}} [[യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ]] 1935 മുതൾ 1945 വരെ നാസി ജർമനിയിൽ സൈനിക സേവനം നടത്താതതു നിമിത്തം ക്രുരമായി പീഡിപ്പിക്കപെട്ടു. 12,000 അധികം പേരെ തടങ്കൽ പാളയങ്ങളിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ഏകദേശം 2,500 പേരെ നേരിട്ട് വധിക്കുകയും 5,000-തോളം പേർ തടങ്കൽ പാളയങ്ങളിൽ കൊല്ലപെട്ടതായും കണക്കാക്കുന്നു.<ref>''Revelation Its Grand Climax At Hand'' p.185 updated in 2006</ref><ref name=Shulman>Shulman, William L. ''A State of Terror: Germany 1933–1939''. Bayside, New York: Holocaust Resource Center and Archives.</ref> കാൾ അർ.എ. വിറ്റിഗിന്റെ ദൃക്സാക്ഷിവിവരണം ഇപ്രകാരം പറയുകയുണ്ടായി,"യഹോവയുടെ സാക്ഷികളുടെ സൈനിക സേവന വിസ്സമ്മതത്തിനു നേരെ ക്രുദ്ധിതനായ [[ഹിറ്റ്ലർ]] യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് ഉന്മൂലനം ചെയ്യുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതെ തുടർന്ന് മറ്റൊരു തടവുകാരോടും കാണിക്കാത്ത വിധത്തിൽ യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ മാനസികമായും, ശാരീരികമായും, വാക്കുകളാൽ വിവരിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത വിധത്തിൽ മനുഷ്യത്വരഹിതമായി ക്രുരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി".<ref>"Foreign Activities Under Fascist-Nazi Persecution", ''The Watchtower'', August 1, 1955, page 462</ref><ref>"Germany", ''1974 Yearbook of Jehovah's Witnesses'', page 138</ref><ref>"My Hate Turned to Love", ''Awake!'', January 8, 1995, page 11</ref> വർഗ്ഗത്തിന്റെ പേരിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ട യഹൂദ,റോമാനിയ തടവുകാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി,തങ്ങളുടെ വിശ്വാസം തള്ളി പറഞ്ഞുകൊണ്ട് സൈനികസേവനം നടത്താമെന്ന് ഒരു സമ്മതപത്രത്തിൽ ഒപ്പിട്ടാൽ വെറുതെവിടാമെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ നാസികൾ ഒരു സുവർണ്ണ അവസരം നൽകി.<ref>[http://www.holocaust-trc.org/PRJW.htm see scholar Michael Berenbaum comments here]</ref> എന്നിരുന്നാലും മിക്കവാറും എല്ലാവരും തന്നെ ഈ അവസരം തിരസ്കരിച്ചു.<ref>{{cite book|title=Persecution and Resistance of Jehovah's Witnesses During the Nazi Regime|author=Hans Hesse|url=http://books.google.com/books?vid=ISBN3861087502&id=mcxD0qxHMO0C&printsec=frontcover|year=2001|pages=10}}</ref><ref>[http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005433 JEHOVAH'S WITNESSES: PERSECUTION 1870-1936] on the [[United States Holocaust Memorial Museum]] website.</ref> ചരിത്രകാരനായ സിബിൽ മിൽട്ടൺ ഇപ്രകാരം ഉപസംഹരിച്ചു,"ഇവരുടെ ധൈര്യവും,വിശ്വാസവും,സഹിഷ്ണുതയും കാരണം നാസികളുടെ ക്രൂരമായ ഏകാധിപത്യഭരണത്തിനു ഇവരുടെമേൽ ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല."<ref>http://books.google.co.in/books?vid=ISBN3861087502&id=mcxD0qxHMO0C&printsec=frontcover&redir_esc=y</ref><ref>Judith Tydor Baumel, Walter Laqueur:The Holocaust Encyclopedia. pp.346-350.</ref> അന്ന് ജർമ്മനിയിൽ കേവലം പതിനായിരം ആയിരുന്ന സാക്ഷികൾ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യഭാഗങ്ങളിൽ 1,65,000-ത്തിലധികമായി വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>official website of jehovah's witnesses,world wide report--Germany 2010</ref> 2005-ലാണ് യഹോവയുടെ സാക്ഷികളെ ജർമനിയിൽ നിയമപരമായ മതമായി അംഗീകരിച്ചത്.<ref>"Germany Federal Administrative Court Upholds Witnesses' Full Exercise of Faith", ''Authorized Site of the Office of Public Information of Jehovah's Witnesses'', [http://www.jw-media.org/region/europe/germany/english/releases/religious_freedom/ger_e060227.htm As Retrieved 2009-08-26] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105124413/http://www.jw-media.org/region/europe/germany/english/releases/religious_freedom/ger_e060227.htm |date=2009-11-05 }}</ref> == ജർമ്മനിയുടെ പരാജയവും ഹിറ്റ്ലറുടെ മരണവും == {{main|അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറുടെ മരണം}} സഖ്യസേന യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്നു. സോവിയറ്റ് സൈന്യം ഓസ്ട്രിയയിലേക്കും പാശ്ചാത്യസേന റൈനിലേക്കും കടന്നു. [[1945]] ഏപ്രിൽ അവസാനത്തോടെ പാശ്ചാത്യസേന എൽബ് നദീതീരത്തേക്കു മുന്നേറി റഷ്യൻസേനയുമായി സന്ധിച്ചു. ഹിറ്റ്ലറുടെ ഒളിയിടത്തിനു സമീപം സഖ്യസേന ഷെല്ലാക്രമണം തുടങ്ങി.ഇതിനിടെ ഇറ്റലിയിൽ മുസ്സോളിനി പിടിക്കപ്പെട്ട വാർത്തയുമെത്തി.പരാജയം പൂർണമായെന്നു ഹിറ്റ്ലർ മനസ്സിലാക്കി. മരണത്തിനു കീഴടങ്ങും മുൻപ് 16 വർഷക്കാലം വിശ്വസ്തയായികൂടെ നിന്ന [[ഇവാ ബ്രൗൺ|ഇവാ ബ്രൗണിനെ]] വിവാഹം കഴിക്കാൻ ഹിറ്റ്ലർ തീരുമാനിച്ചു.[[1945]] ഏപ്രിൽ 29.അന്ന് ഹിറ്റ്ലറുടെ വിവാഹമായിരുന്നു.ഒളിവുസങ്കേതത്തിലെ സ്റ്റോർമുറിയായിരുന്നു വിവാഹവേദി.അപ്പോൾ സോവിയറ്റ് സൈന്യം ബെർലിൻ നഗരത്തിന്റെ മുക്കിലും മൂലയിലും ഹിറ്റ്ലറെ തിരയുകയായിരുന്നു.പത്തു മിനിട്ടിനുള്ളിൽ വിവാഹചടങ്ങുകൾ അവസാനിച്ചു. ഇതിനിടെ 200 ലിറ്റർ പെട്രോൾ ചാൻസലറി ഗാർഡനിൽ എത്തിക്കാൻ ഹിറ്റ്ലർ അനുയായികൾക്ക് നിർദ്ദേശവും നൽകി. തനിക്കൊപ്പം ജർമ്മനിയും അവസാനിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറുടെ ആഗ്രഹം.[[1945]] ഏപ്രിൽ 30. പുലർച്ചെ രണ്ടു മണി.ഗീബൽസിന്റെ ആറു കുട്ടികൾ ഒഴികെയുള്ളവർ ഒരു മേശക്കു ചുറ്റും കൂടിയിരുന്നു.തിരക്കിട്ട് മരണപ്പത്രം തയ്യാറാക്കി. ആ മരണപ്പത്രത്തിൽ യഹൂദരാണ് യുദ്ധത്തിനു കാരണമെന്ന് ഹിറ്റ്ലർ ആവർത്തിച്ചു.ജർമ്മനിയെ രക്ഷിക്കാനുള്ള തന്റെ പോരാട്ടത്തിൽ രാഷ്ട്രം നന്ദികേട് കാണിച്ചെന്നും നിലനില്പ്പിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ജർമ്മനി പരാജയപ്പെട്ടെന്നും അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. നാവികാസേനാ മേധാവിയായിരുന്ന അഡ്മിറൽ ഡനിറ്റ്സിനെ തന്റെ പിൻഗാമിയായി ഹിറ്റ്ലർ നിർദ്ദേശിച്ചു. തന്റെ എല്ലാം നാസീപ്പാർട്ടികൾക്കു അഥവാ ജർമ്മനിക്ക് നൽകണമെന്നും ഹിറ്റ്ലർ എഴുതി വച്ചു. തനിക്കൊപ്പം ജർമ്മനിയും അവസാനിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഹിറ്റ്ലറുടെ ആഗ്രഹം.കീഴടങ്ങും മുൻപ് നാടാകെ തീ കൊളുത്തണമെന്നും ശത്രുക്കൾക്ക് ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് ഒന്നും കിട്ടരുതെന്നും അദ്ദേഹം ഉത്തരവിട്ടു. എന്നാൽ അതുവരെ ഒപ്പം നിന്നിരുന്ന സൈനികമേധാവികളും മന്ത്രിമാരും ആ ഉത്തരവിനു യാതൊരു വിലയും കല്പ്പിച്ചില്ല. ഗീബൽസ്ദമ്പതികളോടും ജനറൽ ക്രെബ്സ്,ജനറൽ ബർഗ്ഡോർഫ് എന്നിവരോടും യാത്രപറഞ്ഞ് ഹിറ്റ്ലറും ഭാര്യയും സ്വന്തം മുറിയിലേക്കു പിൻവാങ്ങി.അതിനു മുൻപ് തന്നെ ഹിറ്റ്ലറുടെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട വളർത്തു നായ 'ബ്ലോണ്ടിയെ' വിഷം കുത്തിവെച്ചു കൊന്നിരുന്നു. അന്ന് വൈകിട്ട് മൂന്നു മണിക്ക് ഹിറ്റ്ലർ സ്വന്തം തലക്കു നേരെ വെടിവെച്ചു ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ചു. ഹിറ്റ്ലറുടെ ആത്മഹത്യക്കു തൊട്ടു മുമ്പേ ഇവാ ബ്രൗൺ സയനൈഡ് കഴിച്ച് മരിച്ചിരുന്നു. അധികം വൈകാതെ ഗീബൽസ് ദമ്പതികൾ തങ്ങളുടെ ആറു കുട്ടികൾക്കു വിഷം നൽകി.പിന്നീട് അവരും സ്വയം മരണം വരിച്ചു. === മൃതദേഹങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നു === ഹിറ്റ്ലറുടെ ബങ്കർ തകർത്ത് ഉള്ളിൽകടന്ന റഷ്യൻസേന എതിരേറ്റതു പത്ത് മൃതദേഹങ്ങളാണ്.അവർ ഈ മൃതദേഹങ്ങൾ പെട്ടിയിലാക്കി മറവു ചെയ്തു. ഹിറ്റ്ലറുടെ ശരീരം സംസ്ക്കരിച്ച സ്ഥലം നാസികൾ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റിയേക്കുമെന്ന് റഷ്യൻസേന ഭയപ്പെട്ടു.അതുകൊണ്ടു തന്നെ സൈന്യം അവ മാന്തി പുറത്തെടുത്തു.അഞ്ചുപെട്ടികളിലാക്കി ലോറിയിൽ കയറ്റി അടുത്തുള്ള സൈനികതാവളത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി. സൈനികർ ആ പെട്ടികളുടെ മേൽ പെട്രോൾ ഒഴിച്ചു തീകൊടുത്തു. റഷ്യൻഭരണാധികാരി സ്റ്റാലിന്റെ ഉത്തരവുപ്രകാരം ഹിറ്റ്ലറുടെ ശരീരം രണ്ടു വട്ടം പോസ്റ്റ്മോർട്ടം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. കത്തിക്കരിഞ്ഞ ജഡാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഹിറ്റ്ലറുടേതാണെന്ന് പോസ്റ്റ്മോർട്ടം റിപ്പോർട്ടുകളുടെ അകമ്പടിയോടെയാണ് സ്റ്റാലിൻ തെളിയിച്ചത്. ഹിറ്റ്ലറുടെ തലയോട്ടി റഷ്യയിലെ സ്റ്റേറ്റ് ആർകൈവിലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്.വെടിയേറ്റുണ്ടായ ദ്വാരം ഇതിൽ വ്യക്തമായി കാണാം.ഹിറ്റ്ലർ തോക്കിൻ കുഴൽ വായിൽ വച്ച് വെടി വെക്കുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് തലയോട്ടി പരിശോധിച്ച വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായം.ഹിറ്റ്ലറുടെ രക്തത്തുള്ളികൾ പറ്റിയ സോഫയുടെ ഭാഗങ്ങളും സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹിറ്റ്ലർ ജനിച്ച വീട് ഇന്ന് സ്മാരകമാണ്.അനുരഞ്ജന സ്മാരകം എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഭാവിതലമുറ വംശ വിദ്വേഷത്തിനും ഫാസിസത്തിനും കീഴ്പ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള സന്ദേശം പ്രചരിപ്പിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.യൂറോപ്യൻ യൂണിയനാണ് അനുരഞ്ജനസ്മാരകത്തിനു സാമ്പത്തികസഹായം ചെയ്യുന്നത്. ഹിറ്റലറുടെ കാലത്ത് ഹിറ്റ്ലറെ കളിയാക്കിക്കൊണ്ടിറങ്ങിയ സിനിമയാണ് ദ ഗ്രേറ്റ് ഡിക്റ്റേറ്റർ.1940-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിൽ ഹിറ്റ്ലറെ അവതരിപ്പിച്ചത് ചാർളി ചാപ്ലിനാണ്. == മൈൻ കാംഫ് (എന്റെ പോരാട്ടം) == '''നാസിസത്തിന്റെ ബൈബിൾ''' എന്നാണ് മെയ്ൻ കാംഫ് അറിയപ്പെട്ടത്. {{Cquote|''മൈൻ കാംഫിലെ ഓരോ വാക്കിനും 125 ജീവിതങ്ങൾ നഷ്ടമായി. ഓരോ പേജിനും 47,000 മരണങ്ങൾ. ഓരോ അധ്യായത്തിനും 1,200,000 മരണം''}} (നോർമൻ കസിൻസ്) ആത്മകഥയാണെങ്കിലും 'മെയ്ൻ കാംഫി'ൽ ഹിറ്റ്ലറുടെ വ്യക്തിജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഏറെയില്ല.ബാല്യത്തെക്കുറിച്ചും മാതാപിതാക്കളെയും കുറിച്ചുള്ള ചില സ്മരണകൾ ഒഴിച്ചാൽ ബാക്കിയെല്ലാം തന്റെ രാക്ഷ്ട്രീയനിലപാടുകളുടെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളാണ്.1923 നവംബർ ഒൻപതിനു നടന്ന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ മരിച്ചുവീണ 16 പേർക്കാണ് ഹിറ്റ്ലർ മെയ്ൻ കാംഫിന്റെ ആദ്യഭാഗം സമർപ്പിച്ചത്. ഹിറ്റ്ലറുടെ കൊലയാളിപ്പടയാളിയായ സ്റ്റോം ട്രൂപ്പേഴ്സ് ആയുധങ്ങൾക്കൊപ്പം ഈ പുസ്തകവും കൊണ്ടു നടന്നു.രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധത്തിനു മുമ്പു തന്നെ മെയ്ൻകാംഫിന്റെ 60 ലക്ഷം കോപ്പികൾ വിറ്റഴിഞ്ഞിരുന്നു.ഓരോ വർഷവും പത്തുലക്ഷം ഡോളർ ഹിറ്റ്ലർക്ക് റോയൽറ്റിയായി ലഭിച്ചിരുന്നെന്നണ് കണക്ക്. ഈ കാലത്താണ് ഹിറ്റ്ലറുടെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം.ജർമ്മൻ സൈന്യത്തിലെ ക്യാപ്റ്റൻ ഏണസ്റ്റ് റോം സൈനികസേവനം മതിയാക്കി രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിനായി ഡി.എ.പി. എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ജർമ്മൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നു.പ്രസംഗകലയിൽ മിടുക്കനായ ഹിറ്റ്ലറെയും റോം ഒപ്പം കൂട്ടി. എന്നാൽ പിന്നീട് ഹിറ്റ്ലറെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന ഏൺസ്റ്റ് റോമിനെ തന്നെ പുറത്താക്കാൻ ഗൂഡ്ഡാലോചന നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് 1934 ജൂൺ 29-ന് രാത്രി ഏണസ്റ്റ് റോമിനെയും മറ്റ് നാനൂറ് പേരെയും വധിച്ചു. നൈറ്റ് ഓഫ് ദ ലോങ് നൈവ്സ് എന്നാണ് ഈ രാത്രി അറിയപ്പെടുന്നത്. == അവലംബം == {{reflist|15em}} === സ്രോതസ്സുകൾ === {{refbegin|3}} * {{cite book | last = ഐനർ | first = ഡീട്രിച്ച് | editor1-last = കോച്ച് | editor1-first = എച്ച്. ഡബ്ല്യു | title = ആസ്പെക്റ്റ്സ് ഓഫ് ദ തേഡ് റീച്ച് | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = മാക്മില്ലൻ | location = ലണ്ടൻ | chapter = ഹിറ്റ്ലേഴ്സ് അൾട്ടിമേറ്റ് എയിംസ്&nbsp;– എ പ്രോഗ്രാം ഓഫ് വേൾഡ് ഡൊമിനിയൺ? | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bauer | first = Yehuda | title = Rethinking the Holocaust | url = https://archive.org/details/rethinkingholoca00baue | publisher = Yale University Press | year = 2000 | page = [https://archive.org/details/rethinkingholoca00baue/page/6 5] | isbn = 978-0-300-08256-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | authorlink = Antony Beevor | title = [[Berlin: The Downfall 1945]] | year = 2002 | publisher = Viking-Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-670-03041-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last1 = Beevor | first1 = Antony | last2 = Attar | first2 = Rob | title = The World in Flames | journal = BBC History Magazine | date = June 2012 | volume = 13 | issue = 6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bendersky | first = Joseph W | title = A History of Nazi Germany: 1919–1945 | year = 2000 | publisher = Rowman & Littlefield | isbn = 978-1-4422-1003-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bloch | first = Michael | title = Ribbentrop | url = https://archive.org/details/ribbentrop0000bloc | location = New York | publisher = Crown Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-517-59310-3 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Bonney | first = Richard | authorlink = Richard Bonney | title = The Nazi Master Plan, Annex 4: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 2001 | url = http://www.leics.gov.uk/the_nazi_master_plan.pdf | accessdate =7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | url = https://archive.org/details/hitlerstudyintyr0000bull_c8v9 | location = London | publisher = Penguin Books | year = 1962 | origyear = 1952 | isbn = 978-0-14-013564-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | year = 1999 | origyear = 1952 | publisher = Konecky & Konecky | location = New York | isbn = 978-1-56852-036-0 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Butler | first1 = Ewan | last2 = Young | first2 = Gordon | title = The Life and Death of Hermann Göring | url = https://archive.org/details/lifedeathofherma0000butl | publisher = [[David & Charles]] | location = Newton Abbot, Devon | year = 1989 | isbn = 978-0-7153-9455-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Carr | first = William | title = Arms, Autarky and Aggression | url = https://archive.org/details/armsautarkyaggre0000carr | publisher = Edward Arnold | location = London | year = 1972 | isbn = 978-0-7131-5668-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Conway | first = John S. | author-link = John S. Conway (historian) | title = The Nazi Persecution of the Churches 1933–45 | url = https://archive.org/details/nazipersecutiono0000jsco_m7j1 | year = 1968 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn = 978-0-297-76315-4 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Crandell | first = William F. | title = Eisenhower the Strategist: The Battle of the Bulge and the Censure of Joe McCarthy | url = https://archive.org/details/sim_presidential-studies-quarterly_summer-1987_17_3/page/487 | journal = Presidential Studies Quarterly | year = 1987 | volume = 17 | issue = 3 | pages = 487–501 | ref = harv | jstor = 27550441 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | page = 83 | isbn = 978-1-57356-153-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dietrich | first = Otto | authorlink = Otto Dietrich | title = The Hitler I Knew: Memoirs of the Third Reich's Press Chief | url = https://archive.org/details/hitleriknewmemoi0000diet_a3m5 | publisher = Skyhorse | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-1-60239-972-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dollinger | first = Hans | title = The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan: A Pictorial History of the Final Days of World War II | isbn = 978-0-517-12399-7 | year = 1995 | origyear = 1965 | publisher = Gramercy | location = New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Downing | first = David | title = The Nazi Death Camps | year = 2005 | publisher = Gareth Stevens | series = World Almanac Library of the Holocaust | isbn = 978-0-8368-5947-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | authorlink = Richard J. Evans | title = [[The Coming of the Third Reich]] | year = 2003 | publisher = Penguin Group | isbn = 978-0-14-303469-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = The Third Reich in Power | url = https://archive.org/details/thirdreichinpowe00evan | year = 2005 | publisher = Penguin Group | location = New York | isbn = 978-0-14-303790-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = The Third Reich At War | url = https://archive.org/details/thirdreichatwar00evan_0 | year = 2008 | publisher = Penguin Group | location = New York | isbn = 978-0-14-311671-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | author-link = Joachim Fest | title = The Face of the Third Reich | url = https://archive.org/details/faceofthirdreich0000fest_t9z2 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1970 | isbn = 978-0-297-17949-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000joac | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000fest_f2e9 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin | location = Harmondsworth | isbn = 978-0-14-021983-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fromm | first = Erich | authorlink = Erich Fromm | title = The Anatomy of Human Destructiveness | url = https://archive.org/details/anatomyofhumande0000eric_u1c1 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-14-004258-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fulda | first = Bernhard | title = Press and Politics in the Weimar Republic | year = 2009 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-954778-4 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Gellately | first = Robert | title = Reviewed work(s): Vom Generalplan Ost zum Generalsiedlungsplan by Czeslaw Madajczyk. Der "Generalplan Ost." Hauptlinien der nationalsozialistischen Planungs- und Vernichtungspolitik by Mechtild Rössler; Sabine Schleiermacher | journal = Central European History | volume = 29 | issue = 2 | year = 1996 | pages = 270–274 | ref = harv | doi = 10.1017/S0008938900013170 | issn=0008-9389}} * {{cite book | last = Goldhagen | first = Daniel | authorlink = Daniel Goldhagen | title = [[Hitler's Willing Executioners|Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust]] | year = 1996 | publisher = Knopf | location = New York | isbn = 978-0-679-44695-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hakim | first = Joy | authorlink = Joy Hakim | series = [[A History of US]] | title = War, Peace, and All That Jazz | volume = 9 | publisher = Oxford University Press | year = 1995 | location = New York | isbn = 978-0-19-509514-2 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Halperin | first1 = Samuel William | title = Germany Tried Democracy: A Political History of the Reich from 1918 to 1933 | url = https://archive.org/details/germanytrieddemo00halp | publisher = W.W. Norton | location = New York | year = 1965 | origyear = 1946 | isbn = 978-0-393-00280-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hamann | first1 = Brigitte | authorlink1 = Brigitte Hamann | title = Hitler's Vienna: A Dictator's Apprenticeship | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic00hama | publisher = Oxford University Press | location = New York | year = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-0-19-512537-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hamann | first = Brigitte | title = Hitler's Vienna: A Portrait of the Tyrant as a Young Man | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic0000hama_j7f5 | publisher = Tauris Parke Paperbacks | location = London; New York | year = 2010 | origyear = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-1-84885-277-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hancock | first = Ian | authorlink = Ian Hancock | editor1-last = Stone | editor1-first = Dan | title = The Historiography of the Holocaust | year = 2004 | publisher = Palgrave Macmillan | location = New York; Basingstoke | isbn = 978-0-333-99745-1 | chapter = Romanies and the Holocaust: A Reevaluation and an Overview | ref = harv }} * {{cite book | last = Heck | first = Alfons | authorlink = Alfons Heck | title = A Child of Hitler: Germany In The Days When God Wore A Swastika | url = https://archive.org/details/childofhitlerger0000heck | origyear = 1985 | year = 2001 | publisher = Renaissance House | location = Phoenix, AZ | isbn = 978-0-939650-44-6 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Heston | first1 = Leonard L. | last2 = Heston | first2 = Renate | title = The Medical Casebook of Adolf Hitler: His Illnesses, Doctors, and Drugs | url = https://archive.org/details/medicalcasebooko0000hest | year = 1980 | origyear = 1979 | publisher = Stein and Day | location = New York | isbn = 978-0-8128-2718-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hildebrand | first = Klaus | author-link = Klaus Hildebrand | title = The Foreign Policy of the Third Reich | location = London | publisher = Batsford | year = 1973 | isbn = 978-0-7134-1126-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | title = [[Mein Kampf]] | location = Boston | publisher = Houghton Mifflin | year = 1999 | origyear = 1925 | others = Trans. [[Ralph Manheim]] | isbn = 978-0-395-92503-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | year = 1973 | origyear = 1941 | title = My New Order | publisher = Octagon Books | location = New York | isbn = 978-0-374-93918-2 | editor1-first = Raoul de | editor1-last = Roussy de Sales | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | year = 1942 | title = [[The Speeches of Adolf Hitler, April 1922&nbsp;– August 1939]] | location = London | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-86527-493-8 | editor1-first = Norman H. | editor1-last = Baynes | editor1-link = Norman H. Baynes | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = [[Hitler's Table Talk|Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann]] | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | origyear = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | ref = harv }} * {{cite news | last = Jamieson | first = Alastair | title = Nazi leader Hitler really did have only one ball | newspaper = [[The Daily Telegraph]] | date = 19 November 2008 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/3481932/Nazi-leader-Hitler-really-did-have-only-one-ball.html | accessdate =27 May 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Jetzinger | first = Franz | authorlink = Franz Jetzinger | title = Hitler's Youth | year = 1976 | origyear = 1956 | publisher = Greenwood Press | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-8371-8617-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Joachimsthaler | first = Anton | others = Trans. Helmut Bögler | title = The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000joac_o3a8 | year = 1999 | origyear = 1995 | publisher = Brockhampton Press | location = London | isbn = 978-1-86019-902-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kee | first = Robert | authorlink = Robert Kee | title = Munich: The Eleventh Hour | url = https://archive.org/details/municheleventhho0000keer | publisher = Hamish Hamilton | location = London | year = 1988 | isbn = 978-0-241-12537-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keegan | first = John | authorlink = John Keegan | title = The Mask of Command: A Study of Generalship | url = https://archive.org/details/maskofcommandstu0000keeg | publisher = Pimlico | location = London | year = 1987 | isbn = 978-0-7126-6526-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keller | first = Gustav | title= Der Schüler Adolf Hitler: die Geschichte eines lebenslangen Amoklaufs | trans_title = The Student Adolf Hitler: The Story of a Lifelong Rampage | publisher = LIT | language = German | location = Münster | year = 2010 | isbn = 978-3-643-10948-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kellogg | first = Michael | title = The Russian Roots of Nazism White Émigrés and the Making of National Socialism, 1917–1945 | url = https://archive.org/details/russianrootsofna0000kell | publisher = Cambridge University Press | year = 2005 | isbn = 978-0-521-84512-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | author-link = Ian Kershaw | title = Hitler: 1889–1936: Hubris | url = https://archive.org/details/hitlerhubris00kers | location = New York | publisher = [[W. W. Norton & Company]] | year = 1999 | origyear = 1998 | isbn = 978-0-393-04671-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers | edition = 4th | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | origyear = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler: A Biography | url = https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers | publisher = W. W. Norton & Company | location = New York | year = 2008 | isbn = 978-0-393-06757-6 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Koch | first = H. W | title = Operation Barbarossa&nbsp;– The Current State of the Debate | url = https://archive.org/details/sim_historical-journal_1988-06_31_2/page/377 | journal = [[The Historical Journal]] | volume = 31 | issue = 2 | month = June | year = 1988 | pages = 377–390 | doi = 10.1017/S0018246X00012930 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | authorlink = Eberhard Kolb | title = The Weimar Republic | origyear = 1984 | year = 2005 | isbn = 978-0-415-34441-8 | publisher = Routledge | location = London; New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | year = 1988 | origyear = 1984 | title = The Weimar Republic | url = https://archive.org/details/weimarrepublic0000kolb | location = New York | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-09077-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kressel | first = Neil J. | title = Mass Hate: The Global Rise Of Genocide And Terror | url = https://archive.org/details/masshateglobalri0000kres | year = 2002 | publisher = Basic Books | location = Boulder | isbn = 978-0-8133-3951-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kubizek | first = August | title = The Young Hitler I Knew | url = https://archive.org/details/younghitleriknew0000kubi | authorlink = August Kubizek | year = 2006 | origyear = 1953 | publisher = MBI | location = St. Paul, MN | isbn = 978-1-85367-694-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kurowski | first = Franz | title = The Brandenburger Commandos: Germany's Elite Warrior Spies in World War II | url = https://archive.org/details/brandenburgerger0000kuro | publisher = Stackpole Books | series = Stackpole Military History series | location = Mechanicsburg, PA | year = 2005 | isbn = 978-0-8117-3250-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Langer | first = Walter C. | authorlink = Walter Charles Langer | title = [[The Mind of Adolf Hitler|The Mind of Adolf Hitler: The Secret Wartime Report]] | year = 1972 | origyear = 1943 | publisher = Basic Books | location = New York | isbn = 978-0-465-04620-1 | ref = harv}} * {{cite book | last = Larson | first = Erik | title = In the Garden of Beasts: Love, Terror, and an American Family in Hitler's Berlin | url = https://archive.org/details/isbn_9780739378144 | publisher = Random House/Crown Publishing Group | location = New York, NY | year = 2011 | isbn = 978-0-307-40884-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Linge | first1 = Heinz | authorlink1 = Heinz Linge | others = Intro. [[Roger Moorhouse]] | title = With Hitler to the End: The Memoirs of Adolf Hitler's Valet | url = https://archive.org/details/withhitlertoendm00ling | year = 2009 | origyear = 1980 | publisher = Skyhorse Publishing | location = New York | isbn = 978-1-60239-804-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lipstadt | first = Deborah E. | title = The Eichmann Trial | url = https://archive.org/details/eichmanntrial0000lips | year = 2011 | publisher = Random House | location = New York | isbn = 978-0-8052-4260-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maiolo | first = Joseph | title = The Royal Navy and Nazi Germany 1933–39: Appeasement and the Origins of the Second World War | year = 1998 | publisher = Macmillan Press | location = London | isbn = 978-0-333-72007-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Manvell | first1 = Roger | author1-link = Roger Manvell | last2 = Fraenkel | first2 = Heinrich | author2-link = Heinrich Fraenkel | title = Heinrich Himmler: The Sinister Life of the Head of the SS and Gestapo | year = 2007 | origyear = 1965 | publisher = Greenhill; Skyhorse | location = London; New York | isbn = 978-1-60239-178-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maser | first = Werner | title = Hitler: Legend, Myth, Reality | url = https://archive.org/details/hitler0000mase | year = 1973 | publisher = Allen Lane | location = London | isbn = 978-0-7139-0473-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Marrus | first = Michael | authorlink = Michael Marrus | title = The Holocaust in History | url = https://archive.org/details/holocaustinhisto0000marr_d3f8 | location = Toronto | publisher = Key Porter | year = 2000 | isbn = 978-0-299-23404-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = The Third Reich | publisher = Amber Books Ltd | year = 2009 | isbn = 978-1-906626-51-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Megargee | first = Geoffrey P. | title = War of Annihilation: Combat and Genocide on the Eastern Front, 1941 | url = https://archive.org/details/warofannihilatio0000mega | location = Lanham, Md | publisher = Rowman & Littlefield | year = 2007 | isbn = 978-0-7425-4482-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Messerschmidt | first = Manfred | title = [[Germany and the Second World War]] | volume = 1 | chapter = Foreign Policy and Preparation for War | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1990 | editor1-last = Deist | editor1-first = Wilhelm | isbn = 978-0-19-822866-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel W. | title = Why Hitler?: The Genesis of the Nazi Reich | url = https://archive.org/details/whyhitlergenesis0000mitc | year = 1996 | publisher = Praeger | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-275-95485-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Murray | first = Williamson | title = The Change in the European Balance of Power | url = https://archive.org/details/changeineuropean0000murr | location = Princeton | publisher = Princeton University Press | year = 1984 | isbn = 978-0-691-05413-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Naimark | first = Norman M. | year = 2002 | title = Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe | url = https://archive.org/details/firesofhatred00norm | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-00994-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Niewyk | first1 = Donald L. | last2 = Nicosia | first2 = Francis R. | title = The Columbia Guide to the Holocaust | url = https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew | year = 2000 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-11200-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = O'Donnell | first = James P. | authorlink = James P. O'Donnell | title = [[The Bunker (book)|The Bunker]] | publisher = Da Capo Press | location = New York | year = 2001 | origyear = 1978 | isbn = 978-0-306-80958-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Overy | first1 = Richard | last2 = Wheatcroft | first2 = Andrew | author-link = Richard Overy | title = The Road To War | url = https://archive.org/details/roadtowar0000over | location = London | publisher = Macmillan | year = 1989 | isbn = 978-0-14-028530-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | editor1-last = Lukes | editor1-first = Igor | editor2-last = Goldstein | editor2-first = Erik | title = The Munich Crisis, 1938: Prelude to World War II | url = https://archive.org/details/munichcrisis193800igor | year = 1999 | publisher = Frank Cass | location = London; Portland, OR | chapter = Germany and the Munich Crisis: A Mutilated Victory? | oclc = 40862187 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27The Munich Crisis.27.27|1999|p=207}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | authorlink = Richard Overy | editor1-last = Martel | editor1-first = Gordon | title = The Origins of the Second World War Reconsidered | url = https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0 | year = 1999 | publisher = Routledge | location = London | chapter = Misjudging Hitler | pages = [https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0/page/93 93]–115 | isbn = 978-0-415-16324-8 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27Origins of WWII Reconsidered.27.27|1999}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | title = The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia | url = https://archive.org/details/dictators00rich | publisher = Penguin Books | year = 2005 | isbn = 978-0-393-02030-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Payne | first = Robert | authorlink = Pierre Stephen Robert Payne | title = The Life and Death of Adolf Hitler | publisher = Hippocrene Books | location = New York, New York | year = 1990 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-88029-402-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Payne | first = Stanley G. | authorlink = Stanley G. Payne | title = Franco and Hitler: Spain, Germany, and World War II | url = https://archive.org/details/francohitlerspai0000payn | publisher = Yale University Press | location = New Haven | year = 2008 | isbn = 978-0-300-12282-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Plating | first = John D. | title = The Hump: America's Strategy for Keeping China in World War II | year = 2011 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station | series = Williams-Ford Texas A&M University military history series, no. 134 | isbn = 978-1-60344-238-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Redlich | first = Fritz R. | title = Hitler: Diagnosis of a Destructive Prophet | year = 2000 | month = September | publisher = Oxford University Press | pages = | isbn = 978-0-19-513631-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rees | first = Laurence | authorlink = Laurence Rees | title = [[The Nazis: A Warning From History]] | location = New York | publisher = New Press | year = 1997 | isbn = 978-0-563-38704-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rißmann | first = Michael | title = Hitlers Gott. Vorsehungsglaube und Sendungsbewußtsein des deutschen Diktators | location = Zürich München | publisher = Pendo | year = 2001 | isbn = 978-3-85842-421-1 | language = German | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = G. | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 0-300-11204-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = J. M. | author-link = John Roberts (historian) | title = A History of Europe | url = https://archive.org/details/historyofeurope0000robe | location = Oxford | publisher = Helicon | year = 1996 | isbn = 978-1-85986-178-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = Martin | title = The New Barbarism&nbsp;– A Portrait of Europe 1900–1973 | url = https://archive.org/details/portraitofeurope0000unse_o6l1 | year = 1975 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-913225-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = Esmonde M. | title = Hitler's Pre-War Policy and Military Plans: 1933–1939 | publisher = Longmans | location = London | year = 1963 | oclc = 300011871 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = E. M. | editor1-first = Koch | editor1-last = H.W | title = Aspects of the Third Reich | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = Macmillan | location = London | chapter = Hitler Planning for War and the Response of the Great Powers | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosenbaum | first = Ron | authorlink = Ron Rosenbaum | title = [[Explaining Hitler: The Search for the Origins of His Evil]] | year = 1999 | publisher = Harper Perennial | isbn = 978-0-06-095339-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosmus | first = Anna Elisabeth | year = 2004 | title = Out of Passau: Leaving a City Hitler Called Home | url = https://archive.org/details/isbn_9781570035081 | publisher = University of South Carolina Press | location = Columbia, S.C | isbn = 978-1-57003-508-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rothwell | first = Victor | title = The Origins of the Second World War | year = 2001 | publisher = Manchester University Press | location = Manchester | isbn = 978-0-7190-5957-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | authorlink = Rudolph Rummel | title = Death by Government | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Ryschka | first = Birgit | title = Constructing and Deconstructing National Identity: Dramatic Discourse in Tom Murphy's the Patriot Game and Felix Mitterer's in Der Löwengrube | date = 29 September 2008 | publisher = Peter Lang | isbn = 978-3-631-58111-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | authorlink = William L. Shirer | title = [[The Rise and Fall of the Third Reich]] | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Snyder | first = Timothy | authorlink = Timothy D. Snyder | title = [[Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin]] | publisher = Basic Books | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-0-465-00239-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | authorlink = Albert Speer | origyear = 1969 | year = 1971 | title = [[Inside the Third Reich]] | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Spiro | first = Jonathan Peter | title = Defending the Master Race: Conservation, Eugenics, and the Legacy of Madison Grant | year = 2008 | publisher = University Press of Vermont | location = Lebanon, NH | isbn = 978-1-58465-715-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Stackelberg | first = Roderick | title = The Routledge Companion to Nazi Germany | url = https://archive.org/details/routledgecompani0000stac | year = 2007 | publisher = Routledge | location = New Yor | isbn = 978-0-415-30860-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Steigmann-Gall | first = Richard | authorlink = Richard Steigmann-Gall | title = The Holy Reich: Nazi Conceptions of Christianity, 1919–1945 | url = https://archive.org/details/holyreichnazicon0000stei | location = Cambridge; New York | publisher = Cambridge University Press | year = 2003 | isbn = 978-0-521-82371-5 | doi = 10.2277/978-0-521-82371-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Steinberg | first = Jonathan | title = The Third Reich Reflected: German Civil Administration in the Occupied Soviet Union, 1941-4 | url = https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1995-06_110_437/page/620 | journal = The English Historical Review | year = 1995 | month = June | volume = 110 | issue = 437 | pages = 620–651 | oclc = 83655937 | ref = harv | doi = 10.1093/ehr/CX.437.620 }} * {{cite book | last = Steiner | first = John Michael | title = Power Politics and Social Change in National Socialist Germany: A Process of Escalation into Mass Destruction | url = https://archive.org/details/powerpoliticssoc0000stei | year = 1976 | publisher = Mouton | location = The Hague | isbn = 978-90-279-7651-2 | ref = harv }} *{{cite journal | last = Stolfi | first = Russel | title = Barbarossa Revisited: A Critical Reappraisal of the Opening Stages of the Russo-German Campaign (June–December 1941) | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1982-03_54_1/page/27 | journal = [[Journal of Modern History]] | year = 1982 | month = March | volume = 54 | issue = 1 | pages = 27–46 | doi = 10.1086/244076 | ref = harv }} * {{cite book | last = Tames | first = Richard | title = Dictatorship | url = https://archive.org/details/dictatorship0000tame_g0o2 | publisher = Heinemann Library | location = Chicago | year = 2008 | isbn = 978-1-4329-0234-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Le Tissier | first = Tony | title = Race for the Reichstag | publisher = Pen & Sword | year = 2010 | origyear = 1999 | isbn = 978-1-84884-230-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Toland | first = John | authorlink = John Toland (author) | title = Adolf Hitler: The Definitive Biography | publisher = Book Club Associates | location = London | year = 1977 | origyear = 1976 | ref = harv }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler: The Definitive Biography | publisher = [[Doubleday (publisher)|Doubleday]] | year = 1992 | origyear = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Trevor-Roper | first = Hugh | authorlink = Hugh Trevor-Roper | title = The Last Days of Hitler | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000trev_k6q1 | year = 1987 | origyear = 1947 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago | isbn = 978-0-226-81224-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Vinogradov | first = V. K. | title = Hitler's Death: Russia's Last Great Secret from the Files of the KGB | url = https://archive.org/details/hitlersdeathruss0000vino | publisher = Chaucer Press | year = 2005 | isbn = 978-1-904449-13-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weber | first = Thomas | title = Hitler's First War: Adolf Hitler, The Men of the List Regiment, and the First World War | url = https://archive.org/details/hitlersfirstwara0000webe_y3h4 | year = 2010 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-923320-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Hitler's Private Testament of 2 May 1938 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1955-12_27_4/page/415 | journal = The Journal of Modern History | date = December 1955 | volume = 27 | issue = 4 | pages = 415–419 | oclc = 482752575 | doi = 10.1086/237831 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Hitler's Image of the United States | journal = The American Historical Review | date = December 1964 | volume = 69 | issue = 4 | pages = 1006–1021 | ref = harv | doi = 10.2307/1842933 }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | author-link = Gerhard Weinberg | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Diplomatic Revolution in Europe 1933–1936 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago, Illinois | year = 1970 | isbn = 978-0-226-88509-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Starting World War II | url = https://archive.org/details/foreignpolicyofh0000wein | publisher = University of Chicago Press | year = 1980 | isbn = 978-0-226-88511-7 | location = Chicago, Illinois | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Germany, Hitler, and World War II: Essays in Modern German and World History | url = https://archive.org/details/germanyhitlerwor0000wein | year = 1995 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | chapter = Hitler and England, 1933–1945: Pretense and Reality | isbn = 978-0-521-47407-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-25075-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Wheeler-Bennett | first = John | authorlink = John Wheeler-Bennett | title = The Nemesis of Power | location = London | publisher = Macmillan | year = 1967 | isbn = 978-1-4039-1812-3 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Wilt | first = Alan | authorlink = Alan F. Wilt | title = Hitler's Late Summer Pause in 1941 | journal = Military Affairs | date = December 1981 | volume = 45 | issue = 4 | pages = 187–191 | doi = 10.2307/1987464 | jstor = 1987464 | ref = harv }} * {{cite book | last = Winkler | first2 = Heinrich August | title = Germany: The Long Road West. Vol. 2, 1933–1990 | publisher = [[Oxford University Press]] | location = New York | year = 2007 | isbn = 978-0-19-926598-5 | ref = harv | others = Sager, Alexander (trans.) }} * {{cite book | last = Ziemke | first = Earl F. | title = Battle for Berlin: End of the Third Reich | series = Ballantine's Illustrated History of World War II | volume = Battle Book #6 | publisher = [[Ballantine Books]] | year = 1969<!--pre isbn--> | oclc = 23899 | ref = harv }} {{refend}} ;Online {{refbegin|3}} * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | publisher = [[Yad Vashem]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | format = PDF | accessdate = 7 January 2013 | ref = harv }} * {{cite news | title = Parkinson's part in Hitler's downfall | publisher = BBC News | date = 29 July 1999 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/406713.stm | accessdate = 13 June 2011 | ref = {{sfnRef|BBC News, 1999}} }} * {{cite web | title = 1933&nbsp;– Day of Potsdam | publisher = City of Potsdam | url = http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | accessdate = 2011 June 13 | ref = {{sfnRef|City of Potsdam}} | archive-date = 2012-06-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120606032402/http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | url-status = dead }} * {{cite news | title = Documents: Bush's Grandfather Directed Bank Tied to Man Who Funded Hitler | date = 17 October 2003 | publisher = Fox News | url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html | accessdate = 16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Fox News, 2003}} }} * {{cite web | title = Hitler's Last Days | publisher = MI5 Security Service | work = mi5.gov.uk | url = https://www.mi5.gov.uk/home/mi5-history/world-war-ii/hitlers-last-days.html | accessdate = 5 January 2012 | ref = {{sfnRef|MI5, .27.27Hitler's Last Days.27.27}} }} * {{cite news | last = Evans | first = Richard J. | title = How the First World War shaped Hitler | newspaper = [[The Globe and Mail]] | date = 22 June 2011 | publisher = Phillip Crawley | url = http://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/hitlers-first-war-by-thomas-weber/article4261721/ | accessdate = 23 September 2012 | ref = harv }} * {{cite web | last = Frauenfeld | first = A. E | title = The Power of Speech | publisher = [[Calvin College]] | date = August 1937 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archive-date = 2014-06-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606094146/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | url-status = dead }} * {{cite web | last = Glantz | first = David | authorlink = David Glantz | title = The Soviet‐German War 1941–45: Myths and Realities: A Survey Essay | publisher = Strom Thurmond Institute of Government and Public Affairs, [[Clemson University]] | format = pdf | location = Clemson, SC | date = 11 October 2001 | url = http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_details&gid=189&Itemid=310 | accessdate = 12 December 2012 | ref = harv | archive-date = 2015-02-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150218155036/http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_details&gid=189&Itemid=310 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Goebbels | first = Joseph | title = The Führer as a Speaker | publisher = [[Calvin College]] | year = 1936 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archive-date = 2014-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140604083118/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | url-status = dead }} * {{cite news | last = Hinrichs | first = Per | publisher = Spiegel Online | title = Des Führers Pass: Hitlers Einbürgerung | trans_title = The Führer's Passport: Hitler's Naturalisation | date = 10 March 2007 | language = German | url = http://www.spiegel.de/panorama/zeitgeschichte/0,1518,470844,00.html | accessdate = 16 October 2011 | ref = harv }} * {{cite web | last = Kotanko | first = Florian | title = House of Responsibility | publisher = | year = | month = | url = http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php | accessdate = 08 January 2013 | ref = {{sfnRef|House of Responsibility}} | archive-date = 2013-11-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131113231404/http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php | url-status = dead }} * {{cite web | title = Introduction to the Holocaust | publisher = [[United States Holocaust Memorial Museum]] | url = http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005143 | accessdate = 17 October 2011 | ref = {{sfnRef|Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite web | title = Eingabe der Industriellen an Hindenburg vom November 1932 | trans_title = Letter of the industrialists to Hindenburg, November 1932 | publisher = Glasnost–Archiv | url = http://www.glasnost.de/hist/ns/eingabe.html | accessdate = 16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Letter to Hindenburg, 1932}} }} * {{cite web | last = McMillan | first = Dan | title = Review of Fritz, Stephen G., ''Ostkrieg: Hitler's War of Extermination in the East'' | publisher = H-Genocide, H-Net Reviews | year = 2012 | month = October | url = http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=35868 | accessdate = 16 October 2012 | ref = harv }} * {{cite document | title = Der Hitler-Prozeß vor dem Volksgericht in München | trans_title = The Hitler Trial Before the People's Court in Munich | language = German | year = 1924 | ref = {{sfnRef|Munich Court, 1924}} | postscript = . }} * {{cite journal | author = Office of Strategic Services | title = The Nazi Master Plan: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 1945 | publisher = Cornell Law Library | location = Ithaca, NY | pages = 6–7 | oclc = 320083040 | url = http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | ref = {{sfnRef|Office of Strategic Services, 1945}} | access-date = 2013-01-09 | archive-date = 2013-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130926204151/http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.ns-archiv.de/personen/hitler/oesterreich/staatsbuergerschaft.php | title = Hitler ersucht um Entlassung aus der österreichischen Staatsangehörigkeit | trans_title = Hitler's official application to end his Austrian citizenship | date = 7 April 1925 | publisher = NS-Archiv | language = German | accessdate = 2012 April 13 | ref = {{sfnRef|NS-Archiv, 7 April 1925}} }} * {{cite news | last = Sharkey | first = Joe | title = Word for Word/The Case Against the Nazis; How Hitler's Forces Planned To Destroy German Christianity | newspaper = The New York Times | date = 13 January 2002 | url = http://www.nytimes.com/2002/01/13/weekinreview/word-for-word-case-against-nazis-hitler-s-forces-planned-destroy-german.html?pagewanted=all | accessdate = 7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite news | title = Leni Riefenstahl | date = 2003 September 10 | work = [[The Daily Telegraph]] | publisher = [[Telegraph Media Group|TMG]] | location = [[London, UK|London]] | issn = 0307-1235 | oclc = 49632006 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1440991/Leni-Riefenstahl.html?pageNum=3 | accessdate = 2011 December 14-12-14 | ref = {{sfnRef|.27.27The Daily Telegraph.27.27, 2003}} }} * {{cite news |title = Man of the Year |work = Time Magazine |publisher = Time |date = 2 January 1939 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html |accessdate = 22 May 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080607103145/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html |archivedate = 2008-06-07 |url-status = live |ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, January 1939}} }} * {{cite news | title = Seven Years War? | work = Time Magazine | publisher = Time | date = 2 October 1939 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | accessdate = 30 August 2008 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, October 1939}} | archive-date = 2008-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080309075838/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | url-status = dead }} * {{cite news | title = Germany: Second Revolution? | date = 2 July 1934 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321,00.html | work = Time Magazine | publisher = Time | accessdate = 17 October 2011 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, 1934}} | archive-date = 2008-04-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080417000456/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321-2,00.html | url-status = dead }} * {{cite web | title = Poles: Victims of the Nazi Era: The Invasion and Occupation of Poland | work = ushmm.org | publisher = United States Holocaust Memorial Museum | url = http://www.ushmm.org/education/resource/poles/poles.php | accessdate = 2011 December 15 | ref = {{sfnRef|US Holocaust Memorial Museum}} | archive-date = 2014-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140714193743/https://ushmm.org/education/resource/poles/poles.php | url-status = dead }} * {{cite web | last = Wilson | first = Bee | title = Mein Diat&nbsp;– Adolf Hitler's diet | publisher = [[Questia]] | work = New Statesman | location = UK | date = 9 October 1998 | accessdate = 22 May 2008 | url = http://www.questia.com/library/1G1-21238666/mein-diat | ref = harv }} {{subscription required}} * {{cite book | author = Yad Vashem Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority | title = Yad Vashem Studies | year = 2006 | volume = 34 | publisher = [[Yad Vashem]] | location = Jerusalem | oclc = 610688434 | ref = {{sfnRef|Yad Vashem, 2006}} }} * {{cite web | title = How many Jews were murdered in the Holocaust? How do we know? Do we have their names? | publisher = [[Yad Vashem]] | url = http://www1.yadvashem.org/about_holocaust/faqs/answers/faq_3.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080519014604/http://www1.yadvashem.org/about_holocaust/faqs/answers/faq_3.html | archivedate = 2008-05-19 | accessdate = 2008 May 22 | ref = {{sfnRef|Yad Vashem, 2008}} | url-status = live }} {{refend}} [[വർഗ്ഗം:1889-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1945-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 20-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 30-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ലോകചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] [[വർഗ്ഗം:ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മനിയുടെ ചാൻസലർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:നാസിസം]] [[വർഗ്ഗം:നാസികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് തടങ്കൽപ്പാളയം]] [[വർഗ്ഗം:ഹോളോകോസ്റ്റ് ഒരുക്കിയവർ]] {{അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ}} {{നാസിസം}} {{ഫാസിസം}} {{ഹോളോകോസ്റ്റ് }} {{പോളണ്ടിലെ ഹോളോകോസ്റ്റ് }} {{Final occupants of the Führerbunker}} cgn71331uaa5l22phqj3grt56q9lia0 സിഗ്‌ബി 0 22963 4632646 4523312 2026-06-23T17:16:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632646 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|ZigBee}} '''സിഗ്‌ബി'''(ZigBee) എന്നത് [[വയർലെസ് പേഴ്സണൽ ഏരിയ നെറ്റ്വർക്ക്|വയർലെസ് പേഴ്സണൽ ഏരിയ നെറ്റ്വർക്കുകൾക്കുള്ള (WPAN)]] വ്യവസ്ഥയായ [[IEEE 802.15.4]]-ൽ അധിഷ്ഠിതമായ, ചെറുതും, വളരെ കുറച്ചുമാത്രം [[ഊർജ്ജം]] ആവശ്യമുള്ളതുമായ [[ഡിജിറ്റൽ റേഡിയോ|ഡിജിറ്റൽ റേഡിയോകൾ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള വിവരകൈമാറ്റത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന ഉന്നതതല കമ്യൂണിക്കേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോളുകളുടെ ഒരു ഗണം ആണ്‌. നീണ്ട ബാറ്ററി ആയുസ്സും, താഴ്ന്ന വിവരകൈമാറ്റ തോതും, സുരക്ഷിതമായ നെറ്റ്വർക്കിങും ആവശ്യമായ RF ആപ്ലിക്കേഷനുകളെയുദ്ദേശിച്ചാണ്‌ സിഗ്ബി പ്രധാനമായും രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഹോം ഓട്ടോമേഷൻ ഡിവൈസുകളിലും സ്മാർട്ട് എനർജി ഡിവൈസുകളിലും കൂട്ടിച്ചേർക്കമട്ടിൽ ഇപ്പോൾത്തന്നെ വ്യാപകമായ് കണ്ടുവരുന്ന സിഗ്ബിയെ, '''ദി ഇന്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സ്''' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. == വിശദീകരണം == {{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}} വീടുകളിലെ [[ഹോം തിയേറ്റർ]] യൂണിറ്റ്‌, [[ഫയർ അലാം]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ, [[എയർ കണ്ടീഷണർ]], അടുക്കള ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്‌ ഒറ്റ റിമോട്ട്‌ കൺട്രോളർ ഉപയോഗിച്ചാണെങ്കിൽ ഏറെ സൗകര്യപ്രദമായിരിക്കും. ഇന്നത്‌ സാധ്യമല്ലെങ്കിലും നാളെ അത്‌ സാധ്യമാക്കാൻ കഴിയുമെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് സിഗ്ബി. [[ബ്ലൂടൂത്ത്]], ഇൻഫ്രാറെഡ്‌ എന്നിവയ്‌ക്ക്‌ ശേഷമുള്ള ആഗോള കമ്യൂണിക്കേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ മാനദണ്ഡമാണ്‌ സിഗ്ബി. [[കമ്പ്യൂട്ടർ|കമ്പ്യൂട്ടറുകളെയും]] അനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങളെയും തമ്മിൽ ഡിജിറ്റൽ റേഡിയോ തരംഗങ്ങളിലൂടെ ബന്ധപ്പെടുത്താവുന്ന വയർലെസ്സ്‌ പെഴ്‌സണൽ ഏരിയാ നെറ്റ്‌ വർക്കിംഗിന്റെ (WPAN) സ്‌പെസിഫിക്കേഷൻ ആണ്‌ സിഗ്‌ബി. IEEE 802.15.4 നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ്‌ സ്‌റ്റാൻഡേർഡിന്‌ കീഴിലുള്ളതാണിത്‌. ബ്ലൂടൂത്ത്‌, ഇൻഫ്രാറെഡ്‌ എന്നിവയെ അപേക്ഷിച്ച്‌ ഡാറ്റാ കൈമാറ്റത്തിന്റെ തോത്‌ സിഗ്‌ബി ഉപകരണങ്ങളിൽ കുറവായിരിക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ ബാറ്ററി കാലാവധി കൂടുതലുമായിരിക്കും. സാധാരണ ഇത്തരം സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനപരിധി വളരെ കുറവാണ്‌. സിഗ്‌ബിയുടെ കാര്യത്തിൽ അത്‌ 30 അടി വരെയേ ഉണ്ടാകൂ. എങ്കിലും ഇതിന്റെ നെറ്റ്‌വർക്കിന്‌ നിരവധി ലെയറുകളുണ്ടാകും. ഈ ലെയറുകളാകട്ടെ സിഗ്‌ബി സ്‌റ്റാൻഡേർഡിലുള്ള ഉപകരണങ്ങൾക്ക്‌ നിരവധി സൗകര്യങ്ങളായിരിക്കും ചെയ്‌തുകൊടുക്കുക;അതായത്‌ കുറഞ്ഞ ചെലവ്‌, സ്ഥായിയായ വിവരകൈമാറ്റം, കുറഞ്ഞ ദൂര പരിധിയിലെ പ്രവർത്തനം, കുറഞ്ഞ ഊർജ ഉപയോഗം, ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനം എന്നിങ്ങനെ. ബ്ലൂടൂത്ത്‌ സാങ്കേതികത ഉള്ളപ്പോൾ പിന്നെന്തിന്‌ സിഗ്‌ബി എന്ന ചോദ്യം ഉയരാം. ഏറ്റവും എളുപ്പത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വയർലെസ്സ്‌ സാങ്കേതികത എന്നാണ്‌ ഇതിന്‌ ഉത്തരം നൽകാനാവുന്നത്‌. ബ്ലൂടൂത്തിന്റെ ബാൻഡ്‌വിഡ്‌ത്ത്‌ 1 എം.ബി.പി.എസ്‌. ആയിരിക്കുമ്പോൾ സിഗ്‌ബിയുടേത്‌ ഇതിന്റെ നാലിലൊന്നേ വരൂ. അതുപോലെ ഇതിന്റെ പ്രോട്ടോക്കോൾ സ്‌റ്റാക്ക്‌ സൈസും മറ്റുള്ള വയർലെസ്‌ സാങ്കേതികതയെ അപേക്ഷിച്ച്‌ മൂന്നിലൊന്ന്‌ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. ഇതിലൊക്കെ ഉപരിയായി, വയർലെസ്‌ യു.എസ്‌.ബികൾ, ഹാൻഡ്‌സെറ്റുകൾ, ഹെഡ്‌സെറ്റുകൾ എന്നിവയെയാണ്‌ ബ്ലൂടൂത്ത്‌ ലക്ഷ്യം വക്കുന്നതെങ്കിൽ സിഗ്‌ബിയുടെ മേഖലയാകട്ടെ സെൻസറുകൾ, റിമോട്ട്‌ കൺട്രോളുകൾ, ബാറ്ററി ഉപയോഗിച്ച്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉൽപന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയാണ്‌. സിഗ്‌ബി റോഡുകളുടെ വേക്കപ്പ് ടൈം '''30 മില്ലീ സെക്കൻഡിലും താഴെയാണ്''', പക്ഷെ ബ്ലൂടൂത്തിന്റേത് '''കുറഞ്ഞത് 3 സെക്കൻഡുകളാണ്'''. എങ്കിലും ഇത്‌ ബ്ലൂടൂത്തുമായി മത്സരിക്കാനുള്ളതോ അല്ലെങ്കിൽ അതിന്‌ അനുബന്ധമാകുന്നതോ ആയ സാങ്കേതികത ആയിരിക്കില്ല. മറിച്ച്‌, മറെറാരു മേഖലയിലെ ആപ്ലിക്കേഷനുകളെ ലക്ഷ്യം വച്ചുള്ളതായിരിക്കുമിത്‌. == സിഗ്ബി കൂട്ടായ്മ == സിഗ്‌ബി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉത്‌പാദനത്തിനായി ഒരുകൂട്ടം കമ്പനികൾ ചേർന്ന്‌ ഒരു സിഗ്‌ബി അലയൻസ്‌ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. ഇതിൽ അംഗമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആഗോള മാനദണ്ഡത്തിന്‌ അനുസൃതമായി സിഗ്‌ബി ചിപ്‌സെറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച്‌ ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാം. [[ഫിലിപ്‌സ്‌]], [[മോട്ടോറോള]], [[ഇന്റൽ]], [[എച്ച്‌.പി.]] തുടങ്ങിയ വൻകിട കമ്പനികളുൾപ്പടെ ഇരുന്നൂറിലധികം കമ്പനികൾ ഈ കൂട്ടായ്‌മയിൽ ഇപ്പോൾ അംഗങ്ങളാണ്‌. ഏറെ താമസിയാതെ ടി.വിയും ഫ്രിഡ്‌ജും മ്യൂസിക്‌ സിസ്‌റ്റവുമൊക്കെ ഒറ്റ റിമോട്ട്‌ കൺട്രോൾ കൊണ്ട്‌ നമുക്ക്‌ നിയന്ത്രിക്കാനുമാകും. ==അവലംബം== <references/> == ഇതും കാണുക == [[IEEE 802]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.zigbee.org ZigBee Alliance] * [http://www.ieee802.org/15/pub/TG4.html IEEE 802.15.4 web site] * [http://www.open-zb.net/ open-ZB] : an open-source toolset for the IEEE 802.15.4 and ZigBee protocols * [http://www.zigbeelinks.com/ ZigBeeLinks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928090658/http://www.zigbeelinks.com/ |date=2007-09-28 }} : Information and links about hardware, solutions and development of zigbee and 802.15.4 applications. * [http://www.rfdesignline.com/howto/lowpowerrf/197007510 Design Considerations when Using ZigBee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928063605/http://www.rfdesignline.com/howto/lowpowerrf/197007510 |date=2007-09-28 }} * [http://www.microcontroller.com/EmbeddedSystems.asp?c=28 Listing of major ZigBee semiconductor suppliers] * [http://www.microcontroller.com/Embedded.asp?did=149 ZigBee Wireless Networks for Industrial Systems (white paper)] * [http://zigbee.hasse.nl/ ZigBee introduction course] An introduction on ZigBee in the English and Dutch language. * [http://www.rfdesignline.com/howto/lowpowerrf/198900393 Comparing WLAN and ZigBee for embedded applications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928063557/http://www.rfdesignline.com/howto/lowpowerrf/198900393 |date=2007-09-28 }} * [http://rfdesign.com/next_generation_wireless/who-needs-zigbee/ Who Needs ZigBee?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070829063610/http://rfdesign.com/next_generation_wireless/who-needs-zigbee/ |date=2007-08-29 }} - Explains the difference between wireless standards, and provides insight into how ZigBee differs from the others. * [http://www.palowireless.com/zigbee/ Palowireless ZigBee Resource Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127004257/http://www.palowireless.com/zigbee/ |date=2007-01-27 }} Articles, news and resources. * [http://zigbuzz.sourceforge.net/ Zigbuzz] an open source ZigBee stack for the Linux kernel. * [http://www.ece.msstate.edu/~reese/msstatePAN/ A ZigBeeTM-subset/IEEE 802.15.4TM Multi-platform Protocol Stack]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070913131548/http://www.ece.msstate.edu/~reese/msstatePAN/ |date=2007-09-13 }} A ZigBee-subset/IEEE 802.15.4 multi-platform stack for educational, research, personal use; compatible with Microchip PICDEMZ and TI/Chipcon CC2430 SOC platforms. * [http://www.rtcmagazine.com/home/article.php?id=100656 Using ZigBee Wireless Networking to Develop Commercial Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929093103/http://www.rtcmagazine.com/home/article.php?id=100656 |date=2007-09-29 }} * [http://www.daintree.net/resources/index.php ZigBee Resources ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526152108/http://www.daintree.net/resources/index.php |date=2010-05-26 }} Including whitepapers, glossary and specification updates {{tech-stub|ZigBee}} [[വർഗ്ഗം:Wireless-stub]] [[വർഗ്ഗം:Wireless networking]] [[വർഗ്ഗം:IEEE 802]] [[വർഗ്ഗം:Domotics]] 5lo941nkakyf9vpq8qdd68o728pesvn ഹോമിയോപ്പതി 0 26773 4632750 4618796 2026-06-24T04:16:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632750 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Homeopathy}} {{Infobox alternative medicine | name = ഹോമിയോപ്പതി | synonyms = Homoeopathy | pronounce = {{IPAc-en|audio=En-uk-homeopathy.ogg|ˌ|h|oʊ|m|i|ˈ|ɒ|p|ə|θ|i}} | image = Saxonia Museum fuer saechsische Vaterlandskunde III 19.jpg | image_size = 250 | alt = സാമുവൽ ഹാനിമാൻ | caption = [[സാമുവൽ ഹാനിമാൻ]], ഹോമിയോപ്പതിയുടെ ഉപജ്ഞാതാവ് | claims = എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണം'ജീവശക്തി'യുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ്. നേർപ്പിക്കും തോറും വീര്യം കൂടും. | topics = [[ബദൽചികിത്സ]] | origyear = 1796 | origprop = [[സാമുവൽ ഹാനിമാൻ]] | laterprop = [[James Tyler Kent]], [[Royal S. Copeland]], [[George Vithoulkas]] | seealso = [[ഹ്യൂമറിസം]], [[heroic medicine]] | MeshID = D006705 }} {{Alternative medical systems}} ഒരു [[ബദൽചികിത്സ|ബദൽ ചികിത്സ]] സമ്പ്രദായമാണ്‌ '''ഹോമിയോപ്പതി''' ({{IPAc-en|audio=En-uk-homeopathy.ogg|ˌ|h|oʊ|m|i|ˈ|ɒ|p|ə|θ|i}}). [[ഗ്രീക്ക്‌]] ഭാഷയിലെ ''Homoios'' (<i>ഒരുപോലെയുള്ള</i>), ''Pathos'' (<i>അസുഖം</i>) എന്നീ വാക്കുകൾ ചേർന്നാണ് ഹോമിയോപ്പതി എന്ന പദമുണ്ടായിരിക്കുന്നത്‌.<ref name="Tuomela">{{cite book |author=Tuomela, R|authorlink=Raimo Tuomela |veditors=Pitt JC, Marcello P |doi=10.1007/978-94-009-3779-6_4 |series=Boston Studies in the Philosophy of Science |volume=98 |year=1987 |pages=83–101 |publisher=Springer |chapter=Chapter 4: Science, Protoscience, and Pseudoscience |title=Rational Changes in Science: Essays on Scientific Reasoning |isbn=978-94-010-8181-8|issn = 0068-0346}}</ref><ref name="Smith2012">{{cite journal |author=Smith K |title=Homeopathy is Unscientific and Unethical |journal=Bioethics |volume=26 |issue=9 |doi=10.1111/j.1467-8519.2011.01956.x|url=https://zenodo.org/record/1035885 |pages=508–512 |year=2012}}</ref><ref name="Baran2014">{{cite book |vauthors=Baran GR, Kiana MF, Samuel SP |work=Healthcare and Biomedical Technology in the 21st Century |publisher=Springer |year=2014 |pages=19–57 |title=Chapter 2: Science, Pseudoscience, and Not Science: How Do They Differ? |doi=10.1007/978-1-4614-8541-4_2 |isbn=978-1-4614-8540-7 |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4614-8541-4_2/fulltext.html |quote=within the traditional medical community it is considered to be quackery}}</ref><ref name="Ladyman">{{cite book |author=Ladyman J |veditors=Pigliucci M, Boudry M |year=2013 |pages=48–49 |publisher=University of Chicago Press |chapter=Chapter 3: Towards a Demarcation of Science from Pseudoscience |title=Philosophy of Pseudoscience: Reconsidering the Demarcation Problem |quote=Yet homeopathy is a paradigmatic example of pseudoscience. It is neither simply bad science nor science fraud, but rather profoundly departs from scientific method and theories while being described as scientific by some of its adherents (often sincerely). |isbn=978-0-226-05196-3}}</ref><ref>{{Cite journal|url=|title=Chapter 4: Science, Protoscience, and Pseudoscience".|last=|first=|date=1987|journal=|accessdate=|doi=https://doi.org/10.1007%2F978-94-009-3779-6_4|pmid=}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|url=|title=Smith K (2012). "Homeopathy is Unscientific and Unethical". Bioethics|last=|first=|date=2012|journal=|accessdate=|doi=https://doi.org/10.1111%2Fj.1467-8519.2011.01956.x|pmid=}}</ref> [[ജർമനി|ജർമ്മൻ]] ഭിഷഗ്വരനായ [[സാമുവൽ ഹാനിമാൻ]] പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം ഈ ചികിത്സ രീതി വിഭാവനം ചെയ്തത്. “''ഓർഗനോൺ''’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലാണ് ഹാനിമാന്റെ ആശയങ്ങളും ചികിത്സാ പദ്ധതിയും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ഹോമിയോപതി.<ref>{{Cite web|url=https://luca.co.in/homeopathy/|title|access-date=2024-05-29|last=|first=ഡോ. കെ.പി. അരവിന്ദൻ|date=2020-08-04| ഹോമിയോപതി|publisher=ലൂക്കാ|language=മലയാളം}}</ref> ഇത് [[ശാസ്ത്രീയ സമീപനം| ഏതുതരം രോഗത്തിനായാലും ഹോമിയോപതി മരുന്നുകൾ ചികിത്സിക്കുന്നതിന് ഫലപ്രദമല്ല.<ref>https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4614-8541-4_2</ref><ref>https://zenodo.org/record/1035885#.XxoOUBLhXIU</ref> ഹോമിയോപ്പതി ഇന്ത്യയിൽ ഒരു അംഗീകൃത ചികിത്സാരീതിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/regulatory-system_mtl|title=Homeopathy in India - Regulatory System|last=|first=|date=|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923130425/http://www.nhp.gov.in/regulatory-system_mtl|archive-date=2016-09-23|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/UploadFiles/microsite/635960641909289061_1.pdf|title=Homoeopathy Central Council Act, 1973|last=|first=|date=1973|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220105314/https://www.nhp.gov.in/UploadFiles/microsite/635960641909289061_1.pdf|archive-date=2019-12-20|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref> പല വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും ഹോമിയോപ്പതി ചികിത്സക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhmrc.gov.au/about-us/resources/homeopathy#block-views-block-file-attachments-content-block-1|title=scientific evidence for the effectiveness of homeopathy in treating a variety of clinical conditions|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221154310/https://www.nhmrc.gov.au/about-us/resources/homeopathy#block-views-block-file-attachments-content-block-1|url-status=dead}}</ref><ref name=":2">https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-academy-of-sciences-homeopathy-treaments-pseudoscience-does-not-work-par-magic-a7566406.html</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/mar/11/homeopathy-not-effective-for-treating-any-condition-australian-report-finds|title=Homeopathy not effective for treating any condition, Australian report finds|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref><ref>http://www.cbsnews.com/stories/2005/08/26/health/webmd/main797796.shtml</ref><ref name=":3">http://www.asianetnews.com/life/unscientific-side-of-homeopathy</ref><ref>https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/homeopathy-is-not-more-effective-than-placebo-for-almost-every-illness-says-health-council-10099645.html</ref><ref>https://sciencebasedpharmacy.wordpress.com/2009/08/21/world-health-organization-warns-against-homeopathy/</ref> ഹോമിയോ മരുന്നുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെറും [[പ്ലാസിബോ പ്രതിഭാസം|മാനസികമായ ഫലങ്ങൾ]] മാത്രമാണെന്ന് നിരവധി പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://sciencebasedpharmacy.wordpress.com/2009/08/21/world-health-organization-warns-against-homeopathy/</ref><ref>https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/homeopathy-is-not-more-effective-than-placebo-for-almost-every-illness-says-health-council-10099645.html</ref><ref>https://www.asianetnews.com/life/unscientific-side-of-homeopathy</ref><ref>www.cbsnews.com/stories/2005/08/26/health/webmd/main797796.shtml</ref> == ചരിത്രം == ഇരുനൂറ് വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രാകൃത ചികിത്സാരീതികളിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമായ ഒരു മാർഗ്ഗം രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കാനുള്ള ജർമൻ ഭിഷഗ്വരനായ സാമുവൽ ഹാനിമാന്റെ (1755-1843) ശ്രമഫലമായാണ് ഹോമിയോപ്പതി രൂപം കൊണ്ടത്. അക്കാലത്ത് യൂറോപ്പിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നത് [[രക്തം]], [[കഫം]], കറുപ്പും മഞ്ഞയും പിത്തരസങ്ങൾ എന്നീ ശരീര ദ്രവങ്ങളിൽ ഊന്നിയ [[ഗ്രീക്ക്]] ചികിത്സാരീതിയായിരുന്നു. ഈ ശരീരദ്രവങ്ങളെ നാല് ശരീരാവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയിരുന്നു- യഥാക്രമം ഉഷ്ണം, ശീതം, ഈർപ്പം, വരണ്ടത് എന്നിങ്ങനെ. ഈ ശരീരാവസ്ഥകളെ വീണ്ടും [[ഭൂമി]], [[വായു]], [[അഗ്നി]], [[വെള്ളം]] എന്നീ [[മൂലകം|മൂലകങ്ങളുമായും]] ബന്ധപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. രോഗ ലക്ഷണങ്ങളായി പ്രകടമാവുന്ന നാല് ശരീരാവസ്ഥകളെയും അതിന് തത്തുല്യമായ എതിർവിഭാഗം കൊണ്ടായിരുന്നു ചികിത്സിച്ചിരുന്നത്. ഈ രീതിയെ ഹാനിമാൻ '[[അലോപ്പതി]]' എന്നു വിളിച്ചു (''allos''- വിപരീതം, ''pathos''- ക്ലേശം). ഈ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ തന്റെ '''Organon of Medicine''<nowiki/>' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/homeopathy-origin_mtl|title=Homeopathy in India - Origin|last=|first=|date=|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101232613/http://www.nhp.gov.in/homeopathy-origin_mtl|archive-date=2016-11-01|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref> == അടിസ്ഥാന തത്ത്വം == [[Image:Homeopathic332.JPG|thumb|right|ഔഷധങ്ങൾ]] എല്ലാ [[രോഗം|രോഗങ്ങൾക്കും]] കാരണം 'ജീവശക്തി'യുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണെന്ന് ഹാനിമാൻ വാദിച്ചു. ഈ അസന്തുലിതാവസ്ഥയെ അദ്ദേഹം '''miasm''<nowiki/>' എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. ജീവശക്തിയെ ചികിത്സിക്കുകയാണ് രോഗനിവാരണത്തിനുള്ള യഥാർത്ഥ മാർഗ്ഗമെന്നും അദ്ദേഹം സിദ്ധാന്തിച്ചു.<ref name=Causation>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/causation-of-diseases_mtl|title=Homeopathy in India - Causation of Diseases|last=|first=|date=|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003074608/http://www.nhp.gov.in/causation-of-diseases_mtl|archive-date=2016-10-03|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref> അക്കാലത്ത്‌ [[മലമ്പനി|മലേറിയയുടെ]] ചികിൽസക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന [[സിങ്കോണ]] മരത്തിന്റെ തടി കഴിച്ച ഹാനിമാനിൽ മലേറിയയുടെതു പോലെയുള്ള [[പനി]], വിറയൽ, [[സന്ധിവേദന]] എന്നീ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമായി. ഒരു രോഗത്തിനുള്ള ഫലപ്രദമായ മരുന്ന്, ആരോഗ്യവാനായ ഒരു വ്യക്തി കഴിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ രോഗത്തിനു സമാനമായ ലക്ഷണങ്ങൾ അയാളിൽ അതുണ്ടാക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനിച്ചു - ഇതാണ്‌ ഹോമിയോപ്പതിയുടെ പ്രസിദ്ധമായ ''സദൃശം സദൃശത്തെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു'' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: ''Like Cures Like'' [[ജർമ്മൻ]]: ''Similia Similibus Curantur'') എന്ന സിദ്ധാന്തത്തിന് അടിസ്ഥാനം.<ref name=Causation/> == ചികിത്സാരീതി == [[File:Homeopathic substance.png|thumb|ചേരുവകൾ]] ഹോമിയോപ്പതി മരുന്നുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് സസ്യങ്ങൾ, ജന്തുക്കൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവയിൽനിന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.homeopathyoz.org/fact-sheets/homoeopathic-medicines|title=Homœopathic Medicines|last=|first=|date=|website=Australian Homoeopathic Association|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-03-18}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇവയുടെ അങ്ങേയറ്റം നേർപ്പിച്ചെടുത്ത മിശ്രിതങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഈ പദാർഥങ്ങൾ ചേർത്ത ആൽക്കഹോൾ മിശ്രിതം തുടർച്ചയായ നേർപ്പിക്കൽ പ്രക്രിയക്കൊടുവിൽ [[ലാക്റ്റോസ്]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഫ്രക്റ്റോസ്]] ([[പഞ്ചസാര]]യുടെ മറ്റൊരു രൂപം) മാധ്യമത്തിൽ ചേർത്ത് ഗുളിക രൂപത്തിലാക്കുന്നു. പിന്നീട് ഗുളികകളിൽ നിന്ന് ജലാംശം പൂർണ്ണമായും ബാഷ്പീകരിച്ച് പോവുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hahnemannlabs.com/preparation.html|title=Methods of Preparation of Homeopathic Medicines|last=|first=|date=|website=AHahnemann Laboratories, Inc|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-03-18}}</ref> ==ഹോമിയോ ചികിത്സകരുടെ കാഴ്ചപ്പാട്== ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ എല്ലാത്തരത്തിലുമുള്ള ഗവേഷണങ്ങളെയും ഹോമിയോപ്പതി അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇതിന്റെ പ്രയോക്താക്കൾ പറയുന്നു, എന്നാൽ ഇത് തെറ്റാണ്. രോഗത്തെയും രോഗികളെയും ഹോമിയോപ്പതി "യുക്തി"ബോധത്തോടെയാണ്‌ നോക്കിക്കാണുന്നതെന്നും വ്യക്തിക്കാണ് ഹോമിയോപ്പതിയിൽ പ്രാധാന്യം കല്പ്പിക്കുന്നത് എന്ന കപടവാദമുണ്ട്. പാരമ്പര്യമായി വ്യക്തിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ദോഷങ്ങളെ ഒഴിവാക്കുന്നതിന് ഹോമിയോപ്പതി ശ്രമിക്കുന്നു എന്ന് ഹോമിയോ വക്താക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇത് വെറും കബളിപ്പിക്കൽ മാത്രമാണ്. വ്യക്തിയിൽ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ഊർജ്ജത്തെ ഉപയോഗിച്ചാണ്‌ രോഗങ്ങൾക്കെതിരെ ഉള്ള പ്രതിരോധ ശേഷി ഹോമിയോപ്പതി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് എന്നാണ്‌ മറ്റൊരു വിശദീകരണം. വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് മുഖ്യ പരിഗണന നൽകുന്നുണ്ടെന്നും ഹോമിയോപ്പതിയിലെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ പാലിച്ചാൽ രോഗത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തിക്ക് ആരോഗ്യപൂർണ്ണമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയുമെന്നും ഇവർ പറയുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/Principles-of-Prescribing_mtl|title=Homeopathy in India - Principles of Prescribing|last=|first=|date=|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117130526/http://www.nhp.gov.in/Principles-of-Prescribing_mtl|archive-date=2017-01-17|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref> ==ഹോമിയോപ്പതി ഇന്ത്യയിൽ == [[File:National Institute of Homoeopathy - India.jpg|thumb|[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട് ഓഫ് ഹോമിയോപ്പതി]]]] [[File:India - Varanasi pharmacy - 0830.jpg|thumb|വാരണാസിയിലെ ഒരു ഹോമിയോപതി മരുന്നുശാല]] പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബംഗാളിന്റെ തീരത്ത് [[കോളറ]] പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] മിഷനറിമാർ നടത്തിയ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയിൽ ഹോമിയോപ്പതി ചികിത്സയുടെ തുടക്കം. ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രമായശേഷം പല സംസ്ഥാനങ്ങളും ഹോമിയോപ്പതി ചികിത്സയും പഠനവും ക്രമപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിയമങ്ങളുണ്ടാക്കി. ഇന്ത്യൻ പാർലിമെന്റ് [[Homeopathy Central Council Act, 1973]] എന്ന നിയമം കൊണ്ടുവരികയും അതനുസരിച്ചു [[Central Council of Homeopathy]] (CCH) 1974-ൽ രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1978-ൽ [[Central Council for Research in Homeopathy]] (CCRH) രൂപം കൊണ്ടു. 1975-ൽ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട് ഓഫ് ഹോമിയോപ്പതി]] (NIH) സ്ഥാപിതമായി. ആ വർഷം തന്നെ [[Homoeopathic Pharmacopoeia Laboratory]] (HPL) ഉം സ്ഥാപിതമായി. ഇന്ത്യ ഗവണ്മെന്റിന്റെ അശ്രാന്തമായ പരിശ്രമങ്ങളുടെ ഫലമായി ഹോമിയോപ്പതി സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെങ്ങും വ്യാപകമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/development-in-india_mtl|title=Homeopathy in India - Development in India|last=|first=|date=|website=National Health Portal - National Institute of Health and Family Welfare (NIHFW)|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101235916/http://www.nhp.gov.in/development-in-india_mtl|archive-date=2016-11-01|dead-url=|access-date=2018-03-18|url-status=dead}}</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രവും സയൻസും ഹോമിയോപ്പതിയുടെ രണ്ട് അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങളെയും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.<ref>{{Cite web |url=http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/Medicine/Homeop.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-11 |archive-date=2009-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322060856/http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/Medicine/Homeop.html |url-status=dead }}</ref> തന്റെ ''സദൃശം സദൃശത്തെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു'' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: ''Like Cures Like'' [[ജർമ്മൻ]]: ''Similia Similibus Curantur'') എന്ന വാദമാണ് ഹോമിയോപ്പതിയുടെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വമായി ഹനിമാൻ സ്വീകരിച്ചത്. ആരോഗ്യവാനായ ഒരാളുടെ ശരീരത്തിൽ അസുഖലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ പോന്ന വസ്തുക്കൾ അതേ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന രോഗിയെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിത്തറ.<ref name="Hahnemann">{{cite book | title=The homœopathic medical doctrine, or "Organon of the healing art" | publisher=W. F. Wakeman | author=Hahnemann, Samuel | authorlink=Samuel Hahnemann | year=1833 | location=Dublin | pages=[https://books.google.com/books?id=EnEFAAAAQAAJ&pg=PR3 iii], [https://books.google.com/books?id=EnEFAAAAQAAJ&pg=PA48 48–49] | quote=Observation, reflection, and experience have unfolded to me that the best and true method of cure is founded on the principle, ''[[similia similibus curentur]]''. To cure in a mild, prompt, safe, and durable manner, it is necessary to choose in each case a medicine that will excite an affection similar (''{{lang|el|ὅμοιος πάθος}}'') to that against which it is employed.}} Translator: Charles H. Devrient, Esq.</ref> ഹോമിയോപ്പതി ഒരു [[pseudoscience|കപടശാസ്ത്രമാണ്]] &ndash; അതായത് ഒരു വിശ്വാസം ശാസ്ത്രീയമാണെന്ന രീതിയിൽ തെറ്റായി അവതരിപ്പിക്കൽ എന്ന് വിമർശകർ വാദിക്കുന്നു. യാതൊരു രോഗാവസ്ഥയേയും ഭേദമാക്കാൻ ഹോമിയോപ്പതി ഔഷധങ്ങൾക്ക് സാധ്യമല്ലെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു.<ref name=Tuomela/><ref name=Smith2012/><ref name=Baran2014/><ref name=Ladyman/><ref name=Ladyman/> ഒരു പ്ലാസിബോയേക്കാൾ ഒട്ടും ഫലപ്രദമല്ല ഹോമിയോ ചികിൽസ എന്നു പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. അതായത് ചികിൽസാനന്തരം എന്തെങ്കിലും മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് പ്ലാസിബോ മാർഗ്ഗം കൊണ്ട് രോഗത്തിൽ നിന്നുമുള്ള സ്വാഭാവികമായ ഭേദമാവൽ മാത്രമാണെന്നാണ് വാദം.<ref name="shang">{{cite journal |last1=Shang |first1=Aijing |last2=Huwiler-Müntener |first2=Karin |last3=Nartey |first3=Linda |last4=Jüni |first4=Peter |last5=Dörig |first5=Stephan |last6=Sterne |first6=Jonathan AC |last7=Pewsner |first7=Daniel |last8=Egger |first8=Matthias |title=Are the clinical effects of homoeopathy placebo effects? Comparative study of placebo-controlled trials of homoeopathy and allopathy |journal=The Lancet |volume=366 |pages=726–732 |year=2005 |doi=10.1016/S0140-6736(05)67177-2 |pmid=16125589 |issue=9487}}</ref><ref name=inquiry_4504>{{cite web |date=February 22, 2010 |title=Evidence Check 2: Homeopathy - Science and Technology Committee |publisher=[[House of Commons of the United Kingdom|British House of Commons]] Science and Technology Committee |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmsctech/45/4504.htm |accessdate=April 5, 2014 }}</ref> രോഗങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനകാരണം ''മിയാസ്‌മ്സ്'' എന്ന് അദ്ദേഹം കരുതിയ പ്രതിഭാസങ്ങളാണെന്ന് ഹനിമാൻ കരുതി, ഹോമിയോ ഔഷധങ്ങൾ ഇതിനെ നേരിടാനായിട്ടാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. ഹോമിയോപ്പതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു നേർപ്പിക്കൽ പ്രക്രിയവഴിയാണ് ഈ ഔഷധങ്ങൾ ഹനിമാൻ ഉണ്ടാക്കിയത്. ഇതിൽ സ്വേദം ചെയ്ത ജലമോ മദ്യമോ ഉപയോഗിച്ച് തുടർച്ചയായി തെരഞ്ഞെടുത്ത വസ്തുക്കൾ നേർപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ തവണയും അവയടങ്ങിയ പാത്രം ഇലാസ്തികതയുള്ള ഒരു വസ്തുവിൽ അടിക്കുന്നു.<ref name="Organon_6th_128">{{cite book |author =Hahnemann S |title =The Organon of the Healing Art |url =https://archive.org/details/healingartofhome0000unse |year =1921 |edition =6th |at =aphorism 128 |isbn =0-87983-228-2}}</ref> ഇങ്ങനെ തുടരുന്ന നേർപ്പിക്കലിന് ഒടുവിൽ ആദ്യം ഉണ്ടായിരുന്ന പദാർത്ഥത്തിലെ ഒരു കണിക പോലും ഒടുവിൽ അവശേഷിക്കാതെ വരുന്നു.''<ref name="Dynamization and Dilution">{{citation |title=Dynamization and dilution |work=Complementary and Alternative Medicine |publisher=[[Creighton University]] Department of Pharmacology |url=http://altmed.creighton.edu/Homeopathy/philosophy/dilution.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020826082134/http://altmed.creighton.edu/Homeopathy/philosophy/dilution.htm |archivedate=2002-08-26 |url-status=dead |accessdate=2009-03-24}}</ref>രെപർടറികൾ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഹോമിയോ ചികിൽസകൾ രോഗനിർണ്ണയവും ചികിൽസയും നടത്തുന്നത്. ഇതിൽ രോഗിയുടെ രോഗലക്ഷണങ്ങളും വ്യക്തികാര്യങ്ങളും ശാരീരിക-മാനസിക അവസ്ഥകളും ജീവചരിത്രവും എല്ലാം കണക്കിലെടുക്കുന്നു.<ref name="Organon_5th_5+217">{{citation |author=[[Samuel Hahnemann|Hahnemann S]]|title =[[The Organon of the Healing Art]] |year =1833 |edition=5th |at=aphorisms 5 and 217 |isbn=0-87983-228-2}}</ref> ഒട്ടും യുക്തിസഹമായ ഒരു വൈദ്യരീതിയേ അല്ല ഹോമിയോപ്പതി എന്ന് വിമർശകർ കരുതുന്നു. ഔഷധങ്ങളെപ്പറ്റിയും, രോഗത്തെപ്പറ്റിയും, മനുഷ്യശരീരത്തെപ്പറ്റിയും, ദ്രാവകങ്ങളെപ്പറ്റിയും, സംയുക്തങ്ങളെപ്പറ്റിയുമെല്ലാം കഴിഞ്ഞ രണ്ടുനൂറ്റാണ്ടുകളിൽ നടന്ന ശാസ്ത്രമുന്നേറ്റങ്ങളെയും ജീവശാസ്ത്ര-ശരീരശാസ്ത്ര-ഭൗതികശാസ്ത്ര-രസതന്ത്ര ശാസ്ത്രമേഖലകളിൽ നടത്തിയ മുന്നേറ്റങ്ങളെയെല്ലാം നിരാകരിക്കുന്ന രീതിയാണ് ഹോമിയോപ്പതിയുടേതെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു.<ref name="shang"/><ref name="ernst-skeptical-inquirer">{{cite journal | url= http://www.csicop.org/si/show/homeopathy_a_critique_of_current_clinical_research | title= Homeopathy: a critique of current clinical research | last=Ernst |first=E. | journal= [[Skeptical Inquirer]] |date= December 2012 |volume=36 |issue= 6}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/pharmacologicalandbiologicaltreatment/homeopathy |title= Homeopathy |work= American Cancer Society |accessdate= 12 October 2014 |archive-date= 2013-03-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130316003948/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/pharmacologicalandbiologicaltreatment/homeopathy |url-status= dead }}</ref><ref name=inquiry_cfm>UK Parliamentary Committee Science and Technology Committee - [http://www.parliament.uk/business/committees/committees-a-z/commons-select/science-and-technology-committee/inquiries/homeopathy-/ "Evidence Check 2: Homeopathy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150726140048/http://www.parliament.uk/business/committees/committees-a-z/commons-select/science-and-technology-committee/inquiries/homeopathy-/ |date=2015-07-26 }}</ref><ref name=GrimesFACT>{{cite journal | last1 = Grimes | first1 = D. R. | title = Proposed mechanisms for homeopathy are physically impossible | journal = Focus on Alternative and Complementary Therapies | volume = 17 | issue = 3 | pages = 149–155 | year = 2012 | pmid = | pmc = | doi = 10.1111/j.2042-7166.2012.01162.x }}</ref> ചില ഔഷധപരീക്ഷണങ്ങൾ അനുകൂലഫലങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ,<ref name="pmid10853874">{{cite journal |last1=Cucherat |first1=M |last2=Haugh |first2=MC |last3=Gooch |first3=M |last4=Boissel |first4=JP |title=Evidence of clinical efficacy of homeopathy. A meta-analysis of clinical trials. HMRAG. Homeopathic Medicines Research Advisory Group |url=https://archive.org/details/sim_european-journal-of-clinical-pharmacology_2000-04_56_1/page/27 |journal=European journal of clinical pharmacology |volume=56 |issue=1 |pages=27–33 |year=2000 |doi=10.1007/s002280050716|pmid=10853874}}</ref><ref name="Caulfield2005">{{cite journal |last1=Caulfield |first1=Timothy |last2=Debow |first2=Suzanne |title=A systematic review of how homeopathy is represented in conventional and CAM peer reviewed journals |journal=BMC Complementary and Alternative Medicine |volume=5 |page=12 |year=2005 |pmid=15955254 |pmc=1177924 |doi=10.1186/1472-6882-5-12}}</ref> കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോൾ അബദ്ധത്തിലോ, തെറ്റായരീതിയിലുള്ള ഗവേഷണരീതികൾ വഴിയോ, തെറ്റായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതുവഴിയോ കണ്ടെത്തിയഫലങ്ങളാണെന്ന് മനസ്സിലായി. ഫലിക്കുകയില്ലെന്ന് ഉറപ്പാണെങ്കിലും തുടർച്ചയായുള്ള ഹോമിയോ ചികിൽസ ഫലപ്രദമായ മറ്റുചികിൽസകൾ നൽകാതെ രോഗിയെ അപായപ്പെടാൻ കാരണമാകുമെന്ന വിമർശനമുണ്ട്.<ref name="unethical">{{cite journal | last1 = Shaw | first1 = DM | title = Homeopathy is where the harm is: Five unethical effects of funding unscientific 'remedies' | journal = Journal of Medical Ethics | volume = 36 | issue = 3 | pages = 130–131 | year = 2010 | pmid = 20211989 | pmc = | doi = 10.1136/jme.2009.034959 }}</ref> [[HIV|എച് ഐ വിക്കും]] [[malaria|മലേറിയയ്ക്കും]] ഹോമിയോ ചികിൽസ നൽകുന്നതിനെതിരെ ലോകാരോഗ്യസംഘടന മുന്നറിയിപ്പു നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |last=Mashta |first=O |title= WHO warns against using homoeopathy to treat serious diseases |journal=BMJ |date=24 August 2009 |volume=339 |issue=aug24 2 |pages= b3447–b3447 |doi= 10.1136/bmj.b3447 }}</ref> യാതൊരു ഫലവും ഉണ്ടാകുമെന്നു ഒരു തെളിവും ഇല്ലാത്തപ്പോഴും തുടർച്ചയായി ഹോമിയോപ്പതി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രമണ്ഡലങ്ങളിൽ അതിനെ,<ref name="shang"/><ref name="pmid1825800">{{cite journal |last1=Kleijnen |first1=J |last2=Knipschild |first2=P |last3=Ter Riet |first3=G |title=Clinical trials of homoeopathy |journal=BMJ |volume=302 |issue=6772 |pages=316–23 |year=1991 |pmid=1825800 |pmc=1668980 |doi=10.1136/bmj.302.6772.316}}</ref> വിഡ്ഢിത്തമായും,<ref name="Walport-Nonsense">{{cite web |url= http://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/10003680/Homeopathy-is-nonsense-says-new-chief-scientist.html |title= Homeopathy is nonsense, says new chief scientist |work= [[Daily Telegraph]] |date= 18 Apr 2013 |accessdate= September 9, 2013 |archive-date= 2014-10-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141008001723/http://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/10003680/Homeopathy-is-nonsense-says-new-chief-scientist.html |url-status= dead }}</ref> തട്ടിപ്പായും,<ref name="Baran2014"/><ref name=oxcompus>{{cite book |title= The Oxford companion to United States history |isbn= 9780195082098 |url= https://books.google.com/books?id=SgtyKzBes6QC&lpg=PA630&pg=PA630#v=snippet&f=false |author=Paul S. Boyer |accessdate= January 15, 2013 |quote= After 1847, when regular doctors organized the American Medical Association (AMA), that body led the war on "quackery", especially targeting dissenting medical groups such as homeopaths, who prescribed infinitesimally small doses of medicine. Ironically, even as the AMA attacked all homeopathy as quackery, educated homeopathic physicians were expelling untrained quacks from their ranks.}}</ref> കാപട്യമായും.<ref name=aaci>{{cite web|url=http://www.aacijournal.com/content/7/1/14 |accessdate=January 15, 2013 |quote=Within the non-CAM scientific community, homeopathy has long been viewed as a sham |title=Supported by science?: What Canadian naturopaths advertise to the public}}</ref> കരുതാൻ ഇടം നൽകുന്നുണ്ട്. ആസ്ത്രേലിയയിലെ ദേശീയ ആരോഗ്യ-വൈദ്യഗവേഷണ കൗൺസിലും ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഭരണസഭയും ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക കമ്മിറ്റിയും സ്വിറ്റ്‌സർലാന്റിലെ ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയവും ഹോമിയോപ്പതിയെ ഫലരഹിതമായിക്കണ്ട് ഇനി തുടർന്നു ഫണ്ടുകൾ നൽകേണ്ടതില്ലെന്ന നിഗമനങ്ങളിൽ എത്തി.<ref name="Conversation-NHMRC">{{cite news | url=http://theconversation.com/no-evidence-homeopathy-is-effective-nhmrc-review-25368 | title=No evidence homeopathy is effective: NHMRC review | work=The Conversation | date=2014-04-08 | accessdate=January 10, 2015 | last=Musgrave|first=I }}</ref><ref>{{Cite web|title = Swiss make New Year's regulations |url = http://www.swissinfo.ch/eng/swiss-make-new-year-s-regulations/31867422 |website = SWI swissinfo.ch|accessdate = 2015-12-16}}</ref> === നേർപ്പിക്കൽ സിദ്ധാന്തം === ''നേർപ്പിക്കും തോറും വീര്യം കൂടും'' എന്നത് രസതന്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾക്ക് നിരക്കുന്നതല്ല.<ref>http://www.homeowatch.org/articles/schwarcz.html</ref> 24x, 12c, 8m എന്നീ അളവുകളിൽ നേർപ്പിക്കലിന്റെ പരിധിയും കഴിഞ്ഞാണ് ഹോമിയോ മരുന്നുകൾ തയ്യാർ ചെയ്തിരുന്നത്. <ref>http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/homeo.html</ref> ഹാനിമാന്റെ തന്നെ സമകാലികനായിരുന്ന [[അമാഡിയോ അവോഗാഡ്രോ]] (1776-1856) എന്ന ഭൗതിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ പദാർഥങ്ങളിലെ തന്മാത്രകളുടെ അളവിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിഖ്യാതമായ പരികൽപ്പനക്ക് രൂപം നൽകുന്നതിന് ഒരു വർഷം മുമ്പാണ് ''Organon of Medicine (The Organon of the Healing Art)''<ref>{{cite book |title=Organon of Medicine |last1 =Hahnemann |first1 =Samuel |last2 =Dudgeon |first2 =R.E. (tr.) |edition =from the Fifth German |year=1849 |oclc=679303968 |publisher=Headland |location=London |url=http://catalog.hathitrust.org/Record/002088933}} </ref> പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. അവോഗാഡ്രോ നമ്പർ എന്ന നിശ്ചിത സംഖ്യയുടെ മൂല്യം നിർണയിക്കപ്പെട്ടത് പിന്നെയും വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാണ്.<ref> http://books.google.co.in/books?id=tl0x2MirKDAC&pg=PA33&lpg=PA33&dq=homeopathy+amadeo+avogadro&source=bl&ots=b43ckvPJf9&sig=EGRzillA_QK8qdhWJJv4b0O5nQU&hl=en&ei=v1WqStDXC9eHkAWS1MGVBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2</ref>ഏതൊരു പദാർഥത്തിന്റെയും ഒരു 'ഗ്രാം മോൾ' അളവിൽ അവോഗാഡ്രോ സംഖ്യക്ക് തുല്യ എണ്ണം തൻമാത്രകൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്നാണ് അവോഗാഡ്രോ പരികൽപ്പന. ഈ എണ്ണം 6.022 X 10<sup>23</sup> ആണെന്ന് തിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പദാർഥത്തിന്റെ [[തന്മാത്ര|തന്മാത്രാ ]]ഭാരത്തെയാണ് 'ഗ്രാം മോൾ' എന്നതു കൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://chem.lapeer.org/Chem1Docs/MolExercise.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-11 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426034914/http://chem.lapeer.org/Chem1Docs/MolExercise.html |url-status=dead }}</ref> അവോഗാഡ്രോ പരികൽ‌പന പ്രകാരം ഹോമിയോ മരുന്നുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലെ ആവർത്തിക്കൽ പ്രക്രിയക്കു ശേഷം [[ഔഷധം|ഔഷധമായി]] ആദ്യം ചേർത്ത പദാർഥത്തിന്റെ ഒരു തന്മാത്ര പോലും മരുന്നിലുണ്ടായിരിക്കുകയില്ല.<ref>http://www.spiritindia.com/health-care-news-articles-257.html</ref> === രോഗകാരണങ്ങൾ === രോഗകാരണമായേക്കാവുന്ന സൂക്ഷ്മാണുക്കളെ കുറിച്ചോ മനുഷ്യ ശരീര ഘടനയെക്കുറിച്ചോ സാമുവൽ ഹനിമാന്റെ കാലത്ത് വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമായിരുന്നില്ല.<ref>http://moonflake.wordpress.com/2008/03/29/an-introduction-to-homeopathy-part-i/</ref>,<ref>{{Cite web |url=http://en.allexperts.com/e/h/ho/homeopathy.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-11 |archive-date=2009-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091205074320/http://en.allexperts.com/e/h/ho/homeopathy.htm |url-status=dead }}</ref> ചികിത്സ ശരീരത്തിനല്ല, മറിച്ച് ജീവ ശക്തിക്കാണ് വേണ്ടത് എന്ന വാദമാണ് ഹാനിമാൻ ഉയർത്തിയത്. മെറ്റാഫിസിക്സ്, പാരാസൈക്കോളജി എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു ആശയമാണ് ഈ ജീവശക്തി വാദം. എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണം ജീവശക്തിയുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണെന്ന് ഹാനിമാൻ കരുതി.<ref>{{Cite web |url=http://www.hpathy.com/philosophy/hahnemann-organon71to80.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-11 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909080413/http://www.hpathy.com/philosophy/hahnemann-organon71to80.asp |url-status=dead }}</ref> === ഔഷധങ്ങൾ === ഹോമിയോ മരുന്നുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെറും മാനസികമായ ഫലങ്ങളാണെന്ന് ([[പ്ലാസിബോ പ്രതിഭാസം]]) വിമർശനമുണ്ട്.<ref>http://www.cbsnews.com/stories/2005/08/26/health/webmd/main797796.shtml</ref> വളരെയേറെ നേർപ്പിക്കപ്പെട്ട ഔഷധത്തിൽ ആദ്യം ചേർക്കപ്പെട്ട പദാർഥങ്ങളുടെ ഒരംശം പോലും ഉണ്ടാവില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>http://www.csicop.org/si/show/alternative_medicine_and_the_laws_of_physics</ref> രോഗിയുടെ മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ അവസ്ഥകളെ വേർതിരിച്ച് വിലയിരുത്താതെ എല്ലാ രോഗികളോടും ഒരൊറ്റ നിലപാട് എന്ന സമീപനവും വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.camhindia.org/homeopathy_and_mental_health.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-09-11 |archive-date=2009-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090528033312/http://www.camhindia.org/homeopathy_and_mental_health.html |url-status=dead }}</ref> === മോളിക്യുലാർ മെമ്മറി=== '[[മോളിക്യുലാർ മെമ്മറി]]' എന്ന ആശയം ഉപയോഗിച്ചാണ് മരുന്നുകളുടെ ഫലപ്രാപ്തി വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>http://www.alt-tolkien.com/r7homeopathy.html</ref> അവോഗാഡ്രോ തത്ത്വ പ്രകാരമുള്ള നേർപ്പിക്കൽ പരിധിക്കപുറം നേർപ്പിച്ചാലും ആദ്യം ചേർത്ത പദാർഥങ്ങളുടെ സ്മരണ ലായനിയിലെ ജലതന്മാത്രകളുടെ ഘടനയിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടും എന്നാണ് ഈ ആശയം കൊണ്ട് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നത്.<ref>http://www.naturalnews.com/001951.html</ref> മുമ്പേ ചേർത്ത പദാർഥങ്ങളുടെ ചരിത്രം ജലതന്മാത്രകളുടെ ഘടനയിലാണ് ആലേഖിതമായി കിടക്കുന്നത് എന്ന് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതു പ്രകാരം സ്വർണവും ആർസനിക്കും വെവ്വേറെ ചേർന്നു കിടന്നിരുന്ന രണ്ടു ഗണം ജല സാമ്പിളുകളുടെ തന്മാത്രാഘടനകൾ രണ്ടു രീതിയിലായിരിക്കും. ഓരോ തന്മാത്രയും ഇങ്ങനെ ഒരു കൂട്ടം വിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയ വിവരശേഖര അറയായിരിക്കും. അതേ സമയം ഈ വിശദീകരണത്തെ ആധുനിക രസതന്ത്രം പൂർണ്ണമായും തള്ളിക്കളയുന്നു.<ref>http://www.lenntech.com/water-pseudoscience.htm</ref> തന്മാത്രയുടെ ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളിലൂടെ പിറകോട്ടു പോയി ആ തന്മാത്രകൾ അതിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏതെല്ലാം അന്യ തന്മാത്രകളുമായി സഹവർത്തിത്വം പുലർത്തി എന്നു കണ്ടെത്തുക അസാധ്യമാണ്. ആധുനിക ഹോമിയോ ചികിത്സകർ [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]], [[യുനാനി]] മരുന്നുകൾ കൂടി ചികിത്സക്കായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നുണ്ട്.<ref>http://www.suessupernutrition.com/HerbsandHomeopathy.html</ref> എന്നാൽ ഇത് ''സദൃശം സദൃശത്തെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു'' എന്ന അടിസ്ഥാന നിയമത്തെ ഒരു രീതിയിലും പിന്തുണക്കുന്നതല്ല. ശരീരത്തിനല്ല മറിച്ച് പ്രാണശക്തിക്കാണ് ചികിത്സ വേണ്ടത് എന്ന ഹാനിമാന്റെ സിദ്ധാന്തത്തെയും ഈ മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചികിത്സകർ ലംഘിക്കുന്നുണ്ട്. === രോഗശമനത്തിനുള്ള വിശദീകരണം === ഈ ചികിത്സാരീതിക്ക് തെളിയിക്കപ്പെട്ട ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ ഒന്നുമില്ലെങ്കിലും ഹോമിയോചികിത്സയിലൂടെ രോഗശാന്തിയോ രോഗശമനമോ ഉണ്ടായി എന്ന അവകാശവാദം മൂലമാണ് പലരും ഈ ചികിത്സ തേടാൻ കാരണം. ഇതിന് ആധുനിക ശാസ്ത്രം പല വിശദീകരണങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്:<ref name=Shelton>{{citation |author=Shelton, Jay W. |year=2004 |title=Homeopathy: How it Really Works |location=Amherst, New York |publisher=[[Prometheus Books]] |isbn=978-1-59102-109-4}}</ref>{{rp|155–167|date=November 2012}} * [[പ്ലാസിബോ പ്രതിഭാസം]] — മറ്റു ചികിത്സാ രീതികളുമായുള്ള സാമ്യത്തിലൂടെയും, ചികിത്സകനുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയും രോഗിക്കുണ്ടാകുന്ന ആത്മവിശ്വാസം ചിലപ്പോൾ പ്രയോജനമായി ഭവിച്ചേക്കാം.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://nunayo.news/ഹോമിയോ-ഹോമിയോപ്പതി-ചികി/|title=ഹോമിയോപ്പതി പോലെയുള്ള കപടചികിത്സകൾ ഫലപ്രദമെന്ന് തെറ്റുധരിക്കപ്പെട്ടുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * സ്വാഭാവിക വിടുതൽ — പല രോഗങ്ങളും സമയം കടന്നുപോകുന്നതിനനുസരിച്ച് സ്വയമേവ ഭേദമാകുന്നവയാണ്.<ref name=":0" /> * മറ്റു ചികിത്സകൾ — ഹോമിയോപ്പതി ചികിത്സ ആരംഭിക്കുന്നതിനു മുമ്പോ അതിനോടൊപ്പമോ ഉള്ള മറ്റു ചികിത്സകളിലൂടെ രോഗം ഭേദമാകുമ്പോൾ അതിനെ ഹോമിയോപ്പതിയുടെ ഫലമായുള്ള വിടുതലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=":0" /> * പത്ഥ്യം കാക്കുന്നതിലൂടെയുള്ള രോഗശമനം — പല രോഗങ്ങളുടെയും മൂല കാരണം ചില ഭക്ഷണങ്ങളോ മറ്റ് ജീവിതരീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാരണങ്ങളോ ആകാം. പത്ഥ്യം കാക്കുന്നതിലേക്കായി ഇവകൾ വർജ്ജിക്കുന്നത് രോഗശമനത്തിന് ഹേതുവായി ഭവിക്കാം. * പാർശ്വഫലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിടുതൽ — ആധുനിക വൈദ്യം പോലുള്ള ചികിത്സാരീതികൾ പലപ്പോഴും അസുഖകരമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉളവാക്കുന്നവയാണ്. ഹോമിയോപ്പതിക്കായി ഇത്തരം ചികിത്സകൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ പാർശ്വഫലങ്ങളും ക്രമേണ അപ്രത്യക്ഷമാകും. ഇത് രോഗശമനമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട് == അവലംബം == {{reflist|2}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * {{Cite book |last1 =Hahnemann |first1 =Samuel |last2 =Devrient |first2 =Charles H. (tr.) |last3 =Stratten |first3 =Samuel (notes) |title =The Homœopathic Medical Doctrine, or Organon of the Healing Art |publisher =W.F. Wakeman |location =Dublin |url =https://archive.org/details/homopathicmedic00devrgoog |year =1833 |oclc =32732625 |ol =6983421M |postscript =<!--None--> }} – Full text in PDF and DjVu formats. * {{cite book |title=Organon of Medicine |last1 =Hahnemann |first1 =Samuel |last2 =Dudgeon |first2 =R.E. (tr.) |edition =from the Fifth German |year=1849 |oclc=679303968 |publisher=Headland |location=London |url=http://catalog.hathitrust.org/Record/002088933 }} *{{cite book |title=Organon of homoeopathic medicine |author=Hahnemann, Samuel; Hering, Constantine; Matlack, Charles F.; North American Academy of the Homoeopathic Healing Art |url=http://catalog.hathitrust.org/Record/002188881 |year=1836 |publisher=Academical Bookstore |location=Allentown, Pennsylvania |edition=First American, from the British translation of the German fourth |oclc=173514027 }} *[https://www.nhp.gov.in/UploadFiles/microsite/635960641909289061_1.pdf Homoeopathy Central Council Act, 1973] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191220105314/https://www.nhp.gov.in/UploadFiles/microsite/635960641909289061_1.pdf |date=2019-12-20 }} *[http://www.nih.nic.in/ National Institute of Homoeopathy (NIH)] *[http://ccrhindia.nic.in/ Central Council for Research in Homeopathy (CCRH)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318024655/http://ccrhindia.nic.in/ |date=2018-03-18 }} *[http://www.cchindia.com/ Central Council of Homeopathy (CCH)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100316181338/http://www.cchindia.com/ |date=2010-03-16 }} {{Pseudoscience}} [[വിഭാഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:കപടശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:കാലഹരണപ്പെട്ട വൈദ്യശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോമിയോപ്പതി]] [[വർഗ്ഗം:ബദൽചികിത്സ]] h3cmbp43f2g1igqxe56mhh2s2d057pf ഇരട്ടിമധുരം 0 26873 4632559 3696677 2026-06-23T12:39:31Z Malikaveedu 16584 4632559 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Glycyrrhiza glabra}} {{taxobox |name = ഇരട്ടിമധുരം <br>Liquorice |image =Glycyrrhiza glabra inflorescence.jpg |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |subfamilia = [[Faboideae]] |tribus = [[Galegeae]] |genus = ''[[Glycyrrhiza]]'' |species = '''''G. glabra''''' |binomial = ''Glycyrrhiza glabra'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |synonyms = {{hidden begin}} * Glycyrrhiza alalensis X.Y. Li * Glycyrrhiza brachycarpa Boiss. * Glycyrrhiza glabra var. caduca X.Y. Li * Glycyrrhiza glabra var. glabra L. * Glycyrrhiza glabra subsp. glandulifera (Waldst. & Kit.) Ponert * Glycyrrhiza glabra var. glandulifera (Waldst. & Kit.) Regel & Herder * Glycyrrhiza glabra var. glandulifera (Waldst. & Kit.) Boiss. * Glycyrrhiza glabra var. glandulosa X.Y. Li * Glycyrrhiza glabra var. laxifoliolata X.Y. Li * Glycyrrhiza glabra var. typica L. * Glycyrrhiza glabra var. violacea (Boiss. & Noe) Boiss. * Glycyrrhiza glandulifera Waldst. & Kit. * Glycyrrhiza hirsuta Pall. * Glycyrrhiza pallida Boiss. & Noe * Glycyrrhiza violacea Boiss. & Noe * Liquiritia officinarum Medik. {{Hidden end}} |}} [[Fabaceae|ഫാബേസീ]] [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബത്തിലെ]] ഒരു വള്ളിച്ചെടിയാണ് '''ഇരട്ടിമധുരം'''. {{ശാനാ|Glycyrrhiza glabra}}. ഇത് [[പശ്ചിമേഷ്യ]], [[ഉത്തരാഫ്രിക്ക|വടക്കൻ ആഫ്രിക്ക]], തെക്കൻ യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ തദ്ദേശീയമായി കണ്ടുവരുന്നു. സമാനമായ സുഗന്ധ സംയുക്തങ്ങളുടെ ഉറവിടങ്ങളായ Anise, [[പെരുംജീരകം]] എന്നിവയുമായി ഇതിന് സസ്യശാസ്ത്രപരമായി അടുത്ത ബന്ധമില്ല. [[പുകയില|മിഠായികളിലും പുകയിലയിലും]], പ്രത്യേകിച്ച് ചില യൂറോപ്യൻ, പശ്ചിമേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇരട്ടിമധുരം ഒരു സുഗന്ധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. നാട്ടുവൈദ്യത്തിലും [[നാട്ടുവൈദ്യം|പരമ്പരാഗത വൈദ്യത്തിലും]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="nih">{{Cite web|url=https://nccih.nih.gov/health/licoriceroot|title=Licorice root|access-date=20 December 2017|date=September 2016|publisher=National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health}}</ref> അമിതമായ ഉപയോഗം (പ്രതിദിനം {{Nowrap|2 mg/kg}} കൂടുതൽ ശുദ്ധമായ ഗ്ലൈസിറൈസിനിക് ആസിഡ്, ഇരട്ടിമധുരത്തിലെ ഒരു ഘടകം) പ്രതികൂല ഫലങ്ങൾക്ക് കാരണമായേക്കാം, ഹൈപ്പോകലാമിയ, [[രക്തസമ്മർദ്ദം|രക്തസമ്മർദ്ദം വർദ്ധിക്കുന്നത്]], പേശികളുടെ ബലഹീനത, <ref name="SAGE Publications">{{Cite journal|last=Omar|last8=Ali|journal=Ther Adv Endocrinol Metab|year=2012|issue=4|volume=3|doi=10.1177/2042018812454322|pmid=23185686|pmc=3498851|title=How much is too much? in Licorice abuse: time to send a warning message from Therapeutic Advances in Endocrinology and Metabolism|first9=Enrico M|last9=Camporesi|first8=Yaseen|first7=Muralidhar Reddy|first=Hesham R|last7=Yerramadha|first6=Hany D|last6=Abdelmalak|first5=Rania|last5=Rashad|first4=Fathy|last4=Ahmed|first3=Mohamed|last3=El-Ghonemi|first2=Irina|last2=Komarova|pages=125–38}}</ref> മരണം എന്നിവ പോലും ഉണ്ടാവാം. <ref name="EdelmanButala2020">{{Cite journal|last=Edelman|editor-first=Richard C.|pmid=32966726|doi=10.1056/NEJMcpc2002420|pages=1263–1275|issue=13|volume=383|language=en|journal=New England Journal of Medicine|url=http://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMcpc2002420|title=Case 30-2020: A 54-Year-Old Man with Sudden Cardiac Arrest|editor-last=Cabot|first=Elazer R.|date=2020-09-24|first5=Anand S.|last5=Dighe|first4=Andrew L.|last4=Lundquist|first3=Laura L.|last3=Avery|first2=Neel M.|last2=Butala|issn=0028-4793}}</ref> == സവിശേഷതകൾ == [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] Liquorices, Licorice എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയിൽ]] മുലേഠി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇതിന്റെ സംസ്കൃതനാമങ്ങൾ ''യഷ്ടി, യഷ്ടിമധു, മധുക, ക്ലീതക, മധുസ്രവ, അതിരസ'' എന്നിവയാണ്‌<ref name="ref1"/>. അതിരസ എന്ന [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതനാമത്തിൽ]] നിന്നുമാണ്‌ ഇരട്ടിമധുരം എന്ന പദം ഉണ്ടായത്<ref name="ref2"/>. ഏകദേശം 1.5 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ വളരുന്ന ഇതിന്റെ ഇലകൾ ചെറുതാണ്‌. ഇലകൾ ഉണ്ടാകുന്ന തണ്ടുകളോട് ചേർന്ന് പൂക്കളുടെ തണ്ടുകളും ഉണ്ടാകുന്നു. തണ്ടുകൾക്ക് ചാരനിറവും മധുരവും ആണുള്ളത്. ഉണങ്ങിയ തണ്ടുകൾക്ക് നേരിയ തോതിൽ [[അമ്ലം|അമ്‌ളത്തിന്റെ]] രുചിയാണുള്ളത്. പ്രധാനമായും [[ഔഷധം|ഔഷധങ്ങളിൽ]] ചേർക്കുന്നത് വേരാണ്‌ എങ്കിലും തണ്ടുകളും ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്<ref name="ref1"/><ref name="ref2"/>. "ലിക്വാറൈസ്" എന്ന പദം ഗ്രീക്ക് γλυκύρριζα (glukurrhiza) (via the Old French licoresse) വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. "സ്വീറ്റ് റൂട്ട്"<ref> γλυκύρριζα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus </ref> എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. γλυκύς (glukus), "മധുരം" <ref> γλυκύς, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus </ref>, ῥίζα (rhiza), "റൂട്ട്",<ref> ῥίζα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus< </ref> എന്നിവയാണ് [[പെഡാനിയസ് ഡയസ്ക്കോറിഡ്സ്]] എന്നീ പദങ്ങളാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.<ref> google books Maud Grieve, Manya Marshall - A modern herbal: the medicinal, culinary, cosmetic and economic properties, cultivation and folk-lore of herbs, grasses, fungi, shrubs, & trees with all their modern scientific uses, Volume 2 Dover Publications, 1982 & Pharmacist's Guide to Medicinal Herbs Arthur M. Presser Smart Publications, 1 April 2001 2012-05-19 </ref> ഇത് സാധാരണ കോമൺവെൽത്ത് "ലിക്വാറൈസ്", എന്നും [[അമേരിക്ക]]യിൽ "ലികോറൈസ്" എന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==രസാദി ഗുണങ്ങൾ== രസം :മധുരം ഗുണം :ഗുരു വീര്യം :വീര്യം വിപാകം :മധുരം <ref name="vns1">ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ-2, ഡോ. നേശമണി, കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്</ref> ==ഔഷധയോഗ്യ ഭാഗം== വേര്, മൂലകാണ്ഡം <ref name=" vns1"/> == ഔഷധമൂല്യം == [[വാതം]], [[പിത്തം]], [[ചുമ]], [[പനി]], [[ശ്വാസതടസ്സം]], [[അർബുദം]], ത്വക്ക് രോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അസുഖങ്ങൾക്ക് ഇരട്ടിമധുരം ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref name="ref1"/>. കൂടാതെ ഘൃതങ്ങൾ, കഷായങ്ങൾ, ചൂർണ്ണങ്ങൾ, എണ്ണകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഇരട്ടിമധുരം ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref name="ref2"/>. തൊണ്ടയടപ്പ്, സ്വരശുദ്ധിക്കുറവ് എന്നിവ പെട്ടെന്ന് ശമിക്കുവാനും ചെറിയ തോതിൽ ഇരട്ടിമധുരം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.തുടർച്ചയായി സംഗീത കച്ചേരി നടത്തുന്ന സംഗീതജ്ഞർ മുൻപ് ശബ്ദ ശുദ്ധിക്കായി പൊടിച്ച ഇരട്ടിമധുരം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. == ഉപയോഗങ്ങൾ == ഔഷധങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്ന [[Alexandrian Senna|സുന്നാമുക്കി]] [[അമോണിയം ക്ലോറൈഡ്]], [[ടർപ്പൻടൈൻ|ടർപ്പന്റെയിൻ]] തുടങ്ങിയവയുടെ രൂക്ഷഗന്ധം കുറയ്ക്കുന്നതിന്‌ ഇരട്ടിമധുരം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ, തൊലികളഞ്ഞ് എടുക്കുന്ന ഇരട്ടിമധുരത്തിന്റെ പൊടി ചേർത്ത് വേദനസംഹാരിയായ ഔഷധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. തൊലി കളയാത്ത ഇരട്ടിമധുര‍ത്തിന്റെ പൊടിയിൽ [[ക്ലോറോഫോം]] ദ്രാവകവും ആൾക്കഹോളും നിശ്ചിത അനുപാതത്തിൽ ചേർത്ത് ദ്രാവകരൂപത്തിലുള്ള ഔഷധവും ഉണ്ടാക്കുന്നു<ref name="ref2"/>. == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Glycyrrhiza glabra}} {{CC|Glycyrrhiza glabra}} {{Plant-stub}} [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇൻഡിഗോഫെറ]] [[വർഗ്ഗം:ആയുർവേദത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Fabaceae കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] l4vtgusdkhfuh5ji0r7am7cq5d18fx4 സോമലത 0 28976 4632695 4565191 2026-06-23T21:40:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632695 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Sarcostemma acidum}} {{taxobox |name = ''സോമലത'' |status = |status_system = | image = Sarcostemma acidum(Roxb)Voigt.jpg | image_caption = പൂവ് |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Apocynaceae]] |subfamilia = [[Asclepiadoideae]] |genus = ''[[Sarcostemma]]'' | species = '''''S. acidum''''' | binomial = ''Sarcostemma acidum'' | binomial_authority =(Roxb.) Voigt |synonyms = *Sarcostemma brevistigma Wight & Arn. പര്യായം [http://www.theplantlist.org/tpl/record/tro-2602215 theplantlist.org - ൽ നിന്നും] }} ധാരാളം ഔഷധഗുണങ്ങളുള്ള ഒരു വള്ളിച്ചെടിയാണ് '''സോമലത'''. {{ശാനാ|Sarcostemma acidum}}. വംശനാശഭീഷണിയുണ്ടെന്ന് കാണുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.farmavita.net/content/view/1646/89/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-07-01 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305060559/http://www.farmavita.net/content/view/1646/89/ |url-status=dead }}</ref> മറ്റു [[Apocynaceae]] [[സസ്യകുടുംബം|കുടുംബത്തിലെ]] അംഗങ്ങളെപ്പോലെ ഇതിന്റെ തണ്ടിലും കൊഴുപ്പുള്ള പാൽ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. ചവർപ്പുള്ള ഈ പാലിൽ നിന്നും ഒരു ലഹരിയുള്ള ദ്രാവകം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു.<ref>http://www.thefreedictionary.com/Sarcostemma+acidum</ref> [[വേദം|വേദ]]ങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്ന [[സോമരസം]] ഇതാണോ എന്നത് സംശയാസ്പദമാണ്. മറ്റൊരു സാധ്യത [[സോമവല്ലി]]യാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://indiabiodiversity.org/species/show/265700 കൂടുതൽ വിവരവും കാണുന്ന ഇടങ്ങളും] * https://web.archive.org/web/20130618101426/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14211557&programId=7940898&channelId=-1073882403&BV_ID=@@@&tabId=21 {{WS|Sarcostemma acidum}} {{CC|Sarcostemma acidum}} {{Taxonbar|from1=Q39992194|from2=Q3950495}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വള്ളിച്ചെടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:വിഷസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] 07z4fl9tiiebhw04sbv8cz1rsbwuhl2 വിക്കിപീഡിയ:Embassy 4 29139 4632643 4626566 2026-06-23T17:11:46Z MediaWiki message delivery 53155 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632643 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|WP:Embassy}} ''This is the local embassy on the Malayalam Wikipedia. More embassies in other languages may be found at [[meta:Wikimedia Embassy]].'' {{EmbassyHead}} {{BoxTop|Embassy}} {{Embassy Office}} {{Requests}} {{General Help}} {{BoxBottom}} {| class="plainlinks" style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; font-family: arial; padding:5px; font-size: 110%; margin: 1em auto " |'''Welcome''' to the embassy of the Malayalam-language Wikipedia! This page is for discussing Wikipedia-related multilingual coordination. If you have any announcements or questions regarding international issues or the Malayalam Wikipedia, you are invited to post them here .<br /><center>'''[{{fullurl:Wikipedia:Embassy|action=edit&section=new}} Message the embassy]'''</center> <center>You can also contact an administrator ([https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%B8%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5_%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BE?username=&groups%5B%5D=sysop&wpFormIdentifier=specialactiveusers find an active one]) on their talk page. </center> <center>To learn how to install fonts to read Malayalam text, please see [[സഹായം:To Read in Malayalam|To Read in Malayalam]]</center> |} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''Old discussions''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|Archives]]<br/> |- | * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 1|Archive 1]] * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 2|Archive 2]] * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 3|Archive 3]] |} == Your wiki will be in read only soon == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഈ സന്ദേശം വായിക്കുക]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ]] അവരുടെ ദ്വിതീയ ഡാറ്റാ സെന്റർ പരീക്ഷിക്കുന്നതായിരിക്കും. ഒരു ദുരന്തം സംഭവിച്ചാൽ വിക്കിപീഡിയക്കും അനുബന്ധ വിക്കികൾക്കും ഓൺലൈനിൽ തുടരുവാൻ സാധിക്കും എന്നത് ഉറപ്പുവരുത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ പരീക്ഷണം നടത്തുന്നത്. എല്ലാം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ, വിക്കിമീഡിയ ടെക്നോളജി വിഭാഗത്തിന് ആസൂത്രിതമായ ഒരു പരിശോധന നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ഡാറ്റാ സെന്ററിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് വിശ്വസനീയമായി മാറാൻ കഴിയുമോ എന്ന് ഈ പരിശോധന തെളിയിക്കും. പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനും അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്തെങ്കിലും പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനും നിരവധി ടീമുകൾ ആവശ്യമാണ്. <span class="mw-translate-fuzzy">'''{{#time:j xg|2023-03-01|ml}}''' അവർ എല്ലാ ട്രാഫിക്കും ദ്വിതീയ ഡാറ്റാ സെന്ററിലേക്ക് മാറ്റും.</span> പരീക്ഷണം '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]''' (7:30 PM IST) ന് ആരംഭിക്കും നിർഭാഗ്യവശാൽ, [[mw:Manual:What is MediaWiki?|മീഡിയവിക്കി]]യിലുള്ള ചില പരിമിതികൾ മൂലം, എല്ലാ തിരുത്തലുകളും ഈ മാറ്റങ്ങളുടെ സമയത്ത് നിർത്തേണ്ടതാണ്. ഈ തടസ്സത്തിന് ഞങ്ങൾ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു, ഭാവിയിൽ ഇത് കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഞങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കും. '''നിങ്ങൾക്ക് ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വിക്കികളും വായിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.''' *{{#time:l j xg Y|2023-03-01|ml}} നിങ്ങൾക്ക് ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. *ഈ സമയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ എഡിറ്റുചെയ്യാനോ മറ്റോ ശ്രമിക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഒരു പിശക് സന്ദേശം കാണാം. ഈ മിനിറ്റുകളിൽ ഒരു എഡിറ്റുകളും നഷ്‌ടപ്പെടില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞങ്ങൾക്ക് ഇത് ഉറപ്പ് നൽകാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾക്ക്‌ പിഴവ് സന്ദേശം ലഭിച്ചാൽ എല്ലാം പഴയത് പോലാകുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക. അതിനു ശേഷം നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റുകൾ സേവ് ചെയ്യുവാൻ കഴിയും. പക്ഷേ, നിങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു പകർപ്പ് ആദ്യം നിർമ്മിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ''മറ്റു ഫലങ്ങൾ'': *പശ്ചാത്തല പ്രവർത്തനങ്ങൾ മന്ദഗതിയിലാകും, ചിലത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടാം. ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ സാധാരണപോലെ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടില്ല. നിങ്ങൾ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ഇതിനകം ലിങ്ക് ചെയ്തിട്ടുള്ള ഒരു ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കുകയാണെങ്കിൽ, സാധാരണയുള്ളതിനേക്കാളും നേരം ആ കണ്ണി ചുവന്നുകിടക്കും. ദീർഘകാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ നിർത്തേണ്ടിവരും. * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">We expect the code deployments to happen as any other week.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.</span> ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ പ്രോജക്റ്റ് മാറ്റിവച്ചേക്കാം. ഇതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org]]ൽ ലഭ്യമാണ്. എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂളിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതായിരിക്കും. ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഇനിയും അറിയിപ്പുകൾ ഉണ്ടാവും. ഈ പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നതിന് 30 മിനിറ്റ് മുമ്പ് എല്ലാ വിക്കികളിലും ഒരു ബാനർ പ്രദർശിപ്പിക്കും. '''ദയവു ചെയ്തു ഈ വിവരം നിങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ അറിയിക്കുക.'''</div><section end="server-switch"/> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 21:20, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! </div> [[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimedia_Singapore_Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CKoerner (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are: * Community members in good standing * Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects * Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type * Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023 * Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations * Confidently able to communicate in English The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff. The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''. Best regards,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:00, 26 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24941045 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Xeno (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Selection of the U4C Building Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == A new entry point available in Malayalam Wikipedia == {{int:Hello}} Malayalam Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. The WMF Language team has introduced a new entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other Product teams on [[mw:Edit_Discovery|Edit discovery]]. The Product teams evaluated different paths people took to contribute to the Wikimedia project and located a persistent and constant place where contributors (both old and new) could discover and understand how to contribute and improve any content in Wikipedia. So, you can access the Content and Section translation tool from a desktop or mobile device with ease, without a link from your Wikipedia account. To access the new entry point, just login into your account, click on the User drop-down menu and choose the Contribute icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to “view contributions” is also available to access the list of your contributions. [[പ്രമാണം:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|പകരം=Mobile contribute menu (detailed)|വലത്ത്‌|670x670ബിന്ദു]] [[പ്രമാണം:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] This entry point is designed to be a central point to discover contribution tools. Currently, a limited number of options are provided, but different MediaWiki extensions can add more options to expand the list. This is also a new infrastructure, so there may be some issues to fix (such as [[phab:T336838|issues on mobile]] and [[phab:T337366|with some skins]]) and other ideas to improve. Since this is a new feature in active development, issues are expected to be resolved soon.   We have made this feature available in your Wikipedia and four others (Albanian, Bangla, Mongolian, Tagalog) because we want your community to use this entry point and [[mw:Talk:Edit_Discovery|provide feedback]] to help us improve its discoverability and iterate in other Wikipedias. We [[mw:Content_translation/Section_translation#Boost_initiative:_communities_with_potential_to_grow_with_translation|chose your Wikipedia]] to be the first to have it because of your valuable contributions to bridging the knowledge gap using the Content and Section translation tool and your previous involvement in testing some of our tools. We look forward to your valuable feedback soon. Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 15:34, 30 മേയ് 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team. == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Announcing the new Elections Committee members</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello there, We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future. On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == MinT Machine Translation added to your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:Hello}}! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation Content Translation] in your Wikipedia called MinT; you can use [https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Machine_Translation/MinT MinT machine translation] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool. The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [https://en.wikipedia.org/wiki/Neural_machine_translation neural machine translation] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200], [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT] and [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2 IndicTrans2] which is the model MinT is using in your Wikipedia. This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting "Start with empty paragraph" from the "Initial Translation" dropdown menu. Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation/Machine%20Translation/MinT this page]. Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to: *use it to improve the quality of the Machine Translation service *[https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation provide feedback] about the service and its quality, and the service you prefer as default for your Wikipedia. We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. Thank you! </div> [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 08:05, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=UOzurumba_(WMF)/sandbox_MinT_announcement_list_1&oldid=25253951 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward. Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]]. Best,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25392152 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee ==</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> <div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;"> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] ''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>''</div> Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. On behalf of the Committee Support team,<br /><section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]]. Best, Katie Chan <br> Chair of the Elections Committee<br /><section end="announcement-content" /> </div> 01:13, 17 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Coming soon: Reference Previews</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="ReferencePreviewsDefault"/> [[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]] A new feature is coming to your wiki soon: Reference Previews are popups for references. Such popups have existed on wikis as local gadgets for many years. Now there is a central solution, available on all wikis, and consistent with the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. Reference Previews will be visible to everyone, including readers. If you don’t want to see them, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|you can opt out]]. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews unless you disable the gadget. Reference Previews have been a beta feature on many wikis since 2019, and a default feature on some since 2021. Deployment is planned for November 22. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Help page]] * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Project page with more information (in English)]]. * Feedback is welcome [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|on this talk page]]. -- For [[m:WMDE Technical Wishes|Wikimedia Deutschland’s Technical Wishes]] team,<section end="ReferencePreviewsDefault"/></div> [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25866958 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="Body"/>Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland <section end="Body"/> </div> [[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25955829 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia== {{int:Hello}} Malayalam Wikipedians! Apologies as this message is not in your native language, {{int:please-translate}}. The [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Language%20engineering WMF Language team] wants to make [https://www.mediawiki.org/wiki/MinT MinT] the default machine translation support in Malayalam Wikipedia [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation Content Translation]. MinT uses the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] machine translation model, which recently has a new version. Our proposal to set MinT as the default machine translation service in this Wikipedia will expose contributors to open source service by default and allow them to switch to other services if they prefer those services. Contributors can decide to switch to another translation service that is not default if they prefer the service, which will be helpful in analysing user preferences in the future. The WMF Language team is requesting feedback from members of this community in this thread if making the MinT the default translation service is okay in Malayalam Wikipedia. If there are no objections to the above proposal. In that case, MinT will become the default machine translation in this Wikipedia by the end of January 2024. Thank you for your feedback. [[ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 21:51, 9 ജനുവരി 2024 (UTC) On behalf of the WMF Language team. == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Looking for your Input: Invitation to interview on using Wikidata in other projects == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26048136 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2024 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2024, to March 31, 2024 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:26, 18 ജനുവരി 2024 (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' -- [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:26, 18 ജനുവരി 2024 (UTC) </div></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Global ban proposal for Slowking4 == Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. [[ഉപയോക്താവ്:Seawolf35|Seawolf35]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Seawolf35|സംവാദം]]) 13:02, 15 മാർച്ച് 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:21, 25 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/>Hello all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page]. This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource. Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]]. We look forward to your participation! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' [[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]] Dear community members, The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language. On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello, The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term: * North America (USA and Canada) ** – * Northern and Western Europe ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]] * Latin America and Caribbean ** – * Central and East Europe (CEE) ** — * Sub-Saharan Africa ** – * Middle East and North Africa ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]] * East, South East Asia and Pacific (ESEAP) ** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]] * South Asia ** – The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term: * [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]] * – * – * – * – Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi everyone, The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading. '''What is the Wikimedia Movement Charter?''' The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. '''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”''' Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote. '''Movement Charter ratification vote''' Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta. If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org]. On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:44, 11 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading. Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]]. After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further. If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org''']. On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:51, 25 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''. If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:45, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024. The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]]. In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]]. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.   As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy. The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: '''Individual vote:''' Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333). '''Affiliates vote:''' Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111). '''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].   With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''. We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance. The Charter Electoral Commission, [[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:52, 18 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:47, 27 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now. '''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:30, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC == Hi all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page]. This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites. Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 23:19, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]]. I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026: * North America (USA and Canada) ** Ajraddatz The following seats were not filled during this special election: * Latin America and Caribbean * Central and East Europe (CEE) * Sub-Saharan Africa * South Asia * The four remaining Community-At-Large seats Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]]. On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board. Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]]. When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:14, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:58, 27 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted. The following four candidates were the most voted: # [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]] # [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]] # [[User:Victoria|Victoria Doronina]] # [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]] While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]] Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group <section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MPossoupe (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC == Hello everyone, The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>. This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation. Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 22:14, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ജനുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:36, 29 ജനുവരി 2025 (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:36, 29 ജനുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:56, 13 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata and Sister Projects: An online community event == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''. We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects. If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]]. If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:18, 11 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&oldid=28525705 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 16:11, 16 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Hide on Rosé@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|സംവാദം]])</bdi> 22:07, 15 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 മേയ് 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 03:07, 28 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:44, 17 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:38, 13 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DreamRimmer@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:48, 9 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikifunctions will be deployed on your wiki on 2025-11-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> :''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi all, we want to let you know that [[:f:|Wikifunctions]] is coming to your project soon! When enabled, you will be able to call functions from your project, and integrate them in your articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output. Think of adding up two numbers, or converting miles into metres, or calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. This is usually done with templates that are complicated to create or to import. With Wikifunctions, you will be able to do this with just a couple of clicks! Please check out [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|these tutorials]] for more details. You’re also invited to [[:f:Special:CreateObject|create functions]] that you find useful, or [[:f:Wikifunctions:Suggest a function|ask for help from the Wikifunctions community]]. We would like to invite you to contribute to Wikifunctions, by translating the existing functions labels into your language, so that more users in your community can more easily reuse them on the project. You can also translate the messages for the Wikifunctions interface on TranslateWiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-ve&filter=%21translated&action=translate here for VisualEditor messages], and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-user&filter=%21translated&action=translate here for the Wikifunctions interface proper]). Of course, we are happy to help in case there are questions or difficulties, and we are ready to listen to your feedback. Please ping me directly in case of necessity or reach out to me [[User talk:Sannita (WMF)|on my talk page]]. <section end="Message"/> </div> --[[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:22, 29 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=29517140 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> :Hi all, unfortunately due to a technical problem we couldn't deploy Wikifunctions on your project. We will keep you updated about the next date of deployment. Thanks for your comprehension! [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 13:59, 6 നവംബർ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MKaur (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:21, 18 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 00:58, 26 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Codename Noreste@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|സംവാദം]])</bdi> 17:11, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Codename Noreste@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> acbvuxwvc7rn27545tgajdab43lqw2h സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് 0 30085 4632707 4523503 2026-06-23T23:16:01Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632707 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Stephen Hawking}} {{Infobox_Scientist | father = ഫ്രാൻക് | mother = ഇസബല്ല | name = സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്ങ് | image = Stephen Hawking.StarChild.jpg|300px | image_width = 200px | caption = സ്റ്റീഫൻ വില്യം ഹോക്കിങ്ങ് | birth_date = {{birth date |1942|01|8}} | birth_place = [[ഓക്സ്ഫോർഡ്]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] | death_date = {{death date and age|2018|03|14|1942|01|08|df=DMY}} | death_place = [[കേംബ്രിഡ്ജ്]], ഇംഗ്ലണ്ട് | residence = [[യു.കെ.]] | nationality = [[ബ്രിട്ടീഷ്]] | field = [[ഗണിതശാസ്ത്രം]] <br /> [[ഭൗതികശാസ്ത്രം]]<br />[[ജ്യോതിശാസ്ത്രം]] | work_institutions = [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല]] | alma_mater = [[University of Oxford]]<br />[[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല]] | doctoral_advisor = [[Dennis William Sciama|Dennis Sciama]] | doctoral_students = [[Bruce Allen (physicist)|Bruce Allen]]<br />[[Fay Dowker]]<br />[[Malcolm Perry (physicist)|Malcolm Perry]]<br />[[Bernard Carr]] <br />[[Gary Gibbons]]<!--[[Harvey Reall]]<br>[[Tim Prestidge]]<br> [[Raymond Laflamme]]<br>[[Julian Luttrell]]--> | known_for = [[തമോദ്വാരം|തമോഗർത്തങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള]] പഠനം<br />[[ക്വാണ്ടം ഭൂഗുരുത്വം]] | prizes = [[പ്രമാണം:Coat of Arms of Asturias.svg|10px]] [[Prince of Asturias Award]] ([[1989]])<br />[[Copley Medal]] (2006) | signature = | footnotes = }} വിഖ്യാതനായ [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടീഷ്]] ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു '''സ്റ്റീഫൻ വില്യം ഹോക്കിങ്ങ്''' ([[8 ജനുവരി]] [[1942]]-[[14 മാർച്ച്]] [[2018]]). [[നക്ഷത്രങ്ങൾ]] നശിക്കുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന [[തമോദ്വാരം|തമോഗർത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച്]] ഇന്നു ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളിൽ പലതും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ്‌. ബ്രിട്ടനിലെ [[കേംബ്രിഡ്ജ്|കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] [[പ്രപഞ്ച ശാസ്ത്രം|പ്രപഞ്ച ശാസ്ത്രവിഭാഗത്തിലെ]] ഡയറക്ടറായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref name="ലൂക്ക">{{cite web|last1=ഇക്ബാൽ|first1=ഡോ. ബി.|title=സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിംങ് ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര വിസ്മയം|url=http://luca.co.in/hawking-a-mediacal-wonder/|website=ലൂക്ക|publisher=കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്|accessdate=15 മാർച്ച് 2018}}</ref> [[എ ബ്രീഫ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ടൈം|കാലത്തിന്റെ ഒരു സംക്ഷിപ്ത ചരിത്രം]]<ref>A Brief History of Time, (Bantam Press 1988),ISBN 0-553-05340-X </ref> എന്ന പ്രശസ്തമായ ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥം രചിച്ചത് ഇദ്ദേഹമാണ്‌. 1966–ൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് ആ വർഷം തന്നെ റോജർ പെൻറോസുമായി ചേർന്ന് ‘സിൻഗുലാരിറ്റീസ് ആൻഡ് ദ ജോമട്രി ഓഫ് സ്പേസ്-ടൈം' എന്ന പേരിൽ എഴുതിയ പ്രബന്ധത്തിനു വിഖ്യാതമായ ആദംസ് പ്രൈസ് ലഭിച്ചിരുന്നു. കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാലയിലെ ഗണിത ശാസ്ത്ര ലൂക്കാച്ചിയൻ പ്രൊഫസർ എന്ന ഉന്നത പദവി മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടുകൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു. നാഡീ കോശങ്ങളെ തളർത്തുന്ന മാരകമായ [[അമയോട്രോപ്പിക് ലാറ്ററൽ സ്‍ക്ലീറോസിസ്]] എന്ന രോഗബാധിതനായിരുന്നു.<ref name="ലൂക്ക"/> 2018 മാർച്ച് 14 നു തന്റെ 76-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ച വിവരം മക്കളായ ലൂസി, റോബർട്ട് എന്നിവർ വാർത്താക്കുറിപ്പിലൂടെ അറിയിച്ചു.<ref name="death">[http://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/03/14/scientist-stephen-hawking-has-died-aged.html മരണവാർത്ത മനോരമയിൽ]</ref><ref name="death1">{{Cite web |url=https://www.9news.com.au/world/2018/03/14/14/45/stephen-hawking-dead-at-76 |title=വാർത്ത |access-date=2018-03-14 |archive-date=2019-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226234249/https://www.9news.com.au/world/2018/03/14/14/45/stephen-hawking-dead-at-76 |url-status=dead }}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== ===കുടുംബം=== [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ഓക്സ്‍ഫോർഡിൽ ഫ്രാങ്ക് (1905-1986), ഇസൊബെൽ ഹോക്കിങ്ങ് (നീ വാക്കർ, 1915-2013) എന്നിവരുടെ ആദ്യ മകനായി 1942 ജനുവരി 8നായിരുന്നു ഹോക്കിങ്ങ് ജനിച്ചത്.<ref name="whoswho">{{Who's Who | surname = HAWKING | othernames = Prof. Stephen William | id = U19510 | volume = 2015 | edition = online [[Oxford University Press]]}} {{subscription required}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാവ് [[സ്കോട്ട്‌ലൻഡ്|സ്കോട്ട്‍ലന്റ്കാരിയായിരുന്നു]].<ref>{{cite web |url=http://www.heraldscotland.com/news/12304843.Mind_over_matter_Stephen_Hawking/ |title=Mind over matter Stephen Hawking |work=[[The Herald (Glasgow)|The Herald]] |location=Glasgow}}</ref> കുടുംബത്തിൽ സാമ്പത്തിക പരാധീനതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും മാതാപിതാക്കൾ [[ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാല|ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] പഠനത്തിന് ചേർന്നു. ഫ്രാങ്ക് അവിടെ വൈദ്യശാസ്ത്രവും ഐസൊബൽ തത്ത്വചിന്ത, രാഷ്ട്രീയം, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം എന്നിവയും പഠിച്ചു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] ആരംഭിച്ചസമയത്ത്, ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗവേഷണ സ്ഥാപനത്തിൽ വച്ച് ഇരുവരും കണ്ടുമുട്ടി. ഇസൊബെൽ അവിടെ ഒരു സെക്രട്ടറിയായും ഫ്രാങ്ക് ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗവേഷകനായും ജോലിചെയ്ത് വരികയായിരുന്നു. അവർ ഹൈഗേറ്റിലായിരുന്നു ജീവിച്ചത്; എന്നാൽ ആ സമയത്ത് ലണ്ടനിൽ ബോംബാക്രമണം പതിവായിരുന്നതിനാൽ, ഗർഭിണിയായിരുന്ന ഇസൊബെൽ സുരക്ഷിതമായ പ്രസവത്തിനായി ഓക്സ്ഫോർഡിലേക്ക് പോയി. ഹോക്കിങ്ങിന് ഫിലിപ്പോ, മേരി എന്നീ രണ്ടു ഇളയ സഹോദരിമാരും എഡ്വേർഡ് എന്ന ഒരു ദത്ത് സഹോദരനും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Kitty">{{cite book|last1=Ferguson|first1=Kitty|title=Stephen Hawking: His Life and Work|publisher=BANTAM PRESS|isbn=9780593068632|url=https://books.google.co.in/books?id=nZLMWpujVUcC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Kitty+Ferguson%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiKk7j9re3ZAhWKgrwKHY5BBhsQ6AEIKDAA#v=onepage&q&f=false}}</ref> ===സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം=== [[File:STAHSlogo13 rgb.jpg|thumb| പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള സെന്റ് അൽബൻസ് ഹൈസ്കൂളിന്റെ ചിഹ്നം]] ലണ്ടനിലെ ഹൈഗേറ്റിലെ ബൈറോൺ ഹൗസ് സ്കൂളിലായിരുന്നു ഹോക്കിംങിന്റെ സ്കൂൾ പഠനം. സ്കൂളിലായിരിക്കെ വായിക്കാൻ പഠിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് " അദ്ദേഹത്തിന് കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ കേൾക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. എട്ട് വയസുകാരനായിരുന്ന ഹോക്കിങ്ങ് സെന്റ്. അൽബാൻസ്സിൽ, പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള സെന്റ് അൽബൻസ് ഹൈസ്കൂളിൽ ഹോക്കിംങ് ഏതാനും മാസങ്ങൾ പോയിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ചെറിയകുട്ടികൾക്ക് ഏത് സ്കൂളിലും പഠിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു.<ref name="enwiki">{{cite web|title=Stephen Hawking|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_Hawking#cite_note-FOOTNOTEFerguson201124-37|website=Wikipedia|accessdate=16 മാർച്ച് 2018}}</ref> പിന്നീട് ഹാർഡിംഗ് ഹെർട്ട്ഫോർഡ്ഷെയറിലെ റഡേലെറ്റ് ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു സ്വതന്ത്ര വിദ്യാലയമായ റഡലെറ്റ് സ്കൂളിൽ ഹാക്കിംങ് ചേർന്നു. 1952 സെപ്തംബർ മുതൽ ഹാർട്ട്ഫോർഡ്ഷയറിലെ സെന്റ് അൽബൻസ് നഗരത്തിലെ ഒരു സ്വകാര്യ വിദ്യാലയമായ സെന്റ് അൽബൻസ് സ്കൂളിൽ നിന്നും ഒരു വർഷം നേരത്തേ തന്നെ ഹോക്കിങ്ങ് ഹയർസെക്കന്ററി വിജയിച്ചു.<ref name="whoswho"/><ref name="SHaLife">{{cite web|last1=John Gribbin|first1=Michael White|title=Stephen Hawking:: A Life in Science: Second Edition|url=https://books.google.co.in/books?id=rCAlCwAAQBAJ|website=books.google.co.in|publisher=Hachette UK, 21-Jan-2016|accessdate=16 മാർച്ച് 2018}}</ref> ഉയർന്ന നിലവാരമുണ്ടായിരുന്ന വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്റർ സ്കൂളിൽ മകനെ ചേർക്കാൻ അച്ഛൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, 13 കാരനായിരന്ന ഹോക്കിംങിന് സ്കോളർഷിപ്പ് പരീക്ഷയുടെ ദിവസം അസുഖം ബാധിച്ചു. സ്കോളർഷിപ്പ് വഴിയുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായമില്ലാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന് സ്കൂൾ ഫീസ് കൊടുക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ഹോക്കിംങ് സെന്റ് അൽബനിൽ താമസിച്ചു.<ref name="SHaLife"/> അടുത്ത കൂട്ടുകാരുമായി ബന്ധം പുലർത്താനും, ബോർഡ് ഗെയിമുകൾ, വെടിക്കെട്ട് നിർമ്മാണം, വിമാനത്തിന്റെയും ബോട്ടുകളുടേയും മാതൃകകൾ, ക്രിസ്തുമതം, ആതീന്ദ്രിയജ്ഞാനം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച നീണ്ട ചർച്ചകൾ എന്നിവ ആസ്വദിക്കാൻ ഇതിലൂടെ ഹോക്കിംങിന് സാധിച്ചു എന്നതാണ് ഇതുകൊണ്ടുണ്ടായ ഗുണം. 1958 ൽ അവർ ഗണിതശാസ്ത്ര അധ്യാപകനായ ദിക്രൺ തഹ്തയുടെ സഹായത്തോടെ പഴയ ഘടികാരഭാഗങ്ങൾ, പഴയ ടെലിഫോൺ സ്വിച്ച്ബോർഡ്, പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന മറ്റ് വസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് കംപ്യൂട്ടർ നിർമ്മിച്ചു.<ref name="Kitty"/> ==തൊഴിലും ഗവേഷണവും== [[File:Physicist Stephen Hawking in Zero Gravity NASA.jpg|thumb|left|280px|ഹോക്കിങ് ബഹിരാകാശയാത്രക്കുള്ള പരിശീലനത്തിൽ]] ''ബ്രേക്ക് ത്രൂ ഇനിഷ്യേറ്റീവ്'' എന്ന അന്യഗ്രഹ ജീവൻ തേടുന്ന വമ്പൻ ഗവേഷണപദ്ധതി അദ്ദേഹം ആസൂത്രണം ചെയ്തു. ഹോക്കിങ്ങ് ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീനു ശേഷം ലോകത്തു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രഗൽഭമായ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ ഉടമയെന്ന പേരിനർഹമായി മാറി (രണ്ടുപേരുടെയും ഐക്യു നിലവാരം 160 ആണെന്നാണ് ഇതേപ്പറ്റി പഠനം നടത്തിയവർ കണ്ടെത്തിയത്). സമയത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്ത ചരിത്രം (''A Brief History of Time'') എന്ന പുസ്തകം സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്ങിനെ ലോകപ്രശസ്തനാക്കി. ''ദ യൂണിവേഴ്സ് ഇൻ എ നട്ട്ഷെൽ'', മകൾ ലൂസിയുമായി ചേർന്നു കുട്ടികൾക്കായി അദ്ദേഹം എഴുതിയ ''ജോർജ്ജ്സ് സീക്രട്ട് കി റ്റു ദ യൂണിവേഴ്സ്'' , ''ദ ഗ്രാൻഡ് ഡിസൈൻ'', ''ബ്ലാക്ക് ഹോൾസ് ആൻഡ് ബേബി യൂണിവേഴ്സ്'', ''ഗോഡ് ക്രിയേറ്റഡ് ദ ഇന്റിജേഴ്സ്'', ''മൈ ബ്രീഫ് ഹിസ്റ്ററി'' തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളാണ്. ജി.എഫ്.ആർ.എല്ലിസുമായി ചേർന്ന് എഴുതിയ ‘'ലാർജ് സ്കെയിൽ സ്ട്രക്ചർ ഓഫ് സ്പേസ് ടൈം’', ഡബ്ല്യു.ഇസ്രയേലിനൊപ്പം എഴുതിയ '‘ജനറൽ റിലേറ്റിവിറ്റി’'.എന്നിവയാണു മറ്റു പ്രധാന രചനകൾ. സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്ങുമായുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചു മുൻ ഭാര്യ ജെയിൻ വൈൽഡ് എഴുതിയ ‘'ട്രാവലിങ് ടു ഇൻഫിനിറ്റി'', ''മൈ ലൈഫ് വിത്ത് സ്റ്റീഫൻ’' എന്ന പുസ്തകവും അതിനെ ആധാരമാക്കി ജയിംസ് മാർഷ് സംവിധാനം ചെയ്ത് ‘'ദ തിയറി ഓഫ് എവരിതിങ്’' (2014) എന്ന സിനിമയും നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. == ജീവിതരേഖ == 1942 [[ജനുവരി 8]]ന്‌ [[ഓക്സ്ഫോർഡ്|ഓക്സ്ഫോർഡിലാണ്‌]] സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.hawking.org.uk/about/aindex.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-10 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612020148/http://www.hawking.org.uk/about/aindex.html |url-status=dead }}</ref> ജീവശാസ്ത്ര ഗവേഷകനായിരുന്ന ഫ്രാങ്ക് ഹോക്കിൻസും ഇസബെൽ ഹോക്കിൻസുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ ‍സ്റ്റീഫൻ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ഹെർട്ട്ഫോർഡ്ഷെയറിലെ സെന്റ് ആൽബൻസ് സ്കൂളിൽ ചേർന്നു. മകനെ ഡോക്ടറാക്കാനായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും, സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങിന്‌ ഗണിതത്തിലും ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലുമായിരുന്നു താത്പര്യം. 17-ആം വയസ്സിൽ ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി. 21-ആം കേംബ്രിഡ്ജിൽ ഗവേഷണ ബിരുദത്തിനു പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടെയാണ്‌ കൈകാലുകൾ തളർന്നു പോകാൻ കാരണമായ അമയോട്രോപ്പിക് ലാറ്ററൽ സ്ക്ലീറോിസ് എന്ന നാഡീരോഗം അദ്ദേഹത്തെ ബാധിച്ചത്<ref>{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1461|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 751|date = 2012 ജൂലൈ 16|accessdate = 2013 മെയ് 09|language = [[മലയാളം]]}}</ref>. കൈകാലുകൾ ചലിപ്പിക്കാനാവാത്ത അവസ്ഥയിലും സഹപ്രവർത്തകരുടെ പിന്തുണ അദ്ദേഹത്തിന്‌ ആത്മവിശ്വാസം പകർന്നു. ഗവേഷണ ബിരുദം നേടിയ ശേഷം 1965-ൽ [[ജെയ്ൻ വൈൽഡ് |ജെയ്ൻ വൈൽഡിനെ]] വിവാഹം കഴിച്ചു. സ്റ്റീഫന്റെ പരിചാരകയുമായുള്ള അടുപ്പത്തെ തുടർന്ന് 1991-ൽ അവർ വിവാഹമോചനം നേടി<ref>{{cite news|title = റോസാദലങ്ങൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2012/march/23/COLUMN8.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2012 മാർച്ച് 23|accessdate = 2013 ഫെബ്രുവരി 27|language = [[മലയാളം]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.ജെയിനുമായുള്ള വിവാഹനിശ്ചയമാണു കൂടുതൽ ജീവിക്കാൻ തനിക്കു പ്രചോദനമായതെന്നു സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ലൂസി, തിമോത്തി, റോബർട്ട് എന്നീ മൂന്നു മക്കൾ ആയിരുന്നു അവർക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ജെയിൻ വൈൽഡുമായുള്ള ബന്ധം പിരിഞ്ഞശേഷം എലെയ്ൻ മേസൺ എന്ന നഴ്സിനെ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചു. == ഗവേഷണ മേഖലകൾ == [[File:Stephen hawking and lucy hawking nasa 2008.jpg|thumb|left|280px|[[നാസ|നാസയുടെ]] 50-ാം വാർഷികപ്രഭാഷണം]] [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|സൈദ്ധാന്തിക ജ്യോതിശാസ്ത്രമാണ്‌]] സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിൻസിന്റെ മുഖ്യ ഗവേഷണ മേഖല. കേബ്രിഡ്ജിലെ പഠനകാലത്ത് [[റോജർ പെൻറോസ്]] എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായുണ്ടായ സൗഹൃദമാണ്‌ ഹോക്കിങിനെ [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രവുമായി]] അടുപ്പിച്ചത്. അവരിരുവരും ചേർന്ന് [[ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീൻ|‍ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീൻറെ]] ആപേഷികതാസിദ്ധാന്തത്തിന്‌ പുതിയ വിശദീകരണം നൽകി. പ്രപഞ്ചോല്പത്തിയെക്കുറിച്ചും അവർ ചില സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചു. നാശോന്മുഖമായ നക്ഷത്രങ്ങൾ അഥവാ [[തമോദ്വാരം|തമോഗർത്തങ്ങളുടെ]] [[പിണ്ഡം]],[[ചാർജ്ജ്]],[[കോണീയസംവേഗബലം]] എന്നിവയെ കുറിച്ചായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുടർപഠനങ്ങൾ. ഭീമമായ [[ഗുരുത്വാകർഷണ ബലം ഗുരുത്വാകർഷണബലമുള്ള]] [[തമോഗർത്തങ്ങൾ]] ചില വികിരണങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. സ്റ്റീഫൻ 1974- ൽ റോയൽ സൊസൈറ്റിയിൽ അംഗമായി. 1979 മുതൽ 30 വർഷം വരെ കേംബ്രിജ് സർവകലാശാലയിൽ അപ്ലൈഡ് മാത്തമാറ്റിക്സ് ആൻഡ് ഫിസിക്സ് വിഭാഗത്തിൽ ല്യൂക്കേഷ്യൻ പ്രഫസറായി. ഐസക് ന്യൂട്ടൻ വഹിച്ചിരുന്ന പദവിയാണത്. ‘തിയറി ഓഫ് ഓഫ് എവരിതിങ്’ എന്ന പേരിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉൽപത്തിയെ സംബന്ധിച്ച സമഗ്രമായ സിദ്ധാന്തവും അദ്ദേഹം ആവിഷ്‌കരിച്ചു. 2004 ജൂലൈയിൽ ഡബ്ലിനിൽ ചേർന്ന രാജ്യാന്തര ഗുരുത്വാകർഷണ–പ്രപഞ്ചശാസ്ത്ര സമ്മേളനത്തിൽ തമോഗർത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് അന്നുവരെ താൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന പലധാരണകളെയും തിരുത്തുന്ന പുതിയ സിദ്ധാന്തം അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. ദൃശ്യ പ്രപഞ്ചത്തിൽ നിന്നും ശാഖകളായി പിരിയുന്ന ശിശു പ്രപഞ്ചങ്ങൾ എന്ന ആശയവും ഹോക്കിങ് അവതരിപ്പിച്ചു. അടുത്ത കാലത്തു ബ്ലാക് ഹോളുകൾ ഇല്ലെന്നും പകരം ഗ്രേ ഹോളുകൾ ആണുള്ളതെന്നും ഉള്ള നിഗമനം അവതരിപ്പിച്ച സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് വീണ്ടും ശാസ്ത്രലോകത്തെ അമ്പരപ്പിച്ചു. ''ബ്രേക്ക് ത്രൂ ഇനിഷ്യേറ്റീവ്'' എന്ന അന്യഗ്രഹ ജീവൻ തേടുന്ന വമ്പൻ ഗവേഷണപദ്ധതി അദ്ദേഹം ആസൂത്രണം ചെയ്തു. <ref>https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%80%E0%B4%AB%E0%B5%BB_%E0%B4%B9%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%99%E0%B5%8D&action=submit</ref> == ഗ്രന്ഥങ്ങൾ == * [[A Brief History of Time]], (Bantam Press 1988) ISBN 0-553-05340-X * [[Black Holes and Baby Universes and Other Essays]], (Bantam Books 1993) ISBN 0-553-37411-7 * [[The Universe in a Nutshell]], (Bantam Press 2001) ISBN 0-553-80202-X * [[ഓൺ ദ ഷോൾഡേഴ്സ് ഓഫ് ജയന്റ്സ്- ദ ഗ്രൈറ്റ് വർക്സ് ഓഫ് ഫിസിക്സ് അൻഡ് അസ്ട്രോണമി |On The Shoulders of Giants. The Great Works of Physics and Astronomy]], (Running Press 2002) ISBN 0-7624-1698-X * [[The Grand Design]] written by physicists Stephen Hawking and Leonard Mlodinow and published by Bantam Books in 2010<ref>{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/644|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 701|date = 2011 ആഗസ്ത് 01|accessdate = 2013 മാർച്ച് 23|language = [[മലയാളം]]}}</ref>. * George's secret key to the universe ==അവലംബം== <references/> {{reflist}} {{Copley Medallists 2001–2050}} [[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 8-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സൈദ്ധാന്തികഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോപ്ലി മെഡൽ നേടിയവർ]] [[വർഗ്ഗം:സൈദ്ധാന്തിക ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ]] {{scientist-stub|Stephen Hawking}} 7mc3ya39v656pefnhq3nay81gieqzhc ഫലകം:Country data പെറു 10 37532 4632543 1810372 2026-06-23T12:11:50Z CommonsDelinker 756 [[File:Flag_of_Peru_(state).svg]] നെ [[File:War_flag_of_Peru.svg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, 4632543 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = പെറു | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825 - 1950).svg | flag alias-state = War flag of Peru.svg | link alias-naval = Peruvian Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = state | redir1 = PER </noinclude> }} aotppgshu5py16vlbx5f2bobrf80kpl സ്വദേശാഭിമാനി 0 41540 4632713 4534391 2026-06-23T23:51:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632713 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Swadeshabhimani (newspaper)}} {{ToDisambig|വാക്ക്=സ്വദേശാഭിമാനി}} [[പ്രമാണം:Swadeshabhimani Ramakrishna Pillai 003.jpeg|thumb|right|250px|'സ്വദേശാഭിമാനി'യുടെ പുറംതാൾ]] 1905-ൽ [[വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി]] ആരംഭിച്ച പത്രമായിരുന്നു '''സ്വദേശാഭിമാനി'''. വക്കം മൗലവിയുടെ നാടായ [[അഞ്ചുതെങ്ങ്|അഞ്ചുതെങ്ങിലാണ്‌]] പ്രസ്സും പത്രവും തുടക്കം കൊണ്ടത്. 1906 വരെ പത്രാധിപർ ചിറയിൻകീഴ് [[സി.പി. ഗോവിന്ദപ്പിള്ള|സി.പി. ഗോവിന്ദ പിള്ളയായിരുന്നു]]<ref name = "mahath1">മഹച്ചരിതമാല - വക്കം മൗലവി, പേജ് - 473, ISBN 81-264-1066-3</ref>. 1906 ൽ പ്രഗല്ഭനായ [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള|കെ.രാമകൃഷ്ണ പിള്ള]] പത്രാധിപരായി<ref name="mahath1" />. 1907 ൽ പ്രസിദ്ധീകരണം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക്]] മാറ്റി. 1910 സെപ്റ്റംബർ 26 ന്‌ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ സ്വദേശാഭിമാനി പത്രം നിരോധിച്ചു. ==വിവരണം== തിരുവിതാംകൂറിലെ രാജഭരണത്തിനും ദിവാന്റെ ദുർനയങ്ങൾക്കുമെതിരെ പത്രം ആഞടിച്ചു. പൗരാവകാശങ്ങൾക്കും ജനാധിപത്യത്തിനും വേണ്ടി രാമകൃഷ്ണപിള്ള എഡിറ്റോറിയലുകൾ എഴുതി.1910 പത്രം നിരോധിക്കുകയും പ്രസ്സും ഉപകരണങ്ങളും കണ്ടുകെട്ടുകയും ചെയ്തു.രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ തിരുവിതാംകൂറിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തി. വിദേശ വാർത്തകൾക്കുവേണ്ടി റോയിറ്റേഴ്സ് ന്യൂസ് ഏജൻസിയുമായി ബന്ധം വെച്ച ആദ്യത്തെ മലയാളപത്രം സ്വദേശാഭിമാനിയായിരുന്നു. ==ആപ്തവാക്യം== ഭയകൗടില്ല്യ ലോഭങ്ങൾ വളർക്കില്ലൊരു നാടിനെ-എന്നതായിരുന്നു സ്വദേശാഭിമാനിയുടെ ആപ്തവാക്യം ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://svadesabhimani.com/ Svadesabhimani.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613015834/https://svadesabhimani.com/ |date=2025-06-13 }} {{Newspaper-stub}} {{Malayalam journalism}} [[വർഗ്ഗം:പ്രസിദ്ധീകരണം നിലച്ച മലയാളപത്രങ്ങൾ]] l3umj6yksc874jc1c1nr7d6elp74pwt സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ 0 43606 4632702 4603307 2026-06-23T22:26:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632702 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Spanish language}} {{Infobox Language |name = Spanish, Castilian |nativename = {{lang|es|español}}, {{lang|es|castellano}} |pronunciation =/espaˈɲol/, /kasteˈʎano/ or /kasteˈʝano/ |familycolor = Indo-European |script = [[Latin alphabet|Latin]] ([[Spanish alphabet|Spanish variant]]) |region = '''[[Hispanophone world|Spanish speaking countries]]:'''<br />{{flag|അർജന്റീന}},</br>{{flag|ബൊളീവിയ}},</br>{{flag|ചിലി}},</br>{{flag|കൊളംബിയ}},</br>{{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}},</br>{{flag|ക്യൂബ}},</br>{{flag|ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്}},</br>{{flag|ഇക്വഡോർ}},</br>{{flag|Equatorial Guinea}},</br>{{flag|El Salvador}},</br>{{flag|ഗ്വാട്ടിമാല}},</br>{{flag|ഹോണ്ടുറാസ്}},</br>{{flag|മെക്സിക്കോ}},</br>{{flag|Nicaragua}},</br>{{flag|പനാമ}},</br>{{flag|പരഗ്വെ}},</br>{{flag|പെറു}},</br>{{flag|Puerto Rico}},</br>{{flag|സ്പെയിൻ}},</br>{{flag|ഉറുഗ്വേ}},</br>{{flag|വെനിസ്വേല}},</br> and a significant numbers of the populations of </br>{{flag|Andorra}},</br>{{flag|Belize}},</br>{{flag|Gibraltar}},</br> and the </br>{{flag|United States}}. |speakers = First language<sup>a</sup>: 322<ref>{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |title=Encarta-Most Spoken languages |access-date=2008-06-30 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029104855/http://encarta.msn.com/media_701500404/languages_spoken_by_more_than_10_million_people.html |url-status=dead }}</ref>– c. 400 million<ref>{{Cite web |url=http://www.ciberamerica.org/Ciberamerica/Castellano/General/Noticias/detalle?id=8832 |title=Ciberamerica-Castellano |access-date=2008-06-30 |archive-date=2008-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080104031535/http://www.ciberamerica.org/Ciberamerica/Castellano/General/Noticias/detalle?id=8832 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/febrero/15-febrero-2004/especiales/especiales2.html |title=El Nuevo Diario |access-date=2008-06-30 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104165444/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/febrero/15-febrero-2004/especiales/especiales2.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.terra.com/noticias/articulo/html/act821930.htm Terra Noticias]</ref> <br />Total<sup>a</sup>: 400–500 million<ref name = "universidad de mexico">{{Cite web |url=http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |title=Universidad de México |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |url-status=live }}</ref><ref name="instituto cervantes">Instituto Cervantes ([https://web.archive.org/web/20121002222036/http://www.elmundo.es/elmundo/2007/04/26/cultura/1177610767.html "El Mundo" news])</ref><ref>{{Cite web |url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=173481 |title=Yahoo Press Room |access-date=2008-06-30 |archive-date=2009-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126182431/http://yhoo.client.shareholder.com/press/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=173481 |url-status=dead }}</ref> <br /><sup>a</sup><small>All numbers are approximate.</small> |rank = 2 (native speakers)<ref name="ethnologue">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=spa|title=Spanish|publisher=ethnologue}}</ref><ref>[http://www.nationsonline.org/oneworld/most_spoken_languages.htm Most widely spoken languages by Nations Online]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.askmen.com/toys/top_10/45b_top_10_list.html |title=Most spoken languages by Ask Men |access-date=2008-06-30 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006080426/http://www.askmen.com/toys/top_10/45b_top_10_list.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |title=Encarta Languages Spoken by More Than 10 Million People |access-date=2008-06-30 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029104855/http://encarta.msn.com/media_701500404/languages_spoken_by_more_than_10_million_people.html |url-status=dead }}</ref><br />3 (total speakers) |fam2 = [[Italic languages|Italic]] |fam3 = [[Romance languages|Romance]] |fam4 = [[Italo-Western languages|Italo-Western]] |fam5 = [[Gallo-Iberian]] |fam6 = [[Ibero-Romance languages|Ibero-Romance]] |fam7 = [[West Iberian languages|West Iberian]] |script = [[Latin alphabet|Latin]] ([[Spanish alphabet|Spanish variant]]) |script = [[Latin alphabet|Latin]] ([[Spanish alphabet|Spanish variant]]) |nation = [[List of countries where Spanish is an official language|21 countries]] |agency = [[Association of Spanish Language Academies|{{lang|es|Asociación de Academias de la Lengua Española}}]] ({{lang|es|[[Real Academia Española]]}} and 21 other national Spanish language academies) |iso1 = es |iso2 = spa |iso3 = spa |map = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg }} വടക്കൻ [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിൽ]] ഉത്ഭവിച്ച ഒരു [[ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകൾ|ഇന്തോ-യൂറോപ്പിയൻ ഭാഷ]]യാണ്‌ '''സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ'''(''español''). പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിനും പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിനുമിടയിലെ സ്പാനിഷ് ആധിപത്യക്കാലത്താണ്‌ ഈ ഭാഷ ആഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക, ഏഷ്യ-പസഫിക്ക് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചത്. ഒരു റോമാനിക് ഭാഷയായ ഇത് മാതൃഭാഷയായ ജനങ്ങളുടെ ഏണ്ണം 32 കോടിക്കും 40 കോടിക്കും ഇടയിലാണ്‌.‍ <ref>{{Cite web |url=http://www.sil.org/ethnologue/top100.html |title=Ethnologue, 1999 |access-date=2021-08-09 |archive-date=1999-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html |url-status=live }}</ref><ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html |date=2014-03-07 }}, Field Listing - Languages (World).</ref> ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ ആകെ ഏണ്ണം 50 കോടിയോളമാണ്‌ - [[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]] , ചൈനീസ് എന്നീ ഭാഷകൾ കഴിഞ്ഞാൽ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഭാഷയാണിത്.<ref name = "universidad de Mexico">{{Cite web |url=http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |title=Universidad de México |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |url-status=live }}</ref><ref name="instituto cervantes">Instituto Cervantes ([https://web.archive.org/web/20121002222036/http://www.elmundo.es/elmundo/2007/04/26/cultura/1177610767.html "El Mundo" news])</ref> [[പ്രമാണം:Spanish language World Map.svg|border|left|385px|[[Hispanic World]]]] == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == ഗ്രന്ഥസൂചിക == *{{Cite journal |last = Abercrombie |first= David |year= 1967 |title=Elements of General Phonetics |place=Edinburgh |publisher=[[Edinburgh University Press]] |ref = harv}} *{{Cite book |last = Cressey |first= William Whitney |year= 1978 |title=Spanish Phonology and Morphology: A Generative View |url = https://archive.org/details/spanishphonology0000cres |publisher=[[Georgetown University Press]] |isbn=0878400451 |ref = harv}} *{{Cite journal |last=Eddington |first=David |year=2000 |title=Spanish Stress Assignment within the Analogical Modeling of Language |journal=Language |volume=76 |issue=1 |pages=92–109 |url=http://linguistics.byu.edu/faculty/eddingtond/STRESS.pdf |doi=10.2307/417394 |jstor=417394 |publisher=Language |ref=harv |access-date=2013-08-14 |archive-date=2013-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130708183631/http://linguistics.byu.edu/faculty/eddingtond/STRESS.pdf |url-status=dead }} *{{Cite journal |last = Harris |first= James |year= 1967 |title=Sound Change in Spanish and the Theory of Markedness |journal=Language |volume=45 |issue=3 |pages=538–52 |doi = 10.2307/411438 |publisher = Language |ref = harv |jstor = 411438}} *{{Cite journal |last = Martínez-Celdrán |first= Eugenio |last2 = Fernández-Planas |first2= Ana Ma. |last3 = Carrera-Sabaté |first3 = Josefina |year= 2003 |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–59 |doi = 10.1017/S0025100303001373 |ref = harv}} *{{Citation |last = Moreno Fernández |first= Francisco |last2 = Otero |first2= Jaime |authorlink = Francisco Moreno Fernández |year= 2008 |title=Atlas de la lengua española en el mundo |place=Barcelona |publisher=Ariel}} *{{Citation | url = http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/DB04_Population_ByAgeSex_Annual/WPP2010_DB4_F1B_POPULATION_BY_AGE_BOTH_SEXES_ANNUAL_2011-2100.XLS | publisher = UN | title = Population by age, both sexes, annual; estimate for 2012 | format = XLS | ref = {{harvid | UN | 2011}}}}. ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Nadeau, Jean-Benoît and Julie Barlow. ''The Story of Spanish''. [[St Martin’s Press]], 2013. *"[http://www.economist.com/news/books-and-arts/21578631-spanish-has-more-native-speakers-any-language-other-mandarin-yet-its-success The rise of Spanish Hats off]." ''[[The Economist]]''. June 1, 2013. == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{InterWiki|code=es}} {{Sister project links | wikt=Category:Spanish Language| commons=no| b=Subject:Spanish language| n=no| q=no| s=no| v=Spanish| voy=Spanish phrasebook| species=no| d=Q1321}} {{WikisourceWiki|code=es}} <!-- ==============={{NoMoreLinks}} (modified)=========================--> <!-- DO ''not'' ADD MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS ''not'' A COLLECTION OF LINKS. |--> <!-- If you think that your link might be useful, do not add it here, |--> <!-- but put it on this article's discussion page first for others to discuss |--> <!-- or submit your link |--> <!-- to the appropriate category at the Open Directory Project (www.dmoz.org) |--> <!-- and link back here to that category using the {{dmoz}} template. |--> <!-- |--> <!-- Links that have not been verified WILL BE DELETED. |--> <!-- See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details |--> <!-- http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links |--> <!--==============={{NoMoreLinks}} (modified)==========================--> <!-- EVEN A USEFUL SITE MAY ''not'' MEET OUR RULES! --> <!-- As an encyclopedia we have to be picky! --> <!-- BLOGS & FORUMS: NEVER LINKABLE! --> <!-- http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Reliable_sources --> * [http://buscon.rae.es/draeI/ Dictionary of the RAE] [[Real Academia Española]]'s official Spanish language dictionary {{In lang|es}} * [http://www.bbc.co.uk/languages/spanish/ Spanish] – [[BBC]] Languages * [http://www.fsi-language-courses.org/Content.php?page=Spanish USA Foreign Service Institute Spanish basic course] * [http://mertsahinoglu.com/research/spanish-for-speakers-of-latin/ Spanish evolution from Latin] * [[voy:Spanish phrasebook|Spanish phrasebook]] on [[Wikivoyage]] * [http://www.amautaspanish.com/study-spanish-online/vocabulary-188.html Vocabulary - Language Spanish<> For study Spanish] *[http://spanish.about.com/od/spanishvocabulary/a/size_of_spanish.htm Size and nature of the Spanish vocabulary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430182338/http://spanish.about.com/od/spanishvocabulary/a/size_of_spanish.htm |date=2013-04-30 }} * [http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english-spanish Collins Unabridged English<>Spanish Dictionary] * [http://www.study-spanish.org - Study Spanish] * [https://spanishto-english.com Spanish to English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808054945/https://spanishto-english.com/ |date=2017-08-08 }} (നിഘണ്ടു) {{Navboxes |title=Articles related to the Spanish language |list = {{Navboxes |title=Linguistics |list = {{Romance languages}} {{Spanish variants by continent}} }} {{lang-stub|Spanish language}} {{Navboxes |title=Geopolitical use |list = {{African Union languages}} {{Official EU languages}} {{Official UN languages}} {{Languages of Europe}} {{South America topic|Languages of}} {{Romance languages}} }} }} [[വർഗ്ഗം:റോമാനിക് ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്പെയിനിലെ ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്പാനിഷ് ഭാഷ]] rdjunve1lcvj6dg52bl2k903qa35c18 സീ അനിമണി 0 43675 4632666 4082197 2026-06-23T18:13:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632666 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sea anemone}} {{Taxobox | name = സീ അനിമണി <br> Sea Anemone | image = anemone_monterey_madrabbit.jpg | image_width = 250px | image_caption = Sea anemone at the [[Monterey Bay Aquarium]] | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Cnidaria]] | classis = [[Anthozoa]] | subclassis = [[Hexacorallia]] | ordo = '''Actiniaria''' | subdivision_ranks = Suborders | subdivision = [[Endocoelantheae]]<br /> [[Nyantheae]]<br /> [[Protantheae]]<br /> [[Ptychodacteae]] | diversity_link = Actiniaria (family list) | diversity = 46 families }} ഇരപിടിയന്മാരായ ഒരു ജലജീവി വർഗ്ഗമാണ് '''സീ അനിമോൺ''' (Sea anemone). ലോകമെമ്പാടും പൊതുവേ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഇവ [[ആഴക്കടൽ|ആഴക്കടലിലും]] വസിക്കാറുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mnzoo.com/animals/discovery_bay/anemone.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-07-29 |archive-date=2008-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409170703/http://www.mnzoo.com/animals/discovery_bay/anemone.asp |url-status=dead }}</ref> മൂന്നു സെൻറീമീറ്റർ മുതൽ ഒന്നര മീറ്റർ വരെ വ്യാസമുള്ളവ ഇവയുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉണ്ട്. സിലിണ്ടിറിക്കൽ ശരീരത്തിൻറെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള വായയും അതിനു ചുറ്റും നിറയെ ഇതൾപോലുള്ള വർണശബളമായ ടെൻറക്കിളുകളും ഇതിൻറെ പ്രത്യേകതയാണ്. മിക്ക [[സ്പീഷീസ്|സ്പീഷീസ്സുകളും]] പാറകളിലോ മറ്റോ പറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുകയാണു ചെയ്യുക. ഫൈലം - Cnidaroa. ക്ലാസ് - Anthozoa. [[ചിത്രം:Sea anemone in clone war.jpg|ലഘുചിത്രം|200px|വലത്ത്‌|സീ അനിമോൺ]] [[പ്രമാണം:Seaanemone irvin 008.jpg|ലഘുചിത്രം|200px|വലത്ത്‌|സീ അനിമണി ചിത്രം കുവൈറ്റിൽ നിന്നും]] == അവലംബം == <references/> ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikispecies|Actiniaria}} {{Commons category|Actiniaria}} {{Wiktionary|Actiniaria}} * [http://web.nhm.ku.edu/inverts/carlgren_1949/actiniaria.html Order Actiniaria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704130046/http://web.nhm.ku.edu/inverts/carlgren_1949/actiniaria.html |date=2008-07-04 }} * [http://www.actiniaria.com/ Actiniaria.com] * [http://www.starfish.ch/c-invertebrates/anemones.html Photos of various species of Sea Anemones from the Indopacific] * [http://www.news.ucdavis.edu/search/news_detail.lasso?id=7438 Anemone Armies Battle to a Standoff] * [http://www.sciencenews.org/articles/20050604/fob2.asp Anemone Wars: Clone armies deploy scouts, attack tidally – unsuspected military tactics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080330043141/http://www.sciencenews.org/articles/20050604/fob2.asp |date=2008-03-30 }} * [http://www.users.on.net/~jamesmosby/anemone/index.html Sea anemones look like sea flowers but they are animals of the Phylum Cnidaria] * [http://ricordea-farm.com/english/info.html Information about Ricordea Florida Sea anemones & pictures] * [https://web.archive.org/web/20120327064507/http://www.marineconservationcambodia.org/component/option,com_phocagallery/Itemid,221/id,18/view,category/ Photographic Database of Cambodian Sea Anemones] * [http://tavi2x.blogspot.com/2011/11/anemone-de-mare-sea-anemones.html Photos of Sea Anemones] {{Taxonbar|from=Q147256}} {{Authority control}} [[വിഭാഗം:കടൽജീവികൾ]] {{Animal-stub}} b7qo00k41p4hxi9rbe3q1rfc6dohxb8 പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ 0 47294 4632616 3957982 2026-06-23T15:51:01Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632616 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> == പ്രത്യക്ഷ ര ക്ഷാ ദൈവ സഭ (പി ആർ ഡി എസ്) == പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ എന്നതിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്താണ് പി ആർ ഡി എസ്. കേരള സംസ്ഥാനത്ത് [[പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലയിലെ [[തിരുവല്ല]] താലൂക്കിൽ.[https://eap.bl.uk/project/EAP292] ഇരവിപേരൂരിൽ ആണ് ആസ്ഥാനം. മുഖ്യധാരാ ആത്മീയതകളിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി അവരുടെ വിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നും ദൈവ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ നിന്നും മാറി തനതായ ആത്‌മീകത പിന്തുടരുന്നതായി പി ആർ ഡി എസ് അവകാശപ്പെടുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് ഉയർത്തുന്ന സന്ദേശം വ്യത്യസ്തമാണ്. [[ദൈവസേവ, പൂജാദി പ്രാർത്ഥനാ]]കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തപ്പെട്ട സമൂഹം ഒരപ്പന്റെയും അമ്മയുടെയും മക്കളെന്ന സാഹോദര്യ ചിന്തയാണ് ഒരു നൂറ്റാണ്ടായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്ന ആത്‌മീയതയുടെ അന്ത:സത്ത. സ്വന്തം ആത്മീയതയ്‌ക്കു കീഴിൽ ഇന്ത്യയിലെയും ലോകത്തിലെയും എല്ലാ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹത്തെ പി ആർ ഡി എസ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നാണ് ഈ മതപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഷ്യം. പൊയ്കയിൽ ശ്രീകുമാര ഗുരുദേവനെ ദൈവമായി വിശ്വസിക്കുകയും ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങളെയും ദർശനങ്ങളെയും പകർന്നു തന്ന തനതായ ആചാരാനുഷ്ടാനങ്ങളെയും പിന്തുടരാൻ [[മതം]] ഉടലെടുത്ത കാലം പി ആർ ഡി എസുകാർ ശ്രദ്ധ വയ്ക്കുന്നുണ്ട്. [[ആത്‌മീയത]] പിന്തുടർന്ന് വിശ്വാസികൾ തമ്മിൽ സാഹോദര്യവും സ്നേഹവും നിലനിർത്തുന്നു. == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] joqxq8ik454athomcchnjm37rtm4d27 4632618 4632616 2026-06-23T15:52:56Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632618 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> == പ്രത്യക്ഷ ര ക്ഷാ ദൈവ സഭ (പി ആർ ഡി എസ്) == പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ എന്നതിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്താണ് പി ആർ ഡി എസ്. കേരള സംസ്ഥാനത്ത് [[പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലയിലെ [[തിരുവല്ല]] [https://eap.bl.uk/project/EAP292 https://] <ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref>[https://eap.bl.uk/project/EAP292 eap.bl.uk/project/EAP292].[https://eap.bl.uk/project/EAP292] ഇരവിപേരൂരിൽ ആണ് ആസ്ഥാനം. മുഖ്യധാരാ ആത്മീയതകളിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി അവരുടെ വിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നും ദൈവ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ നിന്നും മാറി തനതായ ആത്‌മീകത പിന്തുടരുന്നതായി പി ആർ ഡി എസ് അവകാശപ്പെടുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് ഉയർത്തുന്ന സന്ദേശം വ്യത്യസ്തമാണ്. [[ദൈവസേവ, പൂജാദി പ്രാർത്ഥനാ]]കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തപ്പെട്ട സമൂഹം ഒരപ്പന്റെയും അമ്മയുടെയും മക്കളെന്ന സാഹോദര്യ ചിന്തയാണ് ഒരു നൂറ്റാണ്ടായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്ന ആത്‌മീയതയുടെ അന്ത:സത്ത. സ്വന്തം ആത്മീയതയ്‌ക്കു കീഴിൽ ഇന്ത്യയിലെയും ലോകത്തിലെയും എല്ലാ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹത്തെ പി ആർ ഡി എസ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നാണ് ഈ മതപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഷ്യം. പൊയ്കയിൽ ശ്രീകുമാര ഗുരുദേവനെ ദൈവമായി വിശ്വസിക്കുകയും ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങളെയും ദർശനങ്ങളെയും പകർന്നു തന്ന തനതായ ആചാരാനുഷ്ടാനങ്ങളെയും പിന്തുടരാൻ [[മതം]] ഉടലെടുത്ത കാലം പി ആർ ഡി എസുകാർ ശ്രദ്ധ വയ്ക്കുന്നുണ്ട്. [[ആത്‌മീയത]] പിന്തുടർന്ന് വിശ്വാസികൾ തമ്മിൽ സാഹോദര്യവും സ്നേഹവും നിലനിർത്തുന്നു. == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] n3v2y0cliz19lgekxbspt3hhwz5kmhy 4632621 4632618 2026-06-23T15:56:33Z Shankaranthampi 204532 /* പ്രത്യക്ഷ ര ക്ഷാ ദൈവ സഭ (പി ആർ ഡി എസ്) */ 4632621 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] kq00wwosd5rlnputjhh76x54b9ezddu 4632622 4632621 2026-06-23T15:57:35Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632622 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] 8jypct9w2fciorbn5ys9v99w0jkl52v 4632624 4632622 2026-06-23T16:00:22Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632624 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാര ഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] ox92m0b4czybrltky3723iaedo0mwv7 4632625 4632624 2026-06-23T16:02:51Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632625 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്കാളിയായെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] dbp8rnczroletib1gsfh52xgy2i8r35 4632628 4632625 2026-06-23T16:06:25Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632628 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി|പ]]<nowiki/>രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ[[പി ജെ ബേബി|ബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാരണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭിയായെങ്കിൽ .<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] gvdwzd79wv3hrjx9kv7g6ihus8vits3 4632629 4632628 2026-06-23T16:07:41Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632629 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി|പ]]<nowiki/>രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ[[പി ജെ ബേബി|ബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ കാ രണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്പ.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭിയായെങ്കിൽ .<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] 8xcz19my5uh8ke7mot7x8fninsp86ty 4632631 4632629 2026-06-23T16:10:47Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632631 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref>പറയർ, പുലയർ തുടങ്ങിയ "തൊട്ടുകൂടാത്തവർ" എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ടവർ നേരിട്ട നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ജാതി അടിച്ചമർത്തലിനെ ഇത് അഭിമുഖീകരിച്ചു. == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി|പ]]<nowiki/>രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ[[പി ജെ ബേബി|ബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ ക[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|.]]<nowiki/>ാ രണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്പ.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭിയായെങ്കിൽ .<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] jsjcweza47myzcktalcc5mzt860y9u2 4632632 4632631 2026-06-23T16:11:58Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632632 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref>പറയർ, പുലയർ തുടങ്ങിയ "തൊട്ടുകൂടാത്തവർ" എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ടവർ നേരിട്ട നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ജാതി അടിച്ചമർത്തലിനെ ഇത് അഭിമുഖീകരിച്ചു. ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളെ ദലിത് അനുഭവങ്ങളുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു, ഹിന്ദു ജാതി ശ്രേണികളെയും യഥാർത്ഥ സമത്വം നൽകുന്നതിൽ മിഷണറി ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ പരാജയങ്ങളെയും വിമർശിച്ചു. == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി|പ]]<nowiki/>രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ[[പി ജെ ബേബി|ബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ ക[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|.]]<nowiki/>ാ രണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്പ.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭിയായെങ്കിൽ .<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] hlg6u36fb716lecd0xaxajr1rfjcd71 4632634 4632632 2026-06-23T16:13:08Z Shankaranthampi 204532 /* */ 4632634 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{ആധികാരികത}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ ദലിത് സമൂഹങ്ങൾക്കായി ഒരു നിർണായക സാമൂഹിക-മത പ്രസ്ഥാനമായി '''പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭ''' ഉയർന്നുവന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> '''പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ''' (പൊയ്കയിൽ അപ്പച്ചൻ എന്നും, മരണാനന്തരം ശ്രീ കുമാരഗുരുദേവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), '''ഞാലിയാകുഴി സൈമൺ യോഹന്നാൻ''' (ആശാൻ) എന്നിവർ ആണ് 1910-ൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://eap.bl.uk/project/EAP292|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://haindavakeralam.com/kerala-pulayar-mahasabha-and-hk13993|title=Kerala Pulayar Mahasabha and the Dalit-Adivasi Ekopana Samithi exposed Fraud Evangelical agenda|access-date=2026-06-23|last=Keralam|first=Haindava|last2=Migration|first2=H. K.|date=2008-06-01|language=ml-IN}}</ref>പറയർ, പുലയർ തുടങ്ങിയ "തൊട്ടുകൂടാത്തവർ" എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ടവർ നേരിട്ട നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ജാതി അടിച്ചമർത്തലിനെ ഇത് അഭിമുഖീകരിച്ചു. ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളെ ദലിത് അനുഭവങ്ങളുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു, ഹിന്ദു ജാതി ശ്രേണികളെയും യഥാർത്ഥ സമത്വം നൽകുന്നതിൽ മിഷണറി ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ പരാജയങ്ങളെയും വിമർശിച്ചു. ദളിതരുടെ ആത്മീയവും ഭൗതികവുമായ ഉന്നമനം, സ്വയംഭരണം, പൂർവ്വിക അടിമത്തത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ആചാരപരമായ പ്രഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് ഊന്നൽ നൽകി. <ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref> == വിശ്വാസം == പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കുടുംബാരാധനയാണ്. ഗുരുദേവനൊപ്പം തന്നെ പത്നി [[വി ജാനമ്മ]] [[(അഭിവന്ദ്യമാതാവ്)]], മൂത്തപുത്രൻ [[പി ജെ ബേബി|പ]]<nowiki/>രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭ[[പി ജെ ബേബി|ബി]] [[(ആചാര്യഗുരു)]], [[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|പി ജെ തങ]].[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|്കപ്പൻ]] [[(വാഴ്‌ചയുഗാധിപൻ)‍]] ഗുരുദേവന്റെ [[മാതാവ്]] [[(ളേച്ചിമാതാവ്)]] എന്നിവരെയും ദൈവിക ശക്തിയായി കരുതി ആരാധന നടത്തുന്നു. ഇതിനെല്ലാം മതിയായ ക[[പി ജെ തങ്കപ്പൻ|.]]<nowiki/>ാ രണങ്ങൾ പി ആർ ഡി എസിന്റെ കാതലായ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തർലീനമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾ പി ആർ ഡി എസിൽ അംഗമാകുന്ന പ്രത്യേക യോഗത്തിൽ (രക്ഷാ നിർണ്ണയം)പങ്പ.<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവസഭിയായെങ്കിൽ .<ref>{{Cite journal |last=Mohan |first=Sanal |date=2015-10-19 |title=Creation of social space through prayers among Dalits in Kerala, India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |journal=Journal of Religious and Political Practice |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1080/20566093.2016.1085735 |issn=2056-6093 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230508140117/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/20566093.2016.1085735 |archive-date=2023-05-08}}</ref>മാത്രമേ ഇതു വെളിപ്പെടുത്തു. പിന്നോക്കക്കാർക്കിടയിലെ ഉപജാതി ചിന്തകൾക്ക് വിപരീതമായി വിവാഹങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്ന പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ [[വിവാഹം]], [[മരണം]], മറ്റ് ചടങ്ങുകളിലെല്ലാം ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായ സ്വന്തമായ പ്രത്യേക [[അനുഷ്ഠാനങ്ങളും]] [[ആചാരങ്ങളും]] പിന്തുടരുന്നു. ധാരാളം വിശ്വാസികൾ ഗുരുദേവന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് മന്ദിരങ്ങളിൽ ആരാധനകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നു. എല്ലാവർഷവും കുംഭം ഒന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭാ വിശ്വാസികൾ സ്ഥാപകന്റെ ജൻ‌മദിനം വിപുലമായി തന്നെ ഇരവിപേരൂരിൽ ആസ്ഥാനത്ത് ആഘോഷിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ജൻ‌മദിനം കൊണ്ടാടുന്നതും.ഇതിനു പുറമേ സ്ഥാപകന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും[[ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങൾ]]വൃതത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി തന്നെ ആചരിക്കുന്നുണ്ട്. ശ്രീകുമാരഗുരുദേവൻ ഉപദേശിച്ച വഴികളിൽ തന്നെ വേണം[[പൊയ്കക്കൂട്ടർ]] എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പി ആർ ഡി എസ്സുകാരൻ ജീവിക്കേണ്ടത് എന്ന് മതം അനുശാസിക്കുന്നു. മറ്റു മതങ്ങൾ ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന സദാചാരങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേകമായ ജീവിതക്രമങ്ങളും ചിട്ടകളും മൂല്യങ്ങളും പി ആർ ഡി എസ് അനുയായികൾ പിന്തുടരേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതത്തിലെ കൃത്യതകളും അനുഷ്ഠാന തീവ്രതകളും പി ആർ ഡി എസുകാരനെ വ്യത്യസ്തനാക്കണമെന്നും ശഠിക്കുന്നു. മരണത്തിലും ജനനത്തിലും വിവാഹം പോലെ സാമൂഹ്യപരമായ കാര്യങ്ങളിലും പ്രത്യേക ചിട്ടകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇവർ ഗുരുദേവന്റെയും മുഖാന്തര വഴികളുടെയും ദേഹവിയോഗ ദിനങ്ങളുടെ എല്ലാ വാർഷികങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഉപവാസവും (വൃതം) ആരാധനകളും പാലിക്കുന്നുണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് കുടുംബാരാധന പിന്തുടരുന്നതിന് ആത്‌മീയതയിൽ മതിയായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് സഭയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന പ്രത്യേക രഹസ്യം എന്ന നിലയിൽ പി ആർ ഡി എസിലേക്ക് ചേരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലേ വെളിപ്പെടുത്തുകയുള്ളൂ. == മിത്ത്, ചരിത്രം == മതങ്ങളെ എല്ലാം പോലെ മിത്തുകളും ചരിത്രവും വിശ്വാസങ്ങളും ഇഴചേർന്നാണ് പി ആർ ഡി എസ് പ്രകാശിക്കുന്നതും. ദ്രാവിഡ പാരമ്പര്യവും ചരിത്രവും പി ആർ ഡി എസ് ഉദ്ഘോഷിക്കുന്നു. ദൈവസേവയിൽ അത്യുന്നതരായ ഒരു സമൂഹം ദൈവം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഘോരയടിമയിൽ താണു പോയി. അടിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലത്ത് ഈ സമൂഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ചില കാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ ‍ദൈവം ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്ന ശക്തികൾക്കൊപ്പം ശ്രീകുമാരഗുരുദേവനായി ഇരവിപേരൂരിലെ വലിയ താന്നിക്കുന്നിൽ മന്നിക്കൽ ഭവനത്തിൽ അവതരിച്ചു എന്നാണ് ആത്മീയതയുടെ വിശദീകരണം. == പ്രസ്ഥാനമെന്ന നിലയിൽ‌ == വളരെയധികം കെട്ടുറപ്പായ രീതിയിലാണ് പ്രത്യക്ഷ രക്ഷാ ദൈവ സഭയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. കാസർഗോഡു മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ 135 ശാഖകളിലായി അരലക്ഷത്തിൽ അധികം വിശ്വാസികളും മന്ദിരങ്ങളും ശ്മശാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുവകകളും കേരളത്തിൽ പി ആർ ഡി എസി ൻറേതായി ഉണ്ട്. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകളും ആരാധനകളും നടത്തുന്ന ആലയങ്ങളെ [[മന്ദിരങ്ങൾ]] എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മന്ദിരങ്ങൾക്ക് പുറമേ വിശ്വാസികൾക്ക് [[പ്രാർത്ഥന]]നടത്താൻ ഇരവിപേരൂരിൽ ഗുരുദേവന്റെ ജൻ‌മ സ്ഥലത്ത് ഒരു [[വിശുദ്ധമണ്ഡപവും]] ഗുരുദേവൻ പിറന്ന കുടിലും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാവര ജംഗമ വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പി ആർ ഡി എസ് പ്രാർത്ഥനകൾ ആരാധനകൾ തുടങ്ങിയ ആത്മീയ കാര്യങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനായുള്ള ചുമതല ഗുരുകുല സമിതി എന്ന പുരോഹിത വൃന്തത്തിനാണ്. ഇവർക്ക് പുറമെ സങ്കേതഭൂമിയും ആരാധനാലയങ്ങളും പരിപാലിക്കാനും പൂജാ കർമ്മങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രത്യേക പൂജാരിമാരും വേലക്കാരുണ്ട്. അവർക്ക് മാത്രമാണ് മാത്രമേ ആരാധനാ മുറിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു ചുമതല. സങ്കേതഭൂമിയിലെ പ്രാർത്ഥനയും ആരാ‍ധനയും നടത്തുന്നതിനുള്ള ചുമതല പുരോഹിത പ്രമുഖനിലാണ്. ഭരണം നടത്താൻ ജനറൽ കൌൺസിൽ എന്ന മറ്റൊരു സമിതിയും. സമാനമായ രീതികളാണ് ശാഖകളും പിന്തുടരുന്നത്. ശാഖയിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപദേഷ്ടാവിലൂടെയും (ശാഖയുടെ പുരോഹിതൻ) സെക്രട്ടറി, കമ്മറ്റിക്കാർ എന്നിവരിലൂടെയും നടക്കുന്നു. == ഭരണം == [[പ്രസിഡൻഡാണ്]] പി ആർ ഡി എസ് പരമാധികാരി. അതിനു കീഴിൽ ജനറൽകൌൺസിൽ(ഹൈ കൗൺസിൽ )വരുന്നു. ശാ‍ഖയിൽ നിന്നും പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുത്തുവിടുന്ന പ്രതിനിധികളാണ് കേന്ദ്രത്തിലെ അധികാരികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അവർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന [[ജനറൽ കൌൺസിൽ]](ഹൈ കൗൺസിൽ) പ്രസിഡൻഡിനെ തീരുമാനിക്കും. നിലവിലെ പ്രസിഡൻഡ് വൈ. സദാശിവൻ ആണ്. [[യുവജനസംഘം‍]], [[മഹിളാ സമാജം‍]] എന്നീ പോഷക സംഘടങ്ങൾ മുന്നിൽ വരുന്ന രണ്ടാം നിരയും കലാ സാംസ്ക്കാരിക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംഘടനകൾ എല്ലാം തന്നെ ജനാധിപത്യ മര്യാദകൾ പാലിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ്. പി ആർ ഡി എസ് സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ '''ആദീയർദീപം''' എന്ന മാസിക കൂടി നടത്തുന്നുണ്ട്. == സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് == പി ആർ ഡി എസ് വിശ്വാസികൾ നൽകുന്ന പിരിവുകൾ, നേർച്ച കാഴ്ചകൾ എന്നിവയാണ് പി ആർ ഡി എസിന്റെ [[സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്]]. സഭയ്‌ക്ക് പുറത്തു നിന്നും മറ്റാരുടെയും സാമ്പത്തികസഹായം പി ആർ ഡി എസ് സ്വീകരിക്കില്ല. ‘നിന്റെ നുള്ളരിയും ചില്ലിക്കാശും കൊണ്ട് സഭ വളർത്തുക’ എന്ന ഗുരുദേവ ഉപദേശം പിറവിയെടുത്ത കാലം മുതൽ 98 വർഷമായി പി ആർ ഡി എസ് പിന്തുടരുന്നു. ശാഖയ്ക്കും സഭയ്ക്കും പ്രത്യേകമായി വിശ്വാസികൾ സംഭാവനകളും പിരിവുകളും നൽകുന്നതാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ്. പി ആർ ഡി എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ സ്ഥാവരജംഗമ വസ്തുക്കളും ആരാധനാലയങ്ങളും വികസനങ്ങളും എല്ലാം വിശ്വാസികളുടെ മാത്രം സാമ്പത്തിക പിന്തുണയിൽ നിന്നുണ്ടായതാണ്. അവയെല്ലാം ഇരവിപേരൂർ ശ്രീകുമാർ നഗറിലാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തിരുവല്ലയിൽ നിന്നും കോഴഞ്ചേരി റൂട്ടിൽ 12 കിലോ മീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇരവിപേരൂരിൽ എത്താൻ കഴിയും. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നവോത്ഥാനം]] 3qwifji6on8q76bc4vnln1qt1awloy9 സോറൻ കീർക്കെഗാഡ് 0 50897 4632697 4615799 2026-06-23T21:50:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632697 wikitext text/x-wiki {{featured}} {{prettyurl|Soren Kierkegaard}} {{Infobox Philosopher | <!-- Scroll down to edit this page --> <!-- Philosopher Category --> region = പാശ്ചാത്യ തത്ത്വചിന്ത | era = [[19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ തത്ത്വചിന്ത]] | color = #B0C4DE | <!-- Image and Caption --> image_name = Kierkegaard.jpg | image_caption = സോറൻ കീർ‌ക്കെഗാഡ്{{Ref_label|ഘ|ഘ|none}} | signature = Kierkegaard_sig.png | <!-- Information --> name = സോറൻ ആബ്യെ കീർ‌ക്കെഗാഡ് | birth = 5 മേയ് 1813<br /> ([[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെൻമാർക്ക്]]) | death = {{death date and age|df=yes|1855|11|11|1813|5|5}}<br /> ([[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെൻമാർക്ക്]]) | school_tradition = [[യൂറോപ്യൻ തത്ത്വചിന്ത]],<ref name="CambComp">{{cite book |last=ഹെഡ്ജ്കോ|first= ജോൺ |authorlink= ഹന്ന അലസ്റ്റേർ|coauthors= |editor=ഗോഡൻ മാറീനോ |others= |title=ജകേംബ്രിഡ്ജ് കീർക്കെഗാഡ് സഹായി|origdate= |origyear= |origmonth= |url= |format= |accessdate= |accessyear= |accessmonth= |edition= |series= |date= |year=1997 |month= |publisher= കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്|location= ലണ്ടൻ|language= ഇംഗ്ലീഷ്|isbn=0521477190 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote=''ഈ വർഗ്ഗീകരണം കൃത്യമാണെന്ന് പറയുക വയ്യ; തീർത്തും വ്യതിരിക്തതയുള്ള ചിന്തകനായിരുന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനകൾ തത്ത്വചിന്തയിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു പാരമ്പര്യത്തിൽ പെടുന്നതല്ല. ഏതെങ്കിലും പാര്യമ്പര്യത്തിൽ താൻ പെടുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതിയതുമില്ല. അതേസമയം, 20, 21 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ പല ചിന്താപദ്ധതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ പിന്തുടർന്നു'' }}</ref> [[ഡച്ച് ചിത്രകലയുടെ സുവർണ്ണകാലം|ഡച്ച് കലാ-സാഹിത്യപാരമ്പര്യത്തിലെ സുവർണ്ണകാലം]], [[അസ്തിത്വവാദം]] ഇവയുടെ പൂർവ്വചിന്തകനെന്ന നിലയിൽ - [[ഉത്തരാധുനികത]], [[ഉത്തരഘടനാവാദം]], [[അസ്തിത്വവാദ മനശാസ്ത്രം]], [[നവ-യാഥാസ്ഥിതികത]] | main_interests = [[മതം]], [[അതിഭൌതികത]], [[ജ്ഞാനസിദ്ധാന്തം]], [[സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം]], [[സന്മാർഗചിന്ത]], [[മനഃശാസ്ത്രം]] | influences = [[ഹേഗൽ]], [[മാർട്ടിൻ ലൂഥർ കിംഗ് ജൂനിയർ|‍മാർട്ടിൻ ലൂഥർ]], [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്]], [[ഗോട്ടോൾഡ് എഫ്രായീം ലെസ്സിങ്ങ്|ലെസ്സിങ്]], [[സോക്രട്ടീസ്]]<ref>സോക്രട്ടീസിന്റെ സ്വാധീനം കീർക്കെഗാഡിന്റെ ''മാരകരോഗം'', ''സ്നേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തികൾ'' എന്നീ കൃതികളിൽ കാണാം.</ref> ([[പ്ലേറ്റോ]] , [[സെനഫൺ]], [[അരിസ്റ്റോഫനിസ്]] തുടങ്ങിയവരിലൂടെ) | influenced = [[കാൾ ജാസ്പേഴ്സ്|ജാസ്പേഴ്സ്]], [[ലുഡ്‌വിഗ് വിറ്റ്ഗൻസ്റ്റൈൻ|വിറ്റ്ഗൻസ്റ്റൈൻ]], [[മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗർ|ഹൈഡഗർ]], [[ഷാൺ-പോൾ സാർത്ര്|സാർത്ര്]], [[ഗബ്രിയേൽ മാർസൽ|മാർസൽ]], [[ഴാക് ദെരിദ|ദെരിദ]], [[മാർട്ടിൻ ബൂബർ|ബൂബർ]], [[കാൾ ബാർത്ത്|ബാർത്ത്]], [[എമിൽ ബ്രണ്ണർ|ബ്രണ്ണർ]], [[പോൾ തില്ലിച്ച്|തില്ലിച്ച്]], [[ഡബ്ല്യൂ.എച്ച്. ഓഡൻ|ഓഡൻ]], [[ആൽബർട്ട് കാമ്യു|കമ്യൂ]], [[ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക|കാഫ്ക]], [[സിമോൺ ഡി ബൗവ്വാർ|ഡി ബൗവ്വാർ]], [[റോള്ളോ മേ|മേ]], [[വിക്ടർ ഫ്രാങ്കൽ|ഫ്രാങ്കൽ]], [[ജോർജ്ജ് ലുയി ബോർഹസ്|ബോർഹസ്]], [[ജോൺ അപ്ഡൈക്|അപ്ഡൈക്]], [[വാക്കർ പെർസി|പെർസി]], [[മിഗയൂൽ ഊനാമൂനോ|ഊനമൂനോ]], [[ഹാൻസ് ഉർസ് വോൺ ബാൽത്തസ്സർ|ഉർസ് വോൺ ബാൽ‍ത്തസ്സർ]], [[ഹെർമൻ ഹെസ്സെ|ഹെസ്സെ]], [[റെയ്നർ മരിയ റിൽക്കെ|റിൽക്കെ]], [[ഇബ്‌സൻ]] | notable_ideas = [[അസ്തിത്വവാദം]], [[angst]], [[അസ്തിത്വദുഃഖം]], മനുഷ്യാസ്തിത്വത്തിന്റെ മൂന്നു തലങ്ങൾ, [[വിശ്വാസത്തിന്റെ പടയാളി]], അനന്തഗുണാന്തരം }} പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഡെൻമാർക്ക്|ഡെൻമാർക്കിൽ]] ജീവിച്ചിരുന്ന തത്ത്വചിന്തകനും ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനും ആയിരുന്നു '''സോറൻ കീർ‌ക്കെഗാഡ്'''. ([[മേയ് 5]], [[1813]] - [[നവംബർ 11]], [[1855]])(ഇംഗ്ലീഷ്:Soren Kierkegaard).(ഉച്ചാ: സോയെൻ കിയെക്കഗോത്ത്). ഡെൻമാർക്കിലെ ക്രൈസ്തവസഭയുടെ ഉൾക്കാമ്പില്ലാത്തതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു തോന്നിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങളെയും അന്ന് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന [[ഹേഗൽ|ഹേഗേലിയൻ]] തത്ത്വചിന്തയേയും കീർ‌ക്കെഗാഡ് ശക്തിയായി എതിർത്തു. ദൈവത്തിലുള്ള വിശ്വാസം, വ്യവസ്ഥാപിത [[ക്രിസ്തുമതം]], ക്രൈസ്തവസന്മാർഗ്ഗശാസ്ത്രവും ദൈവശാസ്ത്രവും, ജീവിതത്തിലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന മനുഷ്യന്റെ വികാരവിചാരങ്ങൾ തുടങ്ങി [[മതം|മതവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിൽ മിക്കവയുടേയും പ്രമേയം. കീർ‌ക്കെഗാഡ് തന്റെ ആദ്യകാലരചനകൾ പല തൂലികാനാമങ്ങളിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. വ്യത്യസ്തനാമധാരികളുടെ വ്യത്യസ്തവീക്ഷണകോണുകൾ തമ്മിലുള്ള ഒരു സങ്കീർണ്ണസം‌വാദമായി ആ രചനകൾ കാണപ്പെട്ടു. തന്റെ രചനകളിൽ അർത്ഥം കണ്ടെത്തുകയെന്ന ജോലി കീർ‌ക്കെഗാഡ് വായനക്കാരനു വിട്ടുകൊടുത്തു. ആ ജോലി ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതായേ മതിയാവൂ എന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളത് മാത്രമേ ഉത്‍കൃഷ്ടമനസ്സുകളെ ആകർഷിക്കുകയുള്ളു എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം.<ref>Kierkegaard, Søren. ''Journals and Papers'', Indiana University Press, ISBN 0-253-18239-5</ref> [[അസ്തിത്വവാദം|അസ്തിത്വവാദി]], നവ-യാഥാസ്ഥിതികൻ, ഉത്തരാധുനികൻ, മാനവികതാവാദി, വ്യക്തിവാദി (individualist) എന്നിങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർ കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ ചിത്രീകരിക്കാറുണ്ട്. ആധുനികചിന്തയ്ക്കുമേലുള്ള കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സ്വാധീനം [[തത്ത്വചിന്ത]], [[ദൈവശാസ്ത്രം]], [[മനഃശാസ്ത്രം]], [[സാഹിത്യം]] എന്നീ മേഖലകളിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.<ref>Hubben, William. ''Dostoevsky, Kierkegaard, Nietzsche, and Kafka: Four Prophets of Our Destiny.'' New York: Collier Books, 1962.</ref><ref name="ArisSoc">Lippitt, John and Daniel Hutto. {{cite web |title=Making Sense of Nonsense: Kierkegaard and Wittgenstein |work=University of Hertfordshire |url=http://www.herts.ac.uk/philosophy/Aris_Soc.html |4= |access-date=2008-10-03 |archive-date=2007-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515035439/http://www.herts.ac.uk/philosophy/Aris_Soc.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Creegan">Creegan, Charles. {{cite web|title=Wittgenstein and Kierkegaard|work=Routledge|url=http://home.clear.net.nz/pages/ccreegan/wk/chapter1.html|access-date=2008-10-03|archive-date=2010-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822164001/http://home.clear.net.nz/pages/ccreegan/wk/chapter1.html|url-status=dead}}</ref> == ജീവിതരേഖ == === ചെറുപ്പകാലം === [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻമാർക്കിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[കോപ്പൻ‍ഹേഗൻ|കോപ്പൻഹേഗനിലെ]] ഒരു ധനികകുടുംബത്തിലാണ് കീർ‌ക്കെഗാഡ് ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ആനി സോരൻസ്ദാറ്റർ ലൻഡ് കീർ‌ക്കെഗാഡ്, വിവാഹിതയാവുന്നതിന് മുൻപ് കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ പരിചാരികയായിരുന്നു. അടക്കവുമൊതുക്കവുമുള്ള, ശാന്തപ്രകൃതിയായിരുന്ന അവർക്ക് ഔപചാരികവിദ്യാഭ്യാസം കിട്ടിയിരുന്നില്ല. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ കൃതികളിൽ അവർ പരാമർക്കപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിലെല്ലാം അവരുടെ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യം ഉണ്ടെന്ന് വാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>Soren Kierkegard - Internet Encyclopedia of Philosophy - http://www.iep.utm.edu/k/kierkega.htm</ref> കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പിതാവ് മൈക്കൽ പെഡേഴ്സൻ കീർ‌ക്കെഗാർഡ് വിഷാദപ്രകൃതിയും ആശങ്കകൾക്ക് അടിപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നെങ്കിലും തീക്ഷ്ണബുദ്ധിയായിരുന്നു. ആദ്യം വലിയ ധനസ്ഥിതിയൊന്നുമില്ലാതിരുന്ന അദ്ദേഹം വസ്ത്രവ്യാപാരത്തിലൂടെ ഉണ്ടാക്കിയ പണം ശ്രദ്ധാപൂർവം നിക്ഷേപിച്ച് സാമ്പത്തികഭദ്രത കൈവരിച്ചു. അടിയുറച്ച ദൈവവിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യഭാര്യ വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് രണ്ടു വർഷത്തിനകം, കുട്ടികളില്ലാതെ മരിച്ചതിനെതുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം ആനിയെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. അപ്പോൾ അവർ നാലു മാസം ഗർഭിണിയായിരുന്നു. ആ ദമ്പതികളുടെ ഏഴുമക്കളിൽ ഏറ്റവും ഇളയവനായിരുന്നു സോറൻ. യൗവനത്തിൽ, സാമ്പത്തികഞെരുക്കത്തിന്റെ നാളുകളിൽ [[ദൈവം|ദൈവത്തെ]] നിന്ദിച്ച് സംസാരിച്ചതും വൈവാഹികബന്ധത്തിലൂടെയല്ലാതെ ആനിയെ ഗർഭവതിയാക്കിയതും ഒക്കെ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പിതാവിനെ പാപബോധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. താൻ ദൈവകോപത്തിന് പാത്രമായിരിക്കുയാൽ തന്റെ കുട്ടികളിലാരും, മരിക്കുമ്പോൾ യേശുവിനുണ്ടായിരുന്ന 33 വയസ്സിനപ്പുറം ജീവിച്ചിരിക്കില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ഈ വിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുട്ടികളിൽ സോറനും മൂത്ത കുട്ടിയായ പീറ്ററും ഒഴിച്ചുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ ശരിയായി.<ref>Soren Kierkegard - Internet Encyclopedia of Philosophy - http://www.iep.utm.edu/k/kierkega.htm - "Of Michael’s seven children, only Peter Christian and Søren Aabye survived beyond this age"</ref> [[പാപം]], പിതൃ-പുത്രത്ത്വങ്ങളുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചെറുപ്രായത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് പകർന്നുകിട്ടിയ ബോദ്ധ്യങ്ങൾ, കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ, ''ഭീതിയും വിറയലും'' (Fear and Trembling) പോലെയുള്ള രചനകളുടെ മുഖ്യ അടിസ്ഥാനമായി. പിതാവ് ഇടക്കിടെ ഒരുതരം മതാത്മകവിഷാദത്തിനടിമയാകുമായിരുന്നെങ്കിലും കീർ‌ക്കെഗാഡ് അദ്ദേഹവുമായി ആത്മബന്ധം പങ്കിട്ടു. പിതാവിനൊപ്പം അഭ്യാസങ്ങളിലും കളികളിലും മറ്റും ചെലവിട്ട അവസരങ്ങൾ മകന് ഭാവനാപര്യവേക്ഷണത്തിലെ പാഠങ്ങളായി. [[പ്രമാണം:Mikael Pedersen Kierkegaard b.jpg|150px|right|thumb|കീർക്കെഗാഡിന്റെ പിതാവ് മൈക്കൽ പെദേർസൻ കീർക്കെഗാഡ്]] കീർ‌ക്കെഗാഡിന് ഇരുപത്തിയൊന്നു വയസ്സു തികയുന്നതിനുമുൻപ്, അമ്മയും സഹോദരിമാരും രണ്ടു സഹോദരന്മാരും മരിച്ചു.<ref>കീർക്കെഗാഡിന്റെ ഭയവും വിറയലും എന്ന കൃതിയുടെ പെൻഗ്വിൻ പതിപ്പിന്റെ ആമുഖക്കുറിപ്പിൽ നിന്ന് -Penguin Classics - Fear and Trembling - Alastair Hannay-യുടെ പരിഭാഷയും അവതാരികയും (മറ്റു വിവരങ്ങൾ ചേർക്കേണ്ടതുണ്ടു)</ref> [[1838]] [[ഓഗസ്റ്റ് 9]]-ന് എൺപത്തിരണ്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ പിതാവ് മരിക്കുമ്പോൾ കീർ‌ക്കെഗാഡിന് 25 വയസ്സായിരുന്നു. മരിക്കുന്നതിനുമുൻപ് അദ്ദേഹം കീർ‌ക്കെഗാഡിനോട് പുരോഹിതവൃത്തി സ്വീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. പിതാവിന്റെ മതാനുഭവവും ജീവിതവും ഏറെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിലാഷം നിറവേറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് രണ്ടുദിവസത്തിനുശേഷം കീർ‌ക്കെഗാഡ് തന്റെ ഡയറിയിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി:- {{Cquote|എന്റെ അച്ഛൻ ബുധനാഴ്ച മരിച്ചു<ref>According to the ''Journals'', Michael died at approximately 2:00 a.m., early Thursday morning.</ref>. അദ്ദേഹം കുറേ വർഷങ്ങൾ കൂടി ജീവിച്ചിരിക്കാൻ ഞാൻ ഏറെ ആഗ്രിച്ചിരുന്നു. എന്നോടുള്ള സ്നേഹത്തെപ്രതി ചെയ്ത അവസാനത്തെ ത്യാഗമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[മരണം|മരണത്തെ]] ഞാൻ കാണുന്നു. എനിക്കുവേണ്ടിയും, കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ എന്തെങ്കിലും ആയിത്തീരുന്നതിനു വേണ്ടിയുമാണ് അദ്ദേഹം മരിച്ചത്. അച്ഛനിൽ നിന്ന് പൈതൃകമായി കിട്ടിയവയിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മ, രൂപാന്തരീകരിക്കപ്പെട്ട ആ മുഖരൂപം, എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. അത് ലോകത്തിൽ നിന്ന് മറച്ച് സുരക്ഷിതമായി വയ്ക്കാൻ ഞാൻ ശ്രദ്ധകാട്ടും.<ref name="Dru">Dru, Alexander. ''The Journals of Søren Kierkegaard'', Oxford University Press, 1938.</ref>}} പൗരധർമ്മപാഠശാല (School of Civic Virtue) എന്നറിയപ്പെട്ട വിദ്യാലയത്തിലായിരുന്നു കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പ്രാരംഭവിദ്യാഭ്യാസം. അവിടെ [[ലത്തീൻ|ലത്തീനിലും]] [[ചരിത്രം|ചരിത്രത്തിലും]] കീർ‌ക്കെഗാഡ് പ്രത്യേകം ശോഭിച്ചു. തുടർന്ന് [[കോപ്പൻഹേഗൻ]] സർവകലാശാലയിൽ [[ദൈവശാസ്ത്രം|ദൈവശാസ്ത്രപഠനത്തിനു]] ചേർന്നു. അതിനിടയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ താത്പര്യം [[തത്ത്വചിന്ത|തത്ത്വചിന്തയിലേക്കും]] [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യത്തിലേക്കും]] തിരിഞ്ഞു. ''[[സോക്രട്ടീസ്|സോക്രട്ടീസിനെ]] മുൻനിർത്തി നിന്ദാസ്തുതിയെക്കുറിച്ച് ഒരു പഠനം'' (On the Concept of Irony with Continual Reference to Socrates) എന്ന പേരിൽ അക്കാലത്ത് കീർ‌ക്കെഗാഡ് എഴുതിയ ഗവേഷണപ്രബന്ധം അത് പരിശോധിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട സർവകലാശാലാസമിതിക്ക് ഒരസാധാരണ അനുഭവമാണ് നൽകിയത്.<ref>The Existential Primer, Soren Kierkegard - http://www.tameri.com/csw/exist/kierkegaard.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108070228/http://www.tameri.com/csw/exist/kierkegaard.shtml |date=2008-11-08 }}</ref> എന്നാൽ അതിലെ അനൌപചാരികശൈലിയും നർമ്മവും ഒരു തത്ത്വചിന്താപ്രബന്ധത്തിന് ചേരാത്തതാണെന്ന് അവർക്കു തോന്നി. ഏതായാലും [[1841]] [[ഒക്ടോബർ 20]]-ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ്, ഇക്കാലത്തെ പി.എച്ച്.ഡിക്ക് സമാനമായ ''മജിസ്റ്റർ ആർട്ടിയം'' ബിരുദം നേടി സർവകാലാശാലാവിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. ഗവേഷണപ്രബന്ധം ലത്തീന് പകരം മാതൃഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കീർ‌ക്കെഗാഡിന് അനുവാദം കിട്ടിയത് രാജാവിനോട് നടത്തിയ പ്രത്യേക അഭ്യർഥനയെ തുടർന്നാണ്.<ref>Kierkegaard: Stanford Encyclopedia of Philosophy - http://plato.stanford.edu/entries/kierkegaard/</ref> പൈതൃകസ്വത്തായി കിട്ടിയ 31,000 റിഗ്സ്ഡാലർ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ജീവിതച്ചെലവിനും പല ആദ്യകാലകൃതികളുടേയും പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനും ഉപകരിച്ചു. === റെജീന ഓൾസൺ === കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളെ മൗലികമായി സ്വാധീനിച്ചുവെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന സംഭവമാണ് റെജീന ഓൾസൺ ([[1822]]-[[1904]]) എന്ന പെൺകുട്ടിയുമായുണ്ടായ വിഫലമായ വിവാഹനിശ്ചയം. [[1837]] [[മേയ് 8]]-ന് ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയതുമുതലേ ഇരുവരും ഇഷ്ടത്തിലായി. തന്റെ ഡയറിയിൽ കീർക്കെഗാഡ് റെജീനയെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ എഴുതി:- {{Cquote|മനസ്വിനീ, ഹൃദയത്തിന്റെ അഗാധതയിൽ, ചിന്തയുടെ തികവിൽ, നിധിപോലെ ഞാൻ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന അദൃശ്യമൂർത്തിയാണ് നീ. പ്രേമഭാജനത്തെ ആദ്യം കാണുന്നവന് അവളെ വളരെ മുൻപേ കണ്ടിരുന്നതായി തോന്നുമെന്നും, എല്ലാ അറിവിനേയും പോലെ എല്ലാ [[പ്രേമം|പ്രേമവും]] അനുസ്മരണമാണെന്നും, പ്രേമത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഓരോ വ്യക്തിക്കും പ്രവചിക്കപ്പെട്ട വഴിയുണ്ടെന്നും പാടുന്ന കവിഭാവനയെ എനിക്ക് വിശ്വസിക്കാമെന്നോ? എല്ലാ പെൺകുട്ടികളുടേയും സൗന്ദര്യം എനിക്കവകാശപ്പെട്ടിരുന്നാലേ നിന്നെപ്പോലൊരു സൗന്ദര്യത്തെ എന്നിലേക്കാകർഷിക്കാൻ കഴിയൂ എന്നും, എനിക്കില്ലാത്തതും എന്നാൽ എന്റെ ആത്മാവിന്റെ അഗാധഗൂഢതകൾ പോലും കാംക്ഷിക്കുന്നതുമായതിനെ നേടാൻ വേണ്ടി ലോകം മുഴുവൻ അലഞ്ഞുതിരിയേണ്ടിവരുമെന്നും ഒരുനിമിഷം എനിക്കു തോന്നുന്നു. അടുത്ത നിമിഷം, നീ എനിക്കടുത്തുണ്ടെന്നും ഞാൻ എനിക്കുതന്നെ രൂപാന്തരീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നെന്നും ഇവിടെയായിരിക്കുന്നത് നന്നെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു.<ref name="Dru"/>{{Ref_label|ക|ക|none}}}} [[പ്രമാണം:Regine Olsen (Emil Bærentzen).jpg|150px|thumb|right|റെജീന ഓൾസൺ, കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ കാമുകി - അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിൽ റെജീനയുടേയും അവർ തമ്മിലുള്ള വിഫലപ്രേമത്തിന്റേയും ഛായ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.]] [[1840]] [[സെപ്റ്റംബർ 8]]-ന് കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിവാഹാഭ്യർഥന റെജീന സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ അതിനടുത്ത ദിവസത്തെ ഡയറിക്കുറിപ്പിൽ അദ്ദേഹം അതേക്കുറിച്ച് പശ്ചാത്തപിക്കുന്നതായി കാണാം. അതുകഴിഞ്ഞ് ഒരു വർഷം തികയും മുമ്പേ അദ്ദേഹം വിവാഹത്തിൽനിന്നു പിന്മാറി.<ref>Soren Kiekegaard - http://kirjasto.sci.fi/kierkega.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014061350/http://kirjasto.sci.fi/kierkega.htm |date=2008-10-14 }}</ref> വിഷാദഭാവം വിവാഹത്തിന് തന്നെ അയോഗ്യനാക്കുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹം എഴുതിയതെങ്കിലും വിവാഹനിശ്ചയം മാറ്റാനുള്ള യഥാർഥകാരണം വ്യക്തമല്ല. കീർ‌ക്കെഗാഡും റെജീനയും തീവ്രപ്രണയത്തിലായിരുന്നു എന്നും ഈ വികാരം ഉയർന്ന സർക്കാരുദ്യോഗസ്ഥനായ ഫ്രെഡറിക് ഷ്ലീഗലുമായുള്ള (1817-1896){{Ref_label|ഖ|ഖ|none}}റെജീനയുടെ വിവാഹശേഷവും നിലനിന്നു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇക്കാലങ്ങളിൽ കോപ്പൻഹേഗനിലെ തെരുവുകളിൽ വെച്ചുള്ള ആകസ്മികമായ കണ്ടുമുട്ടലുകൾ മാത്രമായിരുന്നു അവർ തമ്മിലുണ്ടായിരിന്നത്. റെജീനയുമായി സംസാരിക്കാനനുവദിക്കണമെന്ന് കുറേ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഷ്ലീഗലിനോട് അഭ്യർഥിച്ചു. അത് നിരസിക്കപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. ഏറെ വൈകാതെ റെജീനയുടെ ഭർത്താവിന് പശ്ചിമദ്വീപുകളിലെ ഗവർണറായി നിയമനം കിട്ടിയതോടെ ആ ദമ്പതിമാർ അങ്ങോട്ട് പോയി. അവിടന്ന് അവർ മടങ്ങി വന്നപ്പോഴേക്കും കീർ‌ക്കെഗാഡ് മരിച്ചിരുന്നു. റെജീന ഷ്ലീഗൽ [[1904]] വരെ ജീവിച്ചിരുന്നു. അവരെ സംസ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത് കീർക്കെഗാഡിന്റെ അന്ത്യവിശ്രമസ്ഥാനമായ കോപ്പൻഹേഗനിലെ അസിസ്റ്റൻസ് സിമിത്തേരിയിൽ തന്നെയാണ്.<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Assistens_Cemetery_(Copenhagen) അസിസ്റ്റൻസ് സിമിത്തേരിയിലൽ അടക്കം ചെയ്ത പ്രശസ്തർ]</ref> === ഒന്നാം രചനാകാലം === [[പ്രമാണം:manuscript philosophical fragments.png|250px|thumb|''കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങൾ'' (Philosophical Fragments) എന്ന് കൃതിയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി.<ref name="manuscript">{{cite web |title=Manuscripts from the Søren Kierkegaard Archive |work=Royal Library of Denmark |url=http://www.kb.dk/kultur/expo/sk-mss/index-en.htm}}</ref>]] രാഷ്ട്രീയം, [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾ]], വിനോദം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചില രചനകൾ കീർ‌ക്കെഗാഡ് നേരത്തേതന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ആദ്യത്തെ രചന [[1841]]-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "സോക്രട്ടീസിനെ മുൻനിർത്തി നിന്ദാസ്തുതിയെക്കുറിച്ച് ഒരു പഠനം" എന്ന ഗവേഷണപ്രബന്ധമായിരുന്നു.<ref>Soren Kierkegard - Books and Writers - http://kirjasto.sci.fi/kierkega.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014061350/http://kirjasto.sci.fi/kierkega.htm |date=2008-10-14 }}</ref> [[1843]]-ൽ 'അതോ/ഇതോ' (Either/Or) എന്ന പ്രഖ്യാതമായ മുഖ്യകൃതി വെളിച്ചം കണ്ടു. പാശ്ചാത്യതത്ത്വചിന്താപാരമ്പര്യത്തിലെ രണ്ട് അതികായന്മാരുടെ ചിന്തകളുടെ വിലയിരുത്തലാണ് ആ കൃതികൾ - ആദ്യത്തേതിൽ [[സോക്രട്ടീസ്|സോക്രട്ടീസും]] രണ്ടാമത്തേതിൽ [[ഹേഗൽ|ഹേഗലും]] പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു. അവ കീർക്കെഗാഡിന്റെ പ്രത്യേകമായ രചനാശൈലിക്കും യുവ എഴുത്തുകാരനെന്ന നിലയിലെ പക്വതക്കും തെളിവായി. കീർക്കെഗാഡ് ''അതോ/ഇതോ'' (Either/Or) മിക്കവാറും എഴുതിയത് [[ബെർലിൻ|ബെർളിനിൽ]] താമസിക്കുമ്പോഴാണ്. [[1842]]-ലാണ് അത് പൂർത്തിയായത്. ജീവിതത്തിന്റെ സൗന്ദാര്യാത്മകവും സാന്മാർഗ്ഗികവും ആയ വശങ്ങളുടെ ഒരു പഠനമാണ് ആ കൃതി. ഹേഗേലിയൻ തത്ത്വചിന്തയുടെ ഒരു വിമർശനമായും അതിനെ കാണാം. ഇതിൽ പലയിടങ്ങളിലും ഹേഗലിന്റെ നിലപാടുകളുടെ ഹാസ്യാനുകരണങ്ങളുണ്ട്. വായനക്കാരെ അറിവിൽ നിന്ന് അറിവില്ലായ്മയിലേക്ക് നയിക്കാനുദ്ദേശിച്ച മട്ടിലുള്ള തലകുത്തിയ സം‌വാദാത്മകതയാണ് (inverted dialectic) കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഇതുപോലുള്ള രചനകളിൽ ഹേഗേലിയനിസത്തിന്റെ വിമർശനത്തിനുപയോഗിച്ചത്. മനുഷ്യയുക്തിയിൽ ഹേഗൽ അർപ്പിച്ച അതിരുകടന്ന വിശ്വാസം, ഹേഗേലിയൻ ചിന്തയുടെ നിർമ്മമമായ വസ്തുനിഷ്ഠത, അതിലെ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം എന്നിവ സുവിശേഷങ്ങളുടെ ചൈതന്യത്തിനു നിരക്കാത്തതാണെന്ന് കീർക്കെഗാഡ് കരുതി. ഹേഗലിന്റെ ആശയവാദം ജീവിതസമരത്തിൽ പക്ഷംചേരാത്ത കാഴ്ചക്കാരന്റേതാണ്. ഹേഗലിനെപ്പോലുള്ള ആശയവാദികൾ സുവിശേഷങ്ങളെ സിദ്ധാന്തങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയും സ്രഷ്ടാവിനും സൃഷ്ടിക്കും ഇടയിലുള്ള അഗാധഗർത്തത്തെ കണ്ടില്ലെന്നു നടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത്തരക്കാർക്ക് യേശുവിന്റെ മനുഷ്യാവതാരം ഒരനാവശ്യവും അവന്റെ കുരിശ് മാനക്കേടുമാണ്.<ref>Kenneth Scott Latourette-ന്റെ A History of Christianity എന്ന കൃതിയിലെ Creative Danish Protestantism എന്ന ലേഖനത്തിൽ നിന്ന്.(പുറം 1141)</ref> ഹേഗേലിയനിസത്തെ വിമർശിച്ചെങ്കിലും കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഹേഗലിനെ ഏറെ ബഹുമാനിച്ചിരുന്നു. ഹേഗലിന്റെ ചിന്തയുടെ മാനം മുട്ടുന്ന അവകാശവാദങ്ങളേയും വാഗ്ദാനങ്ങളെയാണ് കീർ‌ക്കെഗാഡ് എതിർത്തത്. തന്റെ തത്ത്വചിന്താവ്യവസ്ഥയെ ഒരു ചിന്താപരീക്ഷണമായി (Thought Experiment) മാത്രം കണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ ഹേഗൽ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും വലിയ ചിന്തകരിൽ ഒരാൾ ആകുമായിരുന്നു എന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി. അതിന് പകരം താൻ സത്യത്തെ കയ്യെത്തിപ്പിടിച്ചെന്ന് വിശ്വസിച്ച് അദ്ദേഹം സ്വയം പരിഹാസ്യനായി. സം‌വാദാത്മകതയുടെ വഴി പിന്തുടർന്ന് ദൈവത്തിന്റെ മനസ്സ് കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള ഗോവണി (scala paradisi) പണിയാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി.<ref>Soren Kierkegaard - Stanford Encyclopedia of Philosophy - http://plato.stanford.edu/entries/kierkegaard/</ref> [[പ്രമാണം:Georg Wilhelm Friedrich Hegel00.jpg|thumb|125px|right|കീർക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളിൽ ഏറെ വിമർശിക്കപ്പെട്ട [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] ആശയവാദചിന്തകൻ [[ഹേഗൽ]]]] 'അതോ/ഇതോ' പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വർഷം തന്നെ ജൊഹാൻ ഫ്രെഡറിക് ഷ്ലീഗലുമായി റെജീനയുടെ വിവാഹനിശ്ചയം നടന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് അറിഞ്ഞു. ഈ അറിവ് കീർ‌ക്കെഗാഡിനേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൽക്കാലരചനകളേയും സാരമായി ബാധിച്ചു. [[1843]] അവസാനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ഭയവും വിറയലും" എന്ന കൃതിയിലെ ഒരു ഭാഗം, ദൈവികമായ ഇടപെടൽ മൂലം റെജീനയെ തനിക്ക് തിരികെ കിട്ടുമെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് പ്രതീക്ഷിരുന്നതിന്റെ സൂചനയായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.<ref name=Lippitt>Lippitt, John. ''Routledge Philosophy Guidebook to Kierkegaard and Fear and Trembling''. Routledge, 2003, ISBN 978-0-415-18047-4</ref> "ഭയവും വിറയലും" പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതേ ദിവസം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകൃതമായ 'ആവർത്തനം' (Repetition) പ്രേമഭാജനത്തെ വിട്ടുപോകുന്ന ഒരു യുവാവിനെക്കുറിച്ചാണ്. ഇതുപോലെ തന്നെ അക്കാലത്തെ മറ്റു പല കൃതികളിലും കീർ‌ക്കെഗാഡ്-റെജീന ബന്ധത്തിന്റെ മുഴക്കമുണ്ട്. ദൈവകല്പനയനുസരിച്ച് സ്വന്തം പുത്രൻ ഇസഹാക്കിനെ ബലിയർപ്പിക്കാനൊരുങ്ങിയ [[പഴയനിയമം|പഴയനിയമത്തിലെ]] അബ്രാഹമിന്റെ കഥയുടെ അതീവനൂതനവും, പ്രകോപനപരവുമായ ഒരു വ്യാഖ്യാനമാണ് ''ഭയവും വിറയലും'' (Fear and Trembling). [[പുതിയനിയമം|പുതിയനിയമത്തിലുള്ള]] ഫിലിപ്പിയർക്കെഴുതിയ [[പൗലോസ് അപ്പസ്തോലൻ|പൗലോസിന്റെ]] ലേഖനത്തിലെ "ഭയത്തോടും വിറയലോടും കൂടെ നിങ്ങളുടെ രക്ഷക്കായുള്ള പ്രയത്നം തുടരുക"(ഫിലിപ്പിയർ 2;12) എന്ന ആഹ്വാനമാണ് ഗ്രന്ഥനാമത്തിനടിസ്ഥാനം. ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസം യുക്തിസിദ്ധമായ ബോദ്ധ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാവുക വയ്യെന്ന് കീർക്കെഗാർഡ് വിശ്വസിച്ചു.<ref>Christian Classics Ethereal Library - Biography of Soren Kierkegard "Kierkegaard argued that belief in God is a free act of faith, not a solution to a theoretical problem."</ref> വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം പരിഹാസ്യമായതിലുള്ള ശരണമാണ് (Faith in the Absurd). പരിഹാസ്യമായത് യുക്തിയെത്തെന്നെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതാണ്. അബ്രാഹമിന്റെ കാര്യത്തിൽ പരിഹാസ്യമായതിലുള്ള ശരണം തന്റെ ഏകപുത്രനെ താൻ വധിച്ചാലും തിരികെകിട്ടുമെന്നുള്ള വിശ്വാസമാണ്. ഈ വിശ്വാസമാണ് അബ്രാഹമിനെ കൊലയാളിയല്ലാതാക്കുന്നത്.<ref>Fear and Trembling - Translation by Walter Lowrie - http://www.turksheadreview.com/library/texts/kierkegaard-feartrembling.html</ref> അക്കാലത്തെഴുതിയ മറ്റു പ്രധാനകൃതികൾ ശ്രദ്ധവക്കുന്നത് [[ഹേഗൽ|ഹേഗേലിയൻ]] തത്ത്വചിന്തയുടെ വിമർശനത്തിലാണ്. അവയാണ് പിന്നീട് [[അസ്തിത്വവാദം|അസ്തിത്വവാദമനശാസ്ത്രത്തിന്]] അടിസ്ഥാനമായത്. "തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങൾ", "ഭീതി എന്ന സങ്കല്പം", "ജീവിതവീഥിയിലെ ഘട്ടങ്ങൾ" തുടങ്ങിയ രചനകളിൽ, മനുഷ്യൻ ജീവിതത്തിൽ നേരിടുന്ന ചിന്താ-വികാരങ്ങൾ, അസ്തിത്വസംബന്ധിയായ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളും അവയുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും, [[മതം|മതത്തെ]], പ്രത്യേകിച്ച് [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതത്തെ]], ജീവിതത്തിന്റെ ആശ്രയമാക്കുന്നതിന്റെ അഭിലക്ഷണീയത എന്നീ വിഷയങ്ങളാണ് പരിണിക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരുപക്ഷേ ഹേഗേലിയനിസത്തിനുനേരേയുള്ള ഏറ്റവും ധീരമായ ആക്രമണം "തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങളിലെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപസംഹാര-അടിക്കുറിപ്പ്" (Concluding Unscientific Postscript to Philosophical Fragments) ആണ്. വ്യക്തിയുടെ പ്രാധാന്യം, സത്യത്തിന്റെ വ്യക്തിനിഷ്ഠത എന്നീ വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഈ രചന "യുക്തിഭദ്രമായത് യഥാർഥവും യഥാർഥമായത് യുക്തിഭദ്രവും" (The Rational is the Real and the Real is the Rational) എന്ന [[ഹേഗൽ|ഹേഗേലിയൻ]] നിലപാടിന്റെ തിരസ്കാരം കൂടിയാണ്.<ref name="Hegel">Hegel, G.W.F. ''Phenomenology of Spirit'', Oxford University Press, 1979, ISBN 0-19-824597-1</ref> രചനയുടെ ഈ ഒന്നാം ഘട്ടത്തിലെ സൃഷ്ടികൾ മിക്കവയും തത്ത്വചിന്താസ്വഭാവമുള്ളവയും, കള്ളപ്പേരുളിൽ വ്യത്യസ്തവീക്ഷണകോണുകളേയും ജീവിതരീതികളേയും പ്രതിഫലിപ്പിച്ച് എഴുതിയവയും ആണ്. എന്നാൽ കള്ളപ്പേരുകളിലെഴുതിയ ഈ തത്ത്വചിന്താ രചനകൾ ഓരോന്നിനുമൊപ്പം കീർ‌ക്കെഗാഡ് സ്വന്തംപേരിൽ രണ്ടോമൂന്നോ ദൈവശാസ്ത്രപ്രഭാഷണങ്ങളും എഴുതി.<ref>ഇംഗ്ലീഷിൽ അവ Eighteen Upbuilding Discourses എന്ന പേരിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - Princeton University Press, ISBN 0-691-02087-6.</ref> ഈ പ്രഭാഷണങ്ങൾ എഴുതിയത്, കള്ളപ്പേരിലെഴുതിയ കൃതികളിലെ തത്ത്വചിന്താസമസ്യകളിൽ വ്യക്തത കൊണ്ടുവരാനും, അവയുടെ ദൈവശാസ്ത്രവശം ചർച്ച ചെയ്യാനും, വായനക്കാരെ പൊതുവേ പ്രബുദ്ധരാക്കാനും വേണ്ടിയാണ്.<ref>{{cite web |title=D. Anthony Storm's Commentary on the Discourses |work=D. Anthony Storm |url=http://sorenkierkegaard.org/kw5.htm |access-date=2008-10-04 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011102533/http://sorenkierkegaard.org/kw5.htm |url-status=dead }}</ref> === കോർസെയർ വിവാദം === [[പ്രമാണം:Søren Kierkegaard i Corsaren.jpg|175px|thumb|right|കോർസെയർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ഒരു കുസൃതിച്ചിത്രം]] [[1845]] [[ഡിസംബർ 22]]-ന് പീഡർ ലുഡ്‌വിജ് മോളർ എന്നൊരാൾ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ "ജീവിതവീഥിയിലെ ഘട്ടങ്ങൾ" എന്ന രചനയെ വിമർശിച്ച് ഒരു ലേഖനം എഴുതി. മോളർ, ശ്രദ്ധേയരായ വ്യക്തികളെ പരിഹസിച്ചെഴുതുന്നതിൽനു പ്രസിദ്ധമായ കോർസെയർ എന്ന ഹാസ്യപത്രികയിലും എഴുതാറുണ്ടായിരുന്നു. അതേവരെ കോർസെയർ കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ വെറുതേവിട്ടിരുന്നു. മോളറുടെ വിമർശനം പുറത്തിറങ്ങിയ ഉടനെ കീർ‌ക്കെഗാഡ് പ്രതികരിച്ചു. "ഒരു നാടോടി സൗന്ദര്യശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ ചെയ്തി", "സാഹിത്യത്തിലെ പോലീസ്‌മുറയുടെ സം‌വാദാത്മകപരിണാമം" എന്നീ ലേഖനങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം. ആദ്യത്തെ ലേഖനം മോളറെ വ്യക്തിപരമായി ആക്രമിക്കുകയും അയാളുടെ വിമർശനത്തിന് മറുപടിപറയുകയും ചെയ്തെങ്കിൽ രണ്ടാമത്തേത് കോർസെയറിന്റെമേലുള്ള ഒരു തുറന്ന ആക്രമണമായിരുന്നു. തന്നെ പരിഹസിക്കാൻ കൊർസെയറിനെ അതിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് വെല്ലുവിളിച്ചു. {{Cquote|കോർസെയർ എന്ന പത്രത്തിന് ഇതേവരെ കിട്ടിയിട്ടുള്ള അംഗീകാരം, എല്ലാത്തരത്തിലും പെട്ട അതിന്റെ അനേകം വായനക്കാരുടെ അവഗണനയും വെറുപ്പും പ്രതികരണവൈമുഖ്യവുമാണ്. ആ പത്രത്തിന്റെ ഇത്തിരിമാത്രം വരുന്ന കഴിവും കഷ്ടപ്പെട്ട് സ്ഥാപിച്ചെടുത്ത തലതിരിവിൽ പ്രകടമാകുന്ന ധാർമ്മികതയുടെ ശ്രേണിയും വ്യക്തമാകാൻ എഴുത്തിലൂടെ ആകെ ചെയ്യേണ്ടത് ഇതാണ് - കോർസെയർ നൽകിയ പ്രശംസയിലൂടെ അമർത്ത്യത കൈവരിച്ച ഒരാൾ, തന്നെ അതിന്റെതന്നെ അസഭ്യവർഷത്തിന് ഇരയാക്കണമെന്ന് അതിനോട് അപേക്ഷിക്കുക. എന്നെ അസഭ്യം ചൊരിയണമെന്ന് ഞാൻ അഭ്യർഥിക്കുന്നു. കോർസെയറിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന അനശ്വരതയുടെ നാണക്കേട് സഹിക്കാവുന്നതിലധികമാണ്.<ref>സോറൻ കീർക്കെഗാഡ് ''സാഹിത്യത്തിലെ പോലീസ്മുറയുടെ സം‌വാദാത്മകപരിണാമം'' - ''Essential Kierkegaard''.</ref>}} തന്റെ രചനയെ പിന്തുണക്കുകയും, മോളറെ പരിഹസിക്കുകയും, കോർസെയറിനെ ഒന്നു കൊട്ടുകയും ചെയ്യുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ ആ പ്രതികരണം കോർസെയറിന്റെ പത്രാധിപരായിരുന്ന മെയർ അഹറോൺ ഗോൾഡ്ഷ്മിഡ്റ്റിനെ കോപിഷ്ടനാക്കി. തുടർന്നുവന്ന മാസങ്ങളിൽ കോർസെയർ, തന്നെ പരിഹസിക്കാനുള്ള കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ അഭ്യർഥനയെ കാര്യമായിത്തന്നെയെടുത്തു. പത്രം കീർ‌ക്കെഗാഡിനെതിരെ ആക്രമണത്തിന്റെ ഒരു പരമ്പര അഴിച്ചുവിട്ടു. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രൂപവും ശബ്ദവും രീതികളുമെല്ലാം ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെന്മാർക്കിലെ]] തെരുവുകളിൽ അദ്ദേഹം മാസങ്ങളോളം ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.<ref>Soren Kierkegard - Internet Encyclopedia of Philosophy - http://www.iep.utm.edu/k/kierkega.htm - The "Second Authorship": Self-Sacrifice, Love, Despair, and the God-Man എന്ന ഭാഗം കാണുക</ref> [[1846]]-ലെ ഒരു ഡയറിക്കുറിപ്പിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ്, മോളറിനും കോർസെയറിനും എതിരായുള്ള തന്റെ ആക്രമണത്തിന് ദീർഘമായ ഒരു വിശദീകരണം നൽകി. തനിക്കെതിരേയുള്ള ആക്രമണം കള്ളപ്പേരുകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള "പരോക്ഷരചനയുടെ വഴി" (indirect authorship) ഉപേക്ഷിക്കാൻ തന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്നും ആ കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു. {{Cquote|ദൈവത്തിന് സ്തുതിയായിരിക്കട്ടെ; എന്റെ എഴുത്തിന്റെ നാളുകൾ കഴിഞ്ഞു. 'അതോ/ഇതോ'-യുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം കഴിഞ്ഞുള്ള നല്ലസമയം അതിന്റെ സമാപ്തിക്കായി തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ എന്നെ അനുവദിച്ചതിന് ഞാൻ ദൈവത്തിനു നന്ദി പറയുന്നു. ആളുകൾ കാര്യങ്ങൾ കാണുന്നത് ഇങ്ങനെയാകണമെന്നില്ല. എന്റെ രചനാസം‌രംഭത്തിൽ കുറവൊന്നുമില്ലെന്ന് എനിക്കറിയാം. പക്ഷേ അത് എനിക്ക് വേദനക്ക് കാരണമായി. ഈ ഏറ്റുപറച്ചിലിന് അവസരം ഉണ്ടാക്കിയത് ഞാൻ തന്നെയാണെന്നു വരാം. അത് അങ്ങനെതന്നെയിരിക്കട്ടെ. എനിക്ക് ഒരു [[പുരോഹിതൻ|പുരോഹിതനാകാൻ]] കഴിഞ്ഞെങ്കിൽ. ഇപ്പോഴത്തെ എന്റെ ജീവിതാവസ്ഥയിലെ സംതൃപ്തി എത്രമാത്രമാണെങ്കിലും, പുരോഹിതവൃത്തിയുടെ ശാന്തിയിൽ എനിക്ക് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രമായി ശ്വസിക്കാനാകുമെന്നുറപ്പാണ്. ഇടക്ക് വല്ലപ്പോഴും, ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു രചനക്കുള്ള അവസരവും അതിൽ കിട്ടിയേക്കാം.<ref name="Dru"/>}} === രണ്ടാം രചനാകാലം === [[പ്രമാണം:Sicknessmanuscript.jpg|300px|thumb|കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ [[മാരണരോഗം]] എന്ന കൃതിയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി.<ref name="manuscript" />]] കീർ‌ക്കെഗാഡ് ആദ്യരചനാകാലത്ത് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധവച്ചത് [[ഹേഗൽ|ഹേഗേലിയൻ]] ചിന്തകളുടെ വിമർശനത്തിലായിരുന്നെങ്കിൽ രണ്ടാം കാലത്തെ രചനകളിൽ മുന്നിട്ട് നിന്നത് [[ക്രൈസ്തവസഭകൾ|ക്രൈസ്തവസഭകളുടെ]] കാപട്യങ്ങളുടെ വിമർശനമായിരുന്നു. ക്രൈസ്തവസഭകൾ എന്നതുകൊണ്ട് കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഉദ്ദേശിച്ചത് ക്രിസ്തുമതമെന്നല്ല. വ്യവസ്ഥാപിതസഭയുമായും താൻ ജീവിച്ച സമൂഹം പരിശീലിച്ചിരുന്ന മതവുമായും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലഹം. കോർസെയർ സംഭവത്തിനുശേഷം കീർക്കെഗാഡ് "പൊതുജനത്തിലും" അതുമായുള്ള വ്യക്തിയുടെ ഇടപെടലുകളിലും തല്പരനായി. ഈ സമയത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യരചന "രണ്ടുയുഗങ്ങൾ - ഒരു സാഹിത്യ നിരൂപണം" എന്ന ലേഖനമായിരുന്നു. രണ്ടുയുഗങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ തോമാസിൻ ക്രിസ്റ്റൈൻ ഗില്ലെംബർഗ്ഗ് എഹ്രൻസ്വാർഡ് എഴുതിയ നോവലിന്റെ വിമർശനമായിരുന്നു അത്. [[നോവൽ|നോവലിന്റെ]] കഥയുടെ വിമർശനത്തിനുശേഷം കീർ‌ക്കെഗാഡ് ആധുനിക യുഗത്തെക്കുറിച്ച് ഉൾക്കാഴ്ചനിറഞ്ഞ പല നിരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തി. ആധുനികതയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന പരാതി അതിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയില്ലായ്മ (passionless attitude) ആയിരുന്നു. "ഈ യുഗം അടിസ്ഥാനപരമായി, പ്രതിബദ്ധതയില്ലാത്തതും ബുദ്ധിയുള്ളതുമായ യുഗമാണ്; ഇപ്പോഴത്തെ പോക്ക്, [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ]] തുല്യതയിലേക്കാണ്; എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും ഇത്രയിത്ര വ്യക്തികൾ ഒത്തുചേർന്നാൽ ഒരു വ്യക്തിയാകും എന്ന അവസ്ഥയാണ് അത്" എന്നദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇവിടെ കീർ‌ക്കെഗാഡ് വിമർശിച്ചത് വ്യക്തികളെ പ്രതികരണശേഷിയില്ലാത്ത ആൾക്കൂട്ടമായി ഉരുക്കിച്ചേർക്കാനുള്ള പ്രവണതയെയാണ്.<ref name="LitRev">Kierkegaard, Søren. ''A Literary Review'', Penguin Classics, 2001, ISBN 0-14-044801-2</ref> "ആൾക്കൂട്ടത്തെ" വിമർശിച്ച കീർ‌ക്കെഗാഡ് വ്യക്തികൾ തങ്ങളുടെ വ്യതിരിക്തത നിലനിർത്തുന്ന സമൂഹങ്ങളെ പിന്തുണച്ചു. ഇക്കാലത്തെ മറ്റുപലരചനകളിലും കീർ‌ക്കെഗാഡ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത് വ്യക്തിയുടെ അതുല്യതയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ ഉപരിപ്ലവതയെ ആണ്. "അഡ്‌ലറെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകം" എന്ന ഗ്രന്ഥം, തനിക്ക് മതദൂഷണപരമായ ഒരു ദൈവികവെളിപാട് ഉണ്ടായെന്നവകാശപ്പെട്ടതിനെതുടർന്ന് പൗരോഹിത്യത്തിൽ നിന്നും സഭയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ട അഡോൾഫ് അഡ്‌ലർ എന്ന പുരോഹിതനെക്കുറിച്ചാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാമൂഹ്യബഹിഷ്കരണാനുഭവം കീർക്കെഗാഡിനും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെന്ന് വാൾട്ടർ ലൗറി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>Walter Lowrie ''A Short Life of Kierkegaard'', [[Princeton University Press]], 1942.</ref> ആൾക്കൂട്ടത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡിന് ക്രൈസ്തവസഭയുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെന്മാർക്കിലെ]] ഔദ്യോഗിക സഭയുടെ ജീർണ്ണതയും അപചയവും ബോദ്ധ്യമായി. ക്രൈസ്തവസഭകൾ ക്രിസ്തീയവിശ്വാസത്തിൽനിന്ന് വഴിതെറ്റിപ്പോയെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി. ക്രിസ്ത്യാനിയായിരിക്കുന്നതിനെ എളുപ്പമാക്കാനാണ് അവ ശ്രമിക്കുന്നത്. "സംസ്കൃതവും മാന്യവുമായ ക്രിസ്തീയത", ക്രൈസ്തവജീവിതത്തെ ദൈവതിരുമുൻപിൽ അരങ്ങേറുന്ന സാഹസികയാത്രയെന്നതിന് പകരം കേവലം സദാചാരവ്യവസ്ഥയും തത്ത്വസംഹിതയുമാക്കി മാറ്റിയെന്ന് അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. ക്രിസ്തീയതയെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതാക്കുകയാണ് തന്റെ ദൗത്യമെന്ന് കീർക്കെഗാഡ് വിശ്വസിച്ചു.<ref>Christian History net. - Soren Kierkegard - http://www.christianitytoday.com/ch/131christians/moversandshakers/kierkegaard.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015223724/http://www.christianitytoday.com/ch/131christians/moversandshakers/kierkegaard.html |date=2008-10-15 }}</ref> സമകാലീന ക്രൈസ്തവസഭകളുടെ പല വിമർശനങ്ങളും അദ്ദേഹം അക്കാലത്ത് എഴുതി. 'ക്രൈസ്തവപ്രഭാഷണങ്ങൾ', 'സ്നേഹപ്രവർത്തികൾ' തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പെടുന്നു. അക്കാലത്തെ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ കൃതികളിൽ ഏറെ പ്രചാരമുള്ള ഒന്നാണ് 'മാരണരോഗം'. വിശ്വാസമാണ് പ്രശ്നപരിഹാരമെന്ന ആ കൃതിയുടെ നിലപാടിനെ ഇന്നത്തെ സൗന്ദര്യചിന്തകന്മാരും മനഃശ്ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും തള്ളിക്കളയുമെങ്കിലും ആധുനികമനുഷ്യന്റെ നിരാശയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിവരണം ആ വിഷയത്തിലെ ഏറ്റവും നല്ല പഠനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. [[മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗർ|മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗറിന്റെ]] [[അസ്തിത്വവാദം|അസ്തിത്വസംബന്ധിയായ]] കുറ്റബോധം(existential guilt), [[ഷാൺ-പോൾ സാർത്ര്|സാർത്രിന്റെ]] മോശം വിശ്വാസം (bad faith) തുടങ്ങി, പിൽക്കാല തത്ത്വചിന്തയിലെ പല ആശയങ്ങളും അതിനെ അനുകരിക്കുകയായിരുന്നു. [[1848]]-നോടടുത്ത് കീർ‌ക്കെഗാഡ്, യഥാർഥ ക്രൈസ്തവതയെ വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ച "ക്രൈസ്തവസഭയുടെ വഴികൾ", "സ്വയം പരിശോധനക്ക്", "നിങ്ങൾതന്നെ വിധിക്കുക" എന്നീ കൃതികളിലൂടെ ഡെന്മാർക്കിലെ ഔദ്യോഗിക സഭക്കെതിരെ നിശിതമായ രചനാസമരം തുടങ്ങി.<ref>Attack on the Danish People's Church - Kierkegard - Internet Encyclopedia of Philosophy - http://www.iep.utm.edu/k/kierkega.htm#SH1f</ref> === ക്രൈസ്തവസഭകൾക്കെതിരെ === [[പ്രമാണം:Tomb of Søren Kierkegaard.JPG|200px|thumb|right|കോപ്പൻഹേഗനിലെ അസിസ്റ്റെൻസ് കീർ‌ക്കെഗാഡിലുള്ള കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ശവകുടീരം]] അവസാന വർഷങ്ങളിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ്, 'പിതൃഭൂമി' പത്രത്തിലെഴുതിയ ലേഖനങ്ങളും 'കണ്ണുചിമ്മൽ' എന്നപേരിൽ സ്വയം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പരമ്പര ലഘുലേഖകളും വഴി ഡെന്മാർക്കിലെ ഔദ്യോഗിക ക്രൈസ്തവസഭയെ നിരന്തരം ആക്രമിച്ചു. ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിന് പ്രേരണയായത്, ആയിടെ മരിച്ച [[മെത്രാൻ]] ജെക്കബ് മിൻസ്റ്ററെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായി നിയമിതനായ പ്രൊഫസർ ഹാൻസ് ലാസ്സൻ മാർട്ടെൻസൻ, "സത്യത്തിനുസാക്ഷി, സത്യത്തിന്റെ ഉറപ്പായ സാക്ഷികളിലൊരാൾ" എന്ന് ഒരു പള്ളിപ്രസംഗത്തിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചതാണ്.<ref name="Elmer">Duncan, Elmer. ''Søren Kierkegaard: Maker of the Modern Theological Mind'', Word Books 1976, ISBN 0-87680-463-6</ref> മിൻസ്റ്ററെ ഇഷ്ടമായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കല്പത്തിലെ [[ക്രിസ്തുമതം]] ദൈവികവഴിക്കുപകരം മനുഷ്യതാത്പര്യങ്ങളുടെ വഴിയാണ് പിന്തുടരുന്നതെന്നും മിൻസ്റ്ററുടെ ജീവിതം ഒരുതരത്തിലും സത്യത്തിനു സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്ന ഒരാളുടേതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാവുന്നതല്ലെന്നും കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി. 'കണ്ണുചിമ്മലിന്റെ' പത്താം ലക്കം പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനാകുന്നതിനു മുൻപ്, കീർ‌ക്കെഗാഡ് വഴിയിൽ തളർന്നു വീണതിനെ തുടർന്ന് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഒരുമാസത്തിലേറെ ആശുപത്രിയിൽ കഴിഞ്ഞ കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഒരു പുരോഹിതനിൽ നിന്ന് [[കുർബ്ബാന]] സ്വീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ഔദ്യോഗികസഭയുടെ [[പുരോഹിതൻ]] ദൈവികദാസനല്ല, ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് എന്നാണ് കീർ‌ക്കെഗാഡ്, ഒരു പുരോഹിതനും കുട്ടിക്കാലം മുതൽക്കേയുള്ള സുഹൃത്തും ആയിരുന്ന എമിൽ ബോസണോട് പറഞ്ഞത്. ആർക്കും അറിഞ്ഞുകൂടാത്ത വേദനയുടെ ജീവിതമായിരുന്നു തന്റേതെന്നും അത് അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞതാണെന്ന് മറ്റുള്ളവർക്ക് തോന്നിയിരിക്കാമെങ്കിലും അങ്ങനെയായിരുന്നില്ലെന്നും താനുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിവച്ച ബോസണോട് കീർ‌ക്കെഗാഡ് പറഞ്ഞു.<ref>Soren Aabye Kierkegaard - Philosophy Professor - http://www.philosophyprofessor.com/philosophers/soren-aabye-kierkegaard.php{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഫ്രീഡ്രിച്ച് ആശുപത്രിയിൽ ഒരു മാസത്തിലേറെ കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം കീർ‌ക്കെഗാഡ് മരിച്ചു. കുട്ടിക്കാലത്ത് ഒരു മരത്തിൽനിന്നു വീണതിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ പരിക്കുകളാകാം മരണകാരണം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കോപ്പൻഹേഗന്റെ നോറെബ്രോ ഭാഗത്തുള്ള അസിസ്റ്റെൻസ് കീർ‌ക്കെഗാഡിലാണ് കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ സംസ്കരിച്ചത്. ജീവിച്ചിരുന്നപ്പോൾ ഔദ്യോഗികസഭയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോവുകയും അതിനെ തള്ളിപ്പറയുകയും ചെയ്ത കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സംസ്കാരം ആ സഭ നടത്തുന്നത് ശരിയല്ല എന്ന് പ്രതിക്ഷേധിച്ച കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ അനന്തരവൻ ഹെന്റിക് ലൻഡ് സംസ്കാരച്ചടങ്ങിൽ ബഹളമുണ്ടാക്കി.<ref>A Biography of Kierkegard from D.Anthony Storm's Commentary on Kierkegard - http://www.sorenkierkegaard.org/biograph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017061212/http://sorenkierkegaard.org/biograph.htm |date=2008-10-17 }}</ref> ലൻഡിനെ പിന്നീട് ഇതിന്റെ പേരിൽ പിഴയിട്ടു. == ചിന്ത == [[പ്രമാണം:Kierkegaard olavius.jpg|250px|thumb|"ഞാൻ ആകെ ശ്രദ്ധിച്ചത് ഏതാണ്ട് ഒരു കോമാളിയുടെ മട്ടുതോന്നിക്കുന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രൂപമാണ്. അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് 23 വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു. മൊത്തം രൂപത്തിലും പ്രത്യേകിച്ച് തലമുടിയിലും വിചിത്രമായ എന്തോ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏതാണ്ട് ആറിഞ്ചോളം നെറ്റിയിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുനിന്ന മുടി കീർ‌ക്കെഗാഡിന് വിചിത്രവും അമ്പരന്നിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഒരു ഭാവം നൽകി." - 1836-ൽ, സഹോദരൻ പീറ്റർ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിവാഹസദ്യയിൽ സോറൻ കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ കണ്ടത് അനുസ്മരിച്ച് ഹാൻസ് ബ്രോക്ക്‌നെർ പറഞ്ഞത്.<ref name="Brochner">Garff, Joakim. ''Søren Kierkegaard: A Biography'' (tr. Bruce Kirmmse), Princeton University Press, 2005, ISBN 0-691-09165-X, p. 113. Also available in Encounters With Kierkegaard: A Life As Seen by His Contemporaries, p. 225</ref> ചിത്രീകരണം: സോറൻ കീർ‌ക്കെഗാഡ് കാപ്പിക്കടയിൽ ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഒലാവിയസ് 1843-ൽ എണ്ണയിൽ രചിച്ചത്]] തത്ത്വചിന്തകൻ, ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞൻ<ref>Kangas, David. {{cite web |title=Kierkegaard, the Apophatic Theologian. David Kangas, Yale University (pdf format) |work=Enrahonar No. 29, Departament de Filosofia, Universitat Autònoma de Barcelona |url=http://www.bib.uab.es/pub/enrahonar/0211402Xn29p119.pdf |access-date=2008-10-06 |archive-date=2006-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060206144025/http://www.bib.uab.es/pub/enrahonar/0211402Xn29p119.pdf |url-status=dead }}</ref>, അസ്തിത്വവാദത്തിന്റെ പ്രണേതാവ്<ref>McGrath, Alister E. ''The Blackwell Encyclopedia of Modern Christian Thought''. Blackwell Publishing, 1993. p 202</ref>, സാഹിത്യനിരൂപകൻ<ref name="LitRev"/>, ഹാസ്യകാരൻ<ref name="Oden">Oden, Thomas C. ''The Humor of Kierkegaard: An Anthology'', Princeton University Press 2004, ISBN 0-691-02085-X</ref>, മനോവിജ്ഞാനി<ref name="Ostenfeld">Ostenfeld, Ib and Alastair McKinnon. ''Søren Kierkegaard's Psychology'', Wilfrid Laurer University Press 1972, ISBN 0-88920-068-8</ref>, കവി<ref name="MacKey">MacKey, Louis. ''Kierkegaard: A Kind of Poet'', University of Pennsylvania Press, 1971, ISBN 0-8122-1042-5</ref> എന്നൊക്കെ കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ വിശേഷിക്കാറുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ രണ്ട് ആശയങ്ങൾ '''വ്യക്തിനിഷ്ഠത'''<ref>Kierkegaard is not an extreme subjectivist; he would not reject the importance of objective truths.</ref> വിശ്വാസത്തിന്റെ കുതിപ്പ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വാസത്തിലേക്കുള്ള കുതിപ്പ്''' എന്നിവയാണ്.<ref name="CambComp" /><ref name="leap">''ഇംഗ്ലീഷിലെ "leap of faith" എന്ന പ്രയോഗത്തിന് സമാനമായ ഡാനിഷ് പ്രയോഗം കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളുടെ ഡാനിഷ് മൂലത്തിൽ കാണുന്നില്ല. "Leap of faith" എന്ന് ഇപ്പോൾ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷകളിലും ഇല്ല. എന്നാൽ 'വിശ്വാസം' 'കുതിച്ചുചാട്ടം' എന്നീ സങ്കല്പങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് തന്റെ രചനകളിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് പലവട്ടം പ്രയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. See ''Faith and the Kierkegaardian Leap'' in ''Cambridge Companion to Kierkegaard.</ref> "വിശ്വാസത്തിന്റെ കുതിപ്പ്" ഒരാൾ എങ്ങനെ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കും അല്ലെങ്കിൽ പ്രേമത്തോട് പ്രതികരിക്കും എന്നതിനക്കുറിച്ചുള്ള കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സങ്കല്പമാണ്. യുക്തിക്ക് അഗ്രാഹ്യമായ ഗൂഢതകലർന്ന ഈദൃശവിഷയങ്ങളിലെ തീരുമാനങ്ങൾക്കടിസ്ഥനം യുക്തിയല്ല, വിശ്വാസമാണ്. അതിനാൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരിക്കുകയെന്നാൽ സംശയം ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നുകൂടി അർത്ഥമുണ്ടെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി. ഒരാൾക്ക് യഥാർഥമായ ദൈവവിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ [[ദൈവം|ദൈവമുണ്ടോ]] എന്നതിൽ സംശയവും ഉണ്ടാകും. സംശയം വിശ്വാസിയുടെ ചിന്തയുടെ യുക്തിവശമാണ്, അതില്ലാത്ത വിശ്വാസം പൊള്ളയായിരിക്കും. വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഘടകമാണ് സംശയം, അതിന്റെ ആധാരങ്ങളിലൊന്ന്. ഒരിക്കലും സംശയം അനുഭവപ്പെടാത്തതരം വിശ്വാസം വിലയില്ലാത്തതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു മേശയിൽ നോക്കി അതിനെ സ്പർശിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ആ മേശ ഉണ്ടെന്നറിയാൻ വിശ്വാസം ആവശ്യമില്ല. ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുകയെന്നോ, ദൈവാസ്തിത്വം ബോദ്ധ്യമായിരിക്കുകയെന്നോ പറഞ്ഞാൽ ദൈവത്തെ അറിയാൻ ഉറപ്പായ വഴിയൊന്നുമില്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ് ദൈവത്തിൽ വിശ്വാസം വച്ചുപുലർത്തുകയെന്നാണ്.<ref>''ക്രൈസ്തവജീവിതത്തിൽ സംശയത്തിനുള്ള സ്ഥാനത്തിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് ആവർത്തിച്ച് ഊന്നൽ കൊടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയറിയിലെ ഒരു ഭാഗം പാപമോചനം എന്ന ആശയത്തെ ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുന്നു:'' "പാപമോചനത്തിൽ വിശ്വസിക്കുകയെന്നത് ഒരുമനുഷ്യനെ ആത്മാവാക്കി മാറ്റുന്ന നിർണ്ണായക ദശാസന്ധിയാണ്; പാപമോചനത്തിൽ വിശ്വസിക്കാത്തവൻ ആത്മാവല്ല. ... സ്വന്തം പാപങ്ങളുടെ മോചനത്തിൽ വിശ്വസിക്കുകയെന്നത് എന്താണെന്ന് അനുഭവിച്ചിരിക്കുകയും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ മറ്റൊരു മനുഷ്യനായി മാറുന്നു."'' ''Søren Kierkegaard's Journals and Papers'', ed. by Howard V. Hong, VIII A 673 n.d., 1848., Indiana University Press, 1976, ISBN 0-253-18240-9</ref> വ്യക്തിയുടെ സ്വയംബോധത്തിനും (self) കീർ‌ക്കെഗാഡ് വലിയ പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചു. വ്യക്തി ലോകവുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ അടിസ്ഥാനമായി നിൽക്കുന്നത് അയാളുടെ ആത്മനിരീക്ഷണവും ആത്മപരിശോധനയുമാണ്. "തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങളിലെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപസംഹാര-അടിക്കുറിപ്പിൽ "വ്യക്തിനിഷ്ഠത സത്യവും സത്യം വ്യക്തിനിഷ്ഠവും" ആണെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് എഴുതി. വസ്തുനിഷ്ഠമായ സത്യവും വസ്തുനിഷ്ഠസത്യത്തോട് ഒരാൾ വ്യക്തിനിഷ്ഠമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന രീതിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് ഇതിനുകാരണം. ഒരാളുടെ നിലപാട് പ്രതിബദ്ധതയുടേതോ നിസ്സംഗതയുടേതോ ആകാം. ഒരേ കാര്യത്തിൽ തന്നെ വിശ്വസിക്കുന്ന രണ്ടുപേർ അതിനോട് പ്രതികരിക്കുന്നത് ഒരേവിധത്തിലാകണമെന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, തങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ളവരിൽ പലരും ദരിദ്രരും സഹായം ആവശ്യമുള്ളവരുമാണെന്ന് രണ്ടുപേർ വിശ്വസിച്ചാലും അവരിൽ ഒരാൾ മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ള ആ സഹായം നൽകാൻ തയ്യാറുള്ളു എന്നു വരാം. വ്യക്തിനിഷ്ഠതയുടെ കാര്യം കീർ‌ക്കെഗാഡ് പ്രധാനമായും ചർച്ചചെയ്യുന്നത് [[മതം|മതത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. സംശയം വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഘടകമാണെന്നും അതിനാൽ ദൈവാസ്തിത്വം, [[യേശു|യേശുവിന്റെ]] ജീവിതം തുടങ്ങിയവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മതസിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ വസ്തുനിഷ്ഠമായ ഉറപ്പ് അസാദ്ധ്യമാണെന്നും കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി. പരമാവധി സാദ്ധ്യമായ ഉറപ്പ്, ക്രൈസ്തവസിദ്ധാന്തങ്ങൾ സത്യമായിരിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട് എന്നതാണ്. എന്നാൽ മതസിദ്ധാന്തങ്ങളെ അവ സത്യമായിരിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള അനുപാതത്തിൽ മാത്രം വിശ്വസിക്കുന്നവന്റെ നിലപാട് യഥാർഥ മതാത്മകതയിൽ നിന്ന് അകലെയാണ്. വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളോടുള്ള പരിപൂർണ്ണപ്രതിബദ്ധതയുമായുള്ള വ്യക്തിനിഷ്ഠബന്ധമാണ് വിശ്വാസത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം.<ref name="Conclude">Kierkegaard, Søren. ''Concluding Unscientific Postscript to Philosophical Fragments'', Princeton University Press, 1992, ISBN 0-691-02082-5</ref> == പരോക്ഷരചന == കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളിൽ പകുതിയും വ്യത്യസ്തവീക്ഷണകോണുകളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന കപടനാമങ്ങളിൽ എഴുതപ്പെട്ടവയാണ്. പരോക്ഷമായ ആശയവിനിമയം എന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഇങ്ങനെ എഴുതിയത്, തന്റെ രചനാസമുച്ചയം, കൃത്യമായ ഘടനയുള്ള ഒരു തത്ത്വചിന്താവ്യവസ്ഥയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണെന്ന്, രചനകളിലേയും ഡയറിയിലേയും പല ഭാഗങ്ങളിലും കീർ‌ക്കെഗാഡ് പറയുന്നുണ്ട്. "ഒരെഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിലെ എന്റെ സൃഷ്ടികളിലെ വീക്ഷണഗതി" എന്ന രചനയിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഇങ്ങനെ എഴുതി. {{Cquote|പരോക്ഷരചനകളിൽ എന്റേതെന്നു പറയാൻ ഒരു വാക്കുപോലുമില്ല. അവയെക്കുറിച്ച് മൂന്നാമതൊരാൾ എന്ന നിലക്കല്ലാതെ എനിക്കൊരഭിപ്രായവുമില്ല; അവയുടെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു വായനക്കാരൻ എന്ന നിലക്കല്ലാതെ എനിക്കൊന്നുമറിയില്ല; അവയുമായി വിദൂരമായ സ്വകാര്യബന്ധം പോലും എനിക്കില്ല.<ref name="PtView">Kierkegaard, Søren. ''The Point of View'', Princeton University Press, 1998, ISBN 0-691-05855-5</ref>}} രചനകളിൽ താൻ പ്രകടിപ്പിച്ച അഭിപ്രായങ്ങൾ കീർ‌ക്കെഗാഡ് യഥാർഥത്തിൽ വിശ്വസിച്ചിരുന്നതായിരുന്നോ എന്ന തിരിച്ചറിവ് വായനക്കാരനു ദുഷ്കരമാക്കുകയായിരുന്നു പരോക്ഷരചനകളുടെ ലക്ഷ്യം. വായനക്കാരൻ കൃതികളെ മുഖവിലക്കെടുത്ത് വായിക്കുമെന്നും എഴുത്തുകാരന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും വശവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അവയെ കാണുകയില്ലെന്നും കീർ‌ക്കെഗാഡ് പ്രതീക്ഷിച്ചു. തന്റെ കൃതികളെ ഒരു ആധികാരികവ്യവസ്ഥയായി കാണുന്നതിനുപകരം അവയുടെ വ്യാഖ്യാനത്തിന് വായനക്കാരൻ തന്നിലേക്കുതന്നെ നോക്കണമെന്ന് കീർക്കെഗാഡിന് നിർബന്ധമായിരുന്നു. തിയോഡോർ അഡോർണോയെപ്പോലെയുള്ള ആദ്യകാല കീർ‌ക്കെഗാഡിയൻ പണ്ഡിതന്മാർ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ വിസ്മരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനാസമുച്ചയത്തെ, രചയിതാവിന്റെ വ്യക്തിപരവും ധാർമ്മികവുമായ നിലപാടുകളായി കണക്കെലെടുക്കണമെന്ന് വാദിച്ചു.<ref name="Adorno">Adorno, Theodor W. ''Kierkegaard: Construction of the Aesthetic'', University of Minnesota Press, 1933 (reprint 1989), ISBN 0-8166-1186-6</ref> ഈ സമീപനം പലവിധം ചിന്താക്കുഴപ്പങ്ങൾക്കും വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾക്കും കാരണമാവുകയും കീർ‌ക്കെഗാഡിൽ പൂർവാപരബന്ധമില്ല എന്ന തോന്നൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Marcia">Morgan, Marcia. {{cite web |title=Adorno’s Reception of Kierkegaard: 1929–1933 |work=University of Potsdam |url=http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/issue46/46002.htm |access-date=2008-10-06 |archive-date=2006-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060920203941/http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/issue46/46002.htm |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ ഉത്തരഘടനാവാദികളും മറ്റുമായ പിൽക്കാല പണ്ഡിതന്മാരിൽ പലരും കീർക്കെഗാഡിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ മാനിക്കുകയും പരോക്ഷരചനകളെ അവയുടെ കള്ളപ്പേരുകളോട് ബന്ധപ്പെടുത്തി പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഉപയോഗിച്ച ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കള്ളപ്പേരുകൾ അവയുടെ കാലക്രമത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്. * വിക്ടർ സന്യാസി - 'അതോ/ഇതോ' യുടെ സംശോധകൻ * 'എ' - 'അതോ/ഇതോ'യിലെ പല ലേഖനങ്ങളുടേയും കർത്താവ് * ജഡ്ജി വില്യം - 'അതോ/ഇതോ'-യിൽ 'എ'ക്ക് മറുപടി പറയുന്ന ആൾ * നിശ്ശബ്ദയോഹന്നാൻ - "ഭീതിയും വിറയലും" എഴുതിയ ആൾ * കോൺസ്റ്റാന്റിൻ കോൺസ്റ്റാന്റിയസ് - 'ആവർത്തനത്തിന്റെ' ആദ്യപകുതിയുടെ കർത്താവ് * ചെറുപ്പക്കാരൻ - 'ആവർത്തനത്തിന്റെ' രണ്ടാം ഭാഗത്തിന്റെ കർത്താവ് * വിജിലിയസ് ഹൗഫ്നിയൻസിസ് - 'ആശങ്കാസങ്കല്പം' എന്ന രചനയുടെ കർത്താവ് * നിക്കോളാസ് നോട്ടാബീൻ - 'അവതാരികകളുടെ' കർത്താവ് * ഹിലാരിയസ് ബുക്ക്‌ബൈൻഡർ - "ജീവിതവീഥിയിലെ ഘട്ടങ്ങൾ" എഴുതിയ ആൾ * ഗോവണിക്കാരൻ യോഹന്നാൻ{{Ref_label|ഗ|ഗ|none}} - "തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങളിലെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപസംഹാര-അടിക്കുറിപ്പിന്റെ" കർത്താവ് * ഇന്റർ എറ്റ് ഇന്റർ - "പ്രതിസന്ധിയും ഒരു നടിയുടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധിയും" എന്ന രചനയുടെ കർത്താവ് * എച്ച്. എച്ച്. - "രണ്ട് സദാചാര-ധാർമ്മിക പ്രബന്ധങ്ങൾ" എഴുതിയ ആൾ * പ്രതി-ഗോവണിക്കാരൻ - 'മാരകരോഗം' "പ്രായോഗിക ക്രിസ്തുമതം" എന്നിവയുടെ കർത്താവ് == ഡയറി == [[പ്രമാണം:cover journals kierkegaard.png|200px|right|thumb|1938-ൽ അലക്സാണ്ടർ ഡ്രൂ സംശോധന നടത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളുടെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയുടെ പുറംചട്ട.]] കീർ‌ക്കെഗാഡിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളേയും മനസ്സിലാക്കാൻ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.<ref>{{cite web |title=Søren Kierkegaard's Journal Commentary |work=D. Anthony Storm |url=http://sorenkierkegaard.org/journals.htm |access-date=2008-10-07 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513110801/http://sorenkierkegaard.org/journals.htm |url-status=dead }}</ref> ശ്രദ്ധേയമായ സംഭവങ്ങളും ആത്മനിവേദനങ്ങളും സ്വന്തം രചനയെക്കുറിച്ചം ദൈനംദിനകാര്യങ്ങളേക്കുറിച്ചും മറ്റുമുള്ള ചിന്തകളും എല്ലാമായി ഏഴായിരത്തോളം പുറങ്ങൾ കീർക്കെഗാഡ് ഡയറിയിൽ എഴുതി. ഡാനിഷ് ഭാഷയിലുള്ള ഡയറിയുടെ പൂർണ്ണരൂപം 25 പുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ 13 വാല്യങ്ങളായാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ആദ്യത്തെ [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പതിപ്പ് 1938-ൽ അലക്സാണ്ഡർ ഡ്രൂ ആണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.<ref name="Dru" /> ഡയറികൾ കീർക്കെഗാഡിന്റേയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളുടേയും പലവശങ്ങളിലേക്കും വെളിച്ചം‌വീശുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല ആശയങ്ങൾക്കും വ്യക്തത നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഡയറിയിലെ ശൈലി കീർക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളിലെല്ലാം വച്ച് സുന്ദരവും കാവ്യാത്മകവുമാണ്. കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഡയറിയെ ഗൗരവമായെടുക്കുകയും അവ തന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത വിശ്വസ്തരാണെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. {{Cquote|ഞാൻ ആർക്കും ഉള്ളുതുറന്നിട്ടില്ല. എഴുത്തുകാരനെന്നനിലയിൽ, ഒരർഥത്തിൽ ഞാൻ പൊതുജനത്തെ വിശ്വാസത്തിലെടുത്തു. എന്നാൽ പൊതുജനവുമായുള്ള എന്റെ ബന്ധത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വരും‌കാലങ്ങളെയാണ് എനിക്ക് വിശ്വാസത്തിലെടുക്കാവുന്നത്. ഒരാളെ പരിഹസിച്ച് ചിരിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നവർ തന്നെ അയാളുടെ വിശ്വസ്തരായിരിക്കുക അസാദ്ധ്യമാണ്.<ref name="Dru"/>}} കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റേതായി അറിയപ്പെടുന്ന പല മഹത്‌വചനങ്ങളുടേയും ഉറവിടം ഡയറിയാണ്. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ഡയറികളിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ വാക്യം അസ്തിത്വവാദപഠനങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാന ഉദ്ധരണികളിൽ ഒന്നാണ്: "എന്നെ സംബന്ധിച്ചടുത്തോളം സത്യമായ സത്യം - എനിക്ക് വിശ്വസിച്ച് ജീവിക്കാനും മരിക്കാനും പറ്റിയ ഒരാശയം - കണ്ടെത്തുകയെന്നതാണ് പ്രധാനകാര്യം ." [[1835]] [[ഓഗസ്റ്റ് 1|ഓഗസ്റ്റ് ഒന്നാം തിയതി]] എഴുതിയതാണിത്.<ref name="Dru"/> ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ കീർക്കെഗാഡിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ചിലവശങ്ങൾക്ക് വ്യക്തതപകരുമെങ്കിലും ഏറെയൊന്നും വെളിപ്പെടുത്താതിരിക്കാൻ കീർക്കെഗാഡ് ശ്രദ്ധിച്ചു. ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കാത്തപ്പോഴുള്ള ചിന്താപരിണാമങ്ങൾ, എഴുത്തിലെ ആവർത്തനങ്ങൾ, വിചിത്രശൈലികൾ മുതലായവ വായനക്കാരെ വഴിതെറ്റിക്കാൻ കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഉപയോഗിച്ച തന്ത്രങ്ങളിൽ ചിലതാണ്. അതിനാൽ ഡയറികൾക്ക് പല വ്യാഖ്യാനങ്ങളും നിലവിൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ഏന്നാലും, ഭാവിയിൽ ഡയറിക്ക് സിദ്ധിക്കാൻ പോകുന്ന പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് കീർ‌ക്കെഗാഡിന് സംശയം ഒട്ടുമില്ലായിരുന്നു. 1849-ൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ എഴുതി: {{Cquote|ഡെന്മാർക്കിലെ സാഹചര്യങ്ങളുടെമേൽ നിയന്ത്രണം കൈവരിക്കാൻ ഒരു പരേതാത്മാവിന് മാത്രമേ കഴിയൂ. തോന്നിയവാസം, അസൂയ, കുശുകുശുപ്പ്, കഴിവുകേട് തുടങ്ങിയവ എല്ലായിടവും അടങ്ങിവാഴുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മരിക്കുമെന്നായാൽ എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഫലം അസാധാരണമായിരിക്കും. അശ്രദ്ധമായി ഞാൻ ഡയറിയിൽ കോറിയിട്ടതിൽ പലതും വളരെ പ്രാധാന്യം നേടി ഏറെ ഫലപ്രദമാവും. കാരണം അപ്പോൾ ആളുകൾ എന്നെ സഹിക്കാൻ ശീലിക്കുകയും അന്നും ഇന്നും എനിക്കർഹതപ്പെട്ടിരുന്നത് വകവച്ചുതരുകയും ചെയ്യും.<ref name="Dru"/>}} == കീർ‌ക്കെഗാഡും ക്രിസ്തുമതവും == [[പ്രമാണം:Marmorkirken.jpg|250px|thumb|കോപ്പൻഹേഗനിലെ മാർബിൾ പള്ളി - അവസാനവർഷങ്ങളിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് സ്ഥാപനവൽകൃതമായ ക്രൈസ്തവസഭയെ നിരന്തരം ആക്രമിച്ചു. രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഔദ്യോഗികസഭ വ്യക്തികളെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി.]] ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ, രാഷ്ട്രീയവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥാപിതക്രിസ്തുമതത്തെ കീർ‌ക്കെഗാഡ് നിരന്തരം ആക്രമിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പൗരത്വമുള്ള എല്ലാ ഡെന്മാർക്കുകാർക്കും അവിടത്തെ ഔദ്യോഗികസഭയിൽ അംഗങ്ങളാകേണ്ടിയിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയാധികാരവും സഭയും തമ്മിലുള്ള ഈ ഒത്തുചേരൽ അസ്വീകാര്യവും ക്രിസ്തീയതയുടെ അർത്ഥത്തെ വികലമാക്കുന്നതുമാണെന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കരുതി.<ref name="Elmer" /> കീർക്കെഗാഡിന്റെ വിമർശനത്തിലെ പ്രധാന വാദങ്ങൾ ഇവയായിരുന്നു. * സഭാസമ്മേളനങ്ങൾ അർത്ഥമില്ലാത്തവയാണ്: ദൈവവുമായുള്ള തങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മുൻകൈ ഏടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യക്തികളെ തടയുന്നതുകൊണ്ട് സഭാസമ്മേളനങ്ങൾ അവരെ എന്നും കുട്ടികളായി നിലനിർത്തുന്നു. "നാം കാണുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയും, ഒറ്റക്കുനിൽക്കുന്ന വ്യക്തി, ആണ് ക്രിസ്തുമതം" എന്നു കീർ‌ക്കെഗാഡ് വാദിച്ചു.<ref name="Malik">Kirmmse, Bruce. {{cite web |title=Review of Habib Malik, Receiving Søren Kierkegaard |work=Stolaf |url=http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/issue39/39002.htm |access-date=2008-10-07 |archive-date=2008-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520040010/http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/issue39/39002.htm |url-status=dead }}</ref> * ക്രിസ്തുമതം ലോകവ്യഗ്രവും രാഷ്ട്രീയവൽകൃതവുമായി: സഭയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് സർക്കാരായതുകൊണ്ട്, ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദത്തിന്റെ ദൗത്യം അംഗസംഖ്യ കൂട്ടി സ്വന്തം താത്പര്യം സം‌രക്ഷിക്കുകയെന്നതായി. കൂടുതൽ അംഗത്വം പൗരോഹിത്യത്തിന് കൂടുതൽ അധികാരം കൊടുക്കുന്നു. ഇത് അഴിമതിമണക്കുന്ന ഒരേർപ്പാടാണ്. ഈ ദൗത്യം സമൂഹത്തെ എന്നതിന് പകരം ഓരോ വ്യക്തിയേയും ലക്ഷ്യമാക്കിയ ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപഠനങ്ങൾക്ക് കടകവിരുദ്ധമാണ്.<ref name="Dru" /> * ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ധാർമ്മികത പൊള്ളയായിരിക്കുന്നു: സഭാ-രാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്‌മയിൽ, ക്രിസ്തീയതയുടെ അർത്ഥമറിയാതെ ആർക്കും 'ക്രിസ്ത്യാനി' ആകാമെന്നതിനാൽ അത്‍ വ്യക്തികൾക്ക് വെറുപ്പുളവാക്കേണ്ടതും ഹാനികരവുമാണ്. ക്രിസ്തുമതത്തെ വിശ്വാസമില്ലാത്ത 'വിശ്വാസികൾ' കൊണ്ടുനടക്കുന്ന ഏതോ പാരമ്പര്യം മാത്രമായി തരംതാഴ്ത്തുന്നതുകൊണ്ട് അത് സഭക്കും ഹാനികരമാണ്. ഒരുവിധത്തിൽ നോക്കിയാൽ, കന്നുകാലിക്കുട്ടത്തിന്റെ മനസ്ഥിതിയെ(herd mentality) ആണ് അത് അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നത്. കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഇങ്ങനെ എഴുതി:- {{Cquote|സഭ സർക്കാരിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാണെങ്കിൽ അത് എല്ലാവിധത്തിലും നല്ലതുതന്നെ. എനിക്ക് ആ സ്ഥിതിയോട് പൂർണ്ണമായും യോജിച്ചുപോകാൻ പറ്റും. പക്ഷേ സഭയെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് എന്റെ ചോദ്യം ഇതാണ്: എങ്ങനെ, ഏതുമാർഗ്ഗമുപയോഗിച്ച് സ്വതന്ത്രമാക്കും? ഒരു മതപ്രസ്ഥാനത്തെ മതാത്മകതയോടെ വേണം സേവിക്കാൻ; അല്ലെങ്കിൽ അതൊരു പ്രഹസനമാകും. അതിനാൽ വിമോചനത്തിന്റെ മാർഗ്ഗം രക്തസാക്ഷിത്വമാണ്. രക്തസാക്ഷിത്വം രക്തപങ്കിലമോ അല്ലാത്തതോ ആകാം. മോചനദ്രവ്യം ആത്മീയമനോഭാവമാണ്. എന്നാൽ സഭയെ മതേതരവും ലൗകികവും ആയ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ, രക്തസാക്ഷിത്വമില്ലാതെ മോചിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, സഹിഷ്ണുതയുടെ ഒരു പുതിയ സങ്കല്പം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സഹിഷ്ണുതയെ നിസ്സംഗതക്ക് സമമാക്കുന്ന ആ സങ്കല്പം ലോകത്തിന് നിരക്കുന്നതാണ്; എന്നാൽ അത് ക്രിസ്തുമതത്തിനെതിരെയുള്ള വലിയ പാതകമാണ്. വ്യവസ്ഥാപിതസഭയുടെ സിദ്ധാന്തങ്ങളും സംഘടനാക്രമവും ഒക്കെ തീർച്ചയായും വളരെ നല്ലതാണ്. പക്ഷേ നമ്മുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഓർത്തുനോക്കുക. അതിന്റെ കാര്യം കഷ്ടം തന്നെയാണ്.<ref name="Dru"/>}} ക്രൈസ്തവസഭകളുടെ കഴിവുകേടും അഴിമതിയും വിമർശിച്ച കീർ‌ക്കെഗാഡ് ക്രിസ്തുമതത്തെതന്നെ വിമർശിച്ച പിൽക്കാലചിന്തകന്മാരായ [[ഫ്രെഡറിക് നീഷേ|നീഷേയെപ്പോലെയുള്ളവരുടെ]] വിമർശനത്തിലെ വാദങ്ങളെ മുൻകൂട്ടിക്കണ്ടതായി തോന്നും.<ref>Angier, Tom. ''Either Kierkegaard/or Nietzsche: Moral Philosophy in a New Key'', Ashgate Publishing 2006, ISBN 0-7546-5474-5</ref> {{Cquote|ഞാൻ ചോദിക്കട്ടെ: [[പുതിയനിയമം|പുതിയനിയമത്തിലെ]] ആശയങ്ങൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് തീർത്തും അപ്രത്യക്ഷമായെന്നിരിക്കെ, എല്ലാം നന്നായി പോകുന്നുവെന്നും, നാം പുതിയനിയമത്തെ പിന്തുടരുന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളാണെന്നും ഭാവിച്ച് ജീവിക്കുന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്താണ്? ഈ സ്ഥിതിവിശേഷത്തിന്റെ പ്രകടമാകുന്ന കണക്കറ്റ അസന്തുലനം പലരും കണ്ടറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിന് ഒരു പുതിയ വിശദീകരണം കൊടുക്കാനാണ് അവർക്കിഷ്ടം: "മനുഷ്യവംശം ക്രിസ്തുമതത്തിനപ്പുറം വളർന്നിരിക്കുന്നു".<ref name="Dru"/>}} == വിമർശനം == [[പ്രമാണം:Kierkegaard portrait.jpg|150px|thumb|right|രചനയിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡ്, ലപ്‌ലാവ് ജാൻസൻ വരച്ച ചിത്രം]] ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തത്ത്വചിന്തകന്മാരിൽ തിയോഡോർ അഡോർണോയും എമ്മാനുവേൾ ലെവിനാസും കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിമർശകരെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തരാണ്. നിരീശ്വരദാർശനികനായ ജീൻ പോൾ സാർത്രെയേയും അജ്ഞേയവാദിയായ മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗറിനേയും പോലുള്ളവർ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ തത്ത്വചിന്തയെ പിന്തുണക്കുകയും ദൈവശാസ്ത്രത്തെ തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്തു.<ref name="Sartrehum">Sartre, Jean-Paul. {{cite web |title=Existentialism is a Humanism |work=World Publishing Company |url=http://www.marxists.org/reference/archive/sartre/works/exist/sartre.htm}}</ref><ref>Dreyfus, Hubert. ''Being-in-the-World: A Commentary on Heidegger's Being and Time, Division I''. MIT Press, 1998. ISBN 0-262-54056-8.</ref> അഡോർണ്ണൊയുടെ കീർ‌ക്കെഗാഡ് വിമർശനം കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ മൗലികലക്ഷ്യങ്ങളോട് നേരുകാട്ടിയില്ല. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പരോക്ഷരചനകളെ അക്ഷരാർഥത്തിലെടുത്ത് ഒരു തത്ത്വചിന്താസമ്പ്രദായം സങ്കല്പിച്ചെടുക്കുന്ന അഡോർണ്ണൊയുടെ "കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രനിർ‍മ്മിതി" എന്ന കൃതി, കീർ‌ക്കെഗാഡിനെപ്പറ്റി എഴുതപ്പെട്ടിട്ടുള്ളവയിൽ ഏറ്റവും ഉത്തരവാദിത്തരഹിതമായ രചനയാണെന്ന് ഒരു വിമർശകൻ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്. അത് കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ചിന്തയെ പൂർവാപരവിരുദ്ധവും, അർത്ഥരഹിതവുമാക്കുന്നു. ഒഥല്ലോയെ [[വില്യം ഷേക്സ്പിയർ|വില്യം ഷേക്സ്പിയറും]] ആയും റസ്കോൾനിക്കോവിനെ [[ദസ്തയേവ്സ്കി|ഡോസ്റ്റൊയ്‌വ്സ്കിയും]] ആയും കൂട്ടിക്കുഴക്കുന്നതുപോലെയാണിത്.<ref>Westphal, Merold. ''A Reading of Kierkegaard's Concluding Unscientific Postscript'', Purdue University Press 1996, ISBN 1-55753-090-4</ref>"കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനാസമുച്ചയത്തിന്റെ ഇന്ന് ലഭ്യമായ കൂടുതൽ വിശ്വസനീയരായ മറ്റു പരിഭാഷകളിലും വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലും നിന്ന് അഡോർണ്ണൊ ഏറെ അകലെയണെന്ന്" മറ്റൊരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="Marcia" /> ലെവീനാസിന്റെ എതിർപ്പ് പ്രധാന ലക്ഷ്യമാക്കിയത്, മുഖ്യമായും "ഭയവും വിറയലും" എന്ന രചനയിൽ പ്രകടമാകുന്ന കീർക്കെഗാഡിന്റെ സന്മാർഗ്ഗ-ധാർമ്മിക നിലപാടുകളെയാണ്. "വിശ്വാസത്തിന്റെ കുതിപ്പിനെ" ലെവിനാസ് വിമർശിച്ചു. സന്മാർഗ്ഗികതയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ധാർമ്മികതയിലേക്കുള്ള ഈ കുതിപ്പ് ഒരുതരം ഹിംസ ആണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം വാദിച്ചത്. {{Cquote|കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഹിംസ തുടങ്ങുന്നത് വിശ്വാസത്തിന്റെ മേഖലയായ മതാവസ്ഥയിലേക്ക് കടക്കാനായി സന്മാർഗ്ഗികതയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഉണ്മക്കെതിരെ ബലം പ്രയോഗിക്കുമ്പോഴാണ്. ആ വിശ്വാസമാണെങ്കിൽ അതിനുബാഹ്യമായ ഒരു നീതീകരണവും അന്വേഷിക്കുന്നില്ല. ആന്തരികമായിപ്പോലും അതിൽ ആശയവിനിമയവും ഒറ്റപ്പെടലും ചേർന്നിരിക്കുന്നു. അത് ഹിംസയുടേയും ഉദ്വേഗത്തിന്റേയും ചേർച്ചയാണ്. സന്മാർഗ്ഗികതയെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തേക്കു തള്ളിയും ഉണ്മയുടെ സന്മാർഗ്ഗിക അടിത്തറയെ പുച്ഛിച്ചുമുള്ള ആ തുടക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ആധുനിക തത്ത്വചിന്തയിൽ [[ഫ്രീഡ്രിക്ക് നീച്ച|നീച്ചയിലൂടെ]] സന്മാർഗ്ഗനിരപേക്ഷത കടന്നുവന്നത്.<ref>Lippitt, John. ''Kierkegaard and Fear and Trembling'', Routledge 2003, ISBN 0-415-18047-3</ref>}} അബ്രാഹമിനോട് ഇസഹാക്കിനെ ബലിയർപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത് ദൈവവും ബലി നിർത്താൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത് ദൈവദൂതനും ആയിരുന്നെന്ന യഹൂദ-ക്രൈസ്തവ ധാരണയെ ലെവീനാസ് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അബ്രാഹം യഥാർഥത്തിൽ മതമേഖലയിൽ ആയിരുന്നെങ്കിൽ ദൈവദൂതന്റെ കല്പന അവഗണിച്ച് ഇസഹാക്കിനെ കൊല്ലുമായിരുന്നു. "സന്മാർഗ്ഗികതയെ മറികടക്കുക" എന്നത് കൊലപാതകികളുടെ പാതകത്തെ നീതീകരിക്കാനുള്ള പഴുതാണെന്ന് തോന്നും. അത് അസ്വീകാര്യമാണ്.<ref name="Katz">Katz, Claire Elise. {{cite web |title=The Voice of God and the Face of the Other |work=Penn State University |url=http://etext.lib.virginia.edu/journals/tr/archive/volume10/Katz.html |access-date=2008-10-08 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629122840/http://etext.lib.virginia.edu/journals/tr/archive/volume10/Katz.html |url-status=dead }}</ref> ''ഭയവും വിറയലും'' എന്ന രചനയിൽ കീർക്കെഗാഡ് നൽകിയ വിശകലനത്തിൽ വ്യക്തമായതുപോലെ ഇസഹാക്കിനെ ബലികഴിക്കേണ്ടി വരുമെന്നായപ്പോൾ അബ്രാഹം ആകാംക്ഷയിലൂടെ കടന്നുപോയിരിക്കാം എന്ന് സാർത്രെ സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ദൈവം അബ്രാഹമിനോട് ഇസഹാക്കിനെ ബലിയർപ്പിക്കാൻ പറഞ്ഞുവെന്ന് സാർത്രെ കരുതുന്നില്ല. "അസ്തിത്വവാദം മാനവികതയാണ്" എന്ന പ്രഭാഷണത്തിൽ ജീൻ പോൾ സാർത്രെ|സാർത്രെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{Cquote|"എല്ലാവരും ഇത് ചെയ്യാൻ പോകുന്നില്ല" എന്നു സ്വയം സമാശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നുണപറയുന്നവന്റെ മനസാക്ഷി ചഞ്ചലമായിരിക്കും. അവന്റെ 'വേഷംകെട്ടലിൽ' അവന്റെ വേദന പ്രകടമാകുന്നു. അബ്രാഹത്തിന്റെ വേദനയായി കീർ‌ക്കെഗാഡ് വിശേഷിപ്പിച്ചതും ഇത്തരം വേദനയാണ്. കഥ നിങ്ങൾക്കറിയാം: ഒരു [[ദൈവദൂതൻ]] അബ്രാഹമിനോട് പുത്രനെ ബലി കല്പിക്കുവാൻ കല്പിക്കുന്നു. അനുസരണം കടമയായിരുന്നു. "അബ്രാഹമേ, നീ ഒരു ബലി അർപ്പിക്കണം എന്നു കല്പിച്ചത് ദൈവദൂതനായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ പെടുന്നവരെല്ലാം ആദ്യം അത് ദൈവദൂതൻ തന്നെ ആയിരുന്നോ എന്നും രണ്ടാമത് ഇത് ഞാൻ തന്നെയണോ എന്നും അത്ഭുതം കൂറും. എവിടെയാണ് തെളിവുകൾ? ചിത്തഭ്രമം ബാധിച്ച ഒരു സ്ത്രീ ആളുകൾ തനിക്ക് ഫോൺ ചെയ്ത് ആജ്ഞകൾ കൊടുക്കുകയാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. "ആരാണ് നിന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത്" എന്നു ഡോക്ടർ ചോദിച്ചപ്പോൾ " ദൈവമാണെന്നാണ് അവൻ അവകാശപ്പെടുന്നത്" എന്നായിരുന്നു അവരുടെ മറുപടി. അത് യഥാർഥത്തിൽ ദൈവം തന്നെയായിരുന്നെന്ന് എങ്ങനെയാണ് അവൾക്ക് ബോദ്ധ്യമാകുന്നത്? ഒരു [[മാലാഖ]] എന്നോട് സംസാരിച്ചാൽ അത് മാലാഖ തന്നെയാണെന്നതിന് തെളിവെന്താണ്? ഞാൻ അശരീരികൾ കേൾക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുതന്നെയാണ് വരുന്നതെന്നും നരകത്തിൽ നിന്നോ എന്റെ അപബോധമനസ്സിൽ നിന്നോ രോഗാവസ്ഥയിൽ നിന്നോ അല്ലെന്നും എങ്ങനെ പറയാനാകും? അത് എന്നെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളത് തന്നെയാണന്ന് ആർക്കാണ് തെളിയിക്കാനാവുക?<ref name="Sartrehum" />}} കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അബ്രാഹമിന്റെ ഉറപ്പിന് അടിസ്ഥാനമായിരുന്നത് മറ്റൊരാൾക്ക് ബോദ്ധ്യമാക്കിക്കൊടുക്കാൻ സാധ്യമല്ലാത്ത ആന്തരികനിമന്ത്രണമാണ്. അബ്രാഹം തന്നെ മറ്റുള്ളവർ മനസ്സിലാക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രശ്നം വരുന്നത്. കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ സംബന്ധിച്ചടുത്തോളം എല്ലാ ബാഹ്യതെളിവുകളും നീതീകരണങ്ങളും പുറത്തുനിൽക്കുന്നതും വിഷയബാഹ്യവുമാണ്.<ref>{{cite web |title=D. Anthony Storm's Commentary on the Postscript |work=D. Anthony Storm |url=http://sorenkierkegaard.org/kw12.htm |access-date=2008-10-08 |archive-date=2007-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070510223127/http://sorenkierkegaard.org/kw12.htm |url-status=dead }}</ref> ഉദാഹരണത്തിന് ആത്മാവിന്റെ അമർത്ത്യതക്ക് കീർ‌ക്കെഗാഡ് കാണുന്ന തെളിവ്, മനുഷ്യർ നിത്യമായി ജീവിക്കുവാൻ എത്രമാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്നതാണ്. == സ്വാധീനം, സ്വീകരണം == [[പ്രമാണം:Søren-Kirkegaard-Statue.jpeg|thumb|കോപ്പൻഹേഗനിലുള്ള സോറൻ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പ്രതിമ.]] കീർ‌ക്കെഗാഡ് മരിച്ച് വളരെ വർഷങ്ങൾ കഴിയുന്നതുവരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ വ്യാപകമായി ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. മരണത്തെ തുടർന്നുവന്ന വർഷങ്ങളിൽ ഡെന്മാർക്കിലെ ഒരു പ്രധാന സ്ഥാപനമായിരുന്ന അവിടത്തെ ഔദ്യോഗിക സഭ ആ കൃതികളിൽ നിന്ന് അകലം പാലിക്കുകയും അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ഡെന്മാർക്കിലെ ജനങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ജർമ്മൻ, [[ഫ്രെഞ്ച്]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] തുടങ്ങിയ ഭാഷകളുമായുള്ള താരതമ്യത്തിൽ ഡാനിഷ് ഭാഷക്ക് പ്രചാരം കുറവായിരുന്നതും ഡെന്മാർക്കിന് പുറത്തുള്ള ആ കൃതികളുടെ പ്രചാരം തടഞ്ഞു. അക്കാഡമിക്കുകളുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധക്ഷണിച്ച ആദ്യത്തെയാൾ ഡന്മാർക്കുകാരനെങ്കിലും ഡാനിഷ്, [[ജർമ്മൻ]] ഭാഷകളിൽ എഴുതിയിരുന്ന ജോർജ്ജ് ബ്രാൻഡ്സ് ആയിരുന്നു. കീർക്കെഗാഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ ഔപചാരിക പ്രഭാഷണം നടത്തിയത് ബ്രാൻഡ്സ് ആണ്. [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] മറ്റു രാജ്യങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ കീർ‌ക്കെഗാഡിലേക്കാകർഷിക്കാൻ ഇടവരുത്തിയത് അദ്ദേഹമാണ്.<ref name="Brandes">{{cite web |title=Georg Brandes |work=Books and Writers |url=http://www.kirjasto.sci.fi/brandes.htm |access-date=2008-10-08 |archive-date=2004-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040604171532/http://www.kirjasto.sci.fi/brandes.htm |url-status=dead }}</ref> 1877-ൽ ബ്രാൻഡ്സ് കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ തത്ത്വചിന്തയെയും ജീവിതത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആദ്യഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ക്രമേണ നാടകകൃത്ത് [[ഇബ്സൻ]] കീർ‌ക്കെഗാഡിൽ തല്പരനാവുകയും മറ്റു സ്കാൻഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1870-ൽ തന്നെ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ രചനകളിൽ ചിലതിന്റെ ഭാഗിക ജർമ്മൻ പരിഭാഷകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ മുഴുവൻ കൃതികളുടെയായുള്ള അക്കാഡമിക് പരിഭാഷകൾക്ക് 1910 വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[ജർമ്മൻ]], [[ഫ്രഞ്ച്]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] സാഹിത്യങ്ങളുടെമേൽ കീർ‌ക്കെഗാഡിന് വലിയ സ്വാധീനം ഉണ്ടാകാൻ ഈ പരിഭാഷകൾ കാരണമായി. 1930-കളിൽ ഒക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല മുദ്രണാലയത്തിലെ ചാൾസ് വില്യംസിന്റെ <ref name="CambComp" /> സംശോധയിൽ അലക്സാണ്ഡർ ഡ്രൂ, ഡേവിഡ് എഫ് സ്വെൻസൺ, ഡഗ്ലസ് വി. സ്റ്റീരെ, വാൾട്ടർ ലൗറി മുതലായവർ നടത്തിയ ആദ്യത്തെ അക്കാഡമിക് [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പരിഭാഷകൾ<ref>''എന്നാൽ കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ കൃതികളിലെ തെരഞ്ഞെടുത്ത ഭാഗങ്ങളുടെ ഒരു സ്വതന്ത്രപരിഭാഷ ലീ ഹോളൻഡർ നടത്തിയത് 1923-ൽ ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സാസ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.''</ref> പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാമത്തേയും ഇന്ന് വ്യാപകമായി പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്നവയുമായ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷകൾ ഹോവാർഡ് വി. ഹോങ്ങിന്റേയും എഡ്നാ ഹോങ്ങിന്റേയും മേൽനോട്ടത്തിൽ 1970, 80, 90-കളിൽ പ്രിൻസ്റ്റൻ സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതാണ്. കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഗവേഷണകേന്ദ്രത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ 55 വാല്യങ്ങളായുള്ള മൂന്നാമത്തെ ഒരു ഔദ്യോഗിക പരിഭാഷ 2009-ന് ശേഷം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടാനിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Søren Kierkegaard Forskningscenteret |work=University of Copenhagen |url=http://www.sk.ku.dk/eng.asp |access-date=2008-10-08 |archive-date=2006-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060719190251/http://www.sk.ku.dk/eng.asp |url-status=dead }}</ref> ദൈവവിശ്വാസികളും നാസ്തികരുമടക്കം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പല ചിന്തകന്മാരും ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ചിന്തയിലെ ഭീതി(angst), നിരാശ, വ്യക്തിയുടെ പ്രാധാന്യം തുടങ്ങിയ സങ്കല്പങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1930-കളിൽ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അസ്തിത്വചിന്തയുടെ പ്രണേതാക്കൾ അവരുടെ മുൻഗാമികളിൽ ഒരാളായി കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ കണക്കാക്കിയതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തി ഏറെ വളർന്നു. ഇന്ന് കീർ‌ക്കെഗാഡ് സ്വന്തം നിലയിൽ തന്നെ ഏറെ പ്രാധാന്യവും സ്വാധീനവും ഉള്ള ഒരു ചിന്തകനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Weston, Michael. ''Kierkegaard and Modern Continental Philosophy''. Routledge, 1994, ISBN 0-415-10120-4</ref> ലൂഥറൻ സഭയിലെ വിശുദ്ധന്മാരുടെ കലണ്ടറിൽ ഒരു ഗുരുവെന്ന നിലയിൽ അനുസ്മരിക്കപ്പെടേണ്ടവനായി കീർ‌ക്കെഗാഡിനെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ചിന്തയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ വന്ന തത്ത്വചിന്തകന്മാരും ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും ഏറെയുണ്ട്. ഹാൻ ഉർസ് വോൺ ബൽത്താസർ, [[കാൾ ബാർത്ത്]], സിമോൺ ഡി ബൗവ്വാർ, നീൽസ് ബോർ, എമിൽ ബ്രണ്ണർ, മാർട്ടിൻ ബൂബർ, റുഡോൾഫ് ബൾട്ട്‌മാൻ, [[ആൽബട്ട് കമ്യൂ]], മാർട്ടിൻ ഹൈഡഗർ, കാൾ ജാസ്പെഴ്സ്, ഗബ്രിയേൽ മാർസൽ, [[ജീൻ പോൾ സാർത്രെ]], പോൾ തില്ലിച്ച്, മിഗയൂൾ ഊനാമുനോ എന്നിവർ അവരിൽ ചിലരാണ്. പോൾ ഫെയരാബെൻഡിന്റെ ജ്ഞാനസിദ്ധാന്തത്തിലെ അരാജകത്വം (epistemological anarchism) എന്ന ആശയം കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ "സത്യം വ്യക്തിനിഷ്ഠമാണ്" എന്ന നിലപാടുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ലുഡ്‌വിഗ് വിറ്റ്ഗൻസ്റ്റൈൻ കീർക്കെഗാഡിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ വന്നവനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിഭയുടെ മുൻപിൽ വിനയവാനും<ref name="Creegan" /> ആയിരുന്നു. "കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ ചിന്ത എനിക്ക് അത്യഗാധമാണ്. കുറേക്കൂടി ആഴമുള്ള മനസ്സുകളിൽ ഉണ്ടാക്കുമായിരുന്ന സത്ഫലങ്ങൾ എന്നിൽ ഉളവാക്കാതെ അദ്ദേഹം എന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു" എന്ന് വിറ്റ്ഗൻസ്റ്റൈൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="Creegan" /> [[കാൾ പോപ്പർ]] കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് "ക്രൈസ്തവധാർമ്മികതയുടെ വലിയ ഉദ്ധാരകൻ, തന്റെ കാലത്തെ ഔദ്യോഗിക സഭയുടെ ധാർമ്മികതയെ അക്രൈസ്തവവും മാനവികതാവിരുദ്ധവുമായി തുറന്നുകാട്ടിയവൻ" എന്നൊക്കെയാണ്.<ref>Popper, Sir Karl R. ''തുറന്ന സമൂഹവും അതിന്റെ ശത്രുക്കളും'' എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രണ്ടാം വാല്യത്തിലെ ''ഹേഗലും മാർക്സും'' എന്ന പ്രബന്ധം.''. Routledge, 2002, ISBN 0-415-29063-5</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാഹിത്യത്തെയും കീർ‌ക്കെഗാഡ് നിർണ്ണായകമായി സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമാകുന്ന സാഹിത്യകാരന്മാരിൽ ഡബ്ലിയൂ എച്ച്.ഓഡൻ, ജോർജ്ജ് ലോയി ബോർഹെസ്, ഹെർമൻ ഹെസ്സെ, ഫ്രാൻസ് കഫ്ക<ref name="Kafka">McGee, Kyle. {{cite web |title=Fear and Trembling in the Penal Colony |work=Kafka Project |url=http://www.kafka.org/index.php?id=185,290,0,0,1,0 |access-date=2008-10-08 |archive-date=2010-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628232215/http://www.kafka.org/index.php?id=185,290,0,0,1,0 |url-status=dead }}</ref>, ഡേവിഡ് ലോഡ്ജ്, വാക്കർ പെർസി, റെയ്നർ മരിയ റിൽക്കെ, ജോൺ അപ്ഡൈക് <ref name="Updike">Kierkegaard, Søren with Foreword by John Updike. ''The Seducer's Diary'', Princeton University Press, 1997, ISBN 0-691-01737-9</ref> തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ സ്വാധീനം കാര്യമായി പ്രകടമാകുന്ന മറ്റൊരു രംഗം മനഃശാസ്ത്രമാണ്. ക്രൈസ്റ്റവമനഃശാസ്ത്രത്തിന്റെയും അസ്തിത്വവാദമനശാസ്ത്രത്തിന്റേയും തുടക്കക്കാരൻ അദ്ദേഹമാണ്. മാനവികതാമനഃശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരെന്നുകൂടി അറിയപ്പെടുന്ന അസ്തിത്വവാദ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരിൽ ലുഡ്‌വിഗ് ബിൻസ്‌വാങ്ങർ, വിക്ടോർ ഫ്രാങ്കൽ, എന്റിച്ച് ഫ്രോം, കാൽ റോജേഴ്സ്,റോള്ളോ മേ എന്നിവർ പ്രമുഖരാണ്. റോള്ളോ മേയുടെ "ആശങ്കയുടെ അർത്ഥം" എന്ന രചന കീർക്കെഗാഡിന്റെ "ആശങ്കയെന്ന സങ്കല്പം" എന്ന കൃതിയെ ആശ്രയിച്ചാണ്. "രണ്ടു യുഗങ്ങൾ - വിപ്ലവത്തിന്റെ യുഗവും ഇപ്പോഴത്തെ യുഗവും" എന്ന കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ കൃതി സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തെ സ്പർശിക്കുന്നു. ആധുനികതയുടെ രസകരമായ ഒരു വിമർശനം അതിലുണ്ട്.<ref name="LitRev" /> ഉത്തരാധുനികതയുടെ പ്രധാന പൂർവഗാമികളിൽ ഒരാളായും കീർ‌ക്കെഗാഡ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Postmod">Matustik, Martin Joseph and Merold Westphal (eds). ''Kierkegaard in Post/Modernity'', Indiana University Press, 1995, ISBN 0-253-20967-6</ref> ജനകീയ സംസ്കൃതിയുടെ തലത്തിൽ, കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഗൗരവമുള്ള [[ടെലിവിഷൻ]]-[[റേഡിയോ]] പരിപാടികളുടെ വിഷയമായിട്ടുണ്ട്; 1984-ൽ ജോൺ കുപിറ്റ് നിർമ്മിച്ച സീ ഓഫ് ഫെയ്ത്ത് എന്ന ടെലിവിഷൻ പരിപാടിയിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡിനേയും ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരുന്നു. 2008-ലെ പെസഹാവ്യാഴാഴ്ച ബി.ബി.സി.റേഡിയോയുടെ "നമ്മുടെ കാലത്ത്" എന്ന പേരിലുള്ള പ്രക്ഷേപണത്തിലെ ചർച്ചയുടെ വിഷയം കീർ‌ക്കെഗാഡ് ആയിരുന്നു. മരണാനന്തരമുള്ള തന്റെ പ്രശസ്തി കീർ‌ക്കെഗാഡ് മുൻകൂട്ടി കണ്ടിരുന്നു. പിൽക്കാലങ്ങളിൽ തന്റെ രചനകൾ ആഴമേറിയ പഠനത്തിന്റേയും ഗവേഷണത്തിന്റേയും വിഷയമാകുമെന്നും അദ്ദേഹത്തിനറിയാമായിരുന്നു. തന്റെ ഡയറിയിൽ കീർ‌ക്കെഗാഡ് ഇങ്ങനെ എഴുതി: {{Cquote|ഈ യുഗത്തിന് വേണ്ടത് ഒരു പ്രതിഭയെയല്ല; പ്രതിഭകളെക്കൊണ്ട് അതിന് മതിയായി. അതിനുവേണ്ടത് ഒരു രക്തസാക്ഷിയെ ആണ്, മനുഷ്യരെ കീഴ്‌വഴക്കം പഠിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി മരണത്തോളം കീഴ്‌വഴങ്ങുന്ന ഒരു രക്തസാക്ഷി. ഈ യുഗത്തിന് വേണ്ടത് ഉണർവാണ്. അതിനാൽ എന്നെങ്കിലും, എന്റെ രചനകളെന്നല്ല, എന്റെ ജീവിതവും അതിന്റെ കുഴഞ്ഞുമറിഞ്ഞ ഗൂഢതകൾ മുഴുവനും പോലും, വീണ്ടും വീണ്ടുമുള്ള പഠനത്തിന് വിധേയമാകും. [[ദൈവം]] എന്നെ എങ്ങനെയാണ് സഹായിക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ ഒരിക്കലും മറന്നിട്ടില്ല. എല്ലാം അവന്റെ മഹത്ത്വത്തിനുവേണ്ടിയാകട്ടെ എന്നാണ് എന്റെ അന്തിമ പ്രാർഥന.<ref name="Dru"/>}} == കീർ‌ക്കെഗാഡിന്റെ മുഖ്യരചനകൾ == * ''നിന്ദാ-സ്തുതിയെന്ന സങ്കല്പം'' (1841) * ''അതോ/ഇതോ'' (1843) * ''ഭയവും വിറയലും'' (1843) * ''ആവർത്തനം'' (1843) * ''തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങൾ'' (1844) * ''ഭീതിയെന്ന സങ്കല്പം'' (1844) * ''ജീവിതവീഥിയിലെ ഘട്ടങ്ങൾ'' (1845) * ''തത്ത്വചിന്താശകലങ്ങളുടെ അശാസ്ത്രീയമായ അടിക്കുറിപ്പ്'' (1846) * ''പലചൈതന്യങ്ങളൊടുകൂടിയ ഗുണദോഷം'' (1847) * ''സ്നേഹപ്രവർത്തികൾ'' (1847) * ''ക്രൈസ്തവപ്രഭാഷണങ്ങൾ'' (1848) * ''മാരകരോഗം'' (1849) * ''ക്രൈസ്തവജീവിതം'' (1850) == കുറിപ്പുകൾ == ക.{{Note_label|ക|ക|none}}സുവിശേഷങ്ങളിലുള്ള യേശുവിന്റെ രൂപാന്തരീകരണ വിവരണത്തിൽ, ശിഷ്യൻ പത്രോസിന്റേതായി കൊടുത്തിരിക്കുന്ന വാക്കുകളുടെ ഛായ ഈ വരികളിൽ കാണാം.<ref>മത്തായിയുടെ സുവിശേഷം 17:4 "പത്രോസ് പറഞ്ഞു: കർത്താവേ, ഇവിടെയായിരിക്കുന്നത് നമുക്ക് നന്ന്"</ref> ഖ.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}}ഇദ്ദേഹം പ്രഖ്യാത ജർമ്മൻ ചിന്തകനായ ഫ്രീഡ്രിച്ച് ഷ്ലീഗലല്ല. ഗ.{{Note_label|ഗ|ഗ|none}} പൗരസ്ത്യക്രൈസ്തവസഭകളിൽ ഏറെ മതിക്കപ്പെടുന്നതും സന്യാസാർഥികൾക്ക് പുണ്യപൂർണ്ണതയിലേക്ക് വഴി കാട്ടിയാകാൻ എഴുതപ്പെട്ടതുമായ [[സ്വർഗ്ഗാരോഹണഗോവണി]] എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ കർത്താവായ ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ താപസൻ യോഹന്നാൻ ക്ലീമാക്കസിന്റെ പേരാണിത്. ഘ.{{Note_label|ഘ|ഘ|none}} 'ഡാഗരോറ്റൈപ്പ്' എന്ന പഴയ ഛായാഗ്രഹണവിദ്യ അക്കാലത്ത് ഡെൻമാർക്കിൽ പ്രചരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കീർക്കെഗാഡ് അത് ഒരിക്കലും പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയില്ല. ഇവിടെയുള്ള കീർക്കെഗാഡിന്റെ ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധു നീൽസ് ക്രിസ്റ്റൻ കീർക്കെഗാഡ്(1806-1882) 1840-നടുത്ത് വരച്ചതാണ്. കീർക്കെഗാഡിന്റെ പൂർണ്ണസഹകരണത്തോടെയല്ലാതെ വരച്ച ഈ ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപത്തോട് നീതിപുലർത്തുന്നുണ്ടൊ എന്ന സംശയം മൂലം അതിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണം അനുവദിക്കാൻ ചിത്രകാരനു മടിയായിരുന്നു. തന്റെ രചനകളിൽ മിക്കപ്പോഴും കപടനാമങ്ങളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സോറൻ, ചിത്രം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഇഷ്ടപ്പെടുമായിരുന്നോ എന്നും അദ്ദേഹം സംശയിച്ചു. ഒടുവിൽ സോറന്റെ സഹോദരനും ആൽബോർഗ്ഗിലെ [[മെത്രാൻ|മെത്രാനുമായിരുന്ന]] പി.സി.കീർക്കെഗാഡിന്റെ സമ്മതത്തോടെ നീൽസ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണം അനുവദിച്ചു. കീർക്കെഗാഡിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ അദ്ദേഹത്തെ ആക്രമിക്കാൻ 'കോർസെയർ' മാസിക ഉപയോഗിച്ച ചിത്രങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചെങ്കിലോ എന്ന ഭയം ഈ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിച്ചു.<ref>[http://www.kb.dk/en/nb/tema/webudstillinger/sk-mss/sk-portraetter/nckierkegaard.html കോപ്പൻഹേഗൻ രാജകീയ ഗ്രന്ഥാലയം - സോറെൻ കീർക്കെഗാഡിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ]</ref> == അവലംബം == {{reflist|2}} == ഗ്രന്ഥസൂചി == * [[Jens Staubrand]]: ''Jens Staubrand: Søren Kierkegaard’s Illness and Death'', Copenhagen 2009. ISBN 978-87-92259-92-9. The book is in English and Danish. * [[Jens Staubrand]]: ''Søren Kierkegaard: International Bibliography Music works & Plays, New edition'', Copenhagen 2009. ISBN 978-87-92259-91-2. The book is in English and Danish. * [[P. Houe and Gordon D. Marino ed.]]: ''Søren Kierkegaard and the words. Essays on hermeneutics and communication'', Copenhagen 2003. * Cd: ’‘Søren Kierkegaard - Set To Music’’, Copenhagen 1998. Music by Samuel Barber, Niels Viggo Bentzon, Finn Høffding, John Frandsen etc. * Cd: ’’Søren Kierkegaard - Forførerens Dagbog og Sofia Gubaidulina’’, Copenhagen 1998. Musically accompanied readings of The Seducers Diary. * [[Joakim Garff|Garff, Joakim]], 2005. ''Søren Kierkegaard: A Biography'', Princeton University Press. ISBN 0-691-09165-X * [[Alastair Hannay|Hannay, Alastair]], 2003. ''Kierkegaard: A Biography'' (new ed.). Cambridge University Press. ISBN 0-521-53181-0 * Hong, Howard V. and Edna H., 2000. ''The Essential Kierkegaard''. Princeton University Press. ISBN 0-691-03309-9 * MacDonald, William. [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/kierkegaard/ Søren Kierkegaard.] * Skopetea, Sophia, ''Kierkegaard og graeciteten, En Kamp med ironi'', 1995, C.A.Reitzel Forlag, Denmark, ISBN 87-7421-95 (In Danish with synopsis in English) * Storm, D. Anthony. "[http://www.sorenkierkegaard.org Commentary on Kierkegaard.]" == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == === ജേർണ്ണൽ, നോട്ടുപുസ്തകം === * ''[http://www.archive.org/details/journalsofkierke002379mbp The Journals of Kierkegaard]''; revised edition, trans. by Alexander Dru * ''[http://sks.dk The Journals and Notebooks of Kierkegaard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060522154911/http://www.sks.dk/ |date=2006-05-22 }}'' from the [[Søren Kierkegaard Research Center]] in Copenhagen {{In lang|da}} ==== തത്ത്വചിന്താപരമായ രചനകൾ (വ്യാജനാമത്തിൽ എഴുതിയവ) ==== * ''[http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2068 Fear and Trembling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615140012/http://religion-online.org/showbook.asp?title=2068 |date=2010-06-15 }}''; trans. by Walter Lowrie * ''[http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2512 Philosophical Fragments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222040928/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2512 |date=2014-02-22 }}''; trans. by David F. Swenson * ''[http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2067 The Sickness Unto Death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012182510/http://religion-online.org/showbook.asp?title=2067 |date=2007-10-12 }}''; trans. by Walter Lowrie ==== ദൈവശാസ്ത്രസംബന്ധിയായ രചനകൾ (സ്വന്തം പേരിൽ എഴുതിയവ) ==== * ''[http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2523 Purity of Heart is to Will One Thing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102064340/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=2523 |date=2011-11-02 }}''; trans. by Douglas V. Steere * ''[http://www.archive.org/details/forselfexaminati011847mbp For Self-Examination and Judge for Yourselves!]''; trans. by Walter Lowrie * ''[http://www.archive.org/details/a589085300kieruoft Religiöse Reden]''; translated by [[Theodor Haecker]] {{In lang|de}} === മറ്റ് ഉറവിടങ്ങൾ === * [http://www.kierkegaard-kultur.dk/ Søren Kierkegaard Culture Production] * [http://www.plough.com/ebooks/Provocations.html Provocations: Spiritual Writings of Kierkegaard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014130732/http://www.plough.com/ebooks/Provocations.html |date=2008-10-14 }} ''(free ebook)'' * [http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/ Søren Kierkegaard Newsletter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703073812/http://www.stolaf.edu/collections/kierkegaard/newsletter/ |date=2008-07-03 }} edited by Gordon D. Marino * [[Open Directory Project]]: [http://dmoz.org/Society/Philosophy/Philosophers/K/Kierkegaard,_S%c3%b8ren/ Søren Kierkegaard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209202125/http://dmoz.org/Society/Philosophy/Philosophers/K/Kierkegaard,_S%c3%b8ren/ |date=2007-02-09 }} * [http://www.wabashcenter.wabash.edu/resources/result_browse.aspx?topic=739&pid=516 Wabash Center Internet Guide: Søren Kierkegaard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510023956/http://www.wabashcenter.wabash.edu/resources/result_browse.aspx?topic=739&pid=516 |date=2010-05-10 }} * [http://www.sorenkierkegaard.org D. Anthony Storm's Commentary on Kierkegaard] * [http://www.sk.ku.dk/eng.asp Søren Kierkegaard Research Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719190251/http://www.sk.ku.dk/eng.asp |date=2006-07-19 }} [[വർഗ്ഗം:1813-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1855-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 5-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ക്രിസ്ത്യൻ മതശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ക്രൈസ്തവചിന്തകർ]] 4z7q3b09zjb169cpl1a1tpf2r6ip9k5 അഞ്ചുരുളി 0 65724 4632776 4523169 2026-06-24T09:01:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632776 wikitext text/x-wiki {{PU|Anchuruli}} {{Infobox settlement | name = അഞ്ചുരുളി | other_name = | nickname = | settlement_type = വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം | image_skyline = File:Anchuruli.jpg | image_alt = | image_caption = അഞ്ചുരുളിയിലെ തുരങ്കം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|9|41|45|N|76|59|47|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരള]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Idukki district|ഇടുക്കി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = അഞ്ചുരുളി ടണൽ | government_type = [[പഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = [[കാഞ്ചിയാർ]] പഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 755 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 685511 | blank1_name_sec1 = Nearest cities | blank1_info_sec1 = കട്ടപ്പന | area_code = 04868 | registration_plate = KL-37 | website = | footnotes = }} [[ഇടുക്കി (ജില്ല)|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ് '''അഞ്ചുരുളി'''. [[കട്ടപ്പന|കട്ടപ്പനയിൽ]] നിന്നും ഏലപ്പാറ വഴി 9 കി.മി. ദൂരം മാത്രമേ ഉള്ളൂ ഇവിടേക്ക്.<ref>{{Cite web|url=https://travel.manoramaonline.com/travel/getting-about-kerala/Idukki/2018/10/23/anchuruli-tunnel-popularised-by-iyobinte-pusthakam.html|title=Anchuruli tunnel, popularised by 'Iyobinte Pusthakam'|website=OnManorama|language=en|access-date=2019-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/travel/travel-kerala/2019/07/20/anchuruli-journey-idukki.html|title=കേരളത്തിലെ ഇൗ അത്ഭുതക്കാഴ്ച ഒരിക്കല്ലെങ്കിലും കണ്ടിരിക്കണം|website=ManoramaOnline|language=ml|access-date=2019-10-05}}</ref> ഇരട്ടയാർ ഡാമിൽ നിന്നും ഇവിടേയ്ക്ക് വെള്ളം ഒഴുക്കുന്ന ടണലാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകത. ഇതിലൂടെ ഇടുക്കി ഡാമിലേക്ക് വെള്ളം പതിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://godsownidukki.com/anchuruli|title=Anchuruli {{!}} Gods Own Idukki|website=godsownidukki.com|access-date=2016-12-04|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220045002/http://godsownidukki.com/anchuruli|url-status=dead}}</ref>. അഞ്ചുരുളി ഫെസ്റ്റ് ഇവിടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ആഘോഷമാണ്. == പേരിനു പിന്നിൽ == ഈ ജലാശയത്തിൽ അഞ്ച് മലകൾ നിരയായി ഉരുളി കമിഴ്ത്തിയതുപോലെ ഇരിക്കുന്നതിനാൽ ആദിവാസികളാണ് അഞ്ചുരുളി എന്ന പേരിട്ടത്. == നിർമ്മാണം == 1974 മാർച്ച് 10ന് നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച അഞ്ചുരുളി ടണൽ 1980 ജനുവരി 30ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. 5 കിലോമീറ്റർ നീളവും 24 അടി വ്യാസവുമുള്ള ടണൽ ഇരട്ടയാർ മുതൽ അഞ്ചുരുളി വരെ ഒറ്റ പാറയിൽ കോലഞ്ചേരി സ്വദേസി കോൺട്രാക്ടർ പൈലി പിള്ളയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് നിർമിച്ചത്. രണ്ടിടങ്ങളിൽ (ഇരട്ടയാറിൽനിന്ന് ഇവിടേയ്ക്ക് 2 കിലോമീറ്ററും ഇവിടെനിന്ന് ഇരട്ടയാറിലേയ്ക്ക് 3 കിലോമീറ്ററും) നിന്നും ഒരേ സമയം നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച് കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ടണലിന്റെ സാങ്കേതിക വിദ്യ കാനഡയിലെ എസ്.എൻ.സി. ലാവ്ലിൻ കമ്പനിയുടേതായിരുന്നു. നിർമ്മാണ കാലയളവിൽ 22 പേർ അപകടങ്ങളിൽ മരിച്ചു. കല്യാണത്തണ്ട് മലയുടെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ഭാഗത്താണ് തുരങ്കം. ഇരട്ടയാറിൽ അണക്കെട്ട് നിർമിച്ച് അവിടെ നിന്നുള്ള വെള്ളം തുരങ്കത്തിലൂടെ അഞ്ചുരുളിയിലെ ഇടുക്കി ജലാശയത്തിലേയ്ക്ക് എത്തിക്കുന്നതാണ് പദ്ധതി. ഇടുക്കി അണക്കെട്ടിൽ വെള്ളം പൂർണമായി നിറയുമ്പോൾ ടണൽ മുഖത്തുവരെ വെള്ളം കയറും. അപ്പോൾ 1000 അടിക്കു മുകളിൽ വെള്ളമുണ്ടാകും.<ref>{{Cite news|url=http://panchalimedu.com/anchuruli/|title=Anchuruli- Extension of Idukki Dam, Anchuruli Tunnel|date=2014-11-17|newspaper=Panchalimedu|language=en-US|access-date=2016-12-04|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220063131/http://panchalimedu.com/anchuruli/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/anchuruli-inching-towards-idukkis-tourism-map/article8344512.ece|title=Anchuruli inching towards Idukki’s tourism map|last=Raman|first=Giji K.|newspaper=The Hindu|access-date=2016-12-04}}</ref>  ==ചിത്രശാല== <gallery> ചിത്രം:Anjuruli 01.jpg|ഇരട്ടയാറിൽ നിന്നും ഇടുക്കി ഡാമിലേക്കു അഞ്ചുരുളി ടണൽ വഴി വെള്ളമൊഴുകുന്ന ഭാഗം ചിത്രം:Anchuruli Kattappana.jpg | അഞ്ചുരുളി ഗുഹയിൽ നിന്നുമുള്ള ദൃശ്യം </gallery> ==അവലംബം== {{Reflist}} {{commons category|Anchuruli tunnel}} {{commons category|Anchuruli}} {{ഇടുക്കി ജില്ല}} {{idukki-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] qdhhnf55g87iwd83i1au31mtn4v89rw മമത ബാനർജി 0 69230 4632549 4618541 2026-06-23T12:24:06Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632549 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] eza1wdic4ae8dyr4nxstibv9czdd9u8 4632551 4632549 2026-06-23T12:25:26Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632551 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] t8va2f56c852e6rf6uyomzt8s0tk19d 4632552 4632551 2026-06-23T12:27:23Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632552 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] kgetg9ijhx36isw8v7m2cr2gt2lszz8 4632553 4632552 2026-06-23T12:29:50Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632553 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] bt2idalm569h8nw1zs9wkdgifgayd9q 4632554 4632553 2026-06-23T12:31:41Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632554 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/trinamool-mp-pitched-mamata-banerjee-as-future-pm-she-may-join-rebels</ref> ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] 62cy2mdtr1lcig4nymzgszfxw5s73in 4632555 4632554 2026-06-23T12:32:57Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632555 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/trinamool-mp-pitched-mamata-banerjee-as-future-pm-she-may-join-rebels</ref> ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/04/tmc-faces-major-blow-as-mps-hint-at-joining-bjp.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] 0b1tlojnzjejilu7wr2fk95x0tl0epb 4632556 4632555 2026-06-23T12:35:13Z Altocar 2020 144384 /* ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി */ 4632556 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/trinamool-mp-pitched-mamata-banerjee-as-future-pm-she-may-join-rebels</ref> ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/04/tmc-faces-major-blow-as-mps-hint-at-joining-bjp.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/03/trinamool-congress-faces-potential-split-in-west-bengal.html</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] hbg4uqosh1j3yjzuyye9yb1h8oudfpi 4632560 4632556 2026-06-23T12:40:19Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632560 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> 2026 മെയ് നാലിന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രണ്ടായി പിളർന്ന് മാറി. 2026-ൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ വിജയിച്ച 80-ൽ 60 പേർ പാർട്ടി വിമതരായി മാറിയപ്പോൾ 28 ലോക്സഭാംഗങ്ങളിൽ 20 പേർ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു. == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/trinamool-mp-pitched-mamata-banerjee-as-future-pm-she-may-join-rebels</ref> ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/04/tmc-faces-major-blow-as-mps-hint-at-joining-bjp.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/03/trinamool-congress-faces-potential-split-in-west-bengal.html</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] qwvrh4g32ok3kru4hxlmquqbh3bkm4s 4632562 4632560 2026-06-23T12:41:41Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632562 wikitext text/x-wiki {{infobox politician | name = മമത ബാനർജി | image = Mamata banerjee.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|01|05|df=yes}} | birth_place = കൽക്കട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ | death_date = | death_place = | office = പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി | term = 2021-2026, 2016-2021, 2011-2016 | predecessor = ബുദ്ധദേവ് ഭട്ടാചാര്യ | successor = സുവേന്ദു അധികാരി | office2 = നിയമസഭാംഗം | term2 = 2021-2026, 2016, 2011 | constituency2 = ഭവാനിപ്പൂർ | office3 = കേന്ദ്ര, റെയിൽവേ മന്ത്രി | term3 = 2009-2011, 1999-2001 | predecessor3 = ലാലു പ്രസാദ് യാദവ് | successor3 = ദിനേഷ് ത്രിവേദി | office4 = ലോക്സഭാംഗം | term4 = 2009, 2004, 1999, 1998, 1996, 1991, 1984 | constituency4 = * ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട * ജാദവ്പൂർ | party = [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] * തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്,(1998-മുതൽ) | otherparty = * ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (1970-1998) | spouse = un-married | year = 2026 | date = മെയ് 4 | source = http://www.wbassembly.gov.in/MLA_WhosWho.aspx ബംഗാൾ നിയമസഭ }} 2011 മെയ് 20 മുതൽ 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷക്കാലം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന മുതിർന്ന തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ് ''' മമത ബാനർജി.<ref>"ഭവാനിപുരിൽ മമത തന്നെ; ഭൂരിപക്ഷം 58000 വോട്ട് | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/10/04/mamata-banerjee-wins-bhowanipore-bypolls-by-more-than-58-000-votes.html</ref><ref>"ഭവാനിപുരിൽ മാറ്റുറപ്പിച്ച് ദീദി; ബിജെപി ബദലാകാൻ ഉയരുമോ ബംഗാളിനപ്പുറം? | Mamata Banerjee | Bhabanipur | Bhabanipur bypoll | Nandigram | bengal by election result | West Bengal | Trinamool Congress | BJP | bhawanipur election result | bhawanipur by election | West Bengal bypolls results | priyanka tibrewal | srijib biswas | Manorama Online | Latest News | Malayalam News | Malayala Manorama | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/10/03/bhabanipur-bypoll-mamata-banerjee-trinamool-congress.html</ref> (ജനനം: 05 ജനുവരി 1955) '''<ref>"മൂന്നാം വട്ടം അധികാരമേറ്റെടുത്ത് മമത | West Bengal Assembly Elections 2021 | Malayalam News | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/05/mamata-sworn-in-as-cm.html</ref> തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ സ്ഥാപക നേതാവായ മമത ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗം, രണ്ടു തവണ കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിൻ്റെ പ്രധാന നേതാവായാണ് മമത അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>"മമത ബാനർജി മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു | West Bengal Election | Mamata Banerjee | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/05/mamata-banerjee-takes-oath-as-west-bengal-cm.html</ref><ref>"കുലുങ്ങാതെ ബംഗാൾ: തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഹാട്രിക് വിജയം; മങ്ങലായി മമതയുടെ ഫലം | Bengal Election | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2021/05/03/bengal-assembly-election-trinamool-wins.html</ref><ref>"അനന്തരവൻ അഭിഷേകിനെ തൃണമൂൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാക്കി മമത; സുവേന്ദുവിന് മറുപടി | Abhishek Banarjee | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/05/tmc-appoints-abhishek-banerjee-as-party-general-secretary.html</ref> 2026 മെയ് നാലിന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രണ്ടായി പിളർന്ന് മാറി. 2026-ൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ വിജയിച്ച 80-ൽ 60 പേർ പാർട്ടി വിമതരായി മാറിയപ്പോൾ 28 ലോക്സഭാംഗങ്ങളിൽ 20 പേർ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/trinamool-congress-party-split-west-bengal-nationalist-citizen-party-june-14-2026/article71101822.ece</ref> == ജീവിതരേഖ == പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കൽക്കട്ട നഗരത്തിൽ പ്രോമിളേശ്വർ ബാനർജിയുടേയും ഗായത്രിദേവിയുടേയും മകളായി 1955 ജനുവരി അഞ്ചിന് ജനിച്ചു. കൽക്കട്ടയിലുള്ള ദേശബന്ധു ശിശു ശിക്ഷാലയ് സ്കൂളിൽ നിന്നും പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ മമത ജോഗ്മയി ദേവി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ശ്രീ ശിക്ഷായതാൻ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ ബിരുദവും കൽക്കട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. കൽക്കട്ടയിൽ തന്നെയുള്ള ജോഗേഷ് ചന്ദ്ര ചൗധരി കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിലും ബിരുദം നേടി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സ്കൂൾ പഠന കാലത്ത് 1970-ൽ പതിനഞ്ച് വയസുള്ളപ്പോഴെ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച മമത കോൺഗ്രസ് (ഐ)യുടെ ബംഗാളിലെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഛത്ര പരിഷത്ത് യൂണിയൻ രൂപീകരിച്ചു. മഹിള കോൺഗ്രസ് നേതാവായാണ് പൊതുരംഗ പ്രവേശനം. പിന്നീട് യുവജന സംഘടനയായ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സജീവ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മമത 1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസിലെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി വളരുകയായിരുന്നു. 1997-ൽ ബംഗാൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വവുമായി തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച മമത മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ 1977 മുതൽ നീളുന്ന തുടർഭരണത്തിൽ കരുത്തുറ്റ പ്രതിപക്ഷമായി മാറി. മമത ബാനർജി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ 2007 മാർച്ച് 14 ന് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷക വെടിവെപ്പിലേയ്ക്ക് വഴിമാറിയപ്പോൾ ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടത്തിലും മാറ്റം വന്നു. ഒടുവിൽ കടുത്ത ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം ആഞ്ഞടിച്ച 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ 34 വർഷം നീണ്ട മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 2011 മെയ് 20 മുതൽ ബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മമത ബാനർജി 2026 മെയ് 7 വരെ തുടർച്ചയായി 15 വർഷം പശ്ചിമ ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ അടക്കി ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാതെ കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടപ്പെട്ട് ബംഗാളിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണിൽ നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് മമത ബാനർജി 2011 മുതൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/west-bengal/Mamata-Banerjee-sworn-in-as-West-Bengal-chief-minister/articleshow/8459143.cms Mamata Banerjee sworn in as West Bengal chief minister]</ref> 2011 മുതൽ 2026 വരെ നീണ്ട 15 വർഷത്തെ ഭരണത്തിന് ഒടുവിൽ നടന്ന പശ്ചിമ ബംഗാൾ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടു.<ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/trinamool-mp-pitched-mamata-banerjee-as-future-pm-she-may-join-rebels</ref> ബംഗാളിലേക്ക് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ മൗനസമ്മതത്തോടെ അനധികൃതമായി തുടരുന്ന ബംഗ്ലാദേശികളുടെ കുടിയേറ്റം വ്യാപക ചർച്ചാ വിഷയമായ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സന്ദേശ്ഖാലി സ്ത്രീ പീഡനവും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ഭരണത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷ ഇല്ലാത്തതുമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം തന്നെ ശക്തമായ ഭരണവിരുദ്ധ വികാരം അലയടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് 80 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയപ്പോൾ 207 സീറ്റുമായി ബിജെപി ആദ്യമായി പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ അധികാരം പിടിച്ചു. ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്നും തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും ജനവിധി തേടിയ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി പ്രതിപക്ഷ നേതാവായ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 2026 മെയ് 4ന് നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്ത് വന്നതോടെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി പിളർപ്പിലേക്ക് നീങ്ങി തുടങ്ങി. പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി മുതിർന്ന നേതാവ് ശോവൻദേവ് ചതോബാദ്യയെ നിയമിച്ചത് തങ്ങളുടെ വ്യാജ ഒപ്പിട്ടാണ് എന്ന് ആരോപിച്ച യുവജന നേതാവ് ഋത്തബ്രത ബാനർജിയെ മമത ബാനർജി പാർട്ടിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. ഇതിനെ തുടർന്ന് ആകെയുള്ള 80-ൽ 60 പേരും ഋത്തബ്രതയെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഋത്തബ്രത ബാനർജി നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണമായതോടെ ലോക്സഭയിൽ മമത ബാനർജിയുടെ വിശ്വസ്ഥരായ എം.പിമാർ വിമത സ്വരമുയർത്തി തുടങ്ങി. ക‌കോലിയാണ് ആദ്യം പാർട്ടി വിട്ട് പുറത്ത് വന്നത്. തുടർന്ന് സയോണി ഘോഷ്, സുദീപ് ബന്ദോപാദ്യയ എന്നിവരും പാർട്ടി വിട്ടു. ആകെയുള്ള 28 ൽ 20 പേരും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വിട്ട് സിറ്റിസൺസ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ ലയിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/23/tmc-faces-internal-shake-up-mamata-banerjee-reportedly-ousted-as-president.html</ref><ref>https://www.samakalikamalayalam.com/news/india/calcutta-high-court-refuses-stay-rebel-tmc-mla-ritabrata-banerjee-opposition-leader</ref> ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 1976-1980 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, മഹിള കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1978-1981 : സെക്രട്ടറി, ഡി.സി.സി (ഐ) (ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഇന്ദിര)) കൽക്കട്ട സൗത്ത് * 1984 : സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1984-1989 : ലോക്സഭാംഗം, ജാദവ്പൂർ (1) * 1987-1988 : ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗം, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1988-1989 : (ഡബ്ലു.ബി.പി.സി.സി (ഐ)) ബംഗാൾ പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി, സംസ്ഥാന നിർവാഹക സമിതി അംഗം * 1990-1991 : സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് (ഐ) * 1991 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (2) * 1991-1993 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 1996 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (3) * 1998 : കോൺഗ്രസ് വിട്ട് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് രൂപീകരിച്ചു. * 1998-തുടരുന്നു : തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ * 1998 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (4) * 1999 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (5) * 1999 : പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി ലീഡർ, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ലോക്സഭ * 1999-2001 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി * 2003-2004 : കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2004 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (6) * 2004 : കേന്ദ്ര കൽക്കരി വകുപ്പ് മന്ത്രി * 2009-2011 : ലോക്സഭാംഗം, ദക്ഷിണ കൽക്കട്ട (7) * 2009-2011 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻററി പാർട്ടി ലീഡർ ലോക്സഭ * 2011-2016 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (1) * 2011-2016 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (1) * 2016-2021 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (2) * 2016-2021 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (2) * 2021-2026 : നിയമസഭാംഗം, ഭബാനിപ്പൂർ (3) * 2021-2026 : ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി (3) * 1989-ൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജാദവ്പൂരിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മത്സരിച്ചെങ്കിലും മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ മാലിനി ഭട്ടാചാര്യയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു. * 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഭവാനിപ്പൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവായ ബി.ജെ.പിയുടെ സുവേന്ദു അധികാരിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>https://www.manoramanews.com/india/politics/2026/06/05/tmc-crisis-mamata-banerjee.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/04/tmc-faces-major-blow-as-mps-hint-at-joining-bjp.html</ref> == ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രി == 2011-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച് 184 സീറ്റുമായി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് ചരിത്ര വിജയം നേടിയപ്പോൾ ആദ്യമായി ബംഗാൾ മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 211 സീറ്റുകളുമായി തൃണമൂൽ ഭരണം നിലനിർത്തിയതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിൽ രണ്ടാമൂഴം. 2021-ൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 213 സീറ്റുകളുമായി മൂന്നാം വട്ടവും മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുണ്ട്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ 34 വർഷം ബംഗാൾ ഭരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ ബംഗാൾ നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് ഒറ്റ സീറ്റിൽ പോലും ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒപ്പം തന്നെ 138 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയ്ക്ക് 117 ഇടത്തും കെട്ടി വച്ച കാശ് നഷ്ടമായി.<ref>"Is This the End of the Road for the CPI(M) in Bengal?" https://m.thewire.in/article/politics/west-bengal-cpim-elections/amp</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വൻ തിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി പദം രാജി വക്കില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മമത ബാനർജിയെ മെയ് 7ന് ഗവർണർ ആർ.എൻ. രവി ആർട്ടിക്കിൾ 174 പ്രകാരം പുറത്താക്കി പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/06/03/trinamool-congress-faces-potential-split-in-west-bengal.html</ref> == വിമർശനങ്ങൾ == * അനന്തിരവനായ ലോക്സഭാംഗം അഭിഷേക് ബാനർജിയെ തൻ്റെ പിൻഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മുതിർന്ന നേതാവ് സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി നേതാക്കൾ തൃണമൂൽ വിട്ട് ബി.ജെ.പിയിൽ ചേർന്നു. 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റിൽ നന്ദിഗ്രാമിൽ നിന്ന് മമതക്കെതിരെ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ച സുവേന്ദു അധികാരി നിലവിൽ നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവാണ്. * 2022-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മമത മുൻകൈ എടുത്ത് സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കിയ യശ്വന്ത് സിൻഹയോട് പ്രചരണത്തിന് ബംഗാളിലേയ്ക്ക് വരേണ്ട എന്ന് പറഞ്ഞത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിനിടയാക്കി.<ref>"യശ്വന്ത് സിൻഹയ്ക്ക് ബംഗാളിലും ജാർഖണ്ഡിലും ‘പര്യടന വിലക്ക്’ - India President Election Mamata Banerjee | Manorama Online | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/08/bound-by-vote-bank-mamata-keeps-her-president-poll-pick-away-india-president-election.html</ref> * 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന വർഗീയ കലാപങ്ങളിൽ മമതയ്ക്ക് പങ്കുള്ളതായി മുഖ്യ-പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പി ആരോപിച്ചു. ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ സി.ബി.ഐ അന്വേഷിക്കുന്നു. == അഴിമതി കേസുകൾ == * നാരദ ചിട്ടി തട്ടിപ്പ് == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 മമതാ ബാനർജിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ - ഇന്ത്യൻ പാർലമെണ്ടിന്റെ സൈറ്റിൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220092353/http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=39 |date=2007-12-20 }} * [http://www.trinamoolcongress.com ഔദ്യോഗിക പാർട്ടി വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090526072347/http://www.trinamoolcongress.com/ |date=2009-05-26 }} * [http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്.കോം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203011040/http://www.expressindia.com/latest-news/Why-is-Mamata-so-inflexible-towards-Tata-project/356805/ |date=2008-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] {{Current Indian Chief Ministers}} [[വർഗ്ഗം:ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആൾ ഇന്ത്യ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമബംഗാളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ലോക്സഭയിലെ വനിതാ അംഗങ്ങൾ]] fw73y0navw8ssf802iyxkychaxx4sg5 സോമാലിലാന്റ് 0 69552 4632696 4142142 2026-06-23T21:40:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632696 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Somaliland}} {{Infobox_Country| | native_name = ''Jamhuuriyadda Soomaaliland''<br />جمهورية أرض الصومال<br />''Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl''<br />റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് സോമാലിലാന്റ്<br /> | common_name = Somaliland | image_flag = Flag of Somaliland.svg | image_coat = Emblem of Somaliland.svg | symbol_type = National Emblem | image_map = LocationSomaliland3.png | national_motto = <big>[[Shahadah|لا إله إلا الله محمد رسول الله]]</big>&nbsp;&nbsp;<small>([[Arabic language|Arabic]])</small><br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''&nbsp;&nbsp;<small>([[transliteration]])<br />"There is no god but God; Muhammad is the Messenger of God"</small> And also: "Justice, Peace, Freedom, Democracy and Success for All" | national_anthem = Sama ku waar | official_languages = [[Somali language|Somali]], [[Arabic language|Arabic]] and [[English Language|English]]<ref>http://www.somalilandgov.com/cprofile.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509121214/http://www.somalilandgov.com/cprofile.htm |date=2008-05-09 }} - Somali, Arabic and English are listed as official languages.</ref> | capital = [[Hargeisa]] | latd = 9 | latm = 33 | latNS = N | longd = 44 | longm = 03 | longEW = E | government_type = [[Constitutional republic|Constitutional]] [[presidential system|presidential]] [[republic]] | leader_title1 = [[President of Somaliland|പ്രസിഡന്റ്]] | leader_title2 = [[Vice-President of Somaliland|വൈസ് പ്രസിഡന്റ്]] | leader_name1 = [[Ahmed M. Mahamoud Silanyo]] | leader_name2 = [[Abdirahman Saylici]] | area_magnitude = 1 E11 | area_km2 = 137600 | area_sq_mi = 68000 | percent_water = | population_estimate = 3,500,000 | population_estimate_year = 2008 | population_estimate_rank = | population_census = | population_census_year = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_density_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | sovereignty_type = [[Independence]] | sovereignty_note = from [[Somalia]] | established_event1 = Proclaimed | established_date1 = May 18, 1991 | established_event2 = Recognition | established_date2 = [[List of unrecognized countries|unrecognized]] | HDI_year = | HDI = | HDI_rank = | HDI_category = | currency = [[Somaliland shilling]] | currency_code = SLSH | country_code = So | time_zone = [[East African Time|EAT]] | utc_offset = +3 | time_zone_DST = ''not observed'' | utc_offset_DST = +3 | cctld = none | calling_code = 252 | footnotes = Rankings may not be available because of its unrecognized ''de facto'' state. }} [[ഹോൺ ഓഫ് ആഫ്രിക്ക]]യ്ക്കടുത്ത് [[Somalia|സോമാലിയൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ]] ഭാഗമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മേഖലയാണ് '''സോമാലിലാന്റ്''' ({{lang-so|Soomaaliland}}, {{lang-ar|أرض الصومال}} ''Arḍ aṣ-Ṣūmāl''). <ref>[http://www.chr.up.ac.za/hr_docs/countries/docs/charterfeb04.pdf The Transitional Federal Charter of the Somali Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215171406/http://www.chr.up.ac.za/hr_docs/countries/docs/charterfeb04.pdf |date=2010-02-15 }}: "The Somali Republic shall have the following boundaries. (a) North; Gulf of Aden. (b) North West; Djibouti. (c) West; Ethiopia. (d) South south-west; Kenya. (e) East; Indian Ocean."</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |title=CIA - The World Factbook - Somalia |access-date=2009-05-25 |archive-date=2016-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |url-status=dead }}</ref> [[ബ്രിട്ടീഷ് സോമാലിലാന്റ്|ബ്രിട്ടീഷ് സോമാലിലാന്റിന്റെ]] പിൻ‌ഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച് 1991 ൽ സ്വതന്ത്രരായി രൂപപ്പെട്ട രാജ്യമാണെങ്കിലും മറ്റേതെങ്കിലും രാജ്യമോ അന്താരാഷ്ട്രസംഘടനകളോ ഇതിനെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. <ref>[http://www.nytimes.com/2006/06/05/world/africa/05somaliland.html The Signs Say Somaliland, but the World Says Somalia]</ref><ref>[http://www.un.org/webcast/pdfs/unia991.pdf UN in Action: Reforming Somaliland's Judiciary]</ref> സോമാലിലാന്റിന്റെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറ് [[Ethiopia|ഏത്യോപ്യയും]], [[Djibouti|ജിബോട്ടി]] പടിഞ്ഞാറും [[Gulf of Aden|ഏദൻ കടലിടുക്ക്]] വടക്കു ഭാഗത്തായും , [[Puntland|പുണ്ട്‌ലാന്റ്]] കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[പ്രമാണം:Map of somaliland border claims.jpg|thumb|right|Somaliland border dispute with Puntland. As of July 1, 2007, part of the disputed territory declared the state of [[Maakhir]], which rejoined Puntland in 2009.]] == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons|Somaliland}} * [http://www.somalilandgov.com/ Somaliland official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010301084143/http://www.somalilandgov.com/ |date=2001-03-01 }} * [http://www.somalilandnet.com/ Somaliland Net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091119180411/http://www.somalilandnet.com/ |date=2009-11-19 }} Somali and English language news website. * [http://www.somaliland.org/ Somaliland.Org news website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625072920/http://www.somaliland.org/ |date=2014-06-25 }} (primarily [[Somali language]]; some English) * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m2242/is_1679_287/ai_n27865671?tag=artBody;col1 Democracy Comes of Age in Somaliland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227160320/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2242/is_1679_287/ai_n27865671?tag=artBody;col1 |date=2008-12-27 }} Contemporary Review, 2005, Stefan Simanowitz * [http://www.somalilandtimes.net/ Somaliland Times] English language news website. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/3794847.stm Somaliland BBC Country Profile] * [http://www.bekkin.ru/eng/index.php?rub=16&art=254 Somaliland - Interest free but not yet Shari’ah-compliant economy] * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland], February 4, 2004 led by [[Tony Worthington]] * [http://www.afrol.com/articles/10294 Somaliland recognition finds enhanced support] {{Africa-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]] 3pekasvcmm4wtywxps596yr5e9xjexf സൗത്ത് ചൈന മാൾ 0 70898 4632715 3970802 2026-06-24T00:22:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632715 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|South China Mall}} {{Infobox shopping mall | name = South China Mall <br> 华南Mall | image = SouthChinaMall.png | image_width = 177 | caption = | coordinates = | location = [[Dongguan]], [[China]] | opening_date = 2005 | closing_date = | owner = [[Founder Group]] | architect = | number_of_stores = | floor_area = {{convert|659,611|sqm|e6sqft|abbr=unit|1}} }} [[പ്രമാണം:SouthChinaMall empty.JPG|thumb|സൌത്ത് ചൈന മാലിൽ 1000 ലധികം ഒഴിഞ്ഞ് കിടക്കുന്ന കടകളിൽ ഒന്ന് ]] ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ [[ഷോപ്പിംഗ് മാൽ]] ആണ് '''സൌത്ത് ചൈന മാൾ''' ({{zh-sp|s=华南MALL|p=Huánán MALL}})<ref>[https://web.archive.org/web/20101212121249/http://www.forbes.com/2007/01/09/malls-worlds-largest-biz-cx_tvr_0109malls_slide_2.html?thisSpeed=15000 World's 10 Largest Shopping Malls], ''Forbes.com'', January 9, 2007, retrieved July 8, 2007</ref>.ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] [[Dongguan|ഡോംഗ്വാൻ]] എന്ന സ്ഥലത്താണ്. ഈ മാലിനകത്ത് ഏകദേശം 1500 ലധികം സ്റ്റോറുകൾ 6.5 മില്ല്യൺ ചതുരശ്രകി.മി തറ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ (600,000 ചതുരശ്രമീറ്റർ) ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ മാലിന് ഏഴ് വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര മേഖലകളും രാജ്യങ്ങളുമായ [[Amsterdam|ആംസ്റ്റർഡാം]], [[Paris|പാരീസ്]], [[Rome|റോം]], [[Venice|വെനിസ്]], [[Egypt|ഈജിപ്ത്]], [[the Caribbean|കരീബിയൻ]], [[California|എന്നിവയുടെ]] പേരിലാണ്. പക്ഷേ, ഇത്രയും വലിയ മാൾ 2005 ൽ തുറന്നതിനു ശേഷം ഇവിടെ അധികം സ്റ്റോറുകളും ഷോപ്പുകളും വന്നിട്ടില്ല. 2008 ലും ഇതിന്റെ 99.2 ശതമാനം ഭാഗവും ഒഴിഞ്ഞാണ് കിടക്കുന്നത്. <ref name="thenational">{{cite web |url=http://www.thenational.ae/article/20080612/REVIEW/206990272/1042 |title=Mall of misfortune |accessdate=2008-07-17 |last=Donohue |first=Michael |date=2008-06-12 |work=The National |publisher=Abu Dhabi Media Company}}</ref> ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ അഭാവമാണ്. 2009 ൽ ഈ മാൽ ന്യൂ സൌത്ത് ചൈന മാൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.<ref name="newmall">{{cite web|url=http://dg.focus.cn/news/2009-01-15/607227.html|title=Upcoming Events at the New South China Mall|accessdate=2009-01-15|archive-date=2011-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707031113/http://dg.focus.cn/news/2009-01-15/607227.html|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.southchinamall.com.cn/ Multilingual portal for official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809224819/http://www.southchinamall.com.cn/ |date=2007-08-09 }} * [http://www.southchinamall.com.cn/english/index1.jsp English presentation of official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100222122228/http://www.southchinamall.com.cn/english/index1.jsp |date=2010-02-22 }} [[വർഗ്ഗം:കച്ചവടസ്ഥാപനങ്ങൾ]] 7jx7h0ervokowv5n7qntyjj61ayxfs0 സ്കൈപ്പ് 0 73690 4632700 4619965 2026-06-23T22:12:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632700 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Skype}} {{Infobox software | title = സ്കൈപ്പ് | name = സ്കൈപ്പ് | logo = Skype logo (2019–present).svg | logo size = 100px | logo alt = Logo of Skype (2019–present) | screenshot = | screenshot size = | collapsible = | author = [[Priit Kasesalu]] and [[Jaan Tallinn]] | developer = [[Skype Technologies]] ([[Microsoft]]) | released = {{Start date and age|df=yes|2003|08|29}} | discontinued = | ver layout = stacked | operating system = [[Windows]], [[macOS]], [[Linux]], [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[iPadOS]], [[HoloLens]], [[Xbox One]], [[Xbox Series X and Series S|Xbox Series X/S]] | platform = | size = | language = | language count = 108 | language footnote = <ref>{{cite web |url=https://www.microsoft.com/en-us/store/p/skype-preview/9wzdncrfj364 |title=Skype |publisher=Microsoft Store}}</ref> | genre = [[Videoconferencing]], [[Voice over IP|VoIP]] and [[Instant messaging]] | license = [[Proprietary software|Proprietary]] | website = {{URL|https://www.skype.com/}} | standard = | AsOf = }} '''സ്കൈപ്പ്''' ({{pron-en|ˈskaɪp}}) ഇൻറർനെറ്റ് വഴി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറാണ്. നിക്ലാസ് സെൻസ്ലോം, ജാനസ് ഫ്രീസ് എന്നീ വ്യവസായ സംരംഭകരാണ് ഈ ഇൻറർനെറ്റ് ടെലിഫോണി സംവിധാനം ആവിഷ്കരിച്ചത്. ആരോടും ഏതു സമയത്തും സംസാരിക്കാമെന്ന സൌകര്യമാണ് സ്കൈപ്പ് രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശയവിനിമയം നടത്തുന്ന രണ്ടു പേരു സ്കൈപ്പാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെങ്കിൽ സേവനം തികച്ചും സൌജന്യമാണ്. സ്കൈപ്പ് ഗ്രൂപ്പാണ് ഇതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്<ref>{{cite web | url=http://share.skype.com/sites/en/2006/12/skype_is_expanding_engineering.html | title=Skype is expanding engineering to Prague | author=Jaanus Kase | publisher=Skype Blogs | accessdate=2006-12-05 | archive-date=2006-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061208093554/http://share.skype.com/sites/en/2006/12/skype_is_expanding_engineering.html | url-status=dead }}</ref>. ലംക്സംബർഗ്ഗിലാണ് സ്കൈപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൻറെ ആസ്ഥാനം. ഒട്ടു മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും 28 ഭാഷകളിലുമായി സ്കൈപ്പ് സേവനം ലഭ്യമാണ്. 2005 സെപ്റ്റംബറിൽ, 2.6 ബില്യൺ ഡോളറിന് [[ഈബേ]](eBay) സ്കൈപ്പിനെ ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{cite news|title=EBay to buy Skype in $2.6bn deal|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4237338.stm|work=[[BBC News]]|access-date=2 October 2014|date=12 September 2005}}</ref> 2009 സെപ്റ്റംബറിൽ,<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com/business/2009/09/02/canada_pension_plan_buys_skype_stake.html |title=Canada Pension plan buys Skype stake &#124; Toronto Star |work=Thestar|date=2 September 2014 |access-date=21 August 2014}}</ref> സിൽവർ ലേക്ക്, ആൻഡ്രീസെൻ ഹൊറോവിറ്റ്‌സ്, കാനഡ പെൻഷൻ പ്ലാൻ ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ബോർഡ് എന്നിവർ സ്‌കൈപ്പിന്റെ 65% 1.9 ബില്യൺ ഡോളറിന് ഈബേയിൽ നിന്ന് വാങ്ങി, ബിസിനസിന്റെ മൂല്യം $2.92 ബില്യൺ ആയിരുന്നു. 2011 മെയ് മാസത്തിൽ, [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] 8.5 ബില്യൺ ഡോളറിന് സ്കൈപ്പ് വാങ്ങി, അവരുടെ [[വിൻഡോസ് ലൈവ് മെസഞ്ചർ|വിൻഡോസ് ലൈവ് മെസഞ്ചറിന്]] പകരമായി അത് ഉപയോഗിച്ചു. 2011 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഡെവലപ്‌മെന്റ് ടീമിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും എല്ലാ ഡിവിഷനിലെ 44% ജീവനക്കാരും [[എസ്റ്റോണിയ|എസ്റ്റോണിയയിലെ]] [[ടാലിൻ]], ടാർട്ടു എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു.<ref name="Skype employees">{{cite web|url=http://www.ap3.ee/article/2011/5/10/44-skype-i-tootajatest-on-parit-odava-toojouga-eestist|title=Skype eelistab odavat Eesti tööjõudu|work=Äripäev|access-date=2022-07-10|archive-date=2011-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929141050/http://www.ap3.ee/article/2011/5/10/44-skype-i-tootajatest-on-parit-odava-toojouga-eestist|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blogs.skype.com/en/2011/10/acquisitionclose.html|title=Tony Bates Weighs in on Microsoft's Acquisition of Skype – – Skype Blogs|work=Skype Blogs|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015124254/http://blogs.skype.com/en/2011/10/acquisitionclose.html|archive-date=15 October 2011}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/business-13343600|date=10 May 2011| title=Microsoft confirms takeover of Skype| publisher=bbc.com| access-date=6 November 2012}}</ref> സ്കൈപ്പ് ഒരു ഹൈബ്രിഡ് [[പിയർ-റ്റു-പിയർ നെറ്റ്വർക്ക്|പിയർ-ടു-പിയർ]], ക്ലയന്റ്-സെർവർ സിസ്റ്റം അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite news|last1=Ferdinand|first1=Von Götzen|date=1 December 2014|title=An interview with Jaan Tallinn, co-founder and author of Skype|url=http://affairstoday.co.uk/interview-jaan-tallinn-co-founder-author-skype/|publisher=Affairs Today|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207051233/http://affairstoday.co.uk/interview-jaan-tallinn-co-founder-author-skype/|archive-date=7 December 2014}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായും മൈക്രോസോഫ്റ്റ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന സൂപ്പർനോഡുകളാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു;<ref>{{Cite web|url = https://arstechnica.com/business/2012/05/skype-replaces-p2p-supernodes-with-linux-boxes-hosted-by-microsoft/|title = Skype replaces P2P supernodes with Linux boxes hosted by Microsoft (updated)|date = May 2012}}</ref> 2017-ൽ ഇത് പിയർ-ടു-പിയർ സേവനത്തിൽ നിന്ന് കേന്ദ്രീകൃത [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് അസൂർ|അസൂർ]] അധിഷ്ഠിത സേവനത്തിലേക്ക് മാറി. 2020 മാർച്ച് വരെ, 100 ദശലക്ഷം ആളുകൾ മാസത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും 40 ദശലക്ഷം ആളുകളും ഓരോ ദിവസവും 40 ദശലക്ഷം ആളുകളും സ്കൈപ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|title=Microsoft Teams is coming to consumers – but Skype is here to stay|url=https://techcrunch.com/2020/03/30/microsoft-teams-is-coming-to-consumers-but-skype-is-here-to-stay/|access-date=2020-05-02|website=TechCrunch|language=en-US}}</ref> [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക്]] സമയത്ത്, സ്കൈപ്പിന് [[സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)|സൂമിന്റെ]](Zoom)വളർച്ച മൂലം അതിന്റെ വിപണി വിഹിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|title=Zoom's Success During the Pandemic Came at Skype's Expense|url=https://www.pcmag.com/news/zooms-success-during-the-pandemic-came-at-skypes-expense|access-date=2021-10-10|website=PCMAG|language=en}}</ref> ==പദോൽപ്പത്തി== സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പേര് "സ്കൈ പിയർ-ടു-പിയർ" എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, അത് പിന്നീട് "സ്കൈപ്പർ" എന്ന് ചുരുക്കി. എന്നിരുന്നാലും, "സ്കൈപ്പർ" എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു ചില ഡൊമെയ്ൻ നാമങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.eplanetventures.com/en/news/releases/pr_013006_1.html|title=The World's Hottest VC?|archive-url=https://web.archive.org/web/20080109184710/http://www.eplanetventures.com/en/news/releases/pr_013006_1.html|archive-date=9 January 2008|url-status=dead}}</ref> ആയതിനാൽ അവസാന "ആർ(r)" ഡ്രോപ്പ് ചെയ്യുകയും "സ്കൈപ്പ്" എന്ന തലക്കെട്ട് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="nameorigin">{{cite web|url=http://share.skype.com/blog/insight/origin_of_the_name%10word_%22skype%22/|title=Origin of the name/word Skype|archive-url=https://web.archive.org/web/20051104064354/http://share.skype.com/blog/insight/origin_of_the_name%10word_%22skype%22/|archive-date=4 November 2005|url-status=dead|access-date=13 August 2010}}</ref> ==ചരിത്രം== 2003-ൽ സ്വീഡനിൽ നിന്നുള്ള നിക്ലാസ് സെൻസ്ട്രോം, ഡെന്മാർക്കിൽ നിന്നുള്ള ജാനസ് ഫ്രിസ് എന്നിവർ ചേർന്നാണ് സ്കൈപ്പ് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=http://about.skype.com/|title=About Skype: What is Skype?|access-date=28 July 2010|archive-date=11 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511000725/http://about.skype.com/|url-status=dead}}</ref>എസ്റ്റോണിയക്കാരായ അഹ്തി ഹെയ്ൻല, പ്രീത് കസെസലു, ജാൻ ടാലിൻ, ടോയ്വോ അന്നസ് എന്നിവർ ചേർന്നാണ് സ്കൈപ്പ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സൃഷ്ടിച്ചത്.<ref name=":0">{{Cite web|last=Tänavsuu|first=Toivo|date=2018-09-03|title="How can they be so good?": The strange story of Skype|url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/09/skypes-secrets/|access-date=2020-07-21|website=Ars Technica|language=en-us}}</ref> കാസയിലേത് പോലെയുള്ള പി2പി(P2P) പ്രോട്ടോക്കോൾ ഉപയോഗിച്ച് വോയ്‌സ് കോളുകളുടെ വില കുറയ്ക്കുക എന്ന ആശയം ഫ്രിസിനും ആനുസിനും ലഭിച്ചു.<ref name=arsp2>{{Cite web|last=Tänavsuu|first=Toivo|date=2018-09-03|title="How can they be so good?": The strange story of Skype|url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/09/skypes-secrets/2/|access-date=2020-07-21|website=Ars Technica|language=en-us}}</ref>ആദ്യകാല ആൽഫ പതിപ്പ് 2003 വസന്തകാലത്ത് സൃഷ്ടിക്കുകയും പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, ആദ്യത്തെ പൊതു ബീറ്റ പതിപ്പ് 2003 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title=Happy Birthday Skype: Even monkeys use it now|url=http://www.emirates247.com/news/happy-birthday-skype-even-monkeys-use-it-now-2013-08-28-1.519060|access-date=28 August 2013|newspaper=[[Emirates 24/7]]|date=28 August 2013|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028024944/https://www.emirates247.com/news/happy-birthday-skype-even-monkeys-use-it-now-2013-08-28-1.519060|url-status=dead}}</ref><ref name=arsp2/> == ഉപയോഗം == {| class="wikitable" border="1" style="text-align: center;" |- ! തീയതി ! മൊത്തം ഉപയോക്താക്കൾ<br /><span style="font-weight: normal;">(in millions)<ref>{{cite web | url=http://investor.ebay.com/common/download/download.cfm?companyid=ebay&fileid=69405&filekey=2cbacae7-15cf-46fb-9a19-a89664d4e591&filename=eBayIncEarningsReleaseQ42006.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports third quarter 2006 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuMl1tV?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/1381362741x0x69405/2cbacae7-15cf-46fb-9a19-a89664d4e591/eBayIncEarningsReleaseQ42006.pdf | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://investor.ebay.com/common/download/download.cfm?companyid=ebay&fileid=91666&filekey=69437bfc-314d-4be6-a2d5-ec014c8e9313&filename=eBayIncQ12007EarningsRelease.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports first quarter 2007 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuNDJVg?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/1381362900x0x91666/69437bfc-314d-4be6-a2d5-ec014c8e9313/eBayIncQ12007EarningsRelease.pdf | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/290714019x0x188143/0f787a2a-4ebb-4b72-8439-40e711047d9d/eBay_FINALQ12008EarningsRelease.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports first quarter 2008 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuNddCE?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/290714019x0x188143/0f787a2a-4ebb-4b72-8439-40e711047d9d/eBay_FINALQ12008EarningsRelease.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="fz2009-01-10">[http://www.fudzilla.com/index.php?option=com_content&task=view&id=11338&Itemid=1 Skype is the limit thanks to recession], accessed at [[10 january]] [[2009]]</ref><ref>{{cite web | url=http://ebayinkblog.com/wp-content/uploads/2009/01/skype-fast-facts-q4-08.pdf | format=PDF | title=Skype fast facts Q4 2008 | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110810122803/http://ebayinkblog.com/wp-content/uploads/2009/01/skype-fast-facts-q4-08.pdf | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.slideshare.net/earningreport/presentation-on-q1-2009-earning-report-of-ebay-inc | title=Skype facts Q1 2009 }}</ref></span> ! നിലവിലുള്ള ഉപഭോക്താക്കൾ - ദിവസേന<br /><span style="font-weight: normal;">(in millions)<ref>{{cite web | url=http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | title=Skype users online now | access-date=2009-07-11 | archive-date=2009-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090306082650/http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | url-status=dead }}</ref></span> ! സ്കൈപ്പ് ടു സ്കൈപ്പ് മിനിറ്റുകൾ<br /><span style="font-weight: normal;">(in billions)</span> ! സ്കൈപ്പ് ഔട്ട് മിനിറ്റുകൾ<br /><span style="font-weight: normal;">(in billions)</span> ! ആകെ വരുമാനം USD<br /><span style="font-weight: normal;">(in millions)</span> |- | Q4 2005 || 74.7 || 10.8 || N/A || N/A || N/A |- | Q1 2006 || 94.6 || 15.2 || 6.9 || 0.7 || 35 |- | Q2 2006 || 113.1 || 16.6 || 7.1 || 0.8 || 44 |- | Q3 2006 || 135.9 || 18.7 || 6.6 || 1.1 || 50 |- | Q4 2006 || 171.2 || 21.2 || 7.6 || 1.5 || 66 |- | Q1 2007 || 195.5 || 23.2 || 7.7 || 1.3 || 79 |- | Q2 2007 || 219.6 || 23.9 || 7.1 || 1.3 || 90 |- | Q3 2007 || 245.7 || 24.2 || 6.1 || 1.4 || 98 |- | Q4 2007 || 276.3 || 27.0 || 11.9 || 1.6 || 115 |- | Q1 2008 || 309.3 || 31.3 || 14.2 || 1.7 || 126 |- | Q2 2008 || 338.2 || 32.0 || 14.8 || 1.9 || 136 |- | Q3 2008 || 370 || 33.7 || 16 || 2.2 || 143 |- | Q4 2008 || 405 || 36.5 || 20.5 || 2.6 || 145 |- | Q1 2009 || 443 || 42.2 || 23.6 || 2.9 || 153 |} ഒരു ഉപയോക്താവിന് ഒന്നിലേറെ അക്കൌണ്ടുകളുണ്ടാക്കാം.</br> 2009 ജനുവരിയിൽ ആൻഡ്രോയിഡ് ഫോണുകൾക്കും നൂറിലധികം ജാവാ ഫോണുകൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള സ്കൈപ്പ് പുറത്തിറങ്ങി<ref>{{cite web | url=http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | title=All-Time peak of concurrent real users | access-date=2009-07-11 | archive-date=2009-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090306082650/http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | url-status=dead }}</ref>. {| class="wikitable" border="1" style="text-align: right;" |- ! തീയതി ! ഉപയോക്താക്കൾ<ref>{{cite web |url=http://skypenumerology.blogspot.com/2009/01/15-million-today.html |title=15 million today | author= |publisher=skypenumerology |accessdate=2008-01-14}}</ref> ! ദിവസങ്ങൾ |- | 2009-03-23 || 17,000,000 || 49 |- | 2009-02-02 || 16,000,000 || 21 |- | 2009-01-12 || 15,000,000 || 84 |- | 2008-10-20 || 14,000,000 || 35 |- | 2008-09-15 || 13,000,000 || 209 |- | 2008-02-18 || 12,000,000 || 42 |- | 2008-01-07 || 11,000,000 || 84 |- | 2007-10-15 || 10,000,000 || 259 |- | 2007-01-29 || 9,000,000 || 82 |- | 2006-11-08 || 8,000,000 || 71 |- | 2006-08-29 || 7,000,000 || 155 |- | 2006-03-27 || 6,000,000 || 66 |- | 2006-01-20 || 5,000,000 || 92 |- | 2005-10-20 || 4,000,000 || 155 |- | 2005-05-18 || 3,000,000 || 93 |- | 2005-02-14 || 2,000,000 || 117 |- | 2004-10-20 || 1,000,000 || 418 |- | 2003-08-29 || 0 || - |} [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലുള്ള]] വോഡാഫോൺ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്കൈപ്പ് സേവനമാണ് സ്കൈപ്പ്നൌ!. <gallery> Image:Skype 1.4.0.58 alpha for Linux.png|സ്കൈപ്പ് 1.4, running on a [[Linux]] desktop. Image:Skype MacOSX.png|സ്കൈപ്പ് 2.7, running on [[Mac OS X]]. </gallery> == അവലംബം == <references/> == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.skypejournal.com/ Skype Journal], independent coverage of Skype since 2003 * [http://www1.cs.columbia.edu/~salman/skype/index.html Compilation of research and technology articles involving Skype] * [http://saikat.guha.cc/pub/iptps06-skype.pdf An Experimental Study of the Skype Peer-to-Peer VoIP System] * [http://www.ucexpo.co.uk/Speakers/Ian-Robin Skype for Business Director Ian Robin Speaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728083337/http://www.ucexpo.co.uk/Speakers/Ian-Robin |date=2009-07-28 }} at Unified Communications Expo] {{IM clients}} {{URI scheme}} [[വർഗ്ഗം:ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] eno5z9kcdb9e4tzmbv03kauottip9kd സീമാൻ പ്രഭാവം 0 76642 4632667 1717283 2026-06-23T18:23:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632667 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Zeeman effect}} {|class="wikitable" border ="1" align=right |- | [[File:Pieter_Zeeman.jpg|100px]] || [[File:H_A_Lorentz_(Nobel).jpg|100px]] |- | [[പീറ്റർ സീമാൻ]] || [[ഹെൻഡ്രിക്ക് ലോറൻസ്|ഹെൻഡ്രിക്<br />ലോറെന്റ്സ്]] |} [[കാന്തികക്ഷേത്രം|കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[സ്പെക്ട്രൽ രേഖ|സ്പെക്ട്രൽ രേഖകൾ]] വിവിധ ഘടകങ്ങളായി പിരിയുന്ന പ്രതിഭാസമാണ്‌ '''സീമാൻ പ്രഭാവം'''. [[നെതർലാൻഡ്സ്|ഡച്ച്]] ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[പീറ്റർ സീമാൻ|പീറ്റർ സീമാനാണ്‌]] [[1896]]-ൽ ഈ പ്രഭാവം കണ്ടെത്തിയത്. സീമാന്റെ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന [[ഹെൻഡ്രിക്ക് ലോറൻസ്|ഹെൻഡ്രിക് ലോറെന്റ്സ്]] ഇതിന്‌ സൈദ്ധാന്തികമായ വിശദീകരണം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇരുവരും [[1902]]-ലെ [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള]] [[നോബൽ സമ്മാനം]] പങ്കിട്ടു<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1902/ 1902-ലെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]</ref>. [[വൈദ്യുതമണ്ഡലം|വൈദ്യുതമണ്ഡലത്തിലെ]] തത്തുല്യമായ പ്രഭാവം [[സ്റ്റാർക് പ്രഭാവം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ന്യൂക്ലിയർ മാഗ്‌നെറ്റിക് റെസൊണൻസ് (NMR), ഇലക്ട്രോൺ സ്പിൻ റെസൊണൻസ് (ESR), മാഗ്‌നെറ്റിക് റെസൊണൻസ് ഇമേജിങ്ങ് (MRI), മോസ്ബോവർ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി എന്നീ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പിക് സങ്കേതങ്ങളിൽ സീമാൻ പ്രഭാവം കാര്യമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ആഗിരണരേഖകളിൽ ഈ പ്രഭാവം കാണപ്പെടുമ്പോൾ ഇൻവേഴ്സ് സീമാൻ പ്രഭാവം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ==ചരിത്രം== [[File:Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg|right|100px|thumb|[[മൈക്കൽ ഫാരഡേ]]]] കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ [[വികിരണം|വികിരണത്തിനുമേലുള്ള]] സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പഠിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് [[മൈക്കൽ ഫാരഡേ]] ആയിരുന്നു<ref>[http://books.google.com/books?id=Dgg9AAAAIAAJ&pg=PA96 From Classical to Modern chemistry : Page 96]</ref>. [[1862]]-ൽ [[സോഡിയം|സോഡിയത്തിന്റെ]] D രേഖ ഒരു കാന്തത്തിന്റെ ധ്രുവങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ കടത്തിവിട്ട് അതിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിരീക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ തന്റെ ഉപകരണങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത മൂലം മാറ്റങ്ങളൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന്‌ കാണാനായില്ല. [[File:ZeemanEffect.GIF|right|150px|thumb|സീമാൻ പ്രഭാവം : സീമാന്റെ ചിത്രം]] 1896-ൽ [[ലെയ്ഡൻ സർവകലാശാല|ലെയ്ഡൻ സർവകലാശാലയിൽ]] ജോലി ചെയ്തിരുന്ന കാലത്ത് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ള [[സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പ്|സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പുപയോഗിച്ച്]] കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു സ്പെക്ട്രൽ രേഖ മൂന്നായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടത് കാണാന്‌ സീമാന്‌ സാധിച്ചു. [[കാമർലിങ് ഓൺസ്|കാമർലിങ് ഓൺസിന്റെ]] കീഴിൽ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്ന സീമാന്‌ പരീക്ഷണത്തിന്‌ അനുവാദം ലഭിക്കാഞ്ഞതിനാൽ ഓൺസിന്റെ അഭാവത്തിലായിരുന്നു ഈ പരീക്ഷണം നടത്തിയത്. തദ്ഫലമായി സീമാൻ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു<ref>[http://books.google.co.in/books?id=GfmR0mHxeZkC&pg=PA177 Quips, quotes and quanta : Page 177]</ref>. കാമർലിങ് ഓൺസ് തന്നെ ഈ പരീക്ഷണഫലങ്ങൾ 1896 [[ഒക്ടോബർ 31]]-ന്‌ [[ആംസ്റ്റർഡാം|ആംസ്റ്റർഡാമിലെ]] നെതർലാൻഡ്സ് റോയൽ അക്കാഡമി ഓഫ് ആർട്ട്സ് ആൻഡ് സയൻസസിന്റെ സമ്മേളനത്തിൽ പുറത്തുവിട്ടു. ലെയ്ഡൻ സർവകലാശാലയിൽത്തന്നെ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്ന ഹെൻഡ്രിക് ലോറൻസ് അവിടെവച്ചാണ്‌ സീമാന്റെ പരീക്ഷണഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞത്. ഉടൻ തന്നെ വൈദ്യുതകാന്തികതരംഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ സിദ്ധാന്തമുപയോഗിച്ച് പരീക്ഷണഫലങ്ങൾ സീമാന്‌ വിശദീകരിച്ചുകൊടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്‌ സാധിച്ചു. 1902-ലെ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ഈ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന്‌ സീമാനും ലോറെന്റ്സും പങ്കിട്ടു. ==ഉത്ഭവം== [[File:Zeeman_effect.png|right|thumb|233px]] സാധാരണ [[ആറ്റം|ആറ്റങ്ങളിൽ]] [[ഇലക്ട്രോൺ|ഇലക്ട്രോണുകളുടെ]] [[ക്വാണ്ടം സംഖ്യകൾ]] വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനനുസരിച്ച് അവയുടെ [[ഊർജ്ജം|ഊർജ്ജവും]] വ്യത്യാസപ്പെടും. എന്നാൽ ഒന്നിലധികം ഇലക്ട്രോണിക് കോൺഫിഗറേഷനുകൾ ഒരേ ഊർജ്ജത്തിന്‌ കാരണമായേക്കാം. ഇങ്ങനെ വരുമ്പോൾ വ്യത്യസ്ത ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികൾ തമ്മിലുള്ള പരിവർത്തനം ഒരേ സ്പെക്ട്രൽ രേഖയ്ക്ക് കാരണമായേക്കാം. കാന്തികക്ഷേത്രവും ഇലക്ട്രോണുകളും തമ്മിലുള്ള പ്രവർത്തനം ഇലക്ട്രോണുകളുടെ ക്വാണ്ടം സംഖ്യകളെ അനുസരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികളിലുള്ള ഇലക്ട്രോണുകളുടെ ഊർജ്ജത്തിന്‌ വ്യത്യസ്ത അളവുകളിൽ മാറ്റം വരുന്നു. ഇങ്ങനെ മുമ്പ് ഒരേ ഊർജ്ജമുണ്ടായിരുന്ന ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികളുടെ ഊർജ്ജത്തിലെ തുല്യത നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഒരേ അളവിൽ ഊർജ്ജം പുറത്തുവിട്ടിരുന്ന ക്വാണ്ടം സ്ഥിതിപരിവർത്തനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത അളവ് ഊർജ്ജം പുറത്തുവിടുന്നതിനാൽ ഒരു സ്പെക്ട്രൽ രേഖ അടുത്തടുത്തുള്ള കുറേ സ്പെക്ട്രൽ രേഖകളായി മാറുന്നു. ഇതാണ്‌ സീമാൻ പ്രഭാവത്തിന്റെ ഉത്ഭവം. ചിത്രത്തിലേതുപോലെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ a,b,c എന്നീ ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികളിലും d,e,f എന്നീ ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികളിലും ഇലക്ട്രോണുകൾക്ക് ഒരേ ഊർജ്ജമാണെന്ന് കരുതുക. a,b,c എന്നീ സ്ഥിതികളിലേതിലെങ്കിലും ഉള്ള ഇലക്ടോൺ d,e,f എന്നീ സ്ഥിതികളിലേതിലേക്ക് മാറിയാലും ഒരേ സ്പെക്ട്രൽ രേഖയ്ക്കാണ്‌ ഇത് കാരണമാവുക. കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികളുടെ ഊർജ്ജത്തിൽ വ്യത്യാസം വരുന്നു. ഇപ്പോൾ വ്യത്യസ്ത ക്വാണ്ടം സ്ഥിതികൾ തമ്മിലുള്ള പരിവർത്തനം വ്യത്യസ്ത സ്പെക്ട്രൽ രേഖകൾക്കാണ്‌ കാരണമാവുക. ഉദാഹരണമായി a->d, a->e എന്നീ പരിവർത്തനങ്ങളിൽ പുറത്തുവരുന്ന ഊർജ്ജം വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ ഇവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സ്പെക്ട്രൽ രേഖകളും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. എന്നാൽ എല്ലാ ക്വാണ്ടം സ്ഥിതിപരിവർത്തനങ്ങളും സാധ്യമാവുകയില്ല. ഈ ഉദാഹരണത്തിൽ 9 പരിവർത്തനങ്ങൾ ഗണിതപരമായി സാധ്യമാണെങ്കിലും ക്വാണ്ടം ബലതന്ത്രത്തിലെ സെലക്ഷൻ നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നവ മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ സാധ്യമാകൂ. ===ക്രമവിരുദ്ധ സീമാൻ പ്രഭാവം=== ഇലക്ട്രോണുകളൂടെ [[സ്പിൻ|സ്പിന്നുകളുടെ]] തുക പൂജ്യമല്ലാതിരുന്നാൽ ഒരു ഊർജ്ജസ്ഥിതി ഒറ്റ എണ്ണം സീമാൻ ഉപലെവലുകളായി പിരിയാതെ ഇരട്ട എണ്ണം സീമാൻ ഉപലെവലുകളായി പിരിയുന്നു. ഇലക്ട്രോണുകളുടെ എണ്ണം ഒറ്റസംഖ്യയാകുമ്പോളാണ്‌ ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇലക്ട്രോണിന്‌ സ്പിൻ എന്ന ഗുണമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നതിനുമുമ്പ് യാതൊരുവിധത്തിലും വിശദീകരിക്കാൻ സാധിക്കാതിരുന്ന ഈ പ്രതിഭാസം '''ക്രമവിരുദ്ധ സീമാൻ പ്രഭാവം''' (Anomalous Zeeman effect) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 1897-ൽ [[അയർലന്റ്|ഐറിഷ്]] ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ തോമസ് പ്രെസ്റ്റണാണ്‌ ഇത് കണ്ടെത്തിയത്<ref>{{Cite web |url=http://www.patentsoffice.ie/en/student_inventors.aspx |title=Irish Patents Office : Irish Scientists and Inventors |access-date=2009-08-08 |archive-date=2015-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903101135/http://www.patentsoffice.ie/en/student_inventors.aspx |url-status=dead }}</ref>. ===പാഷൻ-ബാക്ക് പ്രഭാവം=== [[File:Friedrich_Paschen_Physiker.jpg|right|thumb|100px|[[ഫ്രീഡ്രിച്ച് പാഷൻ]]]] കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തി വളരെയധികമാകുമ്പോൾ ഇലക്ട്രോണിന്റെ ഭ്രമണം മൂലവും സ്പിൻ മൂലവുമുള്ള [[കോണീയ സം‌വേഗം|കോണീയ സം‌വേഗങ്ങൾ]] തമ്മിലുള്ള പിണ (coupling) നഷ്ടമാകുന്നു. സീമാൻ പ്രഭാവത്തിന്റെ ശക്തിയേറിയ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിലെ സമാനപ്രഭാവമായ ഇത് '''പാഷൻ-ബാക്ക് പ്രഭാവം''' (Paschen-Back effect) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞരായ [[ഫ്രീഡ്രിച്ച് പാഷൻ]], [[ഏൺസ്റ്റ് ഇ.എ. ബാക്ക്]] എന്നിവർ ചേർന്നാണ്‌ ഈ പ്രഭാവം കണ്ടെത്തിയത്. ==ജ്യോതിർഭൗതികത്തിൽ== സീമാൻ പ്രഭാവത്തിൽ ഇലക്ട്രോണുകളുടെ ഊർജ്ജത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റം കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തിക്ക് ആനുപാതികമായാണ്‌. ഇതിനാൽ സ്പെക്ട്രൽ രേഖകളുടെ തരംഗദൈർഘ്യത്തിലെ വ്യത്യാസമുപയോഗിച്ച് കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തി കണ്ടെത്താം. സൂര്യന്റെയും നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും കാന്തികക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ജ്യോതിർഭൗതികത്തിൽ സീമാൻ പ്രഭാവം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് [[1908]]-ൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] [[സൗരശാസ്ത്രം|സൗരശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] [[ജോർജ്ജ് എല്ലെറി ഹെയ്ൽ]] ആയിരുന്നു. സൗരകളങ്കങ്ങളിൽ ഉയർന്ന കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് സീമാൻ പ്രഭാവമുപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. [[1947]]-ൽ [[ഹൊറേസ് ബാബ്കോക്ക്|ഹൊറേസ് ബാബ്കോക്കാണ്‌]] മറ്റ് നക്ഷത്രങ്ങളിലെ കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ആദ്യമായി ഈ പ്രഭാവമുപയോഗിച്ചത്. [[സോഹോ]] മുതലായ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ സൂര്യനെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഇന്നും സീമാൻ പ്രഭാവം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/Hbase/quantum/zeeman.html ഹൈപ്പർഫിസിക്സ് : സീമാൻ പ്രഭാവം] *[http://spiff.rit.edu/classes/phys314/lectures/qnumbers/qnumbers_2.html സ്പിഫ്ഫ് : Angular Momentum: l and m] [[വർഗ്ഗം:ക്വാണ്ടം ഭൗതികം]] [[വർഗ്ഗം:ഭൗതികപ്രതിഭാസങ്ങൾ]] a4rv7wxv88gv94548fli2zucooa2og8 സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം 0 79645 4632617 3970253 2026-06-23T15:51:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632617 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Economics}} [[File:Ballard Farmers' Market - vegetables.jpg|thumb|300px|ഒരു പച്ചക്കറി വിപണി-അവിടെ ജനങ്ങൾ വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു]] {{Science}} സാധനങ്ങളുടേയും സേവനങ്ങളുടേയും ഉത്പാദനം, വിതരണം, ഉപഭോഗം എന്നിവയെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹ്യശാസ്ത്രമാണ്‌ '''സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം'''. വീട് എന്നർത്ഥമുള്ള ഒയ്കോസ്, നിയമം എന്നർത്ഥം വരുന്ന നോമോസ് എന്നീ രണ്ട് പദങ്ങൾ ചേർന്ന ഒയ്കൊനോമിയ എന്ന പുരാതന ഗ്രീക്ക് വാക്കിൽ നിന്നാണ്‌ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആംഗലേയ പദമായ ഇകണോമിക്സ്(Economics) എന്നത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഒടുവിലായി രൂപം പ്രാപിച്ച രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വിശാലമായ മേഖലയിൽ നിന്നാണ്‌ ഇന്നത്തെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര മാതൃക വികാസം പ്രാപിച്ചത്<ref name="Clark">Clark, B. (1998). ''Political-economy: A comparative approach''. Westport, CT: Preager.</ref> . ലൊയ്നൽ റോബിൻസ് 1932 ൽ എഴുതിയ ഒരു പ്രബന്ധത്തിൽ‍ ആധുനിക സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തെ ഇങ്ങനെ ചുരുക്കി നിർ‌വചിക്കുന്നു: "ആവശ്യങ്ങളും ബദൽ ഉപയോഗങ്ങളുള്ള പരിമിത വിഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമായി കണ്ട് മനുഷ്യരുടെ പെരുമാറ്റെത്തെ കുറിച്ച് പഠനം നടത്തുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രം"<ref>{{cite book | last = Robbins | first = Lionel | authorlink = Lionel Robbins | title = An Essay on the Nature and Significance of Economic Science | publisher = Macmillan and Co., Limited | year = 1945 | location = London | url = http://www.mises.org/books/robbinsessay2.pdf|format=PDF}}, p. 16</ref>. ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ആവശ്യങ്ങളെയും ആഗ്രഹങ്ങളെയും പൂർത്തീകരിക്കാൻ തികയാത്ത അവസ്ഥയെയാണ്‌ പരിമിതം(ദൗർലഭ്യം) എന്നത് കൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. വിഭവങ്ങളുടെ ദൗർലഭ്യമില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നമുണ്ടാവില്ല എന്ന് വി‍ശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ലഭ്യമായ വിഭവങ്ങളുടെ അസന്തുലിതമായ വിതരണമാണ് ക്ഷാമത്തിന് കാരണമെന്ന് മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തവുമുണ്ട്. എങ്ങനെയാണ്‌ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നും എങ്ങനെയാണ്‌ സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങൾ ഇടപഴകുന്നെതെന്നും വിശദീകരിക്കലാണ്‌ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. വാണിജ്യം,ധനകാര്യം,സർക്കാർ എന്നിവയിൽ മാത്രമല്ല കുറ്റകൃത്യം<ref>[[David D. Friedman|Friedman, David D.]] (2002). [http://www.econlib.org/LIBRARY/Enc/Crime.html "Crime,"] ''The Concise Encyclopedia of Economics.'' Accessed October 21, 2007. </ref>,വിദ്യാഭ്യാസം<ref>[[The World Bank]] (2007). [http://go.worldbank.org/78EK1G87M0 "Economics of Education."] Accessed October 21, 2007.</ref>,കുടുംബം,ആരോഗ്യം,നിയമം,രാഷ്ട്രീയം,മതം<ref>Iannaccone, Laurence R. (1998). "Introduction to the Economics of Religion," ''Journal of Economic Literature'', 36(3), [https://web.archive.org/web/20110715171833/http://www.religionomics.com/old/erel/S2-Archives/Iannaccone%20-%20Introduction%20to%20the%20Economics%20of%20Religion.pdf pp. 1465–1495.].</ref>,സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ,യുദ്ധം,<ref>[[William D. Nordhaus|Nordhaus, William D.]] (2002). "The Economic Consequences of a War with Iraq", in ''War with Iraq: Costs, Consequences, and Alternatives'', [http://nordhaus.econ.yale.edu/AAAS_War_Iraq_2.pdf pp. 51–85.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202005510/http://nordhaus.econ.yale.edu/AAAS_War_Iraq_2.pdf |date=2007-02-02 }} American Academy of Arts and Sciences. Cambridge, MA. Accessed October 21, 2007.</ref>,ശാസ്ത്രം<ref>Arthur M. Diamond, Jr. (2008). "science, economics of," ''[[The New Palgrave Dictionary of Economics]]'', 2nd Edition, Basingstoke and New York: [[Palgrave Macmillan]]. Pre-publication [https://web.archive.org/web/20120311140511/http://cba.unomaha.edu/faculty/adiamond/WEB/DiamondPDFs/PalgraveEconSci07.pdf cached ccpy.]</ref> തുടങ്ങിയ സർ‌വ്വ സമൂഹ മണ്ഡലങ്ങളിലും സാമ്പത്തിക വിശകലനങ്ങൾ ബാധകമാണ്‌. സമൂഹ്യ ശാസ്ത്രങ്ങളിലുള്ള സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചു വരുന്ന മേൽകോയ്മ സാമ്പത്തിക ഇം‌പീരിയലിസമായിട്ടാണ്‌ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നത്<ref name="Imperialism">[[Edward Lazear|Lazear, Edward P.]] (2000|. "Economic Imperialism," ''Quarterly Journal Economics'', 115(1)|, p [http://www.jstor.org/pss/2586936 p. 99]–146. [http://66.102.1.104/scholar?hl=en&lr=&q=cache:fD0VzttXRUMJ:flash.lakeheadu.ca/~kyu/E5111/Lazear2000.pdf+ Cached copy.] [https://web.archive.org/web/20030424210316/http://faculty-gsb.stanford.edu/lazear/personal/PDFs/economic%20imperialism.pdf Pre-publication copy](larger print.)</ref><ref>[[Gary Becker|Becker, Gary S.]] (1976). ''The Economic Approach to Human Behavior''. [http://books.google.com/books?id=iwEOFKSKbMgC&dq=%22The+Economic+Approach+to+Human+Behavior%22+Introduction&lr=&source=gbs_summary_s&cad=0 Links] to arrow-page viewable chapter. University of Chicago Press.</ref>. {{Commonscat|Economics}} ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:സാമ്പത്തികം]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം]] {{Socio-stub}} ej3rroya3hwm5ykm59hv4050g9otgyr സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ 0 89739 4632678 3792738 2026-06-23T19:39:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632678 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Supercomputer}} [[File:IBM Blue Gene P supercomputer.jpg|thumb|upright=1.5|ആർഗോൺ നാഷണൽ ലബോറട്ടറിയിലെ ഐബിഎം ബ്ലൂ ജീൻ/പി സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടർ "ഇൻട്രെപിഡ്" 164,000 പ്രൊസസർ കോറുകൾ സാധാരണ ഡാറ്റാ സെന്റർ എയർ കണ്ടീഷനിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു, ഹൈ-സ്പീഡ് 3ഡി(3D)ടോറസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന 40 റാക്കുകൾ/കാബിനറ്റുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/21791.wss |title=IBM Blue gene announcement |publisher=03.ibm.com |date=26 June 2007 |access-date=9 June 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=Intrepid |url=https://www.alcf.anl.gov/intrepid |website=Argonne Leadership Computing Facility |publisher=[[Argonne National Laboratory]] |access-date=26 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507051619/http://www.alcf.anl.gov/intrepid |archive-date=7 May 2013 |url-status=dead}}</ref>]] [[File:Supercomputer-power-flops.svg|thumb|upright=1.5|ഓരോ വർഷവും ഏറ്റവും മികച്ച സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പവർ, ഫ്ലോപ്സിൽ(FLOPS) അളക്കുന്നു]] [[പ്രമാണം:Cray Y 190A Supercomputer - GPN-2000-001635.jpg|right|thumb|ക്രേ വൈ 190 എ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ‍]] വളരെ സങ്കീർമായ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് ജോലികൾ നിർവഹിക്കാൻ വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുന്ന വളരെ വലിയ [[കമ്പ്യൂട്ടർ]] ശൃംഖലകളെ '''സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകൾ''' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഒരു പൊതു-ഉദ്ദേശ്യ കമ്പ്യൂട്ടറുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള പ്രകടനമുള്ള കമ്പ്യൂട്ടറാണ് സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ. മില്യൺ ഇൻസ്ട്രക്ഷൻ പെർ സെക്കൻഡ് (MIPS) എന്നതിനുപകരം ഒരു സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ പ്രകടനം സാധാരണയായി അളക്കുന്നത് ഫ്ലോട്ടിംഗ് പോയിന്റ് ഓപ്പറേഷനുകൾ പെർ സെക്കൻഡിൽ (FLOPS-Floating Point Operations Per Second) ആണ്. ആയിരക്കണക്കിനു ചെറിയ കംപ്യൂട്ടറുകൾ കൂട്ടിചേർത്ത് [[ക്ലസ്റ്റർ|ക്ലസ്റ്ററിങ്ങ്]] രീതിയിലാണ് സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകൾ നിർമ്മിക്കാറുള്ളത്. 2017 മുതൽ, 10<sup>17</sup>&nbsp;ഫ്ലോപ്സ് (നൂറ് ക്വാഡ്രില്യൺ ഫ്ലോപ്സ്, 100 പെറ്റാഫ്ലോപ്സ് (petaFLOPS) അല്ലെങ്കിൽ 100 പിഫ്ലോപ്സ്(PFLOPS) വേഗത്തിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഉണ്ട്.<ref name="June 2018">{{cite web|url=https://www.top500.org/lists/2018/06/|title=The List: June 2018|publisher=Top 500|access-date=25 June 2018}}</ref> 2017 നവംബർ മുതൽ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗതയേറിയ 500 സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകളെല്ലാം ലിനക്‌സ് അധിഷ്‌ഠിത ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|title=Operating system Family / Linux|url=https://www.top500.org/statistics/details/osfam/1|website=TOP500.org|access-date=30 November 2017}}</ref> [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[തായ്‌വാൻ]], [[ജപ്പാൻ]], [[ചൈന]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വേഗമേറിയതും കൂടുതൽ ശക്തവും സാങ്കേതികമായി മികച്ചതുമായ എക്സാസ്‌കെയിൽ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടക്കുന്നു. <ref>Anderson, Mark (21 June 2017). [https://spectrum.ieee.org/tech-talk/computing/hardware/global-race-toward-exascale-will-drive-supercomputing-ai-to-masses "Global Race Toward Exascale Will Drive Supercomputing, AI to Masses."] ''Spectrum.IEEE.org''. Retrieved 20 January 2019.</ref> [[പ്രമാണം:Cray-1-deutsches-museum.jpg|thumb|[[Cray-1]] [[Deutsches Museum]] സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ളത്]] കംപ്യൂട്ടേഷണൽ സയൻസ് മേഖലയിൽ സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, ക്വാണ്ടം മെക്കാനിക്സ്, കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനം, കാലാവസ്ഥാ ഗവേഷണം, എണ്ണ വാതക പര്യവേക്ഷണം, തന്മാത്രാ മോഡലിംഗ് (ഘടനകളും ഗുണങ്ങളും കണക്കാക്കൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ മേഖലകളിലെ കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ തീവ്രമായ ജോലികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. രാസ സംയുക്തങ്ങൾ, ബയോളജിക്കൽ മാക്രോമോളികുലുകൾ, പോളിമറുകൾ, ക്രിസ്റ്റലുകൾ), ഫിസിക്കൽ സിമുലേഷനുകൾ (പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യ നിമിഷങ്ങളുടെ അനുകരണങ്ങൾ, വിമാനം, ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളുടെ എയറോഡൈനാമിക്സ്, ആണവായുധങ്ങളുടെ പൊട്ടിത്തെറി, ന്യൂക്ലിയർ ഫ്യൂഷൻ തുടങ്ങിയവ). ക്രിപ്‌റ്റനാലിസിസ് മേഖലയിൽ അവ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.<ref>{{cite web|url=http://odenton.patch.com/articles/nsa-breaks-ground-on-massive-computing-center |title=NSA Breaks Ground on Massive Computing Center |first=Tim |last=Lemke |date=8 May 2013 |access-date=11 December 2013}}</ref> 1960 കളിൽ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, നിരവധി പതിറ്റാണ്ടുകളായി കൺട്രോൾ ഡാറ്റ കോർപ്പറേഷനിൽ (സിഡിസി) സെയ്‌മോർ ക്രേയാണ് ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ നിർമ്മിച്ചത്. അത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ മെഷീനുകൾ ട്യൂൺ ചെയ്ത പരമ്പരാഗത ഡിസൈനുകളായിരുന്നു, ഇത് ജനറൽ പർപ്പസ് കണ്ടംപറീസിനേക്കാൾ(contemporaries) വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ഉപയോഗങ്ങൾ == വളരെയേറെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ നടത്താൻ വേണ്ടിവരുന്ന രംഗങ്ങളിൽ സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.[[കാലാവസ്ഥാപ്രവചനം]], എണ്ണ പര്യവേഷണം, അണുശക്തി മേഖല, പലതരത്തിലുള്ള സിമുലേഷനുകൾ, ബഹിരാകാശ രംഗം,ഗവേഷണ രംഗം എന്നിവയിൽ സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകൾ സർവസാധാരണമാണ്. == നിർമ്മാണം == ആധുനിക കാല സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകളിൽ ക്ലസ്റ്ററിങ്ങ് രീതിയിലാണ് പിന്തുടരുന്നത്.ഓരോ ചെറിയ കമ്പ്യൂട്ടറുകളെയും ക്ലസ്റ്റർ നോഡ് എന്നു വിളിക്കുന്നു. ജഗ്വാറിൽ 11,706 നോഡുകളുണ്ട് <ref name="ടോപ്500">{{Cite web |url=http://www.top500.org/system/7938 |title=ടോപ്500 വെബ് സൈറ്റ് |access-date=2009-11-29 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014136/http://www.top500.org/system/7938 |url-status=dead }}</ref>.വിപണിയിലുള്ള എല്ലാവിധ [[ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ്‌ സിസ്റ്റം|ഓപറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റങ്ങളും]] സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകളിൽ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ടങ്കിലും ഇപ്പോൾ ലോകത്തിലേ ഭൂരിഭാഗം സൂപ്പർ കംപ്യൂട്ടറുകളും [[ലിനക്സ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുനത്. == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ ഹാർഡ്‌വെയർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ]] pla1il87ftl8y6uevxqpcih987cw4i7 തിമൂർ ഷാ ദുറാനി 0 107514 4632595 3839536 2026-06-23T14:58:28Z Malikaveedu 16584 4632595 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Timur Shah Durrani}} {{Infobox Monarch | name =തിമൂർ ഷാ ദുറാനി | title =ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഷാ | image =Temur-Shah.jpg|200px | caption =''തിമൂർ ഷായുടെ രേഖാചിത്രം'' | reign =[[ദുറാനി സാമ്രാജ്യം]]: 1772 - 1793 | coronation = | othertitles = ബാദ്ഷാ | full name =തിമൂർ ഷാ ദുറാനി | predecessor =[[അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനി]] | successor =[[സമാൻ ഷാ ദുറാനി]] | suc-type = | heir = | queen = | consort = | spouse 1 = | spouse 2 = | spouse 3 = | spouse 4 = | spouse 5 = | spouse 6 = | issue = | royal house = | dynasty =[[Durrani Empire|ദുറാനി സാമ്രാജ്യം]] | royal anthem = | father =[[അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനി]] | mother = | date of birth =1748 | place of birth = [[മശ്‌ഹദ്]] | date of death =1793, മേയ് 18 | place of death =[[കാബൂൾ]] | date of burial = | place of burial = മക്‌ബറ ഇ തിമൂർ ഷാ, കാബൂൾ |}} [[ദുറാനി സാമ്രാജ്യം|ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു തിമൂർ ഷാ എന്ന '''തിമൂർ ഷാ ദുറാനി''' ([[1748]] – 1793 മേയ് 18). തന്റെ പിതാവ് [[അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനി|അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനിയുടെ]] മരണശേഷം 1772 ഒക്ടോബർ 16 മുതൽ 1793-ൽ തന്റെ മരണം വരെ ഇദ്ദേഹം സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു. അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനിയുടെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. == ജീവിതരേഖ == ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ അഹമ്മദ് ഷായുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയിലുണ്ടായ പുത്രനായിരുന്നു തിമൂർ. തന്റെ പിതാവ് രാജാവാകുന്നതിന് ഒരു വർഷം മുൻപ്, അതായത് 1746-ൽ കിഴക്കൻ ഇറാനിലെ [[മശ്‌ഹദ്|മശ്‌ഹദിൽ]] വച്ചാണ് തിമൂർ ജനിച്ചത്. തിമൂറിന്റെ മാതാവ്, ജലാലാബാദിൽ താമസമാക്കിയ ഒരു അറബി നേതാവിന്റെ പുത്രിയാണ്<ref name=afghans15>{{cite book |last=Vogelsang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey & SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter=15-The Sadozay Dynasty|pages=235-236|url=http://books.google.co.in/books?id=9kfJ6MlMsJQC&lpg=PP1&pg=PA235#v=onepage&q=&f=false}}</ref>. === പിതാവിന്റെ കീഴിലുള്ള പ്രതിനിധിഭരണം === [[അഹ്മദ് ഷാ അബ്ദാലി|അഹ്മദ് ഷാ അബ്ദാലിയുടെ]] 1756/57 കാലത്തെ ഇന്ത്യൻ ആക്രമണത്തിൽ തിമൂർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് [[അമൃത്സർ]] ആക്രമിക്കുന്നതിൽ ഇദ്ദേഹം നേതൃനിരയിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ മുഗൾ ചക്രവർത്തി [[ആലംഗീർ രണ്ടാമൻ|ആലംഗീർ രണ്ടാമനെ]] അഹ്മദ് ഷാ കീഴടക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് തിമൂർ, ആലംഗീറിന്റെ പുത്രിയെ വിവാഹം ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ആധിപത്യത്തിനു ശേഷം തിമൂർ തന്റെ പിതാവിനു കീഴിൽ പഞ്ചാബിലെ പ്രതിനിധിയായി [[ലാഹോർ|ലാഹോറിൽ]] ഭരണം നടത്തി. 1759-ൽ അഹ്മദ് ഷാ മറാഠകളുടേയും സിഖുകളുടേയും സഖ്യസേന, തിമൂറടക്കമുള്ള അഫ്ഗാനികളെ ലാഹോറിൽ നിന്ന് തുരത്തി. ഇതിനു ശേഷം അഹ്മദ് ഷാ തിരിച്ചെത്തി ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടൂം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയെങ്കിലും തിമൂർ പിന്നീട് പഞ്ചാബിലേക്ക് മടങ്ങാതെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ [[ഹെറാത്ത്|ഹെറാത്തിൽ]] പ്രതിനിധിയായി ഭരണം നടത്തി. === ചക്രവർത്തിപദത്തിലേക്ക് === തനിക്കു ശേഷം തിമൂറിനെയാണ്‌ അഹ്മദ് ഷാ പിൻ‌ഗാമിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നത്. തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണശേഷം രാജാവായെങ്കിലും തലസ്ഥാനമായ [[കന്ദഹാർ|കന്ദഹാറിലേക്ക്]] മാറാതെ, [[ഹെറാത്ത്|ഹെറാത്തിൽ]] നിന്നുതന്നെ തിമൂർ ഭരണം തുടർന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ തിമൂറിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ സുലൈമാൻ മിർസ, തന്റെ ഭാര്യാപിതാവും അഹമ്മദ് ഷായുടെ മന്ത്രിയും ആയിരുന്ന ഷാ വാലി ഖാന്റെ പിന്തുണയോടെ കന്ദഹാറിൽ അധികാരമുറപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഉടൻ തന്നെ കന്ദഹാറിലെത്തിയ തിമൂർ തന്റെ സഹോദരനെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് തുരത്തിയോടിക്കുകയും ഷാ വാലി ഖാനെ വധശിക്ഷക്ക് വിധേയനാക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=afghans15/>. === കാബൂളിലേക്ക് === ഭരണത്തിൽ കൈകടത്തിയിരുന്ന വംശനേതാക്കളുടെ പിടിയിൽ നിന്നും സ്വയം മോചിതനാകുന്നതിനായി, 1775/76 കാലഘട്ടത്തിൽ തിമൂർ, തന്റെ തലസ്ഥാനം കന്ദഹാറിൽ നിന്നും കുറഞ്ഞ പഷ്തൂൺ ജനസംഖ്യയുള്ള [[കാബൂൾ|കാബൂളിലേക്ക്]] മാറ്റി. കാബൂളിൽ അദ്ദേഹം, ''ബാല ഹിസാർ-ഇ പായിൻ'' എന്ന കോട്ട പണികഴിപ്പിച്ചു. കാബൂളിലെ പഴയ കോട്ടയായ ''ബാലാ ഹിസാർ ഇ-ബാല'' എന്ന കോട്ടയുടെ എതിർ‌വശത്തായിരുന്നു ഇത്. [[പെഷവാർ|പെഷവാറായിരുന്നു]] തിമൂർ ശൈത്യകാലതലസ്ഥാനമാക്കിയിരുന്നത്<ref name=afghans15/>. === തിരിച്ചടികൾ === [[മുഹമ്മദ്സായ്]] വിഭാഗത്തിന്റെ നേതാവായിരുന്ന ഹജ്ജി ജമാൽ ഖാന്റെ പുത്രൻ പയിന്ദ ഖാനെത്തന്നെ തിമൂർ തന്റെ പ്രധാന ഉപദേഷ്ടാവാക്കിയെങ്കിലും,<ref name=afghanII2/> ഭരണത്തിൽ [[താജിക്ക്]] വംശജരെ കൂടുതലായി ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref name=afghans15/> ഇതിനു പുറമേ 12000-ത്തോളം [[ഷിയാ|ഷിയാക്കളായ]] [[ഖ്വിസിൽബാഷ്]] കുതിരപ്പടയാളികളെ തന്റെ അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചു.<ref name=afghanII2>{{cite book |last=William Kerr Fraser-Tytler|authorlink= |coauthors= |title=AFGHANISTAN - A study of political development in Central and Southern Asia - Second Edition|year=1953 |publisher=Oxford University Press|location=LONDON|isbn=|chapter= Part II - The Kingdom of Afghanistan, Chapter II - The empire of Ahmad Shah Durrani, First King of Afghanistan and his Sadozai Successors (1747-1818)|pages=[https://archive.org/details/afghanistan00020unse_v8y6/page/n87 66]|url=https://archive.org/details/afghanistan00020unse_v8y6}}</ref> ഈ നടപടികൾ മൂലം, തിമൂർ ഒരു പഷ്തൂൺ വിരോധിയും പേർഷ്യൻ പക്ഷക്കാരനുമാണെന്ന ഒരു പ്രതീതി പഷ്തൂണുകൾക്കിടയിൽ സൃഷ്ടിച്ചു. തിമൂറീന് പഷ്തു ഭാഷ അത്ര വശമില്ലാതിരുന്നതും പേർഷ്യൻ ഭാഷ നന്നായി സംസാരിച്ചിരുന്നതും ഈ ആരോപണത്തെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തി{{Ref_label|ക|ക|none}}. പഷ്തൂണുകൾക്കിടയിലെ തിമൂറിന്റെ അനഭിമത, സാമ്രാജ്യത്തിലുടനീളം കലാപങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാൻ കാരണമായി{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} തിമൂർ, പഷ്തൂണുകൾക്കിടയിൽ സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, സിഖുകാർ പഞ്ചാബിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. 1781-ൽ ഇവർ [[മുൾത്താൻ]] പിടിച്ചടക്കി. ഇതേ വർഷം തന്നെ അഫ്ഗാനികൾ ഈ നഗരം തിരിച്ചു പിടിച്ചെങ്കിലും നില അത്ര ഭദ്രമായിരുന്നില്ല. ഇതിനു പുറമേ വടക്കു നിന്നും ആക്രമണങ്ങളേയ്യും ഇക്കാലത്ത് അഫ്ഗാനികൾക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നു. 1785-ൽ ബുഖാറയിലെ ഉസ്ബെക് നേതാവും [[മംഗിത് സാമ്രാജ്യം|മംഗിത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] സ്ഥാപകനുമായ അമീർ മുറാദ്, വടക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്താൻ ആക്രമിച്ചു. ഇവർ ഉടൻ തന്നെ പിൻ‌വാങ്ങിയെങ്കിലും വടക്കൻ അഫ്ഘാനിസ്താന്റെ നിയന്ത്രനം കാബൂളിൽ നിന്നും വിട്ട് സ്വതന്ത്രമായി മാറി. പടിഞ്ഞാറ്‌ മശ്‌ഹദിൽ, അഫ്ഗാനികളുടെ സാമന്തനായിരുന്ന, [[നാദിർ ഷാ|നാദിർഷായുടെ]] പൗത്രൻ ഷാ രൂഖിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, ഖ്വാജറുകൾക്കെതിരെ ചില വിജയങ്ങൾ നേടാൻ സാദോസായ് സാമ്രാജ്യത്തിനായി. 1791-ൽ ചില മോഹ്മന്ദ്, അഫ്രീദി പഷ്തൂൺ വംശജർ, തിമൂറിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഗൂഢാലോചനക്കാരായ രണ്ടു പേരെ വധശിക്ഷക്ക് വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name=afghans15/> ഇതിനു പുറമേ ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകിയെന്നാരോപിച്ച്, മൊഹ്മന്ദ് പഷ്തൂൺ വിഭാഗത്തിന്റെ നേതാവിനെ ചതിയിലൂടെ തടവിലാക്കുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=afghanII2/> കാര്യമായ തെളിവിന്റെ അഭാവത്തിലുള്ള ഈ നടപടിയും പഷ്തൂണുകൾക്കിടയിലെ തിമൂറീന്റെ മതിപ്പ് കുറച്ചു<ref name=afghans15/>. === അന്ത്യം === 1793-ൽ പെഷവാറിൽ നിന്നും കാബൂളിലേക്കുള്ള യാത്രമദ്ധ്യേ, രോഗബാധിതനായ തിമൂർ, ഈ വർഷം മേയ് 20-ന് കാബൂളീൽ വച്ച് മരണമടഞ്ഞു. ശത്രുക്കൾ ഇദ്ദേഹത്തിന് വിഷം നൽകി വധിച്ചതാണെന്നും കിംവദന്തികളുണ്ട്. കാബൂളിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത്, കാബൂൾ നദിയുടെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് തിമൂർ ഷായുടെ ശവകുടീരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്<ref name=afghans15/>. 23 ആണ്മക്കളും 13 പെണ്മക്കളുമായി 36 മക്കൾ തിമൂറിനുണ്ടായിരുന്നു. ആരേയും തന്റെ പിൻ‌ഗാമിയായി അദ്ദേഃഅം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നുമില്ല. മരണസമയത്ത് കാബൂളിലുണ്ടായിരുന്ന [[സമാൻ ഷാ]] എന്ന പുത്രൻ അധികാരമേൽക്കുകയും തിമൂറിന്റെ മറ്റ് ആണ്മക്കളിൽ പലരേയും തടവിലാക്കുകയും ചെയ്തു. == കുറിപ്പുകൾ == * '''ക.''' {{Note_label|ക|ക|none}}മുൻപ്, പേർഷ്യക്കാർ ധാരാളമായി വസിച്ചിരുന്ന ഹെറാത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നതിനാൽ, തിമൂർ പേർഷ്യൻ ഭാഷ നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു<ref name="afghans15" />. * '''ഖ.''' {{Note_label|ഖ|ഖ|none}}[[ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യം|ഹഖാമനി ചക്രവർത്തി]] കാംബൈസസിന്റെ സഹോദരൻ [[ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യം#കാംബൈസസ് രണ്ടാമൻ, ബർദിയ|ബർദിയക്കുണ്ടായ]] അനുഭവത്തെ ചരിത്രകാരന്മാർ ഇതിനോട് സാദൃശ്യപ്പെടുത്തുന്നു<ref name="afghans15" />. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിലെ ചക്രവർത്തിമാർ]] i7xq7i6pdtb7lsurr58we4og5ctcx1v സമാൻ ഷാ ദുറാനി 0 107762 4632594 4569581 2026-06-23T14:57:38Z Malikaveedu 16584 4632594 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Zaman Shah Durrani}} {{Infobox Monarch | name =സമാൻ ഷാ ദുറാനി | title =[[അഫ്ഗാനിസ്താൻ|അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ]] ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചക്രവർത്തി | image =Shah-Zaman-Khan.jpg | caption =''സമാൻ ഷാ ദുറാനിയുടെ രേഖാചിത്രം'' | reign = 1793 - 1800 | coronation = | othertitles = | full name =സമാൻ ഷാ ദുറാനി | predecessor =[[തിമൂർ ഷാ ദുറാനി]] | successor =[[മഹ്മൂദ് ഷാ ദുറാനി]] | suc-type = | heir = | queen = | consort = | spouse 1 = | spouse 2 = | spouse 3 = | spouse 4 = | spouse 5 = | spouse 6 = | issue = | royal house = | dynasty =[[ദുറാനി സാമ്രാജ്യം]] | royal anthem = | father =[[തിമൂർ ഷാ ദുറാനി]] | mother = | date of birth =1770 | place of birth = | date of death =1844 | place of death = [[ലുധിയാന]], പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ | date of burial = | place of burial = |}} 1793 മുതൽ 1800 വരെ [[ദുറാനി സാമ്രാജ്യം|ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു '''സമാൻ ഷാ ദുറാനി''' (c.1770 - 1844). ഇദ്ദേഹം [[തിമൂർ ഷാ ദുറാനി|തിമൂർ ഷാ ദുറാനിയുടെ]] അഞ്ചാമത്തെ പുത്രനും ദുറാനി സാമ്രാജ്യസ്ഥാപകൻ [[അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനി|അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനിയുടെ]] പൗത്രനുമായിരുന്നു. ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു സമാൻ ഷാ. പിൻ‌ഗാമിയെ പ്രഖ്യാപിക്കാതെ തന്റെ പിതാവ് തിമൂർ ഷാ മരണമടഞ്ഞതിനു ശേഷം, പ്രമാണിമാരായ തന്റെ മറ്റു സഹോദരന്മാരെ പിന്തള്ളിയാണ് സമാൻ ഷാ ചക്രവർത്തിയായത്. == അധികാരത്തിലേക്ക് == ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന [[തിമൂർ ഷാ]], 1793 മേയ് 20-ന് [[കാബൂൾ|കാബൂളിൽ]] വച്ച് ആകസ്മികമായാണ് മരണമടഞ്ഞത്. 23 ആണ്മക്കളും 13 പെണ്മക്കളുമായി 36 മക്കൾ തിമൂറിനുണ്ടായിരുന്നു. [[തിമൂർ|തിമൂറിന്റെ]] മരണസമയത്ത്, മൂത്തമകൻ ഹുമായൂൺ, [[കന്ദഹാർ|കന്ദഹാറിലേയും]] മറ്റൊരു മകൻ [[മഹ്മൂദ് ഷാ ദുറാനി|മഹ്മൂദ്]] ഹെറാത്തിലേയും, അബ്ബാസ് എന്ന ഒരു മകൻ [[പെഷവാർ|പെഷവാറിലേയും]] ഭരണനിർവാഹകരായിരുന്നു. മൂവരും യഥാക്രമം സാദോസായ്, പോപത്സായ്, ഇഷാഖ്സായ് വംശത്തിൽപ്പെട്ട സ്ത്രീകളിൽ തിമൂറിനുണ്ടായ പുത്രന്മാരായിരുന്നു. തിമൂറിന്റെ മരണസമയത്ത് പ്രബലരായ ഈ മൂന്നു മക്കളും കാബൂളിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. യൂസഫ്സായ് വംശത്തിൽപ്പെട്ട സ്ത്രീയിൽ തിമൂറിനുണ്ടായ പുത്രന്മാരിലൊരാളായിരുന്നു സമാൻ ഷാ. പിൽക്കാലത്ത് ചക്രവർത്തിയായ [[ഷുജ അൽ മുൾക്]] സമാന്റെ നേർ സഹോദരനായിരുന്നു. സമാനും ഷൂജയും മാത്രമേ തിമൂറിന്റെ മരണസമയത്ത് കാബൂളിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഇവരിൽ മൂത്തവനായ സമാൻ, തിമൂറിന്റെ മരണശേഷം സമാൻ ഷാ എന്ന പേരിൽ അധികാരമേറ്റു. [[അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനി|അഹമ്മദ് ഷായുടെ]] മുൻ‌കാല ഉപദേഷ്ടാവായിരുന്ന ഹജ്ജി ജമാൽ ഖാന്റെ പുത്രൻ, പയിന്ദ മുഹമ്മദ് ഖാൻ മുഹമ്മദ്സായുടെ ശക്തമായ പിന്തുണയോടുകൂടിയാണ് ഈ കിരീടധാരണം നടന്നത്. ഇതിനായി, കാബൂളിലുണ്ടായിരുന്ന മിക്കവാറും രാജകുമാരന്മാരേയും അപ്പർ ബാല ഹിസാറിൽ തടവിലാക്കി. തിമൂറിന്റെ മൂത്തമകനായിരുന്ന ഹുമായൂണിനെ, അന്ധനാക്കിയതിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ തടവിലാക്കിയത്<ref name=afghans15/>. == വെല്ലുവിളികളും വിജയങ്ങളും== ആദ്യത്തെ കുറച്ചു വർഷങ്ങളിൽത്തന്നെ അധികാരത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കാനുള്ള എല്ലാ ശ്രമങ്ങളേയും സമാൻ ഷാ സമർത്ഥമായി നേരിട്ടു. ഇതിനായി നിരവധി പേരെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടരാക്കുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ സ്വന്തം വംശക്കാരായ ദുറാനികൾക്കിടയിൽ സമാൻ ഷായുടെ മതിപ്പ് കുറഞ്ഞു വരുകയും തന്റെ അംഗരക്ഷകരായ ഷിയാ ഖ്വിസിൽബാഷ് സൈനികരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം ഏതാണ്ട് ഒറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സമാൻ ഷാ അധികാരത്തിലേറിയ കാലത്തു തന്നെ ഇറാനിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ [[ഖാജർ സാമ്രാജ്യം|ഖ്വാജറുകളുടെ രാജവംശം]] അതിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ആഘാ മുഹമ്മദ് ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ദുറാനികളുടെ പ്രതിനിധിയായിരുന്ന [[ഷാ രൂഖ് അഫ്ഷാർ|ഷാ രൂഖിനെ]] പരാജയപ്പെടുത്തി [[മശ്‌ഹദ്]] നഗരം കൈയടക്കുകയും ഇറാനിലെ ദുറാനി ആധിപത്യത്തിന് അന്ത്യം വരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഖാജറുകളെ, വടക്കു പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തു നിന്ന് റഷ്യക്കാർ ആക്രമിച്ചതോട് ഇവർ തുടർന്ന് അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചില്ല. [[ലാഹോർ]] നിയന്ത്രണത്തിലാക്കാൻ സാധിച്ച അവസാനത്തെ അഫ്ഗാൻ രാജാവാണ് സമാൻ ഷാ. സിഖുകാർക്കെതിരെ പോരാടിയ ഇദ്ദേഹം, മൂന്നു വട്ടം [[പഞ്ചാബ്]] കിഴടക്കി. മൂന്നാം വട്ടം ആക്രമണത്തിനു ശേഷം, ഇന്ത്യയിലായിരിക്കവേ, തന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ [[മഹ്മൂദ് ഷാ ദുറാനി|മഹ്മൂദ്]], കാബൂൾ പിടിച്ചടക്കാനെത്തുന്ന വാർത്തയറിഞ്ഞ സമാൻ ഷാ, സിഖ് നേതാവായിരുന്ന [[രഞ്ജിത് സിങ്|രഞ്ജിത് സിങ്ങിനെ]] ലാഹോറിലെ പ്രതിനിധിയായി നിയമിച്ച് 1799 ഫെബ്രുവരിയിൽ കാബൂളിലേക്ക് മടങ്ങി<ref name=afghans15>{{cite book |last=Vogelsang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey & SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter=15-The Sadozay Dynasty|pages=237-238|url=http://books.google.co.in/books?id=9kfJ6MlMsJQC&lpg=PP1&pg=PA237#v=onepage&q=&f=false}}</ref>. == പരാജയം == അർദ്ധസഹോദരൻ, [[മഹ്മൂദ് ഷാ ദുറാനി|മഹ്മൂദിന്റെ]] ഭീഷണി സമാൻ ഷാ കരുതിയതിനേക്കാൾ ശക്തമായിരുന്നു. തനിക്കെതിരെ ഒരു അട്ടിമറിക്ക് ശ്രമിച്ചു എന്നതിന്റെ പേരിൽ, മുഹമ്മദ്സായ് നേതാവും തന്റെ മുൻകൂട്ടാളിയുമായിരുന്ന [[പയിന്ദ ഖാൻ|പയിന്ദ ഖാനെ]], സമാൻ ഷാ നേരത്തേ വധിച്ചിരുന്നു. സാദോസായ് കുടുംബത്തെപ്പോലെത്തന്നെ ദുറാനികളിലെ പ്രബലരായ മറ്റൊരു [[ബാരക്സായ്]] വിഭാഗത്തിലെ {{Ref_label|ക|ക|none}} [[മുഹമ്മദ്സായ്]] വംശത്തിൽ അംഗമായിരുന്ന പയിന്ദ ഖാന്റെ പുത്രൻ [[ഫത് ഖാൻ]], തന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചതിനു പ്രതികാരമായി മഹ്മൂദിനെ പിന്തുണച്ചിരുന്നു. ഇതിനു പുറമേ മഹ്മൂദിന്റെ അമ്മയും [[അബ്ദാലി|ദുറാനി വംശത്തിൽ]] നിന്നുള്ളയാളായതിനാൽ ദുറാനികളുടെ ശക്തമായ പിന്തുണയും ഇയാൾക്കുണ്ടായിരുന്നു. (സമാൻ ഷായുടെ അമ്മ പെഷവാറിനു വടക്കുള്ള അത്ര പ്രബലമല്ലാത്ത [[യൂസഫ്സായ്]] [[പഷ്തൂൺ]] വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടയാളായിരുന്നു). 1800-ൽ മഹ്മൂദും ഫത് ഖാനും ചേർന്ന് [[കന്ദഹാർ|കന്ദഹാറിലും]] പരിസരത്തുമുള്ള നിരവധി ദുറാനികളുടെ സഹായത്തോടെ സമാൻ ഷായെ പരാജയപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് അന്ധനാക്കപ്പെട്ട സമാൻ ഷാ, 1844-ൽ ലുധിയാനയിൽ വച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ആശ്രിതനായിരിക്കവേയാണ് മരണമടഞ്ഞത്. സമാൻഷായുടെ പരാജയത്തിനു ശേഷം മഹ്മൂദ്, മഹ്മൂദ് ഷാ എന്ന പേരിൽ അധികാരത്തിലേറി.<ref name=afghans15/>. == കുറിപ്പുകൾ == '''ക.'''{{note_label|ക|ക|none}} ബാരക് സായ് വിഭാഗം, അഫ്ഗാൻ വംശജരിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ശക്തരായിരുന്നു എന്ന് [[എൽഫിൻസ്റ്റോൺ]] 1815-ൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == അവലംബം == {{reflist}} [[Category:ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിലെ ചക്രവർത്തിമാർ]] ==ബാഹ്യ കണ്ണികൾ== {{commons category|Zaman Shah Durrani}} * [http://www.bl.uk/collections/afghan/chronology1747to1809.html The British Library – Chronology: from the emergence of the Afghan Kingdom to the Mission of Mountstuart Elphistone, 1747–1809] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713142703/http://www.bl.uk/collections/afghan/chronology1747to1809.html |date=2007-07-13 }} * [http://www.britannica.com/eb/article-21397/Afghanistan Encyclopædia Britannica – Zaman Shah (1793–1800)] * [https://pashtunhistory.com/zaman-shah-durrani-tipu-sultan/ Correspondence between Zaman Shah Durrani and Tipu Sultan (1793–1800)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204120506/https://pashtunhistory.com/zaman-shah-durrani-tipu-sultan/ |date=2024-12-04 }} {{s-start}} {{s-reg}} {{succession box | title = [[List of heads of state of Afghanistan|Emir of Afghanistan]] | years = 18 May 1793 – 25 July 1801 | before = [[Timur Shah Durrani]] | after = [[Mahmud Shah Durrani]] }} {{s-end}} {{Monarchs of Afghanistan}} {{Pashtun nationalism}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Durrani Zaman Shah}} bwgmngit9zsaktraipofe8bfkl9f8oh പെരുന്തേനരുവി വെള്ളച്ചാട്ടം 0 115365 4632585 3979240 2026-06-23T14:03:30Z Malikaveedu 16584 4632585 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Perunthenaruvi Water Falls}}{{coord|9|24|47.31|N|76|52|34.7|E|region:IN_dim:600|display=title}}{{Infobox waterfall|name=Perunthenaruvi Falls|alt_name='''പെരുന്തേനരുവി'''|photo=perunthenaruvi01.jpg|photo_width=|photo_caption=Perunthenaruvi waterfalls near Vechoochira|map=Kerala|map_width=|map_caption=Location of Perunthenaruvi falls in Kerala|coordinates={{coord|9.4131|N|76.8763|E|type:waterbody_scale:50000|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|location=[[Vechoochira]]|type=Waterfall|elevation=|height=|height_longest=|number_drops=|width=|average_width=|watercourse=|average_flow=|world_rank=}}[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂർ|മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട|പത്തനംതിട്ടയിൽ]] നിന്നും ഏകദേശം 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് '''പെരുന്തേനരുവി വെള്ളച്ചാട്ടം'''. ഇത് [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ടജില്ലയിലെ]] ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] മലനിരകളിൽ, [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായ പെരുന്തേനരുവിയിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം.<ref name="travancore_geography">{{cite book|title=തിരുവിതാംകൂർ ഭൂമിശാസ്ത്രം (രണ്ടാം ഭാഗം, നാലാം ക്ലാസിലേയ്ക്ക്)|year=1936|publisher=എസ്.ആർ. ബുക്കുഡിപ്പോ, തിരുവനന്തപുരം.|url=http://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE:Geography_textbook_4th_std_tranvancore_1936.djvu/19|author=സി.ആർ. കൃഷ്ണപിള്ള|accessdate=29 ഒക്ടോബർ 2011|page=൧൫|language=മലയാളം|format=ദേജാവ്യൂ, എച്ച്.ടി.എം.എൽ.|chapter=൩. നദികൾ}}</ref> പമ്പാനദിയിൽത്തന്നെ പെരുന്തേനരുവിയ്ക്കു കുറച്ചു മുകൾ ഭാഗത്തായി [[പനങ്കുടന്ത അരുവി|''പനംകുടുന്ത അരുവി'']], നാവീണരുവി എന്നീ ചെറു വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു. ==എത്തിച്ചേരാൻ== [[കോട്ടയം]], [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലി]], [[മുക്കൂട്ടുതറ]], [[ചാത്തൻതറ]] വഴിയോ, [[തിരുവല്ല]], [[പത്തനംതിട്ട]] , [[റാന്നി]], [[വെച്ചൂച്ചിറ]] നവോദയ സ്കൂൾ ജംഗ്ഷൻ വഴിയോ പെരുന്തേനരുവിയിലെത്താം. നയനമനോഹരങ്ങളായ പാറക്കെട്ടുകളാണ് ഇവിടെയുള്ളത് ശക്തൻവേലൻ കഥകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മിത്തിനെക്കുറിച് ഡിസി ബുക്ക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 'പമ്പാനദി  -പരിസ്ഥിതി, സംസ്കാരം,പരിപാലനം ' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ 'പെരുന്തേനരുവി ഒരു മിത്തോളജിക്കൽ വായന എന്ന തലക്കെട്ടോടെ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.in/Pamba-Paristhithi-Paripalanam-Group-Authors/dp/8126476656|title=|access-date=24/05/2021}}</ref>.പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ റാന്നി താലൂക്കിൽ വെച്ചൂച്ചിറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലാണ് പെരുന്തേനരുവി. അനേകം വിനോദ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടം കാണാൻ എത്താറുണ്ട്. പരിചയമില്ലാത്തവർക്ക് ഇവിടെ അപകടം പറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. കേരള ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ വകയായി വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി ഇവിടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നുവരുന്നു. [[വെച്ചൂച്ചിറ|വെച്ചൂച്ചിറയിലെയും]] സമീപ പഞ്ചായത്തിലെയും ജനങ്ങൾക്ക്‌ ശുദ്ധജലവിതരണത്തിന് ഇത് ജലസ്രോതസ്സായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://localnews.manoramaonline.com/pathanamthitta/features/2017/12/12/pathanamthitta-perunthenaruvi-waterfalls.html|title=Perunthenaruvi Falls|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Perunthenaruvi Pathanamthitta (11).jpg പ്രമാണം:Perunthenaruvi Pathanamthitta (13).jpg പ്രമാണം:Perunthenaruvi Pathanamthitta (17).jpg പ്രമാണം:Perunthenaruvi Pathanamthitta (19).jpg </gallery> == അവലംബം == {{reflist}} [[Category:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[Category:പത്തനംതിട്ടയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] {{ഫലകം:WaterFallsinKerala}} ctdw8jyla8odfyqgb4ig7tbxa8jqxnz പട്ടാമ്പി നഗരസഭ 0 118614 4632550 4596643 2026-06-23T12:25:06Z Malikaveedu 16584 4632550 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pattambi Municipality}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള നഗരത്തെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ |പട്ടാമ്പി}} {{കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ |സ്ഥലപ്പേർ= പട്ടാമ്പി നഗരസഭ |അപരനാമം = |ചിത്രം = |ചിത്രം വീതി = |ചിത്രം തലക്കെട്ട് = |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം = [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] |നിയമസഭാമണ്ഡലം= [[പട്ടാമ്പി നിയമസഭാമണ്ഡലം|പട്ടാമ്പി]] |ലോകസഭാമണ്ഡലം= [[പാലക്കാട് ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട്]] |അക്ഷാംശം = 10.805648 |രേഖാംശം = 76.1725579 |ജില്ല = പാലക്കാട് |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = നഗരസഭ |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ചെയർമാൻ |ഭരണനേതൃത്വം =ഒ. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി <ref>{{Cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2015/1269 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-09 |archive-date=2021-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514192833/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2015/1269 |url-status=dead }}</ref> |വിസ്തീർണ്ണം = 15.84 |ജനസംഖ്യ = 22108 |ജനസാന്ദ്രത = 1396 |Pincode/Zipcode = 679303 |TelephoneCode = 0466 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[ഭാരതപ്പുഴ]], [[നീലകണ്ഠ ഗവ. സംസ്കൃത കോളേജ്]] |കുറിപ്പുകൾ= }} [[പ്രമാണം:Pallippuram.jpg|ലഘുചിത്രം|തീരദേശം റോഡ്, പട്ടാമ്പി]] [[പ്രമാണം:Pattambi. Padinchare madam temple. Guruvayoor road.jpg|ലഘുചിത്രം|[[പട്ടാമ്പി പടിഞ്ഞാറേ മഠം ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം|പടിഞ്ഞാറേ മഠം ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] (വടക്കൻ ഗുരുവായൂർ, കൊച്ചുഗുരുവായൂർ)]] [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടാമ്പി താലൂക്ക്|പട്ടാമ്പി താലൂക്കിൽ]]<ref name=hindu1>{{cite news|title=Chandy to inaugurate new Pattambi taluk|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/chandy-to-inaugurate-new-pattambi-taluk/article5491759.ece|accessdate=2013 ഡിസംബർ 27|newspaper=The Hindu|date=2013 ഡിസംബർ 23|archiveurl=https://archive.today/20131227173758/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/chandy-to-inaugurate-new-pattambi-taluk/article5491759.ece|archivedate=2013-12-27|language=en|url-status=live}}</ref> സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരസഭയാണ് '''പട്ടാമ്പി നഗരസഭ'''. 15.84 ച.കി.മീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ നഗരസഭയുടെ അതിരുകൾ വടക്ക് [[കൊപ്പം]], [[മുതുതല]] പഞ്ചായത്തുകളും, തെക്ക് [[ഭാരതപ്പുഴ]]യും [[ഓങ്ങല്ലൂർ]] പഞ്ചായത്തും, കിഴക്ക് [[ഓങ്ങല്ലൂർ]] പഞ്ചായത്തും, പടിഞ്ഞാറ് [[മുതുതല]] പഞ്ചായത്തുമാണ് ആണ്. 2015 ജനുവരി 14-ാം തീയതിയാണ് പട്ടാമ്പി നഗരസഭ രൂപീകൃതമായത്. മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പട്ടാമ്പി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് അതിർത്തികളൊന്നും മാറ്റാതെ നഗരസഭയാക്കി ഉയർത്തുകയായിരുന്നു. 2015 നവംബറിൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] വിജയിയ്ക്കുകയും, പഞ്ചായത്തിന്റെ അവസാന പ്രസിഡന്റായിരുന്ന കെ.പി. വാപ്പൂട്ടി ആദ്യത്തെ ചെയർമാനായി ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു. നേരിയമംഗലം അംശവും, വള്ളൂർ, ശങ്കരമംഗലം ദേശങ്ങളും, പട്ടാമ്പി പള്ളിപ്പുറം അംശത്തിലായിരുന്ന കീഴായൂർ ദേശവും, മരുതൂരംശത്തിൽ നിന്നു ചേർത്ത കൊടലൂർ ദേശവും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്ഥലമാണ് പട്ടാമ്പി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയത്. [[ഭാരതപ്പുഴ]] നാലുകിലോമീറ്റർ ദൂരം ഈ നഗരസഭയുടെ അതിരിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. ==അവലംബം== *http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} *http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }} *Census data 2001 {{Reflist}} == ഇതും കാണുക == *[[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകളുടെ പട്ടിക]] ==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ== {{പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{പാലക്കാട് ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ നഗരസഭകൾ]] {{Palakkad-geo-stub}} 0d1w1cu8ds7f6cnaq2279iny6rn2yqn വരാപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് 0 120322 4632626 4592769 2026-06-23T16:04:24Z Malikaveedu 16584 4632626 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Varapuzha Gramapanchayath}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = ഗ്രാമം |native_name = വരാപ്പുഴ |other_name = |district = [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]] |state_name = Kerala |state_display_name = കേരളം |nearest_city = എറണാകുളം |parliament_const = എറണാകുളം |assembly_const = വരാപ്പുഴ |civic_agency = |skyline = |skyline_caption = |latd =10.095440 |latm = |lats = |longd=76.320380 |longm= |longs= |locator_position = right |area_total = |area_magnitude = |altitude = |population_total = 31266 |population_as_of = 2001 |population_density = |sex_ratio = 1081 |literacy = 93.25 |area_telephone = 0484 |postal_code = |vehicle_code_range = KL-42 |climate= |website= http://lsgkerala.in/varapuzhapanchayat/ |leader_title_1=പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ്|leader_name_1=മേഴ്‌സി ജോണി}} എറണാകുളം ജില്ലയിൽ പറവൂർ താലൂക്കിൽ ആലങ്ങാട് ബ്ളോക്ക് പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് വരാപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്. ==ആമുഖം== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം 7.74 ച.കി.മീറ്ററാണ്. പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്ക് ആലങ്ങാട്, കോട്ടുവള്ളി പഞ്ചായത്തുകൾ തെക്ക് കടമക്കുടി പഞ്ചായത്ത്, കിഴക്ക് ഏലൂർ, ചേരാനല്ലൂർ പഞ്ചായത്തുകൾ പടിഞ്ഞാറ് ഏഴക്കര, കടമക്കുടി, കോട്ടുവള്ളി പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവയാണ്. പെരിയാർ നദിയുടെ ഡൽറ്റാ പ്രദേശമാണ് വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്ത്. പഞ്ചായത്തിന്റെ മൂന്നു വശവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. പെരിയാറിന്റെ ശാഖകളാണ് കിഴക്കും തെക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ ഒഴുകുന്ന പുഴകൾ. തീരസമതലമാണ് പഞ്ചായത്തിന്റെ പൊതുവായ ഭൂപ്രകൃതി. കിസ്തുമത പ്രചാരണത്തിനായി പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആറാം ശതകത്തിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ കർമ്മലീത്ത മിഷനറിമാരാണ് പെരിയാറിന്റെ തീരത്ത് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന മനോഹരമായ ക്രൈസ്തവ ദേവാലയങ്ങളുടെ മാതാവായ വരാപ്പുഴ കർമ്മലമാതാപള്ളിയുടെ സ്ഥാപകർ. മലബാർ പ്രദേശമൊഴിച്ചാൽ കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന മുഴുവൻ പള്ളികളുടെയും ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസികളുടെയും മെത്രാസനമായിരുന്നു വരാപ്പുഴ. പഴയ കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിൽപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളായിരുന്നു ആലങ്ങാടും, പറവൂരും. ടിപ്പുവിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്നും കൊച്ചിയെ രക്ഷിക്കാൻ സഹായിച്ചതിന് പാരിതോഷികമായി തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവിന് സമ്മാനിച്ചതാണ് ആലങ്ങാടും പറവൂരും. അന്നത്തെ ആലങ്ങാട് ദേശത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടതാണ് വരാപ്പുഴ. തിരുവിതാംകൂറും കൊച്ചിയും സംയോജിപ്പിച്ച് 1949-ൽ തിരുകൊച്ചിയായി. സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയോടു കൂടി ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മലബാർ പ്രദേശവും കൂടി തിരുക്കൊച്ചിയോട് ചേർക്കപ്പെട്ടു. വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്തിന്റെ പൂർവ്വ രൂപം തുടങ്ങുന്നത് പഴയ തിരുവിതാംകൂർ സംസ്ഥാനത്തെ വില്ലേജ് യൂണിയനിലായിരിക്കും. കരമടക്കുന്ന ജന്മിമാർക്കു മാത്രം വോട്ടവകാശമുണ്ടായിരുന്ന ആ സംവിധാനത്തിൽ നിന്നും പരിണമിച്ച് ഇന്നത്തെ വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത് 1958-ൽ ആണ്. 1949 വരെ കോട്ടയം റവന്യൂ ജില്ലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. പിന്നീട് വരാപ്പുഴ തിരുക്കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായ തൃശൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗമായി . 1956 നവംബർ ഒന്നുമുതൽ കേരള സംസ്ഥാനം രൂപം കൊണ്ടെങ്കിലും എറണാകുളം ജില്ലയുടെ ഭാഗമായി വരാപ്പുഴ രൂപപ്പെടുന്നത് 1958-ൽ ആണ്. ഇന്നത്തെ വരാപ്പുഴ, ഏലൂർ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശമായിരുന്നു വരാപ്പുഴ വില്ലേജ് യൂണിയന്റെയും ആദ്യകാല പഞ്ചായത്തിന്റെയും വ്യാപകാതിർത്തി. 1990 ൽ വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്ത് വിഭജിക്കപ്പെട്ട് ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ ഏലൂർ-വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്തുകൾ ആയി മാറി. വരാപ്പുഴ വില്ലേജ് യൂണിയന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു പോൾ തളിയത്ത്. അതിനുശേഷം നിലവിൽ വന്ന വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്തിന്റെയും ആദ്യത്തെ പ്രസിഡന്റ് പോൾ തളിയത്ത് തന്നെ ആയിരുന്നു. <ref name="വടക്കേക്കര">{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/vadakkekkarapanchayat/ |title=തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923212217/http://lsgkerala.in/vadakkekkarapanchayat/ |url-status=dead }}</ref> ==ചരിത്രം== {{Copypaste|url=http://lsgkerala.in/varapuzhapanchayat/history/}} * വിദേശ മിഷനറിമാരുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തന കേന്ദ്രമായിരുന്നു വരാപ്പുഴ. സത്യ ക്രിസ്ത്യാനികൾ എന്ന് അവരെ വിളിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട് അവരുടെ അധിവാസകേന്ദ്രത്തിന് സത്യപട്ടണം എന്നർത്ഥം വരുന്ന വെരാപ്പൊളിസ് എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും വെരാപൊളിസ് എന്ന പദത്തിൽ നിന്നും കാലാന്തരത്തിൽ വരാപ്പുഴ എന്ന പേരുണ്ടായി എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. * പെരുമാക്കന്മാരുടെ വാണിജ്യധനകാര്യമന്ത്രിയുടെ ആസ്ഥാനം ഏലൂരായിരുന്നു. മന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗികനാമം ഏലേലചിങ്ങൻ (സിംഹൻ) എന്നായിരുന്നു. ഏലൻ എന്ന ചെന്തമിഴ് വാക്കിന് വരൻ (അധികാരി) എന്നു കൂടി അർത്ഥമുണ്ട്. ആ വാക്കിൽ നിന്ന് വരന്റെ പുഴയായും അതിനു രൂപപരിണാമം സംഭവിച്ച് വരാപ്പുഴയായെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. * മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നാമത്തെ അവതാരമായ വരാഹമൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്ന വരാപ്പുഴയിലെ വരാഹക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വരാഹപുരം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത് ലോപിച്ച് വരാപ്പുഴ എന്ന സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായതായും ഐതിഹ്യമുണ്ട്. ഫ്യൂഡൽ വ്യവസ്ഥയുടെ അവസാന കണ്ണിയായിരുന്നു തേവർകാട്ടിലെ അറക്കൽ ജനാർദ്ദനനായ്ക്കന്റേത്. ചില ശിക്ഷണാധികാരങ്ങൾ അന്നത്തെ ഭരണകർത്താക്കളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചിരുന്ന ഒരു നാട്ടു പ്രമാണി കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ക്ഷേത്രപ്രവേശനം പോലെയുളള സാമൂഹ്യ പരിഷ്കരണ കാര്യത്തിൽ സുപ്രധാനമായ ഒരു പങ്കുവഹിച്ച വ്യക്തിയായിരുന്നു വലിയ വീട്ടിൽ ശ്രീകമലനാഥപൈ. ഇ.എം.എസ് 1948-ൽ തന്റെ ഏതാനും നാളത്തെ ഒളിവു ജീവിതകാലം കഴിച്ചു കൂട്ടിയത് പുത്തൻപള്ളിയിലെ പാലക്കപ്പറമ്പു തറവാട്ടിലായിരുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയിൽ രേഖപ്പെടുത്താത്തതാണെങ്കിലും ഒരു ചരിത്ര യാഥാർത്ഥ്യമായി അവശേഷിക്കുന്നു. വരാപ്പുഴ പ്രദേശത്ത് വ്യക്തി ഭൂവുടമകൾ വളരെ കുറവായിരുന്നതായാണ് കാണുന്നത്. ഭൂമിയിൽ ഭൂരിഭാഗവും തുറവൂർ, ആലപ്പുഴ ദേവസ്വങ്ങളുടേതായിരുന്നു. ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചിരുന്നവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പാട്ടക്കുടിയാന്മാരോ കുടികിടപ്പുകാരോ ആയിരുന്നു. ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമത്തിന്റെ പ്രാരംഭഘട്ടമായ ഭൂനയബിൽ 1957-ൽ ഇ.എം.എസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് വന്നതോടെയാണ് കുടികിടപ്പുകാരെ തങ്ങളുടെ കുടിയിടത്തിൽ നിന്നും ഒഴിപ്പിക്കാതിരിക്കാനുള്ള സംരക്ഷണം നിലവിൽ വന്നത്. തുടർന്ന് ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം നടപ്പിൽ വന്നങ്കിലും അതിനുമുമ്പേ തന്നെ 1969-ൽ വരാപ്പുഴയിലെ ഉന്നത ഭൂവുടമകളായ വലിയ വീട്ടിൽ തറവാട്ടുകാർ സ്വമേധയാ നൂറുപേർക്ക് എ.കെ.ജി.യെക്കൊണ്ട് കുടികിടപ്പവകാശം കൊടുപ്പിച്ചത് ഭൂപരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലായിരുന്നു. ഭൂപരിഷ്കരണത്തിലൂടെ കുടികിടപ്പുകാർക്കും കർഷകർക്കും മറ്റും ഉടമാവകാശം സിദ്ധിച്ചതോടെ സാമ്പത്തികമായും വിദ്യാഭ്യാസപരമായും സാമൂഹ്യപരമായും വമ്പിച്ച നേട്ടങ്ങളാണ് ഈ പ്രദേശത്തിന് കൈവരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.എ.ഡി.1400-ന് മുമ്പേ തന്നെ പഞ്ചായത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തായി ശിവക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നതായി രേഖകൾ ഉണ്ട്. എ.ഡി.1400-ൽ എഴുതപ്പെട്ട കോക സന്ദേശം എന്ന കാവ്യത്തിന്റെ കർത്താവ് തിരുമുപ്പം ക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചിട്ടുള്ളതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സാംസ്കാരികമായി പൊതുവെ ഉയർന്ന നിലവാരം പുലർത്തുന്ന പഞ്ചായത്തുകളിലൊന്നാണ് വരാപ്പുഴ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്. ഈ രംഗത്ത് ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തിയിട്ടുള്ള മഹത് വ്യക്തികളെ സംഭാവന ചെയ്യുവാൻ വരാപ്പുഴ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== *പ്രശസ്തമായ ദുർഗാദേവീ ക്ഷേത്രം *ഗുരുദേവക്ഷേത്രം മണ്ണംതുരുത്ത് * മുഹിയുദ്ദീൻ ജുമാ-മസ്ജിദ് മണ്ണംതുരുത്ത് * ഇന്ഫണ്ട് ജീസസ് ചർച്ച്‌ തുണ്ടത്തുംകടവ് * കാർമൽ മൌന്റ്റ്‌ ചർച്ച്‌ വരാപ്പുഴ * ക്രിസ്തുനഗർ ചർച്ച്‌ ചെട്ടിഭാഗം * [[സെൻറ് ജോർജ്ജ് ചർച്ച്‌ പുത്തൻപള്ളി]] * വാനമ്പാടി കപ്പേള - പുത്തൻപള്ളി പള്ളിയ്ക്ക് കീഴിൽ ഉള്ള ഈ കപ്പേളയിൽ ആണ് പ്രശസ്തമായ മുട്ടുപെരുന്നാൾ നടക്കുന്നത്. രസകരമായ ഒരു കഥയാണ് ഈ പേരിനു പിന്നിൽ. ആദ്യനാളുകളിൽ പള്ളിക്ക് സ്ഥലപരിമിതിയുണ്ടായിരുന്ന സമയത്ത് പെരുന്നാൾ നടത്തിയിരുന്നത് വഴിയിൽ വെച്ചായിരുന്നു. അപ്പോൾ ആരാധരുടെ തിരക്കുമുലം ഒരാൾ എങ്ങോട്ടു തിരിഞ്ഞാലും മറ്റൊരാളുടെ ദേഹത്തു മുട്ടുമായിരുന്നു. ഇതി പിന്നീട് മുട്ടുപെരുന്നാളായി മാറി *പനയക്കൽ ശ്രീ വനദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം - ദേവസ്വംപാടം * ശ്രീരാമപുരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം == വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == * സെൻറ് ജോർജ്ജ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ,പുത്തൻപള്ളി * ഗവ.യു.പി സ്കൂൾ ചിറയ്ക്കകം * സെൻറ് ജോസെഫ് എൽ പി സ്കൂൾ , മണ്ണംതുരുത്ത് * ഹോളി ഇന്ഫണ്ട് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂൾ എടംബാടം * സെൻറ് ജോസഫ്‌ ഗേൾസ്‌ ഹൈസ്കൂൾ എടംബാടം * ഇന്ഫണ്ട് ജീസസ് എൽ പി സ്കൂൾ തുണ്ടത്തുംകടവ് * സെൻറ് മേരീസ് എൽ പി സ്കൂൾ മുട്ടിനകം * ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ പി സ്കൂൾ ഒളനാട് ==പ്രധാനവ്യക്തികൾ== *എം.പി.പോൾ - സാംസ്കാരിക നായകൻ , സാഹിത്യകാരൻ. *റോസി തോമസ്‌ - എഴുത്തുകാരി *ടി.എം.ചുമ്മാർ - പത്രപ്രവർത്തകൻ *പപ്പൻ - ലോക പ്രശസ്തനായ വോളിബോൾ കളിക്കാരൻ *സിനി തളിയത്ത് - അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ ഭാരതത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് കളിച്ച ബാസ്ക്കറ്റ് ബോൾ താരം. ==വാർഡുകൾ== #തേവർക്കാട് #ചിറയ്ക്കകം നോർത്ത് #ചിറയ്ക്കകം സൌത്ത് #പുത്തൻപള്ളി നോർത്ത് #മുട്ടിനകം നോർത്ത് #മുട്ടിനകം സൌത്ത് #പുത്തൻപള്ളി സൌത്ത് #മണ്ണംതുരുത്ത് #വരാപ്പുഴ നോർത്ത് #വരാപ്പുഴ സൌത്ത് #തുണ്ടത്തുംകടവ് സൌത്ത് #തുണ്ടത്തുംകടവ് നോർത്ത് #തുണ്ടത്തുംകടവ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് #ചെട്ടിഭാഗം ടൌൺ #ചിറയ്ക്കകംപാടി #ദേവസ്വംപാടം<ref name="വാർഡുകൾ">{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2020-09-29 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> ==സ്ഥിതിവിവരകണക്കുകൾ== ==അവലംബം== *http://www.lsg.kerala.gov.in/pages/lb_general_info.php?intID=5&ID=630 *<references /> {{എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{എറണാകുളം ജില്ല}} [[Category:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] d8lon5tigjoew9togd8cz4valhvcxkc സഹസ്രാബ്ദവാദം 0 122154 4632599 3970165 2026-06-23T15:04:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632599 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Millenarianism}} ലോകത്തിനു യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ 1000 വർഷ ഭരണത്തിലുടെ വലിയ മാറ്റം സംഭവിക്കുമെന്ന വിശ്വാസമാണ്‌ '''സഹസ്രാബ്ദവാദം''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:''Millenarianism''). ഈ ചിന്താഗതി വച്ചുപുലർത്തുന്നവർ സമൂലമാറ്റചിന്താഗതിക്കാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ==ചരിത്രം== [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതത്തിലെ]] അവസാനകാലഘട്ടവാദികളുടെ പ്രധാന പഠിപ്പിക്കലുകളിൽ ഒന്നാണ് ക്രിസ്തു ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുമെന്നും ആ തിരിച്ചുവരവിലൂടെ ഭുമിയിൽ ദൈവരാജ്യം സ്ഥാപിതമാകും എന്നുള്ള വിശ്വാസം.യോഹന്നാന്റെ വെളിപ്പാട് പുസ്തകത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രവചനപ്രകാരം ഈ ഭരണം 1000 വർഷം നിലനിൽക്കും (സഹസ്രാണ്ടുവാഴച്ച).<ref name=rkark>Kark, Ruth "Millenarism and agricultural settlement in the Holy Land in the nineteenth century," in Journal of Historical Geography, 9, 1 (1983), pp. 47-62</ref> ഈ വിശ്വാസം മുഖ്യധാരാ ക്രിസ്തുമതവിഭാഗങ്ങൾ അംഗികരിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും മറ്റ് പല ക്രിസ്തിയ മതവിഭാഗങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. ==ദൈവശാസ്ത്രം== ഈ ലോകം ദുർസ്വാധിനങ്ങളാൽ അധഃപതിച്ചു പോയെന്ന് സഹസ്രാബ്ദവാദികൾ പറയുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികരികൾ നീതിയില്ലത്തവരും,സ്വാർത്ഥാലുക്കളും ആയതിനാൽ ദൈവികഭരണത്താൽ മാത്രമേ മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ പ്രശ്നനങ്ങ്ളും പരിഹരിക്കപെടുകയുളൂ എന്നും ഇവർ വിശസിക്കുന്നു. ==ഈ വിശ്വാസമുള്ള സംഘടനകൾ== *[[യഹൂദമതം]] *[[യഹോവയുടെ സാക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.mille.org/links.html List of links sorted by group type.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220309035209/http://www.mille.org/links.html |date=2022-03-09 }} Center for Millennial Studies at Boston University. * Lemman, Nicholas. [https://web.archive.org/web/20121019092445/http://www.newyorker.com/fact/content/articles/060807fa_fact1 "Amateur Hour: Journalism without Journalists"], ''The New Yorker'', August 7, 2006. [[വർഗ്ഗം:ക്രിസ്തീയവിശ്വാസങ്ങൾ]] pujcmsce8mypj6gek3x9weisbpvpdkk സഞ്ചാരസാഹിത്യം 0 122326 4632571 3970599 2026-06-23T13:13:29Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632571 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Travel literature}} [[File:Gullivers travels.jpg|thumb|First edition of ''[[Gulliver's Travels]]'' by [[Jonathan Swift]] (1726)]] ഒരു യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള കാര്യങ്ങൾ '''യാത്രാവിവരണം''' എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നത് (Travel literature). ഇത് സാധാരണരീതിയിൽ എഴുത്തുകാരന്റെ ഏതെങ്കിലും യാത്രയെ സംബന്ധിക്കുന്നതോ, യാത്ര ചെയ്തപ്പൊൾ ഉണ്ടായ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ചോ ആയിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ ഇങ്ങനെയുള്ളതിന്റെ '''ട്രാവലോഗ് ''' ( '''travelogue''' or '''itinerary''') എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ലോകത്ത് സഞ്ചാര സാഹിത്യം രൂപപ്പെട്ടത് ആദ്യകാല കച്ചവട സമൂഹത്തിന്റെ യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്.താരതമ്യ സാഹിത്യം രൂപപ്പെടുന്നതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ്. ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചും ഏഷ്യയെക്കുറിച്ചും എഴുതിയ പൗരസ്ത്യ വാദപഠനങ്ങളിലും സഞ്ചാരസാഹിത്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം കാണാം. മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ സഞ്ചാര സാഹിത്യം ആരംഭിക്കുന്നത് പാറേമാക്കൽ തോമാക്കത്തനാരുടെ റോമായാത്രയോടെയാണ് ([[വർത്തമാനപ്പുസ്തകം|വർത്തമാനപുസ്തകം]]). എസ്.കെ.പൊറ്റക്കാടാണ് മലയാളത്തിലെ സഞ്ചാര സാഹിത്യത്തെ വിപുലപ്പെടുത്തിയത്. ഇന്ന് വിപുലമായി വളർന്ന ഒരു സാഹിത്യ പ്രസ്ഥാനമാണ് ഇത്. ചിന്താരവി, മുസഫർ അഹമ്മദ് തുടങ്ങി ഒരു നിരയെ നമുക്ക് കാണാം. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Wiktionary|itinerary}} {{Commons|Travel literature}} * [https://web.archive.org/web/20130117082943/http://www.ntu.ac.uk/hum/centres/english/travel_writing.html Centre for Travel Writing Studies - Nottingham Trent University] * [http://www.studiesintravelwriting.com/about.php Studies in Travel Writing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716155641/http://www.studiesintravelwriting.com/about.php |date=2011-07-16 }} [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യം]] [[വർഗ്ഗം:യാത്രാവിവരണങ്ങൾ]] owkplhbk6jelp5ebk1ccovxegd3r8hd മണിമലയാർ 0 122951 4632605 4602776 2026-06-23T15:21:18Z Malikaveedu 16584 4632605 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} '''മണിമലയാർ''' തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]]. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വിഷഘ്ന എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഈ നദി [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടു. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് നദി ഒഴുകുന്നത്. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ വിവിധ ജില്ലകളിലൂടെയാണ് ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നത്. മണിമലയാർ പമ്പാ നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, പകരം പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകി, പിന്നീട് നെടുമ്പുറത്ത വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചങ്ങങ്കരി, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി, ഒടുവിൽ കൈനകരി എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുന്നു. ഒരു ശാഖ വീണ്ടും ചെന്നങ്കരിയിൽ വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], വായ്പൂർ, [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട് & കുറ്റൂർ (തിരുവല്ല നഗരത്തിൻ്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ, ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, നെടുമ്പുറം, [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], രാമങ്കരി, [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവ മണിമലയാറിൻ്റെ തീരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീതീരത്തുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] ആറാട്ട് നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] വള്ളസദ്യക്കും നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 പള്ളിയോടങ്ങളിൽ വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടാരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. [[പത്തനംതിട്ട|പത്തനംതിട്ടയിലൂടെ]] ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിൽ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] 2500 അടി ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളാണ് ഈ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുള്ള അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു കൈവഴികളാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് കുത്തനെ ഒഴുകി ഇളംകാടിന് അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ വന്നു ചേരുന്ന നീർച്ചാലുകളും ഈ തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി ഇളംകാട്ടിലെത്തി ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. കോലാഹലമേടിന് തെക്കുനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന നീർച്ചാലുകളുമായി ചേർന്ന് തെക്കോട്ട് ഒഴുകി വല്യേന്ത കടന്ന് ഏന്തയാറായി ഇളംകാട്ടിൽ എത്തുമ്പോൾ ആദ്യശാഖകളും ഇതോടൊപ്പം ചേരുന്നു. വെംബ്ലിയിൽ എത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് ഉറുമ്പിക്കരയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും കടന്നവരുന്ന പാപ്പാനിത്തോടും ഇതിലേയ്ക്ക് വന്നുചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ കൂട്ടിക്കലിൽ വച്ച് ഇതോടൊപ്പം ചേരുന്നു. പുല്ലകയാർ എന്ന പേരോടെ തെക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം|മുണ്ടക്കയത്ത്‌]] എത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നീർച്ചാലുകൾ ചേർന്നുള്ള നെടുംതോടും പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. വെള്ളനാടി കടന്ന് എരുമേലിക്ക് വടക്ക് കൊരട്ടിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുവരുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന കൊരട്ടിയാർ [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] ചേനപ്പാടിക്കും മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കേ അതിരിലൂടെ മണിമലയിൽ എത്തി മണിമലയാർ ആയി മാറുന്നു. പിന്നീട് ഇതിന്റെ ഒഴുക്ക് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്.[[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് വായ്പൂരെത്തുന്നു. മല്ലപ്പള്ളി കടന്നാൽ പിന്നീട് നദിയുടെ ഒഴുക്ക് തെക്കോട്ടാണ്. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്ക് കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ലയും വെൺപാലയും കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന കുട്ടനാട് മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ മണൽ ഖനനം നദിയുടെ നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] 4taj5gt5fxkg4hurhzxztahd429nluh അകാലജനനം 0 123192 4632768 4103896 2026-06-24T07:39:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632768 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Preterm Birth}}{{Infobox medical condition (new) | name = Preterm birth | pronounce = | synonyms = Premature birth, preemies, premmies | image = Premature infant with ventilator.jpg | alt = | caption = [[Medical ventilator|Intubated]] preterm baby in an [[neonatal incubator|incubator]] | field = [[Neonatology]], [[Pediatrics]], [[Obstetrics]] | symptoms = [[Birth]] of a [[baby]] at younger than 37 weeks' [[Gestational age (obstetrics)|gestational age]]<ref name=NIH2014Def/> | complications = [[Cerebral palsy]], [[delays in development]], [[hearing problems]], [[Visual impairment|sight problems]]<ref name=NIH2014Def/> | onset = | duration = | types = | causes = Often unknown<ref name=WHO2014/> | risks = [[diabetes mellitus|Diabetes]], [[high blood pressure]], [[Multiple birth|Multiple gestation]], [[obesity]] or [[underweight]], a number of [[vaginal infection]]s, [[celiac disease]], [[tobacco smoking]], [[psychological stress]]<ref name=WHO2014/><ref name=NIH2014Risk/><ref name=SacconeBerghella2015/> | diagnosis = | differential = | prevention = [[Progesterone]]<ref name=NIH2014Pre/> | treatment = [[Corticosteroids]], keeping the baby warm through [[skin-to-skin contact]], supporting [[breastfeeding]], treating [[infection]]s, supporting breathing<ref name=WHO2014/><ref name=NIH2013Mg/> | medication = | prognosis = | frequency = ~15 million a year (12% of deliveries)<ref name=WHO2014/> | deaths = 805,800<ref name=GBD2015De/> }} {{DiseaseDisorder infobox | Name = അകാലജനം | ICD10 = {{ICD10|O|60|1|o|60}}, {{ICD10|P|07|3|p|05}} | ICD9 = {{ICD9|644}}, {{ICD9|765}} | ICDO = | Image = Premature infant with ventilator.jpg | Caption = ''അകാല ജനനത്തിലെ ശിശു ഇങ്കുബേറ്ററിൽ'' | OMIM = | OMIM_mult = | MedlinePlus = 001562 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 1889 | DiseasesDB = 10589 | MeshID = D047928 }} ഗർഭകാലം പൂർത്തിയാകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉണ്ടാകുന്ന ജനനം. മനുഷ്യരിൽ ഗർഭകാലം 280 ദിവസം (40 ആഴ്ച) ആണ്. 37 ആഴ്ചയ്ക്ക് മുൻപ് ജനിക്കുന്നതിനു '''അകാല ജനനം''' എന്നു പറയാവുന്നതാണ്. ഇംഗ്ലീഷ്: '''Preterm birth'''. ഇങ്ങനെ ജനിക്കുന്ന ശിശുക്കൾക്കു പ്രായേണ 2,500 ഗ്രാമിൽ (5.1/2 റാത്തൽ) കുറവായിരിക്കും തൂക്കം. ഈ ശിശുക്കൾക്ക് ഗർഭാശയത്തിനു വെളിയിലുള്ള പരിസ്ഥിതിയുമായി ഇണങ്ങിച്ചേരാനുള്ള കഴിവ് കുറവായിരിക്കും. ലോകത്ത് ഇന്ന് നടക്കുന്ന പ്രസവങ്ങളിൽ 7-12 ശ.മാ. വരെ അകാല ജനനങ്ങളാണ്. == അകാലജനനകാരണങ്ങൾ == മാതാവിന്റെ പ്രായം 20ൽ താഴെയോ 35-ന് മുകളിലോ ആണെങ്കിൽ അകാലജനനത്തിനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ഒരേ പ്രസവത്തിൽ ഒന്നിലേറെ ശിശുക്കൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും ഇത് സാധാരണമാണ്. രണ്ടു വർഷത്തിൽ ഒന്നിലേറെ പ്രസവം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും ആറു വർഷത്തിലേറെ ഇടവിട്ടു പ്രസവം ഉണ്ടാകുമ്പോഴുമാണ് അകാലജനനത്തിനു കൂടുതൽ സാധ്യത. രക്തക്കുറവ്, താഴ്ന്ന ജീവിതനിലവാരം, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, പുകവലി, മയക്കു മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം, പ്രമേഹം, രക്താതിസമ്മർദം, രക്തസ്രാവം ഇവയെല്ലാം അകാലജനനത്തിനു ഹേതുവാകാറുണ്ട്. ഗർഭിണിയുടെ ശരീരത്തിൽ ശക്തിയായ ഇളക്കം തട്ടുമ്പോൾ ശർഭാശയത്തിലെ ആമ്നിയോട്ടിക് മെമ്പ്രെയിൻ (Amniotic memberane) പൊട്ടി ആമ്നിയോട്ടിക് ഫ്ളൂയിഡ് (A.fluid) എന്ന ദ്രാവകം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ പ്രസവം ത്വരിതപ്പെടുകയും ശിശുക്കൾ അകാലത്തു ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>[http://www.biomedcentral.com/1471-213X/7/11] Term amniotic membrane is a high throughput source for multipotent mesenchymal stem cells with the ability to differentiate into endothelial cells in vitro</ref><ref>http://www.gynob.com/amniotic.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030170625/http://gynob.com/amniotic.htm |date=2010-10-30 }} Amniotic Fluid</ref> കാലിൽ നീര്, രക്തസമ്മർദത്തിന്റെ വർദ്ധനവ്, ഇടയ്ക്കിടക്കു രക്തംപോക്ക് (Antepartum haemorrhage) തുടങ്ങിയ അസുഖങ്ങൾ ബാധിക്കുന്നതിന്റെ ഫലമായി പ്രസവം ത്വരിതപ്പെടുകയും അകാലജനനം ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>[http://www.health-issues.org/rare-diseases/antepartum-haemorrhage.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716023954/http://www.health-issues.org/rare-diseases/antepartum-haemorrhage.htm|date=2010-07-16}} Antepartum Haemorrhage - Symptom, Causes, Treatment of Antepartum Haemorrhage</ref> ശ്രോണീമേഖല വേണ്ടവിധത്തിൽ വികാസം പ്രാപിക്കാത്തവരിൽ (contracted pelvis) ഗർഭം പൂർത്തിയാകാനനുവദിക്കാതെ പ്രസവം ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ (Induction) ഫലമായും അകാലജനനം ഉണ്ടാകുന്നു.<ref>http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/contracted+pelvis contracted pelvis</ref> ഗർഭാശയത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ ഉള്ള പോരായ്മകൾ, ഗർഭാശയ മുഴകൾ, ഗർഭാശയമുഖത്തു ചെയ്യുന്ന ചില ശസ്ത്രക്രിയകൾ, ഗർഭാശയത്തിലും യോനിയിലുമുള്ള അണുബാധ എന്നിവയും ശക്തമായ കാരണങ്ങളാണ്. പ്രീ എക്ളാംപ്ടിക് ടോക്സീമിയ (Pre Eclamptic toxemia),<ref>http://www.gynaeonline.com/PET.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101029205654/http://gynaeonline.com/PET.htm |date=2010-10-29 }} PRE-ECLAMPTIC TOXEMIA (PET)</ref> അനീമിയ (Anaemia),<ref>http://www.emedicinehealth.com/anemia/article_em.htm Anemia</ref> ആക്സിഡെന്റൽ ഹെമറേജ് (Accidental haemorhage),<ref>http://www.gfmer.ch/Obstetrics_simplified/Abruptio_placentae.htm Abruptio Placentae (Accidental Haemorrhage)</ref> എക്ലാംപ്സിയ (Eclampsia),<ref>http://www.emedicinehealth.com/eclampsia/article_em.htm Eclampsia</ref> ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ, ഇൻഫെക്റ്റീവ് ഹെപ്പാറ്റൈറ്റിസ് (Infective hepatitis),<ref>http://www.health.state.ny.us/diseases/communicable/hepatitis/hepatitis_a/fact_sheet.htm Hepatitis A (infectious hepatitis)</ref> യൂറിനറി ഇൻഫെക്ഷൻ (Chronic renal disease),<ref>http://www.emedicinehealth.com/chronic_kidney_disease/article_em.htm Chronic Kidney Disease</ref> റെസ്പിറേറ്ററി ഇൻഫെക്ഷൻ (Respiratory Infection),<ref>http://www.wrongdiagnosis.com/r/respiratory_infections/intro.htm Respiratory infections </ref> ഹൈഡ്രാമ്നിയോസ്, അപസ്മാരം (Epilepsy),<ref>http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/epilepsy.html Epilepsy </ref> പ്രമേഹം (Diabetes), തൈറോടോക്സിക്കോസിസ് (Thyrotoxicosis),<ref>http://www.vitaminsdiary.com/disorders/thyrotoxicosis.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826024024/http://www.vitaminsdiary.com/disorders/thyrotoxicosis.htm |date=2010-08-26 }} Thyrotoxicosis - Symptoms and Treatment</ref> ക്ഷയം മുതലായ രോഗങ്ങളുള്ളവർക്ക് ഗർഭം പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ പ്രസവം വിദഗ്ദ്ധമായി ത്വരിതപ്പെടുത്തേണ്ടിവരും. അങ്ങനെയും അകാലജനനം സംഭവിക്കാം. == അകാലജനനം പ്രവചിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ == അകാലജനനം പ്രവചിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ. അകാല ജനനത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്നറിയാൻ പല പരിശോധനകളും ഉണ്ട്. അൾട്രാസൌണ്ട് സ്കാനിംഗ് (Ultrasound scanning) വഴി ഗർഭാശയകവാടത്തിന്റെ നീളവും വികാസവും അളക്കുക, ഗർഭാശയത്തിന്റെ സങ്കോചവികാസങ്ങൾ (contractions) പ്രത്യേക ഉപകരണം കൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കുക, യോനീ സ്രവത്തിൽ ഫീറ്റൽ ഫൈബ്രോനെക്റ്റിൻ (Foetal Fibronectin), സൈറ്റോകൈനുകൾ (Cyto kines), ഇന്റർ ലൂട്ടിൻ (Inter leutin) തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടോ എന്നുള്ള പരിശോധന തുടങ്ങിയ പല മാർഗങ്ങളും അകാലജനനത്തിന്റെ സാധ്യത കണ്ടുപിടിക്കാൻ സഹായിക്കും. എന്നാൽ ഈ പരിശോധനകളൊന്നും തന്നെ 100 ശ.മാ. വിശ്വാസയോഗ്യമല്ല. == അകാലജനിതശിശു. == ശിശുവിന്റെ തൊലി വളരെ നേർമയുള്ളതായിരിക്കും. ശരീരത്തിൽ 'ലാനുഗോ' (Lanugo) എന്നു പറയപ്പെടുന്ന രോമം ധാരാളം ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref>http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=6210 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012092039/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=6210 |date=2013-10-12 }} Definition of Lanugo</ref> തൊലി ചുക്കിച്ചുളിഞ്ഞിരിക്കും. ശിശു മിക്കവാറും അനങ്ങാതെ കിടന്നുറങ്ങും. തൂക്കവും നീളവും കുറവായതിനാൽ തലയോടിന്റെ വലിപ്പം കുറഞ്ഞിരിക്കും. ശ്വാസകോശങ്ങൾ, വൃക്കകൾ, കരൾ ഇവയ്ക്കു വേണ്ടത്ര വളർച്ച ലഭിക്കാത്തതിനാൽ ദേഹത്തിന്റെ താപനില നിലനിർത്താനും രോഗങ്ങൾ തടയാനുമുള്ള ശേഷി കുറഞ്ഞിരിക്കും. അകാലജനിത ശിശുക്കളെ പരിമിതമായ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണസൗകര്യം മാത്രമുള്ള വീടുകളിൽവച്ച് ശുശ്രൂഷിച്ചാൽ പോരാ. ഇതിനുവേണ്ടി പ്രധാന ആശുപത്രികളിലെല്ലാം പ്രത്യേകം [[ഇൻകുബേറ്റർ|ഇൻകുബേറ്ററുകൾ]] സജ്ജമായിരിക്കും. ഇൻകുബേറ്ററിൽ വളർത്തുമ്പോൾ ശിശുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ താപം നിലനിർത്തുക, പോഷകാംശങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണം ക്രമമനുസരിച്ച് കൊടുക്കുക, രോഗസംക്രമണം തടയുക തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ. ജനനത്തിനുശേഷം 24 മുതൽ 48 മണിക്കൂർ വരെ ഒന്നും കൊടുക്കേണ്ടതില്ല. ചിലപ്പോൾ ചില ശിശുക്കൾ കരയുകയും കൈവിരൽ കുടിക്കാൻ നോക്കുകയും മുലപ്പാൽതനിയെ നുകർന്നു കുടിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നപക്ഷം, അമ്മയുടെ പാൽ ബ്രെസ്റ്റ് പമ്പ് (Breast pump) ഉപയോഗിച്ച് എടുത്തു ശിശുവിന് ഡ്രോപ്പർകൊണ്ടു കൊടുക്കാവുന്നതാണ്.<ref>http://video.about.com/breastfeeding/Pump-and-Store-Breast-Milk.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101005052552/http://video.about.com/breastfeeding/Pump-and-Store-Breast-Milk.htm |date=2010-10-05 }} How to Pump and Store Breast Milk</ref> ചില കുട്ടികൾക്കു പാൽ കൊടുക്കുന്നതിന്റെ ഫലമായി ശ്വാസംമുട്ടൽ വന്നു മരണത്തിനിടയാകാറുണ്ട്. ഭക്ഷണത്തിൽ കാൽസ്യം, ഫോസ്ഫറസ്, ജീവകം സി, കെ എന്നിവ അത്യാവശ്യമാണ്. പശുവിൻപാലും വെള്ളവും തുല്യമായി ചേർത്തു നാലാമത്തെ ദിവസം രണ്ടോ നാലോ മണിക്കൂർ ഇടവിട്ടു കൊടുക്കാം. റ്റ്യൂബ് വഴിയാണെങ്കിൽ 4 മണിക്കൂർ ഇടവിട്ടുമാത്രം കൊടുത്താൽമതി. വലിച്ചുകുടിക്കാത്ത ശിശുക്കൾക്കു പിപ്പറ്റും വലിച്ചു കുടിക്കുന്ന ശിശുക്കൾക്ക് കുപ്പിയും ഉപയോഗിക്കാം. ശിശുവിനു പൂർണവളർച്ചയില്ലാത്തതിനാൽ താപം നിലനിർത്തുന്നതിന് കൃത്രിമമായി 36.88°c ചൂട് ഇൻകുബേറ്ററിനകത്ത് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കണം. താപം നിലനിർത്താൻ ചൂടുവെള്ളം നിറച്ച കുപ്പികൾ പ്രധാനമായി ശിശുക്കളുടെ കിടക്കയുടെ പ്രത്യേക അറകളിൽ സൂക്ഷിക്കാനുള്ള സജ്ജീകരണം ഉണ്ടായിരിക്കണം. 50-60 ശ.മാ. ആർദ്രതയും വേണം. ശിശുവിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ തൂക്കം വർദ്ധിക്കുന്നതോടെ ഇൻകുബേറ്ററിലെ ആർദ്രതയും താപവും കുറയ്ക്കാം. ശിശുവിനു ശ്വാസോച്ഛ്വാസം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ ഓക്സിജൻ നിയന്ത്രിതമായി കൊടുക്കണം. അനിയന്ത്രിതമായി ഓക്സിജൻ കൊടുക്കുന്നതായാൽ ശിശുവിനു പിന്നീട് റിട്രോപ്ളാസെന്റൽ ഫൈബ്രോപ്ളാസിയ (Retroplacental fibroplasia) എന്ന രോഗം കണ്ണിനകത്തുണ്ടാകാനിടയുണ്ട്.<ref>http://dictionary.reference.com/browse/retroperitoneal+fibrosis retroperitoneal fibrosis</ref> ശിശുവിനെ വളരെ നേരിയ ഉടുപ്പു ധരിപ്പിക്കണം. ഫ്ളാനൽകൊണ്ടോ കമ്പിളികൊണ്ടോ ഉള്ള ഒറ്റവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. രോഗമുള്ള ശിശുക്കളെ മാറ്റി പ്രത്യേക ഇൻകുബേറ്ററിൽ കിടത്തി ശുശ്രൂഷിക്കണം. 2 കി.ഗ്രാമോളം തൂക്കമുള്ള ശിശുക്കളെ കുളിപ്പിക്കാം. അതിൽ കുറഞ്ഞവരെ തുണിമുക്കി തുടയ്ക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. 2000 യൂണിറ്റ് ജീവകം ഡി-യും 50 മി.ഗ്രാം ജീവകം സി-യും 50 മി.ഗ്രാം ജീവകം എ-യും പാലിൽ പാകത്തിനു ചേർത്തുകൊടുക്കണം. ജീവകം കെ കുത്തിവയ്ക്കാം; പ്രസവിച്ച ഉടനെ 1-2 മി.ഗ്രാം കൊടുക്കാവുന്നതാണ്. മുമ്മൂന്നു മണിക്കൂർ ഇടവിട്ട് ശിശുവിനെ എടുത്ത് വശം മാറ്റി കിടത്തേണ്ടതാവശ്യമാണ്. ഭക്ഷണം റ്റ്യൂബ് വഴി കൊടുക്കുമ്പോൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വിദഗ്ദ്ധ പരിചരണത്തിനു വിധേയരായി പൂർണവളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ശിശുക്കൾ ചൊടിയും ചുറുചുറുക്കമുള്ളവരായി വളരുന്നു. ഒരു ചെറിയ ശ.മാ. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് വളർന്നു കഴിഞ്ഞിട്ടും ചിലപ്പോൾ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം. == അകാലജനനം എങ്ങനെ തടയാം == അമ്മമാരുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുകയും രോഗങ്ങൾ ചികിത്സിക്കുകയും ചെയ്താൽ അകാലജനനം ഒരു പരിധിവരെ തടയാം. പ്രസവവേദന തുടങ്ങിയാൽ തന്നെ കുറച്ചു മണിക്കൂറുകളോ ദിവസങ്ങളോ വരെ അകാല ജനനം തടയാൻ ഉതകുന്ന മരുന്നുകൾ ഉണ്ട്. ഐസോക്സുപ്രിൻ (Isoxsuprin),<ref>http://www.medicinenet.com/isoxsuprine-oral/article.htm GENERIC NAME: ISOXSUPRINE - ORAL (eye-SOX-you-preen)</ref> ടെർബ്യുടലിൻ (terputalin),<ref>http://www.medicinenet.com/terbutaline/article.htm GENERIC NAME: terbutaline</ref> റിടോഡ്രിൻ (retodrin) തുടങ്ങിയവയാണ് ഈ മരുന്നുകൾ. അകാലജനനം 72 മണിക്കൂർ മുതൽ 1 ആഴ്ച വരെ നീട്ടിക്കൊണ്ടു പോകാൻ ഈ മരുന്നുകൾ ഉപകരിക്കും<ref>http://www.drugs.com/cons/ritodrine-oral-intravenous.html ritodrine (Oral route, Intravenous route)</ref> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറംകണ്ണികൾ == * [http://www.google.co.in/images?q=amniotic+fluid&oe=utf-8&rls=org.mozilla:en-GB:official&client=firefox-a&um=1&ie=UTF-8&source=univ&ei=pitgTMXBKo-gvgP--a3-Dw&sa=X&oi=image_result_group&ct=title&resnum=4&ved=0CDkQsAQwAw&biw=1280&bih=794] amniotic fluid indexwhat does amniotic fluid look likeamniotic fluid color * http://www.himalayahealthcare.com/pdf_files/liv245.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102133748/http://himalayahealthcare.com/pdf_files/liv245.pdf |date=2010-01-02 }} * http://www.babiesonline.com/articles/pregnancy/labor-birth/lanugo.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110024056/http://www.babiesonline.com/articles/pregnancy/labor-birth/lanugo.asp |date=2010-01-10 }} == വീഡിയോ == * http://www.youtube.com/watch?v=ts-VXbavNCg * http://www.youtube.com/watch?v=mM7rrjKITg0 * http://www.youtube.com/watch?v=gZuBky5vmTU&feature=related {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} [[വർഗ്ഗം:പ്രത്യുൽപ്പാദനം]] [[വർഗ്ഗം:നിയോനറ്റോളജി]] ftfq1jzko7nvxr9vjpyfbpb95g9woj2 അക്കാദമി 0 124222 4632770 4567805 2026-06-24T07:51:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632770 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Academy}} ''ഒരു ഉപരിപഠനകേന്ദ്രം'', ''കലകളുടെയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും (അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും കലയുടെയോ ശാസ്ത്രത്തിന്റെയോ) വികസനത്തിനുവേണ്ടി യത്നിക്കുന്നവരുടെ ഒരു സമിതി'', ''കലാഭിവൃദ്ധിയേയും കലാഭ്യസനത്തേയും ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ ഒരു സ്ഥാപനം'' എന്നിങ്ങനെ പല വിധത്തിൽ നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള '''അക്കാദമി''' എന്ന പദം യവനദാർശനികനായ പ്ളേറ്റോയുടെ കാലം (ബി.സി. 427-347) മുതൽ മാനവസംസ്കാരകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് ഒരു പര്യായമായി യൂറോപ്യൻ ഭാഷകളിലെല്ലാം പ്രചരിച്ചുവരുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക സാഹിത്യത്തെയോ സംസ്കാരത്തെയോ കലയെയോ ശാസ്ത്രത്തെയോ ശിക്ഷണശാഖയെയോ സൂചിപ്പിക്കാനും ഈ പദം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നുണ്ടെന്നതിന് കുതിരസവാരി (Riding) അക്കാദമി, രാജകീയ സൈനിക (Royal Military) അക്കാദമി, ഫ്രഞ്ച് അക്കാദമി, സംഗീതനാടക അക്കാദമി, ലളിതകലാ അക്കാദമി തുടങ്ങിയ നിരവധി പ്രയോഗങ്ങൾ തെളിവാണ്.<ref>http://wikimapia.org/7278430/Royal-Military-Academy Royal Military Academy</ref> സ്കോട് ലൻഡ് തുടങ്ങിയ ചില രാജ്യങ്ങളിൽ [[പള്ളി|പള്ളികൾ]] തുടങ്ങിയ ധർമസ്ഥാപനങ്ങളും മറ്റും നടത്തുന്ന സാധാരണ വിദ്യാലയങ്ങളേയും അക്കാദമികൾ എന്നു വിളിക്കാറുണ്ട്. ==ആവിർഭാവം== ===ഗ്രീക് അക്കാദമി=== ഇതിഹാസ പ്രസിദ്ധമായ ട്രോജൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു പടയാളിയായിരുന്ന അക്കാദമോ (ഹെക്കാദമോ)സിന്റെ വകയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ലീവ് മരത്തോപ്പിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ഒരു കായികാഭ്യാസക്കളരി (gymna-sium) ആയിരുന്നു [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്]] അക്കാദമിയുടെ പ്രാഗ് രൂപം. അഥീനിയൻ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന സീമോൺ (സുമാർ ബി.സി. 504-449), ഈ സ്ഥലം പൊതുജനങ്ങളുടെ വിനോദവിശ്രമങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു നഗരോപവനമാക്കി മോടിപിടിപ്പിച്ചു. സുമാർ 387-ൽ പ്ളാറ്റോ ഈ സ്ഥലം വിലയ്ക്കു വാങ്ങി വിജ്ഞാനാനുസന്ധാനത്തിനും കലാദേവത(Muses)കളുടെ ഉപാസനയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു വിദ്യാപീഠമായി ഉയർത്തി; ഇവിടെ ഒരു ക്ഷേത്രവും അദ്ദേഹം നിർമിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. ആരാമമധ്യത്തിൽ പണികഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രത്തോടു തൊട്ടുണ്ടായിരുന്ന കെട്ടിടങ്ങളിലാണ് പ്ളേറ്റോയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യപരമ്പരകളും താമസിച്ചിരുന്നത്. ഇവയോടു ചേർന്ന് വെണ്ണക്കല്ലിൽ തീർത്തിരുന്ന അർധവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു പീഠം സിസറോയുടെ കാലത്തും (ബി.സി. 106-43) ഉണ്ടായിരുന്നതായി രേഖകളുണ്ട്. [[സോക്രട്ടീസ്]] (സുമാർ 470-399) പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്താനും [[പ്ലേറ്റോ]] തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ വിദ്യാപീഠം ''അക്കാദെമിയ'' (Academia) എന്നും, ഇതിലെ അധ്യേതാക്കൾ ''അക്കാദെമിസ്റ്റുകൾ'' (Academists) എന്നും അറിയപ്പെട്ടുവന്നു. പ്ലേറ്റോയുടെ ശിഷ്യന്മാരും അനുയായികളും പിൽക്കാലത്ത് നടത്തിവന്നിരുന്ന ഇത്തരം സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ മൂലമാതൃക അക്കാദമോസിന്റെ ആരാമത്തിലെ ഈ സ്ഥാപനമായിരുന്നു. ഏതാണ്ട് ഒമ്പതു നൂറ്റാണ്ടുകാലം ഇവ അഭംഗുരം നിലനിന്നു. പ്രാചീന മെഡിറ്ററേനിയൻ ജനതയുടെ മാനസികവും സാംസ്കാരികവുമായ വികാസത്തിൽ ഈ വിദ്യാകേന്ദ്രങ്ങൾ വഹിച്ച പങ്കിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ, സിസറോ തന്റെ കൊട്ടാരത്തിന് ''അക്കാദമി'' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തും, ''അക്കാദമിക് പ്രശ്നങ്ങൾ'' (Academic questions) എന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥമെഴുതിയും ആദരപൂർവം അംഗീകരിച്ചു. പ്ലേറ്റോയുടെ നാമവുമായി ഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള പ്രാചീന യവന അക്കാദമികളുടെ ചരിത്രത്തെ പല ഘട്ടങ്ങളിലായി പല അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും അതിൽ വ്യക്തമായ മൂന്നു തിരിവുകൾ കാണാം:- # '''''പ്രാചീനഘട്ടം''''' പ്ലേറ്റോ ആരംഭിച്ചതും സ്പ്യൂസിപ്പസ്, സെനോക്രേറ്റസ്, പോളിയൺ, ക്രേറ്റസ് എന്നിവർ തുടർന്നു നടത്തിയവയും; # '''''മധ്യഘട്ടം''''' അർസേസിലാസ് സ്ഥാപിച്ചത് (ബി.സി. 316-241); # '''''നവീനഘട്ടം''''' കാർണീസസ് എന്നയാളാണ് കുറച്ചുകാലം മാത്രം (ബി.സി. 214-129) നടന്ന മൂന്നാം ഘട്ടത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ. സിസറോയുടെ കാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഈ ഗ്രീക് അക്കാദമികളെക്കുറിച്ചു വിശ്വസനീയമായ വിവരം ഒന്നും ലഭ്യമല്ല. എ.ഡി. 3-ാ ശതകമായപ്പോഴേക്കും [[പ്ലേറ്റോ|പ്ലേറ്റോണിസം]] രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ച് നവീന പ്ലേറ്റോണിസം (Neo Platonism) ആയിത്തീർന്നു. അതോടുകൂടി [[യവനൻ|യവന]] ദാർശനിക സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ രൂപഭാവങ്ങൾതന്നെ മാറുകയും, പല തോതിലുള്ള വൃദ്ധിക്ഷയങ്ങളോടെ കഷ്ടിച്ചു രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകാലം കൂടി ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ എ.ഡി. 529-ൽ ജസ്റ്റീനിയൻ ചക്രവർത്തി സകല അക്കാദമികളെയും നിർത്തലാക്കി; അവയുടെ സ്വത്തുക്കളും കണ്ടുകെട്ടി. ==മറ്റു പ്രാചീന സ്ഥാപനങ്ങൾ== ബി.സി. 3-ാ ശതകത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ടോളമി ഒന്നാമൻ (305-285) അലക്സാൻഡ്രിയയിൽ ആരംഭിച്ച പ്രസിദ്ധ ഗ്രന്ഥാലയത്തിന് അക്കാദമി എന്ന പേരു തന്നെ നല്കി. ബാബിലോണിയ, [[പാലസ്തീൻ]], അർമീനിയ തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലും വൈജ്ഞാനിക ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി തുടർ|ന്നു പല വിദ്യാകേന്ദ്രങ്ങളും ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. വിജ്ഞാനശേഖരണത്തിനും അവയുടെ ഭദ്രമായ സംരക്ഷണത്തിനും കോർഡോവ മുതൽ സമർഖണ്ഡ് വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന നിരവധി സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ പില്ക്കാലത്ത് അറബികൾക്ക് ഇവ പ്രചോദനം നല്കി. എ.ഡി. 782-ൽ ഷാർലിമേൻ ചക്രവർത്തി തന്റെ കൊട്ടാരത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗം ഒരു അക്കാദമിയുടെ ആസ്ഥാനമാക്കി. സീസർ ബാർദസ് എന്ന പണ്ഡിതൻ ശാസ്ത്രാഭിവൃദ്ധിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി 9-ാ ശതകത്തിൽ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ ഒരു കേന്ദ്രം തുറന്നു. സാഹിത്യവിഷയകമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ചു കവിതയ്ക്ക്, പ്രാധാന്യം നല്കിക്കൊണ്ടുള്ള സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ 13-ം, 14-ം ശ.-ങ്ങളിൽ ഫ്രാൻസിലും ഇറ്റലിയിലും ധാരാളം ഉടലെടുത്തു. ==മധ്യകാലം== 15-ാ ശതകത്തിൽ ബൈസാന്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അപചയത്തോടുകൂടി ഗ്രീക് പണ്ഡിതന്മാരും ഗ്രീക് സാഹിത്യവും പശ്ചിമയൂറോപ്പിൽ പ്രവേശിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതിന്റെ ഫലമായി ജനങ്ങളുടെ വിജ്ഞാനതൃഷ്ണയ്ക്ക് ആക്കം വർദ്ധിക്കുകയും അവ പലതരം അക്കാദമികളുടെ ആവിർഭാവത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വൈജ്ഞാനിക പുനരുത്ഥാനത്തിന്റെ വിളനിലം, മറ്റു പല മണ്ഡലങ്ങളുടേതുമെന്നപോലെ, [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയായിരുന്നു]]. പരേതന്മാരുടെ, പുകവലിക്കാരുടെ, ഗുപ്തവിഷയങ്ങളുടെ, [[ഇന്ദ്രജാലം|ഇന്ദ്രജാലത്തിന്റെ]], ഹാസ്യത്തിന്റെ എന്നു തുടങ്ങി അസാധാരണവും വിചിത്രവുമായ സങ്കല്പങ്ങൾക്ക് ഊന്നൽ കൊടുത്തുകൊണ്ടുള്ള അക്കാദമികൾ ഈ കാലത്തെ ഇറ്റലിയുടെ സൃഷ്ടികളാണ്. പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം, [[ചിത്രകല]], [[സംഗീതം]], പ്ളേറ്റോയുടെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ പഠനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അക്കാദമികളും ഇതോടൊപ്പം രൂപം പൂണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇവ ക്രമേണ ഇറ്റലിയിൽനിന്നു [[ജർമനി|ജർമനി]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[സ്പെയിൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും മധ്യകാലഘട്ടങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചു. ശാസ്ത്ര അക്കാദമികളുടെ ആരംഭം 16-ാ ശതകത്തിലായിരുന്നു. 1560-ൽ ഇറ്റലിയിലും 1575-ൽ സ്പെയിനിലും ശാസ്ത്രീയ വിഷയങ്ങളുടെ പഠനത്തിന് ഓരോ അക്കാദമി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1603-ൽ റോമിൽ തുടങ്ങിയ ഒരു പ്രസിദ്ധ ശാസ്ത്രപഠനകേന്ദ്രത്തിലെ (Academia Dei Lincei) ഒരംഗമായിരുന്നു [[ഗലീലിയോ]]. 1617-ൽ ജർമനിയിലെ വെയ്മാറിൽ, ഭാഷാശുദ്ധിയെയും സാഹിത്യാഭിവൃദ്ധിയെയും ലാക്കാക്കി ഒരു കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; 1622-ൽ റോസ്റ്റോക്കിൽ, ശാസ്ത്രവിഷയങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും, 1652-ൽ ഷ്വിൻഫർടിൽ വൈദ്യശാസ്ത്ര പഠനത്തിനുവേണ്ടിയും അക്കാദമികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യത്തെ ജർമൻ ശാസ്ത്രമാസിക (Misellanea Curiosa) പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയത് (1670) ഷ്വിൻഫർടിലെ അക്കാദമിയാണ്. 17-ാ ശതകമായപ്പോഴേക്കും യൂറോപ്പിലാകെ വ്യക്തമായ ഒരു കലാ-ശാസ്ത്ര-പഠന സ്ഫോടനം തന്നെ ഉണ്ടായി. [[പാരീസ്|പാരിസും]] [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനും]] ഓക്സ്ഫോർഡും പശ്ചിമയൂറോപ്പിലെ സംസ്കാര കേന്ദ്രങ്ങളായിത്തുടങ്ങിയത് ഈ കാലത്താണ്. 1645-ൽ ലണ്ടനിലാരംഭിച്ച ''റോയൽ സൊസൈറ്റി''യും 1699-ൽ [[പാരീസ്|പാരിസിൽ]] സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട ശാസ്ത്ര അക്കാദമിയും (Academie Des Sciences) 18-ാ ശതകത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധിയാർജിച്ചു. 1703-ൽ ജർമനിയിലെ ഡ്രെസ്ഡനിലും ഒരു ശാസ്ത്ര അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായി. ദാർശനികനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ ലീബ്നിറ്റ്സ് (1646-1716) ആയിരുന്നു ഇതിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിനു മുൻകൈയെടുത്തത്.<ref>http://www.academie-sciences.fr/ academie des sciences</ref> മുൻപ് പറഞ്ഞ ആദ്യകാല അക്കാദമികളെല്ലാം സാഹിത്യത്തിനോ ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങൾക്കോ മാത്രം പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ളവയായിരുന്നു. 18-ാ ശതകമായപ്പോഴേക്കും സുകുമാരകലകളും ഇവയുടെ പരിധിയിൽ വന്നുതുടങ്ങി. ഇവയെല്ലാം ഏറിയകൂറും ഓരോ വിഷയത്തിൽ ഉപരിപഠനവും സവിശേഷ വൈദഗ്ദ്ധ്യവും പ്രധാനം ചെയ്യാനുതകുന്ന വിദ്യാകേന്ദ്രങ്ങളായാണ് ആദ്യമൊക്കെ നിലകൊണ്ടത്. 19-ഉം, 20-ഉം ശതകങ്ങളിൽ സാഹിത്യം, സുകുമാരകലകൾ, ശാസ്ത്രീയവിഷയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വികസനത്തിനും അഭിവൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി മിക്കവാറും എല്ലാ ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളിലും ദേശീയവും പ്രാദേശികവുമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എണ്ണമറ്റ അക്കാദമികൾ രൂപംകൊള്ളുന്ന പ്രക്രിയ അഭംഗുരം തുടർന്നു. അക്കാദമികളുടെ പ്രവർത്തനമേഖലകൾ അനുക്രമം വികസ്വരമാവുകയും വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഖനനം, പുരാവസ്തുപര്യവേക്ഷണം, വനവിജ്ഞാനീയം, [[കൃഷി|കൃഷിശാസ്ത്രം]], വാണിജ്യം, സൈനിക-നാവിക-വ്യോമയാന തന്ത്രങ്ങൾ തുടങ്ങി മാനവ വ്യവഹാരത്തിലുൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ വിഷയങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം പഠന ഗവേഷണപ്രചാരണകേന്ദ്രങ്ങൾ അക്കാദമി എന്ന പേരിൽ നാടൊട്ടുക്കു സ്ഥാപിതമായിത്തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പഠനവിഷയങ്ങളുടെയും പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെയും അന്താരാഷ്ട്രസ്വഭാവം പുലർത്തുന്നതിന് മിക്ക അക്കാദമികളും പ്രശസ്തരായ പല വിദേശീയർക്കും അംഗത്വം നൽകി ബഹുമാനിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ താഴെ പറയുന്നവയിലെ അക്കാദമികളും അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അന്തർദേശീയ പ്രശസ്തിയാർജിച്ചിട്ടുണ്ട്: ===അയർലൻഡ്=== ''റോയൽ ഐറിഷ് അക്കാദമി'' ഒരു രാജകീയ വിളംബരംമൂലം 1796-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഐറിഷ് ഭാഷയുടെ ഒരു നിഘണ്ടുപരമ്പര പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിൽ ഇത് വ്യാപൃതമായിരിക്കുന്നു. ===ആർജന്റീന=== ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് ആസ്ഥാനമാക്കി 1931-ൽ ആർജന്റീന ദേശീയ അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായി (Academia Argentina de Letras). ഒരു അമേരിക്കൻ--സ്പാനിഷ് നിഘണ്ടു ഉൾപ്പെടെ ചില നിഘണ്ടുക്കളും പഴയ ക്ളാസിക് കൃതികളും ഇതു പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിവരുന്നു.<ref>http://www.aal.edu.ar/ Academia Argentina de Letras</ref> ===ആസ്ട്രിയ=== ഖനനവിഷയകമായ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സമിതി 1786-ൽ ഇവിടെ സ്ഥാപിതമായെങ്കിലും ഫെർഡിനാൻഡ് ഒന്നാമൻ വിയന്നയിൽ സ്ഥാപിച്ച (1847) ശാസ്ത്ര അക്കാദമിയാണ് (Osterreichische Akademie der Wissenschaften) ഇത്തരത്തിലുള്ള, ആസ്ട്രിയയിലെ പ്രമുഖ സ്ഥാപനം. ഇതു സംഘടിപ്പിച്ചത് ജർമൻ ദാർശനികനായ ഗോട്ഫ്രീഡ് വിൽഹെം ലിബ്നിറ്റ്സ് ആണ്.<ref>http://www.oeaw.ac.at/english/home.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403031908/http://www.oeaw.ac.at/english/home.html |date=2007-04-03 }} Osterreichische Akademie der Wissenschaften</ref> ===ആസ്ട്രേലിയ=== 1821-ൽ ന്യൂ സൌത്ത് വെയിൽസിൽ ''തത്ത്വശാസ്ത്രസമിതി'' (Philosophical Society ) എന്ന പേരിൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമാണ് [[ആസ്ട്രേലിയ|ആസ്ട്രേലിയായിലെ]] ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ദേശീയ അക്കാദമി. 19-ാ ശതകത്തിന്റെ ആദ്യം മുതൽ രാജ്യത്തിലെ പല സംസ്ഥാനങ്ങളും പ്രാദേശിക അക്കാദമികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. 1930-ൽ കാൻബറാ ആസ്ഥാനമാക്കി ''റോയൽ സൊസൈറ്റി'' എന്ന പേരിലുള്ള ദേശീയ അക്കാദമിയും ഉദ്ഘാടിതമായി.<ref>http://www.eoas.info/biogs/A000831b.htm Philosophical Society of Australasia (1821 - 1850)</ref> ===ഇന്ത്യ=== വേദങ്ങളും ആരണ്യകങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും വേദാംഗങ്ങളും ഷഡ്ദർശനങ്ങളും നാട്യശാസ്ത്രം, ധനുർവേദം, ഗാന്ധർവവേദം (സംഗീതശാസ്ത്രം), അലങ്കാരശാസ്ത്രം, ഛന്ദഃശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയവയും അഭ്യസിച്ചിരുന്ന ഭാരതത്തിൽ പ്രാചീന കാലത്തു തന്നെ ഇത്തരം വിഷയങ്ങൾ ആഴത്തിൽ പഠിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയുള്ള ഉപരിപഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. നളന്ദ, തക്ഷശില എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിജ്ഞാനകേന്ദ്രങ്ങൾ ഭാരതത്തിലെ പ്രാചീന പഠനകേന്ദ്രങ്ങളുടെ ഉത്തമ മാതൃകകളായിരുന്നു. ഇവിടെ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും പണ്ഡിതന്മാരും പഠിതാക്കളും എത്തിച്ചേർന്നിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ===ഇറ്റലി=== മിക്ക പട്ടണങ്ങളിലും ശാസ്ത്രപഠന സംഘടനകൾ വളരെ നേരത്തേ മുതൽ നിലനിന്നിരുന്നെങ്കിലും സുസജ്ജമായ ഒരു ശാസ്ത്രീയ അക്കാദമി 1757-ലെ ടൂറിൻ നഗരത്തിലാണ് ആരംഭിക്കുന്നത് (Philosophico -Matematica Societa Privata Taurinensis). തുടർന്നു നേപ്പിൾസിൽ (1779) ഒരു ശാസ്ത്രസാഹിത്യ അക്കാദമിയും (Academia delle Scienze e Belle Lettere) വെനീസിൽ മറ്റൊന്നും (Accademia dei Ricovrati) ആവിർഭവിച്ചു. 19-ാ ശതകത്തിൽ [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിൽ]] നിരവധി സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾ വിവിധ ശാഖകളിലായി രൂപംകൊണ്ടു.<ref>http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1780rasbln.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923234736/http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1780rasbln.html |date=2010-09-23 }} Reale Accademia delle Scienze e Belle-Lettere di Napoli</ref> ===ഈജിപ്ത്=== [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്റ്റ്ലേയും]] സമീപ രാജ്യങ്ങളിലേയും കലാ സാഹിത്യശാസ്ത്രാദികളുടെ പഠനത്തെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കാൻ 1850-ൽ ഉടലെടുത്ത കേന്ദ്രമാണ് (Institute d' Egypte) ആ രാജ്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ അക്കാദമി.<ref>http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1798ide.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923234822/http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1798ide.html |date=2010-09-23 }} Institut d'Égypte</ref> ഈ സ്ഥാപനം മുടങ്ങാതെ ഒരു വാർഷികഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുവരുന്നു. അറബി ഭാഷാപഠനത്തിനു മാത്രമായി മറ്റൊന്ന് (Fouad i Academy) 1932-ൽ സ്ഥാപിതമായി.<ref>http://www.islamicfinder.org/getitWorld.php?id=61306&lang= Fouad Lababidi Islamic Academy</ref> ===കാനഡ=== ആദ്യത്തെ [[കാനഡ|കനേഡിയൻ]] അക്കാദമിയായ 'റോയൽ സൊസൈറ്റി' 1881-ൽ രൂപംകൊണ്ടു. ഭൂവിജ്ഞാനീയം, പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം, ചിത്രകല, പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, നരവംശശാസ്ത്രം എന്നിവയ്ക്കാണ് ഇതു പ്രാമുഖ്യം കല്പിച്ചത്. പല പുരാവസ്തു-ചിത്ര-ശില്പ-പ്രദർശന ശാലകളും (Museums, Galleries,Archves) ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നടത്തിവരുന്നു.<ref>http://www.mla.gov.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516053328/http://www.mla.gov.uk/ |date=2008-05-16 }} Museums, Galleries,Archves Council</ref> 1931-ൽ ശാസ്ത്രാഭിവൃദ്ധിയെ ലാക്കാക്കി മോൺട്രീലിൽ മറ്റൊരു കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായി (Association Canadienne Francaise Pour1'Avancement des Sciences). അനവധി അപൂർവ കൃതികളുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥാലയം ഇതിലുണ്ട്. ഓരോ വിജ്ഞാനമണ്ഡലത്തിലും പ്രശസ്തരായവർക്ക് ഈ സ്ഥാപനം പാരിതോഷികങ്ങളും സമ്മാനങ്ങളും സഹായധനവും നല്കിവരുന്നു.<ref>http://www.utppublishing.com/product.php?productid=1608 Canadian Who's Who 2004</ref> ===ഗ്രീസ്=== ചരിത്രം, പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം എന്നിവയ്ക്കു പ്രാമുഖ്യം നല്കിക്കൊണ്ട് 1926-ൽ സ്ഥാപിതമായ ആഥൻസിലെ അക്കാദമി (Akkademia Athenon) അതിന്റെപ്രവർത്തനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ടുള്ള വാർഷിക ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കുപുറമേ, [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്കു]] ഭാഷയുടെ ഒരു നിഘണ്ടു പരമ്പരയും പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിവരുന്നു.<ref>http://www.uai-iua.org/english/projects/proj_9_en.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121141143/http://www.uai-iua.org/english/projects/proj_9_en.asp |date=2008-11-21 }} Akkademia Athenon</ref> ===ചിലി=== 1885-86-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു ഭാഷാപഠനകേന്ദ്രമാണ് [[ചിലി|ചിലിയിലെ]] ഏറ്റവും പ്രമുഖമായ അക്കാദമി (Academia Chilena de la Lengua).<ref>http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/4399804 Academia Chilena de la Lengua</ref> ===ജപ്പാൻ=== വിവിധ പഠനമേഖലകളുൾപ്പെടുന്ന പല ശാഖകളും അടങ്ങിയ ഒരു ദേശീയ അക്കാദമി [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനിൽ]] 1879-ൽ സ്ഥാപിതമായി. രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള സർവകലാശാലകളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുന്ന ഈ ശിക്ഷണശാഖകൾ പ്രസിദ്ധീകരണ വിഷയത്തിൽ സദാ ജാഗരൂകമാണ്. ===ജർമനി=== ആധുനിക [[ജർമൻ|ജർമനിയുടെ]] വിവിധ ഘടകങ്ങളായിരുന്ന പല രാജ്യങ്ങളിലും വളരെ മുമ്പുതന്നെ പ്രവർത്തിച്ചുപോന്നിരുന്ന വിവിധ സംഘടിത സംസ്കാര കേന്ദ്രങ്ങളും അക്കാദമികളായി നിലനിൽക്കുന്നു. [[ബർലിൻ|ബർളിനിലെ]] ലിബ്നിറ്റ്സിയൻ സൊസൈറ്റി (Leibnizian Society) 1744-ൽ ഫ്രഡറിക് രണ്ടാമൻ ഒരു അക്കാദമിയായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു (Konigliche Preussische,Akademie der Wissenschaften zu Berlin). ഗൊട്ടിൻജനിൽ 1851-ലും മാൻഹീമിൽ 1755-ലും മ്യൂണിക്കിൽ 1759-ലും ലീപ്സിഗിൽ 1846-ലും സ്ഥാപിതമായ അക്കാദമികൾ ആധുനിക കാലങ്ങളിൽ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.study-in-germany.de/english/2.6.42.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428055055/http://www.study-in-germany.de/english/2.6.42.html |date=2009-04-28 }} Leibniz Association of German Research Institutes</ref> ===ഡെൻമാർക്ക്=== ക്രിസ്ത്യൻ ആറാമൻ രാജാവ് 1742-ൽ ശാസ്ത്രസാഹിത്യ വിഷയങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള രാജകീയ ഡാനിഷ് അക്കാദമി സ്ഥാപിച്ചു (Det Kongelige Tanske Pidenskabernes Selskab,Copenhagen). ഇതിന്റെ വകയായി വാർഷിക ഗ്രന്ഥങ്ങളും പല ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുമുണ്ട്.<ref>http://www.dkdm.dk/?sc_lang=en The Royal Danish Academy of Music</ref> ===ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക=== 1878-ൽ സ്ഥാപിതമായ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ]] റോയൽ സൊസൈറ്റി ചില പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തിവരുന്നു.<ref>http://www.royalsocietysa.org.za/ ROYAL SOCIETY OF SOUTH AFRICA (RSSA)</ref> ===നെതർലൻഡ്സ്=== 1752-ൽ ഇവിടെ ആദ്യമായി ഒരു ശാസ്ത്ര അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായി. (Hollandsehe Maatschappij der Wetenschappen). കൃഷി, വ്യവസായം, വാണിജ്യം എന്നിവയ്ക്കാണ് ഇത് ആദ്യം മുതൽതന്നെ പ്രാധാന്യം നൽകിവന്നത്. ആംസ്റ്റർഡാമിൽ ലൂയി ബോണപ്പാർട്ട് രാജാവ് 1808-ൽ വേറൊരു കേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചു (Royal Institute of the Low Countries ). 1855-ൽ പുനഃസംഘടിതമായതിനുശേഷം ഇത് രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിഞ്ഞു പ്രവർത്തനം നടത്തിവരുന്നു.<ref>http://www.lowcountriessculpture.org/mons08_en.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827184931/http://www.lowcountriessculpture.org/mons08_en.pdf |date=2008-08-27 }} Conference proposal - The Low Countries Sculpture Society</ref> ===നോർവെ=== സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെ.ഇ. ഗുണ്ണേരസ് 1760-ൽ ട്രോൺഡ് ഹീമിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു സ്വകാര്യ ശാസ്ത്രസമിതിയാണ് നോർവെയിലെ ആദ്യത്തെ അക്കാദമി. 1857-ലാണ് ഓസ്ളോ കേന്ദ്രമാക്കി ഒരു ദേശീയ അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായത് (Norske Pidenskaps Academy i Oslo).<ref>http://www.dnva.no/ Internet Archive Search: creator:"Norske videnskaps-akademi i Oslo</ref> ===ന്യൂസിലൻഡ്=== രണ്ടു ശാഖകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു റോയൽ സൊസൈറ്റിയാണ് [[ന്യൂസിലൻഡ്|ന്യൂസിലൻഡിലെ]] ദേശീയ അക്കാദമി: 1862-ൽ കാന്റർബറിയിൽ സ്ഥാപിച്ച തത്ത്വശാസ്ത്രസ്ഥാപനവും (Philosophical Institute), 1867-ൽ വെല്ലിങ്ടണിൽ ഉദ്ഘാടിതമായ തത്ത്വശാസ്ത്ര സമിതിയും (Philosophical Society).<ref>http://www.dmoz.org/Society/Philosophy/Organizations/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822004500/http://www.dmoz.org/Society/Philosophy/Organizations |date=2010-08-22 }} Open Directory - Society: Philosophy: Organizations</ref> ===പോർച്ചുഗൽ=== 1779-ൽ ലിസ്ബണിൽ ഉടലെടുത്ത ദേശീയ അക്കാദമിയിൽ (Academia das Ciencias de Lisdoa) പോർച്ചുഗലിന് വെളിയിൽ ബ്രസീൽ തുടങ്ങിയ പല രാഷ്ട്രങ്ങളിലെയും പണ്ഡിതന്മാർ അംഗങ്ങളാണ്. നേരത്തെ (1720) ആരംഭിച്ചിരുന്ന ചരിത്ര അക്കാദമി (Academia Real da Historia portuguesa) കുറേക്കാലം പ്രവർത്തനരഹിതമായി കിടന്നതിനുശേഷം 1936-ൽ പുതിയപേരിൽ (Academia porguesa da historian ) പുനരുദ്ധരിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.<ref>http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1720arhp.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923234548/http://www.lib.uwaterloo.ca/society/history/1720arhp.html |date=2010-09-23 }} Academia Real da História Portuguesa</ref> ===പോളണ്ട്=== ''ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ'' (Towarzy-stwo Przyjaciol Nauk) എന്ന പേരിൽ 1800-ൽ വാഴ്സായിൽ സ്ഥാപിതമായ പഠനസംഘമാണ് [[പോളണ്ട്|പോളിഷ്]] ദേശീയ അക്കാദമിയുടെ പ്രാഗ്രൂപം. 1816-ൽ ക്രാക്കോവിൽ ഇതിന്റെ ഒരു ശാഖ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആസ്റ്റ്രിയൻ ഗവ. 1872-ൽ ഇതു പോളിഷ് ശാസ്ത്രസാഹിത്യ അക്കാദമിയായി (Polska Akademja Umiejetnosci) പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് (1951) ഇത് മറ്റൊരു പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി (Polska Akademja Nauk).<ref>http://www.pan.pl/ Polska Akademja Nauk</ref> ===ഫിൻലൻഡ്=== ഫിന്നിഷ് ശാസ്ത്ര അക്കാദമി (Soumalainen Tiedeakatemir) 1908-ൽ രൂപംകൊണ്ടു. എന്നാൽ ഒരു ശാസ്ത്രപഠനസമിതി (Societas Scientiarium Fennica) 1838 മുതൽ മുടങ്ങാതെ ഒരു വാർഷികഗ്രന്ഥം (Year Book) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു വന്നിരുന്നു.<ref>http://www.jstor.org/pss/713427 Societas Scientiarum Fennica</ref> ===ഫ്രാൻസ്=== നേരത്തെ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലുണ്ടായിരുന്ന]] പണ്ഡിത സഹൃദയസമിതികളെല്ലാംതന്നെ 1793-ൽ കൂടിയ 'കൺവെൻഷനി'ൽ (The convention)നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1795-ൽ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥാപനം (Institute National) ഇതിന്റെ ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുനരുദ്ധരിക്കുകയുണ്ടായി. 1816-ൽ മുഖ്യ ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ അക്കാദമികളെയെല്ലാം ഒരു പുതിയ സ്ഥാപനത്തിന്റെ (Institute de France) ഘടകങ്ങളായി പുനഃസംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇതിനോട് സംയോജനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത പല അക്കാദമികളും ഫ്രാൻസിന്റെ മിക്ക പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങളിലും പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നു. അതിലൊന്ന് (Acade-mie des Jeux Floraux) അതത് കാലങ്ങളിലുണ്ടാകുന്നതിൽ മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾക്ക്, സ്വർണത്തിലും വെള്ളിയിലും നിർമിതമായ പുഷ്പങ്ങൾ സമ്മാനമായി നൽകിവരുന്നു.<ref>http://jeux.floraux.free.fr/ Acade-mie des Jeux Floraux</ref> ===ബൽജിയം=== 1769-ൽ സാഹിത്യസംഘടനയായി രൂപംകൊണ്ട ഒരു സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനം. സാഹിത്യം, കല, ശാസ്ത്രം എന്നിവയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു അക്കാദമിയായി (Academie Royal des Science ,des letters etdes Beaux - Arts de Velgiqve) 1845-ൽ ഉയർത്തപ്പെട്ടു. പല ശാസ്ത്ര സാംസ്കാരിക ശിക്ഷണങ്ങൾക്കും വേണ്ടി പ്രത്യേകം നീക്കിവയ്ക്കപ്പെട്ട വേറെയും അക്കാദമികൾ ഇവിടെ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/The_Royal_Academies_for_Science_and_the_Arts_of_Belgium The Royal Academies for Science and the Arts of Belgium</ref> ===ബ്രസീൽ=== 1896-ലാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി ഒരു അക്കാദമി സ്ഥാപിതമായത് (Academia Brasileira de Letras). ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിന്റെ മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രത്യേകം അക്കാദമികളുണ്ട്.<ref>http://www.academia.org.br/abl/cgi/cgilua.exe/sys/start.htm?sid=23 Academia Brasileira de Letras</ref> ===ബ്രിട്ടൻ=== ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനിൽ (അവിടെയുള്ളതിനെ അനുകരിച്ച് അയർലൻഡിലും യു.എസ്സിലും ചില കോമൺവെൽത്ത് രാജ്യങ്ങളിലും) ഗവൺമെന്റിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിലുള്ള അക്കാദമികളും സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളും കുറവാണ്. മതം, ശാസ്ത്രം, സാഹിത്യം, സുകുമാരകലകൾ തുടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക വിഷയങ്ങൾ സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങളുടെ സ്വച്ഛന്ദാനുസന്ധാനങ്ങൾക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുന്ന പതിവാണ് ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രായേണ കണ്ടുവരിക. ഇംഗ്ളണ്ടിൽ ജയിംസ് ഒന്നാമന്റെ വാഴ്ചക്കാലത്ത് (1603-25) അറിവ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ (For the Promotion of knowledge ) വേണ്ടി ഉടലെടുത്ത ഒരു സ്ഥാപനം ആ രാജാവിന്റെ പേരുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് ആരംഭിച്ചത് (King Jame's Academie or College of Honour).<ref>http://blogs.hoopsking.com/2009/07/lebron-james-academy-recap.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509181229/http://blogs.hoopsking.com/2009/07/lebron-james-academy-recap.html |date=2015-05-09 }} King Jame's Academie or College of Honour</ref> പിന്നീടത് കുറേക്കാലം 'ബ്രിട്ടിഷ് അക്കാദമി' എന്നും 1662 മുതൽ 'റോയൽ അക്കാദമി' എന്നും ഉള്ള പേരുകളിൽ പ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു. സ്പാൾഡിങ്ങിലെ 'മാന്യന്മാരുടെ സമിതി' (Gentlemen's Society of Spalding, 1710), 'രാജകീയ കലാസമിതി' (Royal Soceity of Arts , 1754), 'ചാന്ദ്രസമിതി' (Lunar Soceity, 1768), ബ്രിട്ടനിലെ റോയൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ (Royal Institution of Grate Briton, 1799) എന്നിവയാണ് ബ്രിട്ടനിലെ ഏറ്റവും പഴക്കംചെന്ന അക്കാദമികൾ. സ്കോട്ട്ലൻഡിലും (Royal Society of edinburgh, 1739) അയർലൻഡിലും (Royal dublin Society , 1731) ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾ വളരെ നേരത്തെതന്നെ രൂപംകൊള്ളാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു.<ref>http://www.royalsoced.org.uk/map/index.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726172314/http://www.royalsoced.org.uk/map/index.htm |date=2010-07-26 }} Royal Society of edinburgh, 1739)</ref> ബ്രിട്ടനിലെ മുഖ്യ അക്കാദമികൾ പലതും അമൂല്യവും കനപ്പെട്ടതുമായ കൃതികളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് വാല്യങ്ങൾ പണ്ഡിതന്മാരെക്കൊണ്ട് തയ്യാറാക്കിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുവരുന്നു. ===മെക്സിക്കോ=== സ്പെയിനിൽ ഓരോ കാലത്ത് രൂപംകൊണ്ട അക്കാദമികൾക്ക് സമാന്തരമായി [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലും]] ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവന്നു. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്നത് 1875-ൽ ആരംഭിക്കപ്പെട്ട ഒന്നാണ് (Academia Mexicana Correspondiente de la Real Espanola).<ref>http://www.informador.com.mx/cultura/2010/193540/6/academia-mexicana-de-la-lengua-celebra-135-aniversario.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219162031/http://www.informador.com.mx/cultura/2010/193540/6/academia-mexicana-de-la-lengua-celebra-135-aniversario.htm |date=2011-12-19 }} Academia Mexicana de la Lengua celebra 135 aniversario</ref> ===അവിഭക്ത യൂഗോസ്ളേവിയ=== ഇറ്റാലിയൻ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ അതിപ്രസരം 16-ാ ശ.-ത്തിൽതന്നെ യൂഗോസ്ലാവിയയിൽ അലയടിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. അക്കാലത്തുതന്നെ ഡാൽമേഷ്യ, ഇസ്ത്രീയ എന്നിവടങ്ങളിൽ 'അക്കാദമി' എന്ന പേരിൽ തന്നെ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ രൂപംകൊള്ളാൻ തുടങ്ങി. (ഉദാ. Accademia dei Concor di at Duvrounik). സ്ളോവേനിയ, സാഗ്രേബ്, സെർബിയ, ബൽഗ്രേഡ് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ പുതിയ അക്കാദമികൾ സ്ഥാപിതമാകാൻ പിന്നെ അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. ആധുനികകാലത്ത് തിരക്കേറിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന മൂന്ന് അക്കാദമികളാണ് യൂഗോസ്ളേവിയയിലുള്ളത്. (Srpska Akademija Nuauka,1886; Akademija Znanosti i Umetnosti 1867; 1921-ൽ സ്ഥാപിതമായതും, 1938-ൽ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും ആയ Slovenska Akademija Znanosti in Umetnosti)<ref>http://www.sazu.si/ slovenska akademija znanosti i umetnosti</ref> ===യു.എസ്.എ=== [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] ബ്രിട്ടിഷ് തോട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രയോജനകരമായ വിജ്ഞാനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു നിർദ്ദേശം' എന്ന ശീർഷകത്തിൽ ഒരു പ്രസ്താവന പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് 1743-ൽ ബഞ്ചമിൻ ഫ്രാങ്ക്ളിൻ രൂപം നൽകിയ സമിതിയാണ് ഐക്യനാടുകളിലെ ആദ്യത്തെ അക്കാദമിയെന്നു പറയാം. ഇതിന്റെ ആദ്യത്തെ കാര്യദർശിയായിരുന്ന ഫ്രാങ്ക്ളിൻ തന്നെ 1769 മുതൽ മരണംവരെ അതിന്റെ അധ്യക്ഷനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. വാർഷികസമ്മേളനങ്ങൾ കൂടുകയും ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്ന കർത്തവ്യം ഇതു മുടങ്ങാതെ നടത്തി. 1780-ൽ കലകൾക്കും ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു അക്കാദമി ബോസ്റ്റണിൽ സ്ഥാപിതമായി. ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ വികസനത്തിനും വിതരണത്തിനുമായി' സ്മിത്സോണിയൻ സ്ഥാപനം (Smithsonian Institute) വാഷിങ്ടണിൽ നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ദാനം ചെയ്ത ജയിംസ് സ്മിത്സൺ (1765-1829) എന്ന ഇംഗ്ളീഷ് ശാസ്ത്രജ്ഞനും അമേരിക്കൻ അക്കാദമികളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാര്യമായ സംഭാവനയാണ് ചെയ്തത്.<ref>http://www.sil.si.edu/ Smithsonian Institute</ref> വിൽപത്രപ്രകാരമുള്ള ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വത്ത് സ്വർണനാണയങ്ങളായി 1,04,960 പവൻ (എട്ടര ഷില്ലിങ്ങ്) വരുമായിരുന്നു. 1846-ൽ ഇതിന്റെ പണി ആരംഭിച്ചു. ഫിലഡൽഫിയയിലെ പ്രകൃതിശാസ്ത്ര അക്കാദമി (1812), ന്യൂയോർക്കിലെ ശാസ്ത്ര അക്കാദമി (1817) എന്നിവ നേരത്തെതന്നെ സ്ഥിരപ്രതിഷ്ഠ നേടിയിരുന്നു. അമേരിക്കയിൽ കലകൾക്കും ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കുമല്ലാതെ രസതന്ത്രം, ഭൌതികം, വാനശാസ്ത്രം, ശൂന്യാകാശഗവേഷണം, ഉപവനസംരക്ഷണം (Horticulture), സസ്യശാസ്ത്രം, ജന്തുശാസ്ത്രം, സൈനികതന്ത്രം തുടങ്ങി വിജ്ഞാനത്തിന്റെ എല്ലാ ശാഖകൾക്കും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം അക്കാദമികളുണ്ട്. ===സി.ഐ.എസ്. (മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ)=== പീറ്റർ ചക്രവർത്തി 1724-ൽ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിൽ സ്ഥാപിച്ച ശാസ്ത്ര പഠനകേന്ദ്രം 1725-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിധവയായ കാതറൈൻ രാജ്ഞിയായിരുന്നു (Rossiy-skaya Akademia Nauk). 1934-ൽ ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം മോസ്കോയിലേക്ക് മാറ്റി. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ പെട്ടിരുന്ന എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങളിലും ഇതിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുടെ ശാഖാസ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട്. പഠനഗവേഷണങ്ങളിൽ നിസ്തന്ദ്രമായ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ വിജ്ഞാനപീഠങ്ങൾ നിരവധി പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലൂടെ അറിവു വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ തത്പരരാണ്. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം അവസാനിച്ചതിനുശേഷം എല്ലാ പൂർവ യൂറോപ്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ നല്ലൊരു ഭാഗം വിജ്ഞാനാനുസന്ധാനത്തിനായി വിനിയോഗിച്ചുവരുന്നു. ===സ്പെയിൻ=== 1575 മുതൽ സ്പെയിനിൽ ശാസ്ത്രപഠന സമിതികളുണ്ടായിത്തുടങ്ങി. എന്നാൽ പ്രാചീന കാലത്തുണ്ടായിരുന്ന അക്കാദമികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ (1936-39) ആരംഭത്തിൽ റിപ്പബ്ളിക്കൻ ഗവൺമെന്റ് നിരോധിക്കുകയുണ്ടായി. 1939-ൽ ഇവ ഒരു കേന്ദ്രത്തിന്റെ (Institute de Espana) കീഴിൽ പുനഃസംഘടിതമായി. ===സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്=== മിക്ക സ്വിസ് പ്രവിശ്യ(Canton)കൾക്കും സ്വന്തമായ അക്കാദമികളുണ്ട്. കലകളുടെ പ്രോൽസാഹനത്തിനു വേണ്ടി ഒരു സ്വകാര്യവ്യക്തി ആരംഭിച്ച ഒരു സമിതിക്ക് (Societepour P' Avancement de Arts) 1776-ൽ ഗവൺമെന്റ് ഔദ്യോഗിക പദവി നല്കി. 1815-ൽ ഒരു പ്രകൃതിശാസ്ത്ര പഠനസമിതി സൂറിച്ചിൽ രൂപംകൊണ്ടു. (Schweizerische Nature Forschende Gesellschaft). 1946-ൽ സ്ഥാപിതമായ സ്വിസ് ദേശീയ അക്കാദമി (Societe Suisse des Sciences Morales) ചരിത്രം, തത്ത്വശാസ്ത്രം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ പഠനങ്ങൾക്ക് പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നു. ===സ്വീഡൻ=== ഏതാനും പണ്ഡിതന്മാരും ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും കൂടി ഉപ്സാലായിൽ ആരംഭിച്ച (1710) ഒരു ശാസ്ത്രപഠന സമിതി വളരെവേഗം വികസിച്ചു. (1741)-ൽ സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ രൂപംകൊണ്ട ഒരു സമിതിയുടെ (Kungliga Svenska Vetenskapsakademien) സ്ഥാപകൻമാരിൽ ഒരാൾ പ്രസിദ്ധ പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ കരോലസ് ലിനേയസ് (1707-78) ആയിരുന്നു. ===ഹംഗറി=== കലാശാസ്ത്രാദികളുടെ പഠനങ്ങൾക്കുള്ള ഹംഗേറിയൻ അക്കാദമി (Magyar Manyos Akadenia) 1825-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * http://www.cervantesvirtual.com/portal/aal/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216073810/http://www.cervantesvirtual.com/portal/aal/ |date=2010-12-16 }} * http://www.answers.com/topic/royal-military-academy-sandhurst * http://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue10/pdf/mcoelho.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015023712/http://www.brown.edu/Departments/Portuguese_Brazilian_Studies/ejph/html/issue10/pdf/mcoelho.pdf |date=2009-10-15 }} * http://www.rse.org.uk/archive/portraits.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828003253/http://www.rse.org.uk/archive/portraits.pdf |date=2008-08-28 }} ==വീഡിയോ== * http://www.youtube.com/watch?v=tBEKCGAzJF8 {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} [[Category:സാംസ്കാരികം]] [[വർഗ്ഗം:അക്കാദമികൾ]] cp887auhesvfsfqm4ipmezb6i5t41k7 അക്രമാസക്ത ദേശീയത 0 124927 4632772 4607909 2026-06-24T08:06:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632772 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Expansionist nationalism}} അന്യരാഷ്ട്രങ്ങളോടോ അന്യദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളോടോ സ്വന്തം രാഷ്ട്രത്തിനകത്തുതന്നെയുള്ള മത-സാംസ്കാരിക-വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളോടോ അസഹിഷ്ണുതയും അക്രമാസക്തതയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന മനോഭാവവും നയവും. ഇംഗ്ളീഷിലെ ''നാഷനാലിറ്റിക്കും'' ''നാഷനലിസത്തിനും'' തൽസമമായിട്ടാണ് ദേശീയതയും ദേശീയ വാദവും മലയാളത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നതെങ്കിലും ''നേഷൻ'' എന്ന പദത്തിന് ''ദേശം'' എന്ന് ഉപയോഗിക്കുക പതിവില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇംഗ്ളീഷിലെ ''സ്റ്റേറ്റ്'' (ഭരണകൂടം, സംസ്ഥാനമല്ല) എന്നതിന് രാഷ്ട്രം എന്നും ''കൺട്രി'' എന്നതിന് രാജ്യം എന്നും ഇവിടെ പ്രയോഗിക്കുന്നു. ==ആധുനിക സങ്കല്പനം== ദേശ-രാഷ്ട്രം (നേഷൻ സ്റ്റേറ്റ്) ദേശീയവാദം എന്നീ പ്രയോഗങ്ങൾ ഇന്ന് സർവസാധാരണമാണെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ വ്യവഹാരത്തിലും നയതന്ത്രനടപടികളിലും ഇവയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം കിട്ടിയത് യൂറോപ്പിൽ 18-ം ശതകത്തിന്റെ അവസാനവും 19-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യവും ആണ്. വിശുദ്ധ [[റോം|റോമാ]] സാമ്രാജ്യം, ആസ്ത്രോ-[[ഹംഗറി|ഹംഗേറിയൻ]] സാമ്രാജ്യം മുതലായവയുടെ തകർച്ചയും അതേ തുടർന്ന് നിലവിൽവന്ന ദേശ-രാഷ്ട്രങ്ങളും അനേകം ചെറുഘടകങ്ങളായി വിഭജിച്ചുകിടന്നിരുന്ന [[ജർമനി|ജർമനിയും]] [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയും]] ഏകീകൃതമായ ദേശ-രാഷ്ട്രങ്ങളായി വളർന്നതുമെല്ലാമാണ് ഈ ചരിത്രപ്രതിഭാസത്തിന് പ്രേരകമായി ഭവിച്ചത്.<ref>http://www.exampleessays.com/viewpaper/9270.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323210137/http://www.exampleessays.com/viewpaper/9270.html |date=2010-03-23 }} The Italian and German Unifications</ref> ഈ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഭാസത്തിനുള്ള ആന്തരിക പ്രചോദനം വ്യാവസായികവിപ്ളവത്തെ തുടർന്ന് വളർന്നുവന്ന പുത്തൻ മുതലാളിത്ത ശക്തികൾക്ക് സ്വച്ഛന്ദമായി വളരാനുള്ള സാഹചര്യം ഒരുക്കത്തക്കവിധം പഴയ നാടുവാഴിത്ത വ്യവസ്ഥ തകരാൻ തുടങ്ങിയതായിരുന്നു. അങ്ങനെ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിന്റെ]] ആധുനികതയിലേക്കുള്ള കുതിപ്പിന്റെ ഒരു ഘടകമായിരുന്നു ദേശീയത. പാശ്ചാത്യ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലും]] [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലും]] ഉയർന്നുവന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയും ദേശീയതയായിരുന്നു. മാനവപുരോഗതിക്ക് ആവേഗം നൽകിയ ഈ ദേശീയതയെ ലിബറൽ എന്നോ ജനകീയമെന്നോ വിശേഷിപ്പിക്കാം. [[ഭാഷ]], [[ചരിത്രം]], പാരമ്പര്യം, [[സംസ്കാരം]], [[മതം]] തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ വേറിട്ടോ ഒന്നിച്ചോ ദേശീയാവബോധത്തിന് നിദാനമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും ഇവയിലെല്ലാം വൈവിധ്യമില്ലാത്ത രാഷ്ട്രങ്ങൾ ഇക്കാലത്ത് തുലോം വിരളമാകയാൽ ചരിത്രത്താൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ''പൊളിറ്റിക്കൽ കമ്യൂണിറ്റി'' അഥവാ ''രാഷ്ട്രീയ സമൂഹമാണ്'' ദേശ-രാഷ്ട്രവും അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രാടിത്തറയായ ദേശീയതയും എന്ന് പറയുന്നതാവും കൂടുതൽ ശരി. പൊതുവായ ജീവിതാനുഭവ(ലിവ്ഡ് എക്പീരിയൻസ്)ത്താൽ പ്രേരിതമായ കൂട്ടായ രാഷ്ട്രനിർമ്മാണയത്നം, അത്രതന്നെ അഭികാമ്യമല്ലാത്ത അതിർത്തി വികസന ശ്രമം തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം ചെയ്യുന്ന മനോഭാവത്താൽ ബന്ധിതമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സമൂഹമാണ് ആധുനിക ദേശ-രാഷ്ട്രം. ഒരു ''സാങ്കല്പിക രാഷ്ട്രീയ'' (imagined political community) സമൂഹം എന്നാണ് [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടിഷ്]] ചിന്തകനായ ബനഡിക്ട് ആൻഡേഴ്സൺ ദേശ-രാഷ്ട്രത്തെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിന് ശേഷം 1919-ൽ 42 രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ പാരിസിൽ യോഗം ചേർന്ന് ഭാവിയിൽ [[യുദ്ധം|യുദ്ധങ്ങൾ]] ഒഴിവാക്കാനും സുസ്ഥിര സമാധാനം സ്ഥാപിക്കാനും ലീഗ് ഒഫ് നേഷൻസ് അഥവാ സർവരാജ്യസഖ്യം സ്ഥാപിച്ചതോടെ അതിന്റെ പ്രയാണപത്രം (കവനന്റ്) മേൽ വിവരിച്ച രീതിയിലുള്ള ദേശ-രാഷ്ട്രങ്ങളെ സ്വതന്ത്രപരമാധികാര രാഷ്ട്രീയ ഘടകങ്ങളായി അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് ദേശീയതയേയും ദേശീയവാദത്തെയും സംബന്ധിച്ച ഈ ധാരണ സാർവദേശീയ രംഗത്ത് സുപ്രതിഷ്ഠിതമായി എന്നു പറായാം.<ref>http://www.historylearningsite.co.uk/leagueofnations.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080322052327/http://www.historylearningsite.co.uk/leagueofnations.htm |date=2008-03-22 }} League of Nations</ref> ==വിപരീത സങ്കല്പനങ്ങൾ== ഈ ജനകീയ അഥവാ ലിബറൽ ദേശീയതയിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും ഒരുപക്ഷേ നേർവിപരീതവുമാണ് അക്രമാസക്തദേശീയത. ചില പണ്ഡിതർ ഇതിനെ ലിബറൽ ദേശീയതയ്ക്ക് വിപരീതമായി ''ഇന്റഗ്രൽ'' (Integral) ''ദേശീയത'' എന്നും വ്യവഛേദിക്കാറുണ്ട്. ഈ അക്രമാസക്ത ദേശീയതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മറ്റുചില പദങ്ങൾകൂടി പ്രചാരത്തിലുണ്ട്: ഷോവിനിസം, ജിംഗോയിസം, സെനോഫോബിയ എന്നിവ അവയുടെ തൽസമം എന്ന് പറഞ്ഞുകൂടെങ്കിലും ഫലത്തിൽ അതേ കർത്തവ്യങ്ങൾ തന്നെ നിർവഹിക്കുന്ന ആന്റി സെമിറ്റിസവും ഫണ്ടമെന്റലിസവും ഈ അർത്ഥത്തിൽ പരിഗണിക്കാവുന്നതാണ്. ==ഷോവിനിസം (Chauvinism)== അസഹിഷ്ണുതയും അക്രമാസക്തതയും കലർന്ന അതിരു കവിഞ്ഞ ദേശാഭിമാനവും അതിന്റെ ഫലമായി മറ്റു ദേശങ്ങളോടും സ്വന്തം ദേശത്തിലെ തന്നെ വ്യത്യസ്ത മനസ്ക്കരോടും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന വിദ്വേഷ ഭാവവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഈ പദം [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ചുകാരനായ]] നിക്കോളാസ് ഷോവിനിൽ നിന്നാണ് രൂപംകൊണ്ടത്. നെപ്പോളിയൻ ബോണപ്പാർട്ടിന്റെ കീഴിൽ ഒരു സൈനികൻ ആയിരുന്ന ഷോവിൻ നെപ്പോളിയൻ നയിച്ച ആക്രമണ യുദ്ധങ്ങളിൽ പതിനേഴ് തവണ മുറിവേറ്റിട്ടും തന്റെ ചക്രവർത്തിയോടും രാഷ്ട്രത്തോടും ഉള്ള കൂറ് അഭംഗുരം തുടർന്നു.<ref>http://www.answers.com/topic/chauvinism chauvinism</ref> ==ജിംഗോയിസം (jingoism)== ബ്രിട്ടനിൽ രൂപം കൊണ്ട ഈ പദം 1878-ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ ഡിസ്രേലിയുടെ കാലത്ത് ബാൾക്കൻ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ എന്ന പേരിൽ സൈന്യത്തെ നിയോഗിക്കണമെന്ന ശക്തമായ വാദം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ അന്ന് പ്രചാരത്തിൽ വന്ന ഒരു നാടൻ ഈരടിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ്. അക്രമാസക്തമായ ദേശീയ മഹത്ത്വകാംക്ഷയും അപരരോടുള്ള പുച്ഛവുമാണ് ഈ വികാരത്തിന്റെ അന്തർധാര.<ref>http://ask.reference.com/related/History+of+Jingoism?qsrc=2892&l=dir&o=10601 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110404233018/http://ask.reference.com/related/History+of+Jingoism?qsrc=2892&l=dir&o=10601 |date=2011-04-04 }} History of Jingoism</ref> ==സെനോഫോബിയ (Xenophobia)== അന്യൻ അഥവാ അപരിചിതൻ എന്നും വിദേശി എന്നും വിവർത്തനം ചെയ്യാവുന്ന സെനോൻ (xenon) എന്ന ഗ്രീക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രയോഗത്തിന്റെ നിഷ്പത്തി. ഫോബിയ (phobia) എന്നാൽ ഭീതി എന്നും വെറുപ്പ് എന്നും അർത്ഥം. അപരിചിതരോടും വിദേശികളായി തെറ്റോ ശരിയോ ആയി പരിഗണിക്കുന്നവരോടും ഉള്ള വിദ്വേഷകലുഷിതമായ മനോഭാവമാണ് സെനോഫോബിയ.<ref>http://mw4.m-w.com/dictionary/xenophobia?show=0&t=1283256394{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} xenophobia</ref> ==റിലിജിയസ് ഫണ്ടമെന്റലിസം (Relegious)== പുണ്യഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ ആന്തരാർഥങ്ങൾ അവഗണിക്കുകയും അക്ഷരാർഥത്തെ മുറുകെ പിടിച്ച് പണ്ടത്തെ മിത്തുകളെയും മുൻവിധികളെയും ആധാരമാക്കി വിജ്ഞാനവിതരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും എല്ലാം അതനുസരിച്ചാകണം എന്നു വാദിക്കുകയും ചെയ്ത അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ചില പ്രോട്ടസ്റ്റന്റ് മതാധികാരികൾ 20-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യം ആരംഭിച്ച ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റ് പ്രവണത ഇപ്പോൾ മിക്കമതങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അൽ-ഖയ്ദ തുടങ്ങിയ മുസ്ളിങ്ങൾ ഭീകര പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രാടിത്തറ ഈ പ്രവണതയാണ്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ഭൂരിപക്ഷ മതവിഭാഗമായ [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളിലെ]] ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റുകൾ [[മുസ്ലീം]] തുടങ്ങിയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കെതിരെ ഫണ്ടമെന്റലിസത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് കലഹവും കലാപവും നടത്തുന്നത്. അഫ്ഘാനിസ്താനിലെ [[താലിബാൻ]], ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവണതയുടെ മാതൃകയാണ്. പലസ്തീനിൽ അറബികൾക്ക് എതിരെ യഹൂദ ഫണ്ടമെന്റലിസം (സിയോണിസം Zionism)<ref>http://www.serendipity.li/zionism.htm Zionism</ref> അതിക്രമം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അതിനുള്ള പ്രതികരണം എന്ന നിലയിൽ മുസ്ളിം ഫണ്ടമെന്റലിസ്റ്റുകൾ ഹമാസ്, ഇസ്ളാമിക് ജിഹാദ് തുടങ്ങിയവയെ അക്രമോപാധികളായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>http://www.flashpoints.info/issue_briefings/Analysis%20&%20Commentary/Analysis-Religion_main.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160229172428/http://www.flashpoints.info/issue_briefings/Analysis%20%26%20Commentary/Analysis-Religion_main.htm |date=2016-02-29 }} Religious Fundamentalism, Fear & Terrorism</ref> ==ആന്റി സെമിറ്റിസം (Anti Semitism).== പടിഞ്ഞാറൻ നാടുകളിൽ യാഥാസ്ഥിതിക [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമത]] ഭ്രാന്തന്മാർ സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായി [[യഹൂദർ|യഹൂദരാണ്]] [[ക്രിസ്തു|ക്രിസ്തുവിനെ]] [[കുരിശ്|കുരിശിൽ]] തറച്ചവർ എന്ന് വിശ്വസിച്ച്, അവരോട് ശത്രുതയോടുകൂടി പെരുമാറിയിരുന്ന മനോഭാവമാണ് ആന്റി-സെമിറ്റിസം. [[അറബി|അറബികളെയും]] [[യഹൂദർ|യഹൂദരെയും]] അവരുടെ [[ഭാഷ|ഭാഷകളെയും]] സെമിറ്റിക് എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച് വരുന്നു. 1920-കളിൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] നാസിസവും [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിൽ]] [[ഫാസിസം|ഫാസിസവും]] വളർന്ന് വന്നതോടെയാണ് [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] പരമ്പരാഗതമായ ആന്റി സെമിറ്റിക് വിദ്വേഷം ഉച്ചകോടിയിലെത്തിയതും യഹൂദർ വൻതോതിൽ പീഡനത്തിനും കൂട്ടക്കൊലയ്ക്കും ഇരകളാവുകയും ചെയ്തത്. ഇവിടെ റേസിസം അഥവാ വംശീയ വാദവും അക്രമാസക്ത ദേശീയവാദവും സമന്വയിക്കുന്നു. യഥാർഥ ജർമൻകാർ ഉന്നത വംശജരായ ആര്യന്മാർ ആണെന്നും യഹൂദർ ആര്യവിരുദ്ധരായ കീഴാളർ ആണെന്നും നാസി അഥവാ നാഷണൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് നേതാവ് [[അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലർ|അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറും]] മറ്റും സിദ്ധാന്തിച്ചു.<ref>http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005175 Anti Semitism</ref> ==സമകാലികം== മേൽ വിവരിച്ച പ്രകാരം അക്രമാസക്ത ദേശീയതയ്ക്ക് ഒരു നീണ്ട [[ചരിത്രം]] ഉണ്ടെങ്കിലും 21-ം ശതകത്തിൽ അതിന്റെ മുഖ്യ സൈദ്ധാന്തികരും പ്രയോക്താക്കളും നവ നാസികളും നവഫാസിസ്റ്റുകളും മതമൌലികതാവാദികളും വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽപ്പെട്ട ഭീകരവാദി സംഘങ്ങളുമാണ്. 2002-ൽ ഇറാഖിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ച സന്ദർഭത്തിൽ ഇതൊരു പുതിയ ക്രൂസേഡ് (കുരിശുയുദ്ധം) ആണെന്ന യു.എസ്. പ്രസിഡന്റ് ജോർജ് ഡബ്ള്യു ബുഷിന്റെ പ്രസ്താവന പിന്നീട് തിരുത്തിയെങ്കിലും അതിൽ നിഴലിക്കുന്നതും, 2001 സെപ്. 11-ന് അമേരിക്കയ്ക്ക് എതിരെ ഭീകരാക്രമണം നടത്തിയ ഉസാമാ ബിൻ ലാദന്റെ അൽ-ഖായ്ദ പ്രഖ്യാപനങ്ങളിൽ മാറ്റൊലി കൊള്ളുന്നതും അക്രമാസക്ത ദേശീയത തന്നെയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ 1992 ഡി. 6-ലെ അയോധ്യ ബാബറി മസ്ജിദ് ധ്വംസനത്തിലേക്ക് വഴിവച്ച പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായി [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുത്വവാദികൾ]] മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്ന കൾച്ചറൽ നാഷണലിസം അഥവാ സാംസ്കാരിക ദേശീയതയും അക്രമാസക്ത ദേശീയതയുടെ രൂപം തന്നെയാണ്.<ref>http://www.us.oup.com/us/catalog/general/subject/Law/LegalHistory/?view=usa&ci=9780195323566 Aggressive Nationalism</ref> ==വിഘടനവാദം== {{main|വിഘടനവാദം}} അക്രമാസക്ത ദേശീയതയുടെ മറ്റൊരു രൂപം, സുഘടിതമായ രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക വിഘടന വാദ പ്രസ്ഥാനങ്ങളാണ്. ഈ വിഘടനവാദ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനം നല്കുന്ന ന്യായമായ സാംസ്കാരിക ന്യൂനപക്ഷ താത്പര്യങ്ങളും സാമ്പത്തിക വികസനകാര്യത്തിൽ കേന്ദ്രീകൃത സർക്കാരുകൾ കൈക്കൊള്ളുന്ന അവഗണനയും അസമമായ വികസനം മൂലമുള്ള അസംതൃപ്തിയും മറ്റും ഉണ്ടെന്ന കാര്യം വിസ്മരിക്കരുത്. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ന്യൂനപക്ഷ പ്രാദേശിക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് (ഭാഷ, എത്നിസിറ്റി, [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] മുഖ്യധാരയിൽ നിന്നകന്നുള്ള സ്ഥാനം മുതലായവ മൂലമുള്ള പ്രത്യേകതകൾ) കഴിയുന്നത്ര സ്വയം ഭരണാവകാശങ്ങൾ നൽകുകയും വികസന സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുകയും വേണം എന്നത് നിഷേധിക്കത്തക്കതല്ല. ഇപ്രകാരം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നവരിൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ആദിവാസികളും പെടുന്നു. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ആദിവാസി|ആദിവാസികളും]] ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലെ റെഡ് ഇന്ത്യൻ വംശജരും പാകിസ്താനിലെ ബലൂച്ചികളും മറ്റും ഇതിൽപ്പെടുന്നു. [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയിലെ]] [[തമിഴ്|തമിഴർ]] മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്. ഇപ്രകാരം ന്യായമായ അവകാശങ്ങളേയും മറ്റും മുൻനിർത്തി അധികാര മോഹികളായ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ കുത്തിപ്പൊക്കുന്ന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പലയിടത്തും അക്രമാസക്ത ദേശീയതയായി തലയുയർത്തുന്നുണ്ട്. ശ്രീലങ്കയിലെ തമിഴ് പ്രശ്നം, [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലെ]] ബാസ് തർക്കം, [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] ചെച്നിയ, [[മ്യാന്മാർ|മ്യാന്മാറിലെ]] കരേൻ തുടങ്ങിയവ അക്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങിക്കഴിഞ്ഞ ദേശീയതയുടെ ഉദാഹരണങ്ങളാണെങ്കിൽ ഇനിയും അക്രമത്തിൽ എത്തിക്കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഉപദേശീയതയുടെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ് [[ബ്രിട്ടൺ|ബ്രിട്ടണിലെ]] വെയിൽസിലും [[സ്കോട്ട്ലൻഡ്|സ്കോട്ട്ലൻഡിലും]] തല ഉയർത്തുന്ന ദേശീയ വികാരങ്ങൾ. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിൽ]] ഗോത്രവർഗനിലയിൽ നിന്നും വളരെ ഉയർന്നിട്ടില്ലാത്ത പല രാഷ്ട്രങ്ങളിലും ഈ പ്രവണത അക്രമാസക്തമായി തീർന്നിരിക്കുന്നു. [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] നിന്ന് എറിട്രിയ വിട്ടുപോയതും റുവാണ്ടയും ബറൂണ്ടിയും രണ്ടായി പിരിഞ്ഞതും, തത്ക്കാലത്തേക്ക് കെട്ടടങ്ങിയ [[നൈജീരിയ|നൈജീരിയയിലെ]] ബയാഫ്രാ കലാപവും ചെക്കസ്ലോവാക്കിയയുടെ പിളർപ്പും, ബാൾക്കൻ പ്രദേശത്തെ പഴയ യുഗോസ്ലോവ്യയുടെ തകർച്ചയെ തുടർന്ന് ഇപ്പോഴും തുടരുന്ന സംഘർഷങ്ങളും മറ്റും ഉദാഹരണം. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഇറാഖിലും [[തുർക്കി|തുർക്കിയിലും]] മറ്റുമായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഖുർദുകളുടെ രാഷ്ട്രത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള സമരവും അഫ്ഘാനിസ്താനിലെ ഉസ്ബെക്ക്, പുഷ്തു തർക്കങ്ങളും എല്ലാം ഈ പ്രവണതയുടെ ബഹിർസ്ഫുരണങ്ങളാണ്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] 20-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യ ദശകമാരംഭിക്കുമ്പോഴേക്കും കുറെയൊക്കെ മന്ദീഭവിച്ചു എങ്കിലും ഇന്ത്യയും അക്രമാസക്തദേശീയതയുടെ വിഘടനവാദ രൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വിമുക്തമല്ല. ജമ്മുകാശ്മീരിലും [[നാഗാലാൻഡ്|നാഗാലൻഡിലും]] [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലുമാണ്]] സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലത്തെ ആദ്യദശകത്തിൽ തന്നെ വിഘടനവാദം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. ദ്രാവിഡസ്ഥാനുവേണ്ടി ഇന്നത്തെ വിവിധ ദ്രാവിഡകക്ഷികളുടെ (ദ്രാവിഡ കഴകം, ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റകഴകം, അഖിലേന്ത്യാ അണ്ണാ ദ്രാവിഡ കഴകം, ദ്രാവിഡ മറുമലർച്ചി കഴകം എന്നിങ്ങനെ) മാതൃസംഘടനയായിരുന്ന ഇ.വി. രാമസ്വാമി നായ്ക്കരുടെ ദ്രാവിഡകഴകം 1960-കൾ വരെ വാദിച്ചിരുന്നു എങ്കിലും ഇപ്പോൾ ആ പ്രസ്ഥാനം കെട്ടടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഹിന്ദി രാഷ്ട്രഭാഷയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനോടുള്ള എതിർപ്പിൽ അത് ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്നു. ജമ്മുകാശ്മീരിൽ വിഘടനവാദം ഇപ്പോഴും കുറെയൊക്കെ നിലനിൽക്കുന്നു. നാഗാലൻഡ് വിഘടനവാദം നാഗാലാൻഡ് സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തോടെ ദുർബലപ്പെട്ടെങ്കിലും ബോഡോ തുടങ്ങിയ ചില ഗോത്രവർഗക്കാർ വിഘടനവാദ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[മണിപ്പൂർ|മണിപ്പൂരിലും]] വിഘടനവാദികൾ സജീവമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അന്ത്യനാളുകളിൽ [[മുസ്ലീംലീഗ്]] ദ്വിരാഷ്ട്ര സിദ്ധാന്തം ഉന്നയിക്കുകയും [[പാകിസ്താൻ]] പ്രശ്നം സജീവമാക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ [[പഞ്ചാബ്]] കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അകാലിദൾ തുടങ്ങിയ സിക്ക് സംഘടനകൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര സിക്ക് രാഷ്ട്രത്തിനുവേണ്ടി ശബ്ദമുയർത്തി. ''പഞ്ചാബ് സുബ'' എന്നാണ് അവരുടെ സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രസങ്കല്പം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇന്ത്യാവിഭജനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പഞ്ചാബ് കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ഭീകരമായ കൂട്ടക്കൊലയും രക്തച്ചൊരിച്ചിലും അഭയാർഥി പ്രവാഹവും നടക്കുകയും ചെയ്തതോടെ സിക്ക് സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രവാദം മങ്ങിപ്പോയി. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്ക് ശേഷം ഉണ്ടായ അവ്യവസ്ഥിത സാഹചര്യത്തിൽ ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സിക്ക് തീവ്രവാദം രൂക്ഷമാവുകയും അമൃതസരസ്സിലെ [[സുവർണക്ഷേത്രം]] ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ ആസ്ഥാനവും ആയുധപ്പുരയുമാവുകയും ചെയ്തതോടെ വീണ്ടും അക്രമാസക്ത ദേശീയത സജീവമായി. പ്രധാനമന്ത്രി [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ''ബ്ളൂസ്റ്റാർ ഓപ്പറേഷനിൽ'' ഭിന്ദ്രൻവാല കൊല്ലപ്പെടുകയും ക്ഷേത്രം വിമോചിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തെങ്കിലും പഞ്ചാബിലാകെ സ്വതന്ത്ര സിക്ക് രാഷ്ട്രത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഭീകരവാദ ഗ്രൂപ്പുകൾ വ്യാപിച്ചു. 1990-കളോടെ അത് കെട്ടടങ്ങി.എങ്കിലും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയും വടക്കു കിഴക്കൻ മേഖലയും ഈ അനാരോഗ്യ പ്രവണതയിൽ നിന്ന് പൂർണമായി വിമുക്തമെന്നു പറയാറായിട്ടില്ല.<ref>http://www.scribd.com/doc/417845/Indian-Nationalism Indian nationalism</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [http://books.google.co.in/books?hl=en&lr=&id=ZMcIxVz6MUIC&oi=fnd&pg=PA1&dq=imagined+political+community&ots=BUkIgjjkCD&sig=pTVov1tN9b2FB4eyhUKuvfsU6iU#v=onepage&q=imagined%20political%20community&f=false] imagined political community * [http://books.google.co.in/books?id=JGl95y14uBQC&printsec=frontcover&dq=Aggressive+Nationalism&source=bl&ots=mE4c_p3h__&sig=6cZVhaYqiLOsK9lYw9dGja-7tnI&hl=en&ei=sL98TMedE46qvQPkk83GAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCYQ6AEwAw#v=onepage&q&f=false] Aggressive Nationalism * http://www.ghi-dc.org/publications/ghipubs/op/op09.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615173311/http://ghi-dc.org/publications/ghipubs/op/op09.pdf |date=2010-06-15 }} * http://blog.friendsofindia.net/2007/07/rise-of-indian-nationalism.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712052617/http://blog.friendsofindia.net/2007/07/rise-of-indian-nationalism.html |date=2010-07-12 }} * http://www.internationalist.org/indiapakistanrfi0302.html {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} [[Category:രാഷ്ട്രീയം]] [[Category:ദേശീയത]] hnmuy78dlku51hrpdg4e8y4kffat57u അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ 0 135331 4632604 4614015 2026-06-23T15:17:27Z Malikaveedu 16584 4632604 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Azhikoden Raghvan}} {{Infobox_Indian_politician | name = അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ | image = Com azhikodan.jpg | caption = അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ | birth_date = {{birth date|1919|07|01|df=y}} | birth_place = [[തെക്കി ബസാർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കേരളം]] | death_date = {{death date and age|1972|09|23|1919|07|01|df=y}} | death_place = [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]] | constituency = | office = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = [[സി.പി.ഐ.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | residence = [[കണ്ണൂർ]] | nationality = ഇന്ത്യൻ | party = [[സി.പി.ഐ.(എം)]] | spouse = മീനാക്ഷി അഴീക്കോടൻ |children =ശോഭ അഴീക്കോടൻ<br/> സുധ അഴീക്കോടൻ<br/>മധു അഴീക്കോടൻ<br/> ജ്യോതി അഴീക്കോടൻ<br/> സാനു അഴീക്കോടൻ |}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] മുൻനിര നേതാവായിരുന്നു '''അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ''' (ജീവിതകാലം: [[ജൂലൈ 1]], [[1919]] - [[സെപ്റ്റംബർ 23]], [[1972]]).<ref name=death2>{{cite web|title=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ|url=http://www.cpimkerala.org/eng/azheekodan-raghavan-49.php|publisher=സി.പി.ഐ(എം) സംസ്ഥാന ഘടകം|accessdate=2013 സെപ്തംബർ 23|archive-date=2013-09-23|archive-url=https://archive.today/20130923082447/http://www.cpimkerala.org/eng/azheekodan-raghavan-49.php|url-status=bot: unknown}}</ref> കേരളത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും അനുബന്ധ തൊഴിലാളി സംഘടനകളും കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിർണ്ണായകപങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിലാണ് രാഘവൻ ജനിച്ചത്. പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളു. ബീഡിതെറുപ്പ് ജോലി പഠിച്ചു. പിന്നീട് ബീഡിത്തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ച്, സംഘടനാ രംഗത്തേക്കു വന്നു. ആദ്യകാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിൽ]] അംഗത്വമെടുത്തുവെങ്കിലും, പിന്നീട് [[കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലൂടെ]] [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസത്തിലേക്കെത്തി]]. [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി.കൃഷ്ണപിള്ളയായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയഗുരു. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിൽ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരോധികളോട് എതിർത്ത് പാർട്ടി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. മികച്ച ഒരു പ്രാസംഗികൻ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1950-ൽ അറസ്റ്റിലായി. ജയിൽവിമോചിതനായശേഷം തൊഴിലാളിയൂണിയൻ രംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു. പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ സി.പി.ഐ.എമ്മിനൊപ്പം നിന്നു. സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗമായിരുന്നു. [[ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രം|ദേശാഭിമാനിയുടെ]] ഭരണസമിതി ചെയർമാനായിരുന്നു. 1964-ൽ ചൈനാ ചാരനെന്നാരോപിച്ച് ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെട്ടു. 1972 സെപ്തംബർ 23-ന് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിൽ]] വച്ച് കുത്തേറ്റ് അന്തരിച്ചു.<ref name=nossiter1>{{cite book|title=കമ്മ്യൂണിസം ഇൻ കേരള എ സ്റ്റഡി ഇൻ പൊളിറ്റിക്കൽ അഡാപ്ടേഷൻ|last=ജോൺസൺ|first=നൊസ്സിദർ|url=http://books.google.com.sa/books?id=8CSQUxVjjWQC&pg=PA424&dq=raghavan+azhikodan&hl=en&sa=X&ei=pglAUrbqHaaI0AWIlYD4Dw&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q=raghavan%20azhikodan&f=false|publisher=കാലിഫോർണിയ സർവ്വകലാശാല പ്രസ്സ്|year=1983|isbn=978-0520046672|page=384}}</ref> മരിക്കുമ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗവും [[ഐക്യമുന്നണി]] കൺവീനറും ആയിരുന്നു. ==ആദ്യകാലജീവിതം== [[കണ്ണൂർ]] ടൗണിലെ തെക്കീബസാറിൽ ആധാരമെഴുത്തുകാരനായിരുന്ന കറുവന്റെയും പുക്കാച്ചിയുടെയും മകനായി രാഘവൻ ജനിച്ചു. രാഘവന്‌ രണ്ടര വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അച്ഛൻ മരിച്ചു. പിന്നീട് അമ്മാവന്മാരുടെ സംരക്ഷണയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കണ്ണൂർ ഗവ.ട്രെയിനിംഗ്‌ സ്‌കൂളിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മോഡൽ സ്‌കൂളിൽ അഞ്ചാംതരത്തോടെ പഠനമുപേക്ഷിച്ച് [[ബീഡി]] തൊഴിലാളിയായി ജോലിക്കു ചേർന്നു. ഈ സമയത്ത് കണ്ണൂരിലെ ബീഡി തൊഴിലാളികൾ സംഘടിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. അവകാശങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള ചില സമരങ്ങളും അവർ നടത്തിയിരുന്നു. ബീഡി-സിഗാർ തൊഴിലാളി യൂണിയൻ ഓഫീസ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു കുറേക്കാലം. ഇക്കാലത്ത് നേതാക്കളായ ചേനോളി കുമാരൻ മുതലായവർ അറസ്റ്റിലായപ്പോൾ ബീഡി-സിഗാർ യൂണിയന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. അങ്ങനെ ബീഡി തൊഴിലാളി യൂണിയന്റെ പ്രവർത്തകനായും നേതാവായും ഉയർന്നു. സഖാവ് കൃഷ്‌ണപിള്ളയടക്കമുള്ള നേതാക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചത് രാഷ്‌ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായി.<ref name=kcpap465>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=465|quote=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ - ആദ്യകാലജീവിതം}}</ref><ref name=democrasy1>{{cite book | title=ഡെമോക്രസി അറ്റ് വർക്ക് ഇൻ ആൻ ഇന്ത്യൻ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് - ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദിനേശ് ബീഡി|url=http://books.google.com.sa/books?id=NE_rFL78i90C&pg=PA237&dq=raghavan+azhikodan&hl=en&sa=X&ei=pglAUrbqHaaI0AWIlYD4Dw&ved=0CDMQ6AEwAQ#v=onepage&q=raghavan%20azhikodan&f=false|last=ടി.എം.തോമസ്|first=ഐസക്|coauthors=പ്യാരേലാൽ രാഘവൻ|publisher=കോർണൽ പബ്ലിഷേഴ്സ്|isbn=978-0801484155|year=1998|page=57-58}}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിലൂടെയാണ്]] രാഘവൻ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നത്. പിന്നീട്‌ കോൺഗ്രസ്സിലെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാർ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച [[കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] അംഗമായി.കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗങ്ങൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ചേരാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ രാഘവനും ആ വഴി പിന്തുടർന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗമായി. 1940 ൽ തന്നെ രാഘവനും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗത്വം സ്വീകരിച്ചു.<ref name=kcpap4656>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=465-466|quote=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ - രാഷ്ട്രീയജീവിതം}}</ref> [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ഹിറ്റ്ലർ]] [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ]] ആക്രമിക്കാൻ തയ്യാറെടുത്തപ്പോൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി യുദ്ധത്തോടുള്ള തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളിൽ മാറ്റം വരുത്തി സോവിയറ്റ്‌ യൂണിയൻ-ബ്രിട്ടീഷ്‌ സാമ്രാജ്യം സഖ്യത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു.ഇതിനെതുടർന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനികളുടെ എതിർപ്പ് മുഴുവൻ പാർട്ടിക്കു നേരിടേണ്ടി വന്നു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരെ എവിടെ കണ്ടാലും പറ്റാവുന്നപോലെ ആക്രമിക്കുന്നത് എതിരാളികളുടെ പതിവായി മാറി. ഇത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നേരിടേണ്ടിവന്നത് [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂരിലെ]] പ്രവർത്തകർക്കായിരുന്നു. ഇതിനെയൊക്കെ അതിജീവിച്ച് കണ്ണൂരിൽ പാർട്ടിക്ക് അടിത്തറയുണ്ടാക്കിയതിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു അഴീക്കോടൻ. പാർട്ടിയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി രാഘവൻ ഒരു മികച്ച പ്രസംഗകൻ കൂടിയായി മാറി. ബിഡി തെറുക്കുന്ന മുറത്തിൽ വെച്ച് എഴുതിത്തയ്യാറാക്കിയ പ്രസംഗം പഠിക്കുന്ന രാഘവനെക്കുറിച്ച് സുഹൃത്ത് കൂടിയായ പി.അനന്തൻ പിന്നീട് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=kcpap466>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=466|quote=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ - മികച്ച ഒരു പ്രസംഗകൻ}}</ref> മികച്ച ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകൻ ആയിരുന്നു അഴീക്കോടൻ. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് നാട്ടിൽ കോളറ പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ പടർന്നു പിടിച്ചപ്പോൾ അതിനെതിരേ ദുരിതാശ്വാസപ്രവർത്തനവുമായി രാഘവൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങി. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ജനകീയനായ നേതാവ് എന്ന ഒരു പേര് നേടിക്കൊടുത്തു. 1948 ൽ രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് പാർട്ടിക്കു നിരോധനം നേരിട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം രോഗബാധിതനായി കിടപ്പിലായിരുന്നു. എന്നിട്ടും പോലീസ് അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റു ചെയ്തില്ല. എഴുന്നേറ്റു നടക്കാൻ ത്രാണിയായപ്പോൾ പോലീസിനെ കബളിപ്പിച്ച് ഒളിവിൽ പോയി. 1950 ൽ അറസ്റ്റുചെയ്യപ്പെട്ടു. 1951 ൽ ജയിൽമോചിതനായി. ജയിലിൽ നിന്നും മോചിതനായശേഷം മുഴുവൻ സമയവും തൊഴിലാളി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി നീക്കിവെച്ചു. 1954ൽ മലബാർ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കൗൺസിൽ സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name=kcpap468>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=468|quote=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ - ജയിൽവാസം,തൊഴിലാളി യൂണിയൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രണ്ടായപ്പോൾ രാഘവൻ സി.പി.ഐ.എമ്മിനോടൊപ്പം നിന്നു. 1962-ൽ ഇന്ത്യാ-ചൈനാ അതിർത്തി സംഘട്ടനത്തെത്തുടർന്ന് അറസ്റ്റിലായി. 1964-ൽ ചൈനാചാരനെന്നാരോപിക്കപ്പെട്ട് വീണ്ടും ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെട്ടു. ==ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനങ്ങൾ== 1946-ൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ്‌ പാർടിയുടെ കണ്ണൂർ ടൗൺ സെക്രട്ടറിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1951 ജൂണിൽ കോഴിക്കോട്‌ ചേർന്ന മലബാർ പാർടി പ്രവർത്തകരുടെ യോഗത്തിൽ മലബാർ കമ്മിറ്റിയിലേക്കും. 1954 ൽ മലബാർ ട്രേഡ്‌ യൂണിയൻ കൗൺസിൽ സെക്രട്ടറിയുമായി. 1959 മുതൽ പാർടിയുടെ സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റി ആപ്പീസ്‌ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി.1963 ആഗസ്റ്റ്‌ 7-ന് ദേശാഭിമാനി പ്രിന്റിംഗ്‌ ആൻഡ്‌ പബ്ലിഷിംഗ്‌ കമ്മിറ്റിയുടെ ഭരണസമിതി ചെയർമാനായി. മരണം വരെ ആ സ്ഥാനത്ത്‌ തുടർന്നു.<ref name=chairman>{{cite web|title=അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ-ലഘുജീവചരിത്രം|url=http://www.cpimkerala.org/eng/azheekodan-raghavan-49.php|publisher=സി.പി.ഐ(എം) കേരളഘടകം|accessdate=2013 ഏപ്രിൽ 13|archive-date=2013-09-23|archive-url=https://archive.today/20130923082447/http://www.cpimkerala.org/eng/azheekodan-raghavan-49.php|url-status=bot: unknown}}</ref> 1967-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ തുടർന്ന്‌ ഐക്യമുന്നണിയുടെ കൺവീനറായി. അന്ന്‌ മുന്നണിക്ക്‌ നേതൃത്വപരമായ പങ്ക്‌ വഹിച്ചു. ഇടത്‌-വലത്‌ വ്യതിയാനങ്ങൾക്കെതിരായി മാർക്‌സിസ്റ്റ്‌-ലെനിനിസ്റ്റ്‌ നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിന്നു. 1972 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് തന്റെ 53-ആം വയസ്സിൽ തൃശ്ശൂർ ചെട്ടിയങ്ങാടി ജംക്ഷനിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം അജ്ഞാതരുടെ കുത്തേറ്റ് അന്തരിച്ചു. ==മരണത്തിലെ ദുരൂഹത== [[പ്രമാണം:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|ലഘുചിത്രം|അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം]] അഴീക്കോടൻ രാഘവനെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് പിന്നിൽ അന്നത്തെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിയായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരന്]] വ്യക്തമായ പങ്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രതിപക്ഷനേതാവായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്.]] നിയമസഭയിൽ ആരോപിച്ചിരുന്നു. തൃശൂരിലെ തട്ടിൽ എസ്റ്റേറ്റ് അഴിമതിയാരോപണങ്ങളുടെ പേരിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തിയത് എന്നായിരുന്നു ആരോപണം. അഴിമതി സംബന്ധിച്ച ചില രേഖകൾ [[നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ|നവാബ് രാജേന്ദ്രന്റെ]] കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും അവ പിടിച്ചെടുക്കാൻ പോലീസുകാർ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും നടന്നില്ലെന്നും പിന്നീട് ഈ രേഖകൾ അഴീക്കോടന് കൈമാറിയതിനെ തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെട്ടതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref name=kk1>{{cite news|title=അഴീക്കോടൻ വധം: പിന്നിൽ കരുണാകരനെന്ന് വിഎസ്|accessdate=2013 ഏപ്രിൽ 13|newspaper=വൺഇന്ത്യ|url=http://malayalam.oneindia.in/news/2002/09/24/ker-vs.html|date=2002 സെപ്തംബർ 24|archive-date=2013-09-23|archive-url=https://archive.today/20130923084428/http://malayalam.oneindia.in/news/2002/09/24/ker-vs.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ആദ്യകാലത്ത് [[എ.വി. ആര്യൻ]] സ്ഥാപിച്ച കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂണിറ്റി സെന്റർ (സി യൂ സി) എന്ന പാർട്ടിയെയായിരുന്നു കേസിൽ പ്രതിസ്ഥാനത്ത് കണ്ടത്. അഴീക്കോടൻ കൊല്ലപ്പെട് മണിക്കൂറുകൾക്കകം സി.യൂ.സി നേതാവ് ഡേവിഡിനെ [[സി.പി.ഐ(എം)]] പ്രവർത്തകർ കായലിൽ എറിഞ്ഞ് കൊലപ്പെടുത്തി. തീവ്ര ഇടത് സംഘടനകൾ, [[കോൺഗ്രസ്]] , പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അഴീക്കോടൻ വിരുദ്ധചേരി തുടങ്ങിയ പല ആരോപണങ്ങളും കാലാകാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായി. എന്നാൽ ഇന്നും അഴീക്കോടൻ വധം ഒരു സമസ്യയായി നിലനിൽക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:1919-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1972-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 23-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] bawg7zrimsn0bbpxmjr5d3a4t9vaxcr പ്രാപ്പിടിയൻ 0 138627 4632586 4605546 2026-06-23T14:15:07Z ~2026-36419-01 219605 /* */ 4632586 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shikra}} {{Taxobox | name = ശിക്രാ (പ്രാപിടിയൻ) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | image = Shikra1.jpg|Shikra (Male) | image_caption = Male with red iris | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Falconiformes]] (or [[Accipitriformes]], q.v.) | familia = [[Accipitridae]] | genus = ''[[Accipiter]]'' | species = '''''A. badius''''' | binomial = ''Accipiter badius'' | binomial_authority = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 }} [[File:Shikra ,Accipiter badius.jpg|thumb| എർളാടൻ (പ്രാപ്പിടിയൻ, പുള്ള് ) - പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ കൂറ്റനാട് നിന്നും]] '''പുള്ള്, പക്ഷി റാഞ്ചി, എർളാടൻ, പ്രാപിടിയൻ, എറിയൻ''' എന്നോക്കെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു തരം പുള്ളാണ് <ref name=BoK>{{cite journal|last1=J|first1=Praveen|title=A checklist of birds of Kerala, India|journal=Journal of Threatened Taxa|date=17 November 2015|volume=7|issue=13|pages=7983–8009|doi=10.11609/JoTT.2001.7.13.7983-8009|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2001/3445}}</ref> <ref name=eBird>{{cite web|title=eBird India- Kerala|url=http://ebird.org/ebird/india/subnational1/IN-KL?yr=all|website=eBird.org|publisher=Cornell Lab of Ornithology|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoK_Book>{{cite book|last1=കെ.കെ.|first1=നീലകണ്ഠൻ|title=കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ|date=2017|publisher=[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]]|isbn=978-81-7690-251-9|page=497|edition=5|url=|accessdate=25 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref><ref name=BoSI>{{cite book|last1=Grimmett|first1=Richard|last2=Inskipp|first2=Tim|last3=P.O.|first3=Nameer|title=Birds of Southern India [Thekke Indiayile Pakshikal (Malayalam version)]|date=2007|publisher=BNHS|location=Mumbai|accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2017}}</ref> '''ശിക്രാ'''.<ref name=BoK_Book/> ശാസ്ത്രീയ നാമം '''''Accipiter badius'''''(അചീപിതർ ബാദിയുസ്).വലിപ്പം ഒരു അരിപ്രാവിനോളം .മുകൾഭാഗം മുഴുവൻ ചാരനിറം .അടിവശം മങ്ങിയ തവിട്ടു കലർന്ന വെള്ള ,അടിവശത്തും മാറത്തും തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള ധാരാളം വരകളും കാണാം .അധികം ഉയരത്തിലല്ലാതെ വട്ടമിട്ടു പറക്കുന്ന സ്വഭാവം .പെൺപക്ഷിക്കു വലിപ്പം കൂടും .ഉപരിഭാഗം തവിട്ടുനിറം ,കുറേ വരകളും , വെളളനിറം . പക്ഷി മൊത്തമായി ഒന്നു മങ്ങിയതു പോലെ. നീലരാശിയുള്ള മൂന്നോ നാലോ മുട്ടകളിടുന്നു. [[File:Pullu kerala.jpg|പുള്ള്|thumb|250px]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പരുന്തുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആക്സിപിത്രിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==ഭക്ഷണം== എലികൾ, അണ്ണാന്മാർ, പല്ലികൾ, തവളകൾ, പക്ഷികൾ, കോഴിക്കുഞ്ഞുങ്ങൾ <ref name="vns1"> Birds of periyar, R. sugathan- Kerala Forest & wild Life Department</ref> ==കൂടുകൾ== മാർച്ചു് മുതൽ ജൂൺ വരെ<ref name=" vns1"/> ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Shikra3.JPG|പുറകിലേക്ക് നോക്കുന്നു പ്രമാണം:Shikra photo.jpg|ഇടത്ത്‌ File:Shikra David Raju.jpg Accipiter badius MHNT.ZOO.2010.11.94.1.jpg |Museum specimen Punchakari wetland bird walk and educational program photos 27.jpg Punchakari wetland bird walk and educational program photos 28.jpg </gallery> {{commons category|Accipiter badius}} == അവലംബം == <references /> lkqkpchlofy9rs98ihrfvol185h8342 ദമാസൂസ് ഒന്നാമൻ 0 142713 4632597 3297726 2026-06-23T15:01:00Z Malikaveedu 16584 4632597 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Saint Damasus}} {{Infobox Christian leader | type = Pope |English name=ദമാസൂസ് ഒന്നാമൻ |image=Saintdamasus.png |birth_name=ദമാസൂസ് |term_start=366 |term_end=384 |predecessor=[[ലിബേരിയൂസ്]] |successor=[[സിരീസിയൂസ്]] |birth_date=ca. 305 |birthplace=[[Idanha-a-Nova]], [[Lusitania]], [[Hispania]] (ഇന്ന് [[പോർച്ചുഗൽ]]) |death_date=ഡിസംബർ 11, 384 |deathplace= [[റോം]], [[പാശ്ചാത്യ റോമാസാമ്രാജ്യം]] |feast_day=ഡിസംബർ 11 |other=ദമാസൂസ്}} <!--A discussion on Wikipedia produced an overwhelming consensus to end the 'style wars' by replacing styles at the start by a style infobox later in the text. It is now installed below.--> {{infobox popestyles |papal name=ദമാസൂസ് ഒന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ |dipstyle=His Holiness |offstyle=Your Holiness |relstyle=പരിശുദ്ധ പിതാവ്| deathstyle=[[വിശുദ്ധൻ]]}} 366 [[ഒക്ടോബർ]] 1 മുതൽ 384 [[ഡിസംബർ]] 11 വരെ [[മാർപ്പാപ്പ|മാർപ്പാപ്പയായിരുന്ന]] വ്യക്തിയാണ് '''ദമാസൂസ് ഒന്നാമൻ''' മാർപ്പാപ്പ.<ref>http://www.nndb.com/people/956/000096668/</ref> [[കത്തോലിക്കാ സഭ|കത്തോലിക്കാ സഭയിൽ]] [[റോം|റോമിന്റെ]] പരമാധികാരം നിലനിർത്തുവാൻ ഇദ്ദേഹം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്താണ് ആരാധനയ്ക്ക് [[ലത്തീൻ ഭാഷ]] കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയത്. കത്തോലിക്കാസഭ പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തെ വിശുദ്ധനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == ജീവിതരേഖ == ദമാസൂസിന്റെ ജനനം 305-ൽ റോമിലായിരുന്നു എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. കോൺസ്റ്റാൻഷ്യസ് ചക്രവർത്തി ലൈബീരിയസ് മാർപ്പാപ്പയെ നാടുകടത്തിയപ്പോൾ ഡീക്കൻ ആയിരുന്ന ദമാസൂസ് അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ലൈബീരിയസിനു പകരം ഫെലിക്സിനെ മാർപ്പാപ്പയാക്കാൻ നടത്തിയ നീക്കത്തെ ദമാസൂസ് പിന്തുണച്ചു. ഫെലിക്സിന്റെ മരണശേഷം ദമാസൂസ് മാർപ്പാപ്പയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം വൈദികർ മറ്റൊരു ഡീക്കൻ ആയ ഉർസിനസ്സിനെ മാർപ്പാപ്പയാക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. തുടർന്നു കലാപങ്ങൾ ഉണ്ടായെങ്കിലും ഭൂരിപക്ഷം വൈദികരുടേയും വലന്റിനിയൻ ഒന്നാമൻ ചക്രവർത്തിയുടേയും പിന്തുണയോടെ ദമാസൂസ് മാർപ്പാപ്പയായി സ്ഥാനമേറ്റു. മാർപ്പാപ്പ എന്ന നിലയിൽ ദമാസൂസ് നേരിട്ട പ്രധാന പ്രശ്നം ഏരിയൻ പാഷണ്ഡതയായിരുന്നു. ഏരിയൻ ചായ്വുള്ള ബിഷപ്പുമാരാണ് പല പ്രധാന അധികാരസ്ഥാനങ്ങളും വഹിച്ചിരുന്നത്. ഇവരിൽ പലരെയും നീക്കം ചെയ്തെങ്കിലും സ്ഥിതി പൂർണമായും നിയന്ത്രണ വിധേയമാക്കാൻ ഇദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. [[യേശു|യേശുക്രിസ്തുവിനു]] മനുഷ്യാത്മാവ് ഇല്ലെന്നു വാദിക്കുന്ന 'അപ്പോളിനാറിയനിസം' എന്ന പാഷണ്ഡതയ്ക്ക് അംഗീകാരം നൽകുവാൻ ദമാസൂസ് തയ്യാറായില്ല. 377ൽ റോമിലെ സിനോദിൽ അപ്പോളിനാറിയസിന്റെ ശിഷ്യനായ വെറ്റാലിസ് ഇതിനായി നടത്തിയ അഭ്യർഥന ഇദ്ദേഹം നിരാകരിക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഡൊണാറ്റിസം, മാസിഡോണിയനിസം, ലുസിഫെറിയനിസം തുടങ്ങിയ പാഷണ്ഡതകളേയും ദമാസൂസ് എതിർത്തു. 384 ഡിസംബർ 11ന് ഇദ്ദേഹം കാലം ചെയ്തു. വിശുദ്ധ ദമാസൂസിന്റെ പെരുന്നാൾ മുൻകാലങ്ങളിൽ ഡിസംബർ 11നു ആഘോഷിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ഡിസംബർ 4നാണ് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. == അവലംബം == {{Reflist}} *''"The Pelican History of the Church – 1: The Early Church"'' by Henry Chadwick *''"A History of the Christian Church"'' by Williston Walker == പുറമേനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_0366-0383-_Damasus_I,_Sanctus.html ''Opera Omnia'' by Migne Patrologia] {{In lang|la}} {{popes}} {{s-start}} {{s-rel|ca}} {{s-bef|before=[[ലിബേരിയൂസ്]]}} {{s-ttl|title=[[റോമാ ബിഷപ്പ്]] <br />[[മാർപ്പാപ്പാമാരുടെ പട്ടിക|മാർപ്പാപ്പ]]|years=366–384}} {{s-aft|after=[[സിരിസിയൂസ്]]}} {{s-end}} {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} [[വർഗ്ഗം:305-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 384-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർപ്പാപ്പമാർ]] n2j5utc22b8lhhqc1bo92yh1px0ucnx നന്ദിത കെ.എസ്. 0 144552 4632602 4613820 2026-06-23T15:11:27Z Malikaveedu 16584 4632602 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nanditha K. S.}} {{Infobox Writer |name=നന്ദിത കെ. എസ്. |birth_date={{Birth date |1969|5|21}} |birth_place=[[മടക്കിമല]], [[വയനാട്]] |death_date={{death date and age|1999|1|17|1969|5|21|df=y}} |occupation=അദ്ധ്യാപിക |notable_works=നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ |parents=എം. ശ്രീധരമേനോൻ,<br> പ്രഭാവതി എസ്. മേനോൻ |nationality={{IND}} }} [[മലയാളസാഹിത്യം|മലയാള സാഹിത്യരംഗത്തെ]] ഒരു കവയിത്രിയായിരുന്നു '''കെ.എസ്. നന്ദിത.''' 1999 ജനുവരി 17 ന് നന്ദിത സ്വയം ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ചു. 1985 മുതൽ 1993 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ അവരുടെ സ്വകാര്യ ഡയറിയിൽ എഴുതി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന കവിതകൾ മരണശേഷം കണ്ടെത്തുകയും അവ ''നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ==ജീവിതരേഖ== [[കൽപറ്റ|കൽപ്പറ്റ]] സഹകരണ ബാങ്കിൽ നിന്നും ജനറൽ മാനേജർ ആയി റിട്ടയർ ചെയ്ത എം. ശ്രീധരമേനോൻ്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ പ്രഭാവതി എസ്. മേനോൻ്റെയും മകളായി 1969 മേയ് 21 ന് [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മടക്കിമല|മടക്കിമലയിലാണ്]] നന്ദിത കെ.എസ്. ജനിച്ചത്.<ref name="KL">{{cite web |title=നന്ദിത. കെ. എസ് |url=http://keralaliterature.com/malayalam-writers-%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%B4%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D/%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%95%E0%B5%86-%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D-2-nandhutha-k-s/ |website=Keralaliterature.com |date=11 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-26 |title=നന്ദിത: പരാജയപ്പെട്ടവളുടെ അവസാന കവിത |url=https://janayugomonline.com/nandithayude-kavithakal-review/ |access-date=2025-01-18 |website=Janayugom Online |language=en-US |agency=[[Janayugom]]}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യം ഐഛികമായി ബി.എ., എം.എ. ബിരുദങ്ങൾ നേടിയ കെ.എസ്. നന്ദിത ഗവൺമെന്റ് ഗണപത് മോഡൽ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ ചാലപ്പുറം, [[Zamorin's Guruvayurappan College|ഗുരുവായൂരപ്പൻ കോളേജ്]], [[Farook College|ഫാറൂഖ് കോളേജ്]], [[University of Calicut|കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഇംഗ്ലീഷ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്]], [[Mother Teresa Women's University|മദർ തെരേസ വിമൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ചെന്നൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നാണ് തന്റെ [[വിദ്യാഭ്യാസം]] പൂർത്തിയാക്കിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/women/features/nanditha-poet-malayalam-news-1.764347|title='ഓർമ്മകളിൽ നന്ദിത'|access-date=2020-10-23|last=വി.ശാരിക|language=en|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027000933/https://www.mathrubhumi.com/women/features/nanditha-poet-malayalam-news-1.764347|url-status=dead}}</ref> പി.എച്ച്.ഡി. എടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന നന്ദിത, താൻ എം.ഫിൽ നേടിയ ചെന്നൈ മദർ തെരേസ വിമൺസ് കോളേജിൽ പി.എച്ച്.ഡി.യ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name="ജേർണൽ"/> “Personal Freedom – A Dilemma: An iconoclastic approach to the ideals of womanhood with reference to the novels of Gail Godwin” എന്നതായിരുന്നു പി.എച്ച്.ഡി.യ്ക്ക് വേണ്ടി നന്ദിത തിരഞ്ഞെടുത്ത വിഷയം.<ref name="ജേർണൽ">{{cite journal |journal=Shanlax International Journal of English |date=ജൂൺ 2017 |volume=5 |issue=3 |url=http://www.shanlaxjournals.in/pdf/ENG/V5N3/ENG_V5_N3_002.pdf|title=AN IN-DEPTH STUDY ON THE LIFE AND WORKS OF K.S.NANDITHA |issn=2320-2645}}</ref> [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]] [[മുട്ടിൽ ഡബ്ള്യുഎംഒ കോളേജ്|മുട്ടിൽ ഡബ്ള്യുഎംഒ കോളേജിൽ]] [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ആംഗലേയ]] വിഭാഗത്തിൽ [[അധ്യാപകൻ|അദ്ധ്യാപികയായി]] പ്രവർത്തിക്കവേ, 1999 ജനുവരി 17ന് നന്ദിത സ്വയം ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ചു. അവരുടെ മരണകാരണം ഇന്നും അജ്ഞാതമായി തുടരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/book-reviews/--1.177032|title=നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ|access-date=2020-10-23|language=en|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507121932/https://www.mathrubhumi.com/books/book-reviews/--1.177032|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2017/05/29/poems-by-nanditha.html|title=അജ്ഞാതമായ കാരണങ്ങളാൽ ചിലർ യാത്ര പോകുമ്പോൾ...|access-date=2020-10-23}}</ref> 1985 മുതൽ 1993 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ അവരുടെ സ്വകാര്യ ഡയറിയിൽ എഴുതി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന [[കവിത|കവിതകൾ]] മരണശേഷം മാത്രമാണ് കണ്ടെടുത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2024/Feb/07/reviving-nandithas-legacy-viral-poems-and-the-dark-academia-trend-among-youth|title=Reviving Nanditha's legacy: Viral poems and the dark academia trend among youth|access-date=2025-10-17|last=Nair|first=Gopika Sidharthan,Aparna|date=2024-02-07|language=en}}</ref> മരണത്തിനു ശേഷമാണ് അവരിലെ കവയിത്രിയെ അടുത്ത ബന്ധുക്കൾ പോലും തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. ''നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ'' എന്നൊരു കവിതാസമാഹാരം മാത്രമാണ്‌ അവരുടേതായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. നന്ദിതയുടെ മരണശേഷമാണ് നന്ദിത തന്റെ ഡയറിയിൽ കുറിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്ന [[കവിത|കവിതകൾ]] വീട്ടുകാർ കണ്ടെടുക്കുന്നതും അവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതും.<ref>നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ, നാലാം പതിപ്പ് ,ഒലിവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്</ref> നന്ദിതയുടെ ജീവിതത്തേയും കവിതകളെയും ആസ്പദമാക്കി എൻ.എൻ. ബൈജു '''നന്ദിത''<nowiki/>' എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറങ്ങാത്ത ഒരു ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.reporter.live/news/2017/07/01/401572.html|title=നന്ദിതയുടെ ജീവിതം സിനിമയാവുന്നു; ‘പ്രശാന്തി’യിലെ നിത്യവെളിച്ചത്തെ വെള്ളിത്തിരയിൽ അനശ്വരമാക്കി ഗായത്രി വിജയ്|access-date=2020-11-14|archive-date=2020-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120064231/https://www.reporter.live/news/2017/07/01/401572.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/101017/the-woman-who-loved-death.html|title=The woman who loved death|access-date=2020-11-14}}</ref> == കവിതകൾ == *നന്ദിതയുടെ കവിതകൾ - ഇതിന്റെ ആദ്യ പ്രതി 2002ലും നാലാമത്തെ പ്രതി 2007ലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. നിലവിൽ ഇതിന്റെ 9 പതിപ്പുകൾ ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://olivepublications.in/product/nandithayude-kavithakal/|title=Nandithayude Kavithakal|access-date=2020-10-23|language=en-GB|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026222151/https://olivepublications.in/product/nandithayude-kavithakal/|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനക്ക് == # [http://www.shanlaxjournals.in/pdf/ENG/V5N3/ENG_V5_N3_002.pdf നന്ദിതയുടെ ജീവിതത്തെയും സൃഷ്ടികളെയും കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള പഠനം (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്): ഷാൻലാക്സ് ഇന്റർനാഷണൽ ജേർണൽ ഓഫ് ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനം] #[https://www.mathrubhumi.com/women/features/nanditha-poet-malayalam-news-1.764347 മാതൃഭൂമി ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027000933/https://www.mathrubhumi.com/women/features/nanditha-poet-malayalam-news-1.764347 |date=2020-10-27 }} [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1999-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 17-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആത്മഹത്യ ചെയ്തവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആത്മഹത്യ ചെയ്ത സ്ത്രീകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവയിത്രികൾ]] b0vdvj5t98pfpviooj99q41b7nromat സൽമാൻ തസീർ 0 144719 4632718 3970609 2026-06-24T01:08:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632718 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Salmaan Taseer}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = സൽമാൻ തസീർ |honorific-suffix = |image = Salmaan Taseer October 29, 2009 Lahore.jpg |caption = 2009 ല് സൽമാൻ തസീർ |order = 26th |office = പാകിസ്താനിലെ പഞ്ചാബ് ഗവർണർ |term_start = 15 മെയ്‌ 2008 |term_end = 4 ജനുവരി 2011 |lieutenant = |predecessor = ലെഫ്. ജെൻ.ഖലീദ് മക്ബൂൽ |successor = ലത്തീഫ് ഖോസ്ല |birth_date = {{ജനനം|1944|5|31}}<ref name="RIP on twitter">{{cite web | url= http://twitter.com/SalmaanTaseer/statuses/22304203791667202 | title= R.I.P. Lion of the Punjab Salmaan Taseer (31 May 1944-04 Jan 2011) | publisher= [[Twitter]] Salmaan Taseer | date= 4 January 2011 | accessdate = }}</ref><ref name="salmaantaseer.com main page">{{cite web | url= http://www.salmaantaseer.com/main.aspx | title= സൽമാൻ തസീർ | publisher= The Governor House Lahore, Punjab. | date= 4 January 2011 | accessdate= | archive-date= 2011-01-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110108191448/http://www.salmaantaseer.com/main.aspx | url-status= dead }}</ref> |birth_place = [[സിംല ]], [[പഞ്ചാബ് (ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യ )|പഞ്ചാബ്]], [[ബ്രിട്ടീഷ്‌ രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യ]] |death_date = {{death date and age|2011|1|4|1944|5|31}} |death_place = [[ഇസ്ലാമബാദ് ]], [[പാകിസ്താൻ]] |spouse = അംന തസീർ |children = [[Aatish Taseer]]<br/>Maryam<br/>Shehryar<ref name="Family Life" /><br />Shahbaz<ref name="Family Life" /><br />Sara<br/>Sanam<br/>Shehrbano<ref name="Family Life">{{cite web | url= http://www.salmaantaseer.com/meet_govd.aspx?m=3&a=fl | title= Meet the Governor: Family Life | publisher= The Governor House, Lahore, Punjab | year= 2010 | accessdate= January 2011 | archive-date= 2011-01-10 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110110215350/http://www.salmaantaseer.com/meet_govd.aspx?m=3&a=fl | url-status= dead }}</ref> |alma_mater = [[Chartered Accountant]], from London |ethnicity = [[Punjabi people|Punjabi]]{{Citation needed|date=January 2011}} |religion = [[Islam]] |residence = [[Governor's House (Lahore)]] <small>(official)</small> |party = [[Pakistan Peoples Party]] |website = [http://www.salmaantaseer.com Personal Website] }} 2011 ജനുവരി നാലിന്, സ്വന്തം അംഗരക്ഷകനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട '''സൽമാൻ തസീർ''' ([[Urdu]], {{lang-pa|{{Nastaliq|سلمان تاثیر}}}}; May 31, 1944<ref name="RIP on twitter"/><ref name="salmaantaseer.com main page"/><ref>[https://web.archive.org/web/20121022095626/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2011%5C01%5C05%5Cstory_5-1-2011_pg13_3 Salmaan Taseer: 1946-2011], [[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]], January 05, 2011</ref>{{ndash}} January 4, 2011), 2008 മെയ്‌ 15 മുതൽ പാകിസ്താനിലെ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലെ ഗവെർണർ ആയിരുന്നു. പാകിസ്താനിലെ മതനിന്ദ നിയമത്തെ എതിർത്തതാണ് വധത്തിനു കാരണം.<ref name="Reuters">{{Cite news |author= Haider, Zeeshan; Georgy, Michael |title= Pakistan's Punjab province governor shot dead |url= http://www.reuters.com/article/idUSTRE70320L20110104 |agency= [[Reuters]] |date= January 4, 2011 |accessdate= January 4, 2011}}</ref> സ്വന്തം അംഗ രക്ഷകനായ മാലിക്-മുംതാസ്-ക്വദ്രി, [[യന്ത്രത്തോക്ക്|യന്ത്രതോക്കിൽ]] നിന്നും 26 തിരകൾ പായിച്ചാണ് തസീറിനെ വകവരുത്തിയത്.<ref>{{cite web|title=Punjab Governor Salman Taseer assassinated in Islamabad |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12111831|publisher=British Broadcasting Company|accessdate=6 January 2011}}</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിന്റെ ഗവർണർമാർ (പാകിസ്താൻ)]] [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] oad623x2osnfqmsqvamcyf0695necd8 ചെങ്കല്ല് 0 148479 4632591 2608237 2026-06-23T14:43:29Z ~2026-36467-45 219606 /* ചരിത്രം */ 4632591 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Laterite}} [[File:Chenkallu.JPG|thumb|വെട്ടിവച്ചിരിക്കുന്ന ചെങ്കല്ല്]] [[File:ചെങ്കൽപ്രദേശം.JPG|thumb|ചെങ്കല്ല് നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രദേശം - കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ [[കോടോം|കോടോത്തുനിന്നുള്ള]] ചിത്രം]] [[File:Red Stone Art.jpg|thumb|ചെങ്കല്ല് ശിൽപം]] ലാറ്ററൈറ്റ് എന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ വിളിക്കുന്ന [[കായാന്തരിതശില|കായാന്തരിതശിലകളിൽ]] നിന്നും വെട്ടിയെടുക്കുന്ന ചുവന്ന നിറമുള്ള കല്ലാണ് '''ചെങ്കല്ല്''' അഥവാ '''വെട്ടുകല്ല്'''. ചില പ്രത്യേകതരം പാറ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇത് വെട്ടിയെടുക്കുന്നത്. ചെങ്കല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും കെട്ടിടങ്ങൾ, ചുറ്റുമതിലുകൾ ഇവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനാണ് . [[കോൺക്രീറ്റ്]] മേൽക്കൂരയുളള ഇരുനില വീടുകളുടെ ഭാരവാഹകങ്ങളായ ഭിത്തികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും കേരളത്തിലെമ്പാടും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. ചെങ്കല്ല് വെട്ടിയെടുക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ് ചെങ്കല്ല് മട അല്ലെങ്കിൽ കപ്പണ (കൽ പണ) എന്നുപറയുന്നത്. മുൻപ് നീളമുള്ള പ്രത്യേകയിനം [[മഴു]] ഉപയോഗിച്ച് വെട്ടിയെടുത്തിരുന്ന ചെങ്കല്ല് ഇപ്പോൾ യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് പ്രധാനമായും വെട്ടിയെടുക്കുന്നത്. വടക്കൻ മലബാറിൽ വ്യാപകമായി ചെങ്കൽ കുന്നുകൾ ഉണ്ട്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[ബ്ലാത്തൂർ]] [[കേളകം]],[[കല്ല്യാട്]],[[ഊരത്തൂർ]],[[കുറുമാത്തൂർ]],[[ചേപ്പറമ്പ്]]തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണു പ്രധാനമായും ചെങ്കല്ല് ഖനനം നടത്തുന്നത്.ആയിരക്കണക്കിനു അന്യ ദേശ തൊഴിലാളികൾ ഇവിടങ്ങളിൽ പണിയെടുക്കുന്നു.വായു സ്പർശനത്തേത്തുടർന്ന് കൂടുതൽ ഉറപ്പാ നേടുന്ന ലാറ്ററൈറ്റ് ശിലകൾ സിമന്റ് തേക്കാതിരുന്നാലും കാലക്രമത്തിൽ കൂടുതൽ ഉറപ്പുള്ളതായി തീരും. മടയിൽ നിന്നും വെട്ടിയെടുക്കുന്ന ചെങ്കല്ല് വിണ്ടും മഴുവുപയോഗിച്ച് ചെത്തി മിനുസപ്പെടുത്തിയതിനു ശേഷമാണ് പണികൾക്കുപയോഗിക്കുന്നത്. കിണറിന്റെ അരികുകൾ പോലെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മതിലുകൾ കെട്ടുന്നതിന് അൽപ്പം ചാപാകൃതിയിലും വെട്ടുകല്ല് ചെത്തിയെടുക്കാറുണ്ട്. തറയിൽ വിരിക്കുന്നതിനും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. [[കോഴിക്കോട് ]] നഗര മദ്ധ്യത്തിലുള്ള [[മാനാഞ്ചിറ മൈതാനം|മാനാഞ്ചിറ മൈതാനത്തിന്റെയും]] , [[കോട്ടയം]] നഗര മദ്ധ്യത്തിലുള്ള [[തിരുനക്കര മൈതാനം|തിരുനക്കര മൈതാനത്തിന്റെയും]] നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിർമ്മിച്ച ചുറ്റുമതിലുകൾ [[ചെങ്കല്ല്]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിർമ്മാണ രീതിയുടെ മനോഹാരിതക്ക് ഉദാഹരണമാണ്. ==ചരിത്രം== 1807 ൽ മലബാർ സന്ദർശിച്ച ഹാമിൽട്ടൻ ബുക്കാനൻ ആണ് ഇത്തരം പാറകളെ ലാറ്ററൈറ്റ് ശിലകൾ എന്ന് പേരു നൽകിയത്. [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപുറത്ത്]] വച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഈ പാറകളുടെ സവിശേഷതകൾ ശ്രദ്ധിച്ചത്.വടക്കൻ കേരളത്തിലെ പുരാതന കോട്ടകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇത്തരം കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ===രാസഘടന=== ഇരുമ്പ് അയിർ അധികമായി കാണുന്ന കല്ലുകൾ ചുവപ്പ് നിറത്തോടെയും,അലൂമിനിയം കൂടുതലുള്ളവ വെളുപ്പ് കലർന്ന മഞ്ഞ നിറത്തിലും,മാംഗനീസ് അധികമുള്ളവ കറുപ്പ് കലർന്ന ചുവപ്പ് നിറത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു. == ചിത്രശാല == [[File:Stone_Qaurry_a_Panoramic_View.jpg|1000px|ഒരു ചെങ്കൽപ്പണയുടെ വിശാലദൃശ്യം, [[കൂവേരി|കൂവേരിയിൽ]] നിന്നും]] <gallery> File:Chumaduthangi red stone.jpg|thumb|ചെങ്കല്ല് കൊണ്ടുള്ള ചുമട്താങ്ങി File:Red stone construction.jpg|[https://lateritestone.com/ Red stone] construction- Thaliparambu Rajarajeswara temple ചിത്രം:Laterite monument. C 002.jpg|[[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] [[ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനൻ|ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനന്റെ]] സ്മരണാർത്ഥം [[വെട്ടുകല്ല്|വെട്ടുകല്ലിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്മാരകം-വെട്ടുകല്ലിനെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശിച്ചത് ബുക്കാനനാണ്‌ File:Laterite quarry, Angadipuram, India. C 004.jpg|കല്ല് വെട്ടിയെടുക്കുന്നു File:Blade-of-stone-cutting-machine.JPG|ചെങ്കല്ല് വെട്ടാനുപയോഗിക്കുന്ന യന്ത്രത്തിന്റെ പല്ല് File:അടുക്കത്ത് അമ്പലം - തറ.JPG|തറയിൽ വിരിക്കാനും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ [[ശ്രീ അടുക്കത്ത്‌ ഭഗവതിക്ഷേത്രം|അടുക്കത്ത്‌ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] ചുറ്റുമുള്ള തറ </gallery> [[Category:കല്ലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:നിർമ്മാണസാമഗ്രികൾ]] p3bdbokfy5zvjka0jttn3yernbxxsj3 4632598 4632591 2026-06-23T15:03:54Z Malikaveedu 16584 4632598 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Laterite}} [[File:Chenkallu.JPG|thumb|വെട്ടിവച്ചിരിക്കുന്ന ചെങ്കല്ല്]] [[File:ചെങ്കൽപ്രദേശം.JPG|thumb|ചെങ്കല്ല് നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രദേശം - കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ [[കോടോം|കോടോത്തുനിന്നുള്ള]] ചിത്രം]] [[File:Red Stone Art.jpg|thumb|ചെങ്കല്ല് ശിൽപം]] ലാറ്ററൈറ്റ് എന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ വിളിക്കുന്ന [[കായാന്തരിതശില|കായാന്തരിതശിലകളിൽ]] നിന്നും വെട്ടിയെടുക്കുന്ന ഒരിനം ചുവന്ന നിറമുള്ള കല്ലാണ് '''ചെങ്കല്ല്''' അഥവാ '''വെട്ടുകല്ല്'''. ചില പ്രത്യേകതരം പാറ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഇത് വെട്ടിയെടുക്കുന്നത്. ചെങ്കല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും കെട്ടിടങ്ങൾ, ചുറ്റുമതിലുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനാണ്. [[കോൺക്രീറ്റ്]] മേൽക്കൂരയുളള ഇരുനില വീടുകളുടെ ഭാരവാഹകങ്ങളായ ഭിത്തികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും കേരളത്തിലെമ്പാടും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. ചെങ്കല്ല് വെട്ടിയെടുക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ് ചെങ്കല്ല് മട അല്ലെങ്കിൽ കപ്പണ (കൽ പണ) എന്നുപറയുന്നത്. മുൻപ് നീളമുള്ള പ്രത്യേകയിനം [[മഴു]] ഉപയോഗിച്ച് വെട്ടിയെടുത്തിരുന്ന ചെങ്കല്ല് ഇപ്പോൾ യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ് പ്രധാനമായും വെട്ടിയെടുക്കുന്നത്. വടക്കൻ മലബാറിൽ വ്യാപകമായി ചെങ്കൽ കുന്നുകൾ ഉണ്ട്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ [[ബ്ലാത്തൂർ]], [[കേളകം]],[[കല്ല്യാട്]], [[ഊരത്തൂർ]], [[കുറുമാത്തൂർ]], ചേപ്പറമ്പ് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണു പ്രധാനമായും ചെങ്കല്ല് ഖനനം നടത്തുന്നത്. ആയിരക്കണക്കിനു അന്യ ദേശ തൊഴിലാളികൾ ഇവിടങ്ങളിൽ പണിയെടുക്കുന്നു. വായു സ്പർശനത്തേത്തുടർന്ന് കൂടുതൽ ഉറപ്പ് നേടുന്ന ലാറ്ററൈറ്റ് ശിലകൾ സിമന്റ് തേക്കാതിരുന്നാലും കാലക്രമത്തിൽ കൂടുതൽ ഉറപ്പുള്ളതായി തീരും. മടയിൽ നിന്നും വെട്ടിയെടുക്കുന്ന ചെങ്കല്ല് വിണ്ടും മഴുവുപയോഗിച്ച് ചെത്തി മിനുസപ്പെടുത്തിയതിനു ശേഷമാണ് പണികൾക്കുപയോഗിക്കുന്നത്. കിണറിന്റെ അരികുകൾ പോലെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മതിലുകൾ കെട്ടുന്നതിന് അൽപ്പം ചാപാകൃതിയിലും വെട്ടുകല്ല് ചെത്തിയെടുക്കാറുണ്ട്. തറയിൽ വിരിക്കുന്നതിനും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. [[കോഴിക്കോട് ]] നഗര മദ്ധ്യത്തിലുള്ള [[മാനാഞ്ചിറ മൈതാനം|മാനാഞ്ചിറ മൈതാനത്തിന്റെയും]] , [[കോട്ടയം]] നഗര മദ്ധ്യത്തിലുള്ള [[തിരുനക്കര മൈതാനം|തിരുനക്കര മൈതാനത്തിന്റെയും]] നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിർമ്മിച്ച ചുറ്റുമതിലുകൾ [[ചെങ്കല്ല്]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിർമ്മാണ രീതിയുടെ മനോഹാരിതയ്ക്ക് ഉദാഹരണമാണ്. ==ചരിത്രം== 1807 ൽ മലബാർ സന്ദർശിച്ച ഹാമിൽട്ടൻ ബുക്കാനൻ ആണ് ഇത്തരം പാറകളെ ലാറ്ററൈറ്റ് ശിലകൾ എന്ന് പേരു നൽകിയത്. [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപുറത്ത്]] വച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഈ പാറകളുടെ സവിശേഷതകൾ ശ്രദ്ധിച്ചത്. വടക്കൻ കേരളത്തിലെ പുരാതന കോട്ടകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇത്തരം കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ===രാസഘടന=== ഇരുമ്പ് അയിർ അധികമായി കാണുന്ന കല്ലുകൾ ചുവപ്പ് നിറത്തോടെയും,അലൂമിനിയം കൂടുതലുള്ളവ വെളുപ്പ് കലർന്ന മഞ്ഞ നിറത്തിലും,മാംഗനീസ് അധികമുള്ളവ കറുപ്പ് കലർന്ന ചുവപ്പ് നിറത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു. == ചിത്രശാല == [[File:Stone_Qaurry_a_Panoramic_View.jpg|1000px|ഒരു ചെങ്കൽപ്പണയുടെ വിശാലദൃശ്യം, [[കൂവേരി|കൂവേരിയിൽ]] നിന്നും]] <gallery> File:Chumaduthangi red stone.jpg|thumb|ചെങ്കല്ല് കൊണ്ടുള്ള ചുമട്താങ്ങി File:Red stone construction.jpg|[https://lateritestone.com/ Red stone] construction- Thaliparambu Rajarajeswara temple ചിത്രം:Laterite monument. C 002.jpg|[[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] [[ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനൻ|ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനന്റെ]] സ്മരണാർത്ഥം [[വെട്ടുകല്ല്|വെട്ടുകല്ലിൽ]] സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്മാരകം-വെട്ടുകല്ലിനെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശിച്ചത് ബുക്കാനനാണ്‌ File:Laterite quarry, Angadipuram, India. C 004.jpg|കല്ല് വെട്ടിയെടുക്കുന്നു File:Blade-of-stone-cutting-machine.JPG|ചെങ്കല്ല് വെട്ടാനുപയോഗിക്കുന്ന യന്ത്രത്തിന്റെ പല്ല് File:അടുക്കത്ത് അമ്പലം - തറ.JPG|തറയിൽ വിരിക്കാനും വെട്ടുകല്ല് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ [[ശ്രീ അടുക്കത്ത്‌ ഭഗവതിക്ഷേത്രം|അടുക്കത്ത്‌ ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] ചുറ്റുമുള്ള തറ </gallery> [[Category:കല്ലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:നിർമ്മാണസാമഗ്രികൾ]] oqwyqm2bd5uel956jwa3kgmbcsz2enu സിക്കിമീസ് ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ 0 149777 4632642 3971364 2026-06-23T17:11:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632642 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sikkimese cuisine}} {{Cuisine of India}} ഇന്ത്യയിലെ വടക്ക് കിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും പ്രധാനമായും സിക്കിമിലെയും ഭക്ഷണവിഭവങ്ങളാണ് '''സിക്കിമീസ് ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ'''. ('''Sikkimese cuisine''' ) സിക്കിമുകാർ പ്രധാനമായും കഴിക്കുന്നത് അരി ഭക്ഷണമാണ്. ==പ്രധാന വിഭവങ്ങൾ == * [[Gya thuk|ഗ്യാ തുക്]] അല്ലെങ്കിൽ [[Thukpa|തുക്‌പാ]] - നൂഡിൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഒരു പച്ചക്കറി, അല്ലെങ്കിൽ മാംസ സൂപ് വിഭവമാണ് ഇത്. * [[Momo (food)|മോമൊ]] - ചെറുതായി അരിഞ്ഞ പുഴുങ്ങിയ മാംസം, പച്ചക്കറികൾ എന്നിവ ചേർത്ത് മാവ് കുഴച്ച് അതിൽ സ്റ്റഫ് ചെയ്ത് പുഴുങ്ങി എടുക്കുന്ന ഒരു വിഭവമാണ്. * [[Phagshapa|ഫാംഗ്‌ഷപ്പ]] - പോർക്കിന്റെ മാംസ നെയ്യ് മുള്ളങ്കി, ഉണക്ക്മുളക് എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന വിഭവമാണ് ഇത്. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.indiatravelite.com/goodfood/sikkimcuisine.htm Sikkimese cuisine]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114204507/http://indiatravelite.com/goodfood/sikkimcuisine.htm |date=2013-01-14 }} * [http://www.maharashtraweb.com/Sikkim/Sikkimcuisine.htm Recipes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517212242/http://www.maharashtraweb.com/Sikkim/Sikkimcuisine.htm |date=2018-05-17 }} {{india-food-stub}} gehl0ykk7jeute5qm944vwjx8ncw4ho അനുകൂലനം 0 153510 4632779 4105022 2026-06-24T10:32:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632779 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adaptation}} {{Template:Evolutionary biology}} [[File:CollapsedtreeLabels-simplified.svg|thumb|250px|right|അനുകൂലനം]] [[ജീവി|ജീവികളുടെ]] പരിസരവുമായുള്ള സമഞ്ജസമായ ഒത്തിണങ്ങലാണ് '''അനുകൂലനം'''. ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ, അനുകൂലനത്തിനു മൂന്ന് അർത്ഥതലങ്ങളാണ് ഉള്ളത്. ഒന്നാമതായി, അനുകൂലനം എന്നത് പരിണാമക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ജീവജാലങ്ങളെ അവ ജീവിക്കുന്ന പരിതസ്ഥിതിയുമായി ഇണങ്ങുന്ന രീതിയിൽ പ്രാപ്തമാക്കുന്ന സ്വാഭാവികനിർദ്ധാരണത്തിന്റെ (natural selection) ഭാഗമായ ഒരു പരിണാമപ്രക്രിയയാണ്. രണ്ടാമതായി, അനുകൂലനം എന്നത് മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി ഒരു സമഷ്ടി (population) എത്തിച്ചേരുന്ന ഒരു അവസ്ഥയാണ്. മൂന്നാമതായി, ഇത് സ്വാഭാവിക നിർദ്ധാരണത്തിലൂടെ ഓരോ ജീവിവർഗ്ഗത്തിലുമായി നിലനിർത്തപ്പെടുകയും പരിണമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തനപരമായ പങ്കുള്ള (functional role) ഒരു ഫീനോടൈപ്പിക്കോ പരിണാമപരമോ ആയ ഒരു സ്വഭാവമാണ്. പ്രാചീനകാലം മുതലേ ഇമ്പെഡിക്ലീസ്, അരിസ്റ്റോട്ടിൽ തുടങ്ങിയ ഗ്രീക്ക് തത്ത്വജ്ഞർ അനുകൂലനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 18, 19 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ അനുകൂലനത്തെ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ തെളിവായാണ് കണ്ടിരുന്നത്. ചാൾസ് ഡാർവിനാണ് അനുകൂലനങ്ങളെ സ്വാഭാവിക പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ വിശദികരിക്കാം എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെച്ചത്. എല്ലാ ചുറ്റുപാടിലും അവിടത്തെ ജീവികൾ ശാരീരികഘടനയിലും പ്രവർത്തനത്തിലും അത്യന്തം പൊരുത്തപ്പെട്ടുപോകുന്നു. ജീവികളെന്ന നിലയ്ക്കുള്ള അവിടത്തെ വിജയത്തിന് ഈ അനുകൂലനം അനിവാര്യമാണ്. ഒരു ജീവിയെ സംബന്ധിക്കുന്ന എല്ലാ മണ്ഡലങ്ങളിലും അനുകൂലനം എന്ന പ്രതിഭാസം സ്പർശിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഈ പ്രശ്നം അതിസങ്കീർണമാണ്. ജീവിയും പരിസരഘടകങ്ങളുമായുള്ള പൊരുത്തവും അതിന്റെ ആന്തരികഘടകാവയവങ്ങളിൽ അന്യോന്യമുള്ള പൊരുത്തങ്ങളും ഈ അനുകൂലനത്തിൽപെടുന്നു. ==ആന്തരിക അനുകൂലനം== [[ശരീരം|ശരീരഘടകങ്ങളായ]] അവയവങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ് ആന്തരികമായ അനുകൂലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഉദാഹരണമായി, [[ചലനം|ചലനമെന്ന]] പ്രക്രിയ പരിശോധിക്കാം. അസ്ഥിഭാഗങ്ങളും മാംസപേശികളും ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് വിരലുകൾ ചലിക്കുന്നതും കാലുകൾ നീങ്ങുന്നതും. കേൾവി, [[കാഴ്ച]] എന്നീ അനുഭൂതികൾക്ക്, [[ഇന്ദ്രിയം|ഇന്ദ്രിയഘടകങ്ങളും]] നാഡീഘടകങ്ങളും ചേർന്നുള്ള പ്രവർത്തനം അനിവാര്യമാണ്. സൂക്ഷ്മപരിശോധനയിൽ ഒരു ജീവിയുടെ ഓരോ പ്രത്യേക പ്രവർത്തനത്തിലും അനവധി അവയവങ്ങളും അവയുടെ ഘടകങ്ങളും പൊരുത്തത്തോടെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നതായി കാണാം. ആന്തരികാവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സമഞ്ജസമായി കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ നാഡീവ്യൂഹത്തിന് പ്രധാനമായ പങ്കുണ്ട്. പരിസരഘടകങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ പ്രേരണകളുൾക്കൊണ്ട് ആന്തരികാവയവങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ജീവിക്ക് ബാഹ്യലോകവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ കഴിയുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക പ്രവർത്തനത്തെ ലാക്കാക്കിയുള്ള ശരീരഘടന പരിശോധിച്ചാൽ അതിസൂക്ഷ്മങ്ങളായ അംശങ്ങളിൽപോലും ദൃശ്യമാകുന്ന യാന്ത്രികരൂപത്തിലുള്ള അനുയോജ്യത അത്ഭുതം ഉളവാക്കുന്നതാണ്. [[കൊതുക് |കൊതുകിന്റെ]] അതിലോലവും സങ്കീർണവുമായ വായ്ഘടകങ്ങൾ [[രക്തം]] വലിച്ചെടുക്കുന്നതിന് അനുയോജ്യമായിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരപൂരകങ്ങളായ അനേകം ഉപഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പരസ്പരബന്ധത്തോടും ആശ്രയത്തോടുമുള്ള അവയവങ്ങളുടെ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ആന്തരികമായ അനുകൂലനം ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ==ബാഹ്യ അനുകൂലനം== [[File:Gryllotalpa gryllotalpa MHNT.jpg|thumb|250px|right|വിട്ടിൽ(Gryllotalpa)]] [[File:Talpa europaea MHNT Tete.jpgg|thumb|200px|left|മോൾ (Mole)]] ബാഹ്യലോകവുമായുണ്ടാകുന്ന അനുകൂലനം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും ദൃശ്യമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന പരിസരങ്ങൾ അവയ്ക്കു പൂർണമായി ഇണങ്ങിയതരം ജീവികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. [[ജലം|ജലത്തിലും]] കരയിലും [[വൃക്ഷം|വൃക്ഷത്തിലും]] [[ഭൂമി|ഭൂമിക്കടിയിലും]] പരശരീരത്തിലും [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയിലും]] കഴിയുന്ന ജീവികൾ അതതു പരിസരങ്ങളോട് അങ്ങേയറ്റം അനുയോജ്യമായ ശരീരഘടനയും പ്രവർത്തനരീതികളും ഉള്ളവയാണ്. ഈ വസ്തുത നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടാണ്, പ്രസിദ്ധ പുരാജീവിഗവേഷകനായ ഓസ്ബോൺ ഒരു ജീവശാസ്ത്രനിയമമായി ''അനുകൂലക വികിരണം'' (adaptive radiation)<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/evolution/library/01/6/l_016_02.html Adaptive Radiation: Darwin's Finches]</ref> എന്ന തത്ത്വം ആവിഷ്കരിച്ചത്. ബഹുമുഖങ്ങളായ പരിതഃസ്ഥിതികളുള്ള ഒരു വിസ്തൃത ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ, ജീവികളെ നാനാഭാഗത്തേക്കുമുള്ള യോജ്യതാപരമായ ഒരു വികിരണത്തിന്, അതായത് അവയ്ക്കു സഹജമായ അനുയോജ്യതയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നു. ഒരു സാമാന്യ പ്രകൃതിയിൽനിന്നും കാലക്രമേണ പലതായി തിരിഞ്ഞ് ആ [[ഭൂഖണ്ഡം]] പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു വ്യത്യസ്തപരിസരത്തിലും ഒത്തിണങ്ങിക്കഴിയാനുള്ള വിധം അവ രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതേ കാരണംകൊണ്ടു തന്നെയാണ് ''അഭികേന്ദ്രസരണപരിണാമം'' (conver-gent evolution)<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencedaily.com/articles/c/convergent_evolution.htm |title=Convergent evolution |access-date=2011-07-09 |archive-date=2013-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510194107/http://www.sciencedaily.com/articles/c/convergent_evolution.htm |url-status=dead }}</ref> എന്ന മറ്റൊരു പ്രതിഭാസവും ജീവികളിൽ കാണുന്നത്. വിഭിന്ന വർഗങ്ങളിൽപെട്ട ജീവികൾ ഒരേ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ ഒരേ ജീവിതസമ്പ്രദായം കൈക്കൊള്ളുകയാണെങ്കിൽ സമാനമായ ശരീരഘടനയും പ്രവൃത്തിവിശേഷങ്ങളും കാണിക്കുന്നു. [[മത്സ്യം|മത്സ്യവും]] [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലവും]] അനേക ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പു ജീവിച്ചിരുന്ന ''ഇക്തിയോസോറും'' (Ichthyosaur)<ref>{{Cite web |url=http://dinosaurs.about.com/od/typesofdinosaurs/a/ichthyosaurs.htm |title=Ichthyosaurs - The "Fish Lizards" |access-date=2011-07-09 |archive-date=2012-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121203638/http://dinosaurs.about.com/od/typesofdinosaurs/a/ichthyosaurs.htm |url-status=dead }}</ref> ആകൃതിയിലും പ്രകൃതിയിലും സാദൃശ്യങ്ങൾ കാണിക്കുന്നവയാണ്. ഇവയ്ക്കു പൊതുവായുള്ള ജലജീവിതമാണ് ഇതിന് കാരണം. നിലം തുരക്കുന്ന വിട്ടിലിനെയും (Gryllotalpa),<ref>{{Cite web |url=http://www.brisbaneinsects.com/brisbane_grasshoppers/DarkNightMoleCricket.htm |title=GRYLLOTALPIDAE |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110702071335/http://brisbaneinsects.com/brisbane_grasshoppers/DarkNightMoleCricket.htm |url-status=dead }}</ref> സസ്തനിയായ ''മോളി''നെയും (Mole) ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂർത്ത ശിരോഭാഗവും പ്രവർത്തനശേഷി കുറഞ്ഞ ശുഷ്കിച്ച കണ്ണുകളും മണ്ണിളക്കാൻ പര്യാപ്തമായ മുൻകാലുകളും അവയിൽ പൊതുവായി കാണുന്നു. ==അനുകരണം== [[File:Zebra Botswana edit.jpg|thumb|250px|right|സംരക്ഷണനിറങ്ങൾ]] [[File:Mayila.jpg|thumb|250px|right|c/മയിലിന്റെ സംരക്ഷണനിറങ്ങൾ]] അനുകൂലനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരിഗണനയിൽ അനുകരണം (mimicry),<ref>{{Cite web |url=http://chalk.richmond.edu/education/projects/webunits/adaptations/mimicry.html |title=Mimicry |access-date=2011-07-09 |archive-date=2010-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614022645/http://chalk.richmond.edu/education/projects/webunits/adaptations/mimicry.html |url-status=dead }}</ref> സംരക്ഷണനിറങ്ങൾ (protective colouration),<ref>{{Cite web |url=http://home.cogeco.ca/~lunker/mimicry.htm |title=Protective Colouration |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925235709/http://home.cogeco.ca/~lunker/mimicry.htm |url-status=dead }}</ref> പരോപജീവികളുടെ സവിശേഷതകൾ, പ്രാണികളിലെ സാമൂഹ്യജീവിതം എന്നിവ പ്രത്യേക പരാമർശം അർഹിക്കുന്നു. [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പിനത്തിൽപ്പെടുന്ന]] നീറിന്റെ (Oecophylla)<ref>{{Cite web |url=http://www.myrmecos.net/formicinae/oecophylla.html |title=Oecophylla (weaver ants, tailor ants, tree ants) |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519052723/http://www.myrmecos.net/formicinae/oecophylla.html |url-status=dead }}</ref> കോളനികൾക്ക് സമീപം കഴിയുന്ന ഒരിനം [[എട്ടുകാലി]] (Myrmarachna)<ref>{{Cite web |url=http://blog.wildaboutants.com/2011/05/02/ant-mimic-jumping-spider-myrmarachne-formicaria/ |title=Myrmarachne |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729015012/http://blog.wildaboutants.com/2011/05/02/ant-mimic-jumping-spider-myrmarachne-formicaria/ |url-status=dead }}</ref> [[നിറം|നിറത്തിലും]] വലിപ്പത്തിലും നീറിനോടു വളരെ സാമ്യമുള്ളവയാണ്. [[വിഷം|വിഷമില്ലാത്ത]] ഹെറ്റരോഡോൺ (Heterodon)<ref>{{Cite web |url=http://www.lihs.org/files/caresheets/Heterodon.htm |title=HOGNOSE SNAKES |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822015037/http://www.lihs.org/files/caresheets/Heterodon.htm |url-status=dead }}</ref> എന്നയിനം [[പാമ്പ്]] [[മൂർഖൻ|മൂർഖനെപ്പോലെ]] പത്തി വിടർത്തുകയും ചീറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. [[പക്ഷി|പക്ഷികൾ]] [[ഭക്ഷണം|ഭക്ഷിക്കാത്ത]] ''മോണാർക്ക്'' (Monarch)<ref>[http://www.kidzone.ws/animals/monarch_butterfly.htm The Monarch Butterfly]</ref> ശലഭങ്ങളോട് വർണസംവിധാനത്തിൽ (colour pattern) ഏതാണ്ട് തുല്യത പൂലർത്തിക്കൊണ്ട് അതേ പരിസരത്തിൽ ''വൈസ്റോയി'' (viceroy)<ref>[http://www.enchantedlearning.com/subjects/butterfly/activities/printouts/viceroyprintout.shtml Viceroy Butterfly]</ref> ശലഭങ്ങളും കഴിയുന്നു. പല വണ്ടുകളും സ്പർശനമാത്രയിൽ കമ്പിച്ചു നിലം പതിച്ച് ചത്തതുപോലെ കിടക്കുന്നു. ശത്രുക്കളിൽനിന്നു രക്ഷനേടുന്നതിന് പ്രകൃതിയിൽ കാണുന്ന അനുകരണമാർഗങ്ങളാണ് ഇവയെല്ലാം. ==പരിവർത്തനം== [[File:Fasciola hepatica2.jpg|thumb|250px|right|പരോപജീവിയായ ഫാഷ്യോള ഹെപ്പാറ്റിക്ക]] അനുകൂലനം ജീവിതത്തിൽ എത്രമാത്രം സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുവെന്ന് പരോപജീവിയായ ഫാഷ്യോള ഹെപ്പാറ്റിക്ക(Fasciola hepatica)<ref>[http://www.parasitesinhumans.org/fasciola-hepatica-liver-fluke.html Fasciola Hepatica]</ref>യുടെ ശരീരഘടനയും ജീവിതചക്രവും പരിശോധിച്ചാൽ മനസ്സിലാവുന്നതാണ്. ഇവയുടെ വാസം [[ചെമ്മരിയാട്|ചെമ്മരിയാടിന്റെ]] പിത്തവാഹിനിയിലാണ്. ഇലപോലെ പരന്ന [[ശരീരം]], അള്ളിപ്പിടിക്കാൻ പുറംതൊലിയിൽ കൊച്ചു മുള്ളുകൾ, രണ്ടു ചൂഷകാംഗങ്ങൾ (suckers), ആഹാരം വലിച്ചെടുക്കാൻ പറ്റിയ ആമാശയഘടന എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതകളാണ്. ആവശ്യമില്ലാത്ത അവയവങ്ങൾക്കെല്ലാം ക്ഷയിക്കൽ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രത്യുത്പാദനാവയവങ്ങൾ മാത്രം വൈപുല്യമാർന്നതാണ്. നിത്യജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളായ [[ആഹാരം|ആഹാരസമ്പാദനം]], താമസസൌകര്യം, ശത്രുക്കളിൽനിന്നുമുള്ള സംരക്ഷണം എന്നിവ ഒരു പരോപജീവിക്ക് നിസ്സാരങ്ങളാണെങ്കിലും പിൻതലമുറയെ വിജയകരമായി മറ്റൊരു പരപോഷിയിൽ എത്തിക്കുകയെന്നത് കടുത്ത പ്രശ്നം തന്നെയാണ്. ദുർഘടമായ ഈ പാത തരണം ചെയ്യാൻ പര്യാപ്തമായ വിധത്തിൽ സങ്കീർണമാണ് പ്രത്യുത്പാദനാവയവങ്ങൾ. അത്യധികം [[അണ്ഡം|അണ്ഡങ്ങൾ]] ഉത്പാദിപ്പിച്ച് സംഭരണം ചെയ്തശേഷം ജീവിതദശകൾ ആരംഭിക്കുകയും മധ്യസ്ഥനായ മറ്റൊരു പരപോഷിയിൽ ഇതിന്റെ കുറെ ഭാഗം നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തിട്ട് വീണ്ടും നിശ്ചിത പരപോഷിയിൽ എത്താനുതകുന്നവിധം ജീവിതചക്രത്തിന്റെ അന്ത്യഭാഗം രൂപവത്കൃതമാകുകയും ചെയ്യുന്ന ഇവയുടേത് സവിശേഷമായ അനുകൂലനംതന്നെ. ഒട്ടകത്തിന്റെ ശരീരഘടന മരുഭൂമിയുടെ സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് ഇണങ്ങിയതാണ്. [[ജലം]] അസുലഭമായിരിക്കേ അത് കിട്ടുമ്പോൾ സംഭരിക്കാനും അല്പാല്പമായി ഉപയോഗിച്ച് കുറെ ദിവസങ്ങൾ ജലപാനമില്ലാതെതന്നെ കഴിയാനും അതിനു സാധിക്കുന്നു. മാത്രമല്ല, താഴുന്ന മണലിൽ പുതഞ്ഞുപോകാത്ത പാദങ്ങളും അത്യുഷ്ണത്തിൽ നിന്നും [[കണ്ണ്]], [[മൂക്ക്]], [[ചെവി]] തുടങ്ങിയ [[ഇന്ദ്രിയം|ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ]] രക്ഷിക്കാൻ പാകത്തിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച [[തല|തലയും]] [[ഒട്ടകം]] [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയോട്]] എത്ര വളരെ ഇണങ്ങിയതാണ് എന്നു കാണിക്കുന്നു. [[File:Emperor Gum Moth.jpg|thumb|120px|right|[[നിശാശലഭം|നിശാശലഭങ്ങൾ]]]] വ്യവസായമേഖലകളിലുള്ള ചില [[നിശാശലഭം|നിശാശലഭങ്ങൾ]] (moths)<ref>[http://www.flickr.com/groups/mothsofindia/ Moths of India] </ref> ഇരുണ്ടതും മങ്ങിയതുമായ നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. പ്രസ്തുത പ്രദേശങ്ങൾ വ്യവസായമേഖലകളാകുന്നതിനുമുമ്പേ നിറംമങ്ങിയ ഇനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ, വ്യവസായശാലകളിലെ നിരന്തരമായ പുകപടലം കൊണ്ട് പരിസരം ഇരുണ്ടുപോയപ്പോൾ ഇരുണ്ട നിറമുള്ളവ ക്രമേണ കൂടിവരികയും ഏതാണ്ട് 80 ശ.മാ. വരെ ആകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. ഇതു പ്രകൃതിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനമാണെന്ന് ഡോ. കെറ്റിൽവെല്ലിന്റെയും മറ്റും ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അനുകൂലനം എങ്ങനെ വന്നുചേരുന്നുവെന്നതിന് ഈ പഠനം നല്ലൊരുദാഹരണമാണ്. ഒരു സ്പീഷീസുതന്നെ രണ്ടോ അതിൽ കൂടുതലോ രൂപഭേദങ്ങളോടുകൂടി ഒരു നിശ്ചിതാനുപാതത്തിൽ ഒരേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ കഴിഞ്ഞുകൂടുന്നതിന് ചില ശലഭങ്ങളും (Papilio) ഒച്ചുകളും (Snails) മറ്റും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. സന്തുലിത ബഹുരൂപത (balanced polymorphism) എന്നാണിതിനു പേര്. സ്പീഷീസിന്റെ വിജയത്തിന് ഈ പ്രതിഭാസം പ്രയോജനകരമാണ്. ==വർഗീകരണം== അനുകൂലനത്തെ പൊതുവിലുള്ളതെന്നും സവിശേഷമായതെന്നും രണ്ടായി തിരിക്കാം. ജലജീവികൾക്ക് നീന്താനും ശ്വാസോച്ഛ്വാസം ചെയ്യാനും മുങ്ങാനും പൊങ്ങാനും സഹായകമായ ഒരു പൊതു ഘടനയുണ്ട്. അതുപോലെ ധാരാളമായ രോമപ്രകൃതി, വെള്ളനിറം എന്നിവ [[ഹിമം|ഹിമാവൃതമായ]] ധ്രുവം|ധ്രുവ]] (polar) പ്രദേശങ്ങളിലെ ജീവികളുടെ പൊതുസ്വഭാവമാണ്. ഒരു പ്രത്യേക ജീവിതരീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള സവിശേഷമായ അനുയോജ്യത ചില ജീവികളിൽ പ്രകടമാണ്. മാംസഭുക്കുകളുടെ ദന്തഘടന, തേനീച്ചകളുടെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിനനുസരണമായ പ്രത്യേക ഘടനകൾ എന്നിവ സവിശേഷമായ അനുകൂലനത്തിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ഇത്രമാത്രം സങ്കുചിതമായ അനുകൂലനം പലപ്പോഴും സ്പീഷീസിന്റെ വർഗനാശത്തിന് ഇടയാക്കിയിട്ടുള്ളതിന് തെളിവുകളുണ്ട്. ==അനുകൂലനം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു== അനുകൂലനം എങ്ങനെ വന്നുചേരുന്നു എന്നത് ശരിയായി അറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, സഹജമായ [[പരിണാമം|പരിണാമപ്രക്രിയയുടെ]] കാതലായ ഭാഗമാണ് അതെന്നത് സ്പഷ്ടമാണ്. ജീവി-അതിന്റെ പ്രവർത്തനം - പരിസരം എന്നിവ ഒരു കോംപ്ളക്സാണ്. ജീവി സ്വപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ പരിസരവുമായി യോജിക്കുന്നുവെന്നും അതല്ല പരിസരഘടകങ്ങൾ ജീവിയെ തദനുയോജ്യമായ തരത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്നുവെന്നും രണ്ടു വീക്ഷണങ്ങൾ മുൻകാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അനുകൂലനം കൈവരുത്തുന്നതിൽ രണ്ടും തുല്യമായ ഘടകങ്ങളാണെന്നാണ് ഇന്നത്തെ ചിന്താഗതി. പാരമ്പര്യത്തിന് അടിസ്ഥാനമായ ജീനുകൾ ഒരളവുവരെ പരിസരഘടകങ്ങളാൽ പ്രേരിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് വാഡിങ്ടൺ (Waddington) പ്രഭൃതികളുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. പരിണാമവാദികളായ സിംപ്സൺ തുടങ്ങിയവരും ഈ അഭിപ്രായത്തോടു യോജിക്കുന്നു. ജീനുകൾ ഉത്പരിവർത്തന(mutation)<ref>{{Cite web |url=http://www.genetichealth.com/g101_changes_in_dna.shtml |title=DNA Mutations |access-date=2011-07-09 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711084806/http://www.genetichealth.com/G101_Changes_in_DNA.shtml |url-status=dead }}</ref> വിധേയമാണ്. അനിശ്ചിതവും യാദൃച്ഛികവുമായ ഉത്പരിവർത്തനങ്ങളാണ് പാരമ്പര്യ പ്രക്രിയയിൽ വ്യതിയാനങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നതിന്റെ മുഖ്യ കാരണം. ഈ വ്യതിയാനങ്ങളെ പരിസരവുമായി ഇണക്കിയെടുക്കുന്നത് പ്രകൃതിനിർധാരണത്തിലൂടെയാണ്. അനുസ്യൂതമായി നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ പ്രക്രിയ അനുക്രമമായി അനുകൂലനത്തെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു. പരിസരഘടകങ്ങൾ നിലവിലുള്ള ജീവികൾക്ക് എപ്പോഴെങ്കിലും ദോഷമായി വരുമ്പോൾ (കൊതുകിനെ നശിപ്പിക്കുവാൻ ഡി.ഡി.റ്റി. ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഈ ജീവിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പരിസരത്തിലെ വലിയ ഒരു പൊരുത്തക്കേടാണ്.) അവയ്ക്ക് വൻതോതിൽ നാശം സംഭവിക്കുമെങ്കിലും ക്രമേണ അവ വീണ്ടും പ്രകൃതിയോടിണങ്ങിവരുന്നതായി കാണുന്നുണ്ട്. ഡി.ഡി.റ്റിയെ അതിജീവിച്ചുകൊണ്ട് വീണ്ടും കൊതുകുകൾ സമൃദ്ധമാകാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുള്ളത് പ്രകൃതി അനുകൂലമായ ഉത്പരിവർത്തനങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ==ഇതുംകൂടി കാണുക== *[[അനുകരണം]] ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.google.co.in/search?q=adaptive+radiation&hl=en&client=firefox-a&hs=9iS&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=gAAYTvX9Lc3JrAfUv-TIAQ&ved=0CEQQsAQ&biw=1024&bih=574 Images for adaptive radiation] *[http://www.google.co.in/search?q=convergent+evolution&hl=en&client=firefox-a&hs=kD8&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=6wIYTrbEG4zNrQflyKTgAg&ved=0CEAQsAQ&biw=1024&bih=574 Images for convergent evolution] *[http://www.google.co.in/search?q=ichthyosaur&hl=en&client=firefox-a&hs=DtT&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=9BEYTp2RKonwrQeNounIAQ&ved=0CEUQsAQ&biw=1024&bih=574 Images for ichthyosaur] *[http://www.google.co.in/search?q=viceroy+butterfly&hl=en&client=firefox-a&hs=toZ&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=_2oYTtblBcrLrQfqra3PAQ&ved=0CCcQsAQ&biw=1024&bih=574 Images for viceroy butterfly] {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അനുകൂലനം}} [[വർഗ്ഗം:പരിണാമ ജീവശാസ്ത്രം]] m86bi0h6nq0mfca538etwnlr1988fri സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്മെന്റ് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് 0 155250 4632686 4597114 2026-06-23T20:17:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632686 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Centre for Development of Advanced Computing}} {{Multiple issues}} {{Infobox laboratory |name = സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്മെന്റ് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് |image = [[പ്രമാണം:C-DAC LogoTransp.png|200px|സി-ഡാക് മുദ്ര]] |established = 1988 |research_field = [[സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ|അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്]] |director = രജത് മൂണ |city = [[പുണെ]] [[ഇൻഡ്യ]] |address = പുണെ യൂണിവേർസിറ്റി കാമ്പസ്,<br/> ഗണേഷ് ഖിന്ദ്,<br/> പുണെ- 411 007,<br/> മഹാരാഷ്ട്ര |telephone = +91-20-2570-4100 |nickname = സി-ഡാക് |operating_agency = [[വിവരസാങ്കേതിക മന്ത്രാലയം]], ഭാരത സർക്കാർ |website = http://www.cdac.in/ }} [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] വിവരസാങ്കേതിക മന്ത്രാലയത്തിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗവേഷണ-വികസന സംഘടനയാണ് സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്മെന്റ് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്(സി-ഡാക്). അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് വിഷയത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്താനും [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിനു]] സ്വന്തമായി [[സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ]] വികസിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യം വെച്ചാണ് സി-ഡാക് സ്ഥാപിതമായത്. ഭാരതത്തിന്റെ തനതായ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ ശ്രേണി 'പരം' 1991ൽ വികസിപ്പിച്ചത് സി-ഡാക് ആണ്. മഹേഷ് എതിരജൻ ആണ് സി-ഡാകിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ ഡയറക്ടർ ജനറൽ. == ചരിത്രം == 1988 ഇലാണ് സി-ഡാക് സ്ഥാപിതമായത്. ഭാരതം പൊഖ്രാൻ ആണവ പരീക്ഷണം നടത്തിയതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ ഉപരോധത്തിന്റെ ഭാഗമായി [[അമേരിക്ക]] ഭാരതത്തിലേക്കുള്ള സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ കയറ്റുമതി നിരോധിച്ചു. ഇതാണ് സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് മേഖലയിൽ സ്വയം പര്യാപ്തത കൈവരിക്കാനും തനതായി സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ നിർമ്മിക്കാനുമുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങൾക്ക് വിത്തുപാകിയത്. ഈ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാൻ ഭാരത സർക്കാരിന്റെ വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പിനു കീഴിൽ സ്വയംഭരണാവകാശമുള്ള സംഘടനയായി സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്മെന്റ് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് പുണെയിൽ സ്ഥാപിതമായി. [[വിജയ് ഭട്കർ]] ആയിരുന്നു [https://mstwotoes.com/1movies/ ആദ്യ ഡയറക്ടർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921005100/https://mstwotoes.com/1movies/ |date=2020-09-21 }}. == ഗവേഷണ വിഭാഗങ്ങൾ == * അതിവേഗ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് * ഗ്രിഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് * ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് * വിവിധഭാഷാ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് * ഇലക്ട്രോണിക്സ് * സോഫ്റ്റ് വേർ വികസനം * സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി * ഹെൽത്ത് ഇൻഫർമാറ്റിക്സ് * യുബിക്യുറ്റസ് കമ്പ്യുട്ടിങ്ങ് * ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ് == ശാഖകൾ == ഭാരതത്തിലൊട്ടാകെ പതിമൂന്ന് ശാഖകളാണ് സി-ഡാക്കിനുള്ളത് # [http://www.cdac.in/ സി-ഡാക് പുണെ] # [http://www.cdactvm.in സി-ഡാക് തിരുവനന്തപുരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140117090308/http://www.cdactvm.in/ |date=2014-01-17 }} # [http://www.cdacmohali.in സി-ഡാക് മൊഹാലി] # [http://www.cdacmumbai.in സി-ഡാക് മുംബൈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208015121/http://cdacmumbai.in/ |date=2014-02-08 }} # [http://www.cdac.in/index.aspx?id=delhi/ സി-ഡാക് ഡൽഹി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190109011759/https://www.cdac.in/index.aspx?id=delhi%2F |date=2019-01-09 }} # [http://www.cdacchennai.in/ സി-ഡാക് ചെന്നൈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021092827/http://www.cdacchennai.in/ |date=2016-10-21 }} # [http://www.cdachyd.in സി-ഡാക് ഹൈദരാബാദ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306045105/http://www.cdachyd.in/ |date=2010-03-06 }} # [http://www.kolkatacdac.in സി-ഡാക് കൊൽക്കൊത്ത]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603162231/http://kolkatacdac.in/ |date=2013-06-03 }} # [http://www.cdacnoida.in സി-ഡാക് നോയ്ഡ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171002045635/http://cdacnoida.in/ |date=2017-10-02 }} # [http://www.cdacbangalore.in/ സി-ഡാക് ബെംഗളൂരു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202205746/http://www.cdacbangalore.in/ |date=2014-02-02 }} # [http://acts.cdac.in/ സി-ഡാക് ട്രെയിനിങ്ങ് സ്കൂൾ] # [http://idn.cdac.in/ സി-ഡാക് ഇന്റർനാഷ്ണലൈസ്ഡ് ഡൊമൈൻ നേംസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826194927/http://idn.cdac.in/ |date=2013-08-26 }} # [http://gist.cdac.in/ സി-ഡാക് ഇന്ത്യൻ ലാഗ്വേജ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്] == ഉല്പന്നങ്ങൾ == * [[പരം]] ശ്രേണി സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ * [[ഭാരത് ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം സൊല്യൂഷൻസ്|ഭാരത് ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം സൊല്യൂഷൻസ് (ബോസ്)]] - ലിനക്സ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള തനത് ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം * നെസ - തനത് നെറ്റ് വർക്ക് അനാലിസിസ് ഫോറെൻസിക് സോഫ്റ്റ് വെയർ. ===ഇന്ത്യാ ഡവലപ്മെന്റ് ഗേറ്റ് വേ=== ഗ്രാമീണ ഭാരതത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്, ദേശീയതല മുൻകയ്യെടുക്കലിൻറെ ഭാഗമായി ഗവണ്മെന്റ് നിയന്ത്രണത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വെബ്‌പോർട്ടൽ ആണ് 'ഇന്ത്യാ ഡവലപ്മെൻറ് ഗേറ്റ് വേ' (ഐഎൻഡിജി: InDG). 'ഐഎൻഡിജി ഇനിഷ്യേറ്റിവ്' എന്ന ഈ സംരംഭം വികസിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി വകുപ്പ്, വാർത്താ വിനിമയ- വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ മന്ത്രാലയം, ഭാരത സർക്കാർ എന്നിവയുടെ പിന്തുണയോടെ ഹൈദരാബാദിലെ സെൻറർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് കംപ്യൂട്ടിംഗ് (സി-ഡാക്) കേന്ദ്രമാണ് . [[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാധിഷ്ഠിത സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഭാരതസർക്കാരിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ]] ==അവലംബം== * [http://www.indg.in/about-c-dac/view?set_language=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110517030944/http://www.indg.in/about-c-dac/view?set_language=en |date=2011-05-17 }} [[Category:വെബ്സൈറ്റുകൾ]] jw7731xi9ttnzl84p5mpjnz83kjt37o അന്തർവാഹിനിയുദ്ധമുറ 0 155793 4632788 4597255 2026-06-24T11:09:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632788 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Submarine warfare}} [[File:Japanese Submarine Oyashio SS590.JPEG|thumb|250px|right|ജപ്പാന്റെ [[അന്തർവാഹിനി]] 2006]] ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് [[ജർമൻ|ജർമനി]] മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സഖ്യകക്ഷികളുടെ [[കപ്പൽ|കപ്പലുകൾക്ക്]] വൻതോതിൽ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തി.<ref>{{Cite web |url=http://www.cityofart.net/bship/u_boat.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-31 |archive-date=2012-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107065325/http://www.cityofart.net/bship/u_boat.html |url-status=dead }}</ref> അതോടുകൂടിയാണ് [[അന്തർവാഹിനി|അന്തർവാഹിനികൾക്ക്]] [[നാവികസേന|നാവികസേനയിൽ]] സമരതന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു സ്ഥാനം ലഭിച്ചത്. യുദ്ധാവശ്യങ്ങൾക്കുള്ളതും അല്ലാത്തതുമായ ചരക്കുകൾ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന കപ്പലുകൾക്ക് നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിയും സഖ്യകക്ഷികളുടെ കപ്പൽഗതാഗതം താറുമാറാക്കിയും [[കടൽ|കടലിൽ]] ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു ജർമനിയുടെ ഉദ്ദേശ്യം. ഇത് പൂർണമായും സാധിക്കാൻ ജർമനിക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. രണ്ടാംലോകയുദ്ധകാലത്ത് ജപ്പാന്റെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം കപ്പലുകളേയും നശിപ്പിക്കുന്നതിന് അമേരിക്കൻ അന്തർവാഹിനികൾക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{Cite web |url=http://www.historylearningsite.co.uk/unrestricted_submarine_warfare.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-31 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906022729/http://www.historylearningsite.co.uk/unrestricted_submarine_warfare.htm |url-status=dead }}</ref> ==ആക്രമണേതര-ഉപയോഗങ്ങൾ== ആക്രമണേതരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും അന്തർവാഹിനി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ചാരൻമാരേയും അട്ടിമറിക്കാരേയും ശത്രുരാജ്യങ്ങളിൽ ഇറക്കുന്നതിനും, ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും ആയുധസാമഗ്രികളും ഒറ്റപ്പെട്ടയിടങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നതിനും, തുറമുഖങ്ങളും മറ്റും ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുന്നതിനും, മറ്റു കപ്പലുകൾക്ക് അകമ്പടി സേവിക്കുന്നതിനും മുങ്ങിക്കപ്പൽ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. വളരെ പരിമിതമായ തോതിൽ ആണെങ്കിലും മറ്റു മാർഗങ്ങളൊന്നും ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റാത്തയിടങ്ങളിൽ സൈന്യങ്ങളെ എത്തിക്കുന്നതിനും അന്തർവാഹിനി വളരെ സഹായകമാണ്. ==റഡാർ== [[File:Radar antennas on USS Theodore Roosevelt SPS-64.jpg|thumb|200px|right|മറൈൻ റഡാർ]] റഡാറുകളുടെ കണ്ടുപിടിത്തം അന്തർവാഹിനികളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ സമൂലമായ പരിവർത്തനം വരുത്തി.<ref>http://www.radartutorial.eu/index.en.html</ref> രാത്രികാലങ്ങളിൽ ആക്രമണം നടത്തുന്നതിന് റഡാറുകൾ വളരെ സഹായകമാണ്. എന്തെന്നാൽ, റഡാർ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾക്ക് ജലപ്പരപ്പിലുളള അന്തർവാഹിനികളെ എളുപ്പം കണ്ടുപിടിക്കാം. ഇതിൽനിന്നും രക്ഷനേടുന്നതിന് സ്നോർക്കൽ കുറച്ചൊക്കെ സഹായകമാണെങ്കിലും അതിൽ നിന്നും പുറപ്പെട്ടിരുന്ന ശബ്ദം ശത്രുക്കളെ ക്ഷണിച്ചു വരുത്തുന്ന തരത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. ഇതിനെ അതിജീവിക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളെന്ന നിലയ്ക്കാണ് ജർമനി, ജാരണ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സംവൃതചക്രയന്ത്ര(closed cycle engines)ങ്ങൾ<ref>{{Cite web |url=http://www.grc.nasa.gov/WWW/RT/2004/RP/RPT-johnson.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-31 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116074634/http://www.grc.nasa.gov/WWW/RT/2004/RP/RPT-johnson.html |url-status=dead }}</ref> ഘടിപ്പിച്ച അന്തർവാഹിനികൾ നിർമിച്ചുതുടങ്ങിയത്. ഈ അവസരത്തിൽ പ്രാഥമിക ബാറ്ററി (primary cell)<ref>http://www.nuncbrand.com/us/page.aspx?ID=358</ref> ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഊർജ്ജോത്പാദന സംരംഭങ്ങൾ പരീക്ഷണവിധേയമാക്കിയെങ്കിലും ഫലപ്രദമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഈ സന്ദർഭത്തിലാണ് അണുശക്തിയുടെ ഉപയോഗം നിലവിൽവന്നത്. ==അണുശക്തി അന്തർവാഹിനികൾ== [[File:Typhoon3.jpg|thumb|250px|right|ടൈഫൂൺ ക്ലാസ് അണുശക്തി [[അന്തർവാഹിനി]]]] വളരെ കുറച്ച് ഇന്ധനത്തിൽനിന്നും വളരെ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം ജാരണ വസ്തുക്കളുടെ സഹായമില്ലാതെതന്നെ ലഭിക്കും എന്നുള്ളതാണ് അണുശക്തിയുടെ മേൻമ. തൻമൂലം അണുശക്തികൊണ്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന അന്തർവാഹിനികൾക്ക് വളരെയധികം സമയം അന്തരീക്ഷവായുവുമായി സമ്പർക്കമില്ലാതെ തന്നെ സമുദ്രാന്തർഭാഗത്തു കഴിയാം. അതുകൊണ്ട് ഏറ്റവും കൂടിയ വേഗം കിട്ടത്തക്കവിധത്തിൽ അതു രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിനും സാധിക്കും. മാത്രമല്ല, വലിപ്പവും വർധിപ്പിക്കാം. ഈ പ്രത്യേകതകൾ കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടാണ് അവയിൽ ആയുധസജ്ജീകരണം നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. മറ്റൊരു പ്രത്യേകത അവയുടെ സമുദ്രാന്ത്രർഭാഗത്തെ നില എവിടെ വേണമെങ്കിലും ആകാമെന്നതിനാൽ ശത്രുക്കൾക്ക് അവയെ കണ്ടുപിടിക്കുക ക്ഷിപ്രസാധ്യമല്ലന്നതാണ്.<ref>http://www.navy.com/careers/nuclear-energy/submarine-warfare-nuclear.html</ref> അണുശക്തികൊണ്ടോടുന്ന അന്തർവാഹിനികളെ കാലാവസ്ഥയും മറ്റും ബാധിക്കുകയില്ലെങ്കിലും ഇവയ്ക്കും ചില പരിമിതികൾ ഉണ്ട്. വലിയ ആഴത്തിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, ഉപരിതലത്തിനോടടുത്തു മാത്രമുപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന പെരിസ്ക്കോപ്പ്, [[റഡാർ]]‍, റേഡിയൊ മുതലായവ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നതല്ല. അതിനാൽ ഗതാഗതം നടത്തുന്നതിനും ശത്രുക്കളെ ആക്രമിക്കുന്നതിനും ആക്രമത്തിൽനിന്നും രക്ഷ നേടുന്നതിനും മററും പൂർണമായും ജലാന്തർഭാഗത്തെ ശബ്ദങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. അതിനുവേണ്ടി അവയിൽ ശക്തിയേറിയ സോണാർ ഉപകരണങ്ങൾ സജ്ജീകരിക്കേണ്ടതാവശ്യമാണ്. ജലാന്തർഭാഗത്തുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ ശ്രവിച്ച് തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി കപ്പലുകൾക്ക് പലപ്പോഴും വിവിധ ആഴങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കേണ്ടതായി വരുന്നു. നശീകരണ മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾക്ക് വളരെ ദൂരത്തിൽവച്ചുതന്നെ ഇതര അന്തർവാഹിനികളെ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.<ref>http://www.world-nuclear.org/info/inf34.html</ref> അന്തർവാഹിനികളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ള ആയുധങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ടോർപിഡൊ ആണ്. ഇന്നത്തെ അന്തർവാഹിനികളിലെല്ലാം സ്വയം ലക്ഷ്യപ്രാപ്തിയുള്ള ടോർപിഡോകളാണ് ഘടിപ്പിക്കാറുള്ളത്. ==മിസൈലുകൾ== [[File:Ussdiablo.jpg|thumb|250px|right|1971 ലെ ഇന്ത്യ-പാക്ക് യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന പക്ക് [[അന്തർവാഹിനി]]]] [[File:Brahmos imds.jpg|thumb|250px|left|ക്രൂസ് മിസൈൽ]] അന്തർവാഹിനികളെ അവയുടെ നിർമ്മാണോദ്ദേശ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി പലതായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ, റഡാർ പിക്കറ്റ് ക്ലാസ് നിരീക്ഷണങ്ങൾക്കും മറ്റുമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1971 ഡിസംബറിലെ [[ഇന്ത്യ]]-പാക് യുദ്ധത്തിൽ നശിക്കപ്പെട്ട പാകിസ്താന്റെ ഖാസി അന്തർവാഹിനി- ജലനിരപ്പിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആയുധം സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് ഇടത്തരം മിസൈലുകൾ ഉള്ളവയിലാണ്. ഇവ മിക്കവാറും അണുശക്തികൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-2/harry.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-31 |archive-date=2011-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128104709/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-2/harry.html |url-status=dead }}</ref> [[ബ്രിട്ടൻ]] നിർമിച്ച ഒരു മാതൃകയിൽ, 2,760 കി.മീ. സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന 16 മിസൈലുകൾ ആണുള്ളത്. അണുശക്തികൊണ്ടോടുന്നവയ്ക്ക് [[സമുദ്രം|സമുദ്രത്തിൽ]] ഏതു തട്ടിലും സഞ്ചരിക്കാമെന്നതിനാൽ ഏതു ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിക്കാകുന്നതാണ്. മാത്രമല്ല മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾക്ക് മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിക്കുന്നതിന് ജലപ്പരപ്പിൽ വരേണ്ടതുമില്ല. കൂടാതെ അവയ്ക്ക് അണുവായുധങ്ങൾ വഹിക്കുന്നതിനും കഴിവുണ്ട്. സമുദ്രാന്തർഭാഗത്തുനിന്നും മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ സൌകര്യം അവ എവിടെനിന്നു വിക്ഷേപിക്കുന്നുവെന്ന് ശത്രുക്കൾക്കു കണ്ടുപിടിക്കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നുള്ളതാണ്.<ref>http://www.howstuffworks.com/cruise-missile.htm</ref> അണുശക്തികൊണ്ടോടുന്ന അന്തർവാഹിനികളുടെ ആവിർഭാവം നാവിക യുദ്ധതന്ത്രത്തെ വളരെയധികം സങ്കീർണമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധത്തിൽ അവയ്ക്ക് എത്രകണ്ട് ഫലപ്രദമായി പ്രവർത്തിക്കാമെന്നത് ഇനിയും തെളിയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുകയാണ്. ശീതയുദ്ധക്കാലത്ത് [[യു.എസ്.|യു.എസ്സിന്റേയും]] സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റേയും അന്തർവാഹിനിപ്പടകൾ നിരന്തരമായി പരസ്പരം മത്സരിച്ചിരുന്നു. 1971 ലെ ഇന്തോ-പാക് യുദ്ധത്തിൽ പി.എൻ.എസ്., ഖാസി(PNS ghazi)യ്ക്ക് സംഭവിച്ച അപകടം ദക്ഷിണേഷ്യൻ പ്രദേശത്തെ ഒരു അന്തർവാഹിനി ദുരന്തമാണ്. 1982-ലെ ഫാൽക്ലൻഡ്സ് യുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടിഷ് നാവികസേന ആർജന്റീനൻ നാവികസേനയ്ക്കെതിരായി ആണവ അന്തർവാഹിനികൾ വിന്യസിക്കുകയുണ്ടായി. ==ഇതുകൂടികാണുക== [[അന്തർവാഹിനി]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801043106/http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history.html |date=2011-08-01 }} *[http://www.google.co.in/search?q=Submarine+warfare&start=10&hl=en&client=firefox-a&sa=N&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivnsb&tbm=isch&tbo=u&source=univ&ei=70Y1ToDyHZHSrQenhozMCw&ved=0CDQQsAQ4Cg&biw=1024&bih=574] Images for Submarine warfare. *http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWWunrestricted.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081005200812/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/FWWunrestricted.htm |date=2008-10-05 }} *http://web.mst.edu/~rogersda/umrcourses/ge342/Submarine%20Warfare%20In%20The%20Civil%20War.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721081211/http://web.mst.edu/~rogersda/umrcourses/ge342/Submarine%20Warfare%20In%20The%20Civil%20War.pdf |date=2010-07-21 }} *[http://www.google.co.in/search?q=missile&hl=en&client=firefox-a&hs=6xY&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=ivnsu&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=tnU1TuvCF8PMrQem-PDLCw&ved=0CEoQsAQ&biw=1024&bih=574] Images for missile {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്ത{{ർ}}വാഹിനി_യുദ്ധമുറ|അന്തർവാഹിനി യുദ്ധമുറ}} chrjwrac056bbi0lbo9ya0k31io8ewo അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ 0 157600 4632780 4108284 2026-06-24T10:57:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632780 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|International organization}} പരമാധികാരസ്വഭാവമുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങൾ ചേർന്ന് [[രാഷ്ട്രീയം|രാഷ്ട്രീയവും]] സാമ്പത്തികവും സൈനികവും സാമൂഹികവും സാസ്കാരികവുമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി രൂപവത്കരിക്കുന്ന സംഘടനകളെ '''അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ''' (International organization) എന്നു പറയുന്നു. പ്രത്യേകം വിളിച്ചുകൂട്ടപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്രസമ്മേളനങ്ങൾ വഴിയാണ് ഇത്തരം സംഘടനകൾ പ്രധാനമായും നിലവിൽ വരുന്നത്. ==രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം== ആധുനിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ലോകത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രവും സ്വയംപര്യാപ്തമല്ല. സൈനികകാര്യങ്ങൾ, വാണിജ്യം, അസംസ്കൃതസാധനങ്ങൾ, സാമ്പത്തികസഹായം, സാങ്കേതികോപദേശം, വ്യാവസായികോത്പന്നങ്ങൾ, വിദേശവിപണികൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്കുവേണ്ടി ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന് പലപ്പോഴും മറ്റ് രാഷ്ട്രങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഈ പരസ്പരാശ്രയത്വം നിമിത്തം ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളെല്ലാം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ലോകസമാധാനം നിലനിൽക്കുന്നതിനുതന്നെ രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും സഹകരണവും കൂടിയേതീരൂ. വിവിധ രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ ജനതതികൾക്ക് പൊതുവായ മതമോ [[ഭാഷ|ഭാഷയോ]] രാഷ്ട്രീയ പ്രശ്നങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ ആ രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കുറേക്കൂടി ദൃഢമായിത്തീർന്നുവെന്നു വരും. പൊതുവായ ഏതെങ്കിലും പ്രശ്നങ്ങളുള്ള രാഷ്ട്രങ്ങൾ യോജിച്ച് സംഘടനയുണ്ടാക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയായിത്തീരുന്നു. ==ആദ്യകാലസംരംഭങ്ങൾ== പുരാതന കാലം മുതൽക്കു തന്നെ [[ലോകം|ലോകത്ത്]] അനേകം അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളുണ്ടായിരുന്നു. പ്രാചീന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിൽ]] [[ഏഥൻസ്|ഏഥൻസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ഡിലോസ്സഖ്യം (Confederacy of Delos)<ref>{{Cite web |url=http://www.fordham.edu/halsall/ancient/eb11-delianleague.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-19 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203183442/http://www.fordham.edu/halsall/ancient/eb11-delianleague.asp |url-status=dead }}</ref> ഇതിനൊരുദാഹരണമാണ്. [[നെപ്പോളിയൻ]] ബോണപ്പാർട്ടിന്റെ (1769-1821) സാമ്രാജ്യവികസനത്തിനെതിരെ [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[റഷ്യ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് സൈനികസഖ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിൽ എന്തെങ്കിലും തർക്കമുണ്ടായാൽ അത് ഒരു സായുധസംഘട്ടനത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് ആ തർക്കങ്ങൾ പറഞ്ഞൊതുക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്രസംഘടനകൾ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റതിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നതിനുപകരം മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളുമായി സഖ്യങ്ങളുണ്ടാക്കിക്കഴിയുവാനായിരുന്നു എല്ലാ രാഷ്ട്രങ്ങളും ശ്രമിച്ചിരുന്നത്. ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളെല്ലാം സംഘടിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽനിന്നാണ് ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന്, 1920-ൽ സർവരാഷ്ട്രസഖ്യം (League of Nations)<ref>{{Cite web |url=http://www.historylearningsite.co.uk/leagueofnations.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-19 |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322052327/http://www.historylearningsite.co.uk/leagueofnations.htm |url-status=dead }}</ref> ഉടലെടുത്തത്. അറുപതു രാഷ്ട്രങ്ങൾ അംഗങ്ങളായി ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ സംഘടന 1939-ൽ രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതോടുകൂടി നാമാവശേഷമായി. ==ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ കീഴിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ== ലോകത്ത് വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനേകം സംഘടനകളുണ്ട്. അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യം അർഹിക്കുന്നതാണ് [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന]] (യു.എൻ).193 അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളുള്ള ഈ സംഘടന ലോകസമാധാനത്തിനും മാനവരാശിയുടെ ആകെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക-സാംസ്കാരിക ഉന്നമനത്തിനുംവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടയുടെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: #ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ് കമ്മിഷൻ (15 അംഗങ്ങൾ). #സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ കമ്മിഷൻ (15 അംഗങ്ങൾ) #സോഷ്യൽ കമ്മിഷൻ (15 അംഗങ്ങൾ) #പോപ്പുലേഷൻ കമ്മിഷൻ (15 അംഗങ്ങൾ) #കമ്മിഷൻ ഓൺ നർക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് (15 അംഗങ്ങൾ) #കമ്മിഷൻ ഓൺ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് (18 അംഗങ്ങൾ) #കമ്മിഷൻ ഓൺ സ്റ്റാറ്റസ് ഒഫ് വിമെൻ (18 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ നാഷണൽ ട്രേഡ് കമ്മോഡിറ്റി കമ്മിഷൻ (18 അംഗങ്ങൾ) #എക്കണോമിക് കമ്മിഷൻ ഫോർ ഏഷ്യാ ആൻഡ് ദി ഫാർ ഈസ്റ്റ് (ECAFE-24 അംഗങ്ങൾ) #എക്കണോമിക് കമ്മിഷൻ ഫോർ ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക ആൻഡ് കരീബിയ (ECLA-33 അംഗങ്ങൾ) #എക്കണോമിക് കമ്മിഷൻ ഫോർ ആഫ്രിക്ക (ECA-53 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർനാഷണൽ ഡവലപ്പ്മെന്റ് അസോസിയേഷൻ (IDA-102 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർനാഷണൽ അറ്റോമിക് എനർജി ഏജൻസി (IAEA-138 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർനാഷണൽ ലേബർ ഓർഗനൈസേഷൻ (ILO 177 അംഗങ്ങൾ) #ഫുഡ് ആൻഡ് അഗ്രിക്കൽച്ചറൽ ഓർഗനൈസേഷൻ (FAO-188 അംഗങ്ങൾ) #യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എഡ്യൂക്കേഷണൽ, സയന്റിഫിക്ക് ആൻഡ് കൾച്ചറൽ ഓർഗനൈസേഷൻ (UNESCO 197 അംഗങ്ങൾ) #യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ചിൽഡ്രൻസ് എമർജൻസി ഫണ്ട് (UNICEF-155 അംഗങ്ങൾ) #വേൾഡ് ഹെൽത്ത് ഓർഗനൈസേഷൻ (WHO-192 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ ഗവൺമെന്റൽ മാരിട്ടൈം കൺസൽട്ടേറ്റീവ് ഓർഗനൈസേഷൻ (IMCO-67 അംഗങ്ങൾ) #വേൾഡ് മെറ്റിയറോളജിക്കൽ ഓർഗനൈസേഷൻ (WMO-187 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ നാഷണൽ ടെലി കമ്യൂണിക്കേഷൻ യൂണിയൻ (ITU-189 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർനാഷണൽ ബാങ്ക് ഫോർ റികൺസ്റ്റ്രക്ഷൻ ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് (IBRD-184 അംഗങ്ങൾ) #യൂണിവേഴ്സൽ പോസ്റ്റൽ യൂണിയൻ (UPU-190 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ നാഷണൽ സിവിൽ ഏവിയേഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ (ICAO 189 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർനാഷണൽ ഫിനാൻസ് കോർപ്പറേഷൻ (IFC 178 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ നാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ട് (IMF-184 അംഗങ്ങൾ) #ഇന്റർ നാഷണൽ കോർട് ഒഫ് ജസ്റ്റിസ് #യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് കോൺഫറൻസ് ഓൺ ട്രേഡ് ആൻഡ് ഡെവലപ്പ്മെന്റ് (UNCTAD-192 അംഗങ്ങൾ). ഇവയ്ക്കു പുറമേ, യു.എന്നുമായി ഔദ്യോഗികബന്ധമില്ലാത്ത അനവധി അന്താരാഷ്ട്രസംഘടനകൾ നിലവിലുണ്ട്. യു.എൻ. വോട്ടിങ്ങിൽ ഈ സംഘടനകളിലെ അംഗങ്ങൾ നിർണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താറുണ്ട്. സാമ്പത്തിക രാഷ്ട്രീയ സൈനിക സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക ലക്ഷ്യങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കി രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട മറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്. ===സാമ്പത്തിക/വാണിജ്യ ലക്ഷ്യമുള്ളവ=== #അറബ് കോമൺമാർക്കറ്റ്. 1965 ജനുവരി 1-ന് നിലവിൽ വന്ന ഈ സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനം [[കെയ്റോ]] ആണ്. അംഗരാഷ്ട്രങ്ങൾ: [[ഇറാക്ക്]], [[ജോർദാൻ]], [[സിറിയ]], [[ഈജിപ്റ്റ്]], [[ലിബിയ]], മോറിറ്റേനിയ യെമൻ #അസോസിയേഷൻ ഒഫ് സൌത്ത് ഈസ്ററ് ഏഷ്യൻ നേഷൻസ്. 1967 ആഗസ്റ്റ് 8-ന് രൂപംകൊണ്ടതാണ് ഈ സംഘടന. അംഗങ്ങൾ: [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[മലേഷ്യ]], സിങ്കപ്പൂർ, [[ഫിലിപ്പീൻസ്]], [[തായ്‌ലൻഡ്]] ബ്രൂണൈ ദരുസ്സലം, [[വിയറ്റ്നാം]], [[ലാവോസ്]], [[മ്യാൻമർ]], [[കംബോഡിയ]] #ബനലക്സ് എക്കണോമിക്ക് യൂണിയൻ. 1960 നവംബർ 1-ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ആസ്ഥാനം ബ്രസൽസ്. അംഗങ്ങൾ: [[ബെൽജിയം]], നെതർലൻഡ്, [[ലക്സംബർഗ്]]. #സെൻട്രൽ അമേരിക്കൻ കോമൺ മാർക്കറ്റ്. 1960-ൽ രൂപവത്കരിച്ച ഈ സംഘടനയുടെ കേന്ദ്രം ഗ്വാട്ടിമാലസിറ്റി. അംഗങ്ങൾ: കോസ്റ്ററിക്ക, എൽസാൽവഡോർ, [[ഗ്വാട്ടിമാല]], നിക്കരാഗുവ #യൂറോപ്യൻ ഫ്രീ ട്രേഡ് അസോസിയേഷൻ. 1960 മേയിൽ നിലവിൽവന്നു. ആസ്ഥാനം [[ജനീവ]]. അംഗങ്ങൾ: [[ഐസ്‌ലൻഡ്]], ലിച്ചൻസ്റ്റൈൻ, [[നോർവെ]], [[സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്]] #യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ. യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ സഖ്യമായ ഈ സംഘടനയിൽ ഇന്ന് 25 (2006) അംഗങ്ങളുണ്ട്. #കൊളംബൊ പദ്ധതി. 1951-ൽ സ്ഥാപിച്ചു. ആസ്ഥാനം കൊളംബൊ. അംഗങ്ങൾ: [[അഫ്ഗാനിസ്താൻ]], [[ആസ്ട്രേലിയ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[ഫിജി]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ഇറാൻ]], [[ജപ്പാൻ]], [[ലാവോസ്]], [[മലേഷ്യ]], മാലിദ്വീപുകൾ, [[മംഗോളിയ]] #സൌത്ത് [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]] അസോസിയേഷൻ ഫോർ റീജിയണൽ കോ ഓപ്പറേഷൻ (SAARC)<ref>http://www.saarc-sec.org/</ref> 1985-ൽ സ്ഥാപിതമായി. അംഗങ്ങൾ: ബംഗ്ലാദേശ്, ഭൂട്ടാൻ, ഇന്ത്യ, മാലിദ്വീപുകൾ, നേപ്പാൾ, [[പാകിസ്താൻ]], [[ശ്രീലങ്ക]]. #ലോകവ്യാപാരസംഘടന (WTO).<ref>http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/whatis_e.htm</ref> സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു സുപ്രധാന സംഘടനയാണ് ലോകവ്യാപാര സംഘടന. 1995 ജനുവരി 1-ന് സ്ഥാപിതമായ ഈ സംഘടനയിൽ 149 അംഗങ്ങളാണ് ഉളളത്. പൊതുവേ ആഗോളതലത്തിൽ വ്യാപാര-വാണിജ്യ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഇത് നാല് പ്രത്യേക കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു - ലോക വ്യാപാര ഉടമ്പടികൾ നടപ്പിലാക്കുക; വ്യാപാര തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക; വാണിജ്യത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനുളള വേദിയൊരുക്കുക; അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ വാണിജ്യ നയങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്യുക. ===രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ളവ=== #കോമൺ വെൽത്ത് ഒഫ് നേഷൻസ്. ബ്രിട്ടിഷ് സാമ്രാജ്യത്തിൽനിന്നും സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ രാജ്യങ്ങളാണ് ഈ സംഘടനയുടെ ഭൂരിപക്ഷം അംഗങ്ങളും. ഇപ്പോൾ (2006) 53 അംഗങ്ങളുണ്ട്. ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം [[ലണ്ടൻ]] ആണ്. #അറബിലീഗ്. 1945-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ആസ്ഥാനം: [[കെയ്റോ]]. അംഗങ്ങൾ: ഈജിപ്റ്റ്, സിറിയ, അൽജീറിയ, ഇറാക്ക്, ജോർദാൻ, കുവെയ്റ്റ്, ലെബനൻ, ലിബിയ, മൊറോക്കോ, സൌദി അറേബ്യ, സുഡാൻ, ടുണീഷ്യ, യെമൻ, യു.എ.ഇ., ബഹറിൻ, ഖത്തർ, ഒമാൻ, മോറിറ്റേനിയ, സൊമാലിയ, പലസ്തീൻ, ജിബൌട്ടി, കൊമൊറാസ്. #ഓർഗനൈസേഷൻ ഒഫ് ആഫ്രിക്കൻ യൂണിറ്റി. 1963 മേയ് 25-ന് നിലവിൽവന്നു. ആസ്ഥാനം: ആഡിസ് അബാബ. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ അപാർതീഡ് അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിലും ഭൂരിപക്ഷഭരണം നടപ്പാക്കുന്നതിലും ഒ.എ.യു. പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ഒ.എ.യു.വിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പിന്തുടർച്ച നൽകുവാൻ വേണ്ടി 2001-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ (എ.യു.) 2002-ൽ ഒ.എ.യു.വിന്റെ സ്ഥാനം പൂർണമായും ഏറ്റെടുത്തു. #ഓർഗനൈസേഷൻ ഒഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ് (അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് സംഘടന). 1951 ഡിസംബർ 13-ന് നിലവിൽ വന്നു. ആസ്ഥാനം: വാഷിങ്ടൺ (ഡി.സി.). അമേരിക്കൻ വൻകരയിലെ 35 രാജ്യങ്ങൾ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്. #ഓർഗനൈസേഷൻ ഒഫ് സെൻട്രൽ അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ്. 1951-ൽ നിലവിൽ വന്നു. ആസ്ഥാനം: സാൻസാൽവഡോർ. അംഗങ്ങൾ: കോസ്റ്റിറിക്ക എൽസാൽവഡോർ, ഗ്വാട്ടിമാല, ഹോണ്ടുറാസ്, നിക്കരാഗ്വ. ===സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ളവ=== #നോർത്ത് അറ്റ്ലാന്റിക് ട്രീറ്റി ഓർഗനൈസേഷൻ (NATO).<ref>http://www.nato.int/cps/en/natolive/index.htm</ref> 1949 ആഗസ്റ്റ് 24-ന് നിലവിൽ വന്നു. ആസ്ഥാനം: ബ്രസൽസ്. അംഗങ്ങൾ: 26. #ആൻസുസ് (ANZUS)<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/29147/ANZUS-Pact</ref> 1951-ൽ നിലവിൽ വന്നു. ആസ്ഥാനം: കാൻബറ. അംഗങ്ങൾ: [[ആസ്ട്രേലിയ]], [[യു.എസ്.]] ഇന്റർനാഷണൽ ബ്യൂറോ ഒഫ് വെയിറ്റസ് ആൻഡ് മെഷേർസ് (1876), ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മിറ്റി ഒഫ് ദി റെഡ് ക്രോസ് (1863), ഇന്റർനാഷണൽ ക്രിമിനൽ പൊലീസ് ഓർഗനൈസേഷൻ (ഇന്റർപോൾ - 1956) എന്നിവ മറ്റുചില അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളാണ്. ==അവലംബം== <references/> ==പുറംകണ്ണികൾ== *http://journals.cambridge.org/action/displayJournal?jid=INO *http://intlorganizationjobs.state.gov/iva/default.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816161926/http://intlorganizationjobs.state.gov/iva/default.aspx |date=2011-08-16 }} *http://www.iso.org/iso/home.html *http://muse.jhu.edu/journals/international_organization/ *http://dir.yahoo.com/government/international_organizations/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905015718/http://dir.yahoo.com/Government/International_Organizations/ |date=2011-09-05 }} {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അന്താരാഷ്ട്ര_സംഘടനക{{ൾ}}|അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകൾ}} [[വർഗ്ഗം:സംഘടനകൾ]] 68r6odfhwggie6sp45adj0vply6y2ho ഹിൽഡെഗാർഡ് വോൺ ബിൻജെൻ 0 158636 4632729 4092399 2026-06-24T02:56:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632729 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hildegard of Bingen}} {{Infobox saint |name=ഹിൽഡെഗാർഡ് വോൺ ബിൻജെൻ <br> Hildegard of Bingen |birth_date=1098 |death_date={{death date and age|df=yes|1179|9|17|1098|9|16}} |feast_day=17 സെപ്റ്റംബർ |venerated_in=റോമൻ കത്തോലിക്ക സഭ, [[ആംഗ്ലിക്കൻ സഭ]], [[ലൂഥറനിസം]] |image=Hildegard.jpg |caption=''Illumination from the ''Liber Scivias'' showing Hildegard receiving a vision and dictating to her scribe and secretary'' |birth_place=[[Bermersheim vor der Höhe]], [[Electoral Palatinate|County Palatine of the Rhine]], [[Holy Roman Empire]] |death_place=[[Bingen am Rhein]], County Palatine of the Rhine, Holy Roman Empire |titles=Sibyl of the Rhine |beatified_date= |beatified_place= |beatified_by= |canonized_date=No formal canonization, but her name is in the [[Roman Martyrology]]<ref>{{CathEncy|wstitle=St. Hildegard}}</ref> |canonized_place= |canonized_by= |attributes= |patronage= |major_shrine=[[Eibingen Abbey|എയ്ബിഞ്ജെൻ ആബി]] |suppressed_date= |issues= |prayer= |prayer_attrib= }} [[പ്രമാണം:Engraving;_German_abbess_and_physician_Hildegard_von_Bingen_Wellcome_L0005783.jpg|ലഘുചിത്രം|350x350ബിന്ദു]] പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ക്രൈസ്തവസന്യാസിനിയും എഴുത്തുകാരിയും ബഹുമുഖപ്രതിഭയുമായിരുന്നു '''ബിഞ്ചനിലെ ഹിൽഡഗാർഡ്''' അഥവാ '''വിശുദ്ധ ഹിൽഡഗാർഡ്''' (1098 – 17 സെപ്തംബർ 1179). ഇന്നത്തെ ജർമ്മനിയുടെ ഭാഗമായ റൈൻ പ്രദേശത്തെ ബിഞ്ചനിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഹിൽഡഗാർഡിന് "റൈനിനെ പ്രവാചിക" (Sibyl of the Rhine) എന്നും പേരുണ്ട്. സംഗീതവിന്യാസം (composing), തത്ത്വചിന്ത, മിസ്റ്റിസിസം, സസ്യശാസ്ത്രം, ചികിത്സാശാസ്ത്രം എന്നീ മേഖലകളിലും അവർ പ്രാഗല്ഭ്യം കാട്ടി. ക്രിസ്തുമതത്തിലെ ആദ്യത്തെ ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞ എന്ന് ഹിൽഡഗാർഡ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1136-ൽ സഹസന്യാസിനികൾ അവരെ ആശ്രമാധിപയായി തെരഞ്ഞെടുത്തു. തടർന്ന് അവർ 1150-ൽ റൂപേർട്ട്സ്ബെർഗ്ഗിലും 1165-ൽ ഐബിഞ്ചനിലും അവർ പുതിയ ആശ്രമങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. 'ഓർഡോവിർച്ചുറ്റം' (Ordo Virtutum) എന്ന ഹിൽഡഗാർഡിന്റെ കൃതി, നാടകീയപ്രാർത്ഥന (liturgical drama) എന്ന സാഹിത്യശാഖയുടെ ആദ്യമാതൃകകളിലൊന്നും ലഭ്യമായതിൽ ഏറ്റവും പുരാതനമായ സന്മാർഗ്ഗനാടകവും(Morality Play) ആണ്. അവരുടെ സാഹിത്യസഞ്ചയത്തിൽ ദൈവശാസ്ത്രം, സസ്യശാസ്ത്രം വൈദ്യം, തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലെ രചനകൾക്കു പുറമേ മാർപ്പാമാരും ചക്രവർത്തിമാരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉന്നതന്മാർക്കെഴുതിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ളതടക്കം സ്വകാര്യകത്തുകളുടെ ഒരു വൻശേഖരം, പ്രാർത്ഥനാഗാനങ്ങൾ, കവിതകൾ, എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 'സിവിയാസ്' (Scivias) എന്ന ആദ്യരചനയുടെ റൂപേർട്ട്സ്ബർഗ്ഗ് കൈയ്യെഴുത്തുപതിപ്പിനുള്ള ചിത്രങ്ങൾ അവരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ വരച്ചവയായിരുന്നു. ഹിൽഡഗാർഡിന്റെ വിശുദ്ധപദവിയുടെ ചരിത്രം സങ്കീർണ്ണമാണെങ്കിലും റോമൻ കത്തോലിക്കാസഭയുടെ പല ശാഖകളിലും നൂറ്റാണ്ടുകളായി അവർ വിശുദ്ധയായി വണങ്ങപ്പെട്ടിരുന്നു. 2012 ഒക്ടോബർ 7-ന് ബെനഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ അവരെ വേദപാരംഗതയായി (Doctor of the Church) പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ നാലു വേദപാരംഗതകളിൽ ഒരുവളായിത്തീർന്നു ഹിൽഡെഗാർഡ്. ==ജീവിത കാലം== 1098 – 17 സെപ്റ്റംബർ 1179 ==പ്രത്യേകതകൾ== എൺപത് [[സിംഫണി]]കളുടെ സംവിധായിക, ശാസ്ത്രജ്ഞ,ഡോക്ടർ,എഴുത്തുകാരി, കവയിത്രി, തത്ത്വ ചിന്തക, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തക തുടങ്ങി പലമേഖലകളിലും തന്റെ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച സന്യാസിനിയായിരുന്നു അവർ. ഭക്തിക്ക് വിപ്ലവകരവും മാനുഷികവുമായ പുതിയ വഴിവെട്ടിത്തുറന്നു.സ്ത്രീ ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി എഴുതിയ സ്ത്രീകൂടിയാണിവർ.അവരുടെ സംഗീതത്തിനും തത്ത്വ ചിന്തക്കും ഇപ്പോഴും ആരാധകർ ഏറെയാണ്.[[ഡാന്റെ]], [[ലിയനാർഡൊ ഡാവിഞ്ചി]]തുടങ്ങി പിൽക്കാലത്തെ പ്രതിഭകൾ പലരും ഇവരുടെ സ്വാധീനം അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.യൂറോപ്പിനെ മധ്യയുഗത്തിന്റെ ഇരുണ്ട കാലത്തുനിന്നും ആധുനികതയിലേക്ക് നയിച്ചതിൽ ഹിൽഡെഗാർഡ് വോൺ ബിൻജെന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons|Hildegard von Bingen}} *[http://www.hildegardcenter.org/ Hildegard Center for the Arts, A Faith Based Fine Arts Center in Lincoln Nebraska] *[http://www.hildegard-society.org/ International Society of Hildegard von Bingen Studies] *[http://www.hildegard-society.org/faq.html A Hildegard FAQ Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824062734/http://www.hildegard-society.org/faq.html |date=2011-08-24 }} *[http://digilander.libero.it/camdic/HildegardVonBingen.html Hildegard Von Bingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020002500/http://digilander.libero.it/camdic/HildegardVonBingen.html |date=2012-10-20 }} *{{CathEncy|wstitle=St. Hildegard}} *[http://www.hildegard.org/ Hildegard of Bingen] Documents, History, Sites to see today, etc. *{{worldcat id|id=lccn-n80-118409}} *[http://www.fordham.edu/halsall/med/hildegarde.html Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070829135754/http://www.fordham.edu/halsall/med/hildegarde.html |date=2007-08-29 }} *[http://www.9timezones.com/ia/ghildgrd.htm Discography] *[http://www.poetseers.org/spiritual_and_devotional_poets/christian/hild/ Biography and Prayers of Hildegard] *[http://www.medieval.org/emfaq/composers/hildegard.html Another discography] *[http://www.eibingen.de/pfarrei/kirche.html Church of St. Hildegard in Eibingen, Germany with information about Hildegard von Bingen and the Eibinger Hildegardisshrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228192751/http://www.eibingen.de/pfarrei/kirche.html |date=2018-02-28 }} *[http://www.schnitzler-aachen.de/Modellbau/Bingen/Rup.html The Reconstruction of the monastery on the Rupertsberg] *{{WIMA|idx=Bingen|name=Hildegard von Bingen}} *{{ChoralWiki|Hildegard von Bingen}} *{{IMSLP|id=Hildegard}} *[http://www.chass.utoronto.ca/~young/trnintro.html Young, Abigail Ann. ''Translations from Rupert, Hildegard, and Guibert of Gembloux''. 1999. 27 March 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107153330/http://www.chass.utoronto.ca/~young/trnintro.html |date=2009-11-07 }} *[http://www.musiclisteningcontest.org/h_kcmcguire_Symphonia_Caritatis_2007.htm McGuire, K. Christian. ''Symphonia Caritatis: The Cistercian Chants of Hildegard von Bingen''. 2007. 14 July 2007.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023043649/http://www.musiclisteningcontest.org/h_kcmcguire_Symphonia_Caritatis_2007.htm |date=2008-10-23 }} * [http://www.dailygrail.com/blogs/KATYA/2007/10/Hildegard-von-Bingen * From Katya Sanna's blog] {{Catholicism||collapsed}} {{History of the Roman Catholic Church|collapsed}} {{Roman Catholic Theology|collapsed}} {{Catholic saints}} {{DEFAULTSORT:Hildegard Of Bingen}} [[വർഗ്ഗം:1098-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1179-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ സംഗീതജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 17-ന് മരിച്ചവർ]] 2s2mm0a6a9faucxn2iqod5hnipb0poe അപവർത്തനമാപിനി 0 162909 4632804 3542681 2026-06-24T11:41:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632804 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Refractometer}} പദാർഥങ്ങളുടെ [[അപവർത്തനം]] (refraction) അളക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണത്തെ '''അപവർത്തനമാപിനി''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:Refractometer) എന്നു പറയുന്നു. ഖര-ദ്രവ-വാതകങ്ങളുടെ അപവർത്തനാങ്കം (refractive index)<ref>http://www.kpatents.com/pdf/downloads/tcn_1-00-05_refractive_index_principle.pdf</ref> നിർണയിക്കുന്നതിനു വ്യത്യസ്തമായ അപവർത്തനമാപിനികളുണ്ട്. ഖരവസ്തുക്കളുടെയും ദ്രാവകങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ അപവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവയുടെ മറ്റൊരു ഗുണധർമമായ ക്രാന്തികകോണം (critical angle)<ref>http://www.physicsclassroom.com/class/refrn/u14l3c.cfm</ref> ആണ് അളക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരു മാധ്യമത്തിന്റെ (വായുവിനെ അപേക്ഷിച്ചുള്ള) ക്രാന്തികകോണം C ആണെങ്കിൽ, അതിന്റെ അപവർത്തനാങ്കം n = 1/sin C ആയിരിക്കും. ) ==വാതകങ്ങളുടെ അപവർത്തനാങ്കം== [[File:Portable refractometer.JPG|thumb|300px|right|കൈയ്യികൊണ്ടുനടക്കാവുന്ന അപവർത്തനമാപിനി]] വാതകങ്ങളുടെ അപവർത്തനാങ്കം കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രകാശത്തിന്റെ വ്യതികരണ (interference) ത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമിച്ചിട്ടുള്ള അപവർത്തനാങ്കമാപിനികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നു. ഒരേ സ്രോതസ്സിൽ (source) നിന്നു വരുന്ന [[പ്രകാശം|പ്രകാശത്തിന്റെ]] ഒരു ഭാഗം നിരീക്ഷണവിഷയമായ [[വാതകം|വാതകത്തിലൂടെയും]] മറ്റൊരു ഭാഗം [[വായു|വായുവിലൂടെയും]] കടത്തിവിട്ട് അവയെ പുനഃസംയോജിപ്പിച്ചാൽ വ്യതികരണ പ്രതിരൂപം (interference pattern)<ref>http://www.physicsclassroom.com/class/light/u12l1b.cfm</ref> ദൃശ്യമാകുന്നതാണ്. വാതകവും വായുവും പ്രകാശപരമായി (optically) സാന്ദ്രതാവ്യത്യാസമുള്ള മാധ്യമങ്ങളായതിനാൽ അവയിലൂടെയുള്ള പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗം വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. വ്യതികരണപ്രതിരൂപത്തിന്മേൽ നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നും വേഗം നിർണയിക്കാം. അവ തമ്മിലുള്ള അനുപാതം ആണ് വാതകത്തിന്റെ വായുവിനെ അപേക്ഷിച്ചുള്ള അപവർത്തനാങ്കം. ഇതിൽനിന്നും വാതകത്തിന്റെ നിരപേക്ഷ (absolute) അപവർത്തനാങ്കം കണ്ടുപിടിക്കാം. അപവർത്തനമാപിനികൾ രണ്ടുതരം ഉണ്ട്: ക്രാന്തികകോണം അളന്ന് അങ്കം (index) നിർണയിക്കുന്നവയും വ്യതികരണതത്ത്വം ഉപയോഗിക്കുന്നവയും. ) ==ക്രാന്തികകോണ അപവർത്തനമാപിനികൾ== ===അബീ അപവർത്തനമാപിനി=== ദ്രവവസ്തുക്കളുടെ അപവർത്തനം അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണം. അപവർത്തനം മുഴുവനും ആന്തരികമായിത്തന്നെ ഉണ്ടാകുന്ന തത്ത്വം ഇതിൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു. കട്ടിയുള്ള അനലാശ്മസ്ഫടികംകൊണ്ടു നിർമിച്ച പ്രിസത്തിന്റെ വികർണവശ(diagonal side)ത്തു പരീക്ഷണവിധേയമാക്കേണ്ട ദ്രാവകം അല്പംവച്ച് ആന്തരിക അപവർത്തനം സൃഷ്ടിച്ചാണ് അത് അളക്കുന്നത്. ഉപകരണത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു [[ദൂരദർശിനി|ദൂരദർശിനിയിലൂടെ]] അപവർത്തനാങ്കം നേരിട്ട് അളക്കാൻ കഴിയും. ===നിമജ്ജിത അപവർത്തനമാപിനി=== മേൽപ്പറഞ്ഞ അപവർത്തനമാപിനിയുടെ ഒരു സവിശേഷതരം ആണിത്. ഇതിൽ ദൂരദർശിനി പ്രിസത്തോടു ചേർത്ത് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കും. പ്രിസം ദ്രാവകത്തിൽ മുക്കിവച്ചാണ് അപവർത്തനാങ്കം നിർണയിക്കുന്നത്. ===പൾഫ്രിച്ച് അപവർത്തനമാപിനി=== ഇതു ഒരു പ്രത്യേകതരം സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ ആണ്. ഒരു സ്ഫടികക്കട്ടയ്ക്കുമീതെ ഒരു സ്ഫടികപ്പാത്രത്തിൽ ദ്രാവകം വയ്ക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിലൂടെ പ്രകാശം സമാന്തരമായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ ക്രാന്തികകോണത്തിന് അപവർത്തനം ഉണ്ടാകുന്നു. ദൂരദർശിനിയിലൂടെ നോക്കിയാൽ വീക്ഷണപരിധിയുടെ പകുതിഭാഗം മങ്ങിയും ബാക്കിഭാഗം തെളിഞ്ഞും കാണാം. വിഭജനരേഖ ക്രാന്തികകോണത്തിൽവരുന്ന രശ്മികളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യംതന്നെ ഒരു പ്രമാണം (standard) നിശ്ചയിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നീട് ഏതു ദ്രാവകത്തിന്റെയും അപവർത്തനാങ്കം അതുപയോഗിച്ചു നിർണയിക്കാം ==വ്യതികരണ അപവർത്തനമാപിനി== അബീ, നിമജ്ജിതം, പൾഫ്രിച്ച് എന്നീ അപവർത്തനമാപിനികൾ എല്ലാംതന്നെ ക്രാന്തികകോണം അളന്ന് അങ്കം തിട്ടപ്പെടുത്തുന്ന തരമാണ്. വ്യതികരണത്തെ ആസ്പദമാക്കിയും അപവർത്തനം നിർണയിക്കാം. അത്തരത്തിലുള്ള അപവർത്തനമാപിനികൾ ജാമിൻ, മൈക്കൽസൺ, റാലി എന്നീ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അപവർത്തനാങ്കം അറിയാത്ത പദാർഥത്തിന്റെ ഒരു സാമ്പിളിന്റെ അപവർത്തനം ഒരു പ്രമാണപദാർഥത്തിന്റേതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്ന തത്ത്വം ആണ് ഇതിൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നത്. റാലി സംവിധാനം ചെയ്ത ഉപകരണം ആണ് കൂടുതലായി പ്രയോഗത്തിലുള്ളത്. ==ഇതുകൂടികാണുക== *[[അപവർത്തനം]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/%e0%b9%80%e0%b8%84%e0%b8%a3%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad%e0%b8%87-refractometer Refractometer Operational Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416224250/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-refractometer |date=2021-04-16 }} *[http://www.google.co.in/search?q=Refractometer&hl=en&client=firefox-a&hs=vgF&rls=org.mozilla:en-US:official&prmd=imvns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=0veHTrOTD460rAf7xbnoDA&ved=0CHwQsAQ&biw=1024&bih=548] Images for Refractometer *http://www2.ups.edu/faculty/hanson/labtechniques/refractometry/intro.htm *http://www.coleparmer.in/products/refractometers/refractometers.asp *http://www.rudolphresearch.com/refractometers/ {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപവ{{ർ}}ത്തനമാപിനി|അപവർത്തനമാപിനി}} 26dq53c1gr6m231xeef7shcxh53ls5p അപ്പീലധികാരി 0 164185 4632808 3649959 2026-06-24T11:53:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632808 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Appellate Authority }} [[അപ്പീൽ]] കേൾക്കുന്ന വ്യക്തി/കോടതിയെ '''അപ്പീലധികാരി''' എന്നു പറയുന്നു. മറ്റു കോടതികൾക്കുള്ള എല്ലാ അധികാരങ്ങളും അപ്പീൽ കോടതിയിലും നിക്ഷിപ്തമാണ്. കീഴ്ക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവുകൾ ശരിവയ്ക്കുന്നതിനോ, അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിനോ, ഭേദഗതി ചെയ്യുന്നതിനോ അപ്പീലധികാരികൾക്ക് അർഹതയുണ്ട്. അപ്പീൽ ഹർജിയിൽ ഇല്ലാത്ത ഒരു വിഷയത്തെക്കുറിച്ചു വാദം കേൾക്കുന്നതിനും ഒരു കക്ഷിക്ക് അപ്പീൽ ഹർജി ബോധിപ്പിക്കുന്നതിന് താമസം നേരിട്ടാൽ പ്രസ്തുത താമസം മാപ്പുചെയ്തുകൊടുക്കുന്നതിനും അപ്പീലിനാസ്പദമായ ഉത്തരവോ, വിധിയോ നിർത്തിവയ്ക്കുന്നതിനും, അപ്പീൽ ഉത്തരവിന്മേൽ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ എന്തെങ്കിലും പിശകുണ്ടെങ്കിൽ അത് തിരുത്തുന്നതിനും അപ്പീലധികാരിക്ക് അവകാശമുണ്ട്. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ക്രിമിനൽ-സിവിൽ നടപടിക്രമങ്ങളിൽ ഓരോതരം കേസുകളുടെയും അപ്പീലധികാരികൾ ആരൊക്കെയാണെന്ന് വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്രിമിനൽ നടപടി ക്രമത്തിലെ 7-ആം ഭാഗം 31-ആം അധ്യായത്തിലെ 404 മുതൽ 431 വരെയുള്ള വകുപ്പുകൾ ക്രിമിനൽ അപ്പീലുകളെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നു. സിവിൽ അപ്പീലുകളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നത് സിവിൽനടപടിക്രമം 7-ആം ഭാഗത്തിലെ 96 മുതൽ 112 വരെയുള്ള വകുപ്പുകളിലാണ്. അതിൽതന്നെയുള്ള പട്ടികകളിൽ 41 മുതൽ 45 വരെയുള്ള ഉത്തരവുകളിൽ ഓരോ അപ്പീൽകോടതിയെയും അതതിന്റെ അധികാരപരിധികളെയും കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഇതിന് മൊത്തം 59 വകുപ്പുകളാണ് നീക്കിവച്ചിരിക്കുന്നത്. ==പുറംകണ്ണികൾ== *http://www.appcb.ap.nic.in/legal-cell/appcb-appellate.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111207000241/http://appcb.ap.nic.in/legal-cell/appcb-appellate.htm |date=2011-12-07 }} *http://envfor.nic.in/legis/air/air6.html *http://herc.gov.in/documents/html/aa.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618174026/http://herc.gov.in/documents/html/aa.html |date=2013-06-18 }} *http://envfor.nic.in/legis/others/envapp97.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501025745/http://envfor.nic.in/legis/others/envapp97.html |date=2013-05-01 }} {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|അപ്പീലധികാരി}} [[Category:നിയമം]] e255qx4xoervx39dik2if8mkdgacij5 സാംബ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ 0 167227 4632601 3970859 2026-06-23T15:10:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632601 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Samba}} {{Infobox Software | name = സാംബ | logo = [[File:Samba_Logo.png]] | screenshot = | caption = | collapsible = | author = | developer = | released = {{release date and age|1992}} <ref>{{cite web | url=http://www.samba.org/samba/docs/10years.html | title=10 years of Samba | accessdate=2011-08-12 }}</ref> | discontinued = | latest release version = 3.6.0 | latest release date = {{Start date and age|mf=yes|2011|08|09}} | latest preview version = | latest preview date = | frequently updated = | programming language = | operating system = Multiplatform | platform = | size = | language = | status = active | genre = [[Distributed file system|Network file system]] | license = [[GNU General Public License]] version 3 | website = [http://www.samba.org/ www.samba.org] }} [[ആന്ഡ്രൂ ട്രിഡ്ഗെൽ]] എന്ന പ്രോഗ്രാമർ വികസിപ്പിച്ചതും SMB/CIFS നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ ഭാഗമായ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ് '''സാംബ'''. ഇവ യുണിക്സ് സിസ്റ്റങ്ങളെ വിൻഡോസ് സിസ്റ്റങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. സാംബയുടെ മൂന്നാം പതിപ്പിൽ മൈക്രോസൊഫ്റ്റ് വിൻഡോസ് ക്ലയിന്റുകളിൽ ഫയൽ കൈമാറ്റത്തിനായും പ്രിന്റ് സർവീസുകൾക്കും ഇവ സെർവർ ഡൊമൈനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇവയുടെ ബന്ധപ്പെടലും സാധ്യമാക്കുന്നു. പ്രൈമറി ഡൊമൈൻ കണ്ഡ്രോളറായോ ഡൊമൈൻ അഗമായോ ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആക്ടീവ് ഡൊമൈന്റെ ഭാഗമായും ഇതിന് പ്രവർത്തിക്കുവാൻ കഴിയും. സാംബ [[യുണിക്സ്]] സിസ്റ്റങ്ങലിലും യുണിക്സ് പോലുള്ള പതിപ്പുകളായ GNU/Linux, Solaris, AIX ബി.എസ്.ഡി പതിപ്പായ ആപ്പിളിന്റെ Mac OS X സെർവറുകളിലും പ്രവർത്തിക്കും. സാംബ ഇപ്പോൾ അടിസ്ഥാന ഘടകമായി എല്ലാ യുണിക്സ് അഥിഷ്ഠിത ഓപറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സാംബ എന്ന പേര് വന്നത് SMB (Server Message Block) എന്ന മൈക്രോസൊഫ്റ്റ് വിൻഡോസ് അടിസ്ഥാന പ്രോട്ടോക്കോളിൽ നിന്നാണ്. == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * Official websites: ** [http://www.samba.org/ ഔദ്യോഗിക സാംബ വെബ്സൈറ്റ്] ** [http://samba.org/ftp/tridge/misc/french_cafe.txt How Samba was written] ** [http://us1.samba.org/samba/tng.html http://us1.samba.org/samba/tng.html Article] on Samba-TNG from [[Andrew Tridgell]] (Oct. 2000) ** "[http://samba.org/samba/docs/man/using_samba/toc.html Using Samba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171105010122/https://www.samba.org/samba/docs/man/using_samba/toc.html |date=2017-11-05 }}"-E-book (Published by [[O'Reilly Media|O'Reilly]] as ISBN 0-596-00256-4) * Other: ** [http://www.informit.com/content/images/0131472216/downloads/0131472216_book.pdf Samba-3 by Example], book licensed under the [[Open Publication License|OPL]] ** [http://www.rxn.com/services/faq/smb/samba.history.txt A history of Samba, written in 1994] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717071846/http://www.rxn.com/services/faq/smb/samba.history.txt |date=2011-07-17 }}, by Andrew Tridgell ** [http://www.samba-tng.org/ Samba-TNG project homepage]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118164501/http://www.samba-tng.org/ |date=2008-11-18 }} ** [http://news.zdnet.com/2100-9595_22-524722.html?legacy=zdnn Coverage on the Samba code fork] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050323171708/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-524722.html?legacy=zdnn |date=2005-03-23 }} from [[ZDNet]] {{Use dmy dates|date=February 2011}} [[വർഗ്ഗം:സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] [[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] 1w4gnu8hezz77seliermbmh58fk42q6 സഹകരണസംഘം 0 168173 4632596 4548954 2026-06-23T14:59:00Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632596 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Co-operative society}} ഒരു സംഘം വ്യക്തികളുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ അവർ തന്നെ നടത്തുന്ന വ്യവസായസംരംഭമാണ് '''സഹകരണസംഘം'''. സംഘാംഗങ്ങളുടെ പൊതുനേട്ടമാണ്‌ സഹകരണസംഘങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം.<ref>{{Cite book |last = O'Sullivan |first = Arthur |authorlink = |coauthors = Steven M. Sheffrin |title = Economics: Principles in action |publisher = Pearson Prentice Hall |year = 2003 |location = Upper Saddle River, New Jersey 07458 |page = [https://archive.org/details/economicsprincip00osul/page/n218 202] |url =https://archive.org/details/economicsprincip00osul |doi = |id = |isbn = 0-13-063085-3}}</ref> മറ്റു ബിസിനസ്സ് സംഘടനകളിൽനിന്നും മൗലികമായിത്തന്നെ വ്യത്യസ്തമായവയാണ് സഹകരണ സംഘങ്ങൾ. ലാഭമുണ്ടാക്കുക എന്നതിനേക്കാൾ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുക എന്നതാണ് അവയുടെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം.{{അവലംബം}} പരസ്പരം സഹായിക്കുക എന്ന പരമതത്വത്തിനനുസൃതമായിട്ടാണവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. == ഇന്ത്യയിൽ == === രൂപീകരണം === കേന്ദ്ര സഹകരണ നിയമപ്രകാരം, പൊതുവായ ബന്ധമുള്ള പത്തുപേരെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിലേ ഒരു സഹകരണസംഘം രൂപീകരിക്കാനാവൂ. ഒരേ പ്രദേശത്തുള്ളവർ, ഒരേ വർഗ്ഗക്കാർ, ഒരേ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവർ, പൊതുവായ സാമ്പത്തികാവശ്യങ്ങളുള്ളവർ, എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഏതെങ്കിലും പൊതു ബന്ധത്താൽ പരസ്പരം കൂട്ടിയിണക്കപ്പെട്ടവരായിരിക്കും ഇവർ. ഇത്തരത്തിൽ മുന്നോട്ടുവരുന്ന പത്തു പേരെ പ്രമോട്ടർമാർ എന്നു വിളിക്കുന്നു .ഇവർ സഹകരണസംഘം രജിസ്ട്രാർക്ക് ഒരുമിച്ച് ഒരപേക്ഷ സമർപ്പിക്കണം. അപേക്ഷയിൽ താഴെ പറയുന്ന വിവരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം: # സംഘത്തിന്റെ നിർദ്ദിഷ്ട പേര് . # ലക്ഷ്യങ്ങൾ,ഉദ്ദേശങ്ങൾ . # പ്രവർത്തന മേഖല . # അംഗങ്ങളുടെ ബാദ്ധ്യതയുടെ സ്വഭാവം . # സ്വരൂപിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ഓഹരി മൂലധനം . സംഘത്തിനുവേണ്ടി തയ്യാറാക്കിയ നിയമാവലിയുടെ രണ്ടു കോപ്പി അപേക്ഷയോടൊപ്പം സമർപ്പിക്കണം .രജിസ്ട്രാർ അതെല്ലാം സൂക്ഷ്മപരിശോധനയ്ക്കു വിധേയമാക്കിയ ശേഷം രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകും .ഇത്രയുമായാൽ സംഘത്തിൽ പുതിയ അംഗങ്ങൾക്കു പ്രവേശനം നൽകാവുന്നതാണ്. '''വിജയ നിരക്ക്''' കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് എക്കണോമി 2018 റിപ്പോർട്ട് പ്രസ്താവിക്കുന്നത് 80% സഹകരണ ബിസിനസുകളും കുപ്രസിദ്ധമായ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ ആദ്യ അഞ്ച് വർഷങ്ങളിൽ അതിജീവിക്കുന്നു, മറ്റ് ബിസിനസുകളുടെ 44% മായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. '''പ്രധാന ലക്ഷ്യം''' ഓർഗനൈസേഷന്റെ അംഗങ്ങളുടെയും ചുറ്റുമുള്ള സമൂഹത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക, സാംസ്‌കാരിക, സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കുക എന്നതാണ് ഒരു സഹകരണ സംഘത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും അവരുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയോട് ശക്തമായ പ്രതിബദ്ധതയുണ്ട്, അവർ നിലനിൽക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ സേവിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റിയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. '''ഒരു സഹകരണ സംഘത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:''' അംഗങ്ങൾക്ക് തുല്യ വോട്ടവകാശമുണ്ട്. ഈ ഘടന അംഗങ്ങളുടെ സംഭാവനയും ഉത്തരവാദിത്തവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. അംഗങ്ങൾക്കുള്ള ബാധ്യത പരിമിതമാണ്. അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് പരിധിയില്ല. == സഹകരണദിനം: == ജൂലൈ മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ശനി ആഴ്ച എല്ലാ വർഷവും അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണദിനമായി ആചരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/International_Co-operative_Day|title=International Co-operative Day|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category|Cooperatives}} *[http://www.CoopsCanada.coop/ Canadian Co-operative Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218122206/http://www.coopscanada.coop/ |date=2020-02-18 }} *[http://www.uk.coop/ Co-operatives UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031181802/http://uk.coop/ |date=2012-10-31 }} *[http://www.debut-brussels.com/ DEBUuT, Business Cooperative of the Brussels Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111031042911/http://www.debut-brussels.com/ |date=2011-10-31 }} *[http://www.ica.coop/ International Co-operative Alliance] *[http://www.cibp.eu/ International Confederation of Popular Banks] *[http://www.dollarsandsense.org/archives/2006/0706bowmanstone.html Venezuela's Cooperative Revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230015157/http://www.dollarsandsense.org/archives/2006/0706bowmanstone.html |date=2007-12-30 }} from [[Dollars & Sense]] magazine *[http://archive.co-op.ac.uk/ The National Co-operative Archive]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616180729/http://archive.co-op.ac.uk/ |date=2012-06-16 }} – holds records relating to all aspects of the co-operative movement. *[http://www.credit-coops.ru/ The European Union Project “Credit Cooperatives – Russian Federation”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091231170553/http://www.credit-coops.ru/ |date=2009-12-31 }} official web site *[http://www.communitiesconference.org/ Twin Oaks Communities Conference] Conference focused on education about Cooperative Living {{business-stub}} [[വർഗ്ഗം:വ്യവസായം]] [[വർഗ്ഗം:സഹകരണസംഘം]] j2k7yndfxhznhzlmmgnrs1yk2l195wg നാലാങ്കൽ കൃഷ്ണപിള്ള 0 177272 4632791 3478369 2026-06-24T11:21:22Z ~2026-35624-91 219457 /* പുരസ്കാരങ്ങൾ‌ */ 4632791 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nalankal Krishnapillai}} {{വിവക്ഷ|കൃഷ്ണപിള്ള}} കവി എന്ന നിലയിലും ക്ഷേത്രചരിത്രകാരൻ എന്ന നിലയിലും പ്രശസ്തനായ മലയാള സാഹിത്യകാരനാണ് '''നാലാങ്കൽ‌ കൃഷ്ണപിള്ള''' (1910- 1991) ==ജീവിതരേഖ== [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തെ]] [[ഒളശ്ശ|ഒളശ്ശയിൽ]] 1910 സെപ്റ്റംബർ 15-ന് [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിൽ]] [[തിരുവോണം]] നാളിൽ ജനനം. അച്ഛൻ‌ അറയ്ക്കൽ കേശവപിള്ള, അമ്മ നാലാങ്കൽ‌ ജാനകിക്കുട്ടിയമ്മ. ഒളശ്ശയിലും കോട്ടയത്തുമായി സ്കൂൾ‌ വിദ്യാഭ്യാസം. തിരുവനന്തപുരം ആർട്ട്സ് കോളേജ് ട്രെയിനിംങ് കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളീൽ‌ നിന്നും പ്രശസ്തമായ നിലയിൽ‌ സ്വർ‌ണ്ണമെഡലോടെ എം. എ ,എൽ.ടി ബിരുദങ്ങൾ‌. അദ്ധ്യാപകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച അദ്ദേഹം റീജിയണൽ‌ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടറായാണ്‌ ജോലിയിൽ‌ നിന്നും വിരമിച്ചത്. ഏറെക്കാലം [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹബാധിതനായിരുന്ന]] അദ്ദേഹം പ്രമേഹാനുബന്ധപ്രശ്നങ്ങളെത്തുടർന്ന് 1991 ജൂലൈ 2-ന് 81-ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു. ''ഭാഷാ ഭഗവതിയുടെ നെറ്റിത്തടത്തിലെ സിന്ദൂരക്കുറിപ്പെ''ന്ന് ''വെണ്ണിക്കുളം'' പ്രശംസിച്ചവയാണ് നാലാങ്കലിന്റെ ഭാവഗീതങ്ങൾ.<ref>http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/literature/remembrance/0709/15/1070915067_1.htm</ref> ==കൃതികൾ‌== *കൃഷ്ണതുളസി *[[ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ‌ (കവിത)|ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ‌]] *രാഗതരംഗം *ശോകമുദ്ര *വസന്തകാന്തി *രത്നകങ്കണം *ആമ്പൽ‌പൊയ്ക *പൂക്കൂട *പ്രിയദർ‌ശിനി *സൗഗന്ധികം *കസ്തൂരി *സിന്ദൂരരേഖ *ഉദയഗിരി ചുവന്നു *മഹാക്ഷേത്രങ്ങൾ‌ക്കു മുന്നിൽ (ക്ഷേത്രചരിത്രം) *സർദാർ‌ പട്ടേൽ‌, ജവഹർ‌ലാൽ നെഹ്രു, സ്റ്റാലിൻ‌ ( ജീവചരിത്രങ്ങൾ‌) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ‌== *ഓടക്കുഴൽ‌ അവാർ‌ഡ് (കൃഷ്ണതുളസി - 1976) *കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർ‌ഡ് ( [[ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ‌ (കവിത)|ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളീകൾ‌]] -1980)<ref>http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw2.htm</ref> *മഹാക്ഷേത്രങ്ങൾ‌ക്കുമുന്നിൽ‌' എന്ന കൃതിയ്ക്ക് തിരുവിതാകൂർ‌ദേവസ്വം ബോർ‌ഡിന്റെ വിശേഷപുരസ്കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കവിതക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1910-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1991-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 15-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 2-ന് മരിച്ചവർ]] papadmdgetx73tlmi9h1on8simpr7mg ഫലകം:Country data Peru 10 178628 4632544 4627958 2026-06-23T12:12:22Z CommonsDelinker 756 [[File:Flag_of_Peru_(state).svg]] നെ [[File:War_flag_of_Peru.svg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, 4632544 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = പെറു | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-spain = Flag of Cross of Burgundy.svg | flag alias-1820 = Flag of Tacna Regiment (1820 proposal).svg | flag alias-1821 = Flag of Peru (1821-1822).svg | flag alias-1822 = Flag of Peru (1822).svg | flag alias-1822a = Flag of Peru (1822–1825).svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825–1884).svg | flag alias-confederation = Flag of the Peru-Bolivian Confederation.svg | flag alias-north = Flag of Peru (1825–1884).svg | link alias-north = North Peru | flag alias-south = Flag of South Peru.svg | link alias-south = South Peru | flag alias-1884 = Flag of Peru (1884–1950).svg | flag alias-state = War flag of Peru.svg | flag alias-football = Flag of Peru.svg | flag alias-army = Flag of the Peruvian Army.svg | link alias-army = Peruvian Army | flag alias-naval= Flag of the Peruvian Navy.svg | link alias-naval = Peruvian Navy | flag alias-air force= Flag of the Peruvian Air Force.svg | link alias-air force = Peruvian Air Force | flag alias-military=State flag of Peru.svg | link alias-military=Peruvian Armed Forces | flag alias-marines = Flag of the Peruvian Navy.svg | link alias-marines = Peruvian Naval Infantry | flag alias-navy = War flag of Peru.svg | link alias-navy = Peruvian Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = spain | var2 = 1820 | var3 = 1821 | var4 = 1822 | var5 = 1822a | var6 = 1825 | var7 = confederation | var8 = north | var9 = south | var10 = 1884 | var11 = state | var12 = football | redir1 = PER </noinclude> }} k497eqxcn42jr0zbqlm8dntn8arn3yy വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം 0 183272 4632582 4506200 2026-06-23T13:59:58Z Malikaveedu 16584 4632582 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Valanjaganam Waterfalls}} {{coord|9|33|46.7|N|76|58|38.42|E|region:IN_dim:170|display=title}} {{Infobox waterfall|name=വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം|alt_name=നിന്നുമുള്ളിപ്പാറ|photo=Waterfall ,Kumily,Kerala 11-9-2024.jpg|photo_width=|photo_caption=|map=Kerala|map_width=|map_caption=Location of Valanjanganam Falls in Kerala|coordinates={{Coord|9|33|46|N|76|58|39|E|type:waterbody_region:Kuttikkanam_scale:50000|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|location=[[Peermade]], [[Idukki district]], [[Kerala]], [[India]]<ref>[https://indiamaps.gov.in/mapViewer Survey of India]</ref>|type=Waterfall|elevation=22.86|height=|height_longest=|number_drops=1|width=|average_width=|watercourse=|average_flow=|world_rank=}}[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[മുറിഞ്ഞപുഴ (ഇടുക്കി) |കുട്ടിക്കാനത്തിനും അമലഗിരിക്കും ഇടയിൽ മുറിഞ്ഞപുഴയ്ക്ക് സമീപം]] [[കോട്ടയം]] - [[കുമളി]] പാതയിലുള്ള മനോഹരമായ ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് നിന്നുമുള്ളിപ്പാറ എന്നും പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്ന '''വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം'''. ചാർലി വെള്ളച്ചാട്ടം, ഒന്നാം പാലം, കേസരി വെള്ളച്ചാട്ടം എന്നൊക്കെയും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. കോട്ടയത്തു നിന്നുമുള്ള യാത്രാമധ്യേ [[കുട്ടിക്കാനം|അമലഗിരിക്കു ശേഷവും കുട്ടിക്കാനത്തിനു]] മുൻപായാണ് വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ സ്ഥാനം<ref>[http://www.trawell.in/kochi/500kms Valanjaganam Waterfalls (Near Kottayam) ]</ref>. ദേശീയപാത 183 ൽ (കെ.കെ.റോഡ്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്, മുറിഞ്ഞപ്പുഴയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1 കിലോമീറ്ററും കുട്ടിക്കാനത്ത് നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും അകലെയാണ്. വിനോദസഞ്ചാരികൾ സാധാരണയായി ഇവിടെ ചായ കുടിക്കാൻ വണ്ടി നിർത്തി വെള്ളച്ചാട്ടം ആസ്വദിക്കാറുണ്ട്. ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്ന യാത്രകളിൽ പെട്ടെന്ന് വിശ്രമിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമാണിത്.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=71rwblpCwDk/|title=Valanjanganam Falls (വളഞ്ഞങ്കാനം വെളളച്ചാട്ടം)|date=2021-05-07|website=trackthetrails.com}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} {{WaterFallsinKerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] 3gnvlotljw1y557ikq1h5ebgsr014sd 4632583 4632582 2026-06-23T14:00:36Z Malikaveedu 16584 Malikaveedu എന്ന ഉപയോക്താവ് [[വളഞ്ഞകാനം വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്ന താൾ [[വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശീർഷകം തെറ്റായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു 4632582 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Valanjaganam Waterfalls}} {{coord|9|33|46.7|N|76|58|38.42|E|region:IN_dim:170|display=title}} {{Infobox waterfall|name=വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം|alt_name=നിന്നുമുള്ളിപ്പാറ|photo=Waterfall ,Kumily,Kerala 11-9-2024.jpg|photo_width=|photo_caption=|map=Kerala|map_width=|map_caption=Location of Valanjanganam Falls in Kerala|coordinates={{Coord|9|33|46|N|76|58|39|E|type:waterbody_region:Kuttikkanam_scale:50000|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|location=[[Peermade]], [[Idukki district]], [[Kerala]], [[India]]<ref>[https://indiamaps.gov.in/mapViewer Survey of India]</ref>|type=Waterfall|elevation=22.86|height=|height_longest=|number_drops=1|width=|average_width=|watercourse=|average_flow=|world_rank=}}[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[മുറിഞ്ഞപുഴ (ഇടുക്കി) |കുട്ടിക്കാനത്തിനും അമലഗിരിക്കും ഇടയിൽ മുറിഞ്ഞപുഴയ്ക്ക് സമീപം]] [[കോട്ടയം]] - [[കുമളി]] പാതയിലുള്ള മനോഹരമായ ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് നിന്നുമുള്ളിപ്പാറ എന്നും പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്ന '''വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം'''. ചാർലി വെള്ളച്ചാട്ടം, ഒന്നാം പാലം, കേസരി വെള്ളച്ചാട്ടം എന്നൊക്കെയും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. കോട്ടയത്തു നിന്നുമുള്ള യാത്രാമധ്യേ [[കുട്ടിക്കാനം|അമലഗിരിക്കു ശേഷവും കുട്ടിക്കാനത്തിനു]] മുൻപായാണ് വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ സ്ഥാനം<ref>[http://www.trawell.in/kochi/500kms Valanjaganam Waterfalls (Near Kottayam) ]</ref>. ദേശീയപാത 183 ൽ (കെ.കെ.റോഡ്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്, മുറിഞ്ഞപ്പുഴയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1 കിലോമീറ്ററും കുട്ടിക്കാനത്ത് നിന്ന് 5 കിലോമീറ്ററും അകലെയാണ്. വിനോദസഞ്ചാരികൾ സാധാരണയായി ഇവിടെ ചായ കുടിക്കാൻ വണ്ടി നിർത്തി വെള്ളച്ചാട്ടം ആസ്വദിക്കാറുണ്ട്. ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്ന യാത്രകളിൽ പെട്ടെന്ന് വിശ്രമിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമാണിത്.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=71rwblpCwDk/|title=Valanjanganam Falls (വളഞ്ഞങ്കാനം വെളളച്ചാട്ടം)|date=2021-05-07|website=trackthetrails.com}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} {{WaterFallsinKerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] 3gnvlotljw1y557ikq1h5ebgsr014sd സിൽവർ ഓക്ക് 0 190483 4632665 4565429 2026-06-23T18:09:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632665 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Grevillea robusta}} {{taxobox |name = സിൽവർ ഓക്ക് |image = Grevillea robusta flowering in Gan Shmuel01.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |ordo = [[Proteales]] |familia = [[Proteaceae]] |genus = ''[[Grevillea]]'' |species = '''''G. robusta''''' |binomial = ''Grevillea robusta'' |binomial_authority = [[Allan Cunningham (botanist)|A.Cunn.]] ex [[Robert Brown (botanist)|R.Br.]] |synonyms = * Grevillea pectinata R. Br. * Grevillea umbratica A. Cunn. ex. Meissner. |}} [[Proteaceae|പ്രോട്ടിയേസീ]] [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബ]]ത്തിലെ, ശിഖരങ്ങൾ താരതമ്യേന കുറവും നേരെ വളർന്നു സാമാന്യം വലിപ്പവും ആർജ്ജിക്കുന്ന, ഒരു വൃക്ഷമാണ് '''സിൽവർ ഓക്ക്'''. {{ശാനാ|Grevillea robusta}} 25-30 മീറ്റർ ഉയരം വയ്ക്കും. വ്യത്യസ്തമായ കാലാവസ്ഥകളിൽ വളരുമെങ്കിലും 1000 മീറ്ററിനടുത്ത് ഉയരമുള്ളതും 200-300 സെ.മീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുന്നതുമായ പ്രദശങ്ങളിൽ വളർന്നു പുഷ്ടി പ്രാപിക്കുന്നു. ആഴമുള്ള മണ്ണാണ് ഇതിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. കേരളത്തിലെ വനങ്ങളിൽ സ്വാഭാവികമായി വളരുന്നില്ല. വയനാട്ടിലും പീരുമേട് ഇടുക്കി ഭാഗങ്ങളിലും ഇതിന്റെ തോട്ടങ്ങൾ വനംവകുപ്പ് വച്ചു പിടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ധാരാളം തേനീച്ചകളെ ആകർഷിക്കുന്ന ഈ വൃക്ഷം [[തേൻ|തേനിന്റെ]] ഒരു പ്രധാന സ്രോതസ്സ് ആണ്<ref>http://www.worldagroforestrycentre.org/sea/products/afdbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=921{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==മറ്റു ഭാഷകളിലെ പേരുകൾ== Common name: Silver oak, Silk oak • Manipuri: কৌবীলিযা Koubilia • Bengali: ৰূপসী Rupasi • Tamil: சவுக்கு மரம் Savukku-maram ''(ഇന്റർനെറ്റിലെ പലയിടത്തുനിന്നും ശേഖരിച്ച പേരുകളാണിവ, തെറ്റുകളുണ്ടായേക്കാം)'' ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.starrenvironmental.com/images/species/?q=grevillea+robusta&o=plants] ചിത്രങ്ങൾ * [http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Silver%20Oak.html] പൂക്കൾ * http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/grevillea/robusta.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029204146/http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/grevillea/robusta.htm |date=2012-10-29 }} * http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/grevillea/robusta.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029204146/http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/grevillea/robusta.htm |date=2012-10-29 }} * http://www.winrock.org/fnrm/factnet/factpub/factsh/grevillea.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120926232655/http://www.winrock.org/fnrm/factnet/factpub/factsh/grevillea.htm |date=2012-09-26 }} * http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Grevillea_robusta.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180804195952/http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Grevillea_robusta.htm |date=2018-08-04 }} * http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Grevillea+robusta * https://web.archive.org/web/20120303091948/http://mauimike6.wordpress.com/2009/05/27/the-silk-oak-grevillea-robusta-when-good-trees-go-bad/ {{CC|Grevillea robusta}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} 7nebc5jdep2fd85ocb4wnnhe3jxz7u5 ബി. രാജീവൻ 0 202577 4632638 4632445 2026-06-23T16:45:22Z ~2026-35624-91 219457 /* പുരസ്കാരം */ 4632638 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|B. Rajeevan}} [[File:Malayalam Critic B Rajeevan1.resized.JPG|thumb|ബി. രാജീവൻ കൊല്ലത്ത്, 2013]] പ്രമുഖ മലയാള സാഹിത്യ വിമർശകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ബി. രാജീവൻ'''(ജനനം: 1946) ==ജീവിതരേഖ== 1946-ൽ [[കായംകുളം|കായംകുളത്ത്‌]] ജനിച്ചു. [[കൊല്ലം]] [[എസ്.എൻ. കോളേജ്, കൊല്ലം|എസ്‌.എൻ. കോളജിലും]] [[തിരുവനന്തപുരം]] [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലും]] പഠിച്ചു. 1971 മുതൽ ഗവണ്മെന്റ്‌ കോളജുകളിൽ മലയാള സാഹിത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. 1975-ൽ ‘അടിയന്തരാവസ്‌ഥ’യ്‌ക്കെതിരെ നിലകൊണ്ട നക്‌സലൈറ്റ്‌ അനുഭാവി എന്ന നിലയിൽ പോലീസ്‌ മർദ്ദനവും വീട്ടുതടങ്കലും നേരിട്ടു. 1980-ൽ ‘[[ജനകീയ സാംസ്‌കാരികവേദി]]’യുടെ സംസ്‌ഥാന കമ്മിറ്റിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്‌ വിവിധ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. വിലക്കുകൾ ലംഘിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അറസ്‌റ്റുചെയ്യപ്പെടുകയും ദീർഘകാലം കോളജദ്ധ്യാപകജോലിയിൽനിന്നു പുറത്താക്കപ്പെടുകയും ചെയ്‌തു. 1969 മുതൽ തത്ത്വശാസ്‌ത്രം, സൗന്ദര്യശാസ്‌ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്‌ട്രീയചിന്ത, സിനിമ, കവിത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ പ്രബന്ധങ്ങൾ എഴുതുന്നു. 1975 മുതൽ സാവിത്രിയോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite web |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082436/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |url-status=dead }}</ref> ==കൃതികൾ== * ''സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സമഗ്രത'' * [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ|ഇന്ത്യയെ വീണ്ടടുക്കൽ]] * ''ജൈവരാഷ്ട്രീയവും ജനസഞ്ചയവും'' * ''മാർക്‌സിസവും ശാസ്‌ത്രവും'' * ''അന്യവത്‌കരണവും യോഗവും'' * ''ജനനിബിഡമായ ദന്തഗോപുരം'' * ''വർത്തമാനത്തിന്റെ ചരിത്രം'' * ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]''<ref name="മാധ്യമം">{{cite news|title = വായന|url = http://www.madhyamam.com/weekly/434|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 689|date = 2011 മെയ് 09|accessdate = 2013 മാർച്ച് 13|language = മലയാളം}}</ref> * ''ഇ.എം.എസിന്റെ സ്വപ്‌നം'' ==പുരസ്കാരം== *[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]](2011) - ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]'' <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801131904/http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |url-status=dead }}</ref> * കേരള ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്, 2015 *എം. എൻ. വിജയൻ അവാർഡ് , 2014 *ഒ.വി വിജയൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ഡോ. സി. പി. മേനോൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ബഷീർ പുരസ്കാരം, 2011 *നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *ഗുരു ദർശന അവാർഡ്, 2011 *ഡോ. ശാന്തകുമാരൻ തമ്പി ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്]] 2023- [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ]] ==അവലംബം== <references/> http://rajeevan.org/about/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831192802/http://rajeevan.org/about/ |date=2018-08-31 }} {{commons category|B. Rajeevan}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] i598p4tdhdtq6r2dy91cuaag3bc8wti 4632766 4632638 2026-06-24T07:18:55Z Vicharam 9387 4632766 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|B. Rajeevan}} [[File:Malayalam Critic B Rajeevan1.resized.JPG|thumb|ബി. രാജീവൻ കൊല്ലത്ത്, 2013]] പ്രമുഖ മലയാള സാഹിത്യ വിമർശകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ബി. രാജീവൻ'''(ജനനം: 1946) ==ജീവിതരേഖ== 1946-ൽ [[കായംകുളം|കായംകുളത്ത്‌]] ജനിച്ചു. [[കൊല്ലം]] [[എസ്.എൻ. കോളേജ്, കൊല്ലം|എസ്‌.എൻ. കോളജിലും]] [[തിരുവനന്തപുരം]] [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലും]] പഠിച്ചു. 1971 മുതൽ ഗവണ്മെന്റ്‌ കോളജുകളിൽ മലയാള സാഹിത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. 1975-ൽ ‘അടിയന്തരാവസ്‌ഥ’യ്‌ക്കെതിരെ നിലകൊണ്ട നക്‌സലൈറ്റ്‌ അനുഭാവി എന്ന നിലയിൽ പോലീസ്‌ മർദ്ദനവും വീട്ടുതടങ്കലും നേരിട്ടു. 1980-ൽ ‘[[ജനകീയ സാംസ്‌കാരികവേദി]]’യുടെ സംസ്‌ഥാന കമ്മിറ്റിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്‌ വിവിധ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. വിലക്കുകൾ ലംഘിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അറസ്‌റ്റുചെയ്യപ്പെടുകയും ദീർഘകാലം കോളജദ്ധ്യാപകജോലിയിൽനിന്നു പുറത്താക്കപ്പെടുകയും ചെയ്‌തു. 1969 മുതൽ തത്ത്വശാസ്‌ത്രം, സൗന്ദര്യശാസ്‌ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്‌ട്രീയചിന്ത, സിനിമ, കവിത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ പ്രബന്ധങ്ങൾ എഴുതുന്നു. 1975 മുതൽ [[സാവിത്രി രാജീവൻ|സാവിത്രിയോടൊപ്പം]] ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite web |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082436/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=308 |url-status=dead }}</ref> ==കൃതികൾ== * ''സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സമഗ്രത'' * [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ|ഇന്ത്യയെ വീണ്ടടുക്കൽ]] * ''ജൈവരാഷ്ട്രീയവും ജനസഞ്ചയവും'' * ''മാർക്‌സിസവും ശാസ്‌ത്രവും'' * ''അന്യവത്‌കരണവും യോഗവും'' * ''ജനനിബിഡമായ ദന്തഗോപുരം'' * ''വർത്തമാനത്തിന്റെ ചരിത്രം'' * ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]''<ref name="മാധ്യമം">{{cite news|title = വായന|url = http://www.madhyamam.com/weekly/434|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 689|date = 2011 മെയ് 09|accessdate = 2013 മാർച്ച് 13|language = മലയാളം}}</ref> * ''ഇ.എം.എസിന്റെ സ്വപ്‌നം'' ==പുരസ്കാരം== *[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]](2011) - ''[[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും|വാക്കുകളും വസ്‌തുക്കളും]]'' <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-02 |archive-date=2012-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801131904/http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |url-status=dead }}</ref> * കേരള ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ അവാർഡ്, 2015 *എം. എൻ. വിജയൻ അവാർഡ് , 2014 *ഒ.വി വിജയൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ഡോ. സി. പി. മേനോൻ പുരസ്കാരം, 2013 *ബഷീർ പുരസ്കാരം, 2011 *നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *ഗുരു ദർശന അവാർഡ്, 2011 *ഡോ. ശാന്തകുമാരൻ തമ്പി ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ്, 2011 *[[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്]] 2023- [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ]] ==അവലംബം== <references/> http://rajeevan.org/about/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831192802/http://rajeevan.org/about/ |date=2018-08-31 }} {{commons category|B. Rajeevan}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 8pleek5hvn4wbhq0fng5lk3yyi9ckbj സമ്മോമ വസ്തു 0 207801 4632589 3970591 2026-06-23T14:32:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632589 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Psammoma body}} [[പ്രമാണം:Psammoma.jpg|thumb|300px|പാപ്പില്ലറി തൈറോയ്ഡ് അർബുദത്തിലെ സമ്മോമ വസ്തു]] ശരീരകലകളിലെ കാൽസ്യത്തിന്റെ ഉരുണ്ട രൂപത്തിലുള്ള അടിഞ്ഞുകൂടലിനെയാണ് '''സമ്മോമ വസ്തുക്കൾ''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: Psammoma bodies) എന്ന് പറയുന്നത്. ഇവ മൈക്രോസ്കോപ്പിലൂടെയേ ദൃശ്യമാവൂ. ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലെ 'മണൽ' എന്നർഥം വരുന്ന 'സമ്മോസ്' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഈ പേരിന്റെ ഉദ്ഭവം. സമ്മോമ വസ്തുക്കൾ മുലഞെട്ടിന്റെ ആകാരത്തിലുള്ളവയാണ്. കോശങ്ങൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുമ്പോഴോ, [[അർബുദം]] ബാധിക്കുമ്പോഴോ ആണ് സാധാരണഗതിയിൽ സമ്മോമ വസ്തുക്കൾ [[ബയോപ്സി|ബയോപ്സിയിൽ]] ദൃശ്യമാവുക.<ref>{{cite journal |author=Johannessen JV, Sobrinho-Simões M |title=The origin and significance of thyroid psammoma bodies |journal=Lab. Invest. |volume=43 |issue=3 |pages=287–96 |year=1980 |month=September |pmid=7401638 |doi= |url=}}</ref> താഴെപ്പറയുന്ന രോഗങ്ങളിൽ സമ്മോമ വസ്തുക്കൾ [[സൂക്ഷ്മദർശിനി|സൂക്ഷ്മദർശിനിയിലൂടെ]] ദൃശ്യമാകും : * പാപ്പില്ലറി [[തൈറോയ്ഡ്]] അർബുദം * പാപ്പില്ലറി [[വൃക്ക]] അർബുദം * അണ്ഡാശയ പാപ്പില്ലറി സിസ്റ്റഡിനോമ<ref>[http://library.med.utah.edu/WebPath/FEMHTML/FEM072.html Ovarian papillary serous cystadenocarcinoma] at [http://library.med.utah.edu/WebPath/ WebPath], The Internet Pathology Laboratory for Medical Education at Mercer University School of Medicine. Retrieved July 2011</ref> * [[മെനിങ്ഗോമ]] * മീസോതീലിയോമ (പെരിടോണിയത്തിന്റെയോ, പ്ലൂറയുടെയോ‌) * സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിനോമ * [[പ്രൊലാക്ടിനോമ]] * മെലനോട്ടിക് ഷ്വാനോമ * മെലനോട്ടിക് [[മറുക്]] (naevus)<ref>Rapini, Ronald. ''Practical Dermatopathology''. Elsevier Mosby, 2005, p. 10.</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[ആഷ്കോഫ് വസ്തു]] * [[നെഗ്രി വസ്തു]] * [[നക്ഷത്ര വസ്തു (ശരീരകലാശാസ്ത്രം)|നക്ഷത്ര വസ്തു]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://bl-msci-007c.ads.iu.edu/c602web/602/c602web/cns/sl38_1.htm മെനിങ്ഗോമ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927124611/http://bl-msci-007c.ads.iu.edu/c602web/602/c602web/cns/sl38_1.htm |date=2011-09-27 }} * [http://cpmcnet.columbia.edu/dept/thyroid/papillary.html തൈറോയ്ഡ് അർബുദം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060110184326/http://cpmcnet.columbia.edu/dept/thyroid/papillary.html |date=2006-01-10 }} * [http://www.memfert.com/laels91/laels%2038.jpg എൻഡൊമെട്രിയോസിസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717040109/http://www.memfert.com/laels91/laels%2038.jpg |date=2012-07-17 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=ddEB5ITx2fw മെനിങ്ഗോമയിലെ സമ്മോമ വസ്തുക്കൾ] == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ശരീരകലാശാസ്ത്രം]] 3jpepzl4p26s5y5td0uj1j87sqcr4ek സുഷുമ്നാ നാഡി 0 216011 4632677 3968793 2026-06-23T19:25:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632677 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Spinal Cord}} {{Infobox anatomy | Name = {{PAGENAME}} | Latin = മെഡുല്ല സ്പൈനാലിസ് | GraySubject = | GrayPage = | Image = Nervous system diagram-en.svg | Caption = ചുവന്ന നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നതാണ് സുഷുമ്നാ നാഡി. | Width = 240 | Image2 = | Caption2 = | Map = | MapPos = | MapCaption = | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = | MeshName = | MeshNumber = | Dorlands = | DorlandsID = }} കേന്ദ്ര നാഡീ വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായ [[നാഡി|നാഡിയാണ്]] '''സുഷുമ്നാ നാഡി'''<ref name="sushumna">{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/health/wellness/healthy-living/spinal-cord-malayalam-news-1.907315 |title=സുഷുമ്‌നയെ കാക്കാം തളരാതിരിക്കാം |access-date=2016-09-30 |archive-date=2016-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160618065523/http://www.mathrubhumi.com/health/wellness/healthy-living/spinal-cord-malayalam-news-1.907315 |url-status=dead }}</ref>. [[തലച്ചോർ|തലച്ചോറിൽ]] നിന്നും ആരംഭിച്ച് [[നട്ടെല്ല്|നട്ടെല്ലിനിടയിലൂടെ]] കടന്നു പോകുന്ന ഈ നാഡിക്ക് ഏകദേശം 45 [[സെൻറി മീറ്റർ]] നീളമുണ്ടാകും<ref name="sushumna"/>. തലച്ചോറിൽ നിന്നും ശരീരത്തിൻറെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും തിരിച്ചും [[നാഡീയ സന്ദേശം|നാഡീയ സന്ദേശങ്ങൾ]] എത്തിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നത് സുഷുമ്നാ നാഡിയാണ്. ഇതിനുണ്ടാകുന്ന [[ക്ഷതം]] ശരീര ഭാഗങ്ങളുടെ തളർച്ചക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:നട്ടെല്ല്]] [[വർഗ്ഗം:സുഷുമ്നാ നാഡി]] 0lmypclc8uaxiczgwzzbqkgltm55fu2 സെഡർ ഹിൽ (ടെക്സസ്) 0 220697 4632680 4602182 2026-06-23T19:57:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632680 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cedar Hill, Texas}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> |official_name = സെഡർ ഹിൽ (ടെക്സസ്) |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = The Hill Country of Dallas County |settlement_type = [[നഗരം]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_flag = |image_skyline = CedarHillWaterTower20070127.jpg |imagesize = 250px |image_caption = സെഡർ ഹിൽ ജലസംഭരണി ടവർ |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |image_map = Dallas County Texas Incorporated Areas Cedar Hill highighted.svg |mapsize = 250px |map_caption = [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്തെ [[Dallas County, Texas|ഡാളസ് കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥാനം |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[List of countries|രാജ്യം]] |subdivision_name = {{Flagicon|USA}}[[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|സംസ്ഥാനം]] |subdivision_name1 = {{Flagicon|Texas}}[[ടെക്സസ്]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Texas|കൗണ്ടികൾ]] |subdivision_name2 = [[Dallas County, Texas|ഡാളസ്]], [[Ellis County, Texas|എല്ലിസ്]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|കൗൺസിൽ-മാനേജർ]] |leader_title = [[City Council|സിറ്റി കൗൺസിൽ]] |leader_name = [[Mayor|മേയർ]] റോബ് ഫ്രാങ്ക് <br/> ഡാനിയേൽ സി. ഹെയ്ഡെൻ ജൂ. <br/> സ്റ്റീഫൻ മേസൺ <br/> ക്രിസ് പർവിൻ <br/> ക്ലിഫോർഡ് ആർ. ഷാ <br/> കോറി സ്പിൽമാൻ <br/> വാലസ് സ്വെയ്സ് |leader_title1 = [[City Manager|സിറ്റി മാനേജർ]] |leader_name1 = അലൻ സിംസ് |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = 93.0 |area_land_km2 = 92.8 |area_water_km2 = 0.2 |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = 0.26 |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 45028 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]] |utc_offset = -6 |timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |coordinates_display = inline,title |coordinates_type = region:US_type:city |latd = 32 |latm = 35 |lats = 18 |latNS = N |longd = 96 |longm = 56 |longs = 50 |longEW = W |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 253 |elevation_ft = 830 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP code|പിൻകോഡുകൾ]] |postal_code = 75104, 75106 |area_code = [[Area code 972|972]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS കോഡ്]] |blank_info = 48-13492{{GR|2}} |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] ഫീച്ചർ ID |blank1_info = 1332440{{GR|3}} |website = [http://ci.cedarhill.tx.us/ ci.CedarHill.TX.US] |footnotes = }} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്ത് [[Dallas County, Texas|ഡാളസ്]], [[Ellis County, Texas|എല്ലിസ്]] കൗണ്ടികളിൽപ്പെടുന്ന ഒരു നഗരമാണ് '''സെഡർ ഹിൽ'''. 2010ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇവിടെ 42,028 പേർ വസിക്കുന്നു<ref name="Census 2010">{{Cite web| url=http://factfinder2.census.gov| title=Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010 Demographic Profile Data (DP-1): Cedar Hill city, Texas| publisher=U.S. Census Bureau, American Factfinder| accessdate=January 11, 2012}}</ref>. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== സെഡർ ഹിൽ നഗരത്തിന്റെ അക്ഷരേഖാംശങ്ങൾ {{Coord|32|35|18|N|96|56|50|W|type:city}} (32.588454, -96.947325){{GR|1}} ആണ്. [[United States Census Bureau|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ]] കണക്കുപ്രകാരം, നഗരത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണം {{convert|93.0|sqkm|disp=flip}} ആണ്. ഇതിൽ {{convert|92.8|sqkm|disp=flip}} കരപ്രദേശവും {{convert|0.2|sqkm|disp=flip|2}} (0.26%) ജലവുമാണ്.<ref>{{Cite web| url=http://factfinder2.census.gov| title=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Cedar Hill city, Texas| publisher=U.S. Census Bureau, American Factfinder| accessdate=January 11, 2012}}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==External links== * [http://ci.cedarhill.tx.us/ City of Cedar Hill official website] * [http://www.cedarhillchamber.org/ Cedar Hill Chamber of Commerce] * [http://www.cedarhill.org/ Cedar Hill Economic Development Corporation] * [http://www.chisd.com Cedar Hill Independent School District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120410041426/http://www.chisd.com/ |date=2012-04-10 }} * [http://www.chisd.com/CHfoundation/index.htm Cedar Hill ISD Education Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070604032154/http://www.chisd.com/CHfoundation/index.htm |date=2007-06-04 }} * [http://www.uptownvillageatcedarhill.com/ Uptown Village] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081230040656/http://www.uptownvillageatcedarhill.com/ |date=2008-12-30 }} * [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/hfc04 Handbook of Texas Online article about Cedar Hill] * [http://www.cedarhillstatepark.org/ Cedar Hill State Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121226025455/http://www.cedarhillstatepark.org/ |date=2012-12-26 }} * [http://www.joe-pool-lake.org/ Joe Pool Lake] *[http://www.akdart.com/vtr/vtr8.html Historical documents of the antenna farm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017083043/http://www.akdart.com/vtr/vtr8.html |date=2012-10-17 }} {{Dallas/Fort Worth Metroplex}} {{Dallas County, Texas}} {{Ellis County, Texas}} [[വർഗ്ഗം:ടെക്സസിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] [[Category:ഡാളസ് - ഫോർട്ട്‌വർത്ത് മെട്രോപ്ലക്സ്]] [[Category:ടെക്സസിലെ ഡാളസ് കൗണ്ടിയിലെ ജനവാസപ്രദേശങ്ങൾ]] [[Category:ടെക്സസിലെ എല്ലിസ് കൗണ്ടിയിലെ ജനവാസപ്രദേശങ്ങൾ]] [[Category:ടെക്സസിൽ ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ വംശജർ ഭൂരിഭാഗമുള്ള ജനവാസപ്രദേശങ്ങൾ]] d8067pajdi0izx7hhh63rmf1xb4pmg5 സിയ ഉൾ ഹഖ് 0 228506 4632657 3970890 2026-06-23T17:44:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632657 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Zia-ul-Haq}} {{Infobox officeholder |name = മുഹമ്മദ് സിയ ഉൾ ഹഖ്<br><small>محمد ضياءالحق</small> |image = Muhammad Zia-ul-Haq 1982.jpg |caption = മുഹമ്മദ് സിയ ഉൾ ഹഖ് 1982-ൽ |office = ആറാമത് [[പാകിസ്താൻ]] പ്രസിഡന്റ് |primeminister = മുഹമ്മദ് ഖാൻ ജുനേജോ |term_start = 16 സെപ്റ്റംബർ 1978 |term_end = 17 ആഗസ്റ്റ് 1988 |predecessor = [[ഫസൽ ഇലാഹി ചൗദരി]] |successor = [[ഗുലാം ഇഷാഖ് ഖാൻ]] |birth_date = {{birth date|1924|8|12|df=y}} |birth_place = [[ജലന്ധർ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]<br><small>(ഇപ്പോഴത്തെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]])</small> |death_date = {{death date and age|1988|8|17|1924|8|12|df=y}} |death_place = [[ബഹാവൽപൂർ]], പാകിസ്താൻ |spouse = ഷഫീക്കാ ജഹാൻ</br>ബീഗം ഷഫീക്ക സിയ ഉൾ ഹഖ്<ref>{{Cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2008%5C03%5C16%5Cstory_16-3-2008_pg3_3 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-04-16 |archive-date=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020184551/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2008%5C03%5C16%5Cstory_16-3-2008_pg3_3 |url-status=dead }}</ref> |alma_mater = സെന്റ്. സ്റ്റീഫൻ കോളേജ്, ഡൽഹി<br> യുണൈറ്റെഡ് കോളേജ് ആർമ്മി കമാണ്ട് ആന്റ് ജെനെറൽ സ്റ്റാഫ് കോളേജ് |nickname = ''മർദ്-ഇ-മൊമിൻ'' |allegiance = [[File:Flag of Pakistan.svg|22x25px]] [[പാകിസ്താൻ]] |branch = {{Army|PAK}} |serviceyears = 1943–1988 |rank = [[File:US-O10 insignia.svg|20px]] [[ജെനറൽ]] |unit = ഗൈഡ്‌സ് ക്യാവൽറി, പാകിസ്താൻ ആർമ്മി ആർമ്ഡ് കോർപ്‌സ്(PA – 1810) |commands = രണ്ടാം ആർമ്ഡ് ഇന്റിപ്പെന്റന്റ് ആർമ്ഡ് ബ്രിഗേഡ്<br>ഒന്നാം ആർമ്ഡ് ഡിവിഷൻ<br>[[II കോർപ്സ് (പാകിസ്താൻ]]<br>ചീഫ് ഓഫ് ആർമ്മി സ്റ്റാഫ് |battles = [[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം]]<br>[[ഇന്തോ-പാക് യുദ്ധം 1965]]<br>[[Black September in Jordan]]<br>[[അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ സോവിയറ്റ് യുദ്ധം]] }} ജനറൽ '''മുഹമ്മദ് സിയ ഉൾ ഹഖ്''' ([[Punjabi language|പഞ്ചാബി]], {{lang-ur|{{Nastaliq|محمد ضياء الحق}}}}; ഓഗസ്റ്റ് 12, 1924 – ഓഗസ്റ്റ് 17, 1988) പാകിസ്താന്റെ ആറാമത്തെ പ്രസിഡന്റാണ്. 1978 മുതൽ മരണം വരെ അദ്ദേഹമായിരുന്നു പാകിസ്താൻ പ്രസിഡന്റ്. പാകിസ്താന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ പ്രാവശ്യം (1977-ൽ) [[പട്ടാളഭരണം]] ഏർപ്പെടുത്തിയ ഇദ്ദേഹമാണ്. ചീഫ് മാർഷ്യൽ ലോ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ എന്ന നിലയിലും പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒൻപത് വർഷത്തെ ഭരണകാലം ഏറ്റവും നീളമേറിയതായി പരിഗണിക്കുന്നു. [[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിൽ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1947-ലെ [[ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം|ഇന്ത്യാ വിഭജന സമയത്ത്]] സ്വന്തം പ്രവർത്തനമേഖല തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് ഓരോ ആർമി ഓഫീസർമാർക്കും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നു. സിയ പാകിസ്താനാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്. അതിനുശേഷം [[ഇന്തോ-പാക് യുദ്ധം 1965|1965 ലെ യുദ്ധത്തിൽ]] ഇന്ത്യക്കെതിരായി പട നയിച്ചു. 1976-ൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി [[സുൽഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോ]] പല സീനിയർ ഓഫിസർമാരെയും അവഗണിച്ച് സിയയെ [[ചീഫ് ഓഫ് ആർമി സ്റ്റാഫ്(ഇന്ത്യ)|ചീഫ് ഓഫ് ആർമി സ്റ്റാഫ്]] ആയി നിയമിച്ചു.<ref name="ഡിഫൻസ് ജേർണൽ ഓഫ് പാകിസ്താൻ">{{cite web|last=Amin|first=Abdul Hafiz|title=നമ്മുടെ സമര ഭടന്മാരുടെ സ്മരണയ്ക്ക്|url=http://www.defencejournal.com/2001/apr/babar.htm|work=Interview with Major-General baber|publisher=Defence Journal of Pakistan|accessdate=2011|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428172353/http://www.defencejournal.com/2001/apr/babar.htm|url-status=dead}}</ref> 1977-ൽ ഭൂട്ടോയെ അട്ടിമറിച്ച് രാജ്യത്ത് [[പട്ടാള ഭരണം]] ഏർപ്പെടുത്തി.<ref>Rafiq Dossani (2005). ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ സമാധാന ശ്രമങ്ങൾ. സ്റ്റാന്റാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്. pp. 46–50. ISBN 978-0-8047-5085-1.</ref> മൗലിക ഇസ്ലാമികവിശ്വാസത്തിലധിഷ്ഠിതമായ രാഷ്ട്രീയനയങ്ങൾ പാകിസ്താനിൽ പൊതുധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് സിയ ഉൾഹഖാണ്. ഈ നയം, ബഹുസ്വരസമൂഹത്തിന്റെ വികാസത്തിന് വിഘാതം സൃഷ്ടിക്കുകയും, വിവിധ മുസ്ലീം വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ അസ്വാരസ്യം ഉടലെടുക്കുന്നതിലും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു. ഒട്ടും അയവില്ലാത്ത ആയ ഈ നയം മൂലം [[ശീതയുദ്ധം|ശീതയുദ്ധാന്തരമുള്ള]] രാഷ്ട്രീയമാറ്റങ്ങൾക്കൊത്തുപോകാനോ ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രാജ്യത്തുയർന്നുവന്ന മതതീവ്രവാദപ്രവർത്തനങ്ങളെ തടയാനോ പാകിസ്താന് സാധിക്കാതെവന്നു.<ref>നദീം എഫ്. പാർച്ച (2015 ഏപ്രിൽ 10) - [http://www.dawn.com/news/1174696/pakistan-culture-evolution-transformation-mutation Pakistan culture: Evolution, transformation & mutation]</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1924-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1988-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനിലെ പ്രസിഡണ്ടുമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പട്ടാള അട്ടിമറിയിൽ അധികാരം പിടിച്ചവർ]] 5qkjlh2sp5lx23yysxxumvqn069apoj സെൽഷ്യസ് 0 232321 4632690 3553050 2026-06-23T20:51:18Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632690 wikitext text/x-wiki {{PU|Celsius}} [[File:Pakkanen.jpg|right|thumb|upright|സെൽഷ്യസ് പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തെർമോമീറ്റർ]] [[ഊഷ്മാവ്|താപത്തിന്റെ]] ഏകകമാണ് '''സെൽഷ്യസ്'''. <ref name="Boltzmann constant">[https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%AB%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4 Temperature measure & Sensor Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410141132/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%AB%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4 |date=2021-04-10 }} (2019).</ref> [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡിഷ്]] [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] അന്റെഴ്സ് സെൽഷ്യസ്ന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ഈ ഏകകത്തിന്റെ പേരുത്ഭവിച്ചത്‌. ഒരു ഡിഗ്രീ സെൽഷ്യസ്(°C) എന്നാൽ [[താപമാപിനി]]യിലെ അളവുകളിലുള്ള അന്തരവും താപനിലയുടെ മൂല്യവുമാണ്. 1948 വരെ ഈ ഏകകം ''സെന്റിഗ്രേഡ്'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ) [[ജലം|ശുദ്ധജലം]] 0(പൂജ്യം) ഡിഗ്രീ സെൽഷ്യസ് താപനിലയിൽ [[ജലം#മഞ്ഞ് |മഞ്ഞുകട്ടയായും]] 100 ഡിഗ്രീ സെൽഷ്യസ് താപനിലയിൽ [[നീരാവി]]യായും മാറുന്നു. {|class="wikitable" style="text-align: center;" |+ മറ്റു എകകങ്ങളുമായുളള താരതമ്യം |- ! !! [[കെൽവിൻ]] !! സെൽഷ്യസ് !! [[ഫാരൺഹീറ്റ്]] |- |style="text-align: left;" |[[കേവലപൂജ്യം]] |0 K |−273.15 °C |−459.67 °F |- |style="text-align: left;" |ദ്രവീകൃത നൈട്രജന്റെ [[തിളനില]] |77.4 K |−195.8 °C<ref>Lide, D.R., ed. (1990&ndash;1991). ''Handbook of Chemistry and Physics.'' 71st ed. CRC Press. p. 4–22.</ref> |−320.3 °F |- |style="text-align: left;" |സെൽഷ്യസും ഫാറൺഹീറ്റും ഒരേ മൂല്യം നൽകുന്ന താപനില. |233.15 K |−40 °C |−40 °F |- |style="text-align: left;" |വെള്ളത്തിന്റെ(H<sub>2</sub>O) [[ദ്രവണാങ്കം]] |273.1499 K |−0.0001 °C |31.99982 °F |- |style="text-align: left;" |വെള്ളത്തിന്റെ [[ത്രിക ബിന്ദു]] |273.16 K |0.01 °C |32.018 °F |- |style="text-align: left;" |മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ സാധാരണ താപനില |310. K |37.0 °C |98.6 °F |- |style="text-align: left;" | ജലത്തിന്റെ തിളനില |373.1339 K |99.9839 °C |211.971 °F |} == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:താപനിലയുടെ ഏകകങ്ങൾ]] 0jz3ke2eogliw9gqy1uizufki5i9w69 അഡയാർ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ 0 233523 4632777 4628886 2026-06-24T09:21:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632777 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adyar Film Institute}} {{Infobox university | name = M.G.R. Government Film and Television Training Institute | motto = | image = | established = {{start date and age|1945}} (as Adyar Film Institute) | type = [[Film school]] | director = | endowment = | staff = | faculty = | president = [[Trotsky Marudu]] | principal = J. V. Mohanakrishnan | provost = | undergrad = | postgrad = | city = C.I.T. Campus, [[Tharamani]], [[Chennai]] – 600113 | state = [[Tamil Nadu]] | country = [[India]] | campus = Urban | colors = | mascot = | athletics = | academic_affiliations = [[The Tamil Nadu Dr. J. Jayalalithaa Music and Fine Arts University]] | free_label = | free = | website = https://www.filminstitute.tn.gov.in/en }} ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല ചലച്ചിത്ര പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ് [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലെ]] '''അഡയാർ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട്''' എന്ന് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്ന '''എം.ജി.ആർ. ഗവ. ഫിലിം ആൻഡ് ടി.വി. ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട്'''. ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണം, അഭിനയം, സംവിധാനം തുടങ്ങിയ നിരവധി കോഴ്‌സുകൾ ഉള്ളതിനു പുറമേ പുതിയതായി ത്രീ-ഡി അനിമേഷൻ ആൻഡ് വിഷ്വൽ എഫക്ട്‌സ് കോഴ്‌സുകളും ഇവിടെ തുടങ്ങാനിരിക്കുന്നു.<ref>[http://www.tn.gov.in/results/mgrinstitute/2012/prospectus.pdf കോഴ്‌സുകൾ]</ref> == ചരിത്രം == 1945-ൽ സെൻട്രൽ പോളിടെക്‌നിക് എന്ന പേരിലായിരുന്നു തുടക്കം. അക്കാലത്ത് ലൈസൻസ് ഇൻ സിനിമാട്ടോഗ്രാഫ് ആൻഡ് സൗണ്ട് എൻജിനീയറിംഗ് എന്ന കോഴ്‌സ് മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട് 1957-ൽ ഈ സ്ഥാപനം ചലച്ചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ടായി മാറുകയായിരുന്നു. തമിഴിലെ അറിയപ്പെടുന്ന നടൻ കൂടിയായ രവിരാജ് ആണ് ഇപ്പോൾ അഡയാർ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ടിന്റെ ഡയറക്ടർ.<ref>[http://www.mathrubhumi.com/mobile/news.php?id=332257&cat=Movies&sub=25 ഡയറക്ടർ രവിരാജയുമായുള്ള അഭിമുഖം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}- മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം</ref> 1994-ൽ സിനിമാ നിർമ്മാണ സൗകര്യങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി തമിഴ്‌നാട് സർക്കാർ അഡയാർ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ടിനടുത്തായി എം.ജി.ആർ. ഫിലിം സിറ്റി സ്ഥാപിച്ചു. 1997 ഒക്ടോബർ 16-ാം തിയതി ചെന്നൈ സന്ദർശിച്ച ഇംഗ്ലണ്ടിലെ എലിസബത്ത് രാജ്ഞി എം.ജി.ആർ. ഫിലിം സിറ്റിയിലെത്തി മരുതനായകം എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നേരിൽ സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/revents/01/19970110.htm |title=എം.ജി.ആർ. ഫിലിം സിറ്റി |access-date=2013-02-19 |archive-date=2003-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031231084148/http://www.hindu.com/revents/01/19970110.htm |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [http://www.tndipr.gov.in/television-traininginstitute.aspx M.G.R. Government Film and Television Training Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130207032011/http://www.tndipr.gov.in/television-traininginstitute.aspx |date=2013-02-07 }} at [[Government of Tamil Nadu]] website * [https://www.filminstitute.tn.gov.in/ta{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.filminstitute.tn.gov.in/en {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250426033232/https://www.filminstitute.tn.gov.in/en |date=2025-04-26 }} {{Film schools in India}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്രപരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങൾ]]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} tdxge42drtxxhzn699vw3rfmdamyg6o സനം മാർവി 0 237021 4632578 4407196 2026-06-23T13:43:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632578 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sanam Marvi}} {{Infobox musical artist |name = സനം മാർവി <br>صنم ماروی |image =File:Sanam Marvi.jpg |background = solo_singer |birth_name = സനം മാർവി |origin = [[ലാഹോർ]], [[പഞ്ചാബ്]] [[പാകിസ്താൻ]] |birth_date = {{Birth year and age|1986}}<ref>{{Cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2010%5C10%5C25%5Cstory_25-10-2010_pg13_7 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-07-29 |archive-date=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020200135/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2010%5C10%5C25%5Cstory_25-10-2010_pg13_7 |url-status=dead }}</ref> |genre = [[Sufi music|Sufi]], [[folk music]] |occupation = [[സൂഫി ഗായിക]] |years_active = |instrument = [[Singing|Vocals]] |other_name = |Latest_album = |Notable_albums = |label = Sagarika |religion = [[Islam]] |associated_acts = |website = }} പ്രമുഖ പാക് സൂഫി - നാടോടി ഗായികയാണ് '''സനം മാർവി'''(ജനനം :1986). പഞ്ചാബി,ഉറുദു ഭാഷകളിൽ പാടുന്ന സനം ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയും പാടിയിട്ടുണ്ട് ==ജീവിതരേഖ== [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിലെ]] [[സിന്ധ്|സിന്ധി]] പ്രവിശ്യയിൽ സൂഫിഗായകനായ ഫക്കീർ ഗുലാം റസൂലിന്റെ മകളായി ജനിച്ചു. ഏഴു വയസ്സു മുതൽ അച്ഛനോടൊപ്പം പാടിത്തുടങ്ങിയ സനം [[ഗ്വാളിയാർ ഘരാന|ഗ്വാളിയാർ ഘരാനയിലെ]] ഉസ്താദ് ഫത്തേ അലിഖാന്റെ പക്കലും പരിശീലനം നേടിയിട്ടുണ്ട്. പാകിസ്താൻ ടെലിവിഷനിലെ സംഗീത പരിപാടികളിലൂടെ ശ്രദ്ധേയയായി. ലോകമെമ്പാടും സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.newslinemagazine.com/2011/01/striking-the-right-chord/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-18 |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319024223/http://www.newslinemagazine.com/2011/01/striking-the-right-chord/ |url-status=dead }}</ref> [[ലണ്ടൻ,പാരീസ്,ന്യൂയോർക്ക്]] എന്ന ബോളിവുഡ് ചിത്രത്തിൽ പാടിയിട്ടുണ്ട്. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * നല്ല ഗായിക - സൂഫിസം യൂണിവേഴ്സിറ്റി<ref>{{cite news| url=http://www.dawn.com/2011/01/22/sufism-university-will-counter-extremism-cm.html | work=Dawn | title=Sufism university will counter extremism: CM | date=2011-01-22}}</ref> ==ശിവസേന ആക്രമണം== 2013 മാർച്ചിൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ സെന്ററിൽ അരങ്ങേറിയ സിന്ധി സൂഫി സംഗീതമേളയിലെ സനം മാർവിയുടെ പരിപാടി നടക്കുന്ന വേദി ശിവസേനക്കാർ കൈയ്യേറി അലങ്കോലമാക്കി.<ref name="18 മാർച്ച് 2013">{{cite web|title=Shiv Sena activists disrupt performance by Pakistani Sufi singer in Delhi|url=http://www.dnaindia.com/india/report_shiv-sena-activists-disrupt-performance-by-pakistani-sufi-singer-in-delhi_1812229|publisher=http://www.dnaindia.com|accessdate=18 മാർച്ച് 2013}}</ref> ശ്രീനഗറിൽ സിആർപിഎഫ് ക്യാമ്പിലേക്ക് ഭീകരാക്രമണമുണ്ടായ സാഹചര്യത്തിൽ പാക് ഗായികയെ ഇന്ത്യയിൽ പാടാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്നായിരുന്നു ഇവരുടെ വാദം.<ref>{{cite news|title=സൂഫി ഗായികയുടെ വേദി ശിവസേനക്കാർ കൈയേറി|url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=276727|accessdate=18 മാർച്ച് 2013|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=18 മാർച്ച് 2013}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== [[വർഗ്ഗം:1968-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനിലെ ഗസൽ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:സൂഫി ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ബോളിവുഡ് ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനി കലാകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:നാടോടി ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനി നാടോടി ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനി ചലച്ചിത്ര ഗായകർ]] nmag86lnfpzab26uquqrdv9ow3fiald സ്ത്രീ ലിംഗഛേദനം 0 243946 4632701 4575051 2026-06-23T22:21:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632701 wikitext text/x-wiki {{PU|Female genital mutilation}} {{infobox |image1 = [[File:Campaign road sign against female genital mutilation (cropped).jpg|290px|alt=photograph]] |caption1 = [[Uganda|ഉഗാണ്ടയിലെ]] [[Kapchorwa|കാപ്ചോർവയ്ക്കടുത്തുള്ള]] സൈൻ ബോർഡ് |headerstyle = background-color: |title = സ്ത്രീകളുടെ ചേലാകർമ്മം |titlestyle = background-color:#99BADD;<!--color:white;--> |labelstyle = width: |datastyle = |label2 = വിവരണം |data2 = വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാലല്ലാതെ സ്ത്രീകളുടെ ബാഹ്യ ലൈംഗികാവയവങ്ങൾ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ നീക്കം ചെയ്യുന്ന എല്ലാത്തരം പ്രക്രിയകളും. ലൈംഗികാവയങ്ങൾക്കേൽപ്പിക്കുന്ന പരിക്കുകളും ഇതിലു‌ൾപ്പെടും.<ref name=WHO1/> |label3 = മറ്റുള്ള പേരുകൾ |data3 = ഫീമേൽ ജെനിറ്റൽ മ്യൂട്ടിലേഷൻ, ഫീമേൽ ജെനിറ്റൽ കട്ടിംഗ്<ref name=names>For "female genital modification," see Gallo, Pia Grassivaro; Tita Eleanora; and Viviani, Franco. [http://rd.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-4916-3_4 "At the Roots of Ethnic Female Genital Modification,"] in George C. Denniston and Pia Grassivaro Gallo (eds.). ''Bodily Integrity and the Politics of Circumcision''. Springer, 2006, pp. 49–50. *For the rest, see [[Comfort Momoh|Momoh, Comfort]]. ''Female Genital Mutilation''. Radcliffe Publishing, 2005, [http://books.google.com/books?id=dVjIP0RfVAMC&pg=PA6 p. 6].</ref> |label4 = പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ |data4 = [[West Africa|പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്ക]], [[Eastern Africa|കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്ക]], [[North Africa|വടക്കൻ ആഫ്രിക്ക]] [[Sub-Saharan Africa|സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്ക]]; [[Middle East|മദ്ധ്യപൂർവ്വേഷ്യ]] ഉൾപ്പെടെ [[Asia|ഏഷ്യയുടെ]] ഭാഗങ്ങൾ.<ref name=Rahman2000p7/> |label5 = ഇരയായ സ്ത്രീകൾ |data5 = 2013-ൽ ലോകമാസകലം 14 കോടി സ്ത്രീകൾ. ആഫ്രിക്കയിൽ 10.1 കോടി<ref name=WHO1/> |label6 = ചെയ്യുമ്പോൾ സ്ത്രീയുടെ പ്രായം |data6 = ജനിച്ച് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ കഴിയുമ്പോൾ മുതൽ 15 വയസ്സുവരെ; ചിലപ്പോൾ പ്രായപൂർത്തിയെത്തിക്കഴിഞ്ഞും ഇത് ചെയ്യാറുണ്ട്.<ref name=toubia1994/> }} '''സ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയം മുറിക്കൽ''', '''സ്ത്രീ പരിച്ഛേദനം''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''സ്ത്രീ ജനനേന്ദ്രിയ ഛേദനത്തെ''' ('''FGM'''), “വൈദ്യശാസ്ത്രം നിഷ്ക്കർഷിക്കാത്ത കാരണങ്ങളാൽ, സ്ത്രീയുടെ ബാഹ്യ ജനനേന്ദ്രിയം ഭാഗികമായോ പൂർണ്ണമായോ നീക്കംചെയ്യലോ സ്ത്രീയുടെ ജനനേന്ദ്രിയ അവയവങ്ങൾക്ക് വരുന്ന മറ്റെന്തെങ്കിലും മുറിവോ ഉൾപ്പെടുന്ന എല്ലാ നടപടിക്രമങ്ങളും” എന്നാണ് [[ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] (WHO) നിർവചിക്കുന്നത്.<ref name=WHO1>[http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/overview/en/index.html "Classification of female genital mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025011817/http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/overview/en/index.html |date=2013-10-25 }}, World Health Organization, 2013 (hereafter WHO 2013).</ref> [[ഉപ-സഹാറൻ ആഫ്രിക്ക|ഉപ-സഹാറനിലും]] [[വടക്കുകിഴക്ക് ആഫ്രിക്കയിലും]] ഉള്ള 27 രാജ്യങ്ങളിലെ [[ആഫ്രിക്കയിലെ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങൾ|ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളും]] ഏഷ്യയിലെ ചില വിഭാഗങ്ങളും മറ്റിടങ്ങളിലുള്ള കുടിയേറ്റ സമൂഹങ്ങളും ഒരു സാംസ്കാരിക ചടങ്ങായി FGM പിന്തുടർന്നുവരുന്നു.<ref name=where>[http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, p. 2</ref> ഛേദനം നടത്തപ്പെടുന്ന പ്രായം പലയിടത്തും പലതാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ജനനം മുതൽ പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നത് വരെയുള്ള സമയത്താണിത് നടക്കുന്നത്. ദേശീയ കണക്ക് ലഭ്യമായ പകുതി രാജ്യങ്ങളിൽ, അഞ്ച് വയസ്സ് പ്രായമാകുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ഛേദനം നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref name=UNICEF2013p47,50>[http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, pp.&nbsp;47, 50, 183.</ref> ഈ സമ്പ്രദായത്തിൽ ഒന്നോ നിരവധിയോ നടപടിക്രമങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. ഗോത്ര സമൂഹമനുസരിച്ച് നടപടിക്രമങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെടും. പൂർണ്ണ [[ഭഗശിശ്നവും]] അല്ലെങ്കിൽ ഭാഗിക ഭഗശിശ്നവും [[ഭഗശിശ്നം|ഭഗശിശ്നത്തിന്റെ]] മുകളിലേക്ക് നിൽക്കുന്ന ഭാഗവും, പൂർണ്ണ ഭഗശിശ്നവും അല്ലെങ്കിൽ ഭാഗിക ഭഗശിശ്നവും [[യോനി|യോനിയുടെ]], ചുണ്ടിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള മടക്കുകളുടെ ഉൾഭാഗവും നീക്കംചെയ്യുന്നത് ഈ നടപടിക്രമങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഈ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ രീതിയിൽ ([[ഇൻഫിബുലേഷൻ]]) യോനിയുടെ ചുണ്ടിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള മടക്കുകളുടെ ഉൾഭാഗവും [[ലേബിയ മജോറ|പുറംഭാഗവും]] യോനിയുടെ പൊതിഞ്ഞ് സൂക്ഷിക്കുന്ന മാംസവും വരെ നീക്കംചെയ്യുന്നു. [[#WHO ടൈപ്പ് III|ടൈപ്പ് III]] FGM എന്ന് WHO വിളിക്കുന്ന ഈ അവസാനത്തെ രീതിയിൽ, മൂത്രവും ആർത്തവരക്തവും പുറത്തുപോകുന്നതിന് ഒരു സുഷിരം മാത്രമാണ് വിടുന്നത്, ലൈംഗികബന്ധത്തിനും പ്രസവത്തിനുമായി യോനി തുറക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=TypeIIIdef>[http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/overview/en/index.html WHO 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025011817/http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/overview/en/index.html |date=2013-10-25 }}; [http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf WHO 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601235935/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf |date=2011-06-01 }}, p. 4</ref> നടപടിക്രമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവുന്നത്, എന്നാൽ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായ അണുബാധകൾ, സ്ഥിരമായ വേദന, മുഴകൾ, ഗർഭം ധരിക്കാനുള്ള ശേഷിയില്ലായ്മ, പ്രസവ സമയത്തെ സങ്കീർണ്ണതകൾ, മാരകമായ രക്തസ്രാവം, ലൈംഗിക വേഴ്ചയിൽ വേദന, രതിമൂർച്ഛാരാഹിത്യം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=Abdulcadira>Abdulcadira, Jasmine; Margairaz, C.; Boulvain, M; Irion, O. [http://www.smw.ch/content/smw-2011-13137/ "Care of women with female genital mutilation/cutting"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718085718/http://www.smw.ch/content/smw-2011-13137/ |date=2016-07-18 }}, ''Swiss Medical Weekly'', 6(14), January 2011 (review).</ref> ലിംഗ അസമത്വം, സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗികത നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ, ശുദ്ധതയെയും പാതിവ്രത്യത്തെയും രൂപഭാവത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഈ സമ്പ്രദായം ഊർജ്ജം വലിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകളാണ് പൊതുവെ ഈ നടപടിക്രമം നിർവഹിക്കുന്നത്. ഇതൊരു അഭിമാനത്തിന്റെ ഉറവിടമായാണ് ഈ സ്ത്രീകൾ കരുതുന്നത്. ഇങ്ങനെ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ തങ്ങളുടെ മക്കളോ പേരക്കുട്ടികളോ [[സാമൂഹിക പുറന്തള്ളലിന്]] വിധേയമാക്കപ്പെടുമെന്ന് ഇവർ ഭയക്കുന്നു.<ref>[http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf|date=2015-04-05}}, p.&nbsp;15: "There is a social obligation to conform to the practice and a widespread belief that if they [families] do not, they are likely to pay a price that could include social exclusion, criticism, ridicule, stigma or the inability to find their daughters suitable marriage partners." [[Nahid Toubia|Nahid F. Toubia]], Eiman Hussein Sharief, [http://www.ijgo.org/article/S0020-7292%2803%2900229-7/fulltext "Female genital mutilation: have we made progress?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101060238/http://www.ijgo.org/article/S0020-7292%2803%2900229-7/fulltext|date=2017-01-01}}, ''International Journal of Gynecology & Obstetrics'', 82(3), September 2003, pp.&nbsp;251–261: "One of the great achievements of the past decade in the field of FGM is the shift in emphasis from the concern over the harmful physical effects it causes to understanding this act as a social phenomenon resulting from a gender definition of women's roles, in particular their sexual and reproductive roles. This shift in emphasis has helped redefine the issues from a clinical disease model (hence the terminology of eradication prevalent in the literature) to a problem resulting from the use of culture to protect social dominance over women's bodies by the patriarchal hierarchy. Understanding the operative mechanisms of patriarchal dominance must also include understanding how women, particularly older married women, are important keepers of that social hegemony." {{PMID|14499972}} {{doi|10.1016/S0020-7292(03)00229-7}}</ref> ഈ നടപടിക്രമം കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന 29 രാജ്യങ്ങളിലായി, 130 മില്യണിലധികം സ്ത്രീകളും പെൺകുട്ടികളും FGM-ന് വിധേയമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=133million>[http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_pdfs/corecode/FGM-C-Brochure-7_15-Final-LR_167.pdf ''Female Genital Mutilation/Cutting: What Might the Future Hold?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021224539/http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_pdfs/corecode/FGM-C-Brochure-7_15-Final-LR_167.pdf |date=2014-10-21 }}, New York: UNICEF, 22 July 2014 (hereafter UNICEF 2014), p. 3/6: "If nothing is done, the number of girls and women affected will grow from 133 million today to 325 million in 2050." Also see p. 6/6:<p> "'''Data sources''': UNICEF global databases, 2014, based on Demographic and Health Surveys (DHS), Multiple Indicator Cluster Surveys (MICS) and other nationally representative surveys, 1997–2013. Population data are from: United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, ''World Population Prospects: The 2012 revision'', CD-ROM edition, United Nations, New York, 2013.<p>"'''Notes''': Data presented in this brochure cover the 29 countries in Africa and the Middle East where FGM/C is concentrated and for which nationally representative data are available."</ref> പ്രധാനമായും ജിബൂട്ടി, എറിത്രിയ, സൊമാലിയ, സുഡാൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കണ്ടുവരുന്ന ഒരു സമ്പ്രദായമായ പൂർണ്ണ പരിഛേദനത്തിന് (ഇൻഫിബുലേഷൻ) എട്ട് മില്യണിലധികം പേർ വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.<ref name="Yoder2008p13">P.&nbsp;Stanley Yoder, Shane Khan, [http://dhsprogram.com/pubs/pdf/WP39/WP39.pdf "Numbers of women circumcised in Africa: The Production of a Total"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171122012927/https://dhsprogram.com/pubs/pdf/WP39/WP39.pdf |date=2017-11-22 }}, USAID, DHS Working Papers, No. 39, March 2008, pp.&nbsp;13–14: "Infibulation is practiced largely in countries located in northeastern Africa: Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Somalia, and Sudan. Survey data are available for Sudan, Eritrea, Ethiopia and Djibouti. Sudan alone accounts for about 3.5 million of the women.&nbsp;... [T]he estimate of the total number of women infibulated in [Djibouti, Somalia, Eritrea, northern Sudan, Ethiopia, Guinea, Mali, Burkina Faso, Senegal, Chad, Nigeria, Cameroon and Tanzania, for women 15–49 years old] comes to 8,245,449, or just over eight million women." Also see Appendix B, Table 2 ("Types of FGC"), p.&nbsp;19. [http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, p.&nbsp;182, identifies "sewn closed" as most common in Djibouti, Eritrea, Somalia for the 15–49 age group (a survey in 2000 in Sudan was not included in the figures), and for the daughters of that age group it is most common in Djibouti, Eritrea, Niger and Somalia. See UNICEF statistical profiles: [http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_DJI.pdf Djibouti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030110609/http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_DJI.pdf |date=2014-10-30 }} (December 2013), [http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_ERI.pdf Eritrea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030113629/http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_ERI.pdf |date=2014-10-30 }} (July 2014), [http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_SOM.pdf Somalia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030114149/http://data.unicef.org/corecode/uploads/document6/uploaded_country_profiles/corecode/30/Countries/FGMC_SOM.pdf |date=2014-10-30 }} (December 2013). Also see [[Gerry Mackie]], [http://pages.ucsd.edu/~gmackie/documents/MackieASR.pdf "Ending Footbinding and Infibulation: A Convention Account"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720061010/http://pages.ucsd.edu/~gmackie/documents/MackieASR.pdf |date=2019-07-20 }}, ''American Sociological Review'', 61(6), December 1996 (pp.&nbsp;999–1017), p.&nbsp;1002: "Infibulation, the harshest practice, occurs contiguously in Egyptian Nubia, the Sudan, Eritrea, Djibouti and Somalia, also known as Islamic Northeast Africa."</ref> FGM നടക്കുന്ന മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും നിയമം കൊണ്ട് ഈ സമ്പ്രദായം തടയുകയോ നിയന്ത്രിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, നിയമം പലപ്പോഴും നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നില്ല.<ref>For countries in which it is outlawed or restricted, [http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, p.&nbsp;8; for enforcement, [https://www.unfpa.org/webdav/site/global/shared/documents/publications/2013/UNICEF-UNFPA%20Joint%20Programme%20AR_final_v14.pdf UNFPA–UNICEF 2012], p.&nbsp;48.</ref> ഈ സമ്പ്രദായം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിന് ആളുകളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിന്, 1970-കൾ തൊട്ട് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രയത്നങ്ങൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. 2012-ൽ ഈ സമ്പ്രദായത്തെ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനമായി [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ജനറൽ അസംബ്ലി]] പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name=UN>[http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/67/146 "67/146. Intensifying global efforts for the elimination of female genital mutilation"], United Nations General Assembly, adopted 20 December 2012.<p> Emma Bonino, [http://www.nytimes.com/2012/12/20/opinion/global/banning-female-genital-mutilation.html "Banning Female Genital Mutilation"], ''The New York Times'', 19 December 2012.</ref> ഈ എതിർപ്പിനും വിമർശകരുണ്ട്. ചില വിമർശകരാകട്ടെ [[നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരാണ്]] (ആന്ത്രോപ്പോളജിസ്റ്റ്). [[സാംസ്കാരിക ആപേക്ഷികതാസിദ്ധാന്തത്തെയും]] സഹിഷ്ണുതയെയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ സാർവലൗകികതയെയും കുറിച്ചുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കൊണ്ട്, നരവംശശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ധാർമ്മികതാ വിഷയമായി FGM മാറിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് [[എറിക് സിൽവർമാൻ]] എഴുതുന്നു.<ref>[[Eric Silverman|Eric K. Silverman]], [http://www.jstor.org/stable/25064860 "Anthropology and Circumcision"], ''Annual Review of Anthropology'', 33, 2004 (pp.&nbsp;419–445), pp.&nbsp;420, 427.</ref> ==വർഗ്ഗീകരണം== [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന]] സ്ത്രീകളിലെ [[ചേലാകർമ്മം|ചേലാകർമ്മ]]ത്തെ നാലായി വർഗ്ഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf "Eliminating Female Genital Mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601235935/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf |date=2011-06-01 }}, World Health Organization, 2008, pp. 4, 22–28. *See p. 4, and Annex 2, p. 24, for the classification into Types I, II, III, and IV. *See Annex 2, pp. 23–28, for a more detailed discussion of the classification. *See Annex 2, p. 24, for a discussion of Type IV.</ref> [[പ്രമാണം:FGC_Types.svg|പകരം=diagram|വലത്ത്‌|274x274ബിന്ദു]] * [[#Types I and II|ടൈപ്പ് I]] സാധാരണഗതിയിൽ [[clitoris|കൃസരിയും]] ([[clitoridectomy|ക്ലൈറ്റോറിഡക്റ്റമി]]) [[clitoral hood|കൃസരിയുടെ ആവരണവും]] നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രക്രീയയാണ്.<ref name="TypeIdef">[http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs241/en/index.html "Female Genital Mutilation"], World Health Organization, February 2013: "1. Clitoridectomy: partial or total removal of the clitoris (a small, sensitive and erectile part of the female genitals) and, in very rare cases, only the prepuce (the fold of skin surrounding the clitoris)." * Susan Izett and [[Nahid Toubia]] write there are no medical reports of Type I being performed without removal of the clitoris. See Izett and Toubia, [https://web.archive.org/web/20130921053613/https://apps.who.int/dsa/cat98/fgmbook.htm ''Female Genital Mutilation: An Overview'']. World Health Organization, 1998: "Type I. In the commonest form of this procedure the clitoris is held between the thumb and index finger, pulled out and amputated with one stroke of a sharp object. Bleeding is usually stopped by packing the wound with gauzes or other substances and applying a pressure bandage. Modern trained practitioners may insert one or two stitches around the clitoral artery to stop the bleeding." * Also see [http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf "Eliminating Female Genital Mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601235935/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf |date=2011-06-01 }}, World Health Organization, 2008, p. 4: "partial or total removal of the clitoris (clitoridectomy) and/or the [[clitoral hood]]."</ref> * [[#Types I and II|ടൈപ്പ് II-ൽ]] (എക്സിഷൻ) കൃസരിയും [[labia minora|ഇന്നർ ലേബിയയും]] നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രക്രീയയാണ്.<ref name=TypeIIdef>[http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf "Eliminating Female Genital Mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601235935/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf |date=2011-06-01 }}, World Health Organization, 2008, p. 4: "Partial or total removal of the clitoris and the labia minora, with or without excision of the labia majora (excision)". *p. 24: "Partial or total removal of the clitoris and the labia minora, with or without excision of the labia majora (excision). When it is important to distinguish between the major variations that have been documented, the following subdivisions are proposed: Type IIa, removal of the labia minora only; Type IIb, partial or total removal of the clitoris and the labia minora; Type IIc, partial or total removal of the clitoris, the labia minora and the labia majora. Note also that, in French, the term "excision" is often used as a general term covering all types of female genital mutilation."</ref> * [[#Type III|ടൈപ്പ് III]] ([[infibulation|ഇൻഫിബുലേഷൻ]]) എന്ന പ്രക്രീയയിൽ ഇന്നർ ലേബിയയുടെയും [[labia majora|ഔട്ടർ ലേബിയയുടെയും]] പ്രധാനഭാഗങ്ങളും കൃസരിയും നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. ഇതിനു ശേഷം മൂത്രവിസർജ്ജനത്തിനും ആർത്തവ രക്തം പുറത്തുപോകുന്നതിനുമായി ഒരു ചെറിയ ദ്വാരം മാത്രം ബാക്കി നിർത്തി മുറിവ് മൂടിക്കളയും. ലൈംഗികബന്ധത്തിനിടെയും പ്രസവത്തിനും മുറിവ് വീണ്ടും തുറക്കും.<ref name=TypeIIIdef/> * [[#Type IV|ടൈപ്പ് IV]] പ്രതീകാത്മകമായി [[കൃസരി]], [[ലേബിയ]] എന്നിവിടങ്ങൾ തുളയ്ക്കുകയോ കൃസരി കരിച്ചുകളയുകയോ യോനിയിൽ മുറിവുണ്ടാക്കി വലിപ്പം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന പ്രക്രീയയോ([[gishiri cutting|ഗിഷിരി കട്ടിംഗ്]]) ആണ്.<ref name=TypeIVdef>[http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf "Eliminating Female Genital Mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601235935/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241596442_eng.pdf |date=2011-06-01 }}, World Health Organization, 2008, p. 4: "All other harmful procedures to the female genitalia for non-medical purposes, for example: pricking, piercing, incising, scraping and cauterization."</ref> ചേലാകർമ്മത്തിനിരയാകുന്ന 85 ശതമാനം സ്ത്രീകളിലും ടൈപ്പ് I, ടൈപ്പ് II എന്നീ രീതികളാണ് നടപ്പിലാക്കപ്പെടുന്നത്. ടൈപ്പ് III [[ജിബൂട്ടി]], [[സൊമാലിയ]], [[സുഡാൻ]], [[എറിത്രിയ]]യുടെ ഭാഗങ്ങൾ, മാലി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ചെയ്യുന്നത്.<ref>Caldwell, John C.; Orubuloye, I.O.; and Caldwell, Pat. [http://www.jstor.org/stable/40230269 "Female Genital Mutilation: Conditions of Decline"], ''Population Research and Policy Review'', 19(3), June 2000 (pp. 233–254), p. 235. *For more information on Djibouti, see Martinelli, M. and Ollé-Goig, J.E. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3598278/ "Female genital mutilation in Djibouti], ''African Health Sciences'', 12(4), December 2012: "In 1997 the Ministry of Health assisted with the United Nation Fund for Population (UNFP) promoted the “Project to Fight Female Circumcision” ... they demonstrated that FGM/C was almost universal among women in Djibouti (98.8 %) and that 68 % of them had been subjected to type III mutilation."<!--Note: Caldwell cites Toubia 1993; will replace this when I find it--></ref> ==ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ== ചേലാകർമ്മം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പല ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുമുണ്ടാകുന്നുണ്ട്. ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന [[Urinary tract infection|വിസർജ്ജ്യവ്യവസ്ഥയിലെ രോഗാണുബാധ]] (മൂത്രത്തിലെ പഴുപ്പ്), യോനിയിലെ രോഗാണുബാധ, സ്ഥിരമായുണ്ടാകുന്ന വേദന, കുട്ടികളുണ്ടാകാതിരിക്കുക, മരണകാരണമായേക്കാവുന്ന [[Bleeding|രക്തസ്രാവം]], [[epidermoid cyst|എപിഡെർമോയ്ഡ് സിസ്റ്റ്]] എന്ന മുഴ, [[Obstetric labor complication|പ്രസവസമയത്തുണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ]] എന്നിവയുണ്ടാകാറുണ്ട്.<ref name=Abdulcadira/> കൂടാതെ ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ വേദന, ലൈംഗിക സംതൃപ്തിക്കുറവ്, രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ എന്നിവയും കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ, അവകാശധ്വംശനം, സമ്മതമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന രീതി എന്നിവയൊക്കെ എതിർപ്പിന് കാരണകാകുന്നുണ്ട്. 2012-ൽ [[United Nations General Assembly|ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ പൊതുസഭ]] ഈ പ്രക്രീയ നിരോധിക്കുന്ന പ്രമേയം ഐകകണ്ഠ്യേന പാസാക്കുകയുണ്ടായി.<ref name=ban>[http://www.unwomen.org/2012/12/united-nations-bans-female-genital-mutilation/ "United Nations bans female genital mutilation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130421090029/http://www.unwomen.org/2012/12/united-nations-bans-female-genital-mutilation/ |date=2013-04-21 }}, UN Women, 20 December 2012.</ref> [[Sylvia Tamale|സിൽവിയ ടമേൽ]] എന്ന ഉഗാണ്ടൻ നിയമ വിദഗ്ദ്ധയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ആഫ്രിക്കയിൽ ധാരാളം പേർ ഈ ആചാരത്തിനെതിരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനെതിരായ ഗവേഷണഫലങ്ങളും നിലവിലുണ്ട്. ആഫ്രിക്കയിലെ സ്ത്രീ വിമോചന പ്രവർത്തകർ ആഫ്രിക്കൻ സ്ത്രീകളെ ശിശുക്കളായി കാണുന്ന "സാമ്രാജ്യത്വ പ്രവർത്തനത്തെയും" സ്ത്രീകളിലെ ചേലാകർമ്മം ആധുനികതയെ വർജ്ജിക്കുകയാണെന്ന ലഘൂകരണത്തെയും എതിർക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ടമേൽ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രക്രീയ തുടരുന്നതിന് സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ കാരണങ്ങളുണ്ടെന്ന് ടമേൽ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനെ എതിർക്കുന്നത് സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നത് ഇത്തരം കാരണങ്ങളാണ്.<ref>[[Sylvia Tamale|Tamale, Sylvia]]. "Researching and theorising sexualities," in Sylvia Tamale (ed.). ''African Sexualities: A Reader''. Fahamu/Pambazuka, 2011, pp. 19–20.</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[ചേലാകർമ്മം]] == കുറിപ്പുകൾ == {{Reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == {{Commons category|Female genital cutting}} ;റിസോഴ്സുകൾ *[http://www.cagem.org Campaign Against Female Genital Mutilation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522095105/http://www.cagem.org/ |date=2013-05-22 }}, International Campaign Against FGM. *[http://www.endfgm.eu/en/ End FGM campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517140916/http://www.endfgm.eu/en |date=2013-05-17 }}, End FGM European campaign run by Amnesty International. *[http://www.forwarduk.org.uk/about FORWARD], The Foundation for Women's Health, Research and Development. *[http://www.forwarduk.org.uk/resources/support/well-woman-clinics "Hospitals and Clinics in the UK offering Specialist FGM (Female Genital Mutilation) Services"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328211318/http://www.forwarduk.org.uk/resources/support/well-woman-clinics |date=2014-03-28 }}, FORWARD. ;ഗ്രന്ഥങ്ങൾ *Abdalla, Raqiya Haji Dualeh. ''Sisters in Affliction: Circumcision and Infibulation of Women in Africa''. Zed Books, 1982. *[[Sami A. Aldeeb|Aldeeb, Sami]]. ''Male & Female circumcision: Among Jews, Christians and Muslims''. Shangri-La Publications, 2001. *[[Kathy Dettwyler|Dettwyler, Katherine A]]. ''Dancing Skeletons: Life and Death in West Africa''. Waveland Press, 1994. *[[Efua Dorkenoo|Dorkenoo, Efua]]. ''Cutting the Rose: Female Genital Mutilation''. Minority Rights Publications, Harry Ransom Humanities Research Center, 1996. *Mernissi, Fatima. ''Beyond the Veil: Male-Female Dynamics in a Modern Muslim Society''. Indiana University Press, 1987 [first published 1975]. *Sanderson, Lilian Passmore. ''Against the Mutilation of Women''. Ithaca Press, 1981. *Skaine, Rosemarie. ''Female Genital Mutilation''. McFarland & Company, 2005. *[[Alice Walker|Walker, Alice]]. ''[[Possessing the Secret of Joy]]''. New Press, 1993 (novel). *Zabus, Chantal. ''Between Rites and Rights: Excision on Trial in African Women's Texts and Human Contexts''. Stanford University Press, 2007. ;വ്യക്തികളുടെ അനുഭവങ്ങ‌ൾ *[[Ayaan Hirsi Ali|Ali, Ayaan Hirsi]]. ''[[Infidel: My Life]]''. Simon & Schuster, 2007: Ali experiences FGM at the hands of her grandmother. *[[Waris Dirie|Dirie, Waris]]. ''[[Desert Flower]]''. Harper Perennial, 1999: autobiographical novel about Dirie's childhood and genital mutilation. *Dirie, Waris. ''Desert Dawn''. Little, Brown, 2003: how Dirie became a UN Special Ambassador for FGM. *Dirie, Waris. ''Desert Children''. Virago, 2007: FGM in Europe. *[[Nawal El Saadawi|El Saadawi, Nawal]]. ''[[Woman at Point Zero]]''. Zed Books, 1975. *[[Rita Williams-Garcia|Williams-Garcia, Rita]]. ''No Laughter Here''. HarperCollins, 2004: a ten-year-old Nigerian girl undergoes FGM while on vacation in her homeland. ;ലേഖനങ്ങൾ {{refbegin|2|normalfont=yes}} *Abusharaf, Rogaia Mustafa. [http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/differences/v012/12.1abusharaf.html "Virtuous Cuts: Female Genital Circumcision in an African Ontology"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305134414/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fdifferences%2Fv012%2F12.1abusharaf.html |date=2016-03-05 }}, ''Differences: A Journal of Feminist Cultural Studies'', vol 12, 2001, pp.&nbsp;112–140. *Althaus, Francis A. [http://www.guttmacher.org/pubs/journals/2313097.html "Female Circumcision: Rite of Passage Or Violation of Rights?"], ''International Family Planning Perspectives'', 23(3), September 1997. *Boddy, Janice. [http://www.jstor.org/pss/644690 "Womb as oasis: The symbolic context of Pharaonic circumcision in rural Northerm Sudan"], ''American Ethnologist'', 9(4), November 1982. *Chase, Cheryl. [http://books.google.com/books?id=t_5a39rTNB8C&pg=PA126 "'Cultural practice' or 'Reconstructive Surgery'? U.S. Genital Cutting, the Intersex Movement, and Medical Double Standards"], in Stanlie M. James and Claire C. Robertson (eds.). ''Genital Cutting and Transnational Sisterhood''. University of Illinois Press, 2002. *Darugar, Maliha A; Harris, Rebecca M; and Frader, Joel E. [http://books.google.com/books?id=fXpgZsdNeZwC&pg=PA69 "Consent and cultural conflicts: ethical issues in pediatric anesthesiologists' participation in female genital cutting"], in Gail A. Van Norman ''et al. ''Clinical Ethics in Anesthesiology: A Case-Based Textbook''. Cambridge University Press, 2010. *Ehrenreich, Nancy and Barr, Mark. [http://www.law.harvard.edu/students/orgs/crcl/vol40_1/ehrenreich.pdf "Intersex Surgery, Female Genital Cutting, and the Selective Condemnation of 'Cultural Practices'"], ''Harvard Civil Rights-Civil Liberties Law Review'', 40(1), 2005, pp.&nbsp;71–140. *Ferguson, Ian and Ellis, Pamela. [https://web.archive.org/web/20070604223049/http://www.justice.gc.ca/en/ps/rs/rep/1995/wd95-15a.pdf "Female Genital Mutilation: a Review of the Current Literature"], Research Section, Department of Justice, Canada, 1995. *Haworth, Abigail. [http://www.guardian.co.uk/society/2012/nov/18/female-genital-mutilation-circumcision-indonesia "The day I saw 248 girls suffering genital mutilation"], ''The Guardian'', 18 November 2012. *Kouba, Leonard and Muascher, Judith. [http://www.jstor.org/pss/524569 "Female Circumcision in Africa: An Overview"], ''African Studies Review'', 28(1), March 1985, pp. 95–110. *Oguntoye, Susana. [http://www.waset.org/journals/waset/v54/v54-174.pdf "'FGM is with us Everyday': Women and Girls Speak Out about Female Genital Mutilation in the UK"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625031450/http://www.waset.org/journals/waset/v54/v54-174.pdf |date=2013-06-25 }}, ''World Academy of Science and Engineering'', vol 54, 2009. *Population Reference Bureau. [http://www.prb.org/pdf08/fgm-wallchart.pdf "Female Genital Mutilation/Cutting: Data and Trends"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120928065844/http://www.prb.org/pdf08/fgm-wallchart.pdf |date=2012-09-28 }}, 2008. *Shell-Duncan, Bettina. [http://csde.washington.edu/fogarty/casestudies/shellduncanmaterials/day%203/Shell-Duncan%20Medicalization.pdf "The medicalization of female "circumcision": harm reduction or promotion of a dangerous practice?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102100039/http://csde.washington.edu/fogarty/casestudies/shellduncanmaterials/day%203/Shell-Duncan%20Medicalization.pdf |date=2012-11-02 }}, ''Social Science & Medicine'', 52(7), 2001, pp.&nbsp;1013–1028. *UNICEF. [http://www.childinfo.org/files/fgmc_Coordinated_Strategy_to_Abandon_FGMC__in_One_Generation_eng.pdf "Coordinated Strategy to Abandon Female Genital Mutilation/Cutting in One Generation"]. *Westley, David M. [http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1009&context=ejab "Female circumcision and infibulation in Africa"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605174616/https://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1009&context=ejab |date=2021-06-05 }}, ''Electronic Journal of Africana Bibliography'', 4, 1999 (contains an extensive bibliography). {{refend}} * http://drsalams.blogspot.in/2013/06/circumcision.html ;ചലച്ചിത്രങ്ങൾ {{refbegin|2|normalfont=yes}} *Brendecke, Dagmar and Müller-Belecke, Anke. ''Schnitt ins Leben – Afrikanerinnen bekämpfen ein Ritual''. Germany, 2000 (documentary). *Dacosse, Marc and Eric Dagostino, Eric. [http://www.youtube.com/watch?v=GZ78nYI1SmQ ''L’Appel de Diégoune (Walking the Path of Unity)'']. [[Tostan]], France, 2009; link courtesy of Tostan International, ''YouTube''. *Eran, Doron. ''God's Sandbox''. Israel, 2006: An Israeli girl joins a Muslim tribe and is forced to undergo FGM. *Hormann, Sherry. ''[[Desert Flower (film)|Desert Flower]]''. 2009: Based on Waris Dirie's book, ''Desert Flower''. *[[Kirsten Johnson|Johnson, Kirsten]] and Pimsleur, Julia. ''Bintou in Paris''. France, 1995 (documentary). *[[Alexis Kouros|Kouros, Alex]]. ''Kokonainen''. Finland, 2005: won the 2005 [[New York Short Film Festival]] Jury Award for Best Screenplay. *[[Kim Longinotto|Longinotto, Kim]]. ''The Day I Will Never Forget''. UK, 2002. *Maldonado, Fabiola. ''Maimouna – La vie devant moi''. Germany, 2007 (documentary). *Pomerance, Erica. ''Dabla! Excision''. Canada, 2003: Follows the growing movement across Africa to stop FGM. * [[Ousmane Sembène|Sembène, Ousmane]]. ''[[Moolaadé]]''. Senegal, France, Burkina Faso, Cameroon, Morocco, Tunisia, 2004. *[[Cheick Oumar Sissoko|Sissoko, Cheick Oumar]]. ''Finzan''. Mali, 1989: Two women rebel against the traditions of a village society. *Wilkins, Oliver. [http://www.vimeo.com/1179136 Short film on FGM in Minya, Egypt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514002522/http://vimeo.com/1179136 |date=2013-05-14 }}, vimeo.com. {{refend}} [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങൾ]] {{Substantive human rights}} 6qg8u0qw9zowacm75ef34vizmx249y4 സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം 0 251444 4632658 4567514 2026-06-23T17:52:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632658 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Syrian_civil_war}} {{Infobox military conflict |conflict= <!-- DO NOT CAPITALIZE "CIVIL WAR", THIS WAS DISCUSSED IN THE TALK PAGE!-->Syrian civil war |image= [[File:Syrian Civil War map (November 24, 2023).svg|300px]] |caption=Current militar situation in Syria |partof= [[അറബ് വസന്തം|അറബ് വസന്തത്തിന്റെ]] |date= {{Start date|df=yes|2011|03|15}} – ''ongoing'' |place=[[സിറിയ]], ചെറിയ തോതിൽ അയൽരാജ്യങ്ങളിലും |status= നടന്നുകോണ്ടിരിക്കുന്നു |combatant1= {{flagicon|Syria}} '''[[സിറിയൻ സർക്കാർ|സിറിയ]]''' *[[സിറിയൻ ആർമ്ഡ് ഫോർസസ്]] *[[Jaysh al-Sha'bi]] *[[Shabiha]] *[[നാഷ്ണൽ ഡിഫെൻസ് ഫോർസ് (സിറിയ)]] *[[al-Abbas brigade]] *[[Lijan militias]] *{{Flag|ഇറാൻ}}<ref>{{cite web|author=Saeed Kamali Dehghan|url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/may/28/syria-army-iran-forces |title=Syrian army being aided by Iranian forces |work=The Guardian |date=28 May 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2012/08/28/iranian-general-admits-fighting-every-aspect-war-in-defending-syria-assad/|publisher=Fox News|first=Lisa|last=Daftari|title=Iranian general admits 'fighting every aspect of a war' in defending Syria's Assad|date=28 August 2012}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.washingtonpost.com/world/middle_east/state-dept-official-iranian-soldiers-are-fighting-for-assad-in-syria/2013/05/21/a7c3f4ce-c23e-11e2-914f-a7aba60512a7_story.html | title=State Dept. official: Iranian soldiers are fighting for Assad in Syria | work=Washington Post | date=21 May 2013 }}</ref><br> *[[Army of the Guardians of the Islamic Revolution|Revolutionary Guards]] ''Foreign militants:'' *[[Hezbollah]]<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2013/05/26/us-lebanon-hezbollah-rockets-idUSBRE94P01M20130526|title=Rockets hit south Beirut after Hezbollah vows Syria victory|work=Reuters|date=26 May 2013 2012|access-date=2013-06-17|archive-date=2013-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231231618/http://www.reuters.com/article/2013/05/26/us-lebanon-hezbollah-rockets-idUSBRE94P01M20130526|url-status=dead}}</ref> *[[Popular Front for the Liberation of Palestine – General Command|PFLP–GC]]<ref>{{cite news|title=Syria rebels clash with army, Palestinian fighters|url=http://www.chinadaily.com.cn/cndy/2012-10/31/content_15858497.htm|agency=Agence France-Presse|date=31 October 2012}}</ref> *[[Houthis]]<ref>{{cite web|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|work=Jerusalem Post|date=31 May 2013 2012}}</ref> *Others<ref>Shia militants from various countries are guarding the Sayyida Zainab shrine in Damascus.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/the-rise-of-shia-jihadism-in-syria-will-fuel-sectarian-fires The rise of Shia jihadism in Syria will fuel sectarian fires] retrieved 6 June 2013</ref> <small>(For other forms of foreign support, see [[Foreign involvement in the Syrian civil war|here]])</small> |combatant2= {{flagicon|Syria|1932}} '''[[Syrian opposition]]'''<br> *[[Free Syrian Army]] *[[Syrian Islamic Liberation Front]]<ref name="CAP">{{cite web | url=http://www.americanprogress.org/issues/security/report/2013/05/14/63221/the-structure-and-organization-of-the-syrian-opposition/ | title=The Structure and Organization of the Syrian Opposition | publisher=Center for American Progress | date=14 May 2013}}</ref> *[[Syrian Islamic Front]]<ref>{{cite news|last=Spencer|first=Richard|title=British convert to Islam vows to fight to the death on Syrian rebel front line|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9481246/British-convert-to-Islam-vows-to-fight-to-the-death-on-Syrian-rebel-front-line.html|newspaper=Telegraph|date=16 August 2012}}</ref> {{collapsible list | bullets = no | title = Supported by: |{{flag|Turkey}}<ref name=CIASaid>{{cite news|last=Schmitt|first=Eric|title=C.I.A. Said to Aid in Steering Arms to Syrian Opposition|url=http://www.nytimes.com/2012/06/21/world/middleeast/cia-said-to-aid-in-steering-arms-to-syrian-rebels.html|work=The New York Times|date=21 June 2012}}</ref> |{{Flag|Qatar}}<ref name=CIASaid/> <br> |{{Flag|Saudi Arabia}}<ref name=CIASaid/> <small>(For other forms of foreign support, see [[Foreign involvement in the Syrian civil war|here]])</small> }} ---- {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} '''[[Army of Conquest]]''' *[[Al-Nusra Front]]<ref name="ISW FSA">{{cite web | url=http://www.understandingwar.org/sites/default/files/The-Free-Syrian-Army-24MAR.pdf | title=The Free Syrian Army | publisher=Institute for the Study of War | access-date=2013-06-17 | archive-date=2014-03-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140327170113/http://www.understandingwar.org/sites/default/files/The-Free-Syrian-Army-24MAR.pdf | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/78961-al-nusra-commits-to-al-qaida-deny-iraq-branch-merger/ |title=Al-Nusra Commits to al-Qaida, Deny Iraq Branch 'Merger' — Naharnet |publisher=Naharnet.com |date=2013-04-10}}</ref> ---- {{flagicon image|Islamic State flag.svg}} [[Islamic State of Iraq and the Levant]] ---- {{flagicon image|Ala kurdên rojava.svg}} '''[[Democratic Union Party (Syria)|Kurdish Democratic Union Party]]''' <small>(For more on Kurdish involvement, see [[Syrian Kurdistan conflict (2012–present)|here]])</small> |commander1={{flagicon|Syria}} '''[[Bashar al-Assad]]'''<br> {{flagicon|Syria}} [[Maher al-Assad]]{{WIA}}<br> {{flagicon|Syria}} [[Fahd Jassem al-Freij]]<br> {{flagicon|Syria}} [[Ali Abdullah Ayyoub]]<br> {{flagicon|Syria}} [[Issam Hallaq]]<br> {{flagicon|Syria}} [[Ghassan Jaoudat Ismail|Ghassan Ismail]]<br> {{flagicon|Syria}} [[Mohammad al-Shaar]]{{WIA}}<br> {{flagicon|Syria}} Abu Ajeeb<br> {{flagicon|Syria}} Abu Hajar<br> *[[]] *[[Abdul-Malik al-Houthi]] |commander2= {{flagicon|Syria|1932}} '''[[George Sabra]]'''<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Ghassan Hitto]]<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Salim Idris]]<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Mustafa al-Sheikh]]<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Riad al-Asaad]] <small>([[Wounded in action|WIA]])<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2013/03/25/world/meast/syria-civil-war |title=U.N. withdraws staffers as violence rages in Syria |publisher=Edition.cnn.com |date=25 May 2013}}</ref></small><br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Moaz al-Khatib]]<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Abdulbaset Sieda]]<br> {{flagicon|Syria|1932}} [[Burhan Ghalioun]]<br> ---- {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg}} [[Abu Mohammad al-Golani]] <small>([[Wounded in action|WIA]])</small><ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/syriaohr/posts/367316493376695 |title=Al-Nusra leader injured by regime bombardment |publisher=Facebook.com |date= |accessdate=2013-05-16}}</ref> ---- {{flagicon image|Ala kurdên rojava.svg}} [[Salih Muslim Muhammad]] |strength1={{flagicon|Syria}} [[Syrian Armed Forces]]: 110,000 (by Apr 2013)<ref>{{cite news|title=Syrian Army Draft Feared: Damascus Men Worried After Government Cleric's Call To Arms|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/03/14/syria-draft-feared-damascus_n_2874864.html|newspaper=Huffington Post|date=14 March 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.foreignpolicy.com/posts/2013/03/18/assads_army_gets_cut_in_half |title=Assad's army gets cut in half - By David Kenner &#124; FP Passport |publisher=Blog.foreignpolicy.com |date=2013-03-18 |access-date=2013-06-17 |archive-date=2013-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606073536/http://blog.foreignpolicy.com/posts/2013/03/18/assads_army_gets_cut_in_half |url-status=dead }}</ref><br> {{flagicon|Syria}} [[General Security Directorate (Syria)|General Security Directorate]]: 8,000<br> {{flagicon|Syria}} [[Shabiha]] militiamen: 10,000 fighters<br> {{flagicon|Syria}} [[National Defense Force (Syria)|National Defense Force]]: 80,000 soldiers<ref>{{cite web|title=Hezbollah-trained squad to lead battle for Aleppo|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/hezbollah-trained-squad-to-lead-battle-for-aleppo/story-fnb64oi6-1226664682418|work=The Australian|accessdate=17 June 2013}}</ref> <br> {{flagicon|Syria}} [[al-Abbas brigade]]: 10,000 fighters<ref>[http://m.guardiannews.com/world/2013/jun/04/syria-islamic-sunni-shia-shrines-volunteers Syrian war widens Sunni-Shia schism as foreign jihadis join fight for shrines] retrieved 5 June 2013</ref><br> {{flagicon|Syria}} [[Jaysh al-Sha'bi]]: 50,000<ref>{{cite news|last=Borger|first=Julian|title=Iran and Hezbollah 'have built 50,000-strong force to help Syrian regime'|url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/14/iran-hezbollah-force-syrian-regime|newspaper=The Guardian|date=14 March 2013}}</ref><br> {{flag|Iran}}: 150 military advisors <ref>{{cite news|url=http://blogs.telegraph.co.uk/news/concoughlin/100219439/assad-might-yet-win-in-syria-thanks-to-irans-revolutionary-guards/|title=Assad might yet win in Syria thanks to Iran's Revolutionary Guards|date=2013-05-30|access-date=2013-06-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221216/http://blogs.telegraph.co.uk/news/concoughlin/100219439/assad-might-yet-win-in-syria-thanks-to-irans-revolutionary-guards/|url-status=dead}}</ref> <br> <!-- (Just an announcement. No evidence that they have arrived yet.) {{flag|Iran}}: 4,000 [[Army of the Guardians of the Islamic Revolution|Revolutionary Guards]]<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/world-exclusive-iran-will-send-4000-troops-to-aid-bashar-alassads-forces-in-syria-8660358.html|title=Iran will send 4,000 troops to aid Bashar al-Assad’s forces in Syria|date=2013-06-16}}</ref><br> !--> [[Hezbollah]]: 1,500<ref>{{cite news | url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article3560184.ece | title=Assad backed by 1,500 fighters from Hezbollah, says defector | date=6 October 2012 | work=The Times }}</ref>–5,000<ref>Ben, Ilan. (8 January 2013) [http://www.timesofisrael.com/hezbollah-sent-5000-fighters-to-help-assad-daily-reports/#comments According to Al-Watan, members of the Shiite Lebanese militia have already killed 300 Syrian rebels]. ''The Times of Israel''.</ref> fighters<br> [[Houthis]]: 200 fighters<ref>{{cite news|author=ARIEL BEN SOLOMON |url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005 |title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria |agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013 }}</ref> |strength2= {{flagicon|Syria|1932}} '''[[Free Syrian Army]]''': 50,000<ref name="CAP"/> (by May 2013)<br> {{flagicon|Syria|1932}} '''[[Syrian Liberation Front]]''': 37,000<ref name="CAP"/> (by May 2013)<br> '''[[Syrian Islamic Front]]''': 13,000<ref name="CAP"/> (by May 2013)<br> {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg}} '''[[Al-Nusra Front]]''': 6,000<ref name="CAP"/> (by June 2013)<br> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} '''Foreign [[Mujahideen]]''': 2,000–5,500 (by April 2013)<ref name=jihadists>{{cite news |title=Presence of foreign fighters in Syria being overestimated |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Apr-12/213451-presence-of-foreign-fighters-in-syria-being-overestimated.ashx#axzz2QFyH05oZ |work=[[The Daily Star (Lebanon)|The Daily Star]] |access-date=2013-06-17 |archive-date=2013-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414142643/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Apr-12/213451-presence-of-foreign-fighters-in-syria-being-overestimated.ashx#axzz2QFyH05oZ |url-status=dead }}</ref> ---- {{flagicon image|Ala kurdên rojava.svg}} 4,000–10,000 [[Popular Protection Units|YPG]] fighters<ref>{{cite web |url=http://ikjnews.com/?p=4438 |title=Syrian Kurds Trade Armed Opposition for Autonomy |publisher=IKJ News |date=5 July 2012 |access-date=2013-06-17 |archive-date=2012-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801005131/http://ikjnews.com/?p=4438 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=The restive Kurds and Syria's future|url=http://www.dailystar.com.lb/Opinion/Commentary/2013/Feb-19/207000-the-restive-kurds-and-syrias-future.ashx|publisher=The DailyStar|accessdate=19 February 2013|archive-date=2013-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222055711/http://www.dailystar.com.lb/Opinion/Commentary/2013/Feb-19/207000-the-restive-kurds-and-syrias-future.ashx|url-status=dead}}</ref> |casualties1='''Syrian government''' 24,617 soldiers and policemen killed 17,031 militiamen killed<br> 1,000 government officials killed<ref name="safepassage">{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2012/11/06/syria-cameron-safe-passage-assad_n_2081341.html |title=David Cameron Offers 'Safe Passage' For Syria's Bashar Al-Assad, But Not To Britain (PICTURES) |work=Huffington Post|date=6 November 2012}}</ref><br> 2,500 government forces and supporters captured<br> '''Hezbollah'''<br>146 killed<ref>[http://www.terrorism-info.org.il/en/article/20521 Hezbollah Involvement in the Syrian Civil War]</ref> |casualties2= 16,699–41,800<ref>With SOHR already stating that the number of government and rebel fatalities is evenly divided [http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=293186] and the pro-government fatalities to be an estimated 41,800,[http://www.mcclatchydc.com/2013/06/03/192881/assad-backers-reportedly-make.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614014853/http://www.mcclatchydc.com/2013/06/03/192881/assad-backers-reportedly-make.html |date=2013-06-14 }} a higher figure of rebels killed can be estimated to be 41,800 as well. This would be in line with SOHR's upper estimate of 120,000 unverified dead,[http://www.huffingtonpost.com/2013/05/14/syria-death-toll-120000_n_3272610.html] with the number of combatant dead being double the documented number.[https://web.archive.org/web/20231002105446/https://www.facebook.com/syriaohr/posts/368424863265858%26sourceid%3Dopera%26ie%3Dutf-8%26oe%3Dutf-8]</ref> fighters killed* 979 protesters killed 10,000–38,883<ref name="Violations Documenting Center"/> fighters and opposition supporters captured |casualties3= '''92,901–100,000''' killed overall (April 2013 UN estimate)<ref name=UN>[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jun/13/death-toll-syrian-conflict-93000 Syria deaths near 100,000, says UN – and 6,000 are children]</ref><ref name=UN1>[http://www.latimes.com/news/world/worldnow/la-fg-wn-un-syria-death-toll-20130613,0,2953708.story U.N. says Syria death toll has likely surpassed 100,000]</ref><br> '''96,430–120,000<ref name=UN80000Dead>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22886730 |title=Syria death toll at least 93,000, says UN |publisher=BBC News |date= 2013-06-13 |accessdate=2013-06-13}}</ref>''' killed overall (May 2013 [[Syrian Observatory for Human Rights|SOHR]] estimate)<br> '''72,959<ref name="Violations Documenting Center">{{cite web|url=http://www.vdc-sy.org/index.php/en/home|title=Statistics for the number of martyrs|date=3 June 2013|publisher=Violations Documenting Center|access-date=2013-06-17|archive-date=2013-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303155835/http://www.vdc-sy.org/index.php/en/home|url-status=dead}}</ref><ref name="Violations Documenting Center1">{{cite web|url=http://www.vdc-sy.org/index.php/en/otherstatistics|title=Other statistics|date=3 June 2013|publisher=Violations Documenting Center|access-date=2013-06-17|archive-date=2013-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309091504/http://www.vdc-sy.org/index.php/en/otherstatistics|url-status=dead}}</ref>–96,431''' deaths documented by opposition (May 2013)**<br> '''594–1,396''' foreign civilians killed (mostly Palestinians; [[Casualties of the Syrian civil war#Foreign civilians killed|see here]])<br> ---- {{flagicon|Iraq}} 14 Iraqi soldiers killed<ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/74130-iraqi-soldier-killed-by-fire-from-syria |title=Iraqi Soldier Killed by Fire from Syria |publisher=Naharnet.com |date=3 March 2013 }}</ref><ref>{{cite news |author=Zeina Karam |agency=Associated Press |url=http://washingtonexaminer.com/syrian-jets-bomb-northern-city-overrun-by-rebels/article/2523370 |title=Syrian jets bomb northern city overrun by rebels |work=Washington Examiner |date=17 September 2012 |access-date=2013-06-17 |archive-date=2017-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009213157/http://www.washingtonexaminer.com/syrian-jets-bomb-northern-city-overrun-by-rebels/article/2523370 |url-status=dead }}</ref><br> {{flagicon|Lebanon}} 5 Lebanese soldiers killed<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Feb-02/204737-arsal-ambush-kills-two-lebanese-soldiers-hunting-w.ashx |title=Arsal ambush kills two Lebanese soldiers hunting wanted fugitive |work=[[The Daily Star (Lebanon)|Daily Star]]|date= |accessdate=2013-03-08}}</ref><ref>[http://www.nytimes.com/2013/05/29/world/middleeast/syria.html?_r=0 Violence in Lebanese Border Towns Adds to Fears of Syrian Encroachment]</ref><br> {{flagicon|Turkey}} 3 Turkish servicemen killed<ref>{{cite web|author=<!--[if IE 6]> <![endif]--> |url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/07/03/224145.html |title=Assad regrets downing of Turkish jet, says won’t allow open combat with Ankara |publisher=English.alarabiya.net |date=2012-07-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&ArticleID=107960 |title=Turkish police killed in clashes on Syrian border |publisher=Worldbulletin.net |date=2013-05-02 }}</ref><br> {{flagicon|Jordan}} 1 Jordanian soldier killed ---- 2.5–3 million internally [[Displaced person|displaced]]<ref name="interdisp">{{cite web|url=http://www.internal-displacement.org/countries/syria|title=Syria: A full-scale displacement and humanitarian crisis with no solutions in sight}}</ref><ref name="pbs">{{cite web|url=http://www.pbs.org/newshour/rundown/2013/02/syrian-internally-displaced.html|title=Dispatch: Syria's Internally Displaced Depend on Handouts|access-date=2013-06-17|archive-date=2013-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616150839/http://www.pbs.org/newshour/rundown/2013/02/syrian-internally-displaced.html|url-status=dead}}</ref><br> 1,204,707 [[Syrian refugees|refugees]] (March 2013 UNHCR figure)<ref>{{cite web|author=Matthew Weaver |url=http://www.guardian.co.uk/world/middle-east-live/2013/mar/28/syria-crisis-spilling-into-golan-heights-unsc-live |title=UN investigating deportation of Syrian refugees from Turkey - Thursday 28 March 2013 &#124; World news &#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= |accessdate=2013-05-29}}</ref><br> 130,000 missing or detained<ref>{{cite web | url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/syrias-meltdown-requires-a-u.s.-led-response | title=Syria's Meltdown Requires a U.S.-Led Response | publisher=Washington Institute for Near East Policy | date=22 March 2013}}</ref> |notes=*Number possibly higher due to the opposition counting rebels that were not defectors as civilians.<ref name=morethan13000>{{cite news |url=http://www.egyptindependent.com/news/ngo-more-13000-killed-syria-march-2011 |title=NGO: More than 13,000 killed in Syria since March 2011 |agency=Agence France-Presse |date=27 May 2012 }}</ref><br>**Number includes foreign fighters from both sides, as well as foreign civilians }} ബാദ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്ത്വത്തിലുള്ള [[സിറിയ|സിറിയൻ]] സർക്കാരും സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ ശ്രമം നടത്തുന്ന വിമത സൈന്യവും തമ്മിലുള്ള [[ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|ആഭ്യന്തരയുദ്ധമാണ്]] '''സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം'''. 2011 മാർച്ച് 15 മുതൽ ആരംഭിച്ച ആഭ്യന്തരയുദ്ധം ഇപ്പോളും തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കകയാണ്. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയും]] പരസ്യമായി വിമത സൈന്യത്തിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. തുടക്കത്തിൽ പ്രസിഡൻറ് [[ബാഷർ അൽ അസദ്| ബാഷർ അൽ അസദിനെതിരെയുള്ള]] പ്രക്ഷോഭം സമാധാനപരമായിരുന്നു. എന്നാൽ സർക്കാർ അടിച്ചമർത്തൽ തുടങ്ങിയതോടെ സ്ഥിതി അക്രമാസക്തമായി . രണ്ടു വർഷത്തിലധികമായി നിലനിൽക്കുന്ന യുദ്ധത്തിൽ ഇരുവശത്തും നിന്നും ഗുരുതരമായ മനുഷ്യാവകാശധ്വംസനം നടന്നതായി [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ മനുഷ്യാവകാശ വിഭാഗം]] കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] 2013 ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള കണക്കുപ്രകാരം എകദേശം 70,000 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 35 ലക്ഷം പേർ അഭയാർഥികളാവുകയും ചെയ്തു എന്നാണു വിലയിരുത്തൽ.<ref>{{cite news|title=സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം മഹാമാനവദുരന്തമെന്ന് യു.എൻ.|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=355383|accessdate=2013 ജൂൺ 17|newspaper=മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം|date=20 Apr 2013|archive-date=2013-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130420045116/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=355383|url-status=dead}}</ref> ==പശ്ചാത്തലം== ===അസദ് സർക്കാർ=== 1964-ൽ വിപ്ലവത്തിലൂടെ അധികാരത്തിൽ വന്നതാണ് [[അറബ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് ബാദ് പാർട്ടി|അറബ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് ബാദ് പാർട്ടി, സിറിയ]]. 1966-ൽ വീണ്ടും അട്ടിമറിയിലൂടെ അധികാരം മാറുകയുണ്ടായി. 1970-ൽ ഇപ്പോളത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[ബാഷർ അൽ അസദ്|ബാഷർ അൽ അസദിന്റെ]] പിതാവും പ്രതിരോധമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ഹാഫിസ് അൽ അസദ്]] അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു പ്രധാനമന്ത്രിയായി. [[1971]] മാർച്ചിൽ പ്രസിഡണ്ടായി സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ചു, മരണം വരെ തുടർന്നു. ഹാവിസിന്റെ കാലം മുതലേ ജനങ്ങൾക്കു സ്വാതന്ത്ര്യം കുറവായിരുന്നു.<ref name=HRW /> 2000 [[ജൂൺ]] 10-ന് ഹാഫിസിന്റെ മരണാന്തരം മകൻ [[ബാഷർ അൽ അസദ്]] പിൻഗാമിയായി അധികാരത്തിലേറി. ===ജനസംഖ്യ=== സിറിയയിലെ അറുപതു ശതമാനത്തോളം വരുന്ന ജനസംഖ്യ അറബ് സുന്നി വിഭാഗമാണ്. പ്രസിഡന്റ് അസദ് പന്ത്രണ്ടു ശതമാനം മാത്രം വരുന്ന അറബ് അലാവൈത് സമുദായമാണ്. സമുദായങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈര്യം കലാപത്തിനു കൂടുതൽ വഷളാകൻ ഇടയാക്കി. ==അനന്തരഫലം== ===മരണം=== 115234 പേര് ===അഭയാർത്ഥികൾ=== [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ഏകദേശ കണക്കുപ്രകാരം കുറഞ്ഞത് പത്തു ലക്ഷത്തിലധികം ജനങ്ങൾ അഭയാർത്തികളായി. പലരും അയൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്കു പലായനം ചേയ്തു. വൻ തോതിൽ [[ജോർദൻ]], [[തുർക്കി]] എന്നിവടങ്ങളിൽ അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പുകൾ തുറക്കപെട്ടു. ===മനുഷ്യാവകാശ ധ്വംസനം=== നിരവധി അന്താരഷ്ട്ര രാജ്യങ്ങൾ പ്രധാനമയും അമേരിക്കയും ബ്രിട്ടണും സിറിയൻ സർക്കാർ മനുഷ്യാവകാശ ധ്വംസനം നടത്തുന്നതായി പരാതിപെട്ടിരുന്നു. 1963 മുതൽ 2011 വരെ അടിയന്തരാവസ്ത നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. പട്ടാളത്തിനു പ്രത്യേക അധികാരം ഉപയോഗിച്ചു നൂറു കണക്കിനാളുകളെ തടഞ്ഞു വയ്ക്കുകയും ജയിലിൽ ആക്കുകയും ചേയ്തു.<ref name=amnesty1/> ==അവലംബം== {{Reflist|refs= <ref name=HRW>[http://books.google.com/?id=OZ3a4M_oZccC Human Rights Watch World Report 2005 Events of 2004], [[Human Rights Watch]] 2005. ISBN 1-56432-331-5.</ref> <ref name=amnesty1>[http://report2009.amnesty.org/en/regions/middle-east-north-africa/syria Amnesty International Report 2009, State of World Human Rights]</ref> }} [[വർഗ്ഗം:ആഭ്യന്തരയുദ്ധങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം]] 0t1o5h2uzxsx62x2nvy7m3j9njqi1up സാന്റോ കൃഷ്ണൻ 0 253331 4632609 3968818 2026-06-23T15:39:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632609 wikitext text/x-wiki {{PU|Santo Krishnan}} [[പ്രമാണം:Santo Krishnan.jpg|thumb|right|150px|സാന്റോ കൃഷ്ണൻ]] ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രനടനും സ്റ്റണ്ട് മാസ്റ്ററുമായിരുന്നു '''സാന്റോ കൃഷ്ണൻ''' എന്ന '''കൃഷ്ണൻ നായർ''' (കണ്ണിയംപുറം കോണിക്കൽ കൃഷ്ണൻ നായർ). സമ്പൂർണ രാമായണത്തിൽ ഭക്ത ഹനുമാന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹം ഈ രംഗത്ത് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, മലയാളം, ഹിന്ദി, സിംഹള ഭാഷകളിലായി രണ്ടായിരത്തോളം ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14464675&programId=3982928&BV_ID=@@@&channelId=-1073750705&tabId=3 |title=സാന്റോ കൃഷ്ണൻ നിര്യാതനായി, Story Dated: Saturday, July 6, 2013 16:8 hrs IST |access-date=2013-07-07 |archive-date=2013-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130712024149/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=14464675&programId=3982928&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3 |url-status=dead }}</ref> അറുപത് വർഷത്തോളം ഇദ്ദേഹം ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു. ചെട്ടിനാടുകാരുടെ ഉത്സവത്തിൽ പുതുകോട്ടൈ രാജാവ് നൽകിയ ബഹുമതിയിലൂടെയാണ് ഇദ്ദേഹം സാന്റോ കൃഷ്ണൻ എന്നറിയപ്പെട്ടത്. 1934-ലെ ബാലിസുഗ്രീവനായിരുന്നു ആദ്യ ചിത്രം. 1935 ൽ മഹാവീര ഭീമൻ എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലും അഭിനയിച്ചു. എൻ.ടി.ആർ അഭിനയിച്ച സതി സുലോചന (തെലുങ്ക്), ലവകുശ (തമിഴ്/തെലുങ്ക്), ഭക്തവേവണ്ണ (കന്നഡ) എന്നിവയിൽ ഹനുമാന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിച്ചു. ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേകത്തിലും (മലയാളം) ഹനുമാന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിച്ചു. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ഒറ്റപ്പാലം സന്ദർശനത്തിൽ ജാതി വിവേചനത്തിനെതിരെ ആശയപ്രചരണം നടത്തിയതിന്റെ പേരിൽ സ്കൂളിൽ നിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. അതേതുടർന്ന് ശീർകാഴി സത്യഗ്രഹത്തിലും ഉപ്പു സത്യഗ്രഹത്തിലും പങ്കെടുത്തു. പൊലീസ് മർദനവും ജയിൽ ശിക്ഷയും അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>മനോരമ ദിനപത്രം, കൊച്ചി എഡിഷൻ, പേജ് 11, 2013 ജൂലൈ 5</ref> [[പുതിയ ആകാശം പുതിയ ഭൂമി]] മുതൽ [[മീശ മാധവൻ]] വരെ നിരവധി മലയാളചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഭാര്യ ദാക്ഷായണിയുടെ മരണത്തോടെ 1994-ൽ നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തി സ്ഥിര താമസമാക്കി. നൊട്ടിയത്ത് കൊച്ചുകുട്ടിയമ്മയെ പിന്നീട് വിവാഹം കഴിച്ചു. താരസംഘടനയായ അമ്മയുടെ സംഭാവന കൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം അവസാനകാലത്ത് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ലക്കിടിയിലെ മിത്രാനന്ദപുരത്ത് നൊട്ടിയത്തുവീട്ടിൽ വച്ച് 2013 ജൂലൈ 6-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് അന്തരിച്ചു. 7-ന് പാമ്പാടി ശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. സുകുമാരൻ ഏകമകൻ. ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1920-ൽ ജനിച്ചവർ]] s6u8oniu3zag6fpuueyop0b2nr65xzx സോൾഡറിങ് 0 254914 4632699 3971068 2026-06-23T22:00:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632699 wikitext text/x-wiki {{PU|Soldering}} [[File:Desoldering.jpg|thumb|upright=1.5|ഒരു വയറും കോണ്ടാക്റ്റും തമ്മിലുള്ള സോൾഡറിംഗ് നീക്കുന്നു.]] രണ്ടോ അതിലധികമോ ലോഹവസ്തുക്കൾ തമ്മിൽ ഉരുകിയൊലിക്കുന്ന ഒരു [[filler metal|പൂരകലോഹം]] ([[solder|സോൾഡർ]]) ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനെയാണ് '''സോൾഡറിങ്ങ്''' എന്നുവിളിക്കുന്നത്. സോൾഡറിന് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലോഹഭാഗങ്ങളേക്കാൾ കുറഞ്ഞ [[melting point|ദ്രവണാങ്കമായിരിക്കും]] ഉണ്ടാകുക. ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലോഹഭാഗങ്ങൾ ഉരുകുന്നില്ല എന്നതാണ് [[welding|വെൽഡിങ്ങും]] സോൾഡറിങ്ങും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം. [[brazing|ബ്രേസിങ്ങ്]] എന്ന പ്രക്രീയയിൽ പൂരകലോഹം താരതമ്യേന ഉയർന്ന താപനിലയിലാണ് ഉരുകുന്നതെങ്കിലും ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ട ലോഹഭാഗങ്ങൾ ഉരുകുന്നില്ല. മുൻകാലത്തെ ഒരുമാതിരി എല്ലാ സോൾഡറുകളിലും ഈയം (ലെഡ്) ഉണ്ടായിരുന്നു. പാരിസ്ഥിതികപ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം ഇപ്പോൾ ലെഡ് ഇല്ലാത്ത ലോഹക്കൂട്ടുകളാണ് (അലോയ്) കുടിവെള്ളമൊഴുകുന്ന കുഴലുകളിലും ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങളിലും സോ‌ൾഡറായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ==പ്രക്രീയകൾ== പ്രധാനമായും മൂന്നു തരത്തിലുള്ള സോൾഡറിംഗ് പ്രക്രീയകളാണുള്ളത്. # സോഫ്റ്റ് സോൾഡറിങ്ങ് - ഇത് ഏറ്റവും ദുർബ്ബലമായ തരമാണ്. ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ദ്രവണാങ്കമുള്ള സോൾഡറാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഈയം അടങ്ങിയ സോൾഡറാണ് ഇതിനുപയോഗിച്ചിരുന്നത് # സിൽവർ സോൾഡറിങ്ങ് - [[silver|സിൽവർ]] അടങ്ങിയ ലോഹക്കൂട്ടുകളാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇത്തരം സോൾഡറുകളുടെ ദ്രവണാങ്കം സോഫ്റ്റ് സോൾഡറിങ്ങിനേക്കാൾ ഉയർന്നതായിരിക്കും. ബലവും കൂടുതലാണ് # [[brazing|ബ്രേസിങ്ങ്]] എന്ന പ്രക്രീയയിൽ [[brass|ബ്രാസ്]] ലോഹക്കൂട്ടാണ് സോൾഡറായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ===സിൽവർ സോൾഡറിങ്ങ്=== [[സ്വർണ്ണം]], [[വെള്ളി]], [[പിച്ചള ]], [[ചെമ്പ്]] എന്നീ ലോഹങ്ങൾ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രീയയാണിത്. സിൽവർ സോൾഡർ ലോഹഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്ക് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ സോൾഡർ ചെയ്ത സ്ഥലത്ത് ലോഹഭാഗങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഉറപ്പുണ്ടാകും. ബ്രേസിംഗിൽ ലോഹദണ്ഡുകൾ ലോഹഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ചേരുന്നിറ്റത്ത് മുട്ടിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നതെങ്കിൽ സിൽവർ സോൾഡറിംഗിൽ ചെറിയ സോൾഡർ വയറുകൾ യോജിക്കേണ്ടിടത്ത് വച്ചശേഷം ചൂടാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ആഭരണങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ യോജിപ്പിക്കാൻ ഗോൾഡ് ലേസർ സ്പോട്ട് സോൾഡറിംഗ് എന്ന ഒരു പ്രക്രീയയുമുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Wikibooks|Practical Electronics/Soldering}} * [http://www.epemag.wimborne.co.uk/desolderpix.htm Desoldering guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111044437/http://www.epemag.wimborne.co.uk/desolderpix.htm |date=2010-01-11 }} * [http://vega.org.uk/video/programme/166 A short video explanation of how solder works] * [http://europa.eu/eur-lex/pri/en/oj/dat/2003/l_037/l_03720030213en00190023.pdf RoHS directive 2002/95/EC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061023052854/http://europa.eu/eur-lex/pri/en/oj/dat/2003/l_037/l_03720030213en00190023.pdf |date=2006-10-23 }} - the restriction of the use of certain hazardous substances in electrical and electronic equipment * A useful table of various solder alloy liquidus temperatures can be found in an [http://www.empf.org/empfasis/jan05/lfaudit.htm article hosted at the EMPF]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514054830/http://www.empf.org/empfasis/jan05/lfaudit.htm |date=2013-05-14 }}. {{Metalworking navbox|formopen}} {{Jewellery}} [[വർഗ്ഗം:ലോഹകർമ്മം]] arqqk48spl2pnh1e29en70tqvf3xh7h സാബിലി 0 255853 4632611 3970379 2026-06-23T15:42:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632611 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sabily}} {{Infobox OS | name = സാബിലി | logo = [[Image:SabilyLogo-128.png|128px|Sabily logo]] | screenshot = [[Image:Sabily Badr 11.04 Unity desktop.png|250px]] | caption = സാബിലി ബദ്ർ 11.04 [[യൂണിറ്റി]] പണിയിടത്തോടു കൂടിയത്. | website = [http://www.sabily.org www.sabily.org] | family = [[Unix-like|യൂണിക്സ് സമാനം]] | source_model = [[Open source|ഓപൺ സോഴ്സ്]] | latest_release_version = 11.10 (ഉഹുദ്) | latest_release_date = {{Start date and age|2011|12|19}} | language = ബഹുഭാഷ (55ഓളം)<ref>[http://l10n.gnome.org/languages/ GNOME Languages]</ref> | kernel_type = [[Monolithic kernel|മോണോലിത്തിക്ക്]] ([[Linux kernel|ലിനക്സ്]]) | ui = [[ഗ്നോം]] | license = [[ഗ്നു ജിപിൽ]], മറ്റുള്ളവയും | updatemodel = [[Advanced Packaging Tool|ആപ്റ്റ്]] (ഫ്രണ്ട് എൻഡുകൾ ലഭ്യമാണ്) | package_manager = [[ഡിപികെജി]] | supported_platforms = [[എക്സ്86]] (32 ബിറ്റ്), [[എക്സ്86-64]] (64 ബിറ്റ്)<ref>[http://www.sabily.org/website/en/sabily/downloads.html Sabily downloads]</ref> }} [[മുസ്ലിം|മുസ്ലിംകൾക്കായി]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സ്വതന്ത്ര]] [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ്]] '''സാബിലി'''. [[ലിനക്സ് വിതരണം|ലിനക്സ് വിതരണങ്ങളിലൊന്നായ]] [[ഡെബിയൻ|ഡെബിയന്റെ]] വ്യുൽപ്പന്നമായ [[ഉബുണ്ടു]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സാബിലി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്.<ref name="website">[http://www.sabily.org/website/ www.sabily.org/website]</ref> ഉബുണ്ടുവിൽ ഇസ്ലാമിക സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും [[അറബി]] ഭാഷക്കുള്ള പിന്തുണയും കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് സാബിലി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുള്ളത്. == ചരിത്രം == 2007ലാണ് സാബിലി പുറത്തിറക്കാൻ ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് ഉബുണ്ടു മുസ്ലിം എഡിഷൻ (ഉബുണ്ടുമി) എന്ന പേരിലായിരുന്നു സാബിലി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഉബുണ്ടുമി 7.04 ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ സാബിലി പതിപ്പ്. ഉബുണ്ടുവിന്റെ പുറത്തിറക്കൽ ചക്രവും പതിപ്പ് സംഖ്യാ സമ്പ്രദായവും പിന്തുടർന്നാണ് സാബിലി പുതിയ പതിപ്പുകളിറക്കുന്നത്. പതിപ്പ് 9.04 മുതൽ സാബിലി എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചത്. == പതിപ്പുകൾ == * ഉബുണ്ടുമി 7.04. 2007 ഒക്റ്റോബർ 10ന് പുറത്തിറങ്ങി. * ഉബുണ്ടുമി 7.10. 2007 ഡിസംബർ 2ന് പുറത്തിറങ്ങി. * ഉബുണ്ടുമി 8.04. 2008 മെയ് 17ന് പുറത്തിറങ്ങി. * ഉബുണ്ടുമി 8.04.1. 2008 ജൂലൈ 22ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 9.04 ത്വൈബ. 2009 മെയ് 12ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 9.10 ഗാസ. 2009 ഡിസംബർ 27ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 10.04 മനാറത്ത്. 2010 ജൂൺ 28ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 10.10 അൽഖുദ്സ്. 2010 നവംബർ 2ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 11.04 ബദ്ർ. 2011 മെയ് 5ന് പുറത്തിറങ്ങി. * സാബിലി 11.10 ഉഹുദ്. 2011 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങി. == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.sabily.org ഔദ്യഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * {{DistroWatch|sabily|NAME=സാബിലി}} * [http://linuxsabily.blogspot.com/2011/05/sabily-1104-al-badr-released.html സാബിലി ബ്ലോഗ്: ബദ്ർ പുറത്തിറങ്ങി] * [http://eyeonlinux.com/2010/11/08/quick-look-ubuntu-muslim-edition-10-10-sabily-al-quds/ സാബിലി 10.10 ഐ ഓൺലിനക്സിൽ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130118193505/http://eyeonlinux.com/2010/11/08/quick-look-ubuntu-muslim-edition-10-10-sabily-al-quds/ |date=2013-01-18 }} * [http://desktoplinuxreviews.com/2010/07/22/ubuntu-muslim-edition-10-04-sabily/ സാബിലി 10.04 ഡെസ്ക്ടോപ് ലിനക്സ് റിവ്യൂസിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924164431/http://desktoplinuxreviews.com/2010/07/22/ubuntu-muslim-edition-10-04-sabily/ |date=2010-09-24 }} * [http://news.softpedia.com/news/Softpedia-Linux-Weekly-Issue-44-111257.shtml#0 സാബിലി 9.04 സോഫ്റ്റ്പീഡിയ] * [http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2347168,00.asp സാബിലി 9.04 എക്സ്ട്രീംടെക്കിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607231800/http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2347168,00.asp |date=2011-06-07 }} * [http://www.linuxtoday.com/news_story.php3?ltsn=2009-05-18-018-35-RV-SW-RL സാബിലി 9.04 ലിനക്സ് റ്റുഡേയിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309113806/http://www.linuxtoday.com/news_story.php3?ltsn=2009-05-18-018-35-RV-SW-RL |date=2012-03-09 }} * [https://launchpad.net/zakat-calc സക്കാത്ത് കാൽക് ലോഞ്ച്പാഡിൽ] {{ഉബുണ്ടു}} {{Linux distributions}} m82tx96e8xf51q52lxeyv2r9komkzah സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട് റെയിൽ നിലയം 0 266230 4632685 4545516 2026-06-23T20:09:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632685 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Station | name = സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട് | type = ചെന്നൈ പുറനഗര റെയിൽ ശൃംഖലയിലെയും ദക്ഷിണ റെയിൽവെയിലേയും ഒരു സ്റ്റേഷൻ | style = ഭാരതീയ റെയിൽവേ | image = | image_caption = | address = ജീ എസ് റ്റി റോഡ്, സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട്, ചെന്നൈ, തമിഴ്നാട്, ഇന്ത്യ | coordinates = {{coord|12|59|41|N|80|11|56|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | line = ചെന്നൈ പുറനഗര റെയിൽ ദക്ഷിണ പാത, പശ്ചിമ ദക്ഷിണ പാത | other = | structure = Standard on-ground station | platform = 4 | depth = | levels = | tracks = 4 | parking = ഉണ്ട് | bicycle = | baggage_check = ഇല്ല | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = | ADA = | code = STM | owned = റെയിൽ മന്ത്രാലയം, ഭാരത റെയിൽവേ | zone = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]] | former = സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ (മദ്രാസ്-സതേർൺ മറാട്ടാ റെയിൽവേ) | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mpassengers = | services = | map_locator = }} '''സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട്''' അഥവാ '''മൗണ്ട് സ്റ്റേഷൻ ചെന്നൈ''' ബീച്ച് - ചെങ്കല്പട്ട് പാതയിലെ ഒരു സ്റ്റേഷനാണ്. ഈ സ്റ്റേഷൻ മൗണ്ട്, ആദമ്പാക്കം, മടിപ്പാക്കം, പുഴുതിവാക്കം, മേടവാക്കം, തില്ലൈ ഗംഗാ നഗർ, സിറ്റി ലിങ്ക് റോഡ്, എൻ ജി ഒ കോളനി എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് സേവനം നൽകുന്നു. ദേശീയ പാത 45നോട് ചേർന്നാണ് ഈ സ്റ്റേഷൻ ഉള്ളത്. ചെന്നൈ ബീച്ച് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും 17 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ കടൽ നിരപ്പിൽ നിന്നും 11 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട് ഒരു ഏകീകൃത റെയിൽ നിലയമാണ്. ഇവിടെ ചെന്നൈ പുറനഗര റെയിൽ, ത്വരിത ഗതാഗത ശൃംഖല, മഹാനഗര റെയിൽ ശൃംഖല എന്നീ മൂന്ന് റെയിൽ പാതകളും ഇവിടെ ഒന്നുചേരുന്നു.<ref> - ചെ</ref> The latter two are under construction. == ചരിത്രം == മദ്രാസ് ബീച്ചിനും താമ്പരത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള റെയിൽ പാത വൈദ്യുതീകരിച്ചത് 1931 മെയ് മാസം 11ആം തിയ്യതിയാണ്. കേന്ദ്രീകൃതമായ വൈദ്യുതീകരിച്ച സിഗ്നലിങ് സംവിധാനം വഴിയാണ് ഈ സ്റ്റേഷൻ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1931ൽ 1500 വോൾട്ട് ഡിസി വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. കൂടാതെ എഗ്മോർ വരെ സ്വയം പ്രവർത്തിത സിഗ്നലിങ് സംവിധാനവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ കേന്ദ്രീകൃത സിഗ്നലിങ് നിലയം 2002 ആഗസ്റ്റ് മാസം പ്രവർത്തനം മതിയാക്കി. സ്റ്റേഷൻ പുതുക്കി പുതിയ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനായിട്ടായിരുന്നു നിർത്തിയത്. <ref name="IRFCA_ElectricTraction1">ല്പട്ട്</ref> The section was converted to 25&nbsp;kV&nbsp;AC traction on 15 January 1967.<ref name="IRFCA_HistoryOfElectrification">തയിലെ </ref> 2012ലെ സ്ഥിതി പ്രകാരം, ഇത് ഒരു ഏകീകൃത റെയിൽ നിലയമാണ്. പുതിയ സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടം 78 കോടി രൂപ ചിലവിൽ പണികഴിക്കുന്നു. 2013 സെപ്റ്റമ്പറോടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കാനാണ് പദ്ധതിയിട്ടത്.<ref name="Dinamalar_GrandMetroStationUnderConstruction"> സ്റ്റേ</ref> ==വിതാനം== ഇതൊരു ഏകീകൃത റെയിൽനിലയമാണ് എന്ന് മുൻപ് പറഞ്ഞല്ലൊ. മൂന്നു പാതകളും ഓരോ നിലകളിലായി, മൂന്ന് നിലയുള്ള ഒരു റെയിൽ നിലയമായിരിക്കും ഇത്. ചെന്നൈ ബീച്ച്-ചെങ്കൽപ്പട്ട്, ചെന്നൈ ബീച്ച്-വേളച്ചേരി-മൗണ്ട്, ചെന്നൈ മഹാനഗര റെയിൽ ശൃംഖല എന്നിവയാണ് ആ മൂന്ന് പാതകൾ. തറ നിരപ്പിൽ ചെങ്കൽപ്പട്ട് പാതയും, ഒന്നാം നിലയിൽ വേളച്ചേരി പാതയും, രണ്ടാം നിലയിൽ മഹാനഗര റെയിൽ പാതയും വരും. ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ഭാഗം 23 മീറ്റർ പൊക്കത്തിലായിരിക്കും. 48000 ച.മീ വ്യാപ്തിയിലാണ് കെട്ടിടനിർമ്മാണം.<ref name="Dinamalar_GrandMetroStationUnderConstruction"/> നടമേടയുടെ നീളം 140 മീറ്റർ ഉണ്ടാകും.<ref name="TOI_AllRoadsLeadToMetro">ണ്. ഈ</ref> മൂവായിരം ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങൾ നിറുത്താൻ പാകത്തിനുള്ള പാർക്കിങ് സംവിധാനവും ഉണ്ടാവും. ഈ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനം പൂർത്തിയായാൽ നഗരത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സ്റ്റേഷനായി മാറും. ചെന്നൈ സെന്റ്രലും എഗ്മോറും മൗണ്ടിനെക്കാൾ വലിയതാണ്.<ref name="Dinamalar_GrandMetroStationUnderConstruction"/> ==ഭാവി== മൂന്ന് പാതയിൽ നിന്നും ഉള്ള യാത്രികരെ സഹായിക്കാൻ സ്റ്റേഷനു ചുറ്റും റോഡുണ്ടാക്കി ബസ് സംവിധാനം കൊണ്ടുവരാനും പദ്ധതിയുണ്ട്.<ref name="TOI_FromTongaStopToHub">റ്റേഷൻ</ref> ==അനുബന്ധം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-11/chennai/39898354_1_chennai-metro-rail-st-thomas-mount-southern-railway St Thomas Mount railway station to get longer platform]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115201445/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-11/chennai/39898354_1_chennai-metro-rail-st-thomas-mount-southern-railway |date=2014-01-15 }} - 11 June 2013, [http://epaper.timesofindia.com/Default/Scripting/ArticleWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=pastissues2&BaseHref=TOICH%2F2013%2F06%2F11&ViewMode=GIF&PageLabel=3&EntityId=Ar00301&AppName=2 The Times of India, Chennai] * [http://indiarailinfo.com/station/map/st-thomas-mount-stm/6943 St. Thomas Mount railway station on IndiaRailInfo.com] {{ചെന്നൈ പുറനഗര റെയിൽവേ - തെക്ക്|സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ട്|ഗിണ്ടി റെയിൽ നിലയം|പഴവന്താങ്കൽ റെയിൽ നിലയം|11|17}} [[വർഗ്ഗം:ചെന്നൈ]] ls5zoolxmlv312j98hmab6mm7ipz8x7 തോറ്റം 0 271082 4632734 4631888 2026-06-24T03:35:21Z ~2026-36435-63 219590 /* ഉള്ളടക്കം */ 4632734 wikitext text/x-wiki {{For|[[തെയ്യം|തെയ്യവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം പാട്ട്}} {{prettyurl|mudipurapattu}} [[പ്രമാണം:തോറ്റംപാട്ട്_അനുഷ്ഠാനം.jpg|ലഘുചിത്രം|നടുവിൽ|തൃപ്പനയം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു തോറ്റംപാട്ട് അനുഷ്ഠാനം.]] തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ([[തിരുവിതാംകൂർ]] പ്രദേശം) ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനമാണ് '''തോറ്റംപാട്ട്.''' രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പാട്ടമ്പലത്തിൽ കുടിയിരുത്തി ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് തോറ്റംപാട്ട്. ശിവ നേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരത്തിൽ തുടങ്ങി ദാരികവധം വരെയുള്ള ഭാഗമാണ് പ്രധാനമായും തോറ്റം പാടുന്നത്. ചിലപ്പതികാരത്തിലെ കണ്ണകിയുടെ കഥയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂർ അമ്മയെ സ്തുതിക്കുന്ന രീതിയിലും ഇത് പാടാറുണ്ട്. മകരം, കുംഭം, മീന മാസങ്ങളിലെ ഭരണിനാൾ മുതലാണ് ഈ പാട്ടുപാടുന്നത്. പ്രത്യേകം കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ പച്ചപ്പന്ത(മുല്ലപ്പന്തൽ)ലിൽ വച്ചാണ് പാട്ട്/തോറ്റം പാടുന്നത്. പാട്ടു തുടങ്ങുന്ന ദിവസം കാപ്പുകെട്ടുക എന്നൊരു ചടങ്ങുണ്ട്. പാട്ടുത്സവം കഴിഞ്ഞേ കാപ്പഴിക്കുകയുള്ളൂ.<ref>{{cite book|last=ഡോ.എം. വി. വിഷ്ണു നാരായണൻ നമ്പൂതിരി|title=മുടിപ്പുരപ്പാട്ട്|year=2013|publisher=കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|isbn=81 7638 756 8|pages=728 -729}}</ref> == മുടിയും മുടിപ്പുരയും == [[File:തിരുമുടി.jpg|thumb|left|മുടി, [[വാഴപ്പള്ളി ശ്രീ മഹാദേവർക്ഷേത്രം|വാഴപ്പള്ളിയിലേത്]]]] എല്ലാ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിലും തോറ്റം പാട്ട് നടത്താറില്ല, ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിരൂപമായ '''മുടി''' വെച്ച് ആരാധിക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് സാധാരണ തോറ്റം പാട്ട് നടത്താറുള്ളത്. തെയ്യത്തിന്റെ തലയിൽ കാണുന്ന വലിയ കിരീടം പോലെ പ്ലാവിൻ്റെ പലകയിൽ കൊത്തിവെച്ച ഭദ്രകാളീമുഖവും തോൾവരെ ഉള്ള ഭാഗങ്ങളുമാണ് '''മുടി''' എന്ന് പറയുന്നത്. ഭദ്രകാളിയുടെ തലമുടിയായി ധാരാളം പാമ്പുകളെ ഇതിൽ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും മാറി മറ്റൊരു മുറിയിൽ(മുടിപ്പുരയിൽ) വെച്ചാരാധിക്കുന്നതാണ്. ഇങ്ങനെ മുടിയും മുടിപ്പുരയും ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് തോറ്റംപാട്ട് നടത്തുക.<ref name="webdunia-ക">{{cite news|title=കുടിയിറങ്ങുന്ന മുടിപ്പുരകൾ|url=http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/special09/attukal09/0903/05/1090305106_1.htm|accessdate=2014 ഫെബ്രുവരി 25|newspaper=മലയാളം.വെബ്ദുനിയ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120507163322/http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/special09/attukal09/0903/05/1090305106_1.htm|archivedate=2012-05-07 16:33:22|language=മലയാളം|format=ലേഖനം}}</ref> പാട്ട് സാധാരണയായി വൈകിട്ടാണ് നടത്തുക. == ഉള്ളടക്കം == രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി ക്രോഡീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പാട്ടിൻ്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ ശിവന്റെ മകളായ കാളി ജനിക്കുന്നതും ദാരികനെന്ന അസുരനെ വധിക്കുന്നതുമാണ് വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ രണ്ടാം പകുതിയിൽ വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ ഉണ്ണി പാലകർ എന്ന പ്രമാണിയുടെ ജനനവും കാളിയുടെ അവതാരമായ കന്യാവിനെ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിക്കുന്നതും പിന്നീട് ചിലമ്പു വിൽക്കാൻ പാണ്ടി നാട്ടിൽ പോകുന്നതും അവിടെവച്ച് കൊല്ലപ്പെടുന്നതും വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭർത്താവിനെ തേടി പാണ്ടി നാട്ടിലെത്തുന്ന കന്യാവ് കാളീരൂപം പൂണ്ട് പാണ്ടി രാജാവിനെ കൊന്ന് മലനാട് കയറി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വന്ന് കുടിയിരിക്കുന്നതോടെ തോറ്റം അവസാനിക്കുന്നു. <ref name="koonambaikulathamma-ക">{{Cite web|url=http://www.koonambaikulathamma.com/history.php|title=ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം|publisher=കൂനന്മായിക്കുളത്തമ്മ.കോം|accessdate=2015-04-09|archivedate=2015-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409091530/http://www.koonambaikulathamma.com/history.php|7=|url-status=dead}}</ref> ഓരോ ദിവസവും ഗണപതിപ്പാട്ടു പാടിക്കൊണ്ടാണ് തോറ്റം ആരംഭിക്കുന്നത്. {{ഉദ്ധരണി|<poem> പത്തു നൂറായിരക്കോടി കനകവിളക്കും കൊളുത്തി വെച്ച് പിറന്തവാൻ ഗണപതിയെ തായോടും പൂജിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നേ മാതാവേ... സ.... ശോഭകലർന്നൊരു തമ്പുരാൻ തൻ‌മകൾ ശോഭയോടെ വന്നിട്ട് അമൃത് പെയ്‌വാൻ സ....</poem>}} അതിനെ തുടർന്ന് ഒരുക്കലുകളെ കുറിച്ചു പാടുന്നു. {{ഉദ്ധരണി|<poem> നിലം വിളക്കയോ അമ്മേ തൂപ്പിക്കുന്നേ നിലം കറുക്കയോ അമ്മേ തളിർപ്പിക്കുന്നിതാ പഞ്ചവർണ്ണനോ എന്ന കുളിർ കണ്ടിട്ട് കലശം കൂടയോ വെച്ചങ്ങാടിക്കുന്നേ.</poem>}} നിലവിളക്കും, പൂവിളക്കും, കലശവും, കരിക്കും, കമുകിന്റെ പൂങ്കുലയും പൂവുകളും പട്ടും മറ്റും വെച്ച് പീഠങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നതായും അതിൽ ദേവിയുടെ ചിലമ്പും വാളും വെച്ച് അലങ്കരിക്കുന്നതായും തുടർന്ന് ദേവിയെ തന്നെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് പന്തലിൽ ഇരുത്തിക്കൊണ്ടാണ് പ്രധാന പാട്ട് തുടങ്ങുന്നത്. == ചിലപ്പതികാരത്തിന്റെ സ്വാധീനം == പാലകൻ എന്നത് ചിലപ്പതികാരത്തിലെ കോവലനാണെന്നും, കോവലന്റെ തത്ഭവമായ ഗോപാലൻ സങ്കോചിച്ചാണ് പാലകൻ ആയതെന്നും കേരള സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിൽ ഉള്ളൂർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="sayahna-ക">{{Cite book|url=http://ml.sayahna.org/index.php/%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%B4%E0%B5%8D_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82#.E0.B4.87.E0.B4.A4.E0.B4.BF.E0.B4.B5.E0.B5.83.E0.B4.A4.E0.B5.8D.E0.B4.A4.E0.B4.82|title=കേരളസാഹിത്യചരിത്രം|author=ഉള്ളൂർ എസ് പരമേശ്വര അയ്യർ|chapter=കേരളവും ചെന്തമിഴ് സാഹിത്യവും / ഇതിവൃത്തം|accessdate=2015-04-09|6=|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803033447/http://ml.sayahna.org/index.php/%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%B4%E0%B5%8D_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%82#.E0.B4.87.E0.B4.A4.E0.B4.BF.E0.B4.B5.E0.B5.83.E0.B4.A4.E0.B5.8D.E0.B4.A4.E0.B4.82|url-status=dead}}</ref> == തോറ്റം പാട്ട് നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == *പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ പൊങ്കാലയോട് അനുബന്ധിച്ചു പച്ചപ്പന്തലിൽ പാട്ട് നടക്കാറുണ്ട്. *തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വെള്ളനാട് ശ്രീ ഭഗവതി ഷേത്രത്തിലും തൂക്ക മഹോത്സവത്തിനോട് അനുബന്ധിച്ചു തോറ്റം പാട്ട് നടക്കാറുണ്ട് *കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംമ്പാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭരണി ഉത്സവവുമായി ബന്ധപെട്ടു ഇത് നടക്കാറുണ്ട്. *ആലപ്പുഴ ചെട്ടികുളങ്ങര, പത്തനംതിട്ട മലയാലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇത് കാണാം. *കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുതിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു. *[[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] തൃപ്പനയം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ വൃശ്ചിക മാസത്തിൽ, എല്ലാ വർഷവും കൊണ്ടാടുന്ന ഉത്സവമാണ് തോറ്റംപാട്ട് മഹോത്സവം. വൃശ്ചികം അവസാനം വടക്കേ നടതുറപ്പ് മഹോത്സവത്തിന് തലേ ദിവസതോട് കൂടി തോറ്റംപാട്ട് മഹോത്സവം അവസാനിക്കുന്നു. * കൊല്ലം ജില്ലയിൽ പരവൂർ പുറ്റിങ്ങൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനഭരണി മഹോത്സവത്തിന് 7 ദിവസം മുൻപ് 41 ദിവസത്തെ തോറ്റം പാട്ട് അവസാനിക്കുന്നു. ആറ്റുവാശ്ശേരി രുധിരഭയങ്കരി ദേവിക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാവർഷവും മകരമാസത്തിൽ 7 ദിവസം തോറ്റംപാട്ട് നടന്നുവരുന്നു. * കൊല്ലം ജില്ലയിൽ തന്നെ [[കരുനാഗപ്പള്ളി]] ഭാഗത്ത് '''മുടിപ്പുരയും മുടിയും''' ഉള്ള എല്ലാ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ക്ഷേത്രോൽസവത്തോടനുബന്ധിച്ച് 10 ദിവസത്തെ തോറ്റം പാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. [[ആലപ്പാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലപ്പാട് പഞ്ചായത്തിലെ]] മൂക്കുംപുഴ ദേവീക്ഷേത്രം, മരുന്നൂർകുളങ്ങര തെക്ക് നെടിയവിള ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം കുരിക്കശ്ശേരിൽ ദേവീക്ഷേത്രം, പശ്ചിമേശ്വരം ക്ഷേത്രം ഇവ അതിൽ ചിലതാണ്. കോരാണി വാറുവിളാകം ക്ഷേത്രത്തിൽ ക്ഷേത്രോൽസവത്തോടനുബന്ധിച്ച് 7 ദിവസമാണ് തോട്ടം പാട്ടു നടക്കുന്നത് *കൊല്ലം ജില്ലയിലെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളീദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ പണ്ടുകാലം മുതൽക്കേ തോറ്റംപാട്ട് നടത്തി വരുന്നു പണ്ട് 41 ദിവസമായിരുന്നു പാട്ട് നടത്തിയിരുന്നത് ഇപ്പോൾ പുതിയ ക്ഷേത്രം വന്നുനു കഴിഞ്ഞു കുംഭരണിക്ക് 10 നാൾ മുന്നേ കൊടിയേറി തോറ്റംപാട്ടുത്സവം നടത്തിപ്പോരുന്നു തെക്കേക്കാവ് ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രത്തിൽ മകരമാസത്തിൽ 21 ദിവസത്തെ തോറ്റം പാട്ടുത്സവം നടക്കാറുണ്ട്. *കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മയ്യനാട് ജന്മംകുളം ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ കുംഭഭരണി മഹോത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചു ,മഹാശിവരാത്രി ദിനത്തിൽ കാപ്പുകെട്ടി ആരംഭിക്കുന്ന തോറ്റംപാട്ട് മീന മാസം തൃക്കേട്ടയിലെ ഗുരുതി വരെ നടത്തി പോരുന്നു * [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ]] [[വർക്കല]] പുല്ലാന്നികോട് കരുനിലകോട് ഭാഗത്ത് ഉള്ള കുഴിവിളാകം ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാവർഷവും മകരമാസത്തിൽ നടത്തുന്ന അശ്വതി തിരുനാൾ മഹോത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് 7 ദിവസത്തെ തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരുന്നു. * കൊല്ലം ജില്ലയിൽ കൊട്ടാരക്കര ഓയൂർ റോഡിൽ ഓടനാവട്ടം കട്ടയിൽ കാവിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാവർഷവും മീനമാസത്തിൽ ഉത്രാടം തിരുനാൾ മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസത്തെ തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു * കൊല്ലംജില്ലയിലെ വിളക്കുപാറയിലെ മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിൽ കൂഭംമാസത്തിലെ മകയിരം തിരുനാൾ മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം തോറ്റം പാട്ട് ഉണ്ട്. *തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ നന്ദിയോട് ആലംപാറ ക്ഷേത്രതിലും കൂഭംമാസത്തിലെ അനിഴം മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 10 ദിവസം തോറ്റം പാട്ട് ഉണ്ട്. == കൂടുതൽ വായനക്ക് == * {{Cite book|url=http://ml.sayahna.org/index.php/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D_I#.E0.B4.AD.E0.B4.A6.E0.B5.8D.E0.B4.B0.E0.B4.95.E0.B4.BE.E0.B4.B3.E0.B4.BF.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.AA.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B5.8D.E0.B4.9F.E0.B5.81.E0.B5.8D_.E2.80.93_.E0.B4.95.E0.B4.B3.E0.B4.AE.E0.B5.86.E0.B4.B4.E0.B5.81.E0.B4.A4.E0.B5.8D.E0.B4.A4.E0.B5.81.E0.B4.82_.E0.B4.AA.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B5.8D.E0.B4.9F.E0.B5.81.E0.B4.82|title=കേരളസാഹിത്യചരിത്രം|author=ഉള്ളൂർ എസ് പരമേശ്വര അയ്യർ|chapter=നാടോടിപ്പാട്ടുകൾ I/ ഭദ്രകാളിപ്പാട്ടു് – കളമെഴുത്തും പാട്ടും, ഭദ്രകാളിപ്പാട്ടു്, കണ്ണകിത്തോറ്റം, മണിമങ്കത്തോറ്റം, മറ്റു ചില ഭദ്രകാളിപ്പാട്ടുകൾ|accessdate=2015-04-09|6=|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803033734/http://ml.sayahna.org/index.php/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D_I#.E0.B4.AD.E0.B4.A6.E0.B5.8D.E0.B4.B0.E0.B4.95.E0.B4.BE.E0.B4.B3.E0.B4.BF.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.AA.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B5.8D.E0.B4.9F.E0.B5.81.E0.B5.8D_.E2.80.93_.E0.B4.95.E0.B4.B3.E0.B4.AE.E0.B5.86.E0.B4.B4.E0.B5.81.E0.B4.A4.E0.B5.8D.E0.B4.A4.E0.B5.81.E0.B4.82_.E0.B4.AA.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B5.8D.E0.B4.9F.E0.B5.81.E0.B4.82|url-status=dead}} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]] j13gc8l2gdi3lvekqpr0neredidgkqi സാമുവൽ അജയി ക്രൗത്തർ 0 272192 4632614 3792414 2026-06-23T15:46:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632614 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Samuel Ajayi Crowther}} {{Infobox Christian leader | type = മെത്രാൻ | honorific-prefix = | name = സാമുവൽ അജയി ക്രൗത്തർ | title = നൈജീരിയയുടെ മെത്രാൻ | image = Bishop Samuel Ajayi Crowther.png | alt = | caption = സാമുവൽ അജയി ക്രൗത്തർ<br />നൈജർ പ്രവിശ്യയുടെ മെത്രാൻ<br /> 19 ഒക്ടോബർ 1888 | church = നൈജീരിയൻ സഭ | archdiocese = | diocese = | see = അബൂജാ | term = മാർച്ച് 2010 - | predecessor = | successor = <!-- Orders --> | ordination = ജൂലൈ 1980 | ordinated_by = | consecration = മേയ് 2001 | consecrated_by = | rank = <!-- Personal details --> | birth_date = 1809-നടുത്ത്<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> | birth_place = ഒസോഗൺ | death_date = {{Death date|1891|12|11}} | death_place = ലാഗോസ് | previous_post = | education = [[St_Mary%27s_Church,_Islington|St Mary's Church]];<br>[[Fourah Bay College]] }} [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ തദ്ദേശീയ ആംഗ്ലിക്കൻ മെത്രാനും വേദപ്രചാരകനും ബഹുഭാഷാനിപുണനും ആയിരുന്നു '''സാമുവൽ അജയി ക്രൗത്തർ''' (ജനനം : 1809-നടുത്ത്; മരണം 1891 ഡിസംബർ 31). [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ]] ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ ആഫ്രിക്കൻ ക്രിസ്തീയ നേതാവായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>[http://www.dacb.org/stories/nigeria/legacy_crowther.html Crowther, Samuel Ajayi, Foremost African Christian of the Nineteenth Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140225070511/http://www.dacb.org/stories/nigeria/legacy_crowther.html |date=2014-02-25 }} Dictionary of African Christian Biography</ref> [[നൈജീരിയ|നൈജീരിയയിൽ]] ഓയോ പ്രവിശ്യയിലെ ഇസെയിൻ പ്രദേശത്ത്, യോറുബാ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ക്രൗത്തർ 12 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഫുലാനി അടിമവേട്ടക്കാരുടെ പിടിയിലായി. പല ഉടമകളൾക്കിടയിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അവസാനം [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസുകാരായ]] അടിമക്കച്ചവടക്കാരുടെ കൈയ്യിലെത്തി. അവർ അടിമക്കപ്പലിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലേക്കു]] കൊണ്ടുപോകുന്നതിനിടെ, ബ്രിട്ടീഷ് നാവികസേന അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിച്ച് പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ രാജ്യമായ [[സീറാ ലിയോൺ|സിയരാ ലിയോണിൽ]] എത്തിച്ചു. അവിടെ ആംഗ്ലിക്കൻ വേദപ്രചാരകരുടെ സി.എം.എസ് സ്കൂളിൽ ചേർന്നു പഠിച്ച അദ്ദേഹം ക്രമേണ ക്രിസ്തീയവിശ്വാസവുമായി പരിചയപ്പെട്ട് 16-ആം വയസ്സിൽ [[ക്രിസ്തുമതം]] സ്വീകരിച്ചു.<ref>[http://www.bu.edu/missiology/missionary-biography/c-d/crowther-samuel-adjai-or-ajayi-c-1807-1891/ Crowther, Samuel Adjai (or Ajayi) (c. 1807-1891), African missionary and bishop], History of Missiology, Boston University School of Theology</ref> തുടർന്ന് നൈജർ, യോറുബാ പ്രദേശങ്ങളിലെ വേദപ്രചാരണദൗത്യങ്ങളിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയിൽ ആദ്യം പൗരോഹിത്യവും ഒടുവിൽ മെത്രാൻ പദവിയും ലഭിച്ചു. ഇംഗ്ലീഷിനു പുറമേ സ്വന്തം മാതൃഭാഷ യോറുബാ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല ആഫ്രിക്കൻ ഭാഷകളും പഠിച്ച ക്രൗത്തർ, ബൈബിളിന്റെ യോറുബാ പരിഭാഷക്കു മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. പല പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ ഭാഷകളുടേയും വികാസത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന നിർണ്ണായകമായി. <ref>[http://www.nigeriafilms.com/star_profile_details.asp?yes_id=20 Ajayi Crowther, Pioneer Developer of Nigerian Languages]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Nigeria Films.com</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1809-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1891-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 31-ന് മരിച്ചവർ]] ovyt0svw2qaciovf8bd7whb7epst7s1 സിർവെ പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസ് കൂട്ടക്കൊല 0 273561 4632664 3972278 2026-06-23T18:07:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632664 wikitext text/x-wiki {{PU|Zirve Publishing House massacre}} {{Infobox civilian attack | title = സിർവെ പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസ് കൂട്ടക്കൊല | image = | image_size = | alt = | caption = | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[Malatya|മലാറ്റ്യ]], തുർക്കി | target = Zirve Kitapevi (സിർവെ പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസ്) | coordinates = | date = 2007 ഏപ്രിൽ 18 | time = | timezone = | type = | fatalities = 3 | injuries = | victim = {{flagicon|TUR}} [[Pastor|പാതിരി]] നെകാറ്റി ഐഡിൻ,<br>{{flagicon|TUR}} യുഗൂർ യുക്സേൽ,<br>{{flagicon|GER}} ടിൽമാൻ ഗെസ്കെ | perps = യൂനുസ് എമ്രെ ഗുനായ്ഡിൻ എന്നയാളും നാല് സഹായികളും | perp = | perpetrators= | perpetrator = | susperps = | susperp = | weapons = കത്തി | numparts = | numpart = | dfens = | dfen = | footage = }} [[Turkey|തുർക്കിയിലെ]] [[Malatya|മലാറ്റ്യ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സിർവെ പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസിൽ 2007 ഏപ്രിൽ 18-ന് നടന്ന കൂട്ടക്കൊലയിൽ<ref>[http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,478074,00.html Attack on Christians in Turkey - Three Killed at Bible Publishing Firm], [[Der Spiegel]], April 18, 2007</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120422203644/http://www.bbc.co.uk/worldservice/programmes/newshour/news/story/2007/04/070419_turkey_slayings.shtml Christians Killed in Turkey], [[BBC]] World Service, April 19, 2007</ref> [[Bible|ബൈബിൾ]] പ്രസിദ്ധീകരണശാലയിലെ മൂന്ന് ജീവനക്കാരെ [[Sunni|സുന്നി]] [[Muslim|മുസ്ലീമുകളായ]] അഞ്ച് അക്രമികൾ ചേർന്ന് ആക്രമിക്കുകയും പീഡിപ്പിച്ച് കൊലപ്പെടുത്തുകയുമായിരുന്നു. == അവലംബം == {{Reflist|2}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * Carswell, Jonathan; Wright, Joanna: ''Married to a Martyr - A Story of tragedy and Hope''. Authentic Media (2008), ISBN 978-1-8507-8785-3 * Carswell, Jonathan; Wright, Joanna; Baum, Markus: ''Susanne Geske: "Ich will keine Rache" - Das Drama von Malatya''. Brunnen-Verlag, [[Gießen]] 2008, ISBN 978-3-7655-1985-7 * [[İsmail Saymaz]], ''Nefret - Malatya: Bir Milli Mutabakat Cinayeti'' ("Hate - Malatya: A Murder of National Consensus"), Kalkedon Yayıncılık, 2011. == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.youtube.com/watch?v=YqtWjI_WavQ Video of Malatya Martyr Necati Aydın's son at his father's memorial service with English subtitles] {{In lang|tr}} * [http://www.youtube.com/watch?v=nz3J5_KkNPU Video of Malatya Martyr Tilmann Geske's daughter at her father's memorial service with English subtitles] {{In lang|tr}} * [http://video.google.com/videoplay?docid=4778233704948879316&hl=en Malatya Martyrs short music video] {{In lang|en}} * [http://www.christiansincrisis.net/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=234 "German Seminary Investigates Malatya Murders"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723042012/http://www.christiansincrisis.net/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=234 |date=2011-07-23 }}. May 1, 2007. {{In lang|en}} * [http://www.christianitytoday.com/ct/2009/july/1.14.html "Martyrs Killed by Conspiracy: Investigation links Malatya murders to cabal of generals, politicians"]. Damaris Kremida. ''[[Christianity Today]]''. July 2009. {{In lang|en}} {{അപൂർണ്ണം}} 9nlbofeq4z452s1ev9r18tqv3bbxn5p സി-130 ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് 0 276821 4632636 4617250 2026-06-23T16:26:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632636 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|C-130J Super Hercules}} {|{{Infobox aircraft begin |name= സി-130 ജെ '''സൂപ്പർ''' ഹെർക്കുലീസ് |image= C-130J 135th AS Maryland ANG in flight.jpg |caption= സി-130 ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് വിമാനം }} {{Infobox aircraft type |type= [[Military transport aircraft|സൈനിക ഗതാഗതം]], [[aerial refuelling|ആകാശത്തുതന്നെ നിന്നുകൊണ്ടുള്ള ഇന്ധനം നിറയ്ക്കൽ]] |national origin= [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |manufacturer= [[Lockheed Martin|ലോ‌ക്‌ഹീഡ് മാർട്ടിൻ]] |designer= |first flight= 5 ഏപ്രിൽ 1996 |introduced= 1999 |retired= |status= In service |primary user= [[United States Air Force]] <!--Limit one (1) primary user. Top 4 users listed in 'primary user' and 'more users' fields based in-service fleet numbers. --> |more users= [[United States Marine Corps]] <br/>[[Royal Air Force]] <br/>[[Italian Air Force]] <br/>See ''[[#Operators|Operators]]'' for others<!-- Only THREE (3) "more users" here (four users total) by fleet size. Separate users with <br/>. All users are listed in the Operators section. --> |produced= 1996–present |number built= 300 as of 18 December 2013<ref>http://www.lockheedmartin.com/us/news/press-releases/2013/december/131218ae_lockheed-martin-delivers-300th-c-130j.html</ref> |unit cost= {{US$|48.5 million|link=yes}} FY1998 dollars<ref>{{Cite web |url=http://www.af.mil/AboutUs/FactSheets/Display/tabid/224/Article/104517/c-130-hercules.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-29 |archive-date=2014-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140914210641/http://www.af.mil/AboutUs/FactSheets/Display/tabid/224/Article/104517/c-130-hercules.aspx |url-status=dead }}</ref> |developed from= [[Lockheed C-130 Hercules]] |variants with their own articles = }} |} അമേരിക്കയിലെ ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിൻ കമ്പനി നിർമ്മിച്ച, കരുത്തുറ്റ യുദ്ധവിമാനമാണ്‌ '''ലോക്ക്ഹീഡ് സി-130 ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്''' . ഉയർന്ന സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങളും മണിക്കൂറിൽ 670 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്‌ സൈനികരെയും മറ്റു കൂറ്റൻ സൈനിക വാഹനങ്ങളെയും ഏതു ദുർഘട മേഖലയിലും എത്തിക്കാനുള്ള ഇവന്റെ ശേഷിയുമാണ് സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസിന്റെ പ്രത്യേകത. യുദ്ധമുഖങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, വൻ ദുരന്തങ്ങളിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനു വേണ്ടിയും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട്. ലോകത്ത്‌ 13 രാജ്യങ്ങളുടെ പക്കൽ മാത്രമാണ്‌ സി130ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ഉള്ളത്‌.<ref>{{cite news|title=വ്യോമസേനാവിമാനം തകർന്ന് മലയാളിയടക്കം അഞ്ചുപേർ മരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=441595|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2014-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328223235/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=441595|url-status=dead}}</ref> ==ഘടന== [[File:Lockheed Martin C-130J Super Hercules.svg|left|300px|രൂപരേഖ]] അമേരിക്കൻ നിർമിതമായ ഈ വിമാനത്തിൽ നാല്‌ എൻജിൻ ഉണ്ട്‌. മൂന്നെണ്ണം തകരാറിലായാലും അവസാന എൻജിൻ ഉപയോഗിച്ച്‌ പറക്കാൻ കഴിയുന്ന സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ വിമാനമായിട്ടാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്‌. ഒരേ സമയം ഇരുപത്‌ ടൺ ഭാരം വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വിമാനത്തിൽ നൂറോളം സൈനികരേയും മൂന്ന്‌ കവചിത വാഹനത്തേയും ഒരു പാറ്റൺ ടാങ്കിനേയും വഹിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ട്‌. ചെറിയ റൺവേകളിൽനിന്നുപോലും പറന്നുയരാൻ ശേഷിയുള്ളവയാണിവ. <ref name="test1">{{cite news|title=വീണ്ടുമൊരു പ്രതിരോധദുരന്തം|url=http://www.mangalam.com/print-edition/editorial/164798|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=മംഗളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:C-130J Hercules cleaning.jpg|thumb|A C-130J Super Hercules cleaned in the wash system at [[Keesler Air Force Base]], Mississippi.]] ==ചരിത്രം== 1950 കളിലാണ്‌ ഈ വിഭാഗം വിമാനങ്ങൾ അമേരിക്കൻ സേനയുടെ ഭാഗമായത്‌. 20 ടൺ വരെ വഹിക്കാനാവുന്ന വിമാനം ചെറിയ റൺവേകളിൽനിന്നുപോലും പറന്നുയരാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്‌. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധകാലത്ത്‌ ഈ ഇനത്തിലെ അനവധി വിമാനങ്ങൾ തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 1988 ആഗസ്റ്റ്‌ 17ന്‌ പാകിസ്താൻ പട്ടാള ഭരണാധികാരി സിയ ഉൾ ഹക്കിന്റെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ അപകടം ഈ വിമാനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴായിരുന്നു. <ref name="test1"/> ==ഇന്ത്യയിൽ== ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാനമാണിത്‌. അമേരിക്കയിൽനിന്ന്‌ 2011 ലാണ്‌ ആറ്‌ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനങ്ങൾ ഇന്ത്യ വാങ്ങിയത്‌. ഒരെണ്ണത്തിന്‌ 1000 കോടിരൂപയാണ്‌ മുടക്ക്‌. ഈ സീരീസിൽ ആറെണ്ണത്തിനുകൂടി ഇന്ത്യ ഓർഡർ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്‌. [[ഗാസിയാബാദ്|ഗാസിയാബാദിന്‌]] സമീപമുള്ള [[ഹിൻഡൻ വ്യോമതാവളം|ഹിൻഡൻ വ്യോമതാവളത്തിലെ]] എഴുപത്തേഴാം വിമാനവ്യൂഹമായ ‘മറയ്ക്കപ്പെട്ട അണലി’ ('Veiled Vipers' )ആണ്‌ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ പക്കലുള്ള സി130ജെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിഭാഗത്തിലെ 6 വിമാനങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം. <ref>{{cite news|title=മറയ്ക്കപ്പെട്ട അണലിയും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനവും|url=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/187052|accessdate=28 മാർച്ച് 2014|newspaper=ജന്മഭൂമി}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011ൽ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയ്ക്ക്‌ കൈമാറിയപ്പോൾ റഡാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നൽകാൻ അമേരിക്ക തയ്യാറാവാതിരുന്നത്‌ വിവാദമായിരുന്നു. അമേരിക്ക നൽകുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്‌ ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്ക്‌ കൈമാറണമെന്ന നിബന്ധന പാലിക്കാൻ ഇന്ത്യ തയ്യാറാവാതിരുന്നതോടെ സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനത്തിലെ എയറോനോട്ടിക്‌ സംവിധാനങ്ങൾ പലതും ഇന്ത്യയ്ക്ക്‌ ലഭിച്ചില്ല. റഡാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സജ്ജീകരണങ്ങൾ ഇന്ത്യ പിന്നീട്‌ വിദേശത്തുനിന്നും പ്രത്യേകം വാങ്ങി സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു. ===ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ദൗത്യങ്ങൾ=== യുദ്ധമുഖങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, വൻ ദുരന്തങ്ങളിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനു സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ് സഹായകമായിരുന്നു. *[[ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ പ്രളയം|ഉത്തരാഖണ്ഡിലുണ്ടായ പ്രകൃതി ദുരന്തത്തിനിരയായവരെ]] രക്ഷപ്പെടുത്താൻ ഈ വിമാനം പങ്ക്‌ വഹിച്ചു. *തിരോധാനം ചെയ്‌ത [[മലേഷ്യ എയർലൈൻസ് ഫ്ലൈറ്റ് 370|മലേഷ്യൻ വിമാനം]] കണ്ടെത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള തിരച്ചിലിനും സൂപ്പർ ഹെർക്കുലീസ്‌ വിമാനങ്ങളെയാണ്‌ ഇന്ത്യ അയച്ചത്‌. ==അപകടങ്ങൾ== ===ഇന്ത്യയിൽ=== *2014 മാർച്ചിൽ [[രാജസ്ഥാൻ|രാജസ്ഥാനിലെ]] [[ഗ്വാളിയോർ|ഗ്വാളിയോറിനടുത്ത്]] വ്യോമസേനാവിമാനം തകർന്നുവീണ് മലയാളി വിങ് കമാൻഡർ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ചുപേർ മരിച്ചു. ===പാകിസ്താനിൽ=== [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്‌താൻ]] പട്ടാള ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[സിയാ ഉൾഹഖ്|സിയാ ഉൾഹഖും]] അമേരിക്കൻ അംബാസഡർ ആർനോൾഡ്‌ ലെവിസ്‌ റഫേലും സംഘവും സഞ്ചരിച്ചിരിച്ചപ്പോൾ തകർന്ന പാക്‌ വ്യോമസേനയുടെ വിമാനം ഈ ഇനത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. ==അവലംബം== <references/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== * Borman, Martin W. ''Lockheed C-130 Hercules.'' Marlborough, UK: Crowood Press, 1999. ISBN 978-1-86126-205-9. * Eden, Paul. "Lockheed C-130 Hercules". ''Encyclopedia of Modern Military Aircraft.'' London: Amber Books, 2004. ISBN 1-904687-84-9. * Frawley, Gerard. ''The International Directory of Military Aircraft, 2002/03''. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty Ltd, 2002. ISBN 1-875671-55-2. * Reed, Chris. ''Lockheed C-130 Hercules and Its Variants.'' Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publishing, 1999. ISBN 978-0-7643-0722-5. {{Refend}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commonscat|C-130J Hercules}} * [http://www.lockheedmartin.com/products/c130/ C-130 Hercules product page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090222102957/http://www.lockheedmartin.com/products/c130/ |date=2009-02-22 }} and [http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/brochures/C-130Jmed.pdf C-130J brochure on Lockheed Martin web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020215438/http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/brochures/C-130Jmed.pdf |date=2011-10-20 }} * [https://web.archive.org/web/20120829121415/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=92 USAF C-130 Hercules fact sheet] * [https://web.archive.org/web/20110706171626/http://cc-130j.ca/wp-content/pdfs/Spec_Book.pdf C-130J-30 Specification Book on CC-130j.ca] * [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/c-130j.htm C-130J Hercules] * [http://www.defenseindustrydaily.com/the-c-130j-new-hercules-old-bottlenecks-03582/ "The C-130J: New Hercules & Old Bottlenecks" on defenseindustrydaily.com] * [http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=204 C-130J Super Hercules Military transport aircraft on airrecognition.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203002307/http://www.airrecognition.com/index.php?option=com_content&task=view&id=204 |date=2013-12-03 }} [[വർഗ്ഗം:വിമാനങ്ങൾ]] hvysgv274tkk1tr8b16mjge0etwga33 സ്വർണ്ണ വിഷത്തവള 0 276895 4632714 4597171 2026-06-24T00:12:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632714 wikitext text/x-wiki {{നാനാർത്ഥം|സ്വർണ്ണത്തവള}} {{Taxobox | name = ''Phyllobates terribilis'' | status = EN | status_system = IUCN3.1 | trend = down | image = Schrecklicherpfeilgiftfrosch-01.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Frog|Anura]] | subordo = [[Neobatrachia]] | familia = [[Dendrobatidae]] | genus = ''[[Phyllobates]]'' | species = '''''P. terribilis''''' | binomial = ''Phyllobates terribilis'' | binomial_authority = ([[J. G. Myers|Myers]], Daly, and Malkin, 1978)}} [[കൊളംബിയ]]യുടെ [[മഴക്കാട്|മഴക്കാടുകളിൽ]] കാണുന്ന ഒരിനം വിഷത്തവളയാണ് '''സ്വർണ്ണ വിഷത്തവള'''.<ref>http://www.joomag.com/magazine/meenachil-vol-1-1/0439284001369622304?page=5</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിഷമുള്ള ജീവി ആണ് ഇവ.<ref>[http://www.asanltr.com/ASANews-99/995frogs.htm Dart poison frogs and their toxins The ASA Newsletter 1999]</ref> [[ബട്രാച്ചോടോക്സിൻ]] ആണ് ഇവയുടെ വിഷം. == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|Phyllobates terribilis}} *[http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/1286/1/B161a02.pdf A dangerously toxic new frog (Phyllobates) used by Emberá Indians of western Colombia, with discussion of blowgun fabrication and dart poisoning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014190201/http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/1286/1/B161a02.pdf |date=2008-10-14 }} - Bulletin of the AMNH ; v. 161, article 2 *[http://www.herpetologic.net/frogs/caresheets/terribilis.html The True Poison-Dart Frog: The Golden Poison Frog Phyllobates terribilis]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150109104105/http://www.herpetologic.net/frogs/caresheets/terribilis.html |date=2015-01-09 }} *[http://www.wonderquest.com/ethanol-poisonest-animal-sleeping-fish.htm#beetle Beetle May Be Source of Frog's Poison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030022044/http://www.wonderquest.com/ethanol-poisonest-animal-sleeping-fish.htm#beetle |date=2013-10-30 }} {{Use dmy dates|date=May 2011}} http://animals.nationalgeographic.com/animals/amphibians/golden-poison-dart-frog/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100207174351/http://animals.nationalgeographic.com/animals/amphibians/golden-poison-dart-frog/ |date=2010-02-07 }} {{Taxonbar|from=Q963997}} [[വർഗ്ഗം:വിഷത്തവളകൾ]] efklmvpb04j9rlup4zbgwe2uwgj7cm2 സത്‌നാംസിങ്ങിന്റെ കൊലപാതകം 0 277116 4632575 3968802 2026-06-23T13:38:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632575 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = സത്‌നാം സിങ് മൻ | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->Satnam1.jpg | alt = | caption = | birth_name = Satnam Singh Mann | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} -->19 August 1988{{citation needed|date=February 2014}} | birth_place = [[Gaya, Bihar|Gaya]], [[Bihar]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|2012|08|04}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->{{Death date and age|2012|08|04|1988|08|19}} | death_place = [[Thiruvananthapuram]] | nationality = [[India]]n | other_names = | occupation = Student | known_for = Allegedly attempting to assault [[Mata Amritanandamayi]]and being murdered after that in a mental asylum under police custody }} [[അമൃതാനന്ദമയി]] മഠത്തിൽ എത്തിയ [[ബീഹാർ]] സ്വദേശിയായ സത്‌നാംസിങ് 2012 ഓഗസ്റ്റിൽ [[പേരൂർക്കട]] മാനസികരോഗ ചികിത്സാകേന്ദ്രത്തിൽ വച്ച് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 23 വയസായിരുന്നു സത്‌നാമിന്. ദുരൂഹ സാഹചര്യത്തിലാണ് മരണം സംഭവിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/279621/140403 |title=മാധ്യമം |access-date=2014-04-03 |archive-date=2014-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140405231834/http://www.madhyamam.com/news/279621/140403 |url-status=dead }}</ref> ഈ സംഭവത്തിൽ അന്വേക്ഷണം ശരിയായ ദിശയിലല്ല നടന്നത് എന്ന കാരണത്താൽ സംഭവത്തിൽ നിഷ്പക്ഷവും സ്വതന്ത്രവുമായ അന്വേഷണം വേണമെന്ന് [[കേരള ഹൈക്കോടതി]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. കേസന്വേഷണത്തിൽ വീഴ്ച പറ്റിയെന്ന് [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. സത്‌നാംസിങ്ങിൻറെ പിതാവ് ഹൈക്കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് കോടതി ഈ ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചത്.<ref name=test>[https://archive.today/20140403111946/http://www.madhyamam.com/news/246551/130922 മാധ്യമം]</ref> ==സംഭവം== ആത്മീയാന്വേഷകനായാണ് സ‌ത്‌നാം കേരളത്തിലെത്തിയത്. അങ്ങനെ 2012 ജൂലൈ 31ന് അമൃതാനന്ദമയി ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ പിടികൂടി. ആശ്രമത്തിലെത്തിയ സത്‌നാംസിങ്ങിനെ അവിടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി എന്ന കാരണത്താൽ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. അമൃതാനന്ദമയിയെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നതായിരുന്നു ഇതിൽ പ്രധാനം<ref name=dool/>. പിന്നീട് മാനസികരോഗിയാണ് എന്ന സംശയത്താൽ പേരൂർക്കട മാനസികാരോഗ്യകേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. അവിടെ വച്ച് മർദ്ദനത്തിനിരയായാണ് അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെട്ടതെന്ന് സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 4നാണ് സത്നാം മരണപ്പെട്ടത്. അന്വേഷണരീതിയും ശരിയായില്ല എന്ന് കോടതിയിൽ സർക്കാർ ബോധിപ്പിച്ചു. സത്‌നാംസിങ്ങിന്റെ ശരീരത്തിൽ 77 മുറിവുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ മുറിവിൽ പലതും കേബിൾ, വടി എന്നിവ കൊണ്ടാണെന്ന് പോലീസ് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.doolnews.com/k-g-balakrishnan-comment-in-sathnam-death-malayalam-news322.html |title=ഡൂൾ ന്യൂസ് |access-date=2014-04-03 |archive-date=2012-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114015342/http://www.doolnews.com/k-g-balakrishnan-comment-in-sathnam-death-malayalam-news322.html |url-status=dead }}</ref> ശിരസ്സിന് പിന്നിൽ മെഡുല്ലയിലും കഴുത്തിലുമുണ്ടായ മാരകമുറിവുകളാണ് മരണകാരണത്തിന് കാരണമായതെന്ന് പോസ്റ്റ്മോർട്ടം റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref name=test/> കൂടാതെ മുറിവുകൾ മരണത്തിന് 24 മണിക്കൂർ മുമ്പ് സംഭവിച്ചതാണെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref name=test/> കൊലപാതകം സി.ബി.ഐ. അന്വേഷിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനുമുന്നിൽ ഏകദിന ഉപവാസം നടത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=381698 |title=മാതൃഭൂമി |access-date=2014-04-03 |archive-date=2013-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130808040004/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=381698 |url-status=dead }}</ref> ==അന്വേഷണം== വിവിധ കേസുകളിൽ പ്രതികളായ മാനസികരോഗികൾ എന്നു പേരിൽ കഴിയുന്ന നാലു പേരെ പ്രതികളാക്കി സംഭവത്തിൽ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് ക്രൈംബ്രാഞ്ച് റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു.<ref>[https://archive.today/20140403111002/http://www.mathrubhumi.com/special/byelections2012/story.php?id=299311 മാതൃഭൂമി]</ref> ഐ.ജി ബി. സന്ധ്യയാണ് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചത്.<ref name=test/> കൊല്ലം സ്വദേശി മഞ്ചീഷ്, തിരുവനന്തപുരം സ്വദേശികളായ ബിജു, ദിലീപ്, ആലപ്പുഴ സ്വദേശി ശരത് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരായിരുന്നു സംഭവത്തിലെ പ്രതികൾ. സഹതടവുകാരുമായി സത്‌നാംസിങ് ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്നതുകണ്ട വാർഡൻ വിവേകാനന്ദനും അറ്റൻഡർ അനിൽകുമാറും സത്‌നാമിനെ കൈയേറ്റം ചെയ്തുവെന്ന് ക്രൈംബ്രാഞ്ച് കോടതിയിൽ നൽകിയ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കി. റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം കേബിൾ വയർ കൊണ്ട് ശരീരത്തിൽ അടിക്കുകയും തല പിടിച്ച് ചുവരിൽ ഇടിക്കുകയും ചെയ്തു. ==പ്രശസ്തരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ== *സത്‌നാംസിങ്ങിന്റെ മരണത്തിൽ ദുരൂഹതയുണ്ടെന്ന് ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ ചെയർമാൻ ജസ്റ്റിസ് കെ.ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു<ref name=dool>{{Cite web |url=http://www.doolnews.com/justice-k-g-balakrishnan-comment-in-sathnam-singh-death-amalayalam-news321.html |title=ഡൂൾ ന്യൂസ് |access-date=2014-04-03 |archive-date=2022-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521112906/https://www.doolnews.com/justice-k-g-balakrishnan-comment-in-sathnam-singh-death-amalayalam-news321.html |url-status=dead }}</ref>. *ബിഹാറിൽ ആദിവാസി സമരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ദയാബായി ]] സിങ്ങിന്റെ യഥാർഥ കൊലയാളികളെ പുറത്ത്‌കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ആവശ്യമുന്നയിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/2091413-local_news-kodungalloor-%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |title=മാതൃഭൂമി |access-date=2014-04-03 |archive-date=2013-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130131100720/http://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/2091413-local_news-kodungalloor-%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |url-status=dead }}</ref> *യുക്തിവാദിസംഘം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റ് വി.വി.പ്രഭാകരൻ സിങ്ങിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പോലീസ് അന്വേഷണം ശരിയായ ദിശയിലല്ല നീങ്ങുന്നതെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1786025-local_news-kannur-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |title=മാതൃഭൂമി |access-date=2014-04-03 |archive-date=2012-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120825145141/http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1786025-local_news-Kannur-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |url-status=dead }}</ref> *സിങ്ങിന്റെ മരണം സി.ബി.ഐ. അന്വേഷിക്കില്ലെന്ന കേന്ദ്രസർക്കാർ തീരുമാനം അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/php/print.php?id=2792741 |title=മാതൃഭൂമി |access-date=2014-04-03 |archive-date=2014-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225211345/http://www.mathrubhumi.com/online/php/print.php?id=2792741 |url-status=dead }}</ref> *സിങ്ങിന്റെ അന്വേഷണം സി.ബി.ഐ.യെ ഏല്പിക്കണമെന്ന് കേരള ഗവ. നഴ്‌സസ് അസോസിയേഷൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>[https://archive.today/20140403111759/http://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/1769374-local_news-Thrissur-%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B6%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html മാതൃഭൂമി]</ref> ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൊലക്കേസുകൾ]] ash4ctbi8sbu6820au0g9cyhgg1o7l4 ഹുവാൻ കാർലോസ് സാന്റോസ് 0 281689 4632731 4630955 2026-06-24T03:04:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632731 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Juan Manuel Santos}} {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = [[The Most Excellent]] |name = Juan Manuel Santos Calderón |image = Juan Manuel Santos and Lula (cropped).jpg |caption = Santos in 2010. |order = [[List of Presidents of Colombia|32nd]] |office = President of Colombia |vicepresident = [[Angelino Garzón]]<br>[[Germán Vargas Lleras|Germán Vargas]] (elect) |term_start = {{start date|2010|08|07|df=yes}} |term_end = |predecessor = [[Álvaro Uribe Vélez]] |successor = |order2 = |office2 = [[Minister of National Defence of Colombia|Minister of National Defence]] |president2 = [[Álvaro Uribe Vélez]] |term_start2 = {{start date|2006|07|19|df=yes}} |term_end2 = {{end date|2009|05|18|df=yes}} |predecessor2 = [[Camilo Ospina Bernal]] |successor2 = [[Freddy Padilla de León]] {{small|(Acting)}} |order3 = |office3 = [[Minister of Finance and Public Credit of Colombia|Minister of Finance and Public Credit]] |president3 = [[Andrés Pastrana Arango]] |term_start3 = {{start date|2000|07|18|df=yes}} |term_end3 = {{end date|2002|08|07|df=yes}} |predecessor3 = [[Juan Camilo Restrepo Salazar]] |successor3 = Roberto Junguito Bonnet |order4 = |office4 = [[Minister of Foreign Trade of Colombia|Minister of Foreign Trade]] |president4 = [[César Gaviria Trujillo]] |term_start4 = {{start date|1991|11|18|df=yes}} |term_end4 = {{end date|1994|08|07|df=yes}} |predecessor4 = ''Position established'' |successor4 = Daniel Mazuera Gómez |birth_date = {{birth date and age|1951|8|10|df=y}} |birth_place = [[Bogotá, D.C.]], [[Colombia]] |death_date = |death_place = |party = [[Social Party of National Unity]] {{nowrap|{{small|(2005-present)}}}} |otherparty = [[Colombian Liberal Party|Liberal]] {{small|(1990-2005)}} |spouse = {{Plainlist| *Silvia Amaya Londoño<br>{{small|(Divorced)}} *{{nowrap|[[María Clemencia Rodríguez Múnera|María Clemencia Rodríguez]]}} {{small|(1987—present)}} }} |children = {{Plainlist| *Martín Santos Rodríguez *María Antonia Santos Rodríguez *Esteban Santos Rodríguez }} |alma_mater = {{Plainlist| *[[University of Kansas|University of Kansas, Lawrence]] {{nowrap|{{small|([[B.A.]], 1973)}}}} *[[London School of Economics]] {{nowrap|{{small|([[M.A.]], 1975)}}}} *[[Harvard Kennedy School]] {{nowrap|{{small|([[Master in Public Administration|M.P.A.]], 1988)}}}} }} |profession = [[Economist]] |residence = [[Casa de Nariño|Palace of Nariño]] {{small|(Official)}} |religion = [[Roman Catholic]] |signature = Juan Manuel Santos Signature.svg }} [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയൻ]] പ്രസിഡന്റാണ് '''ഹുവാൻ കാർലോസ് സാന്റോസ്'''(ജനനം : 10 ആഗസ്റ്റ് 1951). രാജ്യത്ത് അരനൂറ്റാണ്ട് നീണ്ടുനിന്ന ആഭ്യന്തര കലാപം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് 2016 ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബേൽ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചു.<ref>http://www.mathrubhumi.com/news/world/nobel-price-for-peace-juan-manuel-santos-malayalam-news-1.1410674</ref> ==ജീവിതരേഖ== [[file:344864k.jpg|thumb|Minister Santos with his counterpart, [[U.S. Secretary of Defence]] [[Robert Gates]], during a visit to the [[Pentagon]] in 2008.]] മുൻ പ്രസിഡന്റായ [[അൽവാരോ യൂറിബ് വെലെസ്]] മന്ത്രി സഭയിലെ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായിരുന്നു. 2010 ൽ പ്രസിഡന്റായി. തീവ്രനയങ്ങളുപേക്ഷിച്ച് ഇടതുപക്ഷ ഗ്രൂപ്പായ ഫാർക് (റെവലൂഷണറി ആംഡ് ഫോഴ്‌സസ് ഓഫ് കൊളംബിയ പീപ്പിൾ ആർമി) വിമതരുമായി ചർച്ച തുടങ്ങിയത് ഭിന്നതയ്ക്കിടയാക്കി. ഇതോടെ യൂറിബ് ഡെമോക്രാറ്റിക് സെന്റർ എന്ന പേരിൽ പുതിയ പാർട്ടിയുണ്ടാക്കി. ഓസ്‌കർ ഇവാൻ സുലുവാഗയെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ==2014 ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്== 2014 ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സാന്റോസിന് 51 ശതമാനം വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചപ്പോൾ മുഖ്യ എതിരാളിയായ ഓസ്‌കർ ഇവാൻ സുലുഗയ്ക്ക് 45 ശതമാനം വോട്ടുകൾ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചത്. ഇടതുപക്ഷ ഗ്രൂപ്പായ ഫാർക് (റെവലൂഷണറി ആംഡ് ഫോഴ്‌സസ് ഓഫ് കൊളംബിയ പീപ്പിൾ ആർമി) വിമതരുമായി സാന്റോസ് നടത്തുന്ന സമാധാന ചർച്ചയ്ക്കുള്ള ജനപിന്തുണയായാണ് സാന്റോസിന്റെ വിജയം വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=സാന്റോസ് വീണ്ടും കൊളംബിയ പ്രസിഡന്റ്|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=461965|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=16 ജൂൺ 2014|archive-date=2014-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140616175601/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=461965|url-status=dead}}</ref> ==നോബേൽ പുരസ്‌കാരം== *'''2016''' ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബേൽ പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commons category|Juan Manuel Santos}} *[http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx Presidencia de Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412173550/http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx |date=2021-04-12 }} **[http://wsp.presidencia.gov.co/Gobierno/Paginas/JuanManuelSantosCalderon.aspx Biography] *[http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018062120/http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon |date=2014-10-18 }} at [[CIDOB Foundation]] *[http://www.banrep.gov.co/junta/jmsc4.htm Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531194832/http://www.banrep.gov.co/junta/jmsc4.htm |date=2013-05-31 }} at [[Banco de la República]] *{{C-SPAN|juansantos}} *{{NYTtopic|people/s/juan_manuel_santos}} *{{Nndb|910/000246172}} *[http://www.cambio.com.co/paiscambio/10preguntascambio/727/3579303-pag-2_2.html Interview]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518131936/http://www.cambio.com.co/paiscambio/10preguntascambio/727/3579303-pag-2_2.html |date=2013-05-18 }}, ''Cambio'', 2 November 2008 *[http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4429 Taking Colombia to the Next Level] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100821153447/http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4429 |date=2010-08-21 }}, ''[[Latin Business Chronicle]]'', 9 August 2010 {{Authority control |VIAF=46863169|LCCN=n96009966}} {{Heads of state of Colombia}} {{Nobel Peace Prize laureates}} {{2016 Nobel Prize winners}} [[വർഗ്ഗം:കൊളംബിയൻ ഭരണാധികാരികൾ]] [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചവർ]] fv3fn8xzx6hrg0yqch3saw9i3j2csjy ഹാസൻ ജില്ല 0 288842 4632727 4559376 2026-06-24T02:07:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632727 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hassan district}} {{About|കർണാടകയിലെ ഹാസൻ ജില്ലയെക്കുറിച്ചാണ്| ഹാസൻ എന്ന നഗരത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ |ഹാസൻ}} {{Infobox settlement | name = ഹാസൻ ജില്ല | native_name = ಹಾಸನ | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = district | image_skyline = Lakshminarasimha Temple at Nuggihalli.jpg | image_alt = | image_caption = Lakshmi Narasimha Temple 1246 ''Trikuta'' architecture, Nuggihalli | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 13 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Karnataka]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluka]]s | parts = [[Hassan, Karnataka|Hassan]], [[Holenarsipur]], [[Arkalgud]], [[Channarayanapatana]], [[Sakleshpur]], [[Belur]], [[Alur, Hassan|Alur]], [[Arasikere]] | seat_type = Headquarters | seat = [[Hassan, Karnataka|Hassan]] | government_type = | governing_body = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title = Deputy Commissioner | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 573201 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08172 | registration_plate = KA-13/KA-46 | website = {{URL|www.hassan.nic.in}} | footnotes = }} [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] ഒരു ജില്ലയാണ് '''ഹാസൻ ജില്ല'''. ഹാസൻ ആണ് ജില്ലാ ആസ്ഥാനം. ആദ്യകാലത്ത് ഹാസൻ ജില്ലയിലെ [[ബേലൂർ|ബേലൂരു]] പിന്നീട് [[ഹളേബീഡു|ഹളേബീഡുവും]] ആസ്ഥാനമാക്കിയാണ് [[ഹൊയ്സള സാമ്രാജ്യം]] ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്. [[ഐ.എസ്.ആർ.ഒ|ഐ.എസ്.ആർ.ഒ.യുടെ]] ഇന്ത്യൻ നാഷനൽ സാറ്റലൈറ്റ് സിസ്റ്റത്തിനെ മാസ്റ്റർ കണ്ട്രോൾ ഫെസിലിറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഹാസനിലാണ്. ഇവിടത്തെ ഹാസനാംബ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവതയായ ഹാസനാംബയിൽനിന്നുമാണ് ഹാസന് ആ പേർ ലഭിച്ചത്.<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/hasanamba-temple-hassan-000021.html</ref> ==ഡിവിഷനുകൾ== *[[ഹാസൻ]] *[[ആലൂർ]] *[[ബേലൂർ]] *[[അർസികേരി]] *[[സകലേശ്പുര]] *[[ചന്നരായപട്ടണ]] *[[അരകൽഗുഡ്]] *[[ഹോലെനരസിപുര]] ==ചരിത്രം== [[File:Bahubali Shravana Belagola.jpg|right|thumb|upright|Lord Gommateshwara, [[Shravanabelagola]]]] ബി.സി 300 കാലഘട്ടത്തിൽ ഹാസൻ [[മൗര്യസാമ്രാജ്യം|മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. [[ഭദ്രബാഹു]] എന്ന ജൈനസന്യാസി ബി.സി 3-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇവിടെ എത്ത് ജൈനമതപ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്നു. [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] (322 – 298 BCE) ഭദ്രബാഹുവിന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്നുവെന്നും ഭദ്രബാഹുവിനെ ശ്രാവണ ബലഗോളയിലേക്ക് അനുഗമിച്ച അദ്ദേഹം അവിടെവച്ചാണ് അന്തരിച്ചതെന്നും ചില ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Hassan district}} *{{Cite web|title=Activities of Hassan District NRDMS Centre|year=2012|url=http://kscst.iisc.ernet.in/nrdms_files/dnrdms_files/Hassan/Hassan_NRDMS_13_05_2011.pdf|access-date=2014-09-03|archive-date=2013-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616050147/http://kscst.iisc.ernet.in/nrdms_files/dnrdms_files/Hassan/Hassan_NRDMS_13_05_2011.pdf|url-status=dead}} *[http://www.onefivenine.com/india/villag/Hassan] List of places in Hassan *[http://www.brightchannarayapatna.blogspot.com bright channarayapatna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708025835/http://www.brightchannarayapatna.blogspot.com/ |date=2011-07-08 }} *[http://www.hassan-history.blogspot.com Hassan History] *[http://www.mahamasthakabhisheka.com/heritageofshravanabelagola/royalpatronage.htm History of Shravanabelagola] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420131413/http://www.mahamasthakabhisheka.com/heritageofshravanabelagola/royalpatronage.htm |date=2007-04-20 }} *[http://hassanairport.com Hassan Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426010439/http://www.hassanairport.com/ |date=2012-04-26 }} *[http://www.ourkarnataka.com/history.htm History of Karnataka, Arthikaje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104095148/http://www.ourkarnataka.com/history.htm |date=2006-11-04 }} *[http://www.hoysalatourism.org/ hoysalatourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} *[http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm Census India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425105619/http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm |date=2015-04-25 }} *[http://Kannadasiri.kar.nic.inarchaeology/eng/E23_Hassan.htm Protected Monuments of Hassan]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.mahamastakabisheka.com/around.html In and Around Shravanabelagola]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501143436/http://www.mahamastakabisheka.com/around.html |date=2016-05-01 }} *[http://www.deccanherald.com/deccanherald/Jun212005/spectrum11122005620.asp Bringing glory back to temples] *[http://www.flickr.com/search/?q=Bisle&w=88563023%40N00 Some pictures of Bisle area of Hassan district] *[http://www.flickr.com/photos/dynastyphotoinc/sets/72157625855516866/detail/ Photographs from Shravanbelgola] {{-}} {{Geographic location |Centre = ഹാസൻ ജില്ല |North = |Northeast = [[തുംകൂർ ജില്ല|തുംകൂർ]] (Southern) |East = |Southeast = [[Mandya district|മാണ്ഡ്യ]] |South = [[Mysore district|മൈസൂർ]] |Southwest = [[കൊടക് ജില്ല|കൊടക്]] |West = [[Dakshina Kannada district|ദക്ഷിണ കന്നട]] |Northwest = [[ചിക്കമഗളൂർ ജില്ല]] }} {{Districts of Karnataka}} {{Karnataka-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകത്തിലെ ജില്ലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മൈസൂർ ഡിവിഷൻ]] [[വർഗ്ഗം:ഹാസൻ ജില്ല]] irshnb9ex7nughelfj7jp87ci338k4x ഹുദ് ഹുദ് (ചുഴലിക്കാറ്റ്) 0 293533 4632730 3972312 2026-06-24T03:00:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632730 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hudhud Cyclone }} {{Infobox Hurricane | Name=ഹുദ് ഹുദ് (ചുഴലിക്കാറ്റ്) | Basin=NIO | Year=2014 | Image location=Hudhud 2014-10-10 0520Z.jpg | Image name=ഹുദ് ഹുദ്' ചുഴലിക്കാറ്റ് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനു മുകളിൽ ഒക്ടോബർ 10, 2014 ന് | Formed=October 7, 2014 | Dissipated=സജീവം | 3-min winds=65 | 1-min winds=85 | Pressure=984 | Fatalities= | Damages= | Areas=[[അന്തമാൻ ദ്വീപുകളിൽ]] | Hurricane season=[[2014 North Indian Ocean cyclone season]] }} 2014 ഒക്ടോബറിൽ [[ആന്ധ്ര]] - [[ഒഡിഷ]] തീരത്ത് ആഞ്ഞടിച്ച [[ചുഴലിക്കാറ്റ്|ചുഴലിക്കാറ്റാണ്]] ''''ഹുദ് ഹുദ്' ചുഴലിക്കാറ്റ്'''. മാരകമായ ചുവപ്പ് വിഭാഗത്തിലാണ് കാലാവസ്ഥാ വിദഗ്ദ്ധർ ഈ ചുഴലിക്കാറ്റിനെ പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. [[ഉപ്പൂപ്പൻ]] എന്നാണ് 'ഹുദ് ഹുദ്' എന്ന [[അറബി]] വാക്കിന്റെ അർഥം. [[ഒമാൻ]] ആണ് പേര് നിർദ്ദേശിച്ചത്<ref>{{cite web|title='ഹുദ് ഹുദ്' ഇന്ന് കരതൊടും: 1.1 ലക്ഷം പേരെ ഒഴിപ്പിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490959|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=11 ഒക്ടോബർ 2014|archive-date=2014-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012025040/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490959|url-status=dead}}</ref>. അഞ്ചു പേർ മരിച്ചു. ആന്ധ്രയിൽനിന്ന് മൂന്ന് ലക്ഷത്തിലധികം പേരെയും ഒഡിഷയിൽനിന്ന് 68,000 പേരെയുമാണ് സുരക്ഷിത കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. ==ദുരന്തനിവാരണം== [[ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ സേന|ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ സേനയുടെ]] 16 യൂണിറ്റുകൾ ഒഡിഷയിലെത്തിയിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Hudhud intensifies: Andhra Pradesh, Odisha on high alert|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cyclone-hudhud-ndrf-rajnath-singh-andhra-pradesh-odisha/1/395062.html|accessdate=10 October 2014|agency=India Today|publisher=India Today}}</ref> [[നാവികസേന]] [[മുങ്ങൽ വിദഗ്ദ്ധർ|മുങ്ങൽ വിദഗ്ദ്ധരും]] രണ്ട് [[കപ്പൽ|കപ്പലുകളും]] നാല് [[ഹെലികോപ്ടർ|ഹെലികോപ്ടറും]] ഉൾപ്പെട്ട അടിയന്തര ദൗത്യസംഘത്തെ സജ്ജമാക്കി. ==മുന്നറിയിപ്പ്== [[വിശാഖപട്ടണം|വിശാഖപട്ടണത്തിനും]] ഒഡിഷയിലെ ഗോപാൽപൂരിനും ഇടയിലാണ് ചുഴലി രൂപപ്പെട്ടത്. [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|അന്തമാൻ ദ്വീപുകളിൽ]] ഈ ചുഴലിക്കാറ്റ് വ്യാപകനാശം വിതച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=LATEST NEWS Oct 11, 2014 'ഹുദ് ഹുദ്' എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ടുലക്ഷം പേരെ മാറ്റിപാർപ്പിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശം|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490881|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=11 ഒക്ടോബർ 2014|archive-date=2014-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011133444/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490881|url-status=dead}}</ref> [[ശ്രീകാകുളം]], [[വിജയനഗരം]], [[വിശാഖപട്ടണം]], [[ഈസ്റ്റ് ഗോദാവരി]] ജില്ലകളിലാണ് അടിയന്തരനടപടി സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണെന്ന് കാലാവസ്ഥ വിദഗ്ദ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. ആന്ധ്രയിലെ 12 ജില്ലകളിലും ജാഗ്രതാ നിർദ്ദേശം നൽകിയിരുന്നു. മണിക്കൂറിൽ 140 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ ഉച്ചയോടെ വിശാഖപട്ടണത്തിന് സമീപം കരതൊടുമെന്നാണ് പ്രവചനം. മണിക്കൂറിൽ 165 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ കരതൊടുമെന്നാണ് കാലാവസ്ഥാനിരീക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങൾ പറയുന്നത്. ഇതിനുശേഷം 180 കിലോമീറ്റർ വേഗംവരെ ആർജിച്ചേക്കാം. കടലിൽ 30 അടി ഉയരത്തിൽവരെ തിരമാലകൾ ആഞ്ഞടിച്ചേക്കുമെന്നും മുന്നറിയിപ്പുണ്ട്. =='ഹുദ്ഹുദ്' ആപ്പ്‌== 'ഹുദ്ഹുദ്' ചുഴലിക്കാറ്റ് മുന്നറിയിപ്പിനെത്തുടർന്ന് ചുഴലിക്കാറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാവിവരങ്ങളും മുൻകരുതലുകളും ഉൾപ്പെടുത്തി സർക്കാർ പുതിയ മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. www.bhuvan.nrsc.gov എന്ന സൈറ്റിൽനിന്ന് 'ഹുദ്ഹുദ്' എന്നു പേരിട്ട ആപ്പ് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാം. ചുഴലിക്കാറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാവിവരങ്ങളും മുൻകരുതലുകളും അതിൽനിന്ന് ലഭിക്കും. ചുഴലിക്കാറ്റുമൂലമുണ്ടായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും വിലയിരുത്താനുമായി 'ഹുദ്ഹുദ്' നാശംവിതച്ച പ്രദേശങ്ങളുടെ ഫോട്ടോകൾ ഈ ആപ്പിൽ ലഭിക്കും.<ref>{{cite web|title='ഹുദ്ഹുദി'നെ അറിയാൻ 'ഹുദ്ഹുദ്' ആപ്പ്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3189262/2014-10-13/india|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=13 ഒക്ടോബർ 2014|archive-date=2014-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013101332/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3189262/2014-10-13/india|url-status=dead}}</ref> ==നിലവിലെ വിവരങ്ങൾ== ചുഴലിക്കാറ്റിനെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുതിയ വിവരങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്ന വെബ്സൈറ്റുകളിൽ ലഭ്യമാണ്. കാറ്റിന് മുന്നോടിയായി മേഖലയിൽ കനത്തമഴ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. * The IMD's latest [http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/images/bulletin/indian.pdf National Bulletin] * The IMD's latest [http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/images/bulletin/rsmc.pdf RSMC Bulletin] * The IMD's latest [http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=141&lang=en Observed & Forecast Track] * The JTWC's latest [http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/warnings/io0314web.txt Cyclone Warning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008033457/http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/warnings/io0314web.txt |date=2014-10-08 }} * The JTWC's latest [http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/warnings/io0314.gif Forecast Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141011194855/http://www.usno.navy.mil/NOOC/nmfc-ph/RSS/jtwc/warnings/io0314.gif |date=2014-10-11 }} and [http://www.nrlmry.navy.mil/tcdat/tc14/IO/03B.HUDHUD/trackfile.txt Running Best Track]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210206043013/https://www.nrlmry.navy.mil/tcdat/tc14/IO/03B.HUDHUD/trackfile.txt |date=2021-02-06 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ആന്ധ്രാപ്രദേശിലടിച്ച ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒഡീഷയിലടിച്ച ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ]] fm9az33o6a0bwqpforbb6dkk17k7s9c സദാചാരക്കൊല 0 293715 4632576 3968887 2026-06-23T13:40:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632576 wikitext text/x-wiki {{ഒറ്റവരിലേഖനം|date=2014 ഒക്ടോബർ}} സദാചാരവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം ആരോപിച്ച് മറ്റൊരാളെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നതാണ് '''സദാചാരക്കൊല'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490483 |title=മാതൃഭൂമി |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010235959/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=490483 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ]] k528fscxu7i8zsd2zaq74w0wora0xzd സത്യഭാമാദാസ് ബിജു 0 295848 4632573 4532104 2026-06-23T13:32:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632573 wikitext text/x-wiki {{PU|S.D. Biju}} {{Infobox person | name = സത്യഭാമ ദാസ് ബിജു | image = Dr. Sathyabhama Das Biju.jpg | imagesize = | alt = | caption = | birth_date = മേയ്, 1963 | birth_place = കേരള, ഇന്ത്യ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | education = *PhD (Animal Biology), 2007, [[Vrije Universiteit Brussel]], Brussels *PhD (Plant Systematics), 1999, [[University of Calicut]], Kerala *MSc, 1987, [[University of Kerala]], Kerala | Field = [[Biologist]], [[Conservation biology|conservationist]] | Employer = [[University of Delhi]] | Alma mater = [[University of Calicut]] | known_for =[[Amphibian]] research and [[Conservation biology|conservation]] | awards = Sanctuary Wildlife Service Award 2011, [[IUCN]] Sabin Award for Amphibian Conservation 2008 }} [[ഉഭയജീവി]] ഗവേഷണം നടത്തുന്ന മലയാളി പ്രൊഫസറാണ് '''എസ്.ഡി. ബിജു എന്ന സത്യഭാമാദാസ് ബിജു. (Sathyabhama Das Biju) '''<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=452390 |title=മാതൃഭൂമി ഓൻലൈൻ, 2014 മേയ് 8 |access-date=2014-10-30 |archive-date=2014-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030202521/http://www.mathrubhumi.com/static/others/special/story.php?id=452390 |url-status=dead }}</ref> 15 വർഷത്തിനിടെ ഇദ്ദേഹവും സംഘവും 70-ലധികം പുതിയ ജീവികളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=17845075&tabId=21&BV_ID=@@@ |title=മനോരമ ഓൺലൈൻ, 2014 ഒക്ടോബർ 30 |access-date=2014-10-30 |archive-date=2014-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105201007/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=17845075&tabId=21&BV_ID=@@@ |url-status=dead }}</ref> [[കൊല്ലം]] കടയ്ക്കൽ സ്വദേശിയാണ്. [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു ട്രോപ്പിക്കൽ ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡൻ ആന്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|പാലോട് ജവഹർലാൽ നെഹ്രു ട്രോപ്പിക്കൽ ബൊട്ടാനിക് ഗാർഡനിൽ]] ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. ഇപ്പോൾ [[ഡൽഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലയിൽ]] പ്രഫസറായി ജോലി ചെയ്യുന്നു. 2008-ലെ [[ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക|ഐ.യു.സി.എൻ.]]ന്റെ സാബിൻ പുരസ്‌കാരം ഇദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചു.<ref name=sabin>IUCN/ASG Sabin Award 2008 | http://www.amphibians.org/wp-content/uploads/2011/08/Froglog89.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130124074642/http://www.amphibians.org/wp-content/uploads/2011/08/Froglog89.pdf |date=2013-01-24 }}</ref> ഇന്ത്യയിലെ തവള മനുഷ്യൻ (The Frog Man of India) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/technology/science/tree-frog-tree-frog-rediscovered-sathyabhama-das-biju-frog-s-d-biju-biodiversity-the-frog-man-malayalam-news-1.813614 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-23 |archive-date=2016-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123203945/http://www.mathrubhumi.com/technology/science/tree-frog-tree-frog-rediscovered-sathyabhama-das-biju-frog-s-d-biju-biodiversity-the-frog-man-malayalam-news-1.813614 |url-status=dead }}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== 2022 -ൽ പ്രഥമ [[കേരളശ്രീ പുരസ്കാരം]] നേടി<ref>https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2022/10/31/kerala-jyothi-award-mt-vasudevan-nair.html</ref> ==ഇവയും കാണുക== *[[പന്നിമൂക്കൻ തവള]] *[[ഫ്രാങ്കിക്‌സാലസ് ജെർഡോണൈ]] ==അവലംബം== {{RL}} {{commons category|Sathyabhama Das Biju}} [[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലാ അദ്ധ്യാപകർ]] [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളശ്രീ പുരസ്കാരം നേടിയവർ]] 2lnj89utdkgy1akkgwwo9konq94io0n സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഫെറോനാ പള്ളി, മുതലക്കോടം 0 296485 4632684 3968788 2026-06-23T20:06:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632684 wikitext text/x-wiki {{PU|St.George Forane Church Muthalakodam}} {{Infobox church |name = സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഫെറോനാ പള്ളി |fullname = |image = Muthalakkodam church.jpg |imagesize = |imagelink = |imagealt = |landscape = |caption = സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഫെറോനാ പള്ളി |location = [[മുതലക്കോടം]], [[തൊടുപുഴ]] |country = [[ഇന്ത്യ]] |former name = |bull date = |founded date = എ.ഡി. |founder = |dedication = |dedicated date = |consecrated date = |cult = |relics = |events = |past bishop = |people = |capacity = |length = <!-- {{convert|}} --> |width = <!-- {{convert|}} --> |width nave = <!-- {{convert|}} --> |height = <!-- {{convert|}} --> |diameter = <!-- {{convert|}} --> |other dimensions = ചരിത്രം |floor count = |floor area = <!-- {{convert|}} --> |dome quantity = |dome height outer = <!-- {{convert|}} --> |dome height inner = <!-- {{convert|}} --> |dome dia outer = <!-- {{convert|}} --> |dome dia inner = <!-- {{convert|}} --> |spire quantity = |spire height = <!-- {{convert|}} --> |materials = |bells = |bells hung = |bell weight = <!-- {{CwtQtrLb to kg|}} --> |parish = |deanery = |archdeaconry = |episcopalarea = |archdiocese = |metropolis = |diocese = [[കോതമംഗലം രൂപത]] |province = |presbytery = |synod = |circuit = |district = [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]] |division = |subdivision = }} [[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[മുതലക്കോടം]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[വിശുദ്ധ ഗീവർഗീസ്|വിശുദ്ധ ഗിവർഗ്ഗീസിന്റെ]] നാമധേയത്തിലുള്ള പള്ളിയാണ് സെന്റ് '''ജോർജ്ജ് ഫെറോനാ പള്ളി'''. '''മുത്തപ്പന്റെ പള്ളി''' എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/idukki/news/2866078-local_news-Idukki-%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B4.html |title=മുതലക്കോടം പള്ളിയിൽ തിരുനാൾ 21 മുതൽ |access-date=2014-11-07 |archive-date=2014-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140417061906/http://www.mathrubhumi.com/idukki/news/2866078-local_news-Idukki-%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B4.html |url-status=dead }}</ref> ==ചരിത്രം== [[File:St.George Forane Church Muthalakodam.jpg|thumb|മുതലക്കോടം പള്ളി]] മുതലക്കോടം പള്ളി എഡി 1312ൽ സ്ഥാപിച്ചതാണെന്നാണു പരമ്പരാഗതമായി പറയുന്നത്. എറണാകുളം അരമനയിൽ നിന്നു 1908ൽ അയച്ച കല്പനയ്ക്കു മറുപടിയായി മുതലക്കോടം വികാരി എഴുതിയ മറുപടിയിൽ പറയുന്നത് സ്ഥാപനവർഷത്തെക്കുറിച്ചു രേഖയില്ലെന്നും പണ്ടാരവകപ്പാട്ടം. പതിഞ്ഞ സ്ഥാലത്താണു പള്ളിയിരിക്കുന്നതുമെന്നാണ്. അതിരൂപതയുടെ 1911ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് 210 കുടുംബങ്ങളും 227 പുരുഷന്മാരും 256 സ്ത്രീകളും 12 വയസ്സിൽ കവിയാത്ത ഇരുന്നൂറ്റിയമ്പത്തിയാറ് ആൺകുട്ടികളും ഇരുന്നൂറ്റിയാറ് പെൺകുട്ടികളും ഉണ്ട്. ആകെ 180 കുട്ടികൾ പഠിക്കുന്നുണ്ടെന്നുമുണ്ട്. എ.ഡി 1129ൽ ഞാളൂർകോവിലും എഡി 1229ൽ മുതലക്കോടം പള്ളിയും സ്ഥാപിച്ചുവെന്ന് ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്, ഹൈന്ദവരുടെയിടയിൽ . ഈ പള്ളിയുടെ സ്ഥാപനത്തെ സംബന്ധിച്ചു പരമ്പരാഗതമായി പറഞ്ഞുവരുന്നത് മറ്റത്തിൽ മുത്തി എന്ന പ്രഭ്വി ആണ് ഈ പള്ളി വച്ചതെന്നാണ്. അവർക്ക് പണ്ടകശാല ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും പണ്ടകശാലയിൽ വ്യാപാരവസ്തുക്കൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന വ്യാപാരികളിൽനിന്ന് കപ്പം വാങ്ങിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട് അവരെ കപ്പത്തിയമ്മമാരെന്നു സാധാരമമായി വിളിച്ചിരുന്നുവെന്നും പറയുന്നു. പണ്ടകശാലയുടെ തൊട്ടടുത്താണ് പള്ളിവച്ചത്. സഭാചരിത്രകാരനായ ബഹുമാനപ്പെട്ട ബർണാർദ് തോമ്മാ 1916ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "മാർതോമ്മാ ക്രിസ്താനികൾ " എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പള്ളിസ്ഥാപനസംബന്ധമായ വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്<ref>http://www.muthalakodamstgeorgechurch.com</ref> ==അവലംബം== {{RL}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{official|http://www.muthalakodamstgeorgechurch.com/Default.aspx}} [[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സീറോ മലബാർ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ പള്ളികൾ]] 6nwm6u2pek22aefm9q4r9fxlbfyrzc2 സുദർശനൻ 0 299723 4632670 3968803 2026-06-23T18:43:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632670 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sudarsanan}} {{Infobox person | name = സുദർശനൻ | image = | alt = | caption = സുദർശനൻ | birth_date = | birth_place =[[ആലപ്പുഴ]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = | children = | occupation = കാക്കാരിശ്ശി നാടക കലാകാരൻ }} [[കാക്കാരിശ്ശി നാടകം|കാക്കാരിശ്ശി നാടക]] പ്രചാരകനും ചലച്ചിത്ര സീരിയൽ കലാകാരനുമാണ് '''സുദർശനൻ'''. കാക്കാരിശ്ശി നാടക മേഖലയ്ക്കു നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനക്ക് കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരു ശ്രേഷ്ഠ പുരസ്കാരം (2014) ലഭിച്ചു.<ref>https://web.archive.org/web/20150101083140/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?district=Alapuzha&contentId=18100997&programId=1079897624&tabId=16&BV_ID=@@@ മനോരമ ഓൺലൈൻ</ref> ==ജീവിതരേഖ== പ്രഫഷനൽ നാടക രംഗത്തും സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സുദർശനന്റെ നാരദനും സുന്ദര കാക്കാൻ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങൾ പ്രശസ്തമാണ്. വേലഞ്ചിറ ആനന്ദനൃത്ത കലാനിലയം, മാവേലിക്കര കേരള കല ഡാൻസ് അക്കാദമി, കൊല്ലം അസീസി, ചങ്ങനാശേരി തരംഗം, ഗീഥ, അടൂർ ജയ, ഓച്ചിറ മഹിമ, കായംകുളം അഭിനയശാല എന്നീ നാടക ട്രൂപ്പുകളുടെ നാടകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. ഏപ്രിൽ 18 എന്ന ചിത്രത്തിൽ ബാലചന്ദ്രമേനോന്റെ സഹസംവിധായകനായിരുന്നു. അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. മഴവിൽ മനോരമ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത പട്ടു സാരി എന്ന സീരിയലിൽ മെംബർ സുഗുണൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. അറിയപ്പെടുന്ന ഒറ്റയാൾ സമരക്കാരനായ സുദർശനൻ, നിരവധി ജനകീയ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഒറ്റയാൾ സമരങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2007-ൽ ദ് വീക്ക് മാഗസിൻ അസാധാരണരായ 25 ഇന്ത്യക്കാരിൽ ഒരാളായി സുദർശനനെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു. മാവേലിക്കരയിൽ ഫോക് ലോർ ക്ളബ് രൂപീകരിച്ചു നാടൻ കലകളെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കാനുളള ശ്രമത്തിലാണ്. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരു ശ്രേഷ്ഠ പുരസ്കാരം (2014) ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നാടൻ കലകളുടെ അവതാരകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] lor8h0lqqft21qphuose6otiu01qq08 സൈമൺ ഓമനപ്പുഴ 0 299743 4632693 3969355 2026-06-23T21:14:58Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632693 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Simon omanapuzha}} {{Infobox person | name = സൈമൺ ഓമനപ്പുഴ | image = | alt = | caption = സൈമൺ ഓമനപ്പുഴ | birth_date = | birth_place =[[ചേർത്തല]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = ത്രേസ്യാമ്മ | children = അഭിലാഷ്</br> സൌമ്യ</br> ഗീത | occupation = ചവിട്ടു നാടക കലാകാരൻ }} ഫോക് ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം നേടിയ ചവിട്ടു നാടക കലാകാരനാണ് കുട്ടപ്പനാശാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''സൈമൺ ഓമനപ്പുഴ'''. [[ദേവാസ്തവിളി]], [[മാതാ വണക്കപ്പാട്ട്]], [[പെസഹാപ്പാട്ട്]] എന്നീ കലാരൂപങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുണ്ട്. ==ജീവിതരേഖ== പ്രാചീനകലകളുടെ തറവാടായ ഒാമനപ്പുഴ ചാരങ്കാട്ട് വീട്ടിൽ ബ്രിജീനാ റാഫേലിന്റെ മകനാണ്. ചവിട്ടുനാടകത്തിലെ ബ്രിജീന രാജ്ഞിയുടെ വേഷം പ്രശസ്തമാംവിധം അവതരിപ്പിച്ചതിനാലായിരുന്നു ഈ പേര്. ചെറുപ്പത്തിലേ ചവിട്ടുനാടക രംഗത്തു സജീവമായി. കൃപാസനത്തിൽ 27 വർഷമായി ചവിട്ടുനാടകം പഠിപ്പിക്കുന്നു. <ref>https://web.archive.org/web/20150101083258/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?district=Alapuzha&contentId=18101000&programId=1079897624&tabId=16&BV_ID=@@@ മനോരമ ഓൺലൈൻ</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *2014 ലെ കേരള ഫോക് ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നാടൻ കലകളുടെ അവതാരകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചവിട്ടുനാടക അഭിനേതാക്കൾ]] 2cxsdio5b9m5nghiee6u6f0es0w661z സിസ്‌റ്റോമസ് ക്രൈസ്യസ്‌ 0 303461 4632663 3792580 2026-06-23T18:05:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632663 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Systomus chryseus}} {{Taxobox | name = ''Systomus chryseus'' | image = | image_width = | image_alt = | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Cypriniformes]] | familia = [[Cyprinidae|പരൽ]] | genus = ''[[Systomus]]'' | species = '''''S. chryseus''''' | binomial = ''Systomus chryseus'' | binomial_authority = Plamoottil, 2015<ref name=Plamoottil2015>{{cite journal |author=Plamoottil, M. |year=2015 |title=''Puntius nelsoni'', ''Systomus chryseus'' and ''S. rufus'' (Cypriniformes: Cyprinidae), three new fish species from Kerala, India |journal=International Journal of Fauna and Biological Studies, |volume=1 |issue=6 |pages=135-145 |url=http://www.faunajournal.com/vol1Issue6/Issue_oct_2014/1-6-10.1.pdf }}</ref> }} കേരളത്തിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയ പുതിയ ഇനം മത്സ്യമാണ് '''സിസ്‌റ്റോമസ് ക്രൈസ്യസ്‌''' {{ശാനാ|Systomus chryseus}}.<ref>{{cite web|title=Four new fish species discovered in Kerala|website=ഇക്കണോമിക് ടൈംസ്|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/environment/flora-fauna/four-new-fish-species-discovered-in-kerala/articleshow/46199299.cms|accessdate=13 ഫെബ്രുവരി 2015|archive-date=2015-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224011134/http://economictimes.indiatimes.com/news/environment/flora-fauna/four-new-fish-species-discovered-in-kerala/articleshow/46199299.cms|url-status=dead}}</ref> കൊല്ലം ചവറ ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് സുവോളജി വിഭാഗം മേധാവി പ്രൊഫസർ [[മാത്യൂസ് പ്ലാമൂട്ടിൽ|മാത്യൂസ് പ്ലാമൂട്ടിലാണ്]] പുതിയ ഇനത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. മല്ലപ്പള്ളിക്കടുത്തുള്ള കീഴ്‌വായ്പൂരിൽ നിന്നാണ് ഈ ഇനത്തെ കണ്ടെത്തിയത്. ==വിവരണം== നീളമുള്ളതും സ്വർണനിറമുള്ളതുമാണ് ഇവ. നെഞ്ചിലെ ചിറകിനും കൂടുതൽ നീളമുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=കേരളത്തിൽ പുതിയ നാല് ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്തി|url=http://www.mathrubhumi.com/technology/science/new-fish-species-kerala-puntius-nelsoni-puntius-nigronotus-systomus-chryseus-systomus-rufus-freshwater-fish-biodiversity-522857/|website=മാതൃഭൂമി|accessdate=13 ഫെബ്രുവരി 2015|archive-date=2015-02-13|archive-url=https://archive.today/20150213113536/http://www.mathrubhumi.com/technology/science/new-fish-species-kerala-puntius-nelsoni-puntius-nigronotus-systomus-chryseus-systomus-rufus-freshwater-fish-biodiversity-522857/|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{RL}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20150214164552/http://www.mathrubhumi.com/technology/science/new-fish-species-kerala-puntius-nelsoni-puntius-nigronotus-systomus-chryseus-systomus-rufus-freshwater-fish-biodiversity-522857/#selection-270.0-270.1 വിവരങ്ങളും, ചിത്രവും] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയ ജന്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മത്സ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പരലുകൾ]] t5gxkovmviqre3vjwgujh6brdaq1r79 സൊകോത്ര 0 304827 4632694 4228629 2026-06-23T21:18:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632694 wikitext text/x-wiki {{PU|Socotra}} {{Infobox islands | name = Socotra <br> സൊക്കോട്ര | image name = Socotra_satview.jpg | image caption = Landsat view over Socotra | image size = | locator map = Socotra Archipelago.PNG | native name = سُقُطْرَى<br>''{{transl|ar|Suquṭra}}'' | native name link = Arabic language | nickname = | location = [[അറബിക്കടൽ]] | coordinates = {{Coord|12|30|36|N|53|55|12|E|scale:1000000|display=inline,title}} | archipelago = Socotra islands | total islands = 4 | major islands = Socotra, [[Abd al Kuri]], [[Samhah]], [[Darsah]] | length km = 132 | width km = 50 | area km2 = 3796 | highest mount = MĀI point in the [[Haghier Mountains]] | elevation m = 1503 | country = യെമൻ | country admin divisions title = [[Governorates of Yemen|Governorate]] | country admin divisions = [[Soqatra Governorate|Soqatra]] | country admin divisions title 1 = [[Districts of Yemen|Districts]] | country admin divisions 1 = [[Hidaybu District|Hadibu]] (east)<br>[[Qulensya Wa Abd Al Kuri District|Qulansiyah wa 'Abd-al-Kūrī]] (west) | country admin divisions title 2 = Sub-districts | country admin divisions 2 = | country capital city = [[Hadibu]] | country largest city = [[Hadibu]] | country largest city population = 8,545 | country leader title = | country leader name = | population = 44,000 | population as of = | density km2 = 11.3 | ethnic groups = predominantly [[Soqotris]]; minority [[Somali people|Somalis]], [[Arab people|Arabs]], [[Indian people|Indians]], and [[Black people|Black Africans]] descended from various ethnic groups<ref name="Xavier">{{cite book|first=Georg|last= Schurhammer|title=Francis Xavier; His Life, His Times: India, 1541–1544|volume= 2|publisher=Jesuit Historical Institute|year=1982|page=122}}</ref> | additional info = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Socotra Archipelago | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2008 (32nd session)|2008]] <small>(32nd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = x | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/1263 1263] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = {{YEM}} | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in the Arab States|Arab States]] }} | website = }} [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, [[യെമൻ | യെമന്റ]] ഭാഗമായ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ് '''സൊക്കോട്ര '''. യെമന്റെ തീരത്തിന് 250 മൈൽ ദൂരത്തായാണ് ദ്വീപിന്റെ സ്ഥാനം. നാലു ദ്വീപുകൾ കൂടിച്ചേരുന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ ദ്വീപസമൂഹം. ഇതിൽ ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപായ സൊകോത്രയുടെ പേരിലാണ് ഇവ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം രണ്ടായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് സൊകോത്രയിൽ മനുഷ്യവാസം ഉണ്ടായതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 50000-ത്തിൽ താഴെയാണ് ദ്വീപിലെ ജനസംഖ്യ. റോഡുകൾ ദ്വീപിൽ വളരെ കുറവാണ്. 2012 കാലയളവിലാണ് ദ്വീപിൽ ആദ്യമായി യെമൻ സർക്കാർ റോഡ് നിർമ്മിച്ചത്. [[യുനെസ്‌കോ]] ദ്വീപിനെ [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|ലോക പ്രകൃതിദത്ത പൈതൃകകേന്ദ്രമായി]] പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=ind>{{cite web|title=സൊകോത്ര: അപൂർവ കാഴ്ചകളുടെ സ്വന്തം ദ്വീപ്|url=http://www.indiavisiontv.com/2015/01/23/377169.html|website=ഇന്ത്യാവിഷൻ|accessdate=9 മാർച്ച് 2015|archive-date=2015-03-09|archive-url=https://archive.today/20150309104149/http://www.indiavisiontv.com/2015/01/23/377169.html|url-status=dead}}</ref> 825 ഓളം അപൂർവ്വങ്ങളായ സസ്യജാലങ്ങളാണ് ദ്വീപിലുള്ളത്. ഇവയിൽ മൂന്നിലൊന്നു ഭാഗമെങ്കിലും ഭൂമിയിൽ ഇവിടെ മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്ന ഉരഗവർഗ്ഗങ്ങളിലും 90 ശതമാനത്തോളം ഇനങ്ങൾ ഇവിടെ മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വർഷം മുൻപ് വൻകരകളിൽ സംഭവിച്ച മാറ്റങ്ങളും പരിണാമങ്ങളും സൊകോത്രയെ ബാധിച്ചിട്ടില്ലെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. [[ഡ്രാഗൺസ് ബ്ലഡ് ട്രീ]]യാണ് ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും ആകർഷകമായ വൃക്ഷം. [[ഡെസെർട്ട് റോസ്]] എന്ന മരവും ഇത്തരത്തിൽ ഒന്നാണ്. വിവിധങ്ങളായ 140 തരം പക്ഷികളെയാണ് ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ പത്തോളം എണ്ണം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരിടത്തും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തവയാണ്.<ref name=ind/> കടുത്ത ചൂടും വരൾച്ചയുമാണ് ദ്വീപിലെ കാലാവസ്ഥ. [[ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്]] അടിഞ്ഞ് തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ വലിയ കുന്നുകൾ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 1500 മീറ്ററിൽ അധികമാണ് പലയിടങ്ങളിലും ഉയരം. [[മത്സ്യബന്ധനം]], [[മൃഗപരിപാലനം]], [[കൃഷി]] തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ.<ref name=ind/> [[File:Socotra dragon tree.JPG|left|thumb|സൊകോത്രയിലെ തദ്ദേശീയവൃക്ഷം; [[ഡ്രാഗൺസ് ബ്ലഡ് ട്രീ]]]] ==ചരിത്രം== [[File:ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി മെത്രാപ്പോലീത്തൻ പ്രവിശ്യകൾ, രൂപതകൾ.jpg|thumb|centre|320px|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ പൗരസ്ത്യ സുറിയാനി മെത്രാപ്പോലീത്തൻ പ്രവിശ്യകൾ, രൂപതകൾ, സുമുദ്രാന്തര പാതകളിലെ മറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ]] ==അവലംബം== {{RL}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Socotra}} {{Wikivoyage|Socotra}} * [http://www.socotraproject.org/index.php Socotra Governance and Biodiversity Project], UNDP Yemen, 2008–2013 * [http://www.latimes.com/travel/la-tr-socotra-pg,0,7583685.photogallery LA Times photogallery] * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/soqotra/misty/page01.html Royal Botanic Garden, Edinburgh: ''Soqotra's Misty Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227145146/http://rbg-web2.rbge.org.uk/soqotra/misty/page01.html |date=2003-12-27 }} (see page 5 for information on [[dragons' blood]]) * [http://www.investmentoptions.asia/wp-content/uploads/2010/10/socotra.jpg Regional map of Socotra]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315070122/http://www.investmentoptions.asia/wp-content/uploads/2010/10/socotra.jpg |date=2012-03-15 }} * [http://www.friendsofsoqotra.org Global organisation of Friends for Soqotra in any aspect based in Edinburgh, Scotland] * [http://www.ulivewhere.com/downloads/download-soqotra.html Audio interview with Socotra resident] * Carter, Mike. [http://observer.guardian.co.uk/travel/story/0,,1754579,00.html ''The land that time forgot''] [[The Observer]]. Sunday April 16, 2006. * [http://www.aiys.org/webdate/socot.html A Historical Genealogy of Socotra as an Object of Mythical Speculation, Scientific Research & Development Experiment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060806223654/http://www.aiys.org/webdate/socot.html |date=2006-08-06 }} * [http://www.socotraisland.org/intro/ SCF Organisation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040211074302/http://socotraisland.org/intro/ |date=2004-02-11 }} * [http://travel.nytimes.com/2007/03/25/travel/tmagazine/03well.socotra.t.html?ei=5070 An article in T Style Magazine – NYTimes] * [http://www.archive.org/stream/encyclopediaofIslam9/Vol.9san-sze#page/n830/mode/1up/ "Suḳuṭra"] in the [[Encyclopaedia of Islam]] * [http://www.socotra.info Socotra Information Project] * [https://www.youtube.com/watch?v=PR0Db98GRrE&list=PLsNB4peY6C6ITAcTNRXjT4btxvKjw9zh_ scishow socotra youtube] * [http://www.businessinsider.com/socotra-island-pictures-2014-8 "15 Pictures Of 'The Most Alien-Looking Place On Earth'"] - photo essay [[വർഗ്ഗം:യുനെസ്കോ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യെമനിലെ ദ്വീപുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ ദ്വീപുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സൊകോത്ര]] h60x1p9e1ol55famymz5n6mr043ozw1 സെമിറ്റിക് 0 314096 4632688 3703977 2026-06-23T20:21:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632688 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Semitic}} [[File:First depiction of historical ethnology by Semitic, Hamitic and Japhetic, 1771, Gatterer.jpg|thumb|The first depiction of historical [[ethnology]] of the world separated into the Biblical [[sons of Noah]]: Semites, [[Hamites]] and [[Japhetites]], 1771, [[Johann Christoph Gatterer|Gatterer]]'s Einleitung in die Synchronistische Universalhistorie. Gatterer explains that modern history has shown the truth of the Biblical prediction of Japhetite supremacy ({{bibleverse|Genesis|9:25-27|HE}}).<ref>[https://books.google.com/books?id=Bf1aAAAAcAAJ&pg=PA170-IA73#v Einleitung in die synchronistische universalhistorie], Gatterer, 1771. Described first ethnic use of the term Semitic by: (1) [https://www.academia.edu/11807673/A_note_on_the_history_of_Semitic A note on the history of 'Semitic'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240624101940/https://www.academia.edu/11807673/A_note_on_the_history_of_Semitic |date=2024-06-24 }}, 2003, by Martin Baasten; and (2) [https://www.academia.edu/358938/Taal-_land-_en_volkenkunde_in_de_achttiende_eeuw._Lezing_gehouden_voor_het_Oosters_Genootschap_in_Nederland_te_Leiden_op_19_april_1994._Leiden_Oosters_Genootschap_in_Nederland_No._23_1996._50_pp Taal-, land- en volkenkunde in de achttiende eeuw], 1994, by Han Vermeulen (in Dutch).</ref> Click the image for a transcription of the text.]] മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യയിൽ ഉടലെടുത്ത സെമിറ്റിക് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന, സെമിറ്റിക് മതങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന ജന വിഭാങ്ങളെയാണ് '''സെമിറ്റിക് ജനത''' എന്നതുകൊണ്ട് [[നരവംശശാസ്ത്രം|വംശശാസ്ത്ര]], [[ഭാഷാശാസ്ത്രം|ഭാഷാശാസ്ത്ര]] പഠനങ്ങളിൽ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് യഹൂദർ, ക്രിസ്ത്യാനികൾ, അറബികൾ(മുസ്ലിംകൾ), അസ്സീറിയൻ (ഇറാക്കിലും സിറിയയിലുമുള്ള ഒരു ന്യൂനപക്ഷ ജനത. മൊത്തം ജനസംസ്ഖ്യ 33 ലക്ഷം), ഫീനീഷ്യൻ (പ്രധാനമായും ലെബനോണിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ജനവിഭാഗം. മൊത്തം ജനസംഖ്യ രണ്ട് ലക്ഷം), [[മാൾട്ട|മാൾട്ടീസ്]] എന്നിവർ സെമിറ്റിക് ജനത്കളാണ്. [[അബ്രഹാം|അബ്രഹാമിനാൽ]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതുന്ന ഏകദൈവ വിശ്വാസം പുലർത്തുന്ന ഒരു പ്രാചീന വംശത്തിന്റെ ശാഖകളാണ് വിവിധ സെമിറ്റിക് ജനതകൾ. ഇവർ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷകളെ മൊത്തമായി [[സെമിറ്റിക് ഭാഷകൾ]] എന്ന് പറയുന്നു. അക്കാദിയൻ, അരമായ, ഹീബ്രു, അറബി (Akkadian, Aramaic, Hebrew, Arabic) എന്നീ ഭാഷകൾ ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെടും. ലോകത്തിലെ പ്രധാന മൂന്നു മതങ്ങൾ ആയ [[യഹൂദമതം]], [[ക്രിസ്തുമതം]], [[ഇസ്‌ലാം]] ഈ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ആണ് ഉത്ഭവിച്ചത്, അതുകൊണ്ട് ഈ മതങ്ങളെ സെമിറ്റിക് മതങ്ങൾ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. <ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/534157/Semite</ref> <ref>http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_%281913%29/Semites</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സെമിറ്റിക് ഭാഷകൾ]] jqlgxhuav90rilw8csfj7rmwsbu4wr5 സന്തോഷം 0 319696 4632579 4140712 2026-06-23T13:45:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632579 wikitext text/x-wiki മനസ്സിന് ഉല്ലാസം ലഭിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് സന്തോഷം . {{prettyurl|Happiness}} {{wiktionary}} [[Image:smiley.svg|right|thumb|The [[smiley|smiley face]] is a well known [[symbol]] of happiness.]] ആനന്ദകരമായിരിക്കുകയും മാനസികമായി സുഖം തോന്നുകയും ചെയ്യുന്നതിനെ '''സന്തോഷം''' എന്ന് പറയുന്നു. തൃപ്തമായിരിക്കുക , അഭിമാനത്തോടെ ഇരിക്കുക, ആശ്വാസം തോന്നുക തുടങ്ങിയ സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഒരു വ്യക്തി സന്തോഷമായിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയാം. സാധാരണയായി സന്തോഷമെന്നത് സങ്കടത്തിന്റെ വിപരീതം ആണ്. എന്നിരുന്നാലും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ പല സംഭവങ്ങൾ മൂലം രണ്ടു ഒരുമിച്ച് വരാം. ചിലപ്പോൾ ഒരു കാരണം കൊണ്ട് സന്തോഷവും സങ്കടവും ഒരുമിച്ച് വരാം. സന്തോഷവും സങ്കടവും ജീവിതത്തിൽ മാറിമാറി വരാമെങ്കിലും രണ്ടും സ്ഥായി ആയി ഒരുവനിൽ നിലകൊള്ളില്ല എന്നും ചിന്തകൻമാർ അഭിപ്രായപെടാറുണ്ട്. അമിതമായി സന്തോഷം വരുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ ചിലർ വികാരാധീനരായി കരയാരുണ്ട്. == സന്തോഷത്തിന്റെ ജീവശാസ്ത്രം == മസ്തിഷ്കത്തിൽ [[ഡോപാമിൻ]] എന്ന നാഡീയപ്രേക്ഷകത്തിന്റെ ഉത്പാദനം സന്തോഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു.<ref>https://www.psychologytoday.com/blog/the-athletes-way/201211/the-neurochemicals-happiness</ref> [[ഓക്സിട്ടോസി|ഓക്സിട്ടോസിൻ]] എന്ന ഹോർമോണിനും സന്തോഷം എന്ന വികാരത്തിന്റെ പ്രകടനത്തിനുപിന്നിൽ പങ്കുണ്ട്. ശരീരം തന്നെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വേദനാസംഹാരികളായ എൻഡോർഫിനുകൾ സന്തോഷാവസരങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ശാന്തത കൈവരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഗാമാ അമിനോ ബ്യൂട്ടിറിക് ആസിഡ് എന്ന [[ഹോർമോൺ|ഹോർമോണിനും]] സന്തോഷവികാരത്തിന്റെ പ്രകടനത്തിൽ പങ്കുണ്ട്. ആത്മവിശ്വാസം ബലപ്പെടുത്തുന്ന സെറോടോണിൻ എന്ന ഹോർമോണും ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ശരീരത്തിന്റെ ഊർജ്ജോത്പാദനത്തിൽ മുഖ്യപങ്കുവഹിക്കുന്ന [[അഡ്രിനാലിൻ]] എന്ന അടിയന്തരഹോർമോണും ശാരീരികപ്രവർത്തനങ്ങളെ ഉത്തേജിതാവസ്ഥയിലെത്തിച്ച് ആഹ്ലാദം പകരുന്നു. നല്ല ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതും മാനസികോല്ലാസവും ആരോഗ്യമുള്ള കുടുംബബന്ധങ്ങളും അരോഗദൃഢാവസ്ഥയും എല്ലാം സന്തോഷം എന്ന വികാരത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>http://www.webpagefx.com/blog/general/the-science-of-happiness/</ref> <ref>^ Darrin M. McMahon, "From the happiness of virtue to the virtue of happiness: 400 BC–AD 1780." Daedalus 133.2 (2004): 5-17.</ref> 20 മാർച്ച് സന്തോഷത്തിന്റെ അന്താരാഷ്ട്രദിനമായി ആചരിക്കുന്നു<ref name="int">{{Cite web |url=http://www.unfoundation.org/features/international-day-of-happiness-2014.html |title=INTERNATIONAL DAY OF HAPPINESS |access-date=2015-09-20 |archive-date=2015-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150525175404/http://www.unfoundation.org/features/international-day-of-happiness-2014.html |url-status=dead }}</ref>. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വികാരങ്ങൾ]] ifzws9anb000mstba88lk4k99hdwv22 കുരുവി മണലൂതി 0 321637 4632737 3628684 2026-06-24T03:41:33Z Sneha Forestry 184179 4632737 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Little_stint}}{{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22693379 |title=''Calidris minuta'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg | image_caption = Adult in September [[File:Liitle Stint.jpg|thumb|വാസായി, മഹാരാഷ്ട്ര, പ്രജനന സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ]] | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Charadriiformes]] | familia = [[Scolopacidae]] | genus = ''[[Calidris]]'' | species = '''''C. minuta''''' | binomial = ''Calidris minuta'' | binomial_authority = ([[Johann Philipp Achilles Leisler|Leisler]], 1812) | synonyms = ''Erolia minuta'' }} കുരുവി മണലൂതിയ്ക്ക് ഇംഗ്ലീഷിൽ '''little stint''' എന്ന പേരും ''Calidris minuta'', ''Erolia minuta''എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമവുമുണ്ട്. ദൂര ദേശാടകരാണ്. ==പ്രജനനം== [[ഏഷ്യ]]യിലും[[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലും]] പ്രജനനം നടത്തുന്നു. ==രൂപവിവരണം== കനം കുറഞ്ഞ കറുത്ത കൊക്കുകളുണ്ട്. ഇരുണ്ട കാലുകളാണ്. വേഗത്തിലാണ് നീക്കങ്ങൾ. വിരലുകൾക്കിടയിൽ പാടയില്ല. [[File:Little Stint (Calidris minuta) 2.jpg|thumb|left|Non-breeding adult in [[Egypt]]]] [[Image:Terek Sandpiper & Little Stint (Calidris minuta) W3 IMG 6891.jpg|thumb|left|Flock in [[Andhra Pradesh]], India]] തണുപ്പുകാലത്ത് വലിയ കൂട്ടം ചേരും. മറ്റു പക്ഷികളുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഡൺലിൻ|ഡൺലിൻനുമായി]] കൂട്ടം ചേരാറുണ്ട്. കടൽ തീരത്തെ ചെളിപ്രദേശങ്ങളിലും ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങളുടെ കരയിലും കാണുന്നു. നിലത്തു് 3-5 മുട്ടകളിടും.. [[File:Calidris minuta MWNH 0155.JPG|thumb|മുട്ട, Collection [[Museum Wiesbaden]], [[Germany]]]] ==ഭക്ഷണം== ചെളിയിൽ നിന്നു കിട്ടുന്ന അകശേരുകികളാണ് ഭക്ഷണം. ==അവലംബം== {{reflist}} * [[Lars Jonsson (bird artist)|Jonsson, Lars]] & [[Peter J. Grant]] (1984) Identification of stints and peeps ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 77(7):293–315 == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Calidris minuta}} * Little stint - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/274.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://www.oiseaux.net/birds/photos/little.stint.html Oiseaux] Photos * [http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/184_LittleStintCminuta.pdf Ageing and sexing (PDF; 1.2 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718121913/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/184_LittleStintCminuta.pdf |date=2015-07-18 }} * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=DC89F10D62FE9858&ts=1220274657442&sec=summary Avibase]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മണലൂതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദേശാടനപ്പക്ഷികൾ]] kybqp3cottjxyjkk9me1m5qvvk6veyz 4632738 4632737 2026-06-24T03:43:16Z Malikaveedu 16584 4632738 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Little_stint}}{{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22693379 |title=''Calidris minuta'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg | image_caption = Adult in September [[File:Liitle Stint.jpg|thumb|വാസായി, മഹാരാഷ്ട്ര, പ്രജനന സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ]] | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Charadriiformes]] | familia = [[Scolopacidae]] | genus = ''[[Calidris]]'' | species = '''''C. minuta''''' | binomial = ''Calidris minuta'' | binomial_authority = ([[Johann Philipp Achilles Leisler|Leisler]], 1812) | synonyms = ''Erolia minuta'' }} കുരുവി മണലൂതിയ്ക്ക് ഇംഗ്ലീഷിൽ '''little stint''' എന്ന പേരും ''Calidris minuta'', ''Erolia minuta''എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമവുമുണ്ട്. ദൂര ദേശാടകരാണ്. ==പ്രജനനം== [[ഏഷ്യ]]യിലും[[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലും]] ഇവ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. ==രൂപവിവരണം== ഇവയ്ക്ക് കനം കുറഞ്ഞ കറുത്ത കൊക്കുകളും ഇരുണ്ട കാലുകളാണുള്ളത്. വേഗത്തിലാണ് ഇവയുടെ നീക്കങ്ങൾ. വിരലുകൾക്കിടയിൽ പാടയില്ല. [[File:Little Stint (Calidris minuta) 2.jpg|thumb|left|Non-breeding adult in [[Egypt]]]] [[Image:Terek Sandpiper & Little Stint (Calidris minuta) W3 IMG 6891.jpg|thumb|left|Flock in [[Andhra Pradesh]], India]] തണുപ്പുകാലത്ത് വലിയ കൂട്ടം ചേരും. മറ്റു പക്ഷികളുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഡൺലിൻ|ഡൺലിൻനുമായി]] കൂട്ടം ചേരാറുണ്ട്. കടൽ തീരത്തെ ചെളിപ്രദേശങ്ങളിലും ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങളുടെ കരയിലും കാണുന്നു. നിലത്തു് 3-5 മുട്ടകളിടും.. [[File:Calidris minuta MWNH 0155.JPG|thumb|മുട്ട, Collection [[Museum Wiesbaden]], [[Germany]]]] ==ഭക്ഷണം== ചെളിയിൽ നിന്നു കിട്ടുന്ന അകശേരുകികളാണ് ഭക്ഷണം. ==അവലംബം== {{reflist}} * [[Lars Jonsson (bird artist)|Jonsson, Lars]] & [[Peter J. Grant]] (1984) Identification of stints and peeps ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 77(7):293–315 == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Calidris minuta}} * Little stint - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/274.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://www.oiseaux.net/birds/photos/little.stint.html Oiseaux] Photos * [http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/184_LittleStintCminuta.pdf Ageing and sexing (PDF; 1.2 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718121913/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/184_LittleStintCminuta.pdf |date=2015-07-18 }} * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=DC89F10D62FE9858&ts=1220274657442&sec=summary Avibase]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:മണലൂതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദേശാടനപ്പക്ഷികൾ]] sqiqrjbjpa4qa5gwcyvuuoamb0l8qos ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ് 0 333672 4632721 4101672 2026-06-24T01:19:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632721 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hanan Al Hroub}} {{Infobox person | name = ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ് | image = Hanan Al Hroub (28108053543) (cropped).jpg | caption = ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ് | birth_date = | birth_place = ബെത്ലഹെം | death_date = | death_place = | residence = റാമള്ള, വെസ്റ്റ് ബാങ്ക് | citizenship = ഫാലസ്തീനിയൻ | education = | occupation = അദ്ധ്യാപിക | alma_mater = | awards = [[Global Teacher Prize]] (2016) | known_for = | networth = | religion = | spouse = | children = | parents = | website = https://twitter.com/hanan_hroub }} അധ്യാപകരുടെ [[ഓസ്കാർ]] അവാർഡ് എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ആഗോള അധ്യാപക അവാർഡ് നേടിയ [[ഫലസ്തീൻ|ഫലസ്തീനിലെ]] അധ്യാപികയാണ് '''ഹനാൻ അൽ ഹുറൂബ്'''. വർക്കി ഫൗണ്ടേഷൻ എർപ്പെടുത്തുന്ന ലോകത്തിലെ മികച്ച അധ്യാപക അവാർഡ് നേടുന്ന രണ്ടാമത്തെ വനിതയാണ് ഹനാൻ..<ref>{{Cite web|url=http://www.globalteacherprize.org/top-10-finalist/hanan-al-hroub|title=Hanan Al Hroub - The Global Teacher Prize|work=The Global Teacher Prize|accessdate=14 March 2016|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314162031/http://www.globalteacherprize.org/top-10-finalist/hanan-al-hroub|url-status=dead}}</ref> 2016 മാർച്ചിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുകുയം വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത അവാർഡ് ഹനാനിനാണ് ലഭിച്ചത്.ഫലസ്തീനിലെ അഭയാർഥി ക്യാമ്പുകളിൽ ജീവിക്കുന്ന കുട്ടികളിൽ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനം നടത്തിയതാണ് ഇവരെ മികച്ച അധ്യാപികയായി തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള കാരണം. മാർപ്പയായ പോപ് ഫ്രാൻസിസ് ആണ് വിജയിയെ പ്രഖ്യാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/education-35798117|title=Ex-refugee wins $1m global teacher prize|work=BBC News|accessdate=14 March 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2016/mar/13/palestinian-teacher-wins-global-prize-worth-1m|title=Palestinian teacher wins global prize worth $1m|work=the Guardian|accessdate=14 March 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lastampa.it/2016/03/13/esteri/papa-francesco-premia-hanan-alhroub-la-maestra-che-insegna-la-non-violenza-N6P6IpDzwcy4s1dN3X7LbM/pagina.html|title=Papa Francesco premia Hanan al-Hroub, la maestra che insegna la non violenza|date=13 March 2016|work=LaStampa.it|accessdate=14 March 2016|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314145416/http://www.lastampa.it/2016/03/13/esteri/papa-francesco-premia-hanan-alhroub-la-maestra-che-insegna-la-non-violenza-N6P6IpDzwcy4s1dN3X7LbM/pagina.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wam.ae/en/news/emirates/1395292833183.html|title=Mohammed bin Rashid presents Palestinian teacher Hanan Al Hroub with US$1 million Global Teacher Prize &#124; WAM|date=|publisher=Wam.ae|accessdate=2016-03-14|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314111751/https://www.wam.ae/en/news/emirates/1395292833183.html|url-status=dead}}</ref> [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]]<nowiki/>യിലെ നാൻസി അത് വെൽ ആണ് ഈ അവാർഡ് നേടുന്ന ആദ്യ അധ്യാപിക. [[പലസ്തീൻ|പാലസ്തീൻ]] അഭയാർഥി ക്യാമ്പിലായിരുന്നു ഹനാനിൻറെയും കുട്ടിക്കാലം. അവരുടെ കുട്ടികളും ഒരിക്കൽ വെടിവെപ്പിൻറെ ആഘാതത്തിന് ദൃക്സാക്ഷിയായി. ഈ സംഭവമാണ് വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഹനാനെ മുന്നിട്ടിറക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. അക്രമമരുത് എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിൽ ഫലസ്തീനിലെ അഭയാർഥി കുട്ടികളെ അവർ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ വളരെ നല്ല ഗുണാത്മക സ്വഭാവമുള്ള കുട്ടികളാക്കി മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നതാണ് ഇവരുടെ പ്രധാന സംഭാവന.ഇതെ കുറിച്ച് തൻറെ "വീ പ്ലേ ആൻറ് ലേൺ" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വിശദമായി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * https://www.youtube.com/watch?v=02Z1NpMB2r4 [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]] f0mjfs2u6uqr79imhvyijrakpjsseny ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jas.yayas 3 344712 4632744 2377802 2026-06-24T04:06:18Z Ranjithsiji 22471 /* പരസ്യം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632744 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Jas.yayas | Jas.yayas | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 15:15, 30 ജൂലൈ 2016 (UTC) == പരസ്യം == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പരസ്യം എഴുതരുത്. താങ്കൾ തടയപ്പെടും [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:06, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) m2byg3aljwwiyoo897wy8di2m2b1fu5 സേട്ട് നാഗ് ജീ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് 0 354072 4632691 3928261 2026-06-23T20:53:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632691 wikitext text/x-wiki കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ ഓരോ വർഷവും സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തിയുള്ള ഒരു  ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റാണ് സേട്ട് നാഗ് ജീ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ്.  1952 ൽ ആരംഭിച്ച ഈ ടൂർണമെന്റ് തുടക്കം മുതൽ വളരെ ജനകീയമായിരുന്നു. 1961 ലേയും 1963 ലേയും ഇടവേളകൾ ഒഴിച്ചാൽ 1995 വരെ ഓരോ വർഷവും സേട്ട് നാഗ് ജീ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് കൃത്യമായി സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 1995 ൽ ജെ.സി.ടി.ഫഗ്വാരയാണ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് നേടിയത്.1995 മുതൽ 21 വർഷം ടൂർണമെന്റ് നടന്നില്ല. 2016 ൽ ടൂർണമെന്റ് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ക്ലബുകളും അർജന്റിന അണ്ടർ 23 ദേശീയ ടീമും പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു.  ബ്രസീലിയൻ ഫുട്ബോൾ താരം റോണാൾഡീന്യൊ ആയിരുന്നു ടൂർണമെന്റിന്റെ ബ്രാന്റ് അംബാസ്സഡർ. ബ്രസീലിയൻ ക്ലബ്ബായ അത് ലെറ്റികോ പാരനെൻസിനെ ഫൈനലിൽ 3-0 ത്തിന് തകർത്ത്  ഉക്രെയിനിലെ എഫ്.സി .നിപ്രോ ചാമ്പ്യന്മാരായി   {{Infobox football tournament | name = Nagjee International Club Football | logo = [[File:NagjeeICFlogo.png|250px]] | caption = | founded = 1952 | abolished = | region = | number of teams = 8 | current champions = [[FC Dnipro Dnipropetrovsk|FC Dnipro Reserves]] ''(1st title)'' | most successful club = | most successful team = [[Mohammedan S.C. (Kolkata)|Mohammedan SC]],<br>[[JCT F.C.|JCT]]''<br>(4 titles each)'' | broadcasters = [[NEO Prime]] (National) <br> [[Kappa TV]] (Regional) | motto = | website = {{Official website|http://internationalclubfootball.com}} | current = [[2016 Sait Nagjee Trophy]] | next = }} Reserves in the final.<ref name="t2016">{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2016/02/22/20590332/sait-nagjee-fc-dnipro-3-0-atletico-paranaense-the-ukrainian-club-|title=Sait Nagjee: FC Dnipro 3-0 Atletico Paranaense: The Ukrainian club dismiss the Brazilian challenge|date=22 February 2016}}</ref> == List of Winners of Sait Nagjee All India Football Tournament == Source: [http://www.indianfootball.de/data/saitnagjeetrophy.html List of Winners/Runners-up] {| class="wikitable" !Years !Winners !Runners-Up !Score !Note |- |1952 |{{Flagicon|IND}} HAL |{{Flagicon|IND}} Lucky Star, Kannur | - |- |1953 |{{Flagicon|IND}} HAL |{{Flagicon|IND}} Mysore Muslims | - |- |1954 |{{Flagicon|IND}} HAL |{{Flagicon|IND}} Dinomos, Bombay | - |- |1955 |{{Flagicon|PAK}} Karachi Kickers |{{Flagicon|IND}} Gymkhana, Kannur | - |- |1956 |{{Flagicon|PAK}} Karachi Kickers |{{Flagicon|IND}} Southern Railway Institute | - |- |1957 |{{Flagicon|IND}} MRC, Wellington |{{Flagicon|IND}} 515, Command Work Shop | - |- |1958 |{{Flagicon|IND}} Andhra Police |{{Flagicon|IND}} Eastern Railway SC | - |- |1959 |{{Flagicon|IND}} Andhra Assn. XI |{{Flagicon|IND}} State Transport, Trivandrum | - |- |1960 |{{Flagicon|IND}} MEG, Bangalore |{{Flagicon|IND}} Indian Airforce, Bangalore | - |- |1961 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1962 |{{Flagicon|IND}} Punjab Police |{{Flagicon|IND}} Andhra Assn. XI | - |- |1963 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1964 |{{Flagicon|IND}} MRC, Wellington |{{Flagicon|IND}} EME, Secunderabad | - |- |1965 |{{Flagicon|IND}} EME, Secunderabad |{{Flagicon|IND}} MRC, Wellington | - |- |1966 |{{Flagicon|IND}} EME, Secunderabad |{{Flagicon|IND}} Leaders Club, Jalandhar | - |- |1967 |{{Flagicon|IND}} Alind Kundara, Kerala |{{Flagicon|IND}} Andhra Assn. XI | - |- |1968 |{{Flagicon|IND}} East Bengal F.C. |{{Flagicon|IND}} MEG, Bangalore | - |- |1969 |{{Flagicon|IND}} Vasco S.C. |{{Flagicon|IND}} Border Security Force SC |1-0 |- |1970 |{{Flagicon|IND}} Border Security Force SC |{{Flagicon|IND}} Sesa Sports Club |3-1 |- |1971 |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] |{{Flagicon|IND}} Dempo SC |2-0 |- |1972 |{{Flagicon|IND}} RAC, Bikaner |{{Flagicon|IND}} Tata Sports Club | - |- |1973 |{{Flagicon|IND}} Tata Sports Club |{{Flagicon|IND}} Titanium | - |- |1974 |{{Flagicon|IND}} Indian XI |{{Flagicon|IND}} RAC, Bikaner | - |- |1975 |{{Flagicon|IND}} Rajasthan Police, Jaipur |{{Flagicon|IND}} Mahindra & Mahindra | - |- |1976 |{{Flagicon|IND}} JCT |{{Flagicon|IND}} Andhra Assn. XI | - |- |1977 |{{Flagicon|IND}} MRC, Wellington |{{Flagicon|IND}} Andhra Assn. XI | - |- |1978 |{{Flagicon|IND}} [[മോഹൻ ബഗാൻ അത്‌ലറ്റിക് ക്ലബ്ബ്|Mohun Bagan A.C.]] |{{Flagicon|IND}} Titanium | - |- |1979 |{{Flagicon|IND}} JCT |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] | - |- |1980 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1981 |{{Flagicon|IND}} [[മോഹൻ ബഗാൻ അത്‌ലറ്റിക് ക്ലബ്ബ്|Mohun Bagan A.C.]] |{{Flagicon|IND}} Tata Sports Club | - |- |1982 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1983 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1984 |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] |{{Flagicon|IND}} [[മോഹൻ ബഗാൻ അത്‌ലറ്റിക് ക്ലബ്ബ്|Mohun Bagan A.C.]] | - |- |1985 |{{Flagicon|IND}} JCT |{{Flagicon|IND}} Salgaocar F.C. |4-2 |- |1986 |{{Flagicon|IND}} East Bengal F.C. |{{Flagicon|IND}} Kerala XI | - |- |1987 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1988 |{{Flagicon|IND}} Salgaocar F.C. |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] |1-0 |- |1989 |{{Flagicon|BAN}} Abahani Krira Chakra |{{Flagicon|IND}} Salgaocar F.C. |1-0 |- |1990 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1991 |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] |{{Flagicon|IND}} Indian XI | - |- |1992 |{{Flagicon|IND}} [[മുഹമ്മദൻ സ്പോട്ടിങ് ക്ലബ്|Mohammedan SC]] |{{Flagicon|IND}} Titanium | - |- |1993 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1994 | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held''' |- |1995 |{{Flagicon|IND}} JCT |{{Flagicon|IND}} Dempo SC | - |- | align="center" colspan="4" |'''Tournament not held between 1996-2015''' |- |2016 |{{Flagicon|Ukraine}} FC Dnipro Reserves |{{Flagicon|Brazil}} Atlético Paranaense Reserves |3-0 |<ref name="t2016"/> |- |2017 |TBA |TBA |} == External links == * {{Official website|http://internationalclubfootball.com/}} * [https://www.facebook.com/InternationalClubFootball Sait Nagjee Football Tournament]<span> on </span>[[ഫേസ്‌ബുക്ക്|Facebook]] * {{Twitter|NagjeeCup}} * http://www.uniindia.com/preparation-on-for-sait-nagjee-football-tourney/sports/news/253179.html * http://www.emirates247.com/sports/local/nri-toilet-titan-from-kerala-to-revive-golden-era-of-malabar-football-2015-11-11-1.610083 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191018093104/https://www.emirates247.com/sports/local/nri-toilet-titan-from-kerala-to-revive-golden-era-of-malabar-football-2015-11-11-1.610083 |date=2019-10-18 }} * http://www.afternoondc.in/sports/argentina-spain-u-23-to-be-part-of-sait-nagjee-amarsee-intl-tournament/article_150822 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160127062931/http://www.afternoondc.in/sports/argentina-spain-u-23-to-be-part-of-sait-nagjee-amarsee-intl-tournament/article_150822 |date=2016-01-27 }} * http://www.cyberparktoday.com/kozhikode-city/sait-nagjee-trophy-football-tournament-2016-kozhikode-latin-american-and-european-teams-and-india-u23/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.indianfootball.de/data/saitnagjeetrophy.html List of Winners/Runners-Up of the Sait Nagjee Trophy] == References == {{Reflist|3}} orlj0b9f5pf3qse8auxqp694mluk3ob സിതി ഹർതിന 0 355213 4632649 4550847 2026-06-23T17:23:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632649 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=ഡിസംബർ 2019}} {{prettyurl|Siti Hartinah}} [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] രണ്ടാമത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[സുഹാർത്തോ|സുഹാർത്തോയുടെ]] ഭാര്യയായിരുന്നു '''സിതി ഹർതിന (Siti Hartinah)'''(ജനനം: August 23, 1923 – മരണം: April 28, 1996). '''ഇബു തീൻ''' എന്നപേരിൽ ആണ് ഇന്തോനേഷ്യക്കാർക്കിടയിൽ ഇവർ അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ, '''സിതി ഹാർതിന സുഹാർതോ''' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. സീതി ഹർതിനയെ സുഹാർത്തോയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉപദേഷ്ടാവായും ഏറ്റവും അടുത്ത വിശ്വസ്തയുമായി വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref name=obit>Budiardjo, Carmel (April 29, 1996){{cite web|url=http://www.hamline.edu/apakabar/basisdata/1996/04/29/0000.html |title=Archived copy |accessdate=January 30, 2008 |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080302092554/http://www.hamline.edu/apakabar/basisdata/1996/04/29/0000.html |archivedate=March 2, 2008 }} . hamline.edu</ref> ==ജീവിതം, വിവാഹം== [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] മങ്കുനേഗരൻ രാജകുടുംബവുമായി വിദൂര ബന്ധമുള്ള വ്യക്തിയാണ് സിതി ഹർതിന. സിതി ഹർതിനയുടെ ബഹുമാന ശീർഷകമായ റാദെൻ അയു എന്നത് മങ്കുനേഗരൻ രാജകുടുംബത്തിലെ രാജസദസ്യരേയും ദാസന്മാരേയും വിശ്വസ്തരായ കൊട്ടാര ജോലിക്കാരേയും വിളിക്കാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പരമായിരുന്നുവെന്നാണ് ചില വ്യാഖ്യാതാക്കളുടെ അഭിപ്രായം. 1947 ഡിസംബർ 26ന് സിതി ഹർതിന, സുഹാർതോയെ വിവാഹം ചെയ്ത. ഇന്തോനേഷ്യയിലെ സുറകാർത്തയിൽ ജാവനീസ് രീതിയിലാണ് വിവാഹാഘോഷങ്ങൾ നടന്നത്. ജാവനീസ് ആചാരമനുസരിച്ച് കല്ല്യാണത്തിന്റെ ചെലവ് വഹിക്കേണ്ടത് വധുവിന്റെ കുടുംബമാണ്. സുഹാർത്തോയുടെ വിവാഹം റൊമാന്റിക് പ്രേമ വിവാഹം ആയിരുന്നില്ലെന്നും എന്നാൽ തങ്ങൾ പരസ്പരം പരിശുദ്ധമായി പ്രേമിക്കാൻ തുടങ്ങുകയായിരുന്നുവെന്നും ആ കാലഘട്ടത്തിൽ എല്ലാ ജാവക്കാരും നടത്തുന്ന പോലെയുള്ള സാധാരണ വിവാഹം ആയിരുന്നു തങ്ങളുടേതെന്നും സഹാർത്തോ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിവാഹ സൽക്കാരം കഴിഞ്ഞ് മൂന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് സിതി ഹർതിനയെ സുഹാർത്തോ തന്റെ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ജാവയിലുള്ള യോഗ്യകാർത്ത നഗരത്തിലെ ജലൻ മെർബദുവിലുള്ള വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതും ഒരുമിച്ച് താമസിക്കുന്നതും.<ref name="Elson, 23">Elson, 23</ref> സിതി ഹർതിനയുടെയും സുഹാർത്തോയുടെയും വിവാഹത്തിന് മുൻകൈയ്യെടുത്തത് സുഹാർത്തോയുടെ പോറ്റമയായിരുന്ന പ്രവിറോവിഹാർജോ ആയിരുന്നു. അവരാണ് സിതി ഹർതിനയുടെ മാതാവിനോട് വിവാഹ അഭ്യർത്ഥന നടത്തിയത്. അവർ സിതി ഹർതിനയുടെ മാതാവുമായി ഊഷ്മളമായ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.നല്ല ബഹുമാനവും ആരവുമുള്ള ആ നഗരത്തിലെ ഏക കുടുംബമായിരുന്നു സിതി ഹർതിനയുടേതെന്നാണ് സുഹാർത്തോയുടെ അഭിപ്രായം.<ref>Elson, 22</ref> മാഡം ടീൻ എന്ന പേരിലാണ് ഇന്തോനേഷ്യയിൽ ഇവർ അറിയപ്പെടുന്നത്. സുഹാർത്തോയുടെ സ്വന്തം ശക്തിയുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് പല ജാവൻ സ്വദേശികളും സിതി ഹർതിനയെ കാണുന്നത്. സുഹാർത്തോ അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചത് അവരുടെ ഭാര്യയായ സിതി ഹർതിനയ്ക്ക് നേരത്തെ തന്നെ ദൈവിക വെളിപ്പാട് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നാണെന്ന് പ്രമുഖ ഇന്ത്യോനേഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ഒങ്ക് ഹോക് ഹാം പറയുന്നുണ്ട്. സുഹാർത്തോയെയും സിതി ഹർതിനയേടും യോജിപ്പിച്ചത് ദൈവിക വെളിപ്പാട് ആണെന്നും സിതി ഹർതിന മരിച്ചതിന് ശേഷം ദൈവിക വെളിപ്പാട് ഇറങ്ങുന്നത് അവസാനിച്ചുവെന്നും ജനങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നതായും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.<ref>Suharmoko, Aditya (March 28, 2008) [http://www.thejakartapost.com/news/2008/03/27/ri-economy-may-face-inflation-peril-un-survey.html RI economy may face inflation peril: UN survey]. The Jakarta Post</ref> ==കുടുംബം== സുഹാർത്തോ, സിതി ഹർതിന ദമ്പതികൾക്ക് ആറു മക്കളുണ്ട്. പതിനൊന്ന് പേരകുട്ടികളും അവരിലായി നിരവധി മക്കളുമുണ്ട്.<ref>{{cite news | first = Marilyn | last = Berger | title = Suharto Dies at 86; Indonesian Dictator Brought Order and Bloodshed | url = http://www.nytimes.com/2008/01/28/world/asia/28suharto.html |work=New York Times | date = January 28, 2008 | accessdate =January 30, 2008}}</ref> സിതി ഹർദിയന്തി ഹസ്തുതി, സിഗിത് ഹർജോജുദന്തോ, ബാംബങ്ക് ത്രഹത്മോദ്‌ജോ, സിതി ഹെദിയതി ഹരിയദി, ഹുതോമോ മൻദല പുത്ര, സിതി ഹുതമി ഇൻദങ് അദിനിൻഗ്‌സിഹ് എന്നിവരാണ് മക്കൾ. മൂത്ത മകളായ സിതി ഹർദിയന്തി ഹസ്തുതി 1998 മാർച്ച് 14 മുതൽ ഇന്തോനേഷ്യയുടെ സോഷ്യൽ അഫേഴ്‌സ് മന്ത്രിയായിരുന്നു. നാലാമത്തെ മകളായ സിതി ഹെദിയതി ഹരിയദി വ്യാപകമായി അറിയപ്പെടുന്നത് തിതീക് സുഹാർത്തോ എന്ന പേരിലാണ്. ഇന്തോനേഷ്യൻ ആർട് ഫൗണ്ടേഷൻ മേധാവിയും ടെലിവിഷൻ കമന്റേറ്ററുമാണ് ഇവർ. സുഹാർത്തോയുടെ ഇളയ പുത്രനായ ഹുതോമോ മൻദല പുത്ര ഇന്തോനേഷ്യൻ സുപ്രീംകോടതി ജഡ്ജിയായിരുന്ന സൈഫുദ്ദീൻ കർതസസ്മിതയെ വധിച്ച കേസിൽ 2002ൽ കുറ്റവാളിയായിരുന്നു. ==മരണം== 1996 ഏപ്രിൽ 28ന് മരണപ്പെട്ടു. [[മദ്ധ്യ ജാവ|മധ്യ ജാവയിൽ]] കരനന്യാർ റിജൻസിയിലുള്ള സുഹാർത്തോയുടെ ശവകുടീര സമുച്ചയമായ അസ്താന ഗിരിബങ്കുൻ സുഹാർത്തോ മൗസോളിയം കോംപ്ലക്‌സിന് സമീപമാണ് സിതി ഹർതിനയേയും അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref name=obit/> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * {{In lang|id}} [http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/s/siti-hartinah-soeharto/index.shtml Biography on TokohIndonesia.com]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526134519/http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/s/siti-hartinah-soeharto/index.shtml |date=2010-05-26 }} * [http://www.hamline.edu/apakabar/basisdata/1996/04/29/0000.html 1996 news:Madame Ten was buried] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302092554/http://www.hamline.edu/apakabar/basisdata/1996/04/29/0000.html |date=2008-03-02 }} == കുറിപ്പ് == *''Suharto: A Political Biography''. Robert Edward Elson. Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-77326-1 *''Siti Hartinah Soeharto : First Lady of Indonesia''. Abdul Gafur. PT. Citra Lamtoro Gung Persada, 1992. ISBN unknown *''Who's Who in Indonesia''. Mahiddin Mahmud. Gunung Agung, 1990. ISBN unknown [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകൾ ദേശീയത തിരിച്ച്]] [[വർഗ്ഗം:1923-ൽ ജനിച്ചവർ]] 35tlvli39dx31up0rpvtyuwqaknmhif ഷിറിബാഗിലു 0 360690 4632541 3316803 2026-06-23T12:07:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632541 wikitext text/x-wiki '''ഷിറിബാഗിലു''' [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ലയിലെ ഒരു വില്ലേജ് ആകുന്നു. ഇത് ഒരു പട്ടണപ്രദേശമാണ്. ==വിസ്തീർണ്ണം== 5.50 ചതുരശ്ര കി. മീ. വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ==ജനസംഖ്യാവിവരം== 2001ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഷിറിബാഗിലുവിലെ ജനസംഖ്യ 5288 ആകുന്നു. ഇതിൽ 2594 പേർ പുരുഷന്മാരും 2694 സ്ത്രീകളും ആകുന്നു. എന്നാൽ 2011ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഷിരിബാഗിലുവിലെ ജനസംഖ്യ താഴെപ്പറയുന്ന പ്രകാരമാണ്: *ആകെ ജനസംഖ്യ: 7,630 **സ്ത്രീകൾ: 3,873 **പുരുഷന്മാർ: 3,757 0-06 വരെ പ്രായക്കാരുടെ സംഖ്യയാണ് താഴെക്കൊടുക്കുന്നത്: *ആകെ: 944 **പെൺകുട്ടികൾ: 449 **ആൺകുട്ടികൾ: 495 ഇവിടെ ആൺ പെൺ അനുപാതം കേരളത്തേക്കാൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. അതുപോലെ, ഷിരിബാഗിലു സാക്ഷരതയിൽ വളരെ പിന്നിലാണ്. 5,955 പേരിൽ 3,045 പുരുഷന്മാരാണ് സാക്ഷരരായിരിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകളിൽ 2,910 പേർ സാക്ഷരർ ആകുന്നു. ഇവിടെയുള്ള ജനങ്ങളിൽ 155 പേർ പട്ടികജാതിയിലും 54 പേർ പട്ടിക വർഗ്ഗത്തിലും പെട്ടവരാണെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2011ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 2,518 പേർ ജോലികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ 1,883 പേർ പുരുഷന്മാർ ആകുന്നു. എന്നാൽ, 635 സ്ത്രീകൾ മാത്രമേ ഏതെങ്കിലും ജോലിക്കായി പോകുന്നതായി കാണുന്നുള്ളു. കൃഷിക്കാർ ആകെ 95 പേരേയുള്ളു. ഇതിൽ 86 പേരും പുരുഷന്മാരാണ്. എന്നാൽ വെറും 9 സ്ത്രീകൾ മാത്രമേ തങ്ങൾ കാർഷികവൃത്തിയിൽ എർപ്പെടുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ മറ്റു ജോലികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരാണ് ഭൂരിപക്ഷവും. ആകെ മറ്റു ജോലിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരുടെ എണ്ണം 1,514 ആണ്. അതിൽ പുരുഷന്മാർ 1,174 വരും. സ്ത്രീകളിൽ 340 പേർ മാത്രമേ ഇത്തരം ജോലികളിലും ഏർപ്പെടുന്നുള്ളു. പ്രത്യെക ജോലിയൊന്നുമില്ലാത്തവർ ആണ് ഷിറിബാഗിലുവിൽ കൂടുതൽ എന്നാണിതിൽനിന്നും മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. സെൻസസ് കണക്കുപ്രകാരം ആകെയുള്ള 5,955 ജനങ്ങളിൽ 5,112 പെർക്കും പ്രത്യേക ജോലിയൊന്നുമില്ല ന്നാണു കാണുന്നത്. <ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf</ref> ==ഭാഷകൾ== ബഹുഭാഷാപ്രദേശമാണ് ഷിറിബാഗിലു. കന്നഡ, തുളു ഇവ മലയാളത്തിനൊപ്പം ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നുണ്ട്. [[കൊങ്കണി]], [[ബ്യാരിഭാഷ]], [[മറാത്തി]] എന്നീ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. ==ഗതാഗതം== ദേശീയപാതയിലേയ്ക്ക് ഗ്രാമീണ റോഡുകൾ ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ===പ്രധാനറോഡുകൾ=== *മധൂർ ക്ഷേത്ര റോഡ്<ref>{{Cite web |url=https://search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrTccMUIHlYjk0ABAAnnIlQ;_ylu=X3oDMTE5OWNhZ2tzBGNvbG8DZ3ExBHBvcwMxBHZ0aWQDRkZVSTNDMV8xBHNlYwNxc3MtcXJ3?hspart=mozilla&hsimp=yhs-002&fr=yhs-mozilla-002&ei=UTF-8&p=shiri+bagilu%2C+map&fr2=12642 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-01-13 |archive-date=2024-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228060529/https://search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrTccMUIHlYjk0ABAAnnIlQ;_ylu=X3oDMTE5OWNhZ2tzBGNvbG8DZ3ExBHBvcwMxBHZ0aWQDRkZVSTNDMV8xBHNlYwNxc3MtcXJ3?hspart=mozilla&hsimp=yhs-002&fr=yhs-mozilla-002&ei=UTF-8&p=shiri+bagilu%2C+map&fr2=12642 |url-status=dead }}</ref> *കാസറഗോഡ് - മധൂർ റോഡ് *വിദ്യാനഗർ - മധൂർ റോഡ് * ===അടുത്ത സ്ഥലങ്ങൾ=== *[[മധൂർ]] *[[കുഡ്‌ലു]] *[[ബേള]] *[[മൊഗ്രാൽ]] *[[നാരായണമംഗലം]] *[[പാടി]] *[[ചെങ്കള]] *[[പുദുക്കോളി]] *[[നെക്രാജെ]] *[[ചർളഡുക്ക]] *[[മുട്ടത്തൊടി]] ==വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ== *ഗവണ്മെന്റ് വെൽഫെയർ എൽ. പി. സ്കൂൾ ഷിറിബാഗിലു ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{കാസർഗോഡ് ജില്ല}} 1t13m1u2qqwzhiet1qjwfl787y22r7o സുരീന്ദർ കൗർ 0 368125 4632673 4609873 2026-06-23T19:20:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632673 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox musical artist|name=Surinder Kaur|background=solo_singer|caption=Surinder Kaur in Miss Punjaban 1996|birth_name=Surinder Kaur|alias=Nightingale of Punjab|birth_date={{Birth date|df=yes|1929|11|25}}|origin=[[Lahore]], [[British India]]|death_date={{death date and age|df=yes|2006|06|14|1929|11|25}}|death_place=[[New Jersey]], United States|genre=[[Folk music of Punjab|Folk]], [[Filmi]]|occupation=Singer-songwriter, [[Playback singing]]|years_active=1943–2006|associated_acts=[[Parkash Kaur]] (sister), [[Dolly Guleria]] (daughter)}}'''പഞ്ചാബി ഗായികയും പാട്ടെഴുത്തുകാരിയുമാണ്സുരീന്ദർ കൗർ ('''25 November 1929 – 14 June 2006).<ref>[https://www.theguardian.com/news/2006/jul/11/guardianobituaries.india Surinder Kaur]</ref> നിരവധി പഞ്ചാബി നാടൻ പാട്ടുകൾ ആലപിക്കുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.  1948 നും 1952 നും ഇടയിൽ നിരവധി ഹിന്ദി ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങൾക്കായും പാടി.<ref name="la">{{Cite web|url=http://www.last.fm/music/Surinder+Kaur|title=Surinder Kaur's profile|publisher=[[LastFM]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060626/cth1.htm#2|title=Tributes paid to melody queen|date=26 June 2006|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] newspaper}}</ref> ആറു ദശാബ്ദത്തോളം പഞ്ചാബി സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ നിറഞ്ഞു നിന്ന അവർ ബുല്ലേഷായുടേതടക്കം നിരവധി സൂഫി ഗീതങ്ങൾ ആലപിച്ചു. നന്ദ് ലാൽ നൂർപുരി, അമൃത പ്രീതം, മോഹൻ സിംഗ്, ശിവ്കുമാർ ബതാൽവി തുടങ്ങി പഞ്ചാബി സമകാലിക കവികളുടെയെല്ലാം വരികൾ അവർ പാടിയിട്ടുണ്ട്. == ജീവതരേഖ == അന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ലാഹോറിൽ ഒരു പഞ്ചാബി-സിക്ക് കുടുംബത്തിൽ 1929 ൽ ജനിച്ചു. പ്രസിദ്ധ പഞ്ചാബി ഗായികയായ [[പർകാഷ് കൗർ|പർകാഷ് കൗറിന്റെ]] സഹോദരിയാണ്. സുരീന്ദറിന്റെ മകൾ ഡോളി ഗുലേറിയയും ഗായികയാണ്.<ref name="Spectrum">{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110612/spectrum/book5.htm|title=The Sunday Tribune– Books|access-date=18 Aug 2016|date=12 June 2011|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] newspaper}}</ref> == ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ == [http://raagwap.com/album-Punjabi/Surinder%20Kaur.html  1941 -ൽ പെഷവാർ റേഡിയോയിൽ ലൈവ് പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇവർ ഗായകജീവിതം തുടങ്ങിയത്. 1943 ആഗസ്ത് 31 -ന് സഹോദരിയ്ക്കൊപ്പം ആൽബം ഇറക്കുകയും ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡമാകെ അറിയപ്പെടുന്നവരായി മാറുകയും ചെയ്തു.<ref><nowiki>{{YouTube|F-jqdt9KgtU|Surinder Kaur and Parkash Kaur Manwan Te Dhiyaan Ral Bethiyan Ni}}</nowiki> രണ്ടു പേരും ചേർന്നു പാടിയ മാവൻ തേ ധിയാൻ റൽ ബാതിയാൻ എന്ന ഗാനം സൂപ്പർ ഹിറ്റായിരുന്നു.</ref>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709105054/https://raagwap.com/album-Punjabi/Surinder%20Kaur.html |date=2017-07-09 }}[[സുരീന്ദർ കൗർ#cite note-5|<span class="mw-reflink-text">[5]</span>]][[സുരീന്ദർ കൗർ#cite note-5|<span class="mw-reflink-text">[5]</span>]][[സുരീന്ദർ കൗർ#cite note-5|<span class="mw-reflink-text">[5]</span>]][[സുരീന്ദർ കൗർ#cite note-5|<span class="mw-reflink-text">[</span>]] 1947 ൽ വിഭജനാനന്തരം ഡൽഹിയിലെ ഘാസിയാബാദിലേക്കു വന്നു. 1948 ൽ ഡൽഹി സർവകലാശാല അധ്യാപകനായ ജോഗീന്ദർ സിംഗ് സോദിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ മുംബെയിലേക്കു മാറിയ അവർ നിരവധി ഹിന്ദി ചലചച്ചിത്രങ്ങളിൽ പാടി. 1952 ൽ ഡൽഹിയിലേക്കു തിരിച്ചു വന്നു. 1951ൽ റിലീസായ ''ബടി ബഹു'' (1951) എന്ന ചിത്രത്തിൽ സുരീന്ദർ കൗർ മുഖ്യഗായികയായി പാടിയ ''ദുനിയാ സെ ന്യാരി ഗോരി തേരി സസുരാൽ...'' എന്ന സംഘഗാനത്തിൽ ലതാ മങ്കേഷ്കർ കോറസ് ആലപിച്ചിരുന്നു. ലതാമങ്കേഷ്‌കർ മുഖ്യഗായികയായി നിരവധി സംഘഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മുഖ്യഗായികയായിട്ടല്ലാതെ പാടിയ ഒരേ ഒരു ഗാനമിതാണ്. (സംഗീതംഅനിൽ ബിശ്വാസ്).<ref>{{Cite web|url=http://archives.mathrubhumi.com/static/others/newspecial/index.php?id=57594&cat=447|title=http://archives.mathrubhumi.com|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഇപ്റ്റയുടെ സജീവ പ്രവർത്തകരായിരുന്നു സുരീന്ദറും ജോഗീന്ദറും. പഞ്ചാബിന്റെ ഉൾ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോലും സ്നേഹത്തിന്റയും ശാന്തിയുടയും ഗീതങ്ങളുമായി അവർ പാട്ടുകളവതരിപ്പിച്ചു. നിരവധി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും അവർ സംഗീത അവതരണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.   2,000 ത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ പാടിയിട്ടുണ്ട്. സോധി 1976 ൽ സിംഗിന്റെ മരണ ശേഷം മകളുമൊത്തും ശിഷ്യർക്കുമൊപ്പം അവർ പാടി. രൂപീന്ദർ കൗർ ദുലേറിയ എന്ന ഡോളി ഗുലേറിയയുമൊത്തും അവരുടെ മകൾ സുനൈനിയുമൊത്തും 1995 ൽ 'സുരീന്ദർ കൗൾ – ത്രീ ജനറേഷൻസ്' എന്ന ആൽബം പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/1998/98jul31/art-trib.htm#1|title=Her mother's daughter|date=31 July 1998|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]}}</ref> == അംഗീകാരങ്ങൾ == 1984 ൽ കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡും<ref>http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/SNA-Awards.php, Sangeet Natak Academy website, Retrieved 18 Aug 2016</ref>  2006 ൽ പത്മശ്രീയും ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=190|title=Padma Shri Official listings|publisher=[[Govt. of India]] Portal}}</ref>  == മരണം ==   14 ജൂൺ 2006ന് 77ാം വയസിൽ അമേരിക്കയിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു.  പ്രധാനമന്ത്രയായിരുന്ന മൻമോഹൻ സിംഗ് അവരെ പഞ്ചാബി സംഗീതത്തിന്റെ ഇതിഹാസമായും പഞ്ചാബിന്റെ വാനമ്പാടി എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.   <ref name="to">{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060616/main2.htm|title=Punjab's Nightingale is no more|date=16 June 2006|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] newspaper}}</ref>  == ഡോക്യുമെന്ററി == 2006 ൽ ദൂരദർശൻ പുറത്തിറക്കിയ സുരീന്ദറിന്റെ ജീവിതത്തെ അധികരിച്ച് പുറത്തിറക്കിയ പഞ്ചാബ് ദി കോയൽ (പഞ്ചാബിന്റെ വാനമ്പാടി)എന്ന ഡോക്യുമെന്ററിക്ക് 2006 ൽ ദൂരദർശന്റെ ദേശീയ അവാർഡ് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി .<ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2006/20061122/jplus1.htm|title=DD's honourable men|date=22 November 2006|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.last.fm/music/Surinder+Kaur Surinder Kaur Profile] at LastFM, Retrieved 18 Aug 2016 * [http://www.folkpunjab.com/surinder-kaur/ Download Songs @ FolkPunjab.com]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625140419/http://folkpunjab.com/surinder-kaur/ |date=2014-06-25 }}, Retrieved 18 Aug 2016 [[വർഗ്ഗം:1929-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2006-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിഖുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വനിതാ നാടോടി ഗായകർ]] 8cnwn8xuku3okakxz5ongwsg1cmztkt സിലൂസ് ഗെയിം റിസർവ്വ് 0 374288 4632659 4609860 2026-06-23T17:56:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632659 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = സിലൂസ് ഗെയിം റിസർവ്വ് | iucn_category = IV | photo = ElefantenAmRufiji.jpg | photo_caption = സിലൂസ് ഗെയിം റിസർവ്വിൽ മേയുന്ന ആനകൾ | map = Tanzania |relief=1 | map_caption = | location = [[Tanzania]] | nearest_city = | embedded1 = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 1982 <small>(6th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = ix, x | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/199 199] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = [[Tanzania]] | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in Africa|Africa]] }} | coordinates = {{coord|9|0|S|37|24|E|format=dms|display=inline,title}} | area_km2 = 54,600 | established = 1922 | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = }} '''സിലൂസ് ഗെയിം റിസർവ്വ്''', [[ടാൻസാനിയ]]<nowiki/>യുടെ തെക്ക് ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൃഗങ്ങൾക്കായുള്ള കരുതൽ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒരു പ്രശസ്ത വിനോദവേട്ടക്കാരനും, ആദ്യകാല വനപരിപാലകനും ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ജർമ്മനിക്കെതിരെ പടപൊരുതവേ 1917 ൽ ഈ പ്രദേശത്തെ [[ബെഹോ ബെഹോ]]<nowiki/>യിൽ വച്ച് മരണമടഞ്ഞയാളുമായ [[സർ ഫ്രെഡറിക് സിലൂസ്|സർ ഫ്രെഡറിക് സിലൂസിനെ]] അനുസ്മരിച്ചാണ് ഈ ഗെയിം റിസർവ്വിന് സിലൂസ് എന്ന പേരു ചാർത്തപ്പെട്ടത്.   സ്കോട്ടിഷ്‍ പര്യവേക്ഷകനും ഭൂപടരചയിതാവുമായിരുന്ന [[കീത്ത് ജോൺസ്റ്റൺ|കീത്ത് ജോൺസ്റ്റണും]] RSGS ൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ ആഫ്രിക്കയിലെ മഹാതടാകങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള ഒരു പര്യവേക്ഷണ യാത്ര [[ജോസഫ് തോംസൺ|ജോസഫ് തോംസണു]]<nowiki/>മായി ചേർന്ന് നടത്തവേ 1879 ൽ [[ബെഹോ ബെഹോ]]<nowiki/>യിൽവച്ച് മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. 1982 ൽ ഈ പ്രദേശത്തെ സവിശേഷമായ കന്യാവനങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും വന്യജീവി വൈവിദ്ധ്യവും മുൻനിറുത്തി [[യുനെസ്കോ]] ഇതിനെ ലോക പൈതൃക സ്ഥാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.  ഈ ഗെയിം റിസർവ്വിൻറെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണമായ 54,600 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (21,100 ചതുരശ്ര മൈൽ) കൂടാതെ അധികമായി ബഫർ സോണുകളുമുണ്ട്. ഗെയിം റിസർവ്വിൻറെ പരിധിയിൽ സ്ഥിരമായ മനുഷ്യവാസമോ സ്ഥിരം കെട്ടിടങ്ങളോ അനുവദനീയമല്ല. മനുഷ്യൻറെ അകത്തേയ്ക്കും പുറത്തേയ്ക്കുമുള്ള നീക്കങ്ങൾ ടാൻസാനിയൻ മിനിട്രി ഓഫ്‍ നാച്ചുറൽ റിസോർസസ് ആൻറ് ടൂറിസത്തിലെ വന്യജീവി വിഭാഗം ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം നിരീക്ഷിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.   വിശാല ശാദ്വല ഭൂമിയിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന മൃഗങ്ങളിൽ ചിലത് [[ആഫ്രിക്കൻ ബുഷ് ആനകൾ]], [[കറുത്ത കാണ്ടാമൃഗങ്ങൾ]], [[നീർക്കുതിര|ഹിപ്പോപ്പൊട്ടാമസ്]], [[മസായി സിംഹങ്ങൾ]], [[കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ കാട്ടുനായ്ക്കൾ]], [[ചീറ്റപ്പുലി|ചീറ്റകൾ]], [[കേപ്പ് കാട്ടുപോത്തുകൾ]], [[മസായി ജിറാഫുകൾ]], [[പ്ലെയിൻ സീബ്രകൾ]], [[മുതല|മുതലകൾ]] എന്നിവയാണ്. ആഫ്രക്കയിലെ ഇതര ഗെയിം റിസർവ്വുകളിലോ ദേശീയോദ്യാനങ്ങളിലോ കാണപ്പെടുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതലായി ഇത്തരം മൃഗങ്ങളെ ഈ ഗെയിം റിസർവ്വിൽ കാണുവാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. == ചരിത്രം == ജർമ്മൻ ഗവർണ്ണറായിരുന്ന [[ഹെർമൻ വോൺ വിസ്മാൻ]] 1896 ൽ ഈ പ്രദേശം ഒരു സംരക്ഷിത മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 1905 ൽ ഒരു വേട്ടയാടൽ മേഖലയായി പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു == വിവരണം == നീണ്ടുപരന്നു കിടക്കുന്ന ഈ റിസർവ്വിലെ ഭൂരിപക്ഷം പ്രദേശങ്ങളും വിനോദ വേട്ടയ്ക്കായി അനേകം സ്വകാര്യ സംരംഭകർ പാട്ടത്തിനെടുത്തിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[റുഫിജി നദി]]<nowiki/>യ്ക്ക് സമാന്തരമായുള്ള ഉദ്യാനത്തിൻറെ വടക്കൻ മേഖലയിലെ ഒരു ഭാഗം ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് സോണായി നിശ്ചയിക്കുകയും ഒരു വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രമായി മാറുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.  പ്രധാനമായി, ഈ പ്രദേശത്തെ നദീതീരത്തിനു സമാന്തരമായും തടാക വ്യവസ്ഥയ്ക്കു സമീപവും നിരവധി ലോഡ്ജുകളും ക്യാമ്പുകളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. റോഡുവഴിയുള്ള യാത്ര ദുഷ്കരമായതിനാൽ ഭൂരിപക്ഷം സഞ്ചാരികളും ഇവിടെയെത്തുന്നത് ദാറുസലാമിൽനിന്നുള്ള ചെറിയ എയർക്രാഫ്റ്റുകൾ വഴിയും ടെയിൻ മാർഗ്ഗവുമാണ്. [[മാഫിയ ദ്വീപ്|മാഫിയ ദ്വീപിനു]] എതിരായി [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക്]] ഒഴുകുന്ന റഫ്യൂജി നദി, ഏകദേശം 100 മീറ്റർ ആഴവും 100 മീറ്റർ വീതിയുമുള്ള സ്റ്റേഗ്ലേർ ഗോർജ് എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന മലയിടുക്ക് എന്നിവാണ് പാർക്കിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രധാന സന്ദർശന സ്ഥലങ്ങൾ. ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ പുൽമേടുകൾ, സവിശേഷമായ അക്കേഷ്യ സാവന്ന, ഈർപ്പനിലം, വിപുലമായ മയോമ്പോ വനപ്രദേശം എന്നിവയും ഗെയിം റിസർവ്വിനുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  വന്യജീവികളുടെ ആകെയുള്ള എണ്ണം വളരെ കൂടുതലാണെങ്കിലും, ഗെയിം റിസർവ് വളരെ വലുതായതിനാൽ മൃഗങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത സ്ഥിരം സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്ന ടാൻസാനിയയിലെ മറ്റു വടക്കൻ ടൂറിസ്റ്റ് മേഖലകളേക്കാൾ തുലോം കുറവാണ്. സിലൂസ് ഗെയിം റിസർവ്വിനുള്ളിൽ നടന്നുള്ള സഞ്ചാരം അനുവദനീയമാണ്. റുഫിജി നദിയിലൂടെയുള്ള ബോട്ടുയാത്രയും സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന ഘടകമാണ്. ഗെയിം റിസർവ്വിൽനിന്നുള്ള യൂറേനിയ നിക്ഷേപം കുഴിച്ചെടുക്കുന്നതിനായി ഗെയിം റിസർവ്വിൻറെ അതിരുകളുടെ പുനർനിർണ്ണയം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിർത്തിമാറ്റത്തിനു യുനെസ്കോ അംഗീകാരം നൽകിയത് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും യൂറേനിയം-നെറ്റ്‍വർക്ക്, റെയിൻഫോറസ്റ്റ് റെസ്ക്യൂ പോലെയുള്ള സംഘടനകളെയും നിശിതവിമർശനങ്ങൾക്കു വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. 1976 ൽ സിലൂസ് ഗെയിം റിസേർവിൽ ഏകദേശം 109,000 ആനകളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നു കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഇത് ആനകളുടെ അംഗസംഖ്യയിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലുതായിരുന്നു. എന്നാൽ 2013 ആയപ്പോഴേയ്ക്കും ആനകളുടെ എണ്ണം വെറും 13,000 ആയി കുറഞ്ഞു, 2009 മുതൽ 2013 വരെയുള്ള കാലത്ത് ആനകളുടെ എണ്ണത്തിൽ 66 ശതമാനം കുറവുണ്ടായി. കള്ളന്മാർക്കു കഞ്ഞിവയ്ക്കുന്ന, വേട്ടക്കാർക്ക് ഒത്താശകൾ ചെയ്തുകൊടുക്കുന്ന അഴിമതിക്കാരായ രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും വ്യവസായികളുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ആനകളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടായ കുറവിന് കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നത്.   == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Selous Game Reserve-2.jpg|റിസർവിലെ ആകാശ വീക്ഷണം പ്രമാണം:TZ Selous Giraffes and Gnu.jpg|Giraffes and gnu at Selous പ്രമാണം:Elephants, Selous Game Reserve.jpg|ആനകൾ പ്രമാണം:Selous Game Reserve-8.jpg|Animals of Selous പ്രമാണം:Bee eater in Selous Game Reserve.jpg|ബീ ഈറ്റർ പ്രമാണം:Selous Game Reserve-7.jpg|Selous പ്രമാണം:Watching a pair of lions.jpg|ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ സിംഹങ്ങളെ വീക്ഷിക്കന്ന സഞ്ചാരികൾ. പ്രമാണം:Selous Game Reserve-5.jpg|തടാകം </gallery> == അവലംബം == == ബാഹ്യകണ്ണികൾ == {{Commons category|Selous Game Reserve}} * [http://www.africanworldheritagesites.org/natural-places/woodlands/selous-game-reserve-tanzania.html African World Heritage Sites - Selous] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018002903/http://www.africanworldheritagesites.org/natural-places/woodlands/selous-game-reserve-tanzania.html |date=2017-10-18 }} * [http://www.selousgamereserve.net/ Selous Game Reserve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505015358/https://www.selousgamereserve.net/ |date=2019-05-05 }} * [http://www.excursions.co.tz/ Tanzania Multipark Excursions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090121054631/http://excursions.co.tz/ |date=2009-01-21 }} * [http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/selous.html WCMC Selous Game Reserve Site]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303210700/http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/selous.html |date=2007-03-03 }} * [http://whc.unesco.org/en/list/199 Official UNESCO website entry] * [http://www.safarimappers.com/area.aspx?lngareaid=34 Map of Selous Game Reserve] * [http://www.wildlife-baldus.com/selous_book.html Wild Heart of Africa - The Selous Game Reserve in Tanzania, edited by Rolf Baldus] * http://www.wildlife-baldus.com/selous_game.html bnl52ttifwo26l1g6m9t2lba52gtsnr സായി തോങ് ദേശീയോദ്യാനം 0 380081 4632620 3970978 2026-06-23T15:54:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632620 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = സായി തോങ് ദേശീയോദ്യാനം | alt_name = อุทยานแห่งชาติไทรทอง | iucn_category = II | photo =Sai Thong National Park Chaiyaphum Thailand.jpg | photo_caption =Krachiao blossoms | map = Thailand | map_caption = Park location in Thailand | map_width = | relief = yes | location = [[Thailand]] | nearest_city = [[Chaiyaphum]] | coordinates = {{coord|15|52|17|N|101|30|54|E|format=dms|display=inline,title}} | area = {{convert|319|km2|-1|abbr=on}} | established = {{Start date|1992|December|30|df=y}}<ref name=DNP/> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = [[Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation]] }} '''സായി തോങ് ദേശീയോദ്യാനം''' [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലന്റിലെ]] ഒരു ദേശീയോദ്യാനമാണ്. തായ്‌ലന്റിന്റെ ചയ്യഫൂം പ്രവിശ്യയിലാണിത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പർവ്വതപ്രദേശത്തുള്ള ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും മനോഹരമായ പ്രദേശങ്ങളുമുണ്ട്.<ref name=DNP-EBook/> ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== സായി തോങ് ദേശീയോദ്യാനം ചയ്യഫൂം എന്ന പട്ടണത്തിൽനിന്നും 70 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിന് 319 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുണ്ട്. ==സസ്യജാലം== [[File:Curcuma alismatifolia B.jpg|thumb|left|[[Curcuma alismatifolia|Siam tulip]]]] [[നിത്യഹരിതവനം|നിത്യഹരിതവനങ്ങളും]] [[ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ|ഇലപൊഴിയും വനങ്ങളും]] ഇവിടെയുണ്ട്. ==അവലംബം== {{Reflist | refs = <ref name=DNP>{{Cite web | title = Sai Thong National Park | url = http://www.dnp.go.th/parkreserve/asp/style1/default.asp?npid=22&lg=2 | publisher = [[Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation|Department of National Parks (Thailand)]] | accessdate = 23 June 2014 }}</ref> <ref name=DNP-EBook> {{cite web | title = National Parks in Thailand: Sai Thong National Park | url = http://park.dnp.go.th/file/NATIONALPARKS_Eng.pdf | date = 2015 | publisher = [[Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation|Department of National Parks (Thailand)]] | pages = 158–159 | accessdate = 20 June 2017}} </ref> }} ==പുറം കണ്ണികൾ== * Concise Sai Thong National Park [http://www.tourismthailand.org/See-and-Do/Sights-and-Attractions-Detail/Sai-Thong-National-Park--3372 information]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226230748/http://www.tourismthailand.org/See-and-Do/Sights-and-Attractions-Detail/Sai-Thong-National-Park--3372 |date=2014-02-26 }} from the Tourism Authority of Thailand {{National and forest parks in Thailand}} [[വർഗ്ഗം:തായ്‌ലാന്റിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ]] 77ic6cdasbx8at0vu3nyaf1pcwmb0t0 ഹയ ബിൻത് ഹുസൈൻ 0 383945 4632723 4140480 2026-06-24T01:32:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632723 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Haya bint Hussein}} {{Infobox royalty | name = Princess Haya bint Hussein | title = Princess of Jordan | image = Opening Cerimony by HRH Princess Haya Bint Al Hussein (crop).jpg | caption = Princess Haya in 2011 | spouse = {{marriage|[[Mohammed bin Rashid Al Maktoum|Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum]]|2004}} | issue = Sheikha Jalila <br />Sheikh Zayed | house = [[Hashemite]] (by birth)<br>[[House of Al-Falasi|Al Falasi]] (by marriage) | father = [[Hussein of Jordan]] | mother = [[Alia Al-Hussein|Alia Toukan]] | birth_date = {{Birth date and age|1974|5|3|df=y}} | birth_place = [[Amman]], [[Jordan]] | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = }} ജോർദാനിലെ ഹുസൈൻ രാജാവിന് അവരുടെ മൂന്നാമത്തെ ഭാര്യ [[അലിയാ അൽ ഹുസൈൻ|അലിയാ]] രാജ്ഞിയിലുള്ള മകളാണ് '''ഹയ ബിൻത് ഹുസൈൻ'''. ജോർദാനിലെ അബ്ലുള്ള രണ്ടാമൻ രാജാവിന്റെ അർധ സഹോദരിയാണ് ഇവർ. യുഎഇ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് [[മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മഖ്തും|മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മഖ്തൂമിന്റെ]] നാലാമത്തെ ഭാര്യയാണ് ഹയ രാതകുമാരി. ജോർദാനിലെ ഹയ രാജകുമാരി എന്നാണ് ഇവർ അറിയപ്പെടുന്നത്. 1921 മുതൽ ജോർദാൻ ഭരിക്കുന്ന രാജവംശമായ ഹാഷ്മി കുടുംബാംഗമാണ്. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] [[Oxford university|ഒക്‌സ്‌ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടി. അന്താരാഷ്ട്ര ജംപിങ് മത്സരത്തിൽ ജോർദാന് വേണ്ടി മത്സരിച്ച ഒരു [[അശ്വാഭ്യാസം|അശ്വാഭ്യാസി]]യാണ് ഹയ. രണ്ടു തവണ ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഫോർ ഇക്വസ്‌റ്റേറിയൻ സ്‌പോർട്‌സ് എന്ന സംഘടനയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസം== 1974 മെയ് മൂന്നിന് ജോർദാനിലെ അമ്മാനിൽ ജനിച്ചു. ബ്രിട്ടനിലെ ബ്രിസ്റ്റലിലെ ബാഡ്മിന്റൺ സ്‌കൂൾ, തെക്കു പടിഞ്ഞാറൻ ഇംഗ്‌ളണ്ടിലെ ഡോർസെറ്റിലെ ബ്ര്യാൻസ്റ്റൺ സ്‌കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. ഒക്‌സ്‌ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള സെന്റ് ഹിൽഡാസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഫിലോസഫി, രാഷ്ട്രമീമാംസ, [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബിഎ ഹോണേഴ്‌സ് ബിരുദം നേടി.<ref name="Gort Scott wins contest for Oxford University college extension">{{cite web|title=Gort Scott wins contest for Oxford University college extension|url=http://www.dezeen.com/2016/03/17/gort-scott-wins-contest-oxford-university-extension-st-hildas-college/|website=Dezeen|accessdate=10 August 2016|date=17 March 2016}}</ref><ref name="Princess Haya of Jordan: A modern Arabian tale">{{cite web|title=Princess Haya of Jordan: A modern Arabian tale|url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1103014/Princess-Haya-Jordan-A-modern-Arabian-tale.html|website=Dailymail.co.uk|accessdate=10 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://documents.wfp.org/stellent/groups/public/documents/webcontent/wfp094966.pdf |format=PDF |title=HRH PRINCESS HAYA BINT AL HUSSEIN WFP GOODWILL AMBASSADOR |website=Documents.wfp.org |accessdate=2017-05-25}} </ref><ref>{{cite web|title=St Hilda’s College, Oxford releases concept designs for Redefining St Hilda’s invited competition — Malcolm Reading Consultants|url=https://malcolmreading.co.uk/news/story/st_hildas_college_oxford_releases_concept_designs_for_redefining_st_hildas|website=malcolmreading.co.uk|accessdate=10 August 2016}} </ref> ==വിവാഹം== 2004 ഏപ്രിൽ 10ന് മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മഖ്തൂമിനെ വിവാഹം ചെയ്തു.<ref>{{cite web|title=HRH Princess Haya Bint Al Hussein - profile |url=http://www.princesshaya.net/profile.shtm |accessdate=7 March 2011 }}{{dead link|date=September 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> 2007 ഡിസംബർ രണ്ടിന് ആദ്യത്തെ കുഞ്ഞിന് - ഷെയ്ഖ ജലീല ബിൻത് മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മഖ്തൂം -ജന്മം നൽകി..<ref>[http://www.petra.gov.jo/Artical.aspx?Section=&Artical=9469 Jordan News Agency - Petra - Sheikh Rashid Al Maktoum, Princess Haya name their new baby girl Aljalila] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090129165912/http://www.petra.gov.jo/Artical.aspx?Section=&Artical=9469 |date=29 January 2009 }}</ref> യുഎഇയുടെ 36ആം ജന്മദിനമായ ഡിസംബർ രണ്ടിനായിരുന്നു ആദ്യ കുഞ്ഞ് ജനിച്ചത്..<ref>{{cite web|url=http://www.daylife.com/photo/07Bz867e5WaGM |title=NewsCred - Page not found |work=daylife.com |accessdate=12 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207033428/http://www.daylife.com/photo/07Bz867e5WaGM |archivedate=7 February 2012 }}</ref> 2012 ജനുവരി ഏഴിന് രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയായ ശെയ്ഖ് സായിദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മഖ്തൂം ജനിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/mohammed-is-blessed-with-a-baby-boy-names-him-zayed-2012-01-08-1.436310|title=Mohammed is blessed with a baby boy, names him 'Zayed'|date=2012-01-08|work=Emirates 24{{!}}7|access-date=2017-03-22|language=en-GB|archive-date=2017-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323052811/http://www.emirates247.com/news/emirates/mohammed-is-blessed-with-a-baby-boy-names-him-zayed-2012-01-08-1.436310|url-status=dead}}</ref> ==കായിക വിനോദം== രാജകുമാരിയായിരുന്ന ഹയ 13ആം വയസ്സുമുതൽ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ കുതിര സവാരി മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു.<ref name="euro">{{cite web|title=Two Stand Against HRH Princess Haya in FEI Presidential Election {{!}} eurodressage|url=http://www.eurodressage.com/equestrian/2010/10/28/two-stand-against-hrh-princess-haya-fei-presidential-election|website=www.eurodressage.com|accessdate=25 October 2016|language=English|date=28 October 2010|archive-date=2016-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009144226/http://www.eurodressage.com/equestrian/2010/10/28/two-stand-against-hrh-princess-haya-fei-presidential-election|url-status=dead}}</ref> .1992ൽ [[സിറിയ|സിറിയയിലെ]] [[ഡമസ്കസ്|ഡമസ്‌കസിൽ]] നടന്ന ഏഴാമത് പാൻ അറബ് ഗെയിംസിൽ വ്യക്തിഗത ജംപിങ്ങിൽ വെങ്കല മെഡൽ നേടി. 1993ൽ ജോർദാനിലെ അത്‌ലറ്റ് ഓഫ് ദ ഇയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="euro"/> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജോർദാൻ]] 0g2b6oe1j1egc32toqiwysaj8c07804 സെന്റിനലുകൾ 0 389380 4632681 4506840 2026-06-23T19:58:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632681 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sentinelese}} {{Infobox ethnic group | group = Sentinelese | native_name = | native_name_lang = | flag = <!-- (image filename) --> | flag_caption = | image = <!-- filename; or | rawimage = --> | image_caption = | population = 50–200 | genealogy = | regions = [[North Sentinel Island]] | languages = [[Sentinelese language|Sentinelese]] (presumed) | religions = | related_groups = Possibly [[Jarawa (Andaman Islands)|Jarawa]] or [[Onge people|Onge]] | footnotes = {{Location map | India#India Andaman and Nicobar Islands | width = 300 | float = right | relief = yes | label = North Sentinel Island | position = right | lat_deg = 11 | lat_min = 33 <!-- default: lat_dir = N --> | lon_deg = 92 | lon_min = 14 <!-- default: lon_dir = E --> }} }} ആന്തമാൻ നിക്കോബാറിലെ [[നോർത്ത് സെന്റിനെൽ ദ്വീപ്|നോർത്ത് സെന്റിനെൽ ദ്വീപിൽ]] നിവസിക്കുന്ന, ആധുനിക സംസ്കാരവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ഒരു ജനവിഭാഗമാണ് '''സെന്റിനലുകൾ'''. ഒരു രീതിയിലും മറ്റുള്ളവരോട് പൊരുത്തപ്പെടാത്ത, അന്യം നിന്ന് പോകുമോ എന്ന് കരുതുന്ന ഒരു ജനത <ref>[http://www.thewe.cc/contents/more/archive2005/january/jarwas_onges_shompens_sentinelese_great_andamanese.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818134620/http://www.thewe.cc/contents/more/archive2005/january/jarwas_onges_shompens_sentinelese_great_andamanese.htm |date=2017-08-18 }}|Extinction threat for Andaman natives</ref>. മറ്റ് ജനങ്ങളുമായി ഒരു സമ്പർക്കവുമില്ലാത്ത സെന്റിനലുകൾക്ക് 60000 വർഷം പഴക്കമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നു<ref>[http://www.probashionline.com/madhumala-chattopadhyay-first-friendly-contact-with-the-sentinelese-jarawa-andamans/]|Madhumala Chattopadhyay: An Anthropologist’s Moment of Truth</ref>. ശിലായുഗ കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനമുള്ള ഒരു ജനവിഭാഗമാണ് ഇവരെന്ന് കരുതുന്നു. ==വാസസ്ഥാനം== മ്യാൻമറിനും ഇന്തോനേഷ്യക്കും ഇടയിൽ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലുള്ള [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ഗ്രേറ്റ് ആന്റമാൻ ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിൽ]] പെട്ട നോർത്ത് സെന്റിനെൽ ദ്വീപിലാണ് അവർ വസിക്കുന്നത്. ഇടതൂർന്ന വനപ്രദേശമാണിത്. മറ്റ് ജനതയോട് ഒരു രീതിയിലും അടുക്കുന്നവരല്ല അവർ. തീർത്തും അപരിഷ്കൃതർ ആയ ഒരു ജനവർഗ്ഗം <ref>[http://northsentinelisland.com/contact-with-the-sentinelese/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913062348/http://northsentinelisland.com/contact-with-the-sentinelese/ |date=2017-09-13 }}|Contact with the Sentinelese</ref>. പുറമേനിന്നു ആരു അടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും അവർ അമ്പും വില്ലും ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമിക്കും. മറയില്ലാത്ത കുടിലുകളിലാണ് അവരുടെ താമസം. തറയിൽ ഓലകളും ഇലകളും വിരിച്ചാണ് അവരുടെ കിടപ്പ്. മൂന്നോ നാലോ പേർക്ക് കിടക്കാനും മറ്റ് സാധനങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാനുമുള്ള പരിമിത സൗകര്യം മാത്രമേ അതിനുള്ളൂ. ==തൊഴിൽ== [[File:Andaman tribals fishing (c. 1870).jpg|thumb|left|മീൻ പിടിത്തത്തിലേർപ്പെട്ടവർ (c. 1870)]] വേട്ടയും മീൻ പിടിത്തവുമാണ് മുഖ്യ തൊഴിൽ. മീൻപിടിത്തത്തിനു വലകളും ചെറിയ വള്ളങ്ങളും അവർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==ആയുധം== ആധുനികമായ ലോഹപ്പണികളിൽ അവർക്കുള്ള സാമർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഒരറിവുമില്ല. എന്നിരുന്നാലും കരയ്ക്ക് അടിയുന്ന സാധനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കരവിരുതോടെ ആയുധങ്ങളും മറ്റ് സാധനങ്ങളും ഉണ്ടാക്കാൻ അവർ മിടുക്കരാണ്. അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കുന്തവും വളവില്ലാത്ത വില്ലും അമ്പും ആണ്. 10 മീറ്റർ അകലത്തിലുള്ള മനുഷ്യാകാരമുള്ള ഒരു വസ്തുവിൽ കൃത്യമായി കുന്തമേറിഞ്ഞും അമ്പ് എയ്ത് പിടിപ്പിക്കാനും അവർക്ക് കഴിയും. 3 തരത്തിലുള്ള അമ്പുകളാണ്‌ അവർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മീൻ പിടിത്തത്തിനും വേട്ടക്കും, പിന്നെ മുനയില്ലാത്തത് മുന്നറിയിപ്പിനും. മീൻ പിടിത്തത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന അമ്പ് മുപ്പല്ലിപോലെയുള്ളതാണ്. വേട്ടയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന അമ്പ് മൂർച്ചവരുത്തിയതും അഗ്രഭാഗത്തെ മുനയൻ നീക്കം ചെയ്യാവുന്നതും ആണ്. അമ്പിന് 3 അടി നീളവും ചാട്ടുളിക്ക് 3 മീറ്റർ നീളവും ഉണ്ട്. വലിയ മത്സ്യങ്ങളെ പിടിക്കാൻ അമ്പിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള വലിയ ചാട്ടുളികളാണു ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ==ആഹാരം== കാട്ടുകിഴങ്ങുകളും കാട്ടുതേനും കടലാമയും ചെറിയ പക്ഷികളും തീരത്തടിയുന്ന തേങ്ങകളും വനത്തിൽ കാണുന്ന ഫലവർഗ്ഗങ്ങളും എല്ലാം ഭക്ഷണത്തിനായി അവർ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. അവരുടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ മുന്തിയ ഭാഗവും കടലിൽ നിന്നാണ്. കൃഷി ചെയ്യുന്നതായോ പാചകത്തിനായി തീ ഉപയോഗിക്കുന്നതായോ ഒരു തെളിവും ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ==ശരീരപ്രകൃതി== നീഗ്രോകളുടെ പോലെ കറുത്ത ശരീരപ്രകൃതിയുള്ള ചുരുണ്ട മുടിയുള്ളവരാണിവർ. എന്നാൽ ശാരീരികമായി വലിപ്പക്കുറവും ഇവരുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. എഴുത്തുകാരനും പര്യവേക്ഷകനുമായ Heinrich Harrer അവരെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത് 5 അടി 3 ഇഞ്ച്‌ ഉയരമുള്ളവരും മിക്കവാറും പേരും ഇടംകൈയ്യന്മാരുമെന്നാണ്<ref>[https://books.google.co.in/books?id=Nl8iAAAAMAAJ&redir_esc=y]|Heinrich Harrer</ref>. ==അംഗസംഖ്യ== ജനസംഖ്യ എത്രയുണ്ടെന്ന് കൃത്യമായ കണക്കില്ല. 40 നും 500 നും ഇടയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. 2001 ലെ Census of India യുടെ കണക്കെടുപ്പുപ്രകാരം 21 ആണും 18 പെണ്ണുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത് <ref>[http://censusindia.gov.in/Ad_Campaign/drop_in_articles/06-Enumeration_of_Primitive_Tribes_in_A&N_Islands.pdf#page=3]|Census of India (Report). 2011. p. 156.</ref>. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലെ വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ]] kiqt49m86udmp3fs15hzxs177b1dds0 ഷോൺ ആസ്റ്റിൻ 0 402735 4632563 4101356 2026-06-23T12:43:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632563 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Sean Astin by Gage Skidmore.jpg | caption = ആസ്റ്റിൻ 2014 സാൻ ഡിയാഗോ കോമിക് കോൺ വേളയിൽ | birth_name = ഷോൺ പാട്രിക്ക് ഡ്യൂക്ക് | birth_date = {{birth date and age|1971|2|25}} | birth_place = സാന്തമോണിക്ക, കാലിഫോർണിയ, U.S. | alma_mater = [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ]] | children = 3 | occupation = നടൻ, ശബ്ദ നടൻ, സംവിധായകൻ | parents = [[പാറ്റി ഡ്യൂക്ക്]]<br>മൈക്കൽ ടോൾ {{Small|(പിതാവ്)}}<br>[[ജോൺ ആസ്റ്റിൻ]] {{Small|(വളർത്തച്ഛൻ)}} | relatives = [[മക്കിൻസി ആസ്റ്റിൻ]] {{Small|(അർദ്ധ സഹോദരൻ)}} | website = {{url|http://www.seanastin.com/}} | years_active = 1981– ഇന്ന് വരെ }} '''ഷോൺ പാട്രിക് ആസ്റ്റിൻ''' (ജനനം: 1971 ഫെബ്രുവരി 25) ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ നടൻ, ശബ്ദ നടൻ, സംവിധായകൻ, സംവിധായകൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ്. [[ദ ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ്]] ചലച്ചിത്രപരമ്പരയിൽ സാംവൈസ് ഗാംജീ (2001-2003), [[ദ ഗൂണീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ മിക്കി വാൽഷ് (1985), റൂഡി എന്ന ചിത്രത്തിലെ റൂഡി (1993), [[50 ഫസ്റ്റ് ഡേറ്റ്സ്]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഡഗ് (2004), [[നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ്]] സയൻസ് ഫിക്ഷൻ പരമ്പരയായ [[സ്ട്രേഞ്ചർ തിങ്സിന്റെ]] (2017) രണ്ടാം സീസണിൽ ബോബ് ന്യൂബി എന്നീ വേഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം മികവോടെ കൈകാര്യം ചെയ്തു.    == ആദ്യകാലജീവിതം == [[കാലിഫോർണിയ]]യിലെ സാന്റാ മോണിക്കയിൽ 1964-ൽ നടി പാറ്റി ഡ്യൂക്കിന്റെ മകനായാണ് ആസ്റ്റിൻ ജനിച്ചത്.<ref>[http://www.encyclopedia.com/article-1G2-3448800020/astin-sean-patrick-1971.html "Astin, Sean (Patrick)], Encyclopedia.com; retrieved March 15, 2015.</ref><ref>[http://www.seanastin.com/bio "Personal Biography"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315100739/http://www.seanastin.com/bio/ |date=2015-03-15 }}, seanastin.com; retrieved March 15, 2015.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ign.com/stars/sean-astin|title=Sean Astin profile|publisher=[[IGN]]|access-date=March 15, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227012231/http://www.ign.com/stars/sean-astin|archive-date=February 27, 2015}}</ref> തന്റെ അമ്മ വഴി ജർമൻ, ഐറിഷ് പാരമ്പര്യവും പിതാവ് വഴി ഓസ്ട്രിയൻ-ജൂത, പോളിഷ്-ജൂത പാരമ്പര്യവും ആസ്റ്റിനുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.theonering.net/torwp/2003/08/01/25478-sean-astin-qa-at-gencon-2003-2|title=Sean Astin Q&A at GenCon 2003 &#124; Hobbit Movie News and Rumors|publisher=TheOneRing.net|date=August 1, 2003 |accessdate=May 28, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=https://familysearch.org/pal:/MM9.1.1/MJ17-H9Y |title =Heritage of Michael Tell|accessdate=February 21, 2014}}</ref><ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:33S7-9RZT-9WJV?i=27&cc=1810731 "Heritage of Beatrice Goldstein Michael Tell's mother)"] United States Census. www.familysearch.com Published April 14–15, 1930. Accessed October 18, 2017.</ref>ആസ്റ്റിൻ ക്രോസ്സ്റോഡ്സ് ഹൈസ്കൂൾ ഫോർ ദി ആർട്ട്സ്, ലോസ് ഏഞ്ജലസിലെ സ്റ്റെല്ല അഡ്ളർ കൺസേർവേറ്ററി എന്നിവിടങ്ങളിൽ അഭ്യസിച്ചു.അദ്ദേഹം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ലോസ് ഏഞ്ജലസിൽ നിന്നും ചരിത്രത്തിലും ഇംഗ്ലീഷിലും ബി.എ. ബിരുദം നേടി. ആസ്റ്റിൻ ഒരു സസ്യഭുക്കാണ്. <ref>{{cite web|title=Liberal Actor Sean Astin on His "Child"-Like Support for Hillary Clinton|url=http://www.newsbusters.org/blogs/scott-whitlock/2015/05/08/liberal-actor-sean-astin-his-child-support-hillary-clinton|work=International Vegetarian Union|publisher=NewsBusters|accessdate=July 15, 2017|author=NewsBusters|date=May 8, 2015|archive-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812100707/https://www.newsbusters.org/blogs/scott-whitlock/2015/05/08/liberal-actor-sean-astin-his-child-support-hillary-clinton|url-status=dead}}</ref> == References == {{reflist|30em}} [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 5p67dimm1hm3zvtpl5e74ycabh94juh സെയ്ന്റ് ലൂയിസ് 0 404432 4632689 4577225 2026-06-23T20:22:02Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632689 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|St. Louis}} {{Infobox settlement |name = St. Louis |official_name = City of St. Louis |settlement_type = [[Independent city (United States)|Independent city]] |image_skyline = StLouisMontage.jpg |imagesize = 275px |image_caption = From top left: [[Forest Park Jewel Box]], [[MetroLink (St. Louis)|MetroLink]] at [[Lambert-St. Louis International Airport]], [[Apotheosis of St. Louis]] at the [[Saint Louis Art Museum|St. Louis Art Museum]], the [[Gateway Arch]] and the St. Louis skyline, [[Busch Stadium]], and the [[St. Louis Zoo]] |image_flag = Flag of St. Louis, Missouri.svg |image_seal = SaintLouisSeal.png |nickname = Gateway to the West,<ref name="Globosapiens.net">{{cite web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/St.+Louis-698.html |title=St. Louis United States – Visiting the Gateway to the West |publisher=Globosapiens.net |accessdate=March 14, 2011}}</ref> The Gateway City,<ref name="Globosapiens.net"/> Mound City,<ref>[http://www.slpl.org/slpl/interests/article240099632.asp St. Louis Public Library on "Mound City"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001231020/http://www.slpl.org/slpl/interests/article240099632.asp |date=2008-10-01 }}.</ref> The Lou,<ref>[http://www.stltoday.com/blogzone/the-editors-desk/the-editors-desk/2008/05/offended-by-the-lou/ STLtoday.com on "The Lou"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522094145/http://www.stltoday.com/blogzone/the-editors-desk/the-editors-desk/2008/05/offended-by-the-lou/ |date=2008-05-22 }}.</ref> Rome of the West,<ref>{{cite web|url=http://www.romeofthewest.com/|title=Rome of the West|website=Stltoday.com|accessdate=2017-08-10}}</ref> River City |pushpin_map = USA Missouri |pushpin_map_caption = Location in the state of [[Missouri]] <!-- Template processor says these items are invalid: |pushpin_map1 = USA |pushpin_map_caption1 = Location in the United States |pushpin_label_position1 = left --> |coordinates = {{coord|38|37|38|N|90|11|52|W|region:US-MO|display=inline,title}} |subdivision_type = Country |subdivision_name = [[United States]] |subdivision_type1 = |subdivision_type2 = [[U.S. state|State]] |subdivision_type3 = [[List of counties in Missouri|County]] |subdivision_type4 = [[List of Metropolitan Statistical Areas|Metro]] |subdivision_name2 = [[Missouri]] |subdivision_name3 = None ([[Independent city (United States)|Independent city]]) |subdivision_name4 = [[Greater St. Louis]] |established_title = Founded |established_date = 1764 |established_title2 = [[Municipal corporation|Incorporated]] |established_date2 = 1822 |named_for = [[Louis IX of France]] |government_type = [[Mayor–council government]] |leader_title = [[Mayor of St. Louis|Mayor]] |leader_name = [[Lyda Krewson]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title1 = [[Board of Aldermen of the City of St. Louis|President, Board of Aldermen]] |leader_name1 = Lewis Reed |unit_pref = Imperial |area_magnitude = 1 E8 |area_total_sq_mi = 66 |area_land_sq_mi = 61.9 |area_water_sq_mi = 4.1 |area_urban_km2 = 2,392.2 |area_urban_sq_mi = 923.6 |area_metro_km2 = 21,910 |area_metro_sq_mi = 8,458 |elevation_footnotes = <ref name="St. Louis Elevation">{{cite web|title=St. Louis City, Missouri – Population Finder – American FactFinder|publisher=[[United States Geological Survey]]|url=http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=106:3:3712217792123411::NO::P3_FID:765765|date=October 24, 1980|accessdate=December 23, 2008}}</ref> |elevation_ft = 466 |elevation_max_footnotes = <ref name="St. Louis elevation 2">{{cite web|title=Elevations and Distances in the United States|url=http://egsc.usgs.gov/isb//pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|website=U.S. Geological Survey|publisher=U.S. Department of the Interior — U.S. Geological Survey|accessdate=17 October 2016|date=29 Apr 2005|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109183109/http://egsc.usgs.gov/isb//pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|url-status=dead}}</ref> |population_total = 319294 |population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] |population_footnotes = <ref name="QF" /> |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = auto <!-- 315,685 / 61.9 --> |population_est = 311,404 |pop_est_as_of = 2016 |pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> |population_urban = 2,150,706 (US: [[List of United States urban areas|20th]]) |population_metro = 2,811,588 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|20th]]) |population_rank = US: [[List of United States cities by population|61st]]<br />MO: 2nd<br />Midwest: 11th |population_blank2_title = [[Combined Statistical Area|CSA]] |population_blank2 = 2,916,447 (US: [[Combined Statistical Area|19th]]) |population_demonym = St. Louisan |postal_code_type = [[ZIP Code]]s |postal_code = {{collapsible list |title = (Almost all of<br />63101-63199)<ref>{{cite web|url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |publisher=USPS |title=Zip Code Lookup |accessdate=November 27, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080101160345/http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |archivedate=January 1, 2008 |df= }}</ref> |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:center;display:none |63101-63141, 63143-63147, 63150-63151, 63155-63158, 63160, 63163-63164, 63166-63167, 63169, 63171, 63177-63180, 63182, 63188, 63190, 63195, 63197-63199}} |area_code = [[Area code 314|314]] |area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] |blank1_name_sec2 = [[Interstate Highway System|Interstates]] |blank1_info_sec2 = [[File:I-44 (MO).svg|25px|link=Interstate 44 in Missouri]] [[File:I-55 (MO).svg|25px|link=Interstate 55 in Missouri]] [[File:I-64 (MO).svg|25px|link=Interstate 64 in Missouri]] [[File:I-70 (MO).svg|25px|link=Interstate 70 in Missouri]] |website = {{URL|http://stlouis-mo.gov}} |footnotes = |leader_title2 = [[Comptroller]] |leader_name2 = Darlene Green |timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]] |utc_offset = −6 |timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]] |utc_offset_DST = −5 |elevation_max_ft = 614 |blank2_name_sec2 = Airports |blank2_info_sec2 = [[St. Louis Lambert International Airport]] [[MidAmerica St. Louis Airport]] |blank3_name_sec2 = Waterways |blank3_info_sec2 = [[Mississippi River]] }} അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ [[മിസോറി]] സംസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു പ്രധാന നഗരമാണ് '''സെയിന്റ് ലൂയിസ്''' ('''St. Louis''' {{IPAc-en|s|eɪ|n|t|_|ˈ|l|uː|ɪ|s}})<ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/saint+louis|title=Definition of SAINT LOUIS|website=Merriam-webster.com|accessdate=August 10, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=saint+louis&submit.x=42&submit.y=20|title=The American Heritage Dictionary entry: saint louis|first=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|last=Company|website=Ahdictionary.com}}</ref><ref>{{IPAc-en|s|eɪ|n|t|_|ˈ|l|uː|w|i}} is a common alternate pronunciation outside of St. Louis.</ref> [[മിസിസിപ്പി നദി|മിസിസിപ്പി നദിയുടെ]] പടിഞ്ഞാറേ കരയിലായി [[Illinois|ഇല്ലിനോയി]] അതിർത്തിക്ക് സമീപമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു തുറമുഖനഗരമാണിത്. 2016-ൽ ഈ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 311,404 ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=2016est>{{cite web |url=https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2016/PEPANNRES/0400000US29.16200 |title=American FactFinder |work=U.S. Census Bureau |date=July 1, 2016 |accessdate=May 31, 2017 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://archive.today/20200213233430/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2016/PEPANNRES/0400000US29.16200 |url-status=dead }}</ref> യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിനു മുൻപ്, അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ മിസിസ്സിപ്പി സംസ്കാരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. 1764-ൽ ഫ്രഞ്ച് വ്യാപാരികളായ പിയറി ലക്ഡെഡ്, അഗസ്റ്റേ ചൗതോ എന്നിവ സ്ഥാപിച്ചതാണ് സെന്റ് ലൂയിസ് നഗരം, ഫ്രാൻസിലെ രാജാവായിരുന്ന ലൂയിസ് ഒൻപതാമന്റെ പേരിൽനിന്നുമാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ പേർ വന്നത്. ==അവലംബം== {{അവലംബങ്ങൾ}} ==പുറം കണ്ണികൾ== <!--{{sister project links|voy=St. Louis}}--> *{{official website|http://stlouis-mo.gov/government}} *[http://www.builtstlouis.net/ Built St. Louis] *[http://www.explorestlouis.com/ St. Louis Convention & Visitors Bureau] *[http://www.stlrcga.org/ St. Louis Regional Chamber and Growth Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606084615/http://www.stlrcga.org/ |date=2012-06-06 }} *[http://www.city-data.com/city/St.-Louis-Missouri.html City-data.com – St. Louis] *[http://wustl.edu/about/stlouis Washington University – About St. Louis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125190330/http://www.wustl.edu/about/stlouis/ |date=2016-01-25 }} *[http://stlouis-mo.gov The City of St. Louis, Missouri] *Historic maps of St. Louis in the [http://dl.mospace.umsystem.edu/mu/islandora/object/mu%3A138981 Sanborn Maps of Missouri Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927052702/https://dl.mospace.umsystem.edu/mu/islandora/object/mu%3A138981 |date=2023-09-27 }} at the [[University of Missouri]] {{Geographic location |Centre = സെന്റ് ലൂയിസ് |North = [[St. Louis County, Missouri|സെന്റ് ലൂയിസ് കൗണ്ടിy]] |Northeast = [[Madison County, Illinois|മാഡിസൺ കൗണ്ടി, ഇല്ലിനോയി]] |East = [[Mississippi River|മിസ്സിസ്സിപ്പി നദി]] |Southeast = [[St. Clair County, Illinois|സെന്റ് ക്ലെയർ കൗണ്ടി, ഇല്ലിനോയി]] |South = [[St. Louis County, Missouri|സെന്റ് ലൂയിസ് കൗണ്ടി]] |Southwest = |West = [[St. Louis County, Missouri|സെന്റ് ലൂയിസ് കൗണ്ടി]] |Northwest = }} {{St. Louis}} {{St. Louis MSA}} {{Stl neighborhoods}} {{Missouri}} {{Olympic Summer Games Host Cities}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മിസോറിയിലെ നഗരങ്ങൾ]] os78guwgsqzg7cuhfwdkvwc03suwwm3 എഗ്‌ലിന്റൻ ദ്വീപ് 0 407339 4632548 3795674 2026-06-23T12:23:20Z Malikaveedu 16584 4632548 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Eglinton Island}} {{Infobox islands | name = എഗ്‌ലിന്റൻ ദ്വീപ് Eglinton Island | image name = EglintonIslandCloseup.png | image caption = Closeup of Eglinton Island | image size = | map image = Eglintonisland.png | map caption = Eglinton Island, Northwest Territories | native name = | native name link = Inuktitut | nickname = | location = [[Northern Canada]] | coordinates = {{coord|75|46|N|118|27|W|region:CA-NT_type:isle_scale:500000|display=inline,title|name=Eglinton Island}} | archipelago = [[Queen Elizabeth Islands]]<br />[[Canadian Arctic Archipelago]] | total islands = | major islands = | area km2 = 1541 | length km = 73 | width km = 44 | highest mount = | elevation m = | country = Canada | country admin divisions title = [[Provinces and territories of Canada|Territory]] | country admin divisions = [[Northwest Territories]] | population = Uninhabited | population as of = | density km2 = | ethnic groups = | additional info = }} [[കനേഡിയൻ ആർട്ടിക് ദ്വീപസമൂഹം|കനേഡിയൻ ആർട്ടിക് ദ്വീപസമൂഹത്തിൽപ്പെട്ടതും]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ടെറിട്ടറിയിൽ കിടക്കുന്നതുമായ ഒരു ആൾതാമസമില്ലാത്ത ദ്വീപ് ആണ് '''എഗ്‌ലിന്റൻ ദ്വീപ്''' ('''Eglinton Island'''). [[ക്യൂൻ എലിസബത്ത് ദ്വീപുകൾ|ക്വീൻ എലിസബേത്ത് ദ്വീപുകളിലൊന്നാണിത്]]. ഇത് 75°48'N 118°30'W സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ ദ്വീപിനു {{Convert|1541|km2|abbr=on}} വലിപ്പമുണ്ട്, {{Convert|73|km|mi}}&nbsp;നീളവും {{Convert|44|km|mi}} വീതിയുമുണ്ട്. ഇവിടം സന്ദർശിച്ച ആദ്യ യൂറോപ്പിയൻ 1853ൽ ജ്യോർജ്ജ് മെക്കാം ആയിരുന്നു.<ref name="MDougall">{{cite book|url=https://books.google.com/?id=Bm4SAAAAYAAJ&pg=PA452&dq=The+Eventful+Voyages+of+HMS+Resolute#v=onepage&q&f=false|title=The eventful voyage of H.M. discovery ship "Resolute" to the Arctic regions, in search of Sir John Franklin and the missing crews of H.M. discovery ships "Erebus" and "Terror," 1852, 1853, 1854|last=M'Dougall|first=George F.|publisher=Longman, Brown, Green, Longmans, & Roberts|year=1857|location=London}}</ref> [[പ്രമാണം:Eglinton_island.jpg|ശൂന്യം|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|Terra/MODIS satellite image of Eglinton Island]] == അവലംബം == {{Reflist}} == സ്രോതസ്സ് == * [http://www.arctic.uoguelph.ca/cpe/environments/maps/detailed/islands/prince_patrick.htm Eglinton Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916171617/http://www.arctic.uoguelph.ca/cpe/environments/maps/detailed/islands/prince_patrick.htm |date=2019-09-16 }} - Canada's Arctic [[വർഗ്ഗം:കനേഡിയൻ ആർട്ടിക് ദ്വീപസമൂഹത്തിലെ ദ്വീപുകൾ]] idickojil4ztoyf59m3bw3rk9nz9r9m സുശീല രാമൻ 0 413091 4632676 4603299 2026-06-23T19:24:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632676 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians -->|name=സുശീല രാമൻ|background=solo_singer|image=Susheela Raman 02.jpg|landscape=yes|image_size=300px|caption=Raman in [[Le Touquet-Paris-Plage|Paris Plage]], 2007|birth_name=സുശീല രാമൻ|alias=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1973|07|21}}|birth_place=[[Hendon, London]], [[UK]]|origin=|genre=[[Ambient music|Ambient]], [[Carnatic music|carnatic]], [[jazz]], [[blues]], [[folk music|folk]], [[trance music|trance]]|occupation=[[Singer]]-[[songwriter]], [[composer]], [[arranger]]|instrument=|years_active=1997&ndash;present|label=[[XIII Bis]]<br>Narada|associated_acts=|website=[http://www.susheelaraman.com susheelaraman.com]<br>[http://www.myspace.com/susheelaramannew Susheela Raman Myspace]|}}ഒരു പ്രസിദ്ധ [[ബ്രിട്ടീഷ്]]-[[ഇന്ത്യ]]ൻ സംഗീതജ്ഞയാണ് '''സുശീല രാമൻ (Susheela Raman''') ({{Lang-ta|சுசீலா ராமன்}}; ജനനം 21 ജൂലൈ 1973). 2001 മുതൽ ഇങ്ങോട്ട് 5 ആൽബങ്ങൾ സുശീല പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി. 2006 -ലെ BBC വേൾഡ് മ്യൂസിക് അവാർഡിന്ന് ഇവർക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. സുശീലയുടെ ആദ്യ ആൽബമായ ഉപ്പുമഴയ്ക്ക് (''Salt Rain)'' മെർക്കുറി പുരസ്കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം 2001 -ൽ ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2013/apr/11/susheela-raman-review|title=Susheela Raman – review|last=Denselow|first=Robin|date=11 April 2013|work=The Guardian|location=London}}</ref><ref>http://www.thenational.ae/arts-culture/on-stage/alchemy-festival-celebrates-south-asia-in-london</ref> റിയൽ വേൾഡ് റിക്കാഡ്-സിന്റെ സാം മിൽസിനെയാണ് സുശീല വിവാഹം കഴിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=-70-rq78Eaw&t=7m10s</ref> == ജീവചരിത്രം == == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.susheelaraman.com Official website] * [http://worldmusic.about.com/od/reviews/gr/RamanMusicCrocs.htm Music for Crocodiles CD Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093712/http://worldmusic.about.com/od/reviews/gr/RamanMusicCrocs.htm |date=2016-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20070926225656/http://www.narada.com/SusheelaBio.htm Susheela Raman Biography] * [https://web.archive.org/web/20070822102910/http://www.globalbeatfusion.com/features/susheelaraman.html Susheela Raman feature] * [http://www.5as.fr/Cinq_As_-_Concerts_Evenements/5as!_du_01_Fevrier.html Susheela Raman First date of the VEL French Tour 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201145854/http://www.5as.fr/Cinq_As_-_Concerts_Evenements/5as!_du_01_Fevrier.html |date=2011-02-01 }} [[വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകസംഗീതജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വംശജരായ ഇംഗ്ലീഷുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] jcyabfomjuv30j52s37az86obtjcn7a സുകുമാരി (നോവൽ) 0 416106 4632668 3968747 2026-06-23T18:33:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632668 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sukumari (Novel)}} {{Infobox Book | title_orig = സുകുമാരി | name = സുകുമാരി | image = [[File:Sukumari - Joseph Muliyil Novel 1897.jpg|150ബിന്ദു]] | image_caption = പ്രധാനതാൾ | author = [[ജോസഫ് മൂളിയിൽ]] | translator = | cover_artist = | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | genre = [[നോവൽ]] | release_date = [[1897]] | publisher = | english_release_date = | Story timeline = | Dedicated to = | pages = 191 | Chapter Count = | media_type = അച്ചടി ([[പേപ്പർബാക്ക്]]) | isbn = | preceded_by = | followed_by = }} മലയാളത്തിലെ ആദ്യകാല നോവലുകളിലൊന്നാണ് [[1897]]-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''സുകുമാരി'''. ബാസൽ മിഷൻ പ്രസ്സ് മംഗലാപുരത്തു നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകത്തിന്റെ രചയിതാവ് [[ജോസഫ് മൂളിയിൽ]] ആണ്. കേരളത്തിലെ ജർമ്മൻ മിഷൻ വേലയുടെ ആരംഭകാലത്തെ വർണ്ണിക്കുന്ന ഒരു കഥ എന്നാണ് രചയിതാവ് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കീഴ്ജാതിയിൽനിന്ന് ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ച ഒരുവൻ ലിംഗക്രമത്തിന്റെ വക്താവായി നോവലിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജാതിവ്യത്യാസത്തെയും അസമത്വത്തെയും ന്യായീകരിച്ച ജാതിക്രമവുമൊക്കെ നോവലിൽ ഇതിവൃത്തമാകുന്നു. == അവലംബം == * [https://web.archive.org/web/20180322000735/http://shijualex.in/1897_sukumari/ 1897 – സുകുമാരി – ജോസഫ് മൂളിയിൽ, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്] {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/cgi-bin/digi-downloadPdf-hpdfimage.fcgi?projectname=GkVI259&zoom=1 പുസ്തകം ടൂബിങ്ങൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സൈറ്റിൽ] * [[:File:Sukumari - Joseph Muliyil Novel 1897.pdf|പുസ്തകം വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ]] {{novel-stub}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യ നോവലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ മലയാളം നോവലുകൾ]] mugo9nwhu5bh6knf7jvmx0s5201x6fv ഷൊർണൂർ- കൊച്ചിഹാർബർ തീവണ്ടിപ്പാത 0 416532 4632762 4077938 2026-06-24T06:04:15Z ~2026-33887-34 219020 /* ചരിത്രം */ ഒരു സ്പേസ് ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് മായ്ച്ചു കളഞ്ഞതാണ് 4632762 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = 25em | name = ഷൊർണൂർ- കൊച്ചി ഹാർബർ റെയിൽപാത | color = | logo = | logo_width = | image = Shornur Railway Station.jpg | image_width = 300px | caption = ഷൊർണൂർ തീവണ്ടിനിലയത്തിന്റെ ദൃശ്യം. | type = [[Regional rail]] | system = വൈദ്യുതവൽകൃതം | status = പ്രവർത്തനക്ഷമം | locale = [[കേരളം]] | start = {{rws|ഷൊർണൂർ ജങ്ഷൻ}} ('''SRR''') | end = {{rws|കൊച്ചിൻ ഹാർബർ ടർമിനസ്}} ('''CHTS''') | stations = 22 | routes = 2 | daily_ridership = | open = {{Start date and age|df=yes|1902|07|16}} | close = | owner = [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ മേഖല]] | operator = {{rwd|പാലക്കാട്}}<br>{{rwd|തിരുവനന്തപുരം}} | character = നഗരത്തിനകത്ത്, ദീർഘദൂരം | depot = [[എറണാകുളം]] | stock = WAP-1, [[Indian locomotive class WAP-4|WAP-4]] electric locos; WDS-6, [[Indian locomotive class WDM-2|WDM-2]], WDM-3A, [[EMD GT46PAC|WDP-4]] and WDG-3A, [[EMD GT46PAC|WDG-4]] | linelength = {{convert|107|km}} | tracks = 2 | gauge = {{RailGauge|1676mm}} | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = പൂർണ്ണമായും | speed = {{convert|100|km/h}} | elevation = | website = http://southernrailway.gov.in/sr/indexhome.jsp | map = {{infobox rdt|ഷൊർണൂർ-ഏറണാകുളം പാത}} | map_state = hide }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു പ്രധാന തീവണ്ടിപാതാഖണ്ഡമാണ് '''ഷൊർണൂർ- കൊച്ചി ഹാർബർ റയില്പാത'''. [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] ഷൊർണ്ണൂരിൽ ആരംഭിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലൂടെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൊച്ചിൻ ഹാർബർ പാലം|കൊച്ചി ഹാർബർ സ്റ്റേഷൻ]] വരെയുള്ളതാണ് ഈ പാത. കേരളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്തുള്ള ഈ പാത കേരള സമ്പത്ഘടനയുടെ തന്നെ നട്ടെല്ലാണ്. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ കൊച്ചിയെയും മറ്റൊരു കോർപ്പറേഷനായ തൃശൂരിനേയും ഈ പാതയുടെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ കേരളത്തിൽ നിന്ന് ഭാരതത്തിന്റെ ഒട്ടുമിക്കസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും പോകുന്ന വണ്ടികൾ ഈ പാതയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. തെക്കൻ റെയിൽ വേ മേഖലയു ടെ ഭാഗമായ തിരുവനന്തപുരം റയിൽ വേ ഡിവിഷൻ ആണ് ഈ പാതയുടെ നടത്തിപ്പുകാർ. ==ചരിത്രം== രാജർഷി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[രാജർഷി സർ ശ്രീ രാമവർമ്മ|രാമവർമ്മ 15]], രാജാവായിരുന്ന കാലത്താണ് ഈ പാത ആരംഭിച്ചത്. അതിനു നിർമ്മാണച്ചിലവിലേക്ക ബൃട്ടീഷുകാർ ഒരുപാട് പണം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിനു ധനം കണ്ടെത്താനായി ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിനോട് വായ്പയായി ആവശ്യമുള്ള തുകയുടെ അപേക്ഷയും നിരസിക്കപ്പെട്ടു. പകരം ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ നികുതി വർദ്ധിപ്പികാനാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിർദ്ദേശിച്ചത്. ജനങ്ങൾക്ക് ദോഷമായ ഒരു പ്രത്യേക നികുതിയും ചുമത്താൻ രാജർഷി സമ്മതിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം തൃപ്പൂണിത്തുറാ ശ്രീ പൂർണനാരായേക്ഷേത്രത്തിലെ ക്ഷേത്ര ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ആനകൾക്ക് ചാർത്തുന്ന 15 നെറ്റിപ്പട്ടങ്ങളിൽ 14 എണ്ണം വിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/mp/2002/07/15/stories/2002071500630100.htm |title=Chugging through memory rail |publisher=The Hindu |accessdate=2010-09-22 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . മഹാരാജാവിൻറെ അഭ്യർത്ഥന. കൊച്ചി രാജകുടുംബത്തിലെ ക്ഷേത്ര അധികാരികളും മറ്റു കുടുംബാംഗങ്ങളും നിരസിച്ചെങ്കിലും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുമായി നടത്തിയ ചർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം മഹാരാജാവിന് ഈ നീക്കത്തിന് അനുമതി നേടി. പകരം വെള്ളികൊണ്ട് നെറ്റിപട്ടം ഉണ്ടാക്കി സ്വർണ്ണം പൂശി നൽകി. ക്ഷേത്ര ട്രഷറിയിൽ നിന്നും നെട്ടിപ്പട്ടങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനു മുമ്പ് 72 പ്രാവശ്യം കുമ്പിട്ടുകയും നെറ്റിപട്ടം തിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനായി റെയിൽവേ വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു ശതമാനം അനുവദിച്ചുകൊണ്ടുള്ളകരാറിൽ ഒപ്പുവെക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് ക്ഷേത്രം ട്രഷറിരേഖകൾ പറയുന്നു. സ്വന്തം സ്വകാര്യസ്വത്തും അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യത്തിലേക്ക് ഉപയോയിച്ചു. <ref name="Waiting for the TRAIN of Hope">{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2004/06/24/stories/2004062401020100.htm |title=Waiting for the TRAIN of Hope |publisher=The Hindu |accessdate=2010-09-22 |location=Chennai, India |date=24 June 2004 |archive-date=2004-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041110194250/http://www.hindu.com/mp/2004/06/24/stories/2004062401020100.htm |url-status=dead }}</ref> അങ്ങനെ ഒരുവിധം ചെലവുകാശ് തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ അടുത്തപ്രശ്നം ലെടുത്തു. അങ്കമാലിക്കും ഇടപ്പള്ളിക്കും ഇടയിൽ കുറേഭാഗം തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിൻടെ കൈവശമാണ്. 1899 ഒക്റ്റോബറിൽ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിനോട് ഈ പ്രദേശം വിട്ടുകിട്ടുന്നതിനായി അപേക്ഷ അയച്ചു. അങ്ങനെ 1899ൽ പാളത്തിന്റെ പണീ ആരംഭിച്ചു. മദ്രാസ് റയിൽ വേ കമ്പനി ആണ് പണീ ഏറ്റെടുത്തത്. വഴിയിലെ പുഴകൾക്കും തോടുകൾക്കും കുറുകെ പാലം നിർമ്മിക്കേണ്ടതിനാൽ കുറച്ച കാലതാമസം നേരിട്ടെങ്കിലും 1902 ജൂൺ 2നു ഗൂഡ്ശ് വണ്ടികളൂം ജൂലൈ 16നു യാത്ര തീവണ്ടികളൂം ഓടിത്തുടങ്ങി. അന്ന് അത് മീറ്റർ ഗേജിലായിരുന്നു. 1935 ഒക്ടോബർ 24നു ഇത് ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി പരിവർത്തിപ്പിച്ച് നിലവിൽ വന്നു. <ref name="The Hindu">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2005/12/20/stories/2005122008660400.htm |title=Bifurcation of division to affect rail development |publisher=The Hindu |accessdate=2010-09-22 |location=Chennai, India |date=20 December 2005 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104104248/http://www.hindu.com/2005/12/20/stories/2005122008660400.htm |url-status=dead }}</ref> [[പി. രാജഗോപാലാചാരി|പി.രാജഗോപാലാചാരി]] ദിവാനായിരിക്കുമ്പോൾ (1896-1901),റയിൽ വേ പണീ പൂർത്തിയാക്കുകയും സി.ജി ഹെർബർട്ട് ദിവാനായിരിക്കുമ്പോൾ (1930-1935) അത് ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി മാറ്റുകയും ചെയ്തു..<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&pg=PA277&lpg=PA277&dq=Shoranur-Cochin+Harbour+line&source=bl&ots=imBxTGO4MD&sig=hpIU686CW760maM1F-lC0fRB34E&hl=en&sa=X&ei=T-6ZUJX8BIPqrAfBpYGAAQ&ved=0CFMQ6AEwBzgK#v=snippet&q=Shoranur-Cochin%20Harbour%20line&f=false |title=A Survey Of Kerala History |publisher=D C Books |accessdate=2012-11-07}}</ref> ഏകദേശം {{convert|62|mi|km}} നീളമുള്ള ഷൊർണൂർ- കൊച്ചി മീറ്റർഗേജ് പാത ഹൈക്കോടതിക്ക് പിന്നിലുള്ള എറണാകുളം ടർമിനസിൽ (പഴയ ഏറണാകുളം തീവണ്ടി നിലയം; സ്റ്റേഷൻ കോഡ്: ERG)ആണ് അവസാനിച്ചിരുന്നത്. ആദ്യം ഒരു വരിപാത മാത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് വണ്ടി തിരിക്കാനായി ഒരു വർത്തുള പാതകൂടി നിർമ്മിച്ചു. ബസുകളും റിക്ഷകളും യാത്രക്കാരെ കയറ്റാൻ നിലയം വരെ വരുമായിരുന്നു. മഹാരാജാവിനു പ്രത്യേകം സലൂൺ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. മഹാരാജാവ് യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രം അത് തീവണ്ടിയോട് ഘടിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. രാജകീയ കാത്തിരിപ്പുകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് പ്രത്യേക അതിഥികൾക്കും മാത്രമേ പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നുള്ളു. <ref name="The Hindu"/><ref name="Railways cross a milestone">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/04/12/stories/2010041258441300.htm |title=Railways cross a milestone |publisher=The Hindu |accessdate=2010-09-22 |location=Chennai, India |date=12 April 2010 |archive-date=2010-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501011446/http://www.hindu.com/2010/04/12/stories/2010041258441300.htm |url-status=dead }}</ref> മദ്രാസ് റയിൽ വേകമ്പനിയുമായുള്ള ഉടമ്പടി 1907 ഡിസംബർ 31നു അവസാനിച്ചു. ഈ കമ്പനി ഇന്ത്യൻ സ്റ്റേറ്റിനുവേണ്ടി സിക്രട്ടറി വിലയ്ക്കുവാങ്ങി. അത് വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി സൗത് മറാട്ട റയിൽ വേ എന്നും ജോലാർപേട്ടിൽ നിന്നും മംഗലാപുരം വരെയുള്ള ഭാഗം തെക്കേ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ കമ്പനി (the South Indian Railway Co) എന്നും വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. 1902ൽ ഷൊർണൂർ കൊച്ചി തീവണ്ടിപ്പാത പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. പാതയുടെ ഉടമസ്ഥത കൊച്ചിരാജാവിനും നടത്തിപ്പ് സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽ വേ കമ്പനിയും ആയിരുന്നു. <ref name="Railways cross a milestone"/> 1930-35 കാലഘട്ടത്തിൽ [[കൊച്ചി തുറമുഖം|കൊച്ചി തുറമുഖ]]വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഈ പാത ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ==സാമ്രാജ്യത്വത്തിനു ശേഷം== സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ഈ പാത 1956 ആഗസ്റ്റ് 31നു [[പാലക്കാട് റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ]] നിലവിൽ വന്നതോടേ അതിന്റെ ഭാഗമായി. പിന്നീട് 1979 ഒക്ടോബർ 2നു ഇത് [[തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷനിലേക്ക്]] മാറ്റപ്പെട്ടു. 1986ൽ ഈ പാതയുടെ ഇരട്ടിപ്പിക്കൽ പൂർത്തിയായി. 1996ലാണ് വൈദ്യുതീകരണം പൂർത്തിയായത്. തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നും ഗുരുവായൂരിലേക്ക് 23 കിമി നീളമുള്ള ഒരു ശാഖ 1994ൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ശാഖയെ താനൂരിലേക്ക് നീട്ടി ഷൊർണൂർ തൃശ്ശൂർ പാതക്ക് സമാന്തരപാത നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതികളൂണ്ട്. .<ref name="Waiting for the TRAIN of Hope"/><ref name="Waiting for the TRAIN of Hope"/><ref name="Railways cross a milestone"/> ==സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം== ഈ പാതയിലൂട ദിവസവും ശരാശരി 110 തീവണ്ടികൾ (60 യാത്രാവണ്ടികളൂം 35 ചരക്ക് വണ്ടികളൂം) കടന്നുപോകുന്നുണ്ട്. .<ref>{{cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12758190&programId=1073753765&channelId=-1073751706&BV_ID=@@@&tabId=11|title=Goods train not moving in Shoranur-Cochin corridor|publisher=manoramaonline.com|accessdate=2012-11-07|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105133226/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12758190&programId=1073753765&channelId=-1073751706&BV_ID=@@@&tabId=11|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12758191&programId=1073753765&channelId=-1073751706&BV_ID=@@@&tabId=11|title=Shoranur-Cochin corridor|publisher=manoramaonline.com|accessdate=2012-11-07|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105133153/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12758191&programId=1073753765&channelId=-1073751706&BV_ID=@@@&tabId=11|url-status=dead}}</ref> 1943വരെ കേരളത്തിലേക്കുള്ള ചരക്കുഗതാഗതം മിക്കവാറും ജലപാതയിലൂടെ ആയിരുന്നു. ഷൊർണ്ണൂർ കൊച്ചി പാത വന്നതോടെ ജലഗതാഗതം ഏകദേശം വിസ്മൃതപ്രായമായി. ഒട്ടുമിക്ക വസ്തുക്കളൂം തീവണ്ടി മുഖേനയാണ് ഇന്ന് വിനിമയം ചെയ്യുന്നത്. ഒല്ലൂരിൽ നിന്നുള്ള ഇഷ്ടികയും മരസാമാനങ്ങളും മറ്റുമായിരുന്നു പ്രധാന ചരക്കുകൾ. [[കൊച്ചി റിഫൈനറി|കൊച്ചി എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാല]], പുതുവൈപ്പിനിലെ [[കൊച്ചി പ്രകൃതിവാതകനിലയം]] എന്നിവ വന്നതോടെ പെട്രോളിയം ഉത്പന്നങ്ങളും പ്രകൃതിവാതകവും, ഈ പാതയിലെ മുഖ്യ ചരക്കായി മാറി. ഇരുമ്പൈര, കൽക്കരി, പഞ്ചസാര, ചെമ്പ്, ഉരുക്ക്, ഉപ്പ്, അരി ഗോതമ്പ്, സിമന്റ്, തുടങ്ങി ഇന്ന് ഈ പാതയിലൂടെ ആണ് ഒട്ടുമിക്ക വസ്തുക്കളൂം കടത്തുന്നത്. ==പദ്ധതികൾ== ഈ പാതക്ക് മൂന്നും നാലും വരികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനു ഭാരതീയ റെയിൽ വേ ആലോചിക്കുന്നുണ്ട്. [[വല്ലാർപാടം അന്താരാഷ്ട്ര കണ്ടെയ്‌നർ ട്രാൻസ്ഷിപ്‌മെന്റ് ടെർമിനൽ]] കൂടി വന്നതോടെ ഈ പാതയിലെ ഗതാഗതം വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ വാണിജ്യവികസനത്തിനും വ്യവസായ അഭിവൃദ്ധിക്കും ഈ പാതയുടെ വികസനം ആവശ്യമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{Railways in Southern India}} {{coord missing|Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തീവണ്ടിപ്പാതകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽ ഗതാഗതം]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ|*]] jem1gaul0ja3e7qoz6pakaey3dferrp ഹാദിയ ദാവ്‌ലറ്റ്ഷിന 0 417469 4632725 3972301 2026-06-24T01:53:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632725 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Hadiya Davletshina | image =File:Памятник Хадие Давлетшиной на территории Бирского филиала Башкирского государственного университета.jpg | image_size = 300px | alt = | caption = Monument to Hadiya Davletshina on the territory of the [[Birsky]] branch of the [[Bashkir State University]] | birth_name = Hadiya Lutfulovna Ilyasova | birth_date = {{birth date|df=yes|1905|03|05}} | birth_place =now Khasanovo village, [[Bolshechernigovsky District]], [[Samara Oblast]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1954|5|12|1905|03|05}} | death_place = [[Birsk]], [[Bashkir ASSR]], [[USSR]] | occupation = poet, novelist, playwright, librettist | citizenship =[[Russian Empire]] , [[USSR]] | alma_mater = [[Bashkir State University]] (1934–1937) | notableworks = | spouse = | children = | awards = {{awd|[[Salawat Yulayev Award]] }},1967 | signature = | signature_alt = | website = }} [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] സ്വയംഭരണ പ്രദേശമായ ബഷ്‌കിറിലെ കവയിത്രിയും എഴുത്തുകാരിയും നാടകകൃത്തുമായിരുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://encycl.bash-portal.ru/davlet_hl.htm |title=Hadiya Davletshina In Russian |access-date=2013-05-04 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425225659/http://encycl.bash-portal.ru/davlet_hl.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.biografii.ru/biogr_dop/davletshina_h_l/davletshina_h_l.php Hadiya Davletshina, in russian ]</ref> '''ഹാദിയ ലുറ്റ്ഫുലോവ്‌ന ദാവ്‌ലെറ്റ്ഷിന''' - [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|English]]: '''Hadiya Davletshina''' ([[Bashkir]]: Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы)<ref>{{Cite book|title=A Book of European Writers|last=|first=By Dr. Badal W. Kariye|publisher=www.lulu.com|year=June 12, 2014|isbn=9781312274150|location=USA.|pages=}}</ref> ==ജീവചരിത്രം== 1905 മാർച്ച് അഞ്ചിന് സമാറ പ്രവിശ്യയിലെ പുഗച്ചേവ് ജില്ലയിലെ ഖസനോവോ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ദരിദ്ര കർഷക കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. 1920ൽ സമാറ പ്രവിശ്യയിലെ ദെങ്കിസ്ബായിവൊ ഗ്രാമത്തിൽ അദ്ധ്യാപികയായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1920ൽ റഷ്യയിലെ സമാറയിലെ താതാർ-ബഷ്‌കിർ അദ്ധ്യാപക കോളേജിൽ പഠനം നടത്തി. 1932ൽ [[മോസ്കോ|മോസ്‌കോയിലെ]] ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഫോർ പ്രിപ്പറേഷൻ ഓഫ് ദ എഡിറ്റേഴ്‌സിൽ പഠനം നടത്തി. 1935-1937 കാലയളവിൽ ബഷ്‌കിർ പെഡഗോകിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ടിൽ പഠിച്ചു. 1933ൽ ഭർത്താവുമൊന്നിച്ച് ബിഎഎസ്എസ്ആർ എന്ന പത്രത്തിൽ ജോലി ചെയ്തു. 1937 മുതൽ 1942 വരെ ഭർത്താവ് ജയിലിലായി. പിന്നീട് ബിർസ്‌ക് പട്ടണത്തിൽ പ്രവാസിയായി കഴിയവെ മരണപ്പെട്ടു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:കവയിത്രികൾ]] [[വർഗ്ഗം:1905-ൽ ജനിച്ചവർ]] frt2r3dmoo8d6xzy3vonwj3g027oszd സ്റ്റെർലൈറ്റ് കോപ്പർ 0 428653 4632711 3936590 2026-06-23T23:39:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632711 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sterlite Copper}} {{Infobox Company | name = സ്റ്റെർലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് (ഇന്ത്യ) ലിമിറ്റഡ് | logo = [[File:Sterlite Industries India logo.svg|200px|സ്റ്റെർലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് (ഇന്ത്യ) ലിമിറ്റഡിന്റെ ലോഗോ]] | type = പൊതു കമ്പനി | traded_as = {{NYSE|SLT}}<br />{{BSE|500900}}<br />{{NSE|STER}}<br />[[BSE SENSEX|BSE SENSEX Constituent]] | parent = [[വേദാന്ത റിസോഴ്സസ്]] | successor = [[സീസ സ്റ്റെർലൈറ്റ് ലിമിറ്റഡ്]] | foundation = 8 സെപ്റ്റംബർ 1975, [[കൊൽക്കത്ത]],ഇന്ത്യ | area_served = ആഗോളം | key_people = [[അനിൽ അഗർവാൾ]] <br /><small>(ചെയർമാൻ)</small> | industry = Metal, Mining | num_employees = 1500 | revenue = {{profit}}{{INR|126.58&nbsp;billion}}<small> (2007-08)</small><ref name="fy">{{cite web|url=http://sterlite-industries.com/about_us/Business_Review.aspx|title=Sterlite Industries|access-date=1 April 2008|archive-date=2018-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220033308/http://sterlite-industries.com/about_us/Business_Review.aspx|url-status=dead}}</ref> }} [[ലോഹങ്ങൾ|ലോഹങ്ങളുടെ]] [[ഖനനം]] നടത്തുന്ന [[വേദാന്ത റിസോഴ്സസ്]] എന്ന കമ്പനിയുടെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമാണ് '''സ്റ്റെർലൈറ്റ് കോപ്പർ''' അഥവാ '''സ്റ്റെർലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീസ്'''. [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[മുംബൈ|മുംബൈയിലാണ്]] ഈ കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനം.<ref>[https://finance.yahoo.com/q/pr?s=SLT Yahoo!Finance]</ref> 1975-ലാണ് ഈ കമ്പനി സ്ഥാപിതമായത്.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2018/mar/29/ban-sterlite-thousands-of-protesters-hit-the-streets-demanding-closure-of-copper-plant-in-thoothu-1792667.html|title='Ban Sterlite': Thousands of protesters hit the streets demanding closure of copper plant in Thoothukudi|work=The New Indian Express|access-date=2018-04-19|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420073810/http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2018/mar/29/ban-sterlite-thousands-of-protesters-hit-the-streets-demanding-closure-of-copper-plant-in-thoothu-1792667.html|url-status=dead}}</ref> ==പ്രവർത്തനങ്ങൾ== [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[തൂത്തുക്കുടി|തൂത്തുക്കുടിയിൽ]] നിന്നും [[ചെമ്പ്]] ഖനനം ചെയ്യുകയും തുടർന്ന് ചെമ്പുകൊണ്ടുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ നിർമ്മിക്കുകയുമായിരുന്നു ഇവർ ആദ്യം ചെയ്തിരുന്നത്. ഈ പ്ലാന്റിൽ ഒരു [[റിഫൈനറി|റിഫൈനറിയും]] [[ഫോസ്ഫോറിക് ആസിഡ്]] പ്ലാന്റും [[സൾഫ്യൂരിക് ആസിഡ്]] പ്ലാന്റും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://thewire.in/environment/anti-sterlite-protests-fuelled-by-weak-sanctions-and-political-connections|title=As Sterlite Plant Expands, a City Erupts in Protest - The Wire|website=The Wire|access-date=2018-04-19}}</ref> ഇതു കൂടാതെ [[ബോക്സൈറ്റ്]], [[സിങ്ക്]] [[അയിര്|അയിരുകളുടെ]] ഖനനവും [[അലൂമിനിയം]] ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലയിലും സ്റ്റെർലൈറ്റ് കോപ്പർ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.{{Citation needed|date=April 2018}} [[ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സിങ്ക് ലിമിറ്റഡ്]] ([[സിങ്ക്|സിങ്കിന്റെ]] ഉപയോഗത്തിന്), [[ടാസ്മാനിയ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്]] ([[ചെമ്പ്|ചെമ്പിന്റെ]] ഉപയോഗത്തിന്), [[ഭാരത് അലൂമിനിയം കമ്പനി]] ([[അലൂമിനിയം|അലൂമിനിയവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്) എന്നിവയാണ് സ്റ്റെർലൈറ്റ് കോപ്പറിന്റെ ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് അനുബന്ധ കമ്പനികൾ. [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിൽ]] ഒരു ഇരുമ്പു ഖനിയും സ്റ്റെർലൈറ്റിന്റെ കീഴിലുണ്ട്. <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?symbol=SLT|title=Sterlite Industries India Ltd (SLT) Company Profile &#124; Reuters.com|work=reuters.com|year=2011|accessdate=19 May 2011|archive-date=2013-02-01|archive-url=https://archive.today/20130201140556/http://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?symbol=SLT|url-status=dead}}</ref> 2001 ഫെബ്രുവരി 23-ന് [[ഭാരത് അലൂമിനിയം|ഭാരത് അലൂമിനിയം കോർപ്പറേഷന്റെ]] 51%, $118.5 മില്യണിന് സ്റ്റെർലൈറ്റ‌് വാങ്ങുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1222115.stm| title=Sterlite buys 51% BALCO stake | work=BBC News | date=9 May 2001}}</ref>2013 സെപ്റ്റംബറിൽ പുതിയതായി സീസ സ്റ്റെർലൈറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി രൂപീകരിക്കുന്നതിനായി സീസ ഗോവ, സ്റ്റെർലൈറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രീസ്, വേദാ‌ന്ത അലൂമിനിയം എന്നീ കമ്പനികൾ ലയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.sesasterlite.com/know-us/key-facts.aspx|title=Key Facts|date=|publisher=Sesa Sterlite|access-date=18 February 2014|archive-date=2014-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140204051640/http://www.sesasterlite.com/know-us/key-facts.aspx|url-status=dead}}</ref> == വിവാദങ്ങൾ == {{Main|തൂത്തുക്കുടി കൂട്ടക്കൊല}} [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[തൂത്തുക്കുടി|തൂത്തുക്കുടിയിൽ]] സ്റ്റെർലൈറ്റിന്റെ കോപ്പർ സ്മെൽറ്റിങ് പ്ലാന്റ് ആരംഭിച്ചപ്പോൾ അത് പ്രദേശത്തെ പരിസ്ഥിതിയെ മലിനപ്പെടുത്തുമെന്നും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്നും ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് പ്രദേശവാസികൾ എതിർത്തിരുന്നു.<ref name=":4" /> നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചുകൊണ്ടാണ് പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിച്ചതെന്നും അവർ ആരോപിച്ചിരുന്നു.<ref name=":3">{{cite news|url=https://scroll.in/article/874441/every-house-has-a-sick-person-why-people-in-tuticorin-are-opposing-vedantas-copper-smelter|title=Sterlite protests|date=6 April 2018|work=Scroll.in}}</ref> തുടർന്ന് [[നാഷണൽ എൻവിറോൺമെന്റൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] (NEERI), [[തമിഴ്‌നാട് മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡ്]] എന്നിവർ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ തൂത്തുക്കുടിയിലെ സ്റ്റെർലൈറ്റ് പ്ലാന്റിന്റെ പ്രവർത്തനം മൂലം അവിടുത്തെ ഭൂഗർഭജലവും വായുവും മണ്ണും മലിനപ്പെട്ടുവെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. പ്ലാന്റിന്റെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമവും സ്റ്റെർലൈറ്റ് ലംഘിച്ചുവെന്ന് ഈ പഠനത്തിൽ കണ്ടെത്തി.<ref name=":4" /> 2010-ൽ, പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ പ്ലാന്റിന്റെ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് [[മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി]] ഉത്തരവിട്ടു.<ref name=":1">{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/322671/vedantas-copper-smelting-plant-ordered.html|title=Vedanta's copper smelting plant ordered to stop operations|date=30 March 2013|newspaper=Deccan Herald|accessdate=17 February 2014}}</ref> എന്നാൽ 2010 ഒക്ടോബറിൽ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് [[സുപ്രീം കോടതി]] റദ്ദാക്കി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് [[ദേശീയ ഹരിതട്രൈബ്യൂണൽ|ദേശീയ ഹരിത ട്രിബ്യൂണലിൽ]] നിന്ന് അനുകൂലമായ ഉത്തരവ് ലഭിച്ചതോടെ പ്ലാന്റിന്റെ പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിച്ചു.<ref name=":4" /> 2013-ൽ തൂത്തുക്കുടി നഗരത്തിൽ വലിയ വാതകച്ചോർച്ച കാരണം പ്രദേശവാസികൾക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായതോടെ പ്ലാന്റ് അടച്ചിടാൻ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി വീണ്ടും ഉത്തരവിട്ടു.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/sterlites-copper-smelter-unit-in-tn-shut-down/article4564051.ece|title=TN government orders closure of Sterlite copper smelter|date=31 March 2013|newspaper=The Hindu|accessdate=17 February 2014|location=Chennai, India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-vedanta-group-s-copper-plant-ordered-to-be-shut-down-1817270|title=Vedanta group's copper plant ordered to be shut down {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2013-03-30|work=dna|access-date=2018-04-19|language=en-US}}</ref> എന്നാൽ ഏപ്രിലിൽ സുപ്രീം കോടതി, മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് മരവിപ്പിക്കുകയും പകരം പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് സ്റ്റെർലൈറ്റിൽ നിന്ന് 100 കോടി രൂപ പിഴ ഈടാക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name=":3" /> 2018 ഏപിൽ, മേയ് മാസങ്ങളിൽ നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് സ്റ്റെർലൈറ്റ് പ്ലാന്റിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ട വികസനം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചതോടെ തൂത്തുക്കുടിയിൽ ജനങ്ങൾ സമരം ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/protests-against-sterlite-in-tuticorin-enter-50th-day/articleshow/63590344.cms|title=Protests against Sterlite in Tuticorin enter 50th day|date=|publisher=Times of India|access-date=9 April 2018}}</ref><ref name=":0" /> 2018 മേയ് 22-ന് സംഘർഷം ഉണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് പോലീസ് വെടിവെയ്ക്കുകയും 11 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു.സെക്ഷൻ 144 ആണ് പ്രശ്നത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനായി തൂത്തുക്കുടിയിൽ പ്രയോഗിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indianexpress.com/article/india/tuticorin-anti-sterlite-protests-live-updates-thoothukudi-5186473/lite/|title=Anti-Sterlite protests LIVE UPDATES: Death toll in Tuticorin police firing touches eight, several injured; Sec 144 imposed |last=|first=|date=|website=The Indian Express|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> ==അവലംബം== <references/> 4fnl0xzcig3hwinij5o1byzur6kzku4 ധർമ്മരാജ് അടാട്ട് 0 429784 4632716 4567579 2026-06-24T00:26:24Z ~2026-36623-37 219615 /* കുടുംബം */ 4632716 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} സംസ്കൃതപണ്ഡിതനും എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''ഡോ.ധർമ്മരാജ്‌ അടാട്ട്‌'''. 2017-22 കാലയളവിൽ [[കാലടി]] [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല|ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാലയുടെ]] വൈസ് ചാലൻസലറായിരുന്നു. ==ജീവിതരേഖ== ശ്രീ.പി.കെ. കുഞ്ഞുണ്ണിയുടെയും ശ്രീമതി.എൻ.കെ. മാധവിയുടെയും മകനായി [[1957]][[ഏപ്രിൽ]] മാസം [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിലെ [[അടാട്ട്]] ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. പുറനാട്ടുകര ശ്രീരാമകൃഷ്‌ണ ഗുരുകുല വിദ്യാമന്ദിരം,[[St. Thomas College, Thrissur|തൃശ്ശൂർ സെന്റ്‌ തോമസ്‌ കോളജ്‌]], [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ കോളേജ്]], [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർ‌വ്വകലാശാല]] സംസ്‌കൃതവിഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം. ബി.എ.യ്‌ക്കും എം.എ.യ്‌ക്കും ക്ലാസും റാങ്കും നേടി വിജയിച്ചു. ഡോ.കെ.എൻ. എഴുത്തച്ഛന്റെ കേരളോദയം എന്ന സംസ്‌കൃത മഹാകാവ്യത്തെക്കുറിച്ചുളള പഠനത്തിന്‌ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാലയിൽ]] നിന്നും ഡോക്‌ടറേറ്റ്‌ നേടി. 1983 മുതൽ 1994 വരെ [[ബിഷപ്പ് മൂർ കോളജ്, മാവേലിക്കര|ബിഷപ്മൂർ കോളജിൽ]] സംസ്കൃതാദ്ധ്യാപകൻ 1988-89ൽ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഗ്രന്ഥരചനയ്‌ക്കുളള സ്‌കോളർഷിപ്പ്‌ നൽകി. 2025 സെപ്റ്റംബർ 26 ന് കേരള സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ പ്രസിഡന്റ്‌ ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ==കൃതികൾ== #ബുദ്ധൻ മുതൽ മാർക്‌സ്‌ വരെ #മാർക്‌സിസവും ഭഗവദ്‌ഗിതയും #ലോകായത ദർശനം #മതം,ശാസ്‌ത്രം,മാർക്‌സിസം #ഡോ.കെ.എൻ. എഴുത്തച്ഛന്റെ കൃതികൾ-ഒരു പഠനം #ഗൗതമബുദ്ധൻ ജീവിതവും ദർശനവും #ഋഗ്വേദത്തിലെ സാഹിതീയ ദർശനം #മാർക്‌സിസവും ആർഷഭാരത സംസ്‌കാരവും #ഉപനിഷദ്‌ദർശനം-ഒരു പുനർവിചാരം #സൗന്ദര്യ ദർശനവും സാംസ്‌കാരിക വിമർശനവും #ഹിന്ദു-സത്യവും മിഥ്യയും #മന്ത്രവാദം-മതം-ശാസ്‌ത്രം #ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ദാർശനിക ഭൂമിക #ഇ.എം.എസ്‌-മാർക്‌സിസ്‌റ്റ്‌ ദർശനത്തിൻ്റെ സംക്രമപുരുഷൻ #വർഗ്ഗീയതയും ഇന്ത്യൻ ദേശീയതയും #ഭാരതീയ പൈതൃകം-വിശകലനവും വിമർശനവും #പോർനിലങ്ങളിലെ ചോരക്കിനാവുകൾ #ഭാരതീയത - തനിമയും പൊലിമയും #മതം ശാസ്ത്രം യുക്തിചിന്ത #നവോത്ഥാനത്തിന്റെ സുവർണ്ണശോഭകൾ #ഭഗവദ് ഗീതയും നവലോക ക്രമവും #യുക്തിചിന്തയും ഇന്ത്യൻ ആശയവാദവും #വർഗീയഫാസിസം- പ്രതിരോധത്തിൻ്റെ നേർവഴികൾ #അറിവും വിമോചനവും #എം.എസ്.മേനോൻ- ജീവിതവും ദർശനവും #സംസ്കൃതപ്രശ്നോത്തരി (Ed.) #ശ്രീശങ്കരനും ശ്രീനാരായണഗുരുവും #ഭാരതീയത-തനിമയും പൊലിമയും #ഹിന്ദുത്വവും ഭാരതസംസ്‌കാരവും #Keralodaya-An Epic Kavya on Kerala History #Melputtur Narayanabhatta's Contribution to Sanskrit (Ed.) #New Horizons of Indological Research (Ed.) #Sanskrit Poetics in the Post Modern Scenario (Ed.) #The Role of Sanskrit Literature in Indian Renaissance (Ed.) #Sankara Philosophy and the Role of Religion in Indian Society (Ed.) #Essays on Myth Philosophy and Culture #Rigvedic Society and Culture #Sanskrit and Eco-Aesthetics (Ed.) #Essays on Myth, Philosophy and History #Polyphonic Readings of Indian Intellectual Traditions #Sattvikasvapna of Sambhu Sarma (Ed.) #Sanskrit Khandakavyas of K. Sambhusarma on Indian Freedom Struggle #Pratyabhijna Research Journal (Founder Editor) #Charvaka Darsanam - Indian Materialism #Syamamadhavam of Prabhavarma (Ed.) #Contemporary Creative Writings in Sanskrit (Ed.) #Ramayana Traditions in Kerala #ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൻ്റെ ബഹുസ്‌ഫുരത #കേരള നവോത്ഥാനത്തിൻ്റെ സൂര്യതേജസ്സുകൾ #ഗുരുവും ശിഷ്യനും #പണ്ഡിറ്റ് കറുപ്പനും കേരളനവോത്ഥാനവും #ബ്രഹ്മാനന്ദസ്വാമി ശിവ യോഗിയും കേരളനവോത്ഥാനവും ==പദവികൾ== [[കോഴിക്കോട് സർ‌വ്വകലാശാല]] സെനറ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിനിധിയായും അദ്ധ്യാപക പ്രതിനിധിയായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്‌. വിദ്യാർത്ഥി-യുവജനപ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]], [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] എന്നിവടങ്ങളിൽ സംസ്‌കൃതം ബോർഡ്‌ ഓഫ്‌ സ്‌റ്റഡീസ്‌ അംഗമായി സേവനമനുഷ്‌ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 1985 മുതൽ പത്തു വർഷത്തോളം [[ബിഷപ്പ് മൂർ കോളജ്, മാവേലിക്കര]]യിൽ സംസ്കൃതാധ്യാപകനായിരുന്നു. [[പുരോഗമന കലാസാഹിത്യ സംഘം]] [[ആലപ്പുഴ]] ജില്ലാപ്രസിഡന്റ്‌, ജില്ലാസെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന നിർവ്വാഹകസമിതി അംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. [[എ.കെ.പി.സി.ടി.എ.]] സംസ്ഥാന കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു. [[2016]]ൽ [[കാലടി]] [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല]] പ്രോ വൈസ് ചാൻസലറായി നിയമിച്ചു. [[2017]] [[നവംബർ | നവംബറിൽ]] [[കാലടി]] [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല]] വൈസ് ചാൻസലറായി നിയമിച്ചു. 2022-ൽ വിരമിച്ചു. 2023 മുതൽ കേരള ടെക്നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഓംബുഡ്സ്മാനായി പ്രവർത്തിച്ചുപോരുന്നു. ==കുടുംബം== ഭാര്യ ഡോ. റീജ.ബി. കാവനാൽ സംസ്‌കൃത സർവ്വകലാശാലയിൽ അദ്ധ്യാപികയാണ്‌. അഖിൽ dharmaraj അനുപ. ഡി.രാജ്‌ എന്നിവർ മക്കൾ. ==പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ== ഡോ. അടാട്ടിന്റെ ‘''ഉപനിഷദ്‌ ദർശനം: ഒരു പുനർവിചാരം''’ എന്ന കൃതിക്ക്‌ 1994ലെ ഏറ്റവും നല്ല വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥത്തിനുളള [[അബുദാബി ശക്തി അവാർഡ്|അബുദാബി ശക്തി അവാർഡും]], '''ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ദാർശനിക ഭൂമിക''’ എന്ന കൃതിക്ക്‌ 1999ലെ ഏറ്റവും നല്ല സാമൂഹ്യശാസ്‌ത്ര ഗ്രന്ഥത്തിനുളള കെ.ദാമോദരൻ ട്രസ്റ്റ്‌ അവാർഡും, ‘''ഭാരതീയ പൈതൃകം: വിശകലനവും വിമർശനവും''’ എന്ന കൃതിക്ക്‌ 2000-ലെ ഏറ്റവും നല്ല വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥത്തിനുളള [[സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ]] പുരസ്‌കാരവും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ഋഗ്വേദത്തിൻ്റെ ദാർശനികഭൂമിക എന്ന കൃതി ഏറ്റവും നല്ല വൈദിക സാഹിത്യ ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ അവാർഡും]] നേടുകയുണ്ടായി. കൂടാതെ 2021 ലെ ഏ.ടി. കോവൂർ അവാർഡിനും 2022 ലെ പാറ്റ് പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠ പുസ്കാരത്തിനും ഡോ. അടാട്ട് അർഹനാകുകയുണ്ടായി. ==അവലംബം== *http://www.deshabhimani.com/amp/news/kerala/dr-dharmaraj-adat-as-pro-vice-chancellor-of-kaladi-university/610341 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021134318/https://www.deshabhimani.com/amp/news/kerala/dr-dharmaraj-adat-as-pro-vice-chancellor-of-kaladi-university/610341 |date=2020-10-21 }} *http://newsvision.in/2017/11/30/dr-dharmaraj-adat-vc/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്കൃതപണ്ഡിതർ]] agg9zedv1rah2024050htcee8zxm9xn കിലിയൻ എംബാപ്പെ 0 432393 4632545 4099247 2026-06-23T12:13:47Z CommonsDelinker 756 [[File:Flag_of_Peru_(state).svg]] നെ [[File:War_flag_of_Peru.svg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, 4632545 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = കിലിയൻ എംബാപ്പെ | image = 2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–129 (cropped).jpg | caption = Mbappé with [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] in 2019 | fullname = കിലിയൻ എംബാപ്പെ ലോട്ടിൻ<ref>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/kylian-mbappe/ |title=Kylian Mbappé: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=28 November 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|12|20|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé: Overview |publisher=ESPN |access-date=23 August 2020 |archive-date=21 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]] | height = 1.78 m<ref>{{cite web |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823000309/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |url-status=live }}</ref> | position = [[Forward (association football)#Forward|Forward]] | currentclub = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 2004–2013 | youthclubs1 = AS Bondy | youthyears2 = 2013–2015 | youthclubs2 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[AS Monaco FC#Reserves|Monaco II]] | caps1 = 12 | goals1 = 4 | years2 = 2015–2018 | clubs2 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps2 = 41 | goals2 = 16 | years3 = 2017–2018 | clubs3 = → [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (loan) | caps3 = 27 | goals3 = 13 | years4 = 2018– | clubs4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps4 = 70 | goals4 = 67 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[France national under-17 football team|France U17]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[France national under-19 football team|France U19]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 7 | nationalyears3 = 2017– | nationalteam3 = [[France national football team|France]] | nationalcaps3 = 39 | nationalgoals3 = 16 | medaltemplates = {{Medal|Sport|Men's [[Association football|football]]}} {{Medal|Country|{{fb|FRA}}}} {{Medal|Comp|[[FIFA World Cup]]}} {{Medal|W|[[2018 FIFA World Cup|2018]]|}} {{Medal|Comp|[[UEFA European Under-19 Championship]]}} {{Medal|W|[[2016 UEFA European Under-19 Championship|2016]]|}} | club-update = 13 February 2021 | nationalteam-update = 17 November 2020 }} '''കിലിയൻ എംബാപ്പെ ലോട്ടിൻ''' (ജനനം: ഡിസംബർ 20, 1998) ഒരു [[ഇന്ത്യ|French]] പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനാണ്. ഫ്രാൻസ് ദേശിയ ഫുട്‌ബോൾ ടീമിനും ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്‌ പാരിസ്ക സെന്റ്ളി ജർമൻ നും കളിക്കുന്നു. എഎസ് ബോണ്ടി, ഐഎൻഎഫ് ക്ലൈയർഫോണ്ടൈൻ, മൊണാക്കോ തുടങ്ങിയ ക്ലബ്ബുകളുടെ യൂത്ത്‌ അക്കാദമിയിലൂടെ ചെറുപ്പത്തിലേ ശ്രദ്ധേയനായ എംബാപ്പെ മോണക്കോയുടെ റിസർവ് ടീമിൽ ഇടംനേടി പ്രൊഫഷണൽ കരിയർ ആരംഭിച്ചു. 2016-17 സീസണിൽ മോണക്കോയുടെ ഒന്നാം നിര ടീമിൽ ഇടംനേടുകയും 17 വർഷത്തിനു ശേഷം ക്ലബ്ബിന് ലീഗ് 1 കിരീടം നേടുന്നതിന് പങ്കാളിത്തം വഹിച്ചു. തുടർന്നുള്ള സീസണിൽ അദ്ദേഹം വായ്‌പ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പിഎസ്‌ജി ക്ലബ്ബിൽ ചേർന്ന്. സീസണിൻ്റ അവസാനം 180 ദശലക്ഷം യൂറോ പ്രതിഫലത്തോടെ അവിടെ സ്ഥിരമായി കളിക്കും എന്ന് വ്യവസ്ഥയോടെയാണ് അദ്ദേഹം പിഎസ്‌ജിയിൽ ചേർന്നത്. ഇതോടെ എംബാപ്പെ ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള കൗമാരകാരനായ രണ്ടാമത്തെ ഫുട്‌ബോൾ കളിക്കാരനായി. ഫ്രാൻസിന് വേണ്ടി അണ്ടർ 17, അണ്ടർ 19 കളിച്ചിട്ടുള്ള എംബാപ്പെ മാർച്ച് 2017 ൽ അവരുടെ സീനിയർ ടീമിൽ അരങ്ങേറി. 2018 ലെ ലോകകപ്പിൽ [[പെറു|പെറുവിനെതിരെ] ഗോൾ നേടി, ലോകകപ്പിൽ ഫ്രാൻസിന് വേണ്ടി ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായംകുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി.   ==മുൻകാല ജീവിതം== [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] [[പാരിസ്|പാരീസിലാണ്]] അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്.അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് വിൽഫ്രഡ് എംബാപ്പെ [[കാമറൂൺ|കാമറൂണിൽ]] നിന്നുള്ള സോക്കർ കോച്ചും പ്രോഗ്രാം മാനേജരുമാണ് , അമ്മ ഫൈസെ ലെമാരി [[അൾജീറിയ|അൾജീരിയയിൽ]] നിന്നുള്ള മുൻ ഹാൻഡ്‌ബോൾ കളിക്കാരിയാണ്. [11] [12] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഏഥാൻ എംബാപ്പെ PSG യുടെ യൂത്ത് ടീമിൽ കളിക്കുന്നു. [13] [14] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദത്തു സഹോദരൻ ഗിരെസ് കെംബോ-എക്കോകു ഒരു ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരനും കൂടിയാണ്. [15] [[ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ]]യെ തന്റെ റോൾ മോഡലായി അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചു . [16] [17] == കരിയർ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്‌സ് == === ക്ലബ്ബ് === {{updated|match played 16 February 2021}}<ref name=soccerway>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |title=K. Mbappé: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153849/https://uk.soccerway.com/players/kylian-mbappe-lottin/377149/ |url-status=live }}</ref> {| class=wikitable style=text-align:center |+ Appearances and goals by club, season and competition |- !rowspan=2|Club !rowspan=2|Season !colspan=3|League !colspan=2|National Cup{{efn|Includes [[Coupe de France]]}} !colspan=2|League Cup{{efn|Includes [[Coupe de la Ligue]]}} !colspan=2|Europe !colspan=2|Other !colspan=2|Total |- !Division!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals |- |rowspan=3|[[AS Monaco FC#Reserves|Monaco II]] |[[2015–16 Championnat de France Amateur|2015–16]] |[[Championnat National 2|CFA]] |10||2||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||10||2 |- |[[2016–17 Championnat de France Amateur|2016–17]] |CFA |2||2||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||2||2 |- !colspan=2|Total !12||4||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||12||4 |- |rowspan=4|[[AS Monaco FC|Monaco]] |[[2015–16 AS Monaco FC season|2015–16]] |[[Ligue 1]] |11||1||1||0||1||0||1{{efn|name=UEL|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}||0||colspan=2|—||14||1 |- |[[2016–17 AS Monaco FC season|2016–17]] |Ligue 1 |29||15||3||2||3||3||9{{efn|name=UCL|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}||6||colspan=2|—||44||26 |- |[[2017–18 AS Monaco FC season|2017–18]] |Ligue 1 |1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||1{{efn|name=TdC|Appearance in [[Trophée des Champions]]}}||0||2||0 |- !colspan=2|Total !41||16||4||2||4||3||10||6||1||0||60||27 |- |[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (loan) |[[2017–18 Paris Saint-Germain F.C. season|2017–18]] |Ligue 1 |27||13||5||4||4||0||8{{efn|name=UCL}}||4||colspan=2|—||44||21 |- |rowspan=4|Paris Saint-Germain |[[2018–19 Paris Saint-Germain F.C. season|2018–19]] |Ligue 1 |29||33||4||2||2||0||8{{efn|name=UCL}}||4||0||0||43||39 |- |[[2019–20 Paris Saint-Germain F.C. season|2019–20]] |Ligue 1 |20||18||3||4||3||2||10{{efn|name=UCL}}||5||1{{efn|name=TdC}}||1||37||30 |- |[[2020–21 Paris Saint-Germain F.C. season|2020–21]] |Ligue 1 |21||16||1||0||colspan=2|—||6{{efn|name=UCL}}||5||1{{efn|name=TdC}}||0||29||21 |- !colspan=2|Total !97||80||13||10||9||2||32||18||2||1||153||111 |- !colspan=3|Career total !150||100||17||12||13||5||42||24||3||1||225||142 |} {{notelist}} === അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === {{updated|match played 17 November 2020}}<ref name=NFT>{{NFT player |id=67592|name=Mbappé, Kylian |accessdate=23 August 2020}}</ref> {| class=wikitable style=text-align:center |+ Appearances and goals by national team and year |- !National team!!Year!!Apps!!Goals |- |rowspan=4|[[France national football team|France]] |2017||10||1 |- |2018||18||9 |- |2019||6||3 |- |2020||5||3 |- !colspan=2|Total||39||16 |} :''As of match played 14 October 2020. France score listed first, score column indicates score after each Mbappé goal.''<ref name=NFT/> {| class="wikitable sortable" |+ List of international goals scored by Kylian Mbappé |- !scope=col|No. !scope=col|Date !scope=col|Venue !scope=col|Cap !scope=col|Opponent !scope=col|Score !scope=col|Result !scope=col|Competition !scope=col class=unsortable|{{abbr|Ref.|Reference}} |- !scope=row style=text-align:center|1 |31 August 2017||[[Stade de France]], Saint-Denis, France|| align="center" |5||{{fb|NED}}||align=center|4–0||align=center|4–0||[[2018 FIFA World Cup qualification – UEFA Group A|2018 FIFA World Cup qualification]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2017/08/31/europe/wc-qualifying-europe/france/netherlands/2116200/ |title=France vs. Netherlands 4–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=2 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200902080815/https://uk.soccerway.com/matches/2017/08/31/europe/wc-qualifying-europe/france/netherlands/2116200/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|2 |rowspan=2|27 March 2018||rowspan=2|[[Krestovsky Stadium]], Saint Petersburg, Russia|| rowspan="2" align="center" |12||rowspan=2|{{fb|RUS}}||align=center|1–0||rowspan=2 align=center|3–1||rowspan=3|[[Exhibition game#Association football|Friendly]]|| rowspan="2" align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/03/27/world/friendlies/russia/france/2699987/ |title=Russia vs. France 1–3: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823002450/https://uk.soccerway.com/matches/2018/03/27/world/friendlies/russia/france/2699987/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|3 |align=center|3–1 |- !scope=row style=text-align:center|4 |9 June 2018||[[Parc Olympique Lyonnais]], Décines-Charpieu, France|| align="center" |15||{{fb|USA}}||align=center|1–1||align=center|1–1||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/09/world/friendlies/france/united-states-of-america/2699988/ |title=France vs. United States 1–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823002657/https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/09/world/friendlies/france/united-states-of-america/2699988/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|5 |21 June 2018||[[Central Stadium (Yekaterinburg)|Ekaterinburg Arena]], Yekaterinburg, Russia||align=center|17||{{fb|PER}}||align=center|1–0||align=center|1–0||rowspan=3 |[[2018 FIFA World Cup]]||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/21/world/world-cup/france/peru/2166076/ |title=France vs. Peru 1–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=25 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525034849/https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/21/world/world-cup/france/peru/2166076/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|6 |rowspan=2|30 June 2018||rowspan=2|[[Kazan Arena]], Kazan, Russia|| rowspan="2" align="center" |19||rowspan=2|{{fb|ARG}}||align=center|3–2||rowspan=2 align=center|4–3||rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/30/world/world-cup/france/argentina/2166111/ |title=France vs. Argentina 4–3: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823003637/https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/30/world/world-cup/france/argentina/2166111/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|7 |align=center|4–2 |- !scope=row style=text-align:center|8 |15 July 2018||[[Luzhniki Stadium]], Moscow, Russia|| align="center" |22||{{fb|CRO}}||align=center|4–1||align=center|4–2||[[2018 FIFA World Cup Final]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/07/15/world/world-cup/france/croatia/2166125/ |title=France vs. Croatia 4–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418055803/https://uk.soccerway.com/matches/2018/07/15/world/world-cup/france/croatia/2166125/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|9 |9 September 2018||[[Stade de France]], Saint-Denis, France|| align="center" |24||{{fb|NED}}||align=center|1–0||align=center|2–1||[[2018–19 UEFA Nations League A]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/09/09/europe/uefa-nations-league/france/netherlands/2720422/ |title=France vs. Netherlands 2–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823003953/https://uk.soccerway.com/matches/2018/09/09/europe/uefa-nations-league/france/netherlands/2720422/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|10 |11 October 2018||[[Stade de Roudourou]], Guingamp, France|| align="center" |25||{{fb|ISL}}||align=center|2–2||align=center|2–2||[[Exhibition game#Association football|Friendly]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/10/11/world/friendlies/france/iceland/2793299/ |title=France vs. Iceland 2–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823004335/https://uk.soccerway.com/matches/2018/10/11/world/friendlies/france/iceland/2793299/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|11 |22 March 2019||[[Zimbru Stadium]], Chișinău, Moldova|| align="center" |29||{{fb|MDA}}||align=center|4–0||align=center|4–1||rowspan=3|[[UEFA Euro 2020 qualifying Group H|UEFA Euro 2020 qualification]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/03/22/europe/european-championship-qualification/moldova/france/2942764/ |title=Moldova vs. France 1–4: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823004555/https://uk.soccerway.com/matches/2019/03/22/europe/european-championship-qualification/moldova/france/2942764/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|12 |25 March 2019||[[Stade de France]], Saint-Denis, France|| align="center" |30||{{fb|ISL}}||align=center|3–0||align=center|4–0||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/03/25/europe/european-championship-qualification/france/iceland/2942790/ |title=France vs. Iceland 4–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823004725/https://uk.soccerway.com/matches/2019/03/25/europe/european-championship-qualification/france/iceland/2942790/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|13 |11 June 2019||[[Estadi Nacional]], Andorra la Vella, Andorra|| align="center" |33||{{fb|AND}}||align=center|1–0||align=center|4–0||align=center|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/06/11/europe/european-championship-qualification/andorra/france/2942843/ |title=Andorra vs. France 0–4: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823004917/https://uk.soccerway.com/matches/2019/06/11/europe/european-championship-qualification/andorra/france/2942843/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|14 |5 September 2020||[[Friends Arena]], Solna, Sweden|| align="center" |35||{{fb|SWE}}||align=center|1–0||align=center|1–0||[[2020–21 UEFA Nations League A]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/05/europe/uefa-nations-league/sweden/france/3243364/ |title=Sweden vs. France 0–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=5 September 2020 |archive-date=24 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524232852/https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/05/europe/uefa-nations-league/sweden/france/3243364/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style=text-align:center|15 |7 October 2020||[[Stade de France]], Saint-Denis, France|| align="center" |36||{{fb|UKR}}||align=center|6–1||align=center|7–1||[[Exhibition game#Association football|Friendly]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/07/world/friendlies/france/ukraine/3378281/ |title=France vs. Ukraine 7–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=7 October 2020 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011104821/https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/07/world/friendlies/france/ukraine/3378281/ |url-status=live }}</ref> |- !scope=row style="text-align: center"|16 | 14 October 2020 || [[Stadion Maksimir]], [[Zagreb]], Croatia || align="center" | 38 || {{fb|CRO}} ||align=center| 2–1 ||align=center| 2–1 || [[2020–21 UEFA Nations League A]]|| align="center" |<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/14/europe/uefa-nations-league/croatia/france/3243369/ |title=Croatia vs. France 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=14 October 2020}}</ref> |} === അന്താരാഷ്ട്ര ഗോളുകൾ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" |+International goals by date, venue, cap, opponent, score, result and competition ! scope="col" |No. ! data-sort-type="date" scope="col" |Date ! scope="col" |Venue ! scope="col" |Cap ! scope="col" |Opponent ! scope="col" |Score ! scope="col" |Result ! scope="col" |Competition |- ! scope="row" style="text-align: center" |1 |31 August 2017 |Stade de France, Saint-Denis, France | align="center" |5 |[[File:Flag_of_the_Netherlands.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|<span>[[File:Flag_of_the_Netherlands.svg|കണ്ണി=|പകരം=|23x23ബിന്ദു]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;</span>[[നെതർലന്റ്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|Netherlands]] | align="center" |4–0 | align="center" |4–0 |2018 FIFA World Cup qualification |- ! scope="row" style="text-align: center" |2 | rowspan="2" |27 March 2018 | rowspan="2" |Krestovsky Stadium, [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്|Saint Petersburg]], Russia | align="center" rowspan="2" |12 | rowspan="2" |[[File:Flag_of_Russia.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|<span>[[File:Flag_of_Russia.svg|കണ്ണി=|പകരം=|23x23ബിന്ദു]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;</span>Russia | align="center" |1–0 | align="center" rowspan="2" |3–1 | rowspan="3" |Friendly |- ! scope="row" style="text-align: center" |3 | align="center" |3–1 |- ! scope="row" style="text-align: center" |4 |9 June 2018 |Groupama Stadium, Décines-Charpieu, France | align="center" |15 |[[File:Flag_of_the_United_States.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|<span>[[File:Flag_of_the_United_States.svg|കണ്ണി=|പകരം=|23x23ബിന്ദു]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;</span>United States | align="center" |1–1 | align="center" |1–1 |- ! scope="row" style="text-align: center" |5 |21 June 2018 |Ekaterinburg Arena, Yekaterinburg, Russia | align="center" |17 |[[File:War flag of Peru.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|<span>[[File:War flag of Peru.svg|കണ്ണി=|പകരം=|23x23ബിന്ദു]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;</span>Peru | align="center" |1–0 | align="center" |1–0 | rowspan="3" |[[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 2018|2018 FIFA World Cup]] |- ! scope="row" style="text-align: center" |6 | rowspan="2" |30 June 2018 | rowspan="2" |Kazan Arena, Kazan, Russia | align="center" rowspan="2" |19 | rowspan="2" |[[File:Flag_of_Argentina.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു|<span>[[File:Flag_of_Argentina.svg|കണ്ണി=|പകരം=|23x23ബിന്ദു]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;</span>[[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|Argentina]] | align="center" |3–2 | align="center" rowspan="2" |4–3 |- ! scope="row" style="text-align: center" |7 | align="center" |4–2 |} == അവലംബം == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543482609-kylian-mbappe Kylian Mbappé profile] at the French Football Federation website * {{FIFA player|389867|id=389867}} * {{UEFA player|250076574|id=250076574}} * {{leqstat|id=58221}}L'Équipe{{leqstat|id=58221}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] r8tw7kwwi88olm6djra7cgdjhx8rnv8 സൺ ലി (നടി) 0 443173 4632717 4101661 2026-06-24T00:50:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632717 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sun Li (actress)}} {{Infobox Chinese-language singer and actor | name = സൺ ലി | gender = female | image = | tradchinesename = 孫儷 | simpchinesename = 孙俪 | pinyinchinesename = Sūn Lì | jyutpingchinesename = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1982|9|26}} | birth_place = [[Shanghai]], [[China]] | ethnicity = [[Han Chinese|Han]] | occupation = {{flatlist| *[[Actress]] *[[Singer]]}} | yearsactive = 2001&ndash;present | label = Hairun Media | alma_mater = Shanghai Oriental Culture College | spouse = {{marriage|[[Deng Chao]]|2010}} | children = 2 | hundredflowersawards = '''Best New Performer'''<br>2006 ''[[Fearless (2006 film)|Fearless]]'' | goldeneagleawards = '''Favorite Actress'''<br>2003 ''Goddess of Mercy''<br>2014 ''Hot Mom!'' | flyingapsarasawards = '''[[Flying Apsaras Award for Outstanding Actress|Outstanding Actress]]'''<br>2017 ''[[Nothing Gold Can Stay (TV series)|Nothing Gold Can Stay]]'' | magnoliaawards = '''Best Actress'''<br>2014 ''Hot Mom!''<br>2016 ''[[The Legend of Mi Yue]]'' | awards = }} '''സൂസൻ സൺ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''സൺ ലീ''' (ചൈനീസ്: 孙俪, ജനനം സെപ്റ്റംബർ 26, 1982) ഒരു [[ചൈനീസ്]] നടിയാണ്. [[ചൈന]]യുടെ ""Queen of Television"" എന്ന നിലയിൽ വിമർശകരും നെറ്റിസെൻസും അവരെ പ്രശംസിക്കുന്നു. <ref> "Chinese actress Sun Li: Feisty on screen, nervous off screen". The Straits Times. March 21, 2016. </ref>2018- ൽ, മൂന്ന് മികച്ച അവാർഡുകളായ ഫ്ലൈയിങ് അപ്സരസ് അവാർഡുകളും, ഗോൾഡൻ ഈഗിൾ അവാർഡുകളും മാഗ്നൊലിയ അവാർഡുകളും നേടിയതിനു ശേഷം "ഗ്രാൻഡ് സ്ലാം" നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ നടിമാരിൽ ഒരാളായി അവർ മാറി.<ref>{{cite web|url=https://sg.style.yahoo.com/sun-li-wins-best-actress-050600468.html|title=Sun Li wins Best Actress at Feitian Awards|date=April 10, 2018|website=Yahoo}}</ref> == അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം ! സിനിമ ! കഥാപാത്രം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |- |2006||''[[Fearless (2006 film)|Fearless]]'' || Yue Ci (Moon) || |- |2008||''[[Painted Skin (2008 film)|Painted Skin]]''||Xia Bing || |- |rowspan=2|2009||''[[Iron Road (film)|Iron Road]]''||Little Tiger|| |- |''[[Kung Fu Cyborg]]''|| Zhou Shumei|| <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2009/07/02/1411783.html|title=孙俪为《机器侠》泣不成声 刘镇伟感动连叫好|date=July 2, 2009|website=Mtime|language=zh|access-date=2018-09-27|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726103635/http://news.mtime.com/2009/07/02/1411783.html|url-status=dead}}</ref> |- |2010||''[[Just Another Pandora's Box]]''|| Rose ||<ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2009/08/20/1414259.html|title=《越光宝盒》杀青 孙俪有点癫郑中基很贱|date=August 20, 2009|website=Mtime|language=zh|access-date=2018-09-27|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726072332/http://news.mtime.com/2009/08/20/1414259.html|url-status=dead}}</ref> |- |rowspan=2|2011||''[[The Lost Bladesman]]''|| Qilan || |- |''[[Mural (film)|Mural]]''|| Shao Yao || |- |rowspan=2|2014||''[[Just Another Margin]]''||Jin Ling || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2014/01/07/1522660.html|title="大话天仙"曝剧照 郑伊健孙俪演绎新版武松潘金莲|date=January 17, 2014|website=Mtime|language=zh|access-date=2018-09-27|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726072106/http://news.mtime.com/2014/01/07/1522660.html|url-status=dead}}</ref> |- |''[[The Breakup Guru]]''||Herself|| [[Cameo appearance|Cameo]]<ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2013/09/11/1517769.html|title=杨幂加盟邓超导演"分手大师" 10月开拍孙俪客串|date=September 11, 2013|website=Mtime|language=zh|access-date=2018-09-27|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726072215/http://news.mtime.com/2013/09/11/1517769.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2015 || ''[[Devil and Angel]]'' ||Zha Xiaodao || |- |2018 || ''[[Shadow (2018 film)|Shadow]]'' || || |} ==ടെലിവിഷൻ പരമ്പര== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable" | Notes |- |2001|| ''[[Romance in the Rain]]'' || Dancer|| |- |rowspan=2|2003 || ''Goddess of Mercy''||An Xin|| |- |''Yi Shuang Xiu Hua Xie''||Lin Ying|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/2003-09-14/0819200484.html|title=孙俪：穿《一双绣花鞋》来宁|date=September 14, 2003|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |rowspan=3|2004 ||''A Ray of Sunshine''||Yi Aiyuan/Yi Chuanxia|| <ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/ent_2003/editor/news/starnews/031105/031105_200729.html|title=孙俪：《一米阳光》中的双面夏娃|date=November 5, 2003|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |''Hong Fen Shi Jia'' || Yao Zhi || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/2004-09-16/1032506063.html|title=佟大为孙俪走进《红粉世家》|date=September 16, 2004|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''Crimson Romance''||Zhou Xiaobai|| <ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/ent/editor/tv/050721/050721_438064.html|title=<血色浪漫>收视火爆 孙俪：爱坏男人过苦日子|date=July 1, 2005|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |rowspan=4|2005|| ''Feng Yu Xi Guan'' || Xie Tianhui|| <ref>{{cite web|url= http://ent.sina.com.cn/2004-12-29/0634613271.html|title=孙俪《风雨西关》扮野蛮 难博高云翔赞许|date=December 9, 2004 |website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''Days and a Bureau'' || Zhu Wanqiu || <ref>{{cite web|url= http://ent.sina.com.cn/2004-12-03/1126587822.html|title=刘烨孙俪再度牵手《天和局》|date=December 3, 2004|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''Happiness as Flowers''||Du Juan|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2005-10-09/1014860007.html|title=谈《幸福像花儿一样》 孙俪：当傻大姐幸福像花|date=October 9, 2005 |website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''[[Emerald on the Roof]]'' || Mo Jiaqi ||<ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2007-07-01/18361620824.shtml|title=孙俪霍建华《屋顶上的绿宝石》7月清凉登场|date=July 1, 2007|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |rowspan=2|2007|| ''[[Shanghai Bund (TV series)|Shanghai Bund]]'' || Feng Chengcheng || |- |''Yi Shi Qing Yuan'' || Ji Wen || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2008-09-04/15112156514.shtml|title=孙俪《一世情缘》中“嫌贫爱富”耍心机(图)|date=September 4, 2008|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |2008 ||''Tian Mi Mi'' ||Ye Qing || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2008-02-20/11501917682.shtml|title=孙俪畅谈《甜蜜蜜》 叶青儿本质上是幸福的|date=December 20, 2008 |website=Sina|language=zh}}</ref> |- |2009||''Auntie Duohe''|| Duo He || |- |2011||''[[The Legend of Zhen Huan]]''||[[Empress Xiaoshengxian|Zhen Huan]] || |- |2013||''Hot Mom!''||Xia Bing|| |- |2015||''[[The Legend of Mi Yue]]''||[[Queen Dowager Xuan|Mi Yue]]|| |- |2017||''[[Nothing Gold Can Stay (TV series)|Nothing Gold Can Stay]]''||Zhou Ying || |- |} == ആൽബങ്ങൾ == {|class="wikitable" |- ! Year ! English title ! Chinese title ! Language ! Notes |- | 2006||''Love is like the Air''|| 爱如空气|| rowspan=3|[[Mandarin Chinese|Mandarin]]|| <ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/06/0115/15/27H2B6NA00031NIL.html|title=孙俪推出首张单曲《爱如空气》|date=January 15, 2006|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | 2008||''A Little Dream''||小小的梦想|| |- | 2010||''Beautiful Signal''||美俪暗号|| |- |} ===സിംഗിൾസ്=== {|class="wikitable" |- ! Year !!English title!!Chinese title !!Album!! Notes |- |2003 || "Happier Than Me" || 比我幸福 || ''Goddess of Mercy OST'' || |- |2006 || "Even If There is No Tomorrow" || 就算没有明天 || ''[[Shanghai Bund]] OST'' || with [[Huang Xiaoming]] |- |2007 || "[[The Moon Represents My Heart]]" || 月亮代表我的心 || ''Tian Mi Mi OST'' || with [[Deng Chao]] |- |2009 || "Memory" || 记忆 || ''[[Kungfu Cyborg]] OST'' || with [[Alex Fong (singer)|Alex Fong]] |- |2010|| "Slowly Be Happy" ||慢慢快乐|| {{NA}}|| with Mo Yan Lin |- |2011|| "Mural" || 画壁 ||''[[Mural (film)|Mural]] OST'' || with [[Deng Chao]] |- |rowspan=2|2013 || "A Stable Happiness" || 稳稳的幸福|| ''Hot Mom OST'' || with Zhang Yi |- |"How Can You Bear to Hurt Me" ||你怎么舍得伤害我 || {{NA}}||Charity song; with [[Gigi Leung]] & [[Valen Hsu]] |- |2017 || "Can't Forget" ||忘不掉|| ''[[Nothing Gold Can Stay (TV series)|Nothing Gold Can Stay]] OST'' || |} == അവാർഡുകളും നോമിനേഷനുകളും == {| class="wikitable" |- ! Year !! Award !! Category !! Nominated work !!Result !! Ref. |- | rowspan=3|2004 || 24th [[Flying Apsaras Awards]] || [[Flying Apsaras Award for Outstanding Actress|Outstanding Actress]] ||rowspan=4|''Goddess of Mercy''|| {{nom}} || |- |rowspan=2| 22nd [[China TV Golden Eagle Award]] ||[[Golden Eagle Award for Best Actress (China)|Audience's Choice for Actress]]||{{won}} || rowspan=2|<ref>{{cite web|url=http://www.ctaatv.org.cn/contentRead.asp?classid=85&cmsid=13560|title=第二十二届中国电视金鹰奖|date=September 14, 2012|work=CTAATV|language=zh}}</ref> |- |Most Popular Actress ||{{won}} |- |2005 || 14th [[Chunyan Awards]] || Best Actress ||{{won}}|| |- |2006 || 28th [[Hundred Flowers Awards]] ||Best Newcomer ||rowspan=3|''[[Fearless (2006 film)|Fearless]]'' ||{{won}}|| <ref name=huo>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/2006-10-28/19431303167.html|title=最佳新人孙俪发表获奖感言 感谢经纪人与李连杰|date=28 October 2006|work=Sina|language=zh}}</ref> |- | rowspan=4|2007 || 2nd Hong Kong Film Directors' Guild Awards||Best Newcomer ||{{won}}|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2007-03-17/18051482457.html|title=孙俪喜获香港电影导演协会新人奖|date=March 17, 2007|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |[[26th Hong Kong Film Awards|26th]] [[Hong Kong Film Awards]] || [[Hong Kong Film Award for Best New Performer|Best New Performer]] ||{{nom}}|| |- | 13th [[Shanghai Television Festival]] ||[[Magnolia Award for Best Actress in a Television Series|Best Actress]] ||rowspan=2|''[[Shanghai Bund (TV series)|Shanghai Bund]]'' ||{{nom}}|| |- | 26th [[Flying Apsaras Awards]] || [[Flying Apsaras Award for Outstanding Actress|Outstanding Actress]] ||{{nom}} || |- | rowspan=2|2008 || 2nd Roma FictionFest || Best Actress || ''[[Iron Road (film)|Iron Road]]'' || {{won}}|| <ref name=rome>{{cite web|url=http://china.org.cn/culture/2008-07/25/content_16069255.htm|title=Sun Li crowned best actress in Roma Fiction Fest|work=China.org.cn|date=25 July 2008}}</ref> |- |24th [[China TV Golden Eagle Award]] ||[[Golden Eagle Award for Best Actress (China)|Audience's Choice for Actress]]||''Yi Shi Qing Yuan'' || {{nom}} || |- | rowspan=4|2009 || 27th [[Flying Apsaras Awards]] || 60th Anniversary Outstanding Contribution Award|| {{NA}} || {{won}}|| |- | [[28th Hong Kong Film Awards|28th]] [[Hong Kong Film Awards]] || [[Hong Kong Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] ||rowspan=4|''[[Painted Skin (2008 film)|Painted Skin]]'' ||{{nom}}|| |- | 2nd Iron Elephant Film Awards || Best Supporting Actress ||{{nom}}|| |- | [[27th Golden Rooster Awards|27th]] [[Golden Rooster Awards]] || [[Golden Rooster Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] ||{{nom}}|| |- | rowspan=2|2010 || [[30th Hundred Flowers Awards|30th]] [[Hundred Flowers Awards]] || [[Hundred Flowers Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] ||{{nom}}|| |- | 25th [[Gemini Awards]] || Best Actress || ''Iron Road'' || {{won}}|| <ref name=gemini>{{cite web|url=http://www.china.org.cn/arts/2010-11/18/content_21368452.htm|title=Sun Li named best actress at Canadian TV Awards|date=18 November 2010|work=China.org.cn}}</ref> |- | 2011 ||[[3rd Macau International Movie Festival|3rd]] [[Macau International Movie Festival]] || Best Actress || ''[[The Lost Bladesman]]'' ||{{nom}} || |- |rowspan=3| 2012|| 18th [[Shanghai Television Festival]] || [[Magnolia Award for Best Actress in a Television Series|Best Actress]]||rowspan=5|''[[Empresses in the Palace]]'' ||{{nom}}|| |- | 3rd [[Macau International Television Festival]] ||Best Actress||{{won}} || <ref>{{cite web|url=http://mimf.mtm.mo/?act=app&appid=37&mid=160&p=view|title=2012電影節、電視節獲獎名單|work=MITF|accessdate=2017-05-17|language=zh|archive-date=2017-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112132041/http://mimf.mtm.mo/?act=app&appid=37&mid=160&p=view|url-status=dead}}</ref> |- | 4th [[China TV Drama Awards]] ||Best Actress ||{{won}}|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2013-01-01/00143824972.shtml|title=安徽国剧盛典落幕 张嘉译孙俪分获视帝后|date=January 1, 2013|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | 2013 || [[41st International Emmy Awards|41st]] [[International Emmy Awards]] ||Best Actress||{{nom}}|| <ref name=emmy>{{cite web|title=Sun Li receives first Emmy nomination|url=http://usa.chinadaily.com.cn/china/2013-10/09/content_17017721.htm|website=China Daily|date=9 October 2013}}</ref> |- | rowspan=5|2014 || 2nd [[Asia Rainbow TV Awards]] ||Best Actress ||{{won}}|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2017-05-17/doc-ifyfeivp5796086.shtml|title=第四届亚洲电视彩虹奖落户马来西亚 孙俪曾获奖|date=May 17, 2017|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |20th [[Shanghai Television Festival]] || [[Magnolia Award for Best Actress in a Television Series|Best Actress]]|| rowspan=4|''Hot Mom!'' || {{won}}|| <ref name=shanghai>{{cite web|url=http://english.cntv.cn/2014/06/15/VIDE1402787042460837.shtml|title=Magnolia Awards announced at 20th Shanghai TV Fest|date=15 June 2014|work=CCTV|access-date=2020-12-29|archive-date=2017-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112074629/http://english.cntv.cn/2014/06/15/VIDE1402787042460837.shtml|url-status=dead}}</ref> |- | [[13th Huading Awards|13th]] [[Huading Awards]] || Best Actress ||{{nom}}|| |- | 27th [[China TV Golden Eagle Award]] ||[[Golden Eagle Award for Best Actress (China)|Audience's Choice for Actress]]||{{won}} || rowspan=2|<ref name=eagle>{{cite web|url=http://africa.chinadaily.com.cn/photo/2014-10/13/content_18729130.htm|title=10th China Golden Eagle TV Art Festival concludes|date=13 October 2014|work=China Daily|access-date=2020-12-29|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917024435/https://africa.chinadaily.com.cn/photo/2014-10/13/content_18729130.htm|url-status=dead}}</ref> |- |10th China Golden Eagle TV Arts Festival|| Most Popular Actress ||{{won}} |- |rowspan=2|2016 || 22nd [[Shanghai Television Festival]] || [[Magnolia Award for Best Actress in a Television Series|Best Actress]]||rowspan=2|''[[The Legend of Mi Yue]]'' || {{won}}||<ref name=shanghai2>{{cite web|url=http://english.sina.com/news/2016-06-11/doc-ifxszmnz7013805.shtml|title=Hu Ge, Sun Li win Magnolia Award for Best TV Series|date=11 June 2016|work=Sina}}</ref> |- |3rd [[Asia Rainbow TV Awards]] ||Best Actress (Ancient Drama) ||{{nom}} || |- | rowspan=2|2018 || 31st [[Flying Apsaras Awards]] || [[Flying Apsaras Award for Outstanding Actress|Outstanding Actress]] || rowspan=2|''[[Nothing Gold Can Stay (TV series)|Nothing Gold Can Stay]]'' ||{{won}}||<ref name=fly>{{cite web|url=http://africa.chinadaily.com.cn/a/201804/04/WS5ac439b7a3105cdcf651639f.html|title=31st Flying Apsaras Awards concludes in Ningbo|date=4 April 2018|website=China Daily}}</ref> |- | 24th [[Shanghai Television Festival]] |[[Magnolia Award for Best Actress in a Television Series|Best Actress]] |{{nom}} |<ref>{{cite web|url=http://ent.people.com.cn/n1/2018/0524/c1012-30012313.html|title=第24届上海电视节白玉兰奖中国电视剧单元入围名单公布|date=May 24, 2018|website=People's Daily|language=zh}}</ref> |} ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{Authority control}} {{Flying Apsaras Award for Outstanding Actress}} {{Magnolia Award for Best Actress}} {{Forbes China Celebrity 100}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചൈനീസ് ചലച്ചിത്രനടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചൈനീസ് ടെലിവിഷൻ നടികൾ]] 5d7tz6qc8oq4aexhxdup21gttk2t9a4 സ്റ്റീഫൻ മൗലാം 0 445266 4632706 4101636 2026-06-23T23:14:18Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632706 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Stephen Mowlam}} {{Infobox sportsperson |birth_date=22 December 1976 |birth_place= |death_date= |death_place= |medaltemplates={{MedalSport | Men’s [[Field Hockey]]}} {{MedalCountry | {{AUS}} }} {{MedalCompetition|[[Field hockey at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Field hockey at the 2004 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Champions Trophy (field hockey)|Champions Trophy]]}} {{MedalGold|[[2005 Men's Champions Trophy (field hockey)|2005 Chennai]]|Team}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold|[[2006 Commonwealth Games|2006 Melbourne]]|[[Hockey at the 2006 Commonwealth Games|Team]]}} }} '''സ്റ്റീഫൻ മൗലാം''' OAM (ജനനം 1976 ഡിസംബർ 22 , [[വിക്ടോറിയ]]) [[ഓസ്ട്രേലിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[ഫീൽഡ് ഹോക്കി]] ഗോൾകീപ്പർ താരമാണ്. [[ഏതൻ‌സ്|ഏഥൻസിലെ]] [[ഒളിമ്പിക്സ് 2004 (ഏതൻ‌സ്)|2004 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] സ്വർണ്ണ മെഡൽ നേടിയ ടീമിലെ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഫൈനലിൽ നെതർലാൻഡുകാരെ തോൽപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ജനുവരി 10 ന് [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]യ്ക്കെതിരായ മത്സരത്തിൽ [[സുൽത്താൻ അസ്‌ലൻ ഷാ ഹോക്കി ടൂർണമെന്റ്|സുൽത്താൻ അസ്ലൻ ഷാ കപ്പ്]] [[Kuala Lumpur|കോലാലമ്പൂരിൽ]] അദ്ദേഹം അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. മൗലാംമിന്റെ [[nicknamed|ഇരട്ടപ്പേരാണ്]] ഗിംപി. == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://web.archive.org/web/20040606031900/http://www.hockey.org.au/natteams/player_details.asp?PlayerID=80 Profile on Hockey Australia] {{Australia FH Squad 2004 Summer Olympics}} [[വർഗ്ഗം:ഫീൽഡ് ഹോക്കിയിൽ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ നേടിയവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ ഒളിമ്പിക് സ്വർണ്ണ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഒളിമ്പിക് ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ പുരുഷ ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:1976-ൽ ജനിച്ചവർ]] dnzikngkqp0m253b1irq5e8o20imsju സാമുല്ല ഖാൻ (ഫീൽഡ് ഹോക്കി) 0 445609 4632613 4101436 2026-06-23T15:46:08Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632613 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Samiullah Khan (field hockey)}} {{Infobox field hockey player | name = സാമുല്ല ഖാൻ | image = | image_size = | alt = | caption = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1951|9|6|df=y}} | birth_place = [[Bahawalpur]], Pakistan | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | death_place = | height = <!-- {{Convert| |cm|ftin|frac=2|abbr=on}} or {{Convert| |ft| |in|cm|abbr=on}} --> | weight = | position = Left winger | totalcaps(goals) = | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps(goals)1 = | medaltemplates = {{MedalSport | Men's [[field hockey]] }} {{MedalCountry | {{fh|Pakistan}} }} {{MedalCompetition | [[Olympic Games]] }} {{MedalBronze | [[1976 Summer Olympics|1976 Montreal]] | [[Field hockey at the 1976 Summer Olympics|Team]] }} {{MedalCompetition|[[Hockey World Cup|World Cup]]}} {{MedalSilver|[[1975 Men's Hockey World Cup|1975 Kuala Lumpur]]|}} {{MedalCompetition | [[Asian Games]] }} {{MedalGold | [[1974 Asian Games|1974 Tehran]] | [[Field hockey at the 1974 Asian Games|Team]] }} {{MedalGold | [[1978 Asian Games|1978 Bangkok]] | [[Field hockey at the 1978 Asian Games|Team]] }} {{MedalGold | [[1982 Asian Games|1982 New Delhi]] | [[Field hockey at the 1982 Asian Games|Team]] }} {{MedalCompetition|[[Hockey Champions Trophy|Champions Trophy]]}} {{MedalGold|[[1980 Men's Hockey Champions Trophy|1980 Karachi]]|}} }} '''സാമുല്ല ഖാൻ''' (ഉർദു: سمیع اللہ خان; ജനനം സെപ്റ്റംബർ 6, 1951, [[Bahawalpur|ബഹവാൾപൂർ]]) പാകിസ്താനിൽ നിന്നുള്ള മുൻ ഹോക്കി താരമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേഗത കാരണം '''പറക്കും കുതിര''' എന്ന വിളിപ്പേരുണ്ട്. അദ്ദേഹം ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസിലെ ഒരു മുൻ മുതിർന്ന കളിക്കാരനായിരുന്നു. <ref name=Dawn>[https://www.dawn.com/news/387193/samiullah-resigns-as-pakistan-manager Samiullah Khan resigns as Pakistan hockey team manager], Dawn (newspaper), Published 31 March 2005, Retrieved 21 August 2017</ref><ref name=PHF>[https://web.archive.org/web/20030322155640/http://www.phf.com.pk/legends/middle.php?name=27 Profile of Samiullah Khan on Pakistan Hockey Federation website], Retrieved 21 August 2017</ref> == ജീവിതം == 1970 കളിലും 1980 കളിലും ഇദ്ദേഹം ജന്മനാടായ ഒരു ഇടതു വിങർ ആയി കളിച്ചു.<ref name=PHF/> 1976 -ൽ മോൺട്രിയലിൽ നടന്ന [[1976 Summer Olympics|സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] പാകിസ്താന് വെങ്കല മെഡൽ നേടികൊടുത്തു.1978- ൽ ബാങ്കോക്കിൽ നടന്ന ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിലും 1982- ൽ ഇന്ത്യയിലും സ്വർണം നേടിയിരുന്നു.1982 ൽ [[മുംബൈ ലോകകപ്പ്]] നേടിയ [[പാകിസ്താൻ]] ഹോക്കി ടീമിന്റെ വൈസ് ക്യാപ്റ്റൻ ആയിരുന്നു. അതേ വർഷം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ ആയി [[ഇന്ത്യ]]യെ 7-1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി. വളരെ അപൂർവ്വമായ വേഗതയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ബോൾ നിയന്ത്രണം ഹോക്കിയിൽ കാണാവുന്ന അപൂർവമായ സവിശേഷതയാണ്. == അവാർഡും അംഗീകാരവും == * [[Pride of Performance]] Award in 1983 by the [[പാകിസ്താന്റെ പ്രസിഡന്റ്]] * [[Sitara-i-Imtiaz]] (Star of Excellence) Award by the [[പാകിസ്താന്റെ പ്രസിഡന്റ്]] in 2014<ref>[https://www.geo.tv/latest/92796-105-notables-to-get-pakistan-civil-awards-on-pakistan-day Sitara-i-Imtiaz Award for Samiullah Khan in 2014 on Geo News website], Published 23 March 2014, Retrieved 21 August 2017</ref> == അവലംബം== {{reflist}} {{Pride of Performance for Sports}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫീൽഡ് ഹോക്കിയിൽ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ നേടിയവർ]] [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താൻ ഒളിമ്പിക് ഹോക്കി താരങ്ങൾ]] p49hv7i2fcnhb16udignaxaqehh4e3h സ്റ്റാൻലി മെൻസോ 0 447265 4632705 4120838 2026-06-23T22:54:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632705 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Stanley Menzo}} {{Infobox football biography | name = സ്റ്റാൻലി മെൻസോ | image = Stanley Menzo, Bestanddeelnr 934-4786.jpg | image_size = 180 | fullname = Stanley Purl Menzo | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1963|10|15}} | birth_place = [[Paramaribo]], [[Suriname (Kingdom of the Netherlands)|Suriname]] | height = {{height|m=1.87}} | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = | youthyears1 = | youthclubs1 = TWW Centrum | youthyears2 = 1980–1983 | youthclubs2 = [[AVV Zeeburgia]] | years1 = 1983–1994 | clubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps1 = 249 | goals1 = 0 | years2 = 1984 | clubs2 = → [[HFC Haarlem|Haarlem]] (loan) | caps2 = 9 | goals2 = 5 | years3 = 1994–1996 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 15 | goals3 = 0 | years4 = 1996–1999 | clubs4 = [[Lierse S.K.|Lierse]] | caps4 = 73 | goals4 = 0 | years5 = 1997 | clubs5 = → [[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]] (loan) | caps5 = 10 | goals5 = 0 | years6 = 1999–2000 | clubs6 = Ajax | caps6 = 0 | goals6 = 0 | years7 = 2001–2002 | clubs7 = [[AGOVV Apeldoorn|AGOVV]] | caps7 = ? | goals7 = ? | nationalyears1 = 1989–1992 | nationalteam1 = [[Netherlands national football team|Netherlands]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 2002–2003 | managerclubs1 = [[AGOVV Apeldoorn|AGOVV]] | manageryears2 = 2003–2004 | managerclubs2 = [[Amsterdamsche FC|AFC]] | manageryears3 = 2005–2006 | managerclubs3 = [[AGOVV Apeldoorn|AGOVV]] | manageryears4 = 2006–2008 | managerclubs4 = [[FC Volendam|Volendam]] | manageryears5 = 2008–2010 | managerclubs5 = [[SC Cambuur|Cambuur]] | manageryears6 = 2010–2013 | managerclubs6 = [[SBV Vitesse|Vitesse]] (assistant) | manageryears7 = 2013–2014 | managerclubs7 = [[Lierse S.K.|Lierse]] | manageryears8 = 2014–2015 | managerclubs8 = [[Amsterdamsche FC|AFC]] | manageryears9 = 2016 | managerclubs9 = [[Ajax Cape Town FC|Ajax Cape Town]] (youth) | manageryears10 = 2016–2017 | managerclubs10 = [[Ajax Cape Town FC|Ajax Cape Town]]| }} വിരമിച്ച ഒരു ഡച്ച് ഫുട്ബോളറും ഗോൾ കീപ്പറും ആയിരുന്നു '''സ്റ്റാൻലി പേൾ മെൻസോ''' (ജനനം: 1963 ഒക്ടോബർ 15). [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]ൻ [[Premier Soccer League|പ്രീമിയർ സോക്കർ ലീഗിൽ]] [[Ajax Cape Town|അജാക്സ് കേപ് ടൗണിലെ]] മാനേജറായിരുന്നു. പ്രൊഫഷണൽ കരിയറിലെ ഭൂരിഭാഗവും അജാക്സിൽ (പത്ത് സീസണുകളിൽ) ചെലവഴിച്ചു കൊണ്ട് 300 ലധികം ഔദ്യോഗിക മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുകയും ഒമ്പത് പ്രമുഖ ടൈറ്റിലുകൾ ജയിക്കുകയും ചെയ്തു. മെൻസ്സോ ഒരു [[FIFA World Cup|ലോകകപ്പിലും]] [[UEFA European Championship|യൂറോപ്യൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും]] [[Netherlands national football team|ഡച്ച് ടീമിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ചു. == ക്ലബ് കരിയർ == [[സുരിനാം|സുരിനാമിലെ]] [[പരമാരിബൊ]]യിൽ ജനിച്ച മെൻസോ അമച്വർ എ.വി.വി. സീബുർഗിയയിൽ നിന്നും 19 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[Eredivisie|എറെഡെവിസീ]] ജെയിൻറ്സ് [[Ajax Amsterdam|അജാക്സ് ആംസ്റ്റെർഡാമിൽ]] എത്തി.<ref>[http://www.zeeburgia.nl/site/index.php?option=com_content&task=view&id=891&Itemid=483 Oud-Zeeburgianen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080418161958/http://www.zeeburgia.nl/site/index.php?option=com_content&task=view&id=891&Itemid=483 |date=2008-04-18 }} {{In lang|nl}}</ref> ==ബഹുമതികൾ== *'''അജാക്സ്''': **[[UEFA Cup Winners' Cup]]: 1986–87 **[[UEFA Europa League|UEFA Cup]]: 1991–92 **[[Eredivisie|Dutch League]]: 1984–85, 1989–90, 1993–94 **[[KNVB Cup|Dutch Cup]]: 1985–86, 1986–87, 1992–93, 1995–96 *'''Lierse''': **[[Belgian Pro League|Belgian League]]: 1996–97 **[[Belgian Cup]]: 1998–99 ==അവലംബം== {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commons category}} *[http://www.beijen.net/frank/cvs/menzo-s.htm Beijen profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127175444/http://www.beijen.net/frank/cvs/menzo-s.htm |date=2013-01-27 }} {{In lang|nl}} *{{wvo|1064}} *{{NFT player|pid=14961}} {{Navboxes colour |bg=gold |fg=navy |title= Awards |list1= {{Dutch Football Goalkeeper of the Year}} {{Belgian Professional Goalkeeper of the Year}} }} {{Navboxes colour |title= Netherlands squads |bg= #F1771D |fg= white |bordercolor= #21468B |list1= {{Netherlands Squad 1990 World Cup}} {{Netherlands Squad 1992 UEFA Euro}} }} {{Navboxes colour |title=Management roles |list1= {{AGOVV managers}} {{FC Volendam managers}} {{SC Cambuur managers}} {{Lierse S.K. managers}} {{Ajax Cape Town managers}} }} [[വർഗ്ഗം:ഡച്ച് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പരമാരിബൊയിൽ നിന്നുള്ളവർ]] 75brq6etidz9qxxsyznuv95h4q0t92p ഹാനിന്റെ പുസ്തകം 0 450821 4632726 2924462 2026-06-24T01:55:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632726 wikitext text/x-wiki {{short description|classic Chinese history book}} {{Italic title}} {{infobox Chinese |title=''ഹാനിന്റെ പുസ്തകം'' |pic=Ming Dynasty wood carving books in Tian Yi Chamber colllection.JPG |piccap=|[[മിംഗ് രാജവംശം]] തടി അച്ചിൽ പ്രിന്റ് ചെയ്തത് ''ഹാനിന്റെ പുസ്തകം'' |t= |s= |p= |w= |mi= |j= |tl= |mc= |oc-bs= }} പടിഞ്ഞാറൻ അഥവാ പൂർവ്വ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ [[ചരിത്രം]] പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഒരു [[ചൈന|ചൈനീസ്]] ഗ്രന്ഥമാണ് '''ഹാനിന്റെ പുസ്തകം'''. ബി.സി. 206 -ലെ ഒന്നാമത്തെ ചക്രവർത്തി മുതൽ എ.ഡി. 23 യിലെ [[വാംഗ് മാംഗ്|വാംഗ് മാംഗിന്റെ]] പതനം വരെയുള്ള ചരിത്രമാണ് ഇതിലെ പ്രതിപാദ്യം. കോടതിയിലെ ഒരു ഓഫീസറായിരുന്ന [[ബാൻ ഗു]], അയാളുടെ സഹോദരി [[ബാൻ ഷാവോ|ബാൻ ഷാവോയുടെ]] സഹായത്തോടെ, അവരുടെ പിതാവ് [[ബാൻ ബിയാവോ]] തുടങ്ങിവച്ച ജോലി എ.ഡി. 111ൽ പൂർത്തിയാക്കുകയായിരുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KLNrqn4WLZYC&redir_esc=y&hl=en|title=Notable Women of China|publisher=M.E. Sharpe|isbn=9780765619297|language=en}}</ref> പ്രശസ്ത ലോകചരിത്ര ഗ്രന്ഥമായ [[വലിയ ചരിത്രകാരന്റെ രേഖകൾ|വലിയ ചരിത്രകാരന്റെ രേഖകളെ]] മാതൃകയായി സ്വീകരിച്ചാണ് അവർ പുസ്തകം രചിച്ചത്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=TQN9nwkkXGsC&redir_esc=y|title=Sources of Chinese Tradition: From Earliest Times to 1600|last=Bary|first=Wm Theodore de|last2=Bloom|first2=Irene|date=1999-07-27|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231517980|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും ഒരൊറ്റ രാജവംശത്തെ പറ്റിയുള്ള ആദ്യ ജീവചരിത്ര ഗ്രന്ഥമാണ് ഹാനിന്റെ പുസ്തകം. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളെ പറ്റി അറിവുതരുന്ന ഒരു പക്ഷേ ഏക പുസ്തകമാണിത്. [[ജപ്പാൻ|ജപ്പാനെ]] സംബന്ധിച്ച ഏറ്റവും പുരാതന വിവരങ്ങളും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] പറ്റിയുള്ള പരാമർശങ്ങളും ഇതിലടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ==വർഷാനുഗത ചരിത്രങ്ങൾ== ചക്രവർത്തിമാരുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾ കൃത്യമായ വാർഷിക ക്രമത്തിൽ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സന്ദർഭങ്ങളുടെ കാലികമായ വിവരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി 12 വാല്യങ്ങളായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു. {| class=wikitable width=100% |- ! width=5%| ക്ര.നം. !! width=10%| നമ്പർ !! width=15%| തലക്കെട്ട് (ചൈനീസ്) !! width=25%| തലക്കെട്ട് (ഇംഗ്ലീഷ്) !! width=55%| തലക്കെട്ട് - മലയാളം |- | 001 || [[:s:zh:漢書/卷001上|വാല്യം 1 (Part 1)]], [[:s:zh:漢書/卷001下|Volume 1 (Part 2)]] || 高帝紀 || Annals of [[Emperor Gaozu of Han|Emperor Gaozu]], 206-195 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ഗാവോസു ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 206-195 |- | 002 || [[:s:zh:漢書/卷002|വാല്യം 2]] || 惠帝紀 || Annals of [[Emperor Hui of Han|Emperor Hui]], 194-188 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ഹുയി ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 194-188 |- | 003 || [[:s:zh:漢書/卷003|വാല്യം 3]] || 高后紀 || Annals of [[Empress Lü Zhi]] (regent 195-180 BCE) || ഹാൻ വംശത്തിലെ ലൂ ഝി ചക്രവർത്തിനിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 195-180 |- | 004 || [[:s:zh:漢書/卷004|വാല്യം 4]] || 文帝紀 || Annals of [[Emperor Wen of Han|Emperor Wen]], 179-157 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ വെൻ ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 179-157 |- | 005 || [[:s:zh:漢書/卷005|വാല്യം 5]] || 景帝紀 || Annals of [[Emperor Jing of Han|Emperor Jing]], 156-141 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ജിംഗ് ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 156-141 |- | 006 || [[:s:zh:漢書/卷006|വാല്യം 6]] || 武帝紀 || Annals of [[Emperor Wu of Han|Emperor Wu]], 140-87 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ വൂ ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 140-87 |- | 007 || [[:s:zh:漢書/卷007|വാല്യം 7]] || 昭帝紀 || Annals of [[Emperor Zhao of Han|Emperor Zhao]], 86-74 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ഴാവോ ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 86-74 |- | 008 || [[:s:zh:漢書/卷008|വാല്യം 8]] || 宣帝紀 || Annals of [[Emperor Xuan of Han|Emperor Xuan]], 73-49 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ഝുവാൻ ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 73-49 |- | 009 || [[:s:zh:漢書/卷009|വാല്യം 9]] || 元帝紀 || Annals of [[Emperor Yuan of Han|Emperor Yuan]], 48-33 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ യുവാൻ ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 48-33 |- | 010 || [[:s:zh:漢書/卷010|വാല്യം 10]] || 成帝紀 || Annals of [[Emperor Cheng of Han|Emperor Cheng]], 32-7 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ചെംഗ് ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 32-7 |- | 011 || [[:s:zh:漢書/卷011|വാല്യം 11]] || 哀帝紀 || Annals of [[Emperor Ai of Han|Emperor Ai]], 6-1 BCE || ഹാൻ വംശത്തിലെ ആയി ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു. 6-1 |- | 012 || [[:s:zh:漢書/卷012|വാല്യം 12]] || 平帝紀 || Annals of [[Emperor Ping of Han|Emperor Ping]], 1 BCE - 5 CE || ഹാൻ വംശത്തിലെ പിംഗ് ചക്രവർത്തിയുടെ വർഷാനുഗത ചരിത്രം, കൃ.മു.1 - കൃ.ശേ. 5 |} ===കാലാനുക്രമമായ പട്ടികകൾ=== Biao (表, പട്ടിക), 8 വാല്യം. പ്രധാനപ്പെട്ടവരെ പറ്റിയുള്ള കാലാനുക്രമമായ പട്ടിക. {| class=wikitable width=100% |- ! width=5%|# !! width=15%| Number !!width=15%| തലക്കെട്ട് (Chinese) !!width=35%| തലക്കെട്ട് (English)!!width=35%| തലക്കെട്ട് (മലയാളം) |- | 013 || [[:s:zh:漢書/卷013|വാല്യം 13]] || 異姓諸侯王表 || Table of nobles not related to the imperial clan || |- | 014 || [[:s:zh:漢書/卷014|വാല്യം 14]] || 諸侯王表 || Table of nobles related to the imperial clan || |- | 015 || [[:s:zh:漢書/卷015|വാല്യം 15]] || 王子侯表 || Table of sons of nobles || |- | 016 || [[:s:zh:漢書/卷016|വാല്യം 16]] || 高惠高后文功臣表 || Table of meritorious officials during the reigns of (Emperors) Gao, Hui, Wen and Empress Gao || |- | 017 || [[:s:zh:漢書/卷017|വാല്യം 17]] || 景武昭宣元成功臣表 || Table of meritorious officials during the reigns of (Emperors) Jing, Wu, Zhao, Xuan, Yuan and Cheng || |- | 018 || [[:s:zh:漢書/卷018|വാല്യം 18]] || 外戚恩澤侯表 || Table of nobles from families of the imperial consorts |- | 019 || [[:s:zh:漢書/卷019|വാല്യം 19]] || 上百官公卿表 || Table of nobility ranks and government offices || |- | 020 || [[:s:zh:漢書/卷020|വാല്യം 20]] || 古今人表 || Prominent people from the past until the present || |} ==അവലംബം== <references /> ==പുറം കണ്ണികൾ== {{wikisourcelang|zh|漢書}} *[http://ctext.org/han-shu ''Book of Han'' (Full text)] *[https://web.archive.org/web/20050210182705/http://www.laohats.com/Pan%20Chao.htm Pan Chao (Ban Zhao), Female Historian] *[http://depts.washington.edu/silkroad/ Silk Road Seattle] (The Silk Road Seattle website contains many useful resources including a number of full-text historical works, maps, photos, etc.) * [http://chinesenotes.com/hanshu.html ''Book of Han''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415081128/http://chinesenotes.com/hanshu.html |date=2019-04-15 }} Chinese text with matching English vocabulary [[വർഗ്ഗം:ചൈനയുടെ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹാൻ സാമ്രാജ്യം]] [[വർഗ്ഗം:ചൈനീസ് സാഹിത്യം]] p86g5wmmb46cdfwpfown3byyb9jjamt കഠിനംകുളം 0 452545 4632732 4591099 2026-06-24T03:08:46Z Malikaveedu 16584 4632732 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kadinamkulam}} {{Infobox settlement | name = കഠിനംകുളം | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = Boat at perumathura.jpg | image_caption = A Fishing traveler in Kadinamkulam lake | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|8|36|0|N|76|49|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[Gram panchayat]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 695303 | registration_plate = KL-22 | blank1_name_sec1 = അടുത്തുള്ള നഗരം | blank1_info_sec1 = Kazhakootam. | blank2_name_sec1 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = Attingal | website = }} [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലയിലെ ഒരു നഗരമാണ് '''കഠിനംകുളം.''' തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് വടക്ക് 22 കിലോമീറ്ററും, തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്ററും, തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ബസ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററും കഠിനംകുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. എട്ട് കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ദേശീയ പാത 47 കാണപ്പെടുന്നു. കിഴക്ക് കഠിനംകുളം കായൽ, പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ]], വടക്ക് [[പുതുകുറിച്ചി]], തെക്ക് [[ചാന്നങ്കാറ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളാൽ കഠിനംകുളം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കഠിനംകുളം പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് കഠിനംകുളം.<ref>http://villagemap.in/kerala/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram/132700.html</ref> കഠിനംകുളത്തെ ഇപ്പോഴത്തെ ജനസംഖ്യ 18,000 ആണ്. ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും ക്രിസ്ത്യാനികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == സാമ്പത്തികം == കഠിനംകുളം, അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പല അറേബ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി [[സൗദി അറേബ്യ]], യു.എ.ഇ എന്നിവയുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അടുത്തിടെ വരെ, കയർ, മത്സ്യബന്ധന വ്യവസായങ്ങൾ അവയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാന സ്രോതസ്സ് ജനങ്ങളെ സഹായിച്ചു. ഇപ്പോൾ കഠിനംകുളത്തെ ഈ വ്യവസായം നിലനിൽപ്പിന് വേണ്ടി പോരാടുന്നു. പരമ്പരാഗത വ്യവസായത്തിന്റെ പഴയ മഹത്ത്വം തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ അധികാരികൾ വിവിധ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കേരളത്തിലെ ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷന്റെ ബസ് സർവ്വീസുകൾ കഠിനംകുളത്തേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. കഠിനംകുളത്തേയ്ക്ക് തിരുവനന്തപുരം-കൊല്ലത്തെ ദേശീയപാതയിൽ കണിയാപുരത്തുനിന്ന് ഇടതുവശത്തേക്ക് തിരിയുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} {{തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}} [[Category:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] d4zrhbmpt4rm36g97ufklly2nyvvj01 4632735 4632732 2026-06-24T03:35:41Z Malikaveedu 16584 4632735 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kadinamkulam}} {{Infobox settlement | name = കഠിനംകുളം | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = Boat at perumathura.jpg | image_caption = A Fishing traveler in Kadinamkulam lake | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|8|36|0|N|76|49|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ഇന്ത്യയിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[Gram panchayat]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻ സമയം|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 695303 | registration_plate = KL-22 | blank1_name_sec1 = അടുത്തുള്ള നഗരം | blank1_info_sec1 = Kazhakootam. | blank2_name_sec1 = [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭാ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = Attingal | website = }} [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലയിലെ ഒരു നഗരമാണ് '''കഠിനംകുളം.''' തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് വടക്ക് 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായും, തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്ററും, തിരുവനന്തപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ബസ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററും ദൂരങ്ങളിലായി കഠിനംകുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. എട്ട് കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ദേശീയ പാത 47 കാണപ്പെടുന്നു. കിഴക്ക് കഠിനംകുളം കായൽ, പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ]], വടക്ക് [[പുതുകുറിച്ചി]], തെക്ക് [[ചാന്നങ്കാറ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളാൽ കഠിനംകുളം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കഠിനംകുളം പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് കഠിനംകുളം.<ref>http://villagemap.in/kerala/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram/132700.html</ref> കഠിനംകുളത്തെ ഇപ്പോഴത്തെ ജനസംഖ്യ 18,000 ആണ്. ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും ക്രിസ്ത്യാനികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == സാമ്പത്തികം == കഠിനംകുളം, അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പല അറേബ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി [[സൗദി അറേബ്യ]], യു.എ.ഇ എന്നിവയുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അടുത്തിടെ വരെ, കയർ, മത്സ്യബന്ധന വ്യവസായങ്ങൾ അവയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാന സ്രോതസ്സ് ജനങ്ങളെ സഹായിച്ചു. ഇപ്പോൾ കഠിനംകുളത്തെ ഈ വ്യവസായം നിലനിൽപ്പിന് വേണ്ടി പോരാടുന്നു. പരമ്പരാഗത വ്യവസായത്തിന്റെ പഴയ മഹത്ത്വം തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ അധികാരികൾ വിവിധ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ഗതാഗതം == കേരളത്തിലെ ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷന്റെ ബസ് സർവ്വീസുകൾ കഠിനംകുളത്തേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നു. കഠിനംകുളത്തേയ്ക്ക് തിരുവനന്തപുരം-കൊല്ലത്തെ ദേശീയപാതയിൽ കണിയാപുരത്തുനിന്ന് ഇടതുവശത്തേക്ക് തിരിയുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} {{തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}} [[Category:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] e4zqxnvycc8k6rfv75csnsbws6ewgy3 സിവ ഓയസിസ് 0 467562 4632661 4591733 2026-06-23T17:58:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632661 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Siwa Oasis}} {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = Siwa Oasis | native_name = Isiwan / {{lang|ar|واحة سيوة}} / ϯϣⲉϣⲁⲙⲟⲩ | settlement_type = [[List of cities and towns in Egypt|City]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = يوم جديد.jpg | photo2a = Siwa lake.jpg | photo2b = بيوت.jpg | photo3a = Siwa oasis - Egypt.jpg | photo3b = Lake Aftnas in Siwa.jpg | size = 275 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} | image_caption = '''Clockwise from top:''' <br> Shali Mountain village, Ruins of the Old Siwa, Lake Aftnas, Pigeon Towers, oasis near Siwa. <!-- images and maps -->| pushpin_map = Egypt | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = Location in Egypt <!-- Location -->| coordinates = {{coord|29|12|19|N|25|31|10|E|region:EG|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Egypt}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Egypt|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Matrouh Governorate|Matrouh]] <!-- Area -->| unit_pref = Imperial <!-- Area/postal codes & others -->| population_total = 32741|<!-- Politics --> | timezone = [[Egypt Standard Time|EST]] | utc_offset = +2 }} [[File:Qattara depression map.png|300px|thumb|right|Map of Siwa]] [[ലിബിയ]]ൻ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ (30 മൈൽ) കിഴക്കായി, ഈജിപ്റ്റിലെ പടിഞ്ഞാറൻ മരുപ്രദേശത്തുള്ള [[Qattara Depression|ഖത്തറ ഡിപ്രെഷനും]] [[Great Sand Sea|ഗ്രേറ്റ് സാൻഡ് കടലിനും]] ഇടയിൽ [[കെയ്റോ]]യിൽ നിന്ന് 560 കിലോമീറ്റർ (348 മൈൽ) അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നഗര മരുപ്പച്ചയാണ് '''സിവ ഓയസിസ്'''.<ref name=EBsiwa>{{Citation |contribution=Siwa |title=Encyclopædia Britannica |year=2007}}</ref><ref>{{Citation |editor-last=Bard |editor-first=Kathryn A. |editor2-last=Shubert |editor2-first=Steven Blake |title=Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt |year=1999 |publisher=Routledge (UK) |url=https://books.google.com/?id=XNdgScxtirYC&pg=PA738&lpg=PA738&dq=%22Siwa+Oasis%22 |isbn=978-0-415-18589-9}}</ref><ref>{{Citation |editor-last=Arnold |editor-first=Dieter |editor2-last=Strudwick |editor2-first=Helen |editor3-last=Strudwick |editor3-first=Nigel |title=The Encyclopaedia of Ancient Egyptian Architecture |year=2003 |publisher=I B Tauris |url=https://books.google.com/?id=XIns9M_9DcgC&pg=RA1-PA223&lpg=RA1-PA223&dq=%22Siwa+Oasis%22 |isbn=978-1-86064-465-8}}</ref>ഏതാണ്ട് 80 കിലോമീറ്റർ (50 മ) നീളവും 20 കി.മി വീതിയും ഉള്ള സിവ ഓയാസിസ്, ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നായി, 33,000 ആൾക്കാരിൽ കൂടുതലും,<ref>According to 2016 CAPAMS census: http://www.capmas.gov.eg/Pages/StaticPages.aspx?page_id=7188 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817051316/http://www.capmas.gov.eg/Pages/StaticPages.aspx?page_id=7188 |date=2016-08-17 }}</ref> ബെർബറിയൻ ജനങ്ങളും<ref name=EBsiwa/> ഒരു തനതായ സംസ്കാരവും സിവി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ബെർബർ കുടുംബത്തിന്റെ തനതായ ഭാഷയും അവർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/egypt/western-desert/siwa-oasis/introduction|title=Siwa Oasis, Egypt - Lonely Planet|last=Planet|first=Lonely|website=Lonely Planet|language=en|access-date=2017-05-19|archive-date=2016-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825210727/http://www.lonelyplanet.com/egypt/western-desert/siwa-oasis/introduction|url-status=dead}}</ref> ==ഇതും കാണുക== * [[List of cities and towns in Egypt]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==ബിബ്ലിയോഗ്രാഫി== * {{In lang|fr}}{{cite web|url= http://vbat.org/spip.php?article268 |title=''De l’habitation aux pieds d’argile, Les vicissitudes des matériaux (et des techniques) de construction à Siwa (Égypte)'' }}, de Vincent Battesti, ''in'' Benfoughal T. et Boulay S. (dirs), ''Journal des Africanistes'', ''Sahara : identités et mutations sociales en objets'', Paris, Sociétés des Africanistes, 2006, Tome 76, fascicule 1, pp.&nbsp;165–85. * (German) Frank Bliss, 'Siwa – Die Oase des Sonnengottes. Leben in einer ägyptischen Oase vom Mittelalter bis in die Gegenwart'. Bonn 1998'. * (French) Frank Bliss, 'Artisanat et artisanat d’art dans les oasis du désert occidental égyptien'. Veröffentlichungen des Frobenius-Instituts, Köln 1998. * {{In lang|fr}}{{cite web|url= http://vbat.org/spip.php?article169 |title=''« Pourquoi j’irais voir d’en haut ce que je connais déjà d’en bas ? » Centralités et circulations : comprendre l’usage des espaces dans l’oasis de Siwa'' }}, de Vincent Battesti, ''in'' Battesti V. et Puig N. (dirs) [http://ema.revues.org/index696.html Égypte/Monde Arabe], ''Terrains d’Égypte, anthropologies contemporaines'', n° 3, 3e série, 1er semestre 2006, Le Caire, [[Cedej]], pp.&nbsp;139–79. * {{In lang|fr}} [[Alain Blottière]], ''L'Oasis'', éditions Quai Voltaire, Paris, 1992. Pocket edition : éditions Payot, "Petite Bibliothèque Voyageurs", Paris, 1994. (see link below). * (English) Margaret Mary Vale, 'Sand and Silver: Jewellery, Costume and Life in the Oasis of Siwa', London, 2011. * [http://www.selectegypt.com/egypt/western-desert-oases-maps.html Western Desert Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517155118/http://www.selectegypt.com/egypt/western-desert-oases-maps.html |date=2018-05-17 }} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [http://www.eeaa.gov.eg/en-us/topics/nature/protectorates/protectoratesdescription.aspx Ministry of Environment Egyptian Environmental Affairs Agency - Natural Protectorates Description] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829071334/http://www.eeaa.gov.eg/en-us/topics/nature/protectorates/protectoratesdescription.aspx |date=2019-08-29 }} * {{In lang|en}} [http://www.siwaoasis.com/ The Locally Run Website of Siwa Oasis]. * {{In lang|en}} [http://www.siwawi.com/ Siwawi.com The guide for visiting Siwa Oasis]. * {{In lang|en}} [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198805/siwa-oasis.extraordinary.htm Siwa Oasis – Extraordinary]. Archived on {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140711002346/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198805/siwa-oasis.extraordinary.htm |date=2014-07-11 }} * {{In lang|en}} [http://www.harpocrates.com.eg/siwa.htm Alain Blottière's Travel book on Siwa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514081850/http://www.harpocrates.com.eg/siwa.htm |date=2010-05-14 }}. * {{In lang|en}} [https://web.archive.org/web/20131001112107/http://imagesjourney.com/Main.aspx?Category=15 Siwa Oasis Photo Gallery]. * [http://www.egypt.travel/attractions/olive-and-palm-groves/ Olive and Palm Groves in Siwa Oasis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181115195119/http://www.egypt.travel/attractions/olive-and-palm-groves/ |date=2018-11-15 }} {{Wikivoyage|Siwa}} {{Commons category|Siwa}} {{Egyptian Cities}} {{National Parks of Egypt}} {{Egypt oasis areas}} [[വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ ടൂറിസം]] [[വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ മരുപ്പച്ചകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ നാഷണൽ പാർക്കുകൾ]] c4k8ijlvl6cwb4hzmux20hn9awd9k8g ബേബി റാണി മൗര്യ 0 469829 4632781 4594426 2026-06-24T10:59:41Z Altocar 2020 144384 /* മുൻകാലജീവിതം */ 4632781 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Baby Rani Maurya}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = Baby Rani Maurya | native_name = | native_name_lang = | image = The Governor of Uttarakhand, Baby Rani Maurya.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1956|08|15}} | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = | office = [[Governor of Uttarakhand]] | constituency = | term_start = 26 August 2018 | term_end = 15 September 2021 | predecessor =[[Krishan Kant Paul]] | successor = Lt Gen [[Gurmit Singh]] | office2 = Member of the [[National Commission for Women]] | term2 = 2002–2005 | office3 = Mayor of [[Agra]] | term3 = 1995–2000 | party = [[Bharatiya Janata Party]] | spouse = Pradeep Kumar Maurya | children = | website = | footnotes = | date = | year = | source = }} ''பேபி ராணி மௌரியா''' (''Baby Rani Maurya'') (பிறப்பு 15 ஆகத்து 1956) ஓர் இந்திய அரசியல்வாதி ஆவார். இவர் 26 ஆகத்து 2018 முதல் செப்டம்பர் 2021 வரை [[உத்தராகண்ட்|உத்தராகண்டின்]] [[உத்தராகண்ட் ஆளுநர்களின் பட்டியல்|ஏழாவது ஆளுநராக]] நியமிக்கப்பட்டார். இவர் 1990களின் தொடக்கத்தில் [[பாரதிய ஜனதா கட்சி|பாரதிய ஜனதா கட்சியின்]] தொண்டராக அரசியலில் நுழைந்தார். இவர் 1995 முதல் 2000 வரை [[ஆக்ரா]] [[மாநகராட்சி]]யின் முதல் பெண் நகரத் தந்தையாக இருந்தார். 2002 முதல் 2005 வரை, இவர் [[தேசிய மகளிர் ஆணையம் (இந்தியா)|தேசிய மகளிர் ஆணையத்தில்]] பணியாற்றினார். இவர் [[யோகி ஆதித்தியநாத்தின் இரண்டாம் அமைச்சரவை]]யில் கேபினெட் {{what}}அமைச்ச்ராக 24 மார்ச் 2022 அன்று பதவியேற்றார். == മുൻകാലജീവിതം == 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ജനിച്ച മൗര്യ [[ബിഎഡ്|ബാച്ചിലർ ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ]], ആർട്ട്സിൽ നിന്ന് മാസ്റ്റർ ബിരുദം നേടി. <ref name="ukgovernor" /> == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} gx1hyovlsuo1aslcc1erebv831p7y3w 4632782 4632781 2026-06-24T11:00:05Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632782 wikitext text/x-wiki == മുൻകാലജീവിതം == 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ജനിച്ച മൗര്യ [[ബിഎഡ്|ബാച്ചിലർ ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ]], ആർട്ട്സിൽ നിന്ന് മാസ്റ്റർ ബിരുദം നേടി. <ref name="ukgovernor" /> == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} pefv2mdyk3qku5v7euz8ihvnadcusyg 4632783 4632782 2026-06-24T11:00:16Z Altocar 2020 144384 4632783 wikitext text/x-wiki == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} 4gt8z5okad898epbg2rt20ktsld034h 4632784 4632783 2026-06-24T11:04:07Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632784 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = | image = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | office = | term = | predecessor = | successor = | office2 = | term2 = | constituency2 = | office3 = | term3 = | predecessor3 = | successor3 = | spouse = | children = | date = | year = | source = }} == ജീവിത രേഖ == == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == == അവലംബം == == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} c31abnpz1slfyr7ayw9pw2x89shx5ja 4632785 4632784 2026-06-24T11:04:20Z Altocar 2020 144384 4632785 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = | image = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | office = | term = | predecessor = | successor = | office2 = | term2 = | constituency2 = | office3 = | term3 = | predecessor3 = | successor3 = | spouse = | children = | date = | year = | source = }} == ജീവിത രേഖ == == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} pv3cly5vjhkwgeoj75bxlio8sfon8q1 4632786 4632785 2026-06-24T11:04:36Z Altocar 2020 144384 4632786 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = | image = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | office = | term = | predecessor = | successor = | office2 = | term2 = | constituency2 = | office3 = | term3 = | predecessor3 = | successor3 = | spouse = | children = | date = | year = | source = }} == ജീവിത രേഖ == == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} b5lavvrbxmw7537ayddp7jpw89rvlsh 4632787 4632786 2026-06-24T11:04:47Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിത രേഖ */ 4632787 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = | image = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | office = | term = | predecessor = | successor = | office2 = | term2 = | constituency2 = | office3 = | term3 = | predecessor3 = | successor3 = | spouse = | children = | date = | year = | source = }} == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} dqqjqhkzv9sr7ql30lbechyqiswkf9c 4632789 4632787 2026-06-24T11:10:44Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632789 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} == ജീവിത രേഖ == <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} ok1ch7vbf7u3xdhf7k1pb75sfswrt31 4632790 4632789 2026-06-24T11:13:16Z Altocar 2020 144384 /* ജീവിത രേഖ */ 4632790 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} f6fr0hknrno8l6h07zn32ifhvkql59p 4632792 4632790 2026-06-24T11:23:58Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632792 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} 2i3r3pjdb4tx3iqi2ka2q29cahmd8ia 4632793 4632792 2026-06-24T11:24:16Z Altocar 2020 144384 4632793 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} h5jiwx1zd4pw0muo3glko46928wueoz 4632794 4632793 2026-06-24T11:27:18Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632794 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] {{India-politician-stub}} cnwyjdr7d0qs70s7ipv3sdwxzbyzeaq 4632795 4632794 2026-06-24T11:27:53Z Altocar 2020 144384 /* അവലംബം */ 4632795 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] jguy424s0d9wzbvh49ih3d4noodnitq 4632796 4632795 2026-06-24T11:29:05Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632796 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] l1fj58mn83yj0l3yx9xjlk4l5j24lyy 4632797 4632796 2026-06-24T11:30:50Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632797 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] m7olnxi4ve51c6yotbyty5024yglyt8 4632798 4632797 2026-06-24T11:31:48Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632798 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] 3804rvst2unawpppe4od49zrwigcw67 4632799 4632798 2026-06-24T11:35:25Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632799 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/the-rise-of-baby-rani-maurya-and-why-she-is-important-for-the-bjp/articleshow/90441267.cms</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] nnxqi33bejxuvixbsawk1znrv2nvb6o 4632800 4632799 2026-06-24T11:36:35Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632800 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/the-rise-of-baby-rani-maurya-and-why-she-is-important-for-the-bjp/articleshow/90441267.cms</ref><ref>https://www.indiatoday.in/india/story/up-polls-baby-rani-maurya-could-contest-agra-rural-seat-1851142-2021-09-09</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990 ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997 ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] 6knpuxqnl0wuwmmpaeyoaqotnjp4quj 4632801 4632800 2026-06-24T11:37:40Z Altocar 2020 144384 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4632801 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/the-rise-of-baby-rani-maurya-and-why-she-is-important-for-the-bjp/articleshow/90441267.cms</ref><ref>https://www.indiatoday.in/india/story/up-polls-baby-rani-maurya-could-contest-agra-rural-seat-1851142-2021-09-09</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990-ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997-ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായി സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] 25y90i0eq582mx6cs8eaemchxkrms2f 4632802 4632801 2026-06-24T11:38:26Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632802 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ. ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/the-rise-of-baby-rani-maurya-and-why-she-is-important-for-the-bjp/articleshow/90441267.cms</ref><ref>https://www.indiatoday.in/india/story/up-polls-baby-rani-maurya-could-contest-agra-rural-seat-1851142-2021-09-09</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990-ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997-ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായി സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] 6pb7b2ifvpviqw83py7mvlgjxgxcd6a 4632803 4632802 2026-06-24T11:39:14Z Altocar 2020 144384 /* */ 4632803 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = ബേബി റാണി മൗര്യ | image = Baby Rani Maurya in 2022 (cropped).jpg | birth_date = {{ birth date and age|1956|08|15|df=yes}} | birth_place = ആഗ്ര, ഉത്തർ പ്രദേശ് | death_date = | death_place = | office = സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 2022 - തുടരുന്നു | office2 = നിയമസഭാംഗം, ഉത്തർ പ്രദേശ് | term2 = 2022 - തുടരുന്നു | constituency2 = ആഗ്ര | office3 = സംസ്‌ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് | term3 = 2018 - 2021 | predecessor3 = കെ കെ പോൾ | successor3 = ലഫ്. ജനറൽ (റിട്ട.) ഗുർമിത് സിംഗ് | party = [[ബി.ജെ.പി]] | spouse = പ്രദീപ് കുമാർ | children = | date = 24 ജൂൺ | year = 2026 | source = https://starsunfolded.com/baby-rani-maurya/ സ്റ്റാർസ് അൺ ഫോൾഡഡ് }} 2022 മുതൽ രണ്ടാം യോഗി ആദിത്യനാഥ് മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2022 മുതൽ ആഗ്രയിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായി തുടരുന്ന ഉത്തർ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന ബിജെപി നേതാവാണ് ''' ബേബി റാണി മൗര്യ. ''' 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/failure-of-womens-reservation-bill-is-foeticide-says-up-minister/</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/bjp-chief-nadda-appoints-baby-rani-maurya-and-dilip-ghosh-as-national-vice-presidents/article36572578.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/the-rise-of-baby-rani-maurya-and-why-she-is-important-for-the-bjp/articleshow/90441267.cms</ref><ref>https://www.indiatoday.in/india/story/up-polls-baby-rani-maurya-could-contest-agra-rural-seat-1851142-2021-09-09</ref> == ജീവിത രേഖ == ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ആഗ്രയിൽ റാംസിംഗിൻ്റെയും കുസും ദേവിയുടെയും മകളായി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ജനിച്ചു. എം.എ, ബി.എഡാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത <ref name="ukgovernor">{{Cite web |url=http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |title=Bioprofile of Smt. Baby Rani Maurya, Hon'ble Governor, Uttarakhand |website=Rajbhawan Uttarakhand |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827095230/http://governoruk.gov.in/pages/display/63-our-governor |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1990-ൽ ബിജെപിയിൽ ചേർന്ന ബേബി റാണി 1997-ൽ ആഗ്ര മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഇലക്ഷനിൽ വിജയിച്ച് ആഗ്ര മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1997-ൽ പട്ടിക ജാതി മോർച്ചയുടെ സംസ്ഥാന ഭാരവാഹിയായി സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. 2007-ൽ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബേബി റാണി 2018 മുതൽ 2021 വരെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഗവർണറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''' പ്രധാന പദവികളിൽ ''' * 2001 : സംസ്ഥാന സാമൂഹികക്ഷേമ ബോർഡ് അംഗം * 2002 : ദേശീയ വനിത കമ്മീഷൻ അംഗം * 2013-2015 : ഉത്തരാഖണ്ഡ് ബിജെപി പ്രഭാരി * 2018-2021 : സംസ്ഥാന ഗവർണർ, ഉത്തരാഖണ്ഡ് * 2021 : ബിജെപി ദേശീയ ഉപ-അധ്യക്ഷൻ * 2022 : നിയമസഭാംഗം ആഗ്ര * 2022 : സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി ==അവലംബം== {{reflist|30em}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Krishan Kant Paul]]}} {{s-ttl|title=[[List of governors of Uttarakhand|Governor of Uttarakhand]]|years=26 August 2018 – 15 September 2021}} {{s-aft|after=[[Gurmit Singh]]}} |- {{s-end}} {{Current Indian governors}} [[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ ഗവർണർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഗവർണ്ണർമാർ]] hwxnz8ansy6ss5abnuibavlcfofgb8t നിരഞ്ജന അനൂപ്‌ 0 472665 4632763 4087964 2026-06-24T06:26:06Z ~2026-33887-34 219020 /* */ ഫോട്ടോക്ക് മുകളിൽ ജന്മതിയതി കൊടുത്തു. 4632763 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|നിരഞ്ജന അനൂപ്}} {{Infobox person | name = നിരഞ്ജന അനൂപ്‌ | image = Niranjana-Anoop-2017.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ഫെബ്രുവരി 6 1999 | birth_place = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]], India | parents = അനൂപ് അക്ബർ<br/> നാരായണി അനൂപ് | occupation = {{hlist|Actress|classical dancer}} | years_active = 2014{{En dash}}present | relatives = [[Ranjith (director)|Ranjith]] (uncle) <br/> [[Revathy]] (aunt) | homepage = }} മലയാള ചലച്ചിത്ര നടിയാണ് '''നിരഞ്ജന അനൂപ്'''(ജനനം :ഫെബ്രുവരി 6 1999).<ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/161018/onto-a-bigger-stage.html |title=Onto a bigger stage |first=Elizabeth |last=Thomas |date=16 October 2018 |website=Deccan Chronicle}}</ref> ചെറുപ്പം മുതൽ [[കുച്ചിപ്പുടി]] അഭ്യസിച്ച<ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/oct/08/niranjana-anoop-embodies-krishna-in-dance-drama-govinda-madhava-1882419.html |title=Niranjana Anoop embodies Krishna in dance drama 'Govinda Madhava' |website=The New Indian Express}}</ref> ഇവർ [[രഞ്ജിത്ത്]] [[സംവിധാനം]] ചെയ്ത [[ലോഹം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ആണ് മലയാള സിനിമ രംഗത്ത് കടന്നു വന്നത്. ചിത്രത്തിൽ [[ടെന്നീസ്]] താരത്തിന്റെ വേഷത്തിലാണ് നിരജ്ജന അഭിനയിച്ചത്. ലോഹത്തിന് ശേഷം 2017 ൽ [[C/O സൈറ ബാനു]] ,[[പുത്തൻ പണം]],[[ഗൂഢാലോചന]] എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.[[ബി.ടെക്]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ അനന്യ വിശ്വനാഥൻ എന്ന [[കഥാപാത്രം| കഥാപാത്രത്തിന്]] മികച്ച പ്രതികരണമാണ് [[പ്രേക്ഷകർ| പ്രേക്ഷകരുടെ]] ഭാഗത്ത് നിന്ന് ലഭിച്ചത്. ==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ== * [[Yasagan]] (2014) * [[Soan Papdi]] (2015) * [[ലോഹം]] (2015)...മൈത്രി * [[455]] (2017) * [[പുത്തൻ പണം]] (2017)...മിയ * [[ഗൂഢാലോചന]] (2017)...ഫിദ * [[C/O സൈറ ബാനു]] (2017)...അരുന്ധതി * [[ഇര]] (2018)...ജനിഫർ * [[കല വിപ്ലവം പ്രണയം]] (2018) * [[ബി.ടെക്]] (2018)...അനന്യ വിശ്വനാഥൻ * [[ലളിതം സുന്ദരം]] (2020) * ടർബോ (2024) ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDb name|7561244}} djli48o0138udo0ut4s915i5d3l40y7 4632764 4632763 2026-06-24T06:27:15Z ~2026-33887-34 219020 /* */ ഫോട്ടോക്ക് താഴെ ജന്മ തിയതി കൊടുത്തു 4632764 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|നിരഞ്ജന അനൂപ്}} {{Infobox person | name = നിരഞ്ജന അനൂപ്‌. | image = Niranjana-Anoop-2017.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = ഫെബ്രുവരി 6 1999 | birth_place = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]], India | parents = അനൂപ് അക്ബർ<br/> നാരായണി അനൂപ് | occupation = {{hlist|Actress|classical dancer}} | years_active = 2014{{En dash}}present | relatives = [[Ranjith (director)|Ranjith]] (uncle) <br/> [[Revathy]] (aunt) | homepage = }} മലയാള ചലച്ചിത്ര നടിയാണ് '''നിരഞ്ജന അനൂപ്'''(ജനനം :ഫെബ്രുവരി 6 1999).<ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/161018/onto-a-bigger-stage.html |title=Onto a bigger stage |first=Elizabeth |last=Thomas |date=16 October 2018 |website=Deccan Chronicle}}</ref> ചെറുപ്പം മുതൽ [[കുച്ചിപ്പുടി]] അഭ്യസിച്ച<ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/oct/08/niranjana-anoop-embodies-krishna-in-dance-drama-govinda-madhava-1882419.html |title=Niranjana Anoop embodies Krishna in dance drama 'Govinda Madhava' |website=The New Indian Express}}</ref> ഇവർ [[രഞ്ജിത്ത്]] [[സംവിധാനം]] ചെയ്ത [[ലോഹം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ആണ് മലയാള സിനിമ രംഗത്ത് കടന്നു വന്നത്. ചിത്രത്തിൽ [[ടെന്നീസ്]] താരത്തിന്റെ വേഷത്തിലാണ് നിരജ്ജന അഭിനയിച്ചത്. ലോഹത്തിന് ശേഷം 2017 ൽ [[C/O സൈറ ബാനു]] ,[[പുത്തൻ പണം]],[[ഗൂഢാലോചന]] എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.[[ബി.ടെക്]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ അനന്യ വിശ്വനാഥൻ എന്ന [[കഥാപാത്രം| കഥാപാത്രത്തിന്]] മികച്ച പ്രതികരണമാണ് [[പ്രേക്ഷകർ| പ്രേക്ഷകരുടെ]] ഭാഗത്ത് നിന്ന് ലഭിച്ചത്. ==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ== * [[Yasagan]] (2014) * [[Soan Papdi]] (2015) * [[ലോഹം]] (2015)...മൈത്രി * [[455]] (2017) * [[പുത്തൻ പണം]] (2017)...മിയ * [[ഗൂഢാലോചന]] (2017)...ഫിദ * [[C/O സൈറ ബാനു]] (2017)...അരുന്ധതി * [[ഇര]] (2018)...ജനിഫർ * [[കല വിപ്ലവം പ്രണയം]] (2018) * [[ബി.ടെക്]] (2018)...അനന്യ വിശ്വനാഥൻ * [[ലളിതം സുന്ദരം]] (2020) * ടർബോ (2024) ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDb name|7561244}} lhd1n58cwc1zxbvursjq6ss1lflv0x3 2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ് 0 474714 4632765 4448098 2026-06-24T07:00:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632765 wikitext text/x-wiki {{short description|2019 edition of the FIFA Women's World Cup}} {{EngvarB|date=January 2019}} {{Use dmy dates|date=Jardnuary 2019}} {{Infobox international football competition | tourney_name = ഫിഫ വനിതാ ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ്c | year = 2019 | other_titles = Coupe du Monde Féminine de la FIFA - ഫ്രാൻസ് 2019 | image = 282px-2019 FIFA Women's World Cup.svg.png | size = {{Logo size|FIFA trophy}} | country = ഫ്രാൻസ് | dates = {{Nowrap|7 ജൂൺ – 7 ജൂലൈ}} | num_teams = 24 | confederations = 6 | venues = 9 | cities = 9 | champion_other ={{USA}} | count = | second_other ={{NED}} | third_other ={{SWE}} | fourth_other ={{ENG}} | matches =52 | goals =146 | attendance ={{#expr: <!--Group A--> 45261 + 11058 + 11252 + 34872 + 28267 + 13034 <!--Group B-->+ 15283 + 12044 + 20761 + 20011 + 15502 + 11814 <!--Group C-->+ 15380 + 17668 + 17032 + 12016 + 17402 + 21669 <!--Group D-->+ 13188 + 25055 + 13201 + 20294 + 14319 + 28205 <!--Group E-->+ 10710 + 10654 + 22423 + 14856 + 19277 + 8009 <!--Group F-->+ 15875 + 18591 + 9354 + 45594 + 22418 + 13567 <!--Round of 16-->+ 17988 + 12229 + 20148 + 23965 + 19633 + 38078 + 17492 + 21076 <!--Quarter-finals-->+ 21111 + 45595 + 22600 + 25301 <!--Semi-finals-->+ 53512 + 48452 <!--Third place-->+ 20316 <!--Final-->+ 57900}} | top_scorer = | player ={{USA}} മേഗൻ റാപ്പിനോ | goalkeeper ={{NED}} സാരി വാൻ വീനെൻഡാൽ | young_player ={{GER}} ജിയാലിയ ഗ്വിൻ | fair_play ={{FRA}} | prevseason = [[2015 FIFA Women's World Cup|2015]] | nextseason = ''[[2023 FIFA Women's World Cup|2023]]'' }} [[ഫിഫ]]<nowiki/>യുടെ [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്|വനിതാ ലോകകപ്പിന്റെ]] എട്ടാമത്തെ പതിപ്പാണ് 2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്. നാലു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന മത്സരത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ ദേശീയ ടീമുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഫിഫയുടെ നേതൃത്യത്തിലാണ് വനിതാ ലോകകപ്പ് മത്സരം നടക്കുന്നതിനാൽ ഇത് [[ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു.2019 ജൂൺ 7 മുതൽ ജൂലൈ 7 വരെയാണ് 2019 ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ് നടക്കുന്നത്.<ref>https://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/news/oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924</ref> നെതർലൻഡിനെതിരായ ഫൈനലിൽ അമേരിക്ക 2-0 ന് വിജയിച്ചു. ജർമ്മനിക്കുശേഷം നാലാം കിരീടം വിജയകരമായി നിലനിർത്തുന്ന രണ്ടാമത്തെ രാജ്യമായി മാറി. == ആതിഥേയരുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് == ഈ ടൂർണമെൻറിനായി താഴെപ്പറയുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ആതിഥേയത്വം ആവശ്യപ്പെട്ടു<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/footballdevelopment/women/news/newsid=2463723/index.html|title=FIFA receives bidding documents for 2019 FIFA Women’s World Cup|date=30 October 2014|publisher=FIFA.com|access-date=2019-06-07|archive-date=2014-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030205527/http://www.fifa.com//aboutfifa/footballdevelopment/women/news/newsid=2463723/index.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030205527/http://www.fifa.com//aboutfifa/footballdevelopment/women/news/newsid=2463723/index.html |date=2014-10-30 }}</ref>. * {{flagicon|FRA}} [[ഫ്രാൻസ്]]<ref>{{cite web|url=http://www.fff.fr/actualites/140884-551599-la-france-candidate-pour-2019-|title=La France candidate pour 2019!|accessdate=4 May 2014|date=25 April 2014|publisher=Fédération Française de Football|archive-date=2019-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321004649/https://www.fff.fr/actualites/140884-551599-la-france-candidate-pour-2019-|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|KOR}} [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/news/news_view.html?id=Sp&No=101835|title=S.Korea Applies to Host 2019 FIFA Women's World Cup|access-date=10 April 2014|date=9 April 2014|publisher=KBS|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414045818/http://english.kbs.co.kr/news/news_view.html?No=101835&id=Sp|archive-date=14 April 2014|url-status=dead}}</ref> == യോഗ്യത == മൊത്തം 24 ടീമുകൾക്ക് യോഗ്യത നേടി. 2019 മാർച്ചിലുള്ള ഓരോ ടീമിന്റെ ഫിഫ റാങ്കിംഗുകളും ബ്രാക്കറ്റിൽ കാണിക്കുന്നു. {{col-begin}} {{col-3}} ;[[ഏഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷൻ|എ.ഫ്.സി]] (5 teams) *{{fbw|AUS}} (6) *{{fbw|CHN}} (16) *{{fbw|JPN}} (7) *{{fbw|KOR}} (14) *{{fbw|THA}} (34) ;[[2018 Africa Women Cup of Nations|CAF]] (3 teams) *{{fbw|CMR}} (46) *{{fbw|NGA}} (38) *{{fbw|RSA}} (49) {{col-3}} ;[[കോൺകാഫ്]] (3 teams) *{{fbw|CAN}} (5) *{{fbw|JAM}} (53) *{{fbw|USA}} (1) ;[[2018 Copa América Femenina|CONMEBOL]] (3 teams) *{{fbw|ARG}} (37) *{{fbw|BRA}} (10) *{{fbw|CHI}} (39) ;[[2018 OFC Women's Nations Cup|OFC]] (1 team) *{{fbw|NZL}} (19) {{col-3}} ;[[യുവേഫ]] (9 teams) *{{fbw|ENG}} (3) *{{fbw|FRA}} (ആതിഥേയർ) (4) *{{fbw|GER}} (2) *{{fbw|ITA}} (15) *{{fbw|NED}} (8) *{{fbw|NOR}} (12) *{{fbw|SCO}} (20) *{{fbw|ESP}} (13) *{{fbw|SWE}} (9) {{col-end}}<br /> =വേദി= {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !<span class="oo-ui-widget oo-ui-widget-enabled oo-ui-iconElement oo-ui-iconElement-icon oo-ui-icon-page-existing oo-ui-labelElement-invisible oo-ui-iconWidget ve-ui-mwInternalLinkContextItem-hasImage" aria-disabled="false"></span>[[ലിയോൺ]] ![[പാരിസ്]]<span class="oo-ui-widget oo-ui-widget-enabled oo-ui-iconElement oo-ui-iconElement-icon oo-ui-icon-page-existing oo-ui-labelElement-invisible oo-ui-iconWidget ve-ui-mwInternalLinkContextItem-hasImage" aria-disabled="false"></span> ! [[Nice]] ! [[Montpellier]] |- | [[Parc Olympique Lyonnais]]<br>'''{{small|(Stade de Lyon)}}''' | [[Parc des Princes]] | [[Allianz Riviera]]<br>'''{{small|(Stade de Nice)}}''' | [[Stade de la Mosson]] |- | Capacity: '''59,186''' | Capacity: '''48,583''' | Capacity: '''35,624''' | Capacity: '''32,900''' |- | [[File:Stade des Lumières - 24 janvier 2016.jpg|centre|frameless|180px]] | [[File:Paris Parc des Princes 1.jpg|180px]] | [[File:Allianzcoupdenvoi.jpg|180px]] | [[File:Australie-Fidji.4.JPG|180px]] |- ! [[Rennes]] | colspan="4" rowspan="4"|<center> {{location map+|France|float=none|width=400|caption=|places= {{Location map~|France|lat=45.766912|long=4.980991|label='''[[Lyon]]'''|position=left}} {{Location map~|France|lat=45.187428|long=5.740099|label='''[[Grenoble]]'''|position=right}} {{Location map~|France|lat=49.499722|long=0.174722|label='''[[Le Havre]]'''|position=top}} {{Location map~|France|lat=43.622222|long=3.811944|label='''[[Montpellier]]'''|position=left}} {{Location map~|France|lat=43.705139|long=7.192583|label='''[[Nice]]'''|position=bottom}} {{Location map~|France|lat=48.843056|long=2.252778 |label='''[[Paris]]'''|position=left}} {{Location map~|France|lat=49.246667|long=4.025|label='''[[Reims]]'''|position=right}} {{Location map~|France|lat=48.107458|long=-1.712839|label='''[[Rennes]]'''|position=left}} {{Location map~|France|lat=50.348389|long=3.531611|label='''[[Valenciennes]]'''|position=top}}}}</center> |- | [[Roazhon Park]] |- | Capacity: '''29,164''' |- | [[File:Rennes - Montpellier L1 20150815 - Scène match.JPG|180px]] |- ! [[Le Havre]] ! [[Valenciennes]] ! [[Reims]] ! [[Grenoble]] |- | [[Stade Océane]] | [[Stade du Hainaut]] | [[Stade Auguste-Delaune]] | [[Stade des Alpes]] |- | Capacity: '''25,178''' | Capacity: '''25,172''' | Capacity: '''21,127''' | Capacity: '''20,068''' |- | [[File:Intérieur stade Océane.jpg|180px]] | [[File:Intérieur Stade du Hainaut (2013).JPG|180px]] | [[File:Stade Auguste-Delaune 2 Tribünen.JPG|180px]] | [[File:GF38-CLERMONT001.jpg|180px]] |} ==ഉദ്യോഗസ്ഥർ== 2018 ഡിസംബറിൽ 3ന് ടൂർണ്ണമെന്റിലേക്കായി [[ഫിഫ]] 27 റഫറിമാരുടെയും 48 അസിസ്റ്റന്റ് റഫറിമാരുടെയും പട്ടിക പ്രഖ്യാപിച്ചു. ==വീഡിയോ അസിസ്റ്റന്റ് റഫറി(VAR)== 2019 മാർച്ച് 15 ന് ഫിഫ കൌൺസിൽ ഫിഫ വുമൺസ് കപ്പ് ടൂർണമെന്റിൽ വീഡിയോ അസിസ്റ്റന്റ് റഫറി (VAR) സംവിധാനം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചു. 2018ൽ റഷ്യയിലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ ഈ ടെക്നോളജി സംവിധാനം വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>https://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/news/fifa-council-decides-on-key-steps-for-upcoming-international-tournaments</ref>.2019 മെയ് 2-ന് ഫിഫ പതിനഞ്ചോളം വീഡിയോ അസിസ്റ്റന്റ് റഫറി ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.fifa.com/womensworldcup/news/match-officials-appointed-for-fifa-women-s-world-cup-france-2019tm</ref>, <ref>{{Cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/list-of-referees-and-assistant-referees-for-the-fifa-women-s-world-cup-france-20.pdf?cloudid=n8eqnjfvnrfpvqt0msyx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-06-09 |archive-date=2019-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708191945/https://resources.fifa.com/image/upload/list-of-referees-and-assistant-referees-for-the-fifa-women-s-world-cup-france-20.pdf?cloudid=n8eqnjfvnrfpvqt0msyx |url-status=dead }}</ref> ==ടീമുകളുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ്== 2018 ഡിസംബർ 8ന് അന്തിമമായ ടീമുകളുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നു. നാലു വീതം 6 ഗ്രൂപ്പുകളുള്ള 24 ‍ടീമുകളെയാണ് തെരെഞ്ഞെടുത്തത്. <ref>https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifa-women-s-world-cup-france-2019tm-match-schedule-confirmed</ref>. {| class="wikitable" |- !width=25%| Pot 1 !width=25%| Pot 2 !width=25%| Pot 3 !width=25%| Pot 4 |- | {{fbw|ഫ്രാൻസ്}} (3) ''(hosts)''<br /> {{fbw|USA}} (1)<br /> {{fbw|GER}} (2)<br /> {{fbw|ENG}} (4)<br /> {{fbw|CAN}} (5)<br /> {{fbw|AUS}} (6) | {{fbw|NED}} (7)<br /> {{fbw|JPN}} (8)<br /> {{fbw|SWE}} (9)<br /> {{fbw|BRA}} (10)<br /> {{fbw|ESP}} (12)<br /> {{fbw|NOR}} (13) | {{fbw|KOR}} (14)<br /> {{fbw|CHN}} (15)<br /> {{fbw|ITA}} (16)<br /> {{fbw|NZL}} (19)<br /> {{fbw|SCO}} (20)<br /> {{fbw|THA}} (29) | {{fbw|ARG}} (36)<br /> {{fbw|CHI}} (38)<br /> {{fbw|NGA}} (39)<br /> {{fbw|CMR}} (46)<br /> {{fbw|RSA}} (48)<br /> {{fbw|JAM}} (53) |} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{Official website|https://www.fifa.com/womensworldcup/}} ==അവലംബം== 57gwt9dgccaeco6n5jsbvqqel9ptepg 2019 കോപ്പ അമേരിക്ക 0 475880 4632546 3317976 2026-06-23T12:14:52Z CommonsDelinker 756 [[File:Flag_of_Peru_(state).svg]] നെ [[File:War_flag_of_Peru.svg]] കൊണ്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. (ചെയ്തത്:[[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] കാരണം: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, 4632546 wikitext text/x-wiki {{Infobox International Football Competition|tourney_name=കോപ്പ അമേരിക്ക|year=2019|other_titles=കോൺമെബോൾ കോപ്പ അമേരിക്ക ബ്രസീൽ 2019|image=2019 Copa América logo.png|size=|caption=വിബ്ര ഓ കോൺഡിനേറ്റ്|country=ബ്രസീൽ|dates=14 ജൂൺ – 7 ജൂലൈ|num_teams=12|confederations=2|venues=6|cities=5|champion=|count=|second=|third=|fourth=|matches=14|goals=40|attendance={{#expr: <!--Group A-->+ 47260 + 13370 + 26346 + 42587 + 42317 + 8091 <!--Group B-->+ 35572 + 19196 + 22079 + 35265 + 0 + 0 <!--Group C-->+ 13611 + 23253 + 39733 + 14727 + 0 + 0 <!--Quarter-finals-->+ 0 + 0 + 0 + 0 <!--Semi-finals-->+ 0 + 0 <!--Third place-->+ 0 <!--Final-->+ 0}}|top_scorer={{nowrap|''[[#Goalscorers|Eight players]]''<br>(2 goals each)}}|player=|young_player=|goalkeeper=|prevseason=[[Copa América Centenario|2016]]|nextseason=''[[2021 Copa América|2021]]''}}[[തെക്കേ അമേരിക്ക|ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലെ]] ഫുട്ബോൾ ഭരണ സമിതിയായ [[തെക്കേ അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷൻ|കോൺമെബോൾ]] സംഘടിപ്പിക്കുന്ന കോപ്പ അമേരിക്കയുടെ 46-ാമത്തെ പതിപ്പാണ് '''2019 കോപ്പ അമേരിക്ക'''. [[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിലാണ്]] ഇത് നടക്കുന്നത്. ടൂർണമെന്റിന്റെ 2015, 2016 പതിപ്പുകളിൽ രണ്ടുതവണ വിജയിച്ച [[ചിലി]], നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാരാണ്. == ആതിഥേയ രാജ്യം == 2019-ലെ കോപ്പ അമേരിക്കയ്ക്ക് ചിലിയായിരുന്നു യഥാർത്ഥത്തിൽ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കേണ്ടിരുന്നത്. 2015, 2019 ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകൾക്കായി ബ്രസീലിന്റെയും ചിലിയുടെയും ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷനുകൾ അവരുടെ ആതിഥേയ രാഷ്ട്ര ക്രമം മാറ്റാൻ സമ്മതിച്ചു. == വേദികൾ == [[ സാൽവഡോർ, ബഹിയ |സാൽവഡോർ]], [[റിയോ ഡി ജനീറോ]], [[സാവോ പോളോ]], [[ബെലോ ഹൊറിസോണ്ടെ]], [[ പോർട്ടോ അലെഗ്രെ |പോർട്ടോ അലെഗ്രെ]] എന്നീ അഞ്ച് നഗരങ്ങൾ ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്. == ടീമുകൾ == {{Div col}} *{{fb|ARG}} *{{fb|BOL}} *{{fb|BRA}} (ആതിഥേയർ) *{{fb|CHI}} (title holders) *{{fb|COL}} *{{fb|ECU}} *{{fb|JPN}} (ക്ഷണിച്ച ടീം) *{{fb|PAR}} *{{fb|PER}} *{{fb|QAT}} (ക്ഷണിച്ച ടീം) *{{fb|URU}} *{{fb|VEN}} {{Div col end}} === ഗ്രൂപ്പ് എ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="28" |<abbr title="Position">Pos</abbr> ! scope="col" width="190" |ടീം ! scope="col" width="28" |<abbr title="Played">Pld</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Won">W</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Drawn">D</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Lost">L</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals for">GF</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals against">GA</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goal difference">GD</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Points">Pts</abbr> ! scope="col" |യോഗ്യത |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Brazil.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|22x22ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Brazil national football team|ബ്രസീൽ]]</span> <span style="font-weight:bold">(H, എ)</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |8 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +8 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |7 | rowspan="2" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |Advance to [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Venezuela_(state).svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Venezuela national football team|വെനിസ്വേല]]</span> <span style="font-weight:bold">(ഒരു)</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +2 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |5 |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:War flag of Peru.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Peru national football team|പെറു]]</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |&#x2212;3 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3FF;" |4 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |സാധ്യമായ [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കി [[2019 Copa América#Ranking of third-placed teams|റാങ്കിംഗ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |4 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Bolivia_(state).svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|22x22ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Bolivia national football team|ബൊളീവിയ]]</span> <span style="font-weight:bold">(ഇ)</span> | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |9 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;7 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |0 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | |} <div class="reflist"></div> === ഗ്രൂപ്പ് ബി === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="28" |<abbr title="Position">Pos</abbr> ! scope="col" width="190" |ടീം ! scope="col" width="28" |<abbr title="Played">Pld</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Won">W</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Drawn">D</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Lost">L</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals for">GF</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals against">GA</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goal difference">GD</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Points">Pts</abbr> ! scope="col" |യോഗ്യത |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Colombia.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Colombia national football team|കൊളംബിയ]]</span> <span style="font-weight:bold">(ഒരു)</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +3 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |6 | rowspan="2" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |Advance to [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Paraguay.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Paraguay national football team|പരാഗ്വേ]]</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |2 |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Qatar.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Qatar national football team|ഖത്തര്]]</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |&#x2212;1 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3FF;" |1 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |സാധ്യമായ [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കി [[2019 Copa América#Ranking of third-placed teams|റാങ്കിംഗ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |4 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Argentina.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Argentina national football team|അർജന്റീന]]</span> | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |3 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;2 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |1 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | |} <div class="reflist"></div> === ഗ്രൂപ്പ് സി === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="28" |<abbr title="Position">Pos</abbr> ! scope="col" width="190" |ടീം ! scope="col" width="28" |<abbr title="Played">Pld</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Won">W</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Drawn">D</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Lost">L</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals for">GF</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals against">GA</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goal difference">GD</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Points">Pts</abbr> ! scope="col" |യോഗ്യത |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Chile.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Chile national football team|ചിലി]]</span> <span style="font-weight:bold">(ഒരു)</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +5 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |6 | rowspan="2" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |Advance to [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Uruguay.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Uruguay national football team|ഉറുഗ്വേ]]</span> <span style="font-weight:bold">(X)</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +4 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |4 |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |3 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Japan.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Japan national football team|ജപ്പാൻ]]</span> | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |&#x2212;4 | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3FF;" |1 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |സാധ്യമായ [[2019 Copa América#Knockout stage|നോക്കൗട്ട് സ്റ്റേജ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കി [[2019 Copa América#Ranking of third-placed teams|റാങ്കിംഗ്]] |- ! scope="row" style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |4 | style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |<span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_Ecuador.svg|കണ്ണി=|പകരം=|അതിർവര|23x23ബിന്ദു]]&nbsp;</span>[[Ecuador national football team|ഇക്വഡോർ]]</span> <span style="font-weight:bold">(Y)</span> | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |0 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |2 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |1 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |6 | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;5 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |0 | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | |} <div class="reflist"></div> == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:ഫുട്ബോൾ]] 2r1zb0l2479jcrbyit3b5f786j7kb0m ആർക്കോസെൻട്രസ് 0 481838 4632564 3650445 2026-06-23T12:44:21Z Malikaveedu 16584 4632564 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Archocentrus}} {{Taxobox | name = ''Archocentrus'' | image = Archocentrus centrarchus.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Archocentrus centrarchus'' | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Cichlidae]] | subfamilia = [[Cichlinae]] | genus = '''''Archocentrus''''' | genus_authority = [[Theodore Nicholas Gill|T. N. Gill]], 1877 }} [[മദ്ധ്യ അമേരിക്ക|മധ്യ അമേരിക്കയിൽ]] നിന്നുള്ള [[സിക്ലിഡ്]] മത്സ്യങ്ങളുടെ ഒരു [[ജീനസ്|ജനുസ്സാണ്]] '''''ആർക്കോസെൻട്രസ്''''' . ''[[ക്രിപ്റ്റോഹെറോസ്]]'' ജനുസ്സിൽ ഇപ്പോൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള 7 ഇനങ്ങളും മുമ്പ് ''[[അമാറ്റിറ്റ്‌ലാനിയ]]'' ജനുസ്സിൽ ഉൾപ്പെട്ട കൺവിക്റ്റ് ''സിക്ലിഡും'' ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.practicalfishkeeping.co.uk/pfk/pages/item.php?news=1399|title=Convict and Jack Dempsey placed in new genera|archive-url=https://web.archive.org/web/20071228234519/http://www.practicalfishkeeping.co.uk/pfk/pages/item.php?news=1399|archive-date=2007-12-28|url-status=dead}}</ref> <ref>{{FishBase genus}}</ref> <ref name="soto">{{Cite book|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2007f/z01603p078f.pdf|title=A systematic revision of the genus ''Archocentrus'' (Perciformes:Cichlidae), with a description of two new Genera and six new species|last=Schmitter-Soto, J.|work=Zootaxa|year=2007|volume=1603|pages=1–76}}</ref> ''ആർക്കോസെൻട്രസ് മൾട്ടിസ്പിനോസസ്'' എന്ന റെയിൻബോ സിക്ലിഡ്l താൽക്കാലികമായി ''ആർക്കോസെൻട്രസ്'' ജനുസ്സിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും ഇപ്പോൾ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ജനുസ്സായ ''ഹെറോടിലാപിയയിൽ തിരിച്ചെത്തി''.<ref name="Mahan2015">{{Cite journal|last=McMahan, C.D.|last2=Matamoros, W.A.|last3=Piller, K.R.|last4=Chakrabarty, P.|lastauthoramp=yes|year=2015|title=Taxonomy and systematics of the herichthyins (Cichlidae: Tribe Heroini), with the description of eight new Middle American Genera|journal=Zootaxa|volume=3999|issue=2|pages=211–234|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2015/f/zt03999p234.pdf|doi=10.11646/zootaxa.3999.2.3}}</ref> == ഇനങ്ങൾ == ഈ ജനുസ്സിൽ നിലവിൽ ഒരു അംഗീകൃത ഇനം ഉണ്ട്: <ref name="rican">{{Cite journal|title=Diversity and evolution of the Middle American cichlid fishes (Teleostei: Cichlidae) with revised classification|last=Říčan, O., Piálek, L., Dragová, K. & Novák, J.|journal=Vertebrate Zoology|pages=1–102|volume=66|issue=1|year=2016|url=http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/publikationen/vertebratezoology/vz66-1/01_vertebrate_zoology_66-1_rican_1-102.pdf|accessdate=2019-01-25|archive-date=2016-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405044728/http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/publikationen/vertebratezoology/vz66-1/01_vertebrate_zoology_66-1_rican_1-102.pdf|url-status=dead}}</ref> * ''ആർക്കോസെൻട്രസ് സെൻട്രാർക്കസ്'' <small>( ടിഎൻ ഗിൽ, 1877)</small> (ഫ്ലയർ സിച്ലിഡ്) == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} {{commons|Archocentrus}} [[വർഗ്ഗം:സിക്ലിഡ്]] [[വർഗ്ഗം:മദ്ധ്യ അമേരിക്കയിലെ മത്സ്യങ്ങൾ]] bqwmd0t8ms3w96rxe32avxzbaqexqs0 സി/2019 ക്യൂ4 (ബോറിസോവ്) 0 484722 4632640 4073189 2026-06-23T16:57:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632640 wikitext text/x-wiki {{Infobox comet|name=C/2019 Q4 (Borisov)|image=File:Gb00234c.jpg|caption=C/2019 Q4 is an interstellar comet from outside of the Solar System.|designations=gb00234|discoverer=L51 (Gennady Borisov)|discovery_date=30 August 2019|epoch=2019-Sep-09<ref name=jpldata/>|obs_arc=13 days|obs=151|perihelion={{val|2.07|0.03|ul=au}}|eccentricity={{val|3.63|0.15}} (JPL)<br/>{{val|3.46|0.18}} (Gray)<ref name=Gray234/><br/>2–4 (Scout)<ref name=Scout/>|inclination={{val|43.5|0.3|u=deg}}|semimajor={{val|-0.79|0.03|u=au}}|node={{val|308.70|0.28|u=deg}}|peri={{val|208.27|0.97|u=deg}}|mean_anomaly={{val|-126|7|u=deg}}|Earth_moid=~{{val|1.1|u=au}}<ref name=jpldata/>|dimensions=~{{val|2|-|16|u=km}}<ref>[https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7498 Newly Discovered Comet Is Likely Interstellar Visitor] NASA, September 12, 2019</ref>|next_p=~7 December 2019<ref name=jpldata/>}} '''സി / 2019 ക്യു 4 (ബോറിസോവ്)''' (ആന്തരിക നാമം '''gb00234''' ) ഒരു നക്ഷത്രാന്തരീയ ധൂമകേതുവാണ്. ഇതിന്റെ [[ഉൽകേന്ദ്രത (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|പരിക്രമണ ഉത്കേന്ദ്രത]] ~ 3 ആണ്. ഇത് സൂര്യന്റെ ആകർഷണപരിധിയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. <ref name="MPECK19RA6"><cite class="citation web">[https://minorplanetcenter.net/mpec/K19/K19RA6.html "COMET C/2019 Q4 (Borisov)"]. Minor Planet Center<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-09-11</span></span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> <ref name="jpldata"><cite class="citation web">[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2019Q4 "JPL Small-Body Database Browser: C/2019 Q4 (Borisov)"]. [[Jet Propulsion Laboratory]]. [https://web.archive.org/web/20190911214031/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2019Q4 Archived] from the original on 2019-09-11<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-09-11</span></span>.</cite></ref> ഇതിന്റെ പാത ഹൈപ്പർബോളിക് ആണ് എന്നത് നക്ഷത്രാന്തരീയ പദാർത്ഥമാണ് <ref name="Gray35237"><cite class="citation web">Bill Gray. [https://groups.yahoo.com/neo/groups/mpml/conversations/messages/35237 "Is gb00234 an Interstellar Comet or Asteroid"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201223142359/https://groups.yahoo.com/neo/groups/mpml/conversations/messages/35237 |date=2020-12-23 }}. Minor Planet Mailing List<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-09-10</span></span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> <ref name="Atel13100"><cite class="citation web">[http://www.astronomerstelegram.org/?read=13100 "Interstellar Comet gb00234"]. Astronomer's Telegram. [https://web.archive.org/web/20190912164340/http://www.astronomerstelegram.org/?read=13100 Archived] from the original on 2019-09-12<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-09-12</span></span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> എന്നതിന്റെ പ്രധാന സൂചകമാണ്. ഇഷ്‌ടാനുസൃതമായി നിർമ്മിച്ച 2019 ഓഗസ്റ്റ് 30 ന് ജെന്നഡി ബോറിസോവ് നൗച്‌നിജിലെ മാർഗോയിലെ 0.65 മീറ്റർ ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിച്ച് വസ്തു കണ്ടെത്തി. <ref>{{Cite web|url=https://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/possible-interstellar-comet-headed-our-way/|title=Is Another Interstellar Visitor Headed Our Way?|access-date=12 September 2019|last=King|first=Bob|date=11 September 2019|website=[[Sky & Telescope]]|}}</ref> കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, ഇത് സൂര്യനിൽ നിന്ന് {{Val|3|0.1}} സൗരദൂരവും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് {{Val|3.8|0.1}}സൗരദൂരവും അകലെയായിരുന്നു. സൗരആയതി 38° ആയിരുന്നു. <ref name="Gray-prec"><cite class="citation web">Bill Gray. [https://projectpluto.com/temp/gb_prec.htm#eph "Pseudo-MPEC for gb00234 (precovery-eph)"]. Project Pluto. [https://web.archive.org/web/20190912141149/https://projectpluto.com/temp/gb_prec.htm Archived] from the original on 2019-09-12<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-09-11</span></span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>[[കാശ്യപി|കാശ്യപിയുടെ]] ദിശയിൽ ആകാശഗംഗയുടെ തലത്തിലായിരുന്നു ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.<ref name="Gray35237"/> ഡിസംബർ 2019നാണ് ഇത് സൂര്യനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് വരുന്നത്. <ref name="jpldata"/> ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:വാൽനക്ഷത്രങ്ങൾ]] 5q8zsh4ezp7f4hbx30w22wam8gqil8w അമൃതപാല 0 486653 4632561 4566174 2026-06-23T12:40:41Z Malikaveedu 16584 4632561 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Swallowroot | image = Decalepis hamiltonii.jpg | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | subfamilia = [[Periplocoideae]] | genus = '''''[[Decalepis]]''''' | species = '''''D. hamiltonii''''' | binomial = ''Decalepis hamiltonii'' | binomial_authority = [[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker-Arnott|Arn.]] | status = EN | status_system = IUCN3.1 }} തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു തദ്ദേശസസ്യമാണ് അമൃതപാല എന്ന വള്ളിച്ചെടി.<ref name=TPL>{{cite web|title=Decalepis|work=The Plant List|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Apocynaceae/Decalepis/|accessdate=30 September 2014|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905062539/http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Apocynaceae/Decalepis/|url-status=dead}}</ref> ഇതിൽ 2-3 വർഷമാകുമ്പോഴേക്കും വലിയ കിഴങ്ങുകൾ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. ഔഷധഗുണവും സുഗന്ധവുള്ള അമൃതപാലയുടെ കിഴങ്ങ് അച്ചാറുണ്ടാക്കാനും ആരോഗ്യവർദ്ധനത്തിനായും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>[http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/11551/1/IJNPR%202%281%29%20121-124.pdf Traditional Preparation of a health drink Nannari Sharbat from the root extract of Decalepis hamiltonii (Indian Journal of Natural Products and Resources)]</ref> വേരിൽ നിന്നും വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന പദാർത്ഥത്തിന് ആന്റിഓക്സിഡന്റ് ഗുണങ്ങളുണ്ട്.<ref>[[Hemidesmus indicus]]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wipo.int/pctdb/en/wo.jsp?wo=2005063272 |title=Patent (WO/2005/063272) Process for Preparation of Extract of Decalepis hamiltonii having Antioxidant Activity |access-date=2019-10-03 |archive-date=2012-06-30 |archive-url=https://archive.today/20120630062700/http://www.wipo.int/pctdb/en/wo.jsp?wo=2005063272 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Health-drink-plant-Nannari-faces-extinction/articleshow/19978462.cms Health drink plant Nannari faces extinction]</ref><ref>http://agasthyarvaidyasala.blogspot.com/2016/03/82.html</ref> അമൃതപാലയുടെ വർദ്ധിച്ച ആവശ്യകതയും തന്മൂലമുള്ള അമിതമായ ഉപഭോഗവും ഇതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനുതന്നെ ഭീഷണിയാവുന്നു. കായകൾ വട്ടക്കാക്കൊടിയോട് സാമ്യമുണ്ട്. പാലോട് ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിൽ അമൃതപാലയും, ആരോഗ്യപ്പച്ചയും, പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത മറ്റ് മൂന്ന് സസ്യങ്ങളും ചേർന്ന കാൻസർ മരുന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമം നടത്തിയിരുന്നു. == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആയുർവേദത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]] 6qe8b4zd3joh6ouza5osxsg94ertmrs ഹിന്ദു ഫോറം ഓഫ് ബ്രിട്ടൻ 0 487098 4632728 4503663 2026-06-24T02:28:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632728 wikitext text/x-wiki [[File:Hindu_Forum_of_Britain_(logo).png|വലത്ത്‌]] [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലുടനീളം]] മുന്നൂറിലധികം [[ഹിന്ദു]] ഗ്രൂപ്പുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയാണ് ദി '''ഹിന്ദു ഫോറം ഓഫ് ബ്രിട്ടൻ''' (HFB). [http://www.hinduforum.org/Default.aspx?sID=45&cID=25&ctID=43&lID=0]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250423072940/http://www.hinduforum.org/Default.aspx?sID=45&cID=25&ctID=43&lID=0 |date=2025-04-23 }} പൊതുനയത്തെ അറിയിക്കുന്നതിനുള്ള അവരുടെ ശ്രമങ്ങൾ സമാഹരിക്കുന്നതിനും കമ്മ്യൂണിറ്റി പ്രോജക്റ്റുകളുടെ വികസനത്തിന് സഹായിക്കുന്നതിനും ഇത് അംഗ സംഘടനകൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നു. <ref name="HFB">{{Cite web|url=http://www.hinduforum.org.uk/Default.aspx?sID=18&lID=0|title=About Us|access-date=2007-07-30|website=Hindu Forum|archive-date=2012-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326222744/http://www.hinduforum.org.uk/Default.aspx?sID=18&lID=0|url-status=dead}}</ref> എച്ച്‌എഫ്‌ബിയുടെ വെബ്‌സൈറ്റ് അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിശാലമായി മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: പൊതുനയവും സർക്കാരിനായുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി കൺസൾട്ടേഷനും; ഹിന്ദു സമൂഹത്തിന് ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, പദ്ധതി വികസനം; സമന്വയിപ്പിച്ചതും സമന്വയിപ്പിച്ചതുമായ ബ്രിട്ടൻ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിന് മറ്റ് വിശ്വാസ സമൂഹങ്ങളുമായി നല്ല വിശ്വാസബന്ധം വളർത്തിയെടുക്കുക. ഫോറത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കാതൽ [[ഹിന്ദുയിസം|ഹിന്ദു സംസ്കാരത്തിന്റെ]] സമൃദ്ധിയിലും വൈവിധ്യത്തിലുമുള്ള ശക്തമായ വിശ്വാസമാണെന്നും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളേയും വിശ്വാസങ്ങളേയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനായി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അതിന്റെ മൂല്യവ്യവസ്ഥയും സമുദായ ഐക്യത്തിനും സഹവർത്തിത്വത്തിനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക പൈതൃകമാണെന്നും എച്ച്എഫ്ബി പറയുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് കിംഗ്ഡം മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഗോർഡൻ ബ്രൗൺ ബ്രിട്ടീഷ് ഹിന്ദു സമൂഹത്തിന്റെ സംയോജനത്തിന് സഹായിക്കുന്ന എച്ച്എഫ്ബിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രശംസിച്ചു. <ref>[http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200711151435.htm Gordon Brown praises India's culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108161532/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200711151435.htm |date=2008-11-08 }} [[The Hindu]] – 15 November 2007</ref> == പ്രചരണങ്ങൾ == വാണിജ്യത്തിലും കലയിലും ഹിന്ദു ചിത്രങ്ങളുടെയും ഐക്കണുകളുടെയും ഉപയോഗം പരിരക്ഷിക്കുക, റഷ്യൻ ഹിന്ദുക്കളെ പ്രതിരോധിക്കുക, ബംഗ്ലാദേശിൽ ഹിന്ദു അവകാശങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുക, ബ്രിട്ടനിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ഹിന്ദു പുരോഹിതന്മാർക്ക് ഇമിഗ്രേഷൻ നിയമങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുക, ഹിന്ദു സ്വസ്തിക പ്രചരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഉന്നത പ്രചാരണ പരിപാടികൾ എച്ച്എഫ്ബി ആരംഭിച്ചു., ഷാംബോ, ജസ്റ്റിസ് ഫോർ ഗംഗോത്രി തുടങ്ങി നിരവധി കാര്യങ്ങളിൽ. തീവ്ര വലതുപക്ഷ ബ്രിട്ടീഷ് നാഷണൽ പാർട്ടിയും മുസ്ലീം വിരുദ്ധ സിഖ്, ഹിന്ദു ഗ്രൂപ്പുകളും തമ്മിലുള്ള സഖ്യത്തിൽ അവർ പ്രതിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>[https://www.theguardian.com/uk/2001/dec/23/race.politics Hindu and Sikh extremists in link with BNP], The Guardian</ref> <br /> === തീവ്രവാദ വിരുദ്ധത === ബ്രിട്ടന്റെ ഹിന്ദു ഫോറം 7 ജൂലൈ 2005 ലണ്ടൻ സ്ഫോടനംഉൾപ്പെടെ ഭീകരതയുടെ വീര്യപ്രവൃത്തികൾ എതിർത്തിരുന്നു. <ref>[http://www.hindu.com/thehindu/holnus/003200507081817.htm Hindu Forum of Britain terms terror attack as barbaric]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[The Hindu]] – 8 July 2005</ref> പെടുന്ന [[അന്താരാഷ്ട്ര കൃഷ്ണഭാവനാമൃത സംഘം|കൃഷ്ണ അന്താരാഷ്ട്ര സൊസൈറ്റി]]<nowiki/>യുടേതുൾപ്പടെക്ഷേത്രങ്ങൾക്ക് നേരെ യുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നതും അപലപനീയമാണ്. <ref>[http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200608170921.htm British Hindu Forum condemns bomb attack on ISKCON temple]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[The Hindu]] – 17 August 2006</ref> === പശു സംരക്ഷണം === മേഖലയിലെ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രമായ സ്കന്ദ വേലിന്റെ സംരക്ഷണയിൽ ഉള്ള ഷാംബോ (ശംഭു) എന്ന കാളയെ അറുക്കുന്നത് തടയാനുള്ള പ്രചാരണത്തിലാണ് സംഘടന വെൽഷ് സർക്കാരിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ചത്. ഇതിനു വെൽഷ് കർഷകർ ബോവിൻ ക്ഷയരോഗത്തിന് പോസിറ്റീവ് ആയി കണ്ടു. ഈ വധത്തിനെതിരെ സ്കന്ദ വേൽ വാദിച്ചു. == മൗലികവാദം ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു == ''വൈകുന്നേരം സ്റ്റാൻഡേർഡ്'' തുടർന്ന് സെക്രട്ടറി ജനറൽ, പ്രതി രമേശ് കല്ലിദൈ ഇന്ത്യയിൽ ഹിന്ദു ദേശീയവാദികൾ ഒരു അടുത്ത സഹവാസം പരിപാലിക്കുക എന്ന, [http://www.hfb.org.uk/Default.aspx?sID=45&cID=182&ctID=43&lID=0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719143627/http://www.hfb.org.uk/Default.aspx?sID=45&cID=182&ctID=43&lID=0 |date=2011-07-19 }} ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിൽ അവരെ ന്യായീകരിക്കുന്ന എന്ന [https://web.archive.org/web/20070930041239/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=18f83799-43c0-45fc-a1ea-119e9958823b&ParentID=db942155-5814-4b10-bce7-659b75d7e21a&MatchID1=4488&TeamID1=8&TeamID2=10&MatchType1=1&SeriesID1=1120&PrimaryID=4488&Headline=British%2BIndian%2Bofficial%2Blinked%2Bto%2BVHP] . റിപ്പോർട്ടിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ വസ്തുതാപരമായ കൃത്യതകളും തെളിവില്ലാത്ത ആരോപണങ്ങളും നിറഞ്ഞതാണെന്നും എച്ച്എഫ്‌ബിയുടെയും കല്ലിദായിയുടെയും കുറ്റബോധം അസോസിയേഷൻ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്നും എച്ച്എഫ്‌ബി പത്രക്കുറിപ്പിൽ അറിയിച്ചു. ചേതൻ ഭട്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു കൂട്ടം ബ്രിട്ടീഷ് അക്കാദമിക് വിദഗ്ദ്ധർ പറയുന്നത് എച്ച്എഫ്‌ബിയും ഹിന്ദു ദേശീയ സംഘടനയായ [[രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘം|രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക]] സംഘവും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ്. <ref>[http://moreresults.factiva.com/results/index/index.aspx?ref=HNTM000020060601e2610013v British academics flay Husain exhibition closure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720143912/http://moreresults.factiva.com/results/index/index.aspx?ref=HNTM000020060601e2610013v |date=2011-07-20 }} Hindustan Times- 1 June 2006</ref> എച്ച്എഫ്‌ബി ഈ തർക്കങ്ങളെ അപലപിക്കുകയും അപലപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ, റഷ്യ|ഹിന്ദു കൗൺസിൽ ഓഫ് റഷ്യ]] * [[ഹിന്ദു കൗൺസിൽ യു കെ]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} idmwioiww8fjbpf1rkxih6tvxw76ojx സോഴ്സ് കോഡ് (കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്) 0 489140 4632698 4109603 2026-06-23T21:55:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632698 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Source code}} [[File:Hello world c.svg|thumb|ലളിതമായ [[C (programming language)|സി-ലാംഗ്വേജ്]] സോഴ്സ് കോഡിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണം മുകളിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരു [[പ്രോസീജറൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ്]] ഭാഷ. തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന പ്രോഗ്രാം കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീനിൽ "ഹലോ, വേൾഡ്" എന്ന് പ്രിൻ്റ് ചെയ്യുന്നു. 1974-ൽ [[Bell Labs|ബെൽ ലബോറട്ടറിയിലെ]] [[ബ്രയാൻ കെർണിഹാൻ]] രചിച്ച സി പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാംഗ്വേജ് എന്ന സെമിനൽ ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നാണ് ആദ്യമായി അറിയപ്പെടുന്ന ഈ "ഹലോ വേൾഡ്" സ്‌നിപ്പറ്റ് ഉത്ഭവിച്ചത്.<ref name="ctutorial">{{cite web| url = http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/ctut.pdf| title = Programming in C: A Tutorial| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150223025837/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/ctut.pdf| archivedate = 23 February 2015| url-status = dead}}</ref><!-- See http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/ctut.pdf for original.-->]] {{Program execution}} കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ, '''സോഴ്‌സ് കോഡ്''' എന്നത് ഏതൊരു കോഡിന്റെയും ശേഖരമാണ്, ഒരുപക്ഷേ കമന്റുകളോടെ<ref name="ctutorial" />, മനുഷ്യന് വായിക്കാൻ കഴിയുന്ന [[പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷ]] ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ആയി എഴുതിയതാണ്. ഒരു പ്രോഗ്രാമിന്റെ സോഴ്‌സ് കോഡ് പ്രത്യേകമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത് [[സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ നിർമ്മാതാവ്|കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമർമാരുടെ]] ജോലി സുഗമമാക്കുന്നതിനാണ്, അവർ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ നിർവ്വഹിക്കേണ്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ സോഴ്‌സ് കോഡ് എഴുതിക്കൊണ്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഉറവിട കോഡ് പലപ്പോഴും ഒരു [[അസെംബ്ലി ഭാഷ|അസംബ്ലർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[കംപൈലർ]] കമ്പ്യൂട്ടറിന് മനസ്സിലാകുന്ന [[ദ്വയാങ്കസംഖ്യാവ്യവസ്ഥ|ബൈനറി]] [[യന്ത്രഭാഷ|യന്ത്രഭാഷയിലേക്ക്]] പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. മെഷീൻ കോഡ് പിന്നീട് നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി സംഭരിക്കാം. പകരമായി, സോഴ്‌സ് കോഡ് വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ഉടനടി നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യാം. എക്സിക്യൂട്ടബിൾ ഫയലുകൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഫോമിലാണ് മിക്ക ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്വെയറുകളും വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. സോഴ്‌സ് കോഡ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ഇത് ഒരു ഉപയോക്താവിനോ പ്രോഗ്രാമറിനോ സിസ്റ്റം അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർക്കോ ഉപയോഗപ്രദമാകും, അവരിൽ ആരെങ്കിലും പ്രോഗ്രാം പഠിക്കാനോ പരിഷ്‌ക്കരിക്കാനോ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ==നിർവചനങ്ങൾ== സോഴ്സ് കോഡിനെ [[ലിനക്സ്]] ഇൻഫർമേഷൻ പ്രോജക്റ്റ് നിർവചിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: <ref>The Linux Information Project. [http://www.linfo.org/source_code.html "Source Code Definition"].</ref> <blockquote> സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പതിപ്പാണ് സോഴ്‌സ് കോഡ് (ഉറവിടം അല്ലെങ്കിൽ കോഡ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എഴുതിയത് (അതായത്, കമ്പ്യൂട്ടറിലേക്ക് ടൈപ്പുചെയ്തത്) പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റിൽ ഒരു മനുഷ്യനാൽ എഴുതപ്പെട്ടവയാണ് (അതായത്, മനുഷ്യന് വായിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആൽഫാന്യൂമെറിക് പ്രതീകങ്ങൾ). </blockquote> മെഷീൻ കോഡും ഗ്രാഫിക്കൽ ഭാഷകളിലെ നൊട്ടേഷനുകളും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് സോഴ്‌സ് കോഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയം കൂടുതൽ വിശാലമായി എടുക്കാം, ഇവ രണ്ടും വാചക സ്വഭാവമല്ല. വാർ‌ഷിക ഐ‌ഇ‌ഇ‌ഇ കോൺ‌ഫറൻസിനെക്കുറിച്ചും സോഴ്‌സ് കോഡ് വിശകലനത്തെക്കുറിച്ചും കൃത്രിമത്വത്തെക്കുറിച്ചും അവതരിപ്പിച്ച ലേഖനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഉദാഹരണം ചുവടെ ചേർക്കുന്നു:<ref>[http://www.ieee-scam.org/ SCAM Working Conference], 2001–2010.</ref> <blockquote> വ്യക്തതയ്ക്കായി "സോഴ്സ് കോഡ്" ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വേർ സിസ്റ്റത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായി എക്സിക്യൂട്ടബിൾ വിവരണത്തെ അർത്ഥമാക്കുന്നു. അതിനാൽ മെഷീൻ കോഡ്, വളരെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഭാഷകൾ, സിസ്റ്റങ്ങളുടെ എക്സിക്യൂട്ടബിൾ ഗ്രാഫിക്കൽ പ്രാതിനിധ്യം എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഇത്.<ref>[http://www.cs.ucl.ac.uk/staff/M.Harman/scam10.pdf Why Source Code Analysis and Manipulation Will Always Be Important] by [[Mark Harman (computer scientist)|Mark Harman]], 10th IEEE International Working Conference on Source Code Analysis and Manipulation (SCAM 2010). [[Timişoara]], [[Romania]], 12–13 September 2010.</ref> </blockquote> ഒരു മനുഷ്യൻ ടൈപ്പുചെയ്ത ഒറിജിനൽ സോഴ്‌സ് കോഡും എക്സിക്യൂട്ടബിൾ പ്രോഗ്രാമും തമ്മിൽ പലപ്പോഴും പ്രോഗ്രാം വിവർത്തനത്തിന്റെയോ ചെറുതാക്കലിന്റെയോ നിരവധി ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്. എഫ്എസ്എഫ് പോലെ ചിലർ, ഒരു ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ഫയൽ "യഥാർത്ഥ സോഴ്‌സ് കോഡല്ലെന്നും സോഴ്‌സ് കോഡായി കണക്കാക്കുന്നില്ല" എന്നും വാദിക്കുമ്പോൾ, <ref>{{Cite web|url=https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.en.html|title=gnu.org|website=www.gnu.org|access-date=2019-10-22|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115065058/https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.en.html|url-status=dead}}</ref> മറ്റുള്ളവർക്ക് ഓരോ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ഫയലിനെയും അടുത്ത ഘട്ടങ്ങൾക്കായി സോഴ്‌സ് കോഡായി പരാമർശിക്കുന്നത് സൗകര്യപ്രദമാണ്. ==പശ്ചാത്തലം== 1940-കളുടെ അവസാനത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ പ്രോഗ്രാമബിൾ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ,{{sfn|Gabbrielli|Martini|2023|pp=520–521}}[[യന്ത്രഭാഷ|മെഷീൻ ഭാഷയിലാണ്]] പ്രോഗ്രാം ചെയ്തത് (പ്രോസസറിൽ നേരിട്ട് നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന ലളിതമായ നിർദ്ദേശങ്ങൾ). മെഷീൻ കോഡ് ഡീബഗ് ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിൽ എഴുതിയ മെഷീൻ കോഡ് മറ്റൊരു കമ്പ്യൂട്ടറിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നില്ല{{sfn|Gabbrielli|Martini|2023|p=522}}. കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൻ്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ, ഹാർഡ്‌വെയർ വിരളവും വളരെ ചെലവേറിയതുമായിരുന്നു, അതിനാൽ അത് കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോഗ്രാമർമാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാധ്വാനം താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ താരതമ്യേന വിലകുറഞ്ഞതായിരുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിച്ചുവരുന്നതിനുസരിച്ച്, ഹാർഡ്‌വെയർ കൂടുതൽ താങ്ങാനാവുന്നതും ശക്തവുമായിത്തീർന്നു, അതേസമയം ഉയർന്ന ഡിമാൻഡ് കാരണം വിദഗ്ദ്ധരായ ആളുകളുടെ അധ്വാനം കൂടുതൽ ചെലവേറിയതായി മാറി{{sfn|Gabbrielli|Martini|2023|p=521}}{{sfn|Tracy|2021|p=1}}. പ്രോഗ്രാമുകൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായതിനാൽ, മെഷീൻ കോഡിൽ അവ എഴുതുന്നത് മന്ദഗതിയിലാവുകയും പിശകുകൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. പ്രോഗ്രാമിംഗ് എളുപ്പത്തിലും വേഗത്തിലും ആക്കുന്നതിനായി, 1950-കളുടെ മധ്യത്തിൽ [[ഫോർട്രാൻ]] പോലുള്ള ഹൈ ലെവൽ ലാങ്വജുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ഭാഷകൾ മനുഷ്യ ഭാഷയുമായി കൂടുതൽ അടുത്തു, അവ വായിക്കാനും എഴുതാനും മനസ്സിലാക്കാനും എളുപ്പമാക്കി. ഇത് പ്രോഗ്രാമർമ്മാരുടെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയെ വളരെയധികം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും കൂടുതൽ നൂതനമായ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ വികസിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ടെക്സ്റ്റ്]] nubanz0urmuxqag9tphuqb6mlgqep6c സെഫീദ്-റഡ് 0 491336 4632687 3971292 2026-06-23T20:19:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632687 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sefīd-Rūd}} {{Infobox river | name = സെഫീദ്-റഡ് | name_native = സെഫീദ്റഡ് | name_native_lang = | name_other = gizil uzen (قیزیل اوزن), വൈറ്റ് റിവർ, സെഫീദ് റിവർ | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = Sefidrivermap.png | map_size = | map_caption = സെഫീദ്-റഡ് ഡ്രെയിനേജ് ബേസിൻ | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇറാൻ]] | subdivision_type2 = [[Provinces of Iran|പ്രവിശ്യകൾ]] | subdivision_name2 = [[Kurdistan Province|Kurdistan]], [[East Azarbaijan]], [[Ardabil province|Ardabil]], [[Zanjan province|Zanjan]], [[Qazvin province|Qazvin]], [[Tehran province|Tehran]], [[Gilan province|Gilan]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = City | subdivision_name5 = [[Rasht]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|670|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Alborz Mountains]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Caspian Sea]] | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|13450|km2|abbr=on}} | tributaries_left = [[Qizil Owzan]] | tributaries_right = [[Shahrood River|Shahrood]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[ഇറാൻ|ഇറാനിലെ]] തെക്ക് തെക്ക്-കിഴക്ക് ഏകദേശം പടിഞ്ഞാറൻ കാസ്പിയൻ കടൽ വരെ നീണ്ട് കിടക്കുന്ന [[അൽബോർസ് മലനിരകൾ|ആൽ‌ബോർസ് പർവതനിരയിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് വടക്കുകിഴക്ക് ഒഴുകി [[Rasht|റാഷ്തിലെ]] [[കാസ്പിയൻ കടൽ|കാസ്പിയൻ കടലിൽ]] പ്രവേശിക്കുന്ന ഏകദേശം 670 കിലോമീറ്റർ (416 മൈൽ) നീളമുള്ള ഒരു നദിയാണ് '''സെഫീദ്-റഡ്'''. (Persian: Sefidrud‎, pronounced: [sefiːdruːd]) [[കരുൺ|കരുണിനുശേഷം]] ഇറാനിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ രണ്ടാമത്തെ നദിയാണിത്. == പദോല്പത്തി == സെപോഡ്-റഡ്, സെഫിഡ്രഡ്, സെഫിഡ്രൂഡ്, സെപിഡ്രൂഡ്, സെപിഡ്രഡ് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പേരുകളും കൈയെഴുത്തുപ്രതികളും. [[Manjil|മഞ്ജിലി]]ൽ, "ലോംഗ് റെഡ് റിവർ" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Fortescue2">Fortescue, L. S. (April 1924) "The Western Elburz and Persian Azerbaijan" ''The Geographical Journal'' 63(4): pp. 301-315, p.310</ref><ref name="Rawlinson">Rawlinson, H. C. (1840) "Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana" ''Journal of the Royal Geographical Society of London'' 10: pp. 1-64, p. 64</ref> അമർഡസ് (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: Ἀμάρδος) അല്ലെങ്കിൽ മർഡസ് (Μάρδος) എന്നീ പേരുകളിൽ പുരാതന നദിയായും ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite DGRG|Amardus}}</ref> [[Turkish people|തുർക്കി]]കളും [[അസർബെയ്ജാനി (ജനത)|അസേരിസും]] ഇതിനെ കിസിൽ ഓസിയൻ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{cite book|author=Charles Rollin|title=The Ancient History of the Egyptians, Assyrians, Chaldeans, Medes, Persians, Macedonians, the Selucidae in Syria, and Parthians., Volumes 3-4|page=30|url=https://books.google.com/books?id=xEoZAAAAYAAJ&pg=PA30|year=1860|place=Cincinnati|publisher=J.W. Sewell & Co.|accessdate=August 23, 2018}}</ref> ഈ നദി അതിലെ മത്സ്യത്തിന്റെ അളവിന് പ്രത്യേകിച്ച് കാസ്പിയൻ ട്രൗട്ട്, യൂറോപ്പിലേയും ഏഷ്യയിലേയും ജലാശയങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്ന [[തവിട്ടു ട്രൗട്ട്|സാൽമോ ട്രൗട്ട്]] കാസ്പിയസ് തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ചരിത്രപരമായി പ്രസിദ്ധമാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.caspianenvironment.org/biodb/eng/fishes/Salmo%20trutta%20caspius/main.htm |title="Salmo trutta caspius, Kessler, 1870" Caspian Environment Programme |access-date=2012-07-22 |archive-date=2008-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080830042118/http://www.caspianenvironment.org/biodb/eng/fishes/Salmo%20trutta%20caspius/main.htm |url-status=dead }}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[അൽബോർസ് മലനിരകൾ|അൽബോർസ് പർവതനിരയിലൂടെയുള്ള]] [[Manjil|മഞ്ജിൽ]] വിടവിലൂടെ സെഫീദ്-റഡ് <ref name="Fortescue">Fortescue, L. S. (April 1924) "The Western Elburz and Persian Azerbaijan" ''The Geographical Journal'' 63(4): pp. 301-315, p.303</ref> നദിയുടെ അത്യുന്നതഭാഗത്തുള്ള രണ്ട് പോഷകനദികളായ [[Qizil Üzan|ക്വസിൽ ഉസാൻ]], [[Shahrood (River)|ഷാഹ്രൂദ്]] എന്നീ നദികളിലേയ്ക്ക് ജലമെത്തുന്നു. ഇത് പിന്നീട് [[Talysh Mountains|തലേഷ് കുന്നുകൾക്കും]] പ്രധാന ആൽ‌ബോർസ് ശ്രേണിക്കും ഇടയിലുള്ള താഴ്‌വരയെ വിശാലമാക്കുന്നു. [[ടെഹ്റാൻ|ടെഹ്‌റാനും]] [[Gilan Province|ഗെലാൻ പ്രവിശ്യയ്ക്കും]] ഇടയിലുള്ള കാസ്പിയൻ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളുമായി ഈ വിടവ് ഒരു പ്രധാന വഴി നൽകുന്നു.<ref name="Fortescue"/> വിശാലമായ താഴ്‌വരയിൽ സെഫിഡ്-റൂഡ് [[കാസ്പിയൻ കടൽ|കാസ്പിയൻ കടലിൽ]] പ്രവേശിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് നിരവധി ഗതാഗത, ജലസേചന കനാലുകൾ മുറിച്ച് കടക്കുന്നു. <ref>Rabino, H. L. (November 1913) "A Journey in Mazanderan (From Resht to Sari)" ''The Geographical Journal'' 42(5): pp. 435-454, p. 435</ref> == ഡാമും റിസർവോയറും == 1962-ൽ വടക്കൻ ഇറാനിലെ ഗിലാൻ പ്രവിശ്യയിലെ മഞ്ജിലിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആൽ‌ബോർസ് പർവതനിരയിലെ സെഫീദ്-റഡ് നദിയിൽ ഷഹബാനു ഫറാ ഡാം (പിന്നീട് [[Sefidrud Dam|മഞ്ജിൽ ഡാം]] എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു) നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. <ref name="Beaumont">Beaumont, Peter (1974) "Water Resource Development in Iran" ''The Geographical Journal'' 140(3): pp. 418-431, p.428</ref> ജലസേചനത്തിനായി വെള്ളം സംഭരിക്കുന്നതിനും ജലവൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതിനുമായാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് 1.86 ക്യുബിക് കിലോമീറ്റർ (0.45 ക്യു മൈൽ) ജലസംഭരിക്കുകയും 2,380 കിലോമീറ്റർ 2 (919 ചതുരശ്ര മൈൽ) അധിക ജലസേചനം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Beaumont"/> ജലസംഭരണി ചില വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുകയും സെഫിഡ് റൂഡ് ഡെൽറ്റയിലെ അരി ഉൽപാദനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>Gittinger, J. Price (October 1967) "Planning and Agricultural Policy in Iran: Program Effects and Indirect Effects" ''Economic Development and Cultural Change'' 16(1): pp. 107-117, p. 110</ref><ref>Carey, Jane Perry Clark and Carey, Andrew Galbraith (1976) "Iranian Agriculture and Its Development: 1952-1973" ''International Journal of Middle East Studies'' 7(3): pp. 359-382, p. 372</ref> അണക്കെട്ടിന്റെ ജലവൈദ്യുത ഘടകം 87,000 കിലോവാട്ട് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="Beaumont"/> അണക്കെട്ടിന്റെ പൂർത്തീകരണം നദിയുടെ മത്സ്യബന്ധനത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു. നീരൊഴുക്ക് കുറയുകയും (വഴിതിരിച്ചുവിടൽ കാരണം), ജലത്തിന്റെ താപനില വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തതിനാൽ മത്സ്യങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണ ലഭ്യത കുറയുകയും ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് [[Sturgeon|സ്റ്റർജന്]] മാത്രമല്ല കാസ്പിയൻ ട്രൗട്ടിനെയും ഇത് സാരമായി ബാധിച്ചു.<ref>[http://www.fao.org/DOCREP/004/Y2785E/y2785e02a.htm Jackson, Donald C. and Marmulla, Gerd (2001) "The Influence of Dams on River Fisheries: Regional Assessments: 3.2.2 Southern and Central Asia, Kazakhstan, and the Middle East"] (accessed 28 November 2008), ''In'' Marmulla, Gerd (ed.) (2001) ''Dams, fish and fisheries: Opportunities, challenges and conflict resolution'' (FAO Fisheries Technical Paper. No. 419) Fisheries and Aquaculture Department, Food and Agriculture Organization, Rome, {{ISBN|92-5-104694-8}}, citing Vladykov, Vadim D. (1964) ''Report to the Government of Iran on the Inland Fisheries Resources of Iran, Especially of the Caspian Sea with Special Reference to Sturgeon'' (Expanded program of technical assistance, Report No. 1818) Food and Agriculture Organization, Rome, {{OCLC|236127104}}</ref> 1990 ലെ ഏറ്റവും വിനാശകരമായ 1990 [[Manjil–Rudbar earthquake|മഞ്ജിൽ-രുദ്ബാർ ഭൂകമ്പം]] ഡാമിന് സമീപം സംഭവിക്കുകയും അതിന്റെ കോൺക്രീറ്റിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ പൊട്ടുകയും ചെയ്തു. അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ 1991-ൽ നടത്തി.<ref>{{cite web|title=Sefid Rud Dam|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0004058|publisher=Structurae|accessdate=7 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=SEFID RUD DAM, IRAN|url=http://www.ngdc.noaa.gov/hazardimages/picture/show/300|publisher=NOAA|accessdate=7 June 2013}}</ref> [[File:Sefidrood360.jpg|wide image|thumb|center|800px|<center>360 ° സെഫീദ്-റഡിന്റെ കാഴ്ച, ഇടതുവശത്ത് പാലം.</center>]] == ചരിത്രം == [[File:Sefidrood-Guilan.jpg|thumb|റാഷ്-ഇറാനടുത്തുള്ള സെഫീദ്-റഡ് നദി]] പുരാതന കാലത്ത് മർഡോസ് (ഗ്രീക്ക്: Μαρδος; ലാറ്റിൻ: മർഡസ്), അമർഡോസ്<ref name="Rawlinson"/> (ഗ്രീക്ക്: Αμαρδος; ലാറ്റിൻ: അമർഡസ്) എന്നീ പേരുകളിൽ ഈ നദി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. <ref name="Rawlinson"/> [[ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് യുഗം|ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കാലഘട്ടത്തിൽ]] സെഫീദിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് (അന്ന് മർഡസ്) പർവ്വത ഗോത്രക്കാരായ [[Cadusii|കാഡൂസി]] കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198;query=chapter%3D%2342;layout=;loc=11.14.1 Strabo, xi. 13]</ref> ബ്രിട്ടീഷ് ഈജിപ്റ്റോളജിസ്റ്റും <ref name=bennett96>Bennett, Chris. "Temporal Fugues", ''Journal of Ancient and Medieval Studies'' XIII (1996). Available at [http://www.biblearchaeology.org/file.axd?file=temporalfugues.rtf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716031807/http://www.biblearchaeology.org/file.axd?file=temporalfugues.rtf |date=16 July 2018 }}</ref> 1980 മുതൽ പാരമ്പര്യേതര സിദ്ധാന്തങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വച്ച ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ സ്റ്റഡി ഓഫ് ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി സയൻസസിന്റെ (ഐസിസ്) മുൻ ഡയറക്ടറുമായ<ref>"In his book ''A Test of Time'' (1995), Rohl argues that the conventionally accepted dates for strata such as the Middle and Late Bronze Ages in Palestine are wrong" - in Daniel Jacobs, Shirley Eber, Francesca Silvani, ''Israel and The Palestinian Territories: The Rough Guide'', page 424 (Rough Guides Ltd., 2nd revised edition, 1998). {{ISBN|978-1-85828-248-0}}</ref> [[David Rohl|ഡേവിഡ് റോൾ]] സെഫീദ്-റഡിനെ [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] [[Pishon|പിഷൺ നദി]]യായി കാണുന്നു. ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Sefidrood.jpg File:Sefidrood2.jpg </gallery> ==കുറിപ്പുകൾ== {{reflist|30em}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://en.ostan-kd.ir/Default.aspx?TabId=62#p3-1 "Sefid Rood Watershed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222110141/http://en.ostan-kd.ir/Default.aspx?TabId=62#p3-1 |date=2015-12-22 }} ''Economic potentials of Kurdistan Province in the fields of Water, Agriculture and Natural Resources'' Ministry of Interior, Islamic Republic of Iran {{coord|37.4692|N|49.9422|E|source:kolossus-dewiki|display=title}} {{Rivers of Iran}} [[വർഗ്ഗം:ഇറാനിലെ നദികൾ]] 08zshh83ss5ry65wzzgu2aetu4um02y സുവിശേഷ കഥകൾ 0 491759 4632674 3968801 2026-06-23T19:23:31Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632674 wikitext text/x-wiki {{PU|Suvisesha Kadhakal}} [[ഹെർമ്മൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] രചിച്ചു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഒരു മലയാള ഗ്രന്ഥമാണ് '''സുവിശേഷ കഥകൾ'''. 1847-ൽ കല്ലച്ചിൽ ([[ലിത്തോഗ്രാഫി]]) അടിച്ച ഒരു പുസ്തകമാണിത്. ബാസൽ മിഷൻ പ്രസ്സ് തലശ്ശേരിയിൽ നിന്നുമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ബൈബിൾ പുതിയ നിയമത്തിലെ ആദ്യ നാലു പുസ്തകങ്ങളിൽ (സുവിശേഷങ്ങളിലെ) നിന്നെടുത്ത കുറച്ച് കഥകളാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. ആകെ 52 കഥകളാണ് ഇത്തരത്തിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്. 110 താളുകളാണ് ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ളത്. ഏ/ഓ കാരങ്ങളോ അതിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല. ചില്ലുള്ള കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും കൈയ്യെഴുത്തായതിനാൽ വാക്കുകൾക്ക് ഇടയിൽ ഇട വിടുന്ന രീതി ഇല്ല. ഖണ്ഡികയിൽ വാചകങ്ങളെ തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാൻ ഒരു വര ഉപയൊഗിച്ചിരിക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{RL}} *[https://web.archive.org/web/20130901164918/http://shijualex.in/suvishesha-kathakal-gundert-1847/ സുവിശേഷ കഥകൾ – ഗുണ്ടർട്ട് – 1847] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://archive.org/details/1847_Suvishesha_Kathakal പുസ്തകം ഓൺലൈനിൽ വായിക്കാൻ] [[വർഗ്ഗം:കഥ]] [[വർഗ്ഗം:ബൈബിൾ സുവിശേഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹെർമ്മൻ ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ കൃതികൾ]] 2agggw5bhruziozg44qtli5vkgd9swm ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനി 0 493512 4632724 4521466 2026-06-24T01:33:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632724 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hayatullah Khan Durrani}} {{Infobox person | name = ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനി <br /> {{Nastaliq|حیا ت الله خان درانی}} | image = Hayatullah Khan Durrani.jpg | image_size = 170px | nationality = പാകിസ്താനി | caption = | birth_date = 22 April 1962 | birth_place = [[ക്വറ്റ]], [[പാകിസ്താൻ]] | death_date = | death_place = | other_names = ഷാലാക്കോ | known_for = [[പർവതാരോഹണം]] / [[കേവിംഗ്]] / [[പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ]] | occupation = സർക്കാർ സേവനം / [[Federal Board of Revenue (Pakistan)|FBR]] | parents = [[Shahzada Rehmatullah Khan Durrani|ഷഹ്‌സാദ റഹ്മത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനി]] | children = [[Mohammad Abubakar Durrani|മുഹമ്മദ് അബുബക്കർ ദുറാനി]] മുഹമ്മദ് ഉമർ ദുറാനി | notable_works= പാകിസ്താനിലെ ജുനൈപ്പർ ഡിഫെൻഡർ / പയനിയർ കേവിംഗ് | spouse = | website = http://www.pcra.20m.com/ http://pcakf.com/ | footnotes = }} ഒരു [[പാകിസ്താനി]] പർവ്വതാരോഹകൻ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, സംഘാടകൻ, പരിരക്ഷകൻ എന്നിവയാണ് '''ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനി.''' [[പാകിസ്താൻ]] ടെലിവിഷനിലെ പാർട്ട് ടൈം സ്പോർട്സ് അവതാരകൻ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. പർവ്വതാരോഹണം, റോക്ക് ക്ലൈംബിംഗ്, കേവിംഗ്, കനോയിംഗ്, കയാക്കിംഗ് തുടങ്ങിയ പാകിസ്താനിലെ സാഹസിക കായിക ഇനങ്ങളിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനും ജുനൈപ്പർ വനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യകാല വക്താവുമാണ് അദ്ദേഹം. [[ജൂനിപെറസ് മാക്രോപോഡ]] സിയാരത്തിലെ മരുഭൂമിയിലും ബലൂചിസ്ഥാനിലെ സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. [[Pakistan Cave Research & Caving Federation|പാകിസ്താൻ കേവ് റിസർച്ച് & കേവിംഗ് ഫെഡറേഷന്റെ]]<ref>{{cite web|title=OFFICIALS / MEMBERS OF Pakistan Cave Research and Caving Federation|url=http://www.pcra.20m.com/|}}</ref> (പിസിആർസിഎഫ്) സ്ഥാപകനും പ്രസിഡന്റും ഏഷ്യൻ കാനോ കോൺഫെഡറേഷന്റെ (എസിസി) ഡയറക്ടറുമാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{cite web|title=Hayatullah Durrani elected Director Asian Canoe Confederation in Samarqand Uzbekistan|url=http://pakistannewsindex.com/hayatullah-durrani-elected-director-asian-canoe-confederation-in-samarqand-uzbekistan/|3=|access-date=2019-12-04|archive-date=2017-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429184357/http://pakistannewsindex.com/hayatullah-durrani-elected-director-asian-canoe-confederation-in-samarqand-uzbekistan/|url-status=dead}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ ജീവിതം == 1987-ൽ ക്വറ്റയിലെ [[University of Balochistan|ബലൂചിസ്ഥാൻ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് [[സമൂഹശാസ്ത്രം|സമൂഹശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് (ഒപിഎസ്), സ്പോർട്സ് സെക്രട്ടറി ഓഫ് പാകിസ്താൻ കസ്റ്റംസ് സ്പോർട്സ് ബോർഡ് എന്നീ പദവികൾ അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ നിർവഹിക്കുന്നു. == കുടുംബം == പാകിസ്താനിലെ [[ക്വറ്റ]]യിലെ ദുരാനി അബ്ദാലി പഷ്തൂണിന്റെ പോപൽസായ് ഉപ വംശത്തിലെ വംശീയ പഷ്തൂൺ സഡോസായ് ഗോത്ര വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടയാളാണ് ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് [[Shahzada Rehmatullah Khan Durrani|ഷഹ്‌സാദ റഹ്മാത്തുല്ല ഖാൻ സദ്ദോസായ് ദുറാനി]] <ref>{{Cite web |url=http://pakistan.onepakistan.com.pk/news/city/263791-21st-death-anniversary-of-shahzada-rehmatullah-durrani-observed.html |title=/ 21st Death anniversary of Shahzada Rehmatullah Durrani observed > |access-date=1 December 2013 |archive-url=https://archive.today/20131201211950/http://pakistan.onepakistan.com.pk/news/city/263791-21st-death-anniversary-of-shahzada-rehmatullah-durrani-observed.html |archive-date=1 December 2013 |url-status=live }}</ref> പാകിസ്താൻ സ്വതന്ത്ര പ്രസ്ഥാനത്തിൽ മുസ്ലീം സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ബലൂചിസ്ഥാനിലെ വളരെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബലൂചിസ്ഥാൻ ഫെഡറേഷനും ക്വയ്ദ്-ഇ-ആസാമുമായുള്ള മുസ്ലീം ലീഗ് ഫ്രണ്ടിന്റെ [[മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന|മുഹമ്മദ് അലി ജിന്ന]] (ഉർദു: قائد اعظم) ("[[Father of the Nation|രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പിതാവ്]]") പാകിസ്താന്റെ സ്ഥാപകനായ വിശ്വസ്തനായ രാഷ്ട്രീയക്കാരനായിരുന്നു. "പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ അവാർഡ്" നേടിയ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കയാക് പാഡ്ലർ അത്‌ലറ്റാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ [[Mohammad Abubakar Durrani|മുഹമ്മദ് അബുബക്കർ ദുറാനി]], 2007-ന് ശേഷം തുടർച്ചയായി ആറ് തവണ പാകിസ്താനിൽ ഈ മികച്ച അവാർഡ് നേടിയ ഏക കയാക്കിംഗ് കളിക്കാരൻ ആയിരുന്നു. == സാഹസിക കായിക ജീവിതം == {{Infobox award | name = Pride of Performance | image = | imagesize = 100px | caption = Hayatullah Khan Durrani was recipient of the Pride of Performance Award 2005<ref>[[Pride of Performance Awards (2010–19)|Hayatullah Khan Durrani gets Pride of Performance award]]</ref> | country = Islamic Republic of Pakistan | date = 14 August 2005 | presenter = President of Pakistan }} 1984 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന് ഹയാത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനി പാകിസ്താനിലെ ആദ്യത്തെ ഒരേയൊരു കേവിംഗ് അഡ്വഞ്ചർ സ്പോർട്സ് / സ്പെലിയോളജിക്കൽ റെസ്ക്യൂ ഓർഗനൈസേഷനും ക്വറ്റ ബലൂചിസ്ഥാനിലെ ആദ്യത്തെ പർവതാരോഹണ സാഹസിക കായിക സംഘടനയുമായ [[Chiltan Adventurers Association Balochistan|ചിൽടാൻ അഡ്വഞ്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ ബലൂചിസ്ഥാൻ]] (സി‌എ‌ബി) സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്നുമുതൽ അദ്ദേഹം അസോസിയേഷന്റെ തലവനായിരുന്നു. 1994 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന് ആദ്യത്തെ പാകിസ്താൻ പ്രമുഖ ഗുഹ പര്യവേക്ഷകനെന്ന നിലയിൽ പാകിസ്താനിലെ ഗുഹ, സ്പെലിയോളജിക്കൽ, റെസ്ക്യൂ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി [[Pakistan Cave Research & Caving Federation|പാകിസ്താൻ കേവ് റിസർച്ച് & കേവിംഗ് ഫെഡറേഷൻ]] (പിസിആർസിഎഫ്) സ്ഥാപിച്ചു. [[File:Hayat Durrani and Kyung Sik Woo President UIS.jpg|thumb|left|210px|ഹയാത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനിയും പ്രൊഫ: ക്യുങ് സിക് വൂ പ്രസിഡന്റ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്റർനാഷണൽ സ്പീലിയോളജി (യുഐഎസ്) അലിസദ്ദർ കേവ് ഹമദാൻ ഇറാൻ]] 1994 ലും 1999 ലും സാഹസിക കായിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ഡെർബിഷയറിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഓർഫിയസ് കേവിംഗ് ക്ലബ് <ref>{{Cite web |url=http://www.orpheuscavingclub.org.uk/newsletters/vol38_num12.html |title=Newsletter<!-- Bot generated title --> |access-date=2019-12-04 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303212740/http://www.orpheuscavingclub.org.uk/newsletters/vol38_num12.html |url-status=dead }}</ref>യൂണിറ്റിൽ നിന്നുള്ള സൈമൺ ജെയിംസ് ബ്രൂൿസിന്റെയും ബോയ്ഡ് പോട്ട്സിന്റെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരു കേവിംഗ്, റോക്ക്-ക്ലൈംബിംഗ് [[British Cave Research Association|ബ്രിട്ടീഷ് കേവ് റിസർച്ച് അസോസിയേഷന്റെയും]] [[British Caving Association|ബ്രിട്ടീഷ് കേവിംഗ് അസോസിയേഷന്റെയും]] അഡ്വാൻസ്ഡ് കോഴ്‌സ് പൂർത്തിയാക്കി. പാക്-ബ്രിട്ടൻ കേവിംഗ് പര്യവേഷണത്തിനായി [[BBC Radio Derby|ബിബിസി റേഡിയോ ഡെർബി]] അദ്ദേഹത്തെ അഭിമുഖം നടത്തി. [[ File: Hayatullah Khan Durrani and Pakistan caving team with Simon James Brooks Great Britain.jpg|thumb|left|210px| സൈമൺ ജെയിംസ് ബ്രൂൿസിനൊപ്പം ഹയാത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനിയും പാകിസ്താൻ കേവിംഗ് ടീമും യോർക്ക്ഷെയറിൽ ഓഗസ്റ്റ് 2016 ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനിൽ]] പാകിസ്താനിലെ യുവാക്കൾക്ക് മലകയറ്റം, കേവിംഗ് ([[Speleology|സ്പീലിയോളജി]]) എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ദുരാനി തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം ചെലവഴിച്ചു. പാകിസ്താനിലെ 128 ഗുഹകൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്ത വ്യക്തിഗത അന്താരാഷ്ട്ര റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. 1984 മുതൽ പാകിസ്താനിലെയും വിദേശത്തെയും പർവ്വതങ്ങളിൽ [[Flag of Pakistan|പാകിസ്താൻ ദേശീയ പതാക]] ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം എല്ലാ വർഷവും പാകിസ്താന്റെ ദേശീയ ദിന പരിപാടി ആഘോഷിക്കുന്നു. പർവ്വത കൊടുമുടികളിൽ പതാക ഉയർത്തുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഷ്ഠ അദ്ദേഹത്തിന് രാജ്യത്ത് ഒരു പ്രത്യേക പദവി നേടി. ശ്രീ. ദുറാനിയുടെ മികവുറ്റ സേവനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്റർനാഷണൽ സ്പീലിയോളജിയുടെ ജനറൽ അസംബ്ലി (39 ഏഥൻസ് ഗ്രീസിലെ പ്രതിനിധീകരിച്ച 39 രാജ്യങ്ങൾ 14, ഐസിഎസ് 2005) പാകിസ്താനെ യൂണിയൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഡി സ്‌പെലോളജിയിൽ (യുഐഎസ്) അംഗരാജ്യമായി അംഗീകരിച്ച് വോട്ടുചെയ്തു. <ref>[http://www.uis-speleo.org/people/delegate.html [Delegates for UIS Countries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091220173627/http://www.uis-speleo.org/people/delegate.html |date=20 December 2009 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.uis-speleo.org/people/address.html |title=Representatives |access-date=29 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819022937/http://www.uis-speleo.org/people/address.html |archive-date=19 August 2010 |url-status=dead }}</ref> പാകിസ്താനുമായുള്ള യൂണിയൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഡി സ്‌പെലോളജി (യുഐഎസ്) യുടെ രാജ്യ പ്രതിനിധിയും പാകിസ്താൻ കേവ് റിസർച്ച് & കേവിംഗ് ഫെഡറേഷന്റെ സ്ഥാപകനും പ്രസിഡന്റുമാണ്. എസിപി ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ പ്രതിനിധിയും ആൽപൈൻ ക്ലബ് പാകിസ്താൻ (എസിപി) ബലൂചിസ്ഥാൻ ബ്രാഞ്ചിന്റെ ഡയറക്ടറുമാണ് അദ്ദേഹം. <ref>{{Cite web |url=http://www.pakistan.gov.pk/divisions/tourism-division/media/Adventure_Tourism_2006.pdf |title=Archived copy |access-date=9 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201124625/http://www.pakistan.gov.pk/divisions/tourism-division/media/Adventure_Tourism_2006.pdf |archive-date=1 December 2008 |url-status=dead }}</ref> 2005 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന്, ഗുഹ, പർവ്വത സാഹസികത, പാകിസ്താനിലെ ജുനൈപ്പർ പരിരക്ഷകൻ, വാട്ടർ സ്പോർട്സ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജീവനാന്ത സേവനങ്ങളെ മാനിച്ച്, ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റ്, ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് പാകിസ്താൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ "പ്രെസിഡന്റ്സ് അവാർഡ് ഫോർ പ്രൈഡ് ഓഫ് പെർഫോർമാൻസ് അവാർഡ്" നൽകി ആദരിച്ചു. <ref>{{Cite web |url=http://www.sports.gov.pk/Awards/awards_mountaineering.htm |title=Pakistan Sports Board<!-- Bot generated title --> |access-date=2019-12-04 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326023101/http://www.sports.gov.pk/Awards/awards_mountaineering.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070927223940/http://www.dawn.com/2005/08/14/nat1.htm President confers 192 civilian awards -DAWN – National; 14 August 2005<!-- Bot generated title -->]</ref> ഇറാനിലെ ഒന്നും രണ്ടും അന്താരാഷ്ട്ര ജിയോസയൻസസ് (സ്പീലിയോളജി) കോൺഗ്രസുകളിൽ (16 ജനുവരി 2014/22 ഫെബ്രുവരി 2016) ഹയാത്തുള്ള ദുറാനി നാഷണൽ സ്‌പെലിയോ, കേവിംഗ് ടീം ലീഡറായി പാകിസ്താനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. ഔദ്യോഗിക ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് പാകിസ്താന്റെ നാഷണൽ സ്‌പെലോളജിക്കൽ ആൻഡ് കേവിംഗ് ടീം നേതാവ് ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ യൂറോപ്യൻ സ്‌പെലിയോ കേവിംഗിൽ (യൂറോസ്‌പെലിയോ കോൺഫറൻസ് 2016) പങ്കെടുക്കുകയും യോർക്ക്ഷയറും പത്താമത് പി‌എകെ-ബ്രിട്ടൻ ഫ്രണ്ട്ഷിപ്പ് കേവിംഗും സ്‌പെലിയോ പര്യവേഷണവും ബിസി‌എ ബ്രിട്ടീഷ് കേവിംഗ് അസോസിയേഷന്റെയും ഓർഫിയസ് കേവിംഗ് ക്ലബ് ഡെർബി-ഷയർ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെയും രക്ഷാകർതൃത്വത്തിൽ 2016 ഓഗസ്റ്റ് 13 മുതൽ 31 വരെ യോർക്ക്ഷെയറിൽ നടന്ന ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിയൻ ഓഫ് സ്പീലിയോളജിയുടെ ബ്യൂറോ യോഗത്തിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. <ref>{{Cite web |url=http://pakistan.onepakistan.com.pk/news/city/quetta/283843-national-speleo-and-caving-team-of-pakistan.html |title=Delegates for Iran Speleo / Geosciences Congress |access-date=2019-12-04 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807022250/http://pakistan.onepakistan.com.pk/news/city/quetta/283843-national-speleo-and-caving-team-of-pakistan.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://tribune.com.pk/story/673328/cavers-to-share-exploration-of-pakistans-longest-one-chamber-cave-at-international-moot/Pakistan Delegates for Iran Speleo / Geosciences Congress]</ref><ref>{{Cite web |url=http://ppinewsagency.com/%EF%BB%BFuis-president-hails-role-of-pakistan-for-promotion-of-caving/ |title=UIS President hails role of Pakistan for promotion of caving |access-date=2019-12-04 |archive-date=2016-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118100915/http://ppinewsagency.com/%EF%BB%BFuis-president-hails-role-of-pakistan-for-promotion-of-caving/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.globalaffairs.com.pk/pak-speleo-caving-team-participates-in-the-5th-european-speleo-caving-conference-2016/ |title=Pakistan National Speleo and caving team participation in Eurospeleo Conference 2016 |access-date=2019-12-04 |archive-date=2016-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118045703/http://www.globalaffairs.com.pk/pak-speleo-caving-team-participates-in-the-5th-european-speleo-caving-conference-2016/ |url-status=dead }}</ref>28 വർഷത്തെ സൗഹൃദവും സഹകരണവും കേവിംഗിലെ പങ്കാളിത്തവും കണക്കിലെടുത്ത് ലെജൻഡറി കേവ് എക്സ്പ്ലോറർ ഹയാത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനിക്ക് കേവിംഗ് ലെജന്റ് അവാർഡ് 2018 സെപ്റ്റംബർ 27 ന് ഓർഫിയസ് കേവിംഗ് ക്ലബ് ആസ്ഥാനത്ത് ഡെർബി ഷയർ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ പാക്ക്-ബ്രിട്ടൻ സംയുക്ത സിൽവർ ജൂബിലി ആഘോഷത്തിൽ നല്കുകയുണ്ടായി. ഈ അഭിമാനകരമായ അവാർഡ് ലഭിക്കുന്ന ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ പാകിസ്താനിയാണ് ഹയത്തുല്ല ഖാൻ ദുറാനി. ബ്രിട്ടീഷ് ഗുഹ പര്യവേക്ഷകനും സ്പീലിയോളജിസ്റ്റുമായ സൈമൺ ജെയിംസ് ബ്രൂക്ക്സ് ഓർഫിയസ് കേവിംഗ് ക്ലബ് (ഒസിസി) ഉദ്യോഗസ്ഥനും ബ്രിട്ടീഷ് കേവിംഗ് അസോസിയേഷൻ സെക്രട്ടറിയും ഹയാത്തുള്ള ഖാൻ ദുറാനിയുടെ മികച്ച പ്രവർത്തനവും പാക്-ബ്രിട്ടനെ സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ 28 വർഷമായി നടത്തിയ മികച്ച സേവനങ്ങളും പരിഗണിച്ച് അവാർഡും സർട്ടിഫിക്കറ്റും നൽകുന്നു. സംയുക്ത കേവിംഗ് / സ്‌പെലിയോ പര്യവേഷണങ്ങൾ, ചിൽട്ടൻ അഡ്വഞ്ചേഴ്‌സ് അസോസിയേഷൻ ബലൂചിസ്ഥാൻ, പാകിസ്താൻ ഗുഹ എന്നിവയുടെ ബാനറിൽ അതത് ഓർഗനൈസേഷനുകളും രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദബന്ധവും ബന്ധവും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് റിസർച്ച് ആൻഡ് കേവിംഗ് ഫെഡറേഷൻ ഓർഫിയസ് കേവിംഗ് ക്ലബ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനുമായി സംയുക്തമായി ഗവേഷണം നടത്തുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.allsportspk.com/caving-pak-uk-friendship-silver-jubilee-hayatullah-presented-legend-award/ |title=Caving Legend Award for Hayatullah Khan Durrani |access-date=2019-12-04 |archive-date=2019-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226003744/http://www.allsportspk.com/caving-pak-uk-friendship-silver-jubilee-hayatullah-presented-legend-award/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://www.khelshel.com.pk/news/3787/3787caving-/hayatullah-presented-legend-award-by-uk/ Silver Jubilee Caving Legend Award to Hayatullah Khan Durrani]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == അവലംബം== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.pcra.20m.com Pakistan Cave Research and Caving Federation] * [http://www.caab.20m.com Chiltan Adventurers Association Balochistan] * [http://www.hdwsa.20m.com Hayat Durrani Water Sports Academy] * [http://pcakf.com/ Pakistan Canoe and Kayak Federation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204064247/http://pcakf.com/ |date=2019-12-04 }} * [http://www.caving.uk.com/Resources/Pages/cavers/durrani_h_k.htmlProfile on Caving UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204064247/http://www.caving.uk.com/Resources/Pages/cavers/durrani_h_k.htmlProfile |date=2019-12-04 }} * [http://www.bec-cave.org.uk/publications-mainmenu-32/19-belfry-bulletin/544-belfry-bulletin-no-504-september-1999.html?showall=1 Appearance in The Bristol Exploration Club Bulletin, UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312034856/http://www.bec-cave.org.uk/publications-mainmenu-32/19-belfry-bulletin/544-belfry-bulletin-no-504-september-1999.html?showall=1 |date=2012-03-12 }} * [http://www.caving.uk.com/Resources/Pages/cavers/durrani_h_k.html Profile on Caving UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204064247/http://www.caving.uk.com/Resources/Pages/cavers/durrani_h_k.html |date=2019-12-04 }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:പാകിസ്താനി ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] fpmn5sz13xheit0sgd1pehftuwro4z0 ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് 0 502763 4632740 4099376 2026-06-24T03:56:53Z Malikaveedu 16584 4632740 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Christina Hendricks}}{{Infobox person | name = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് | image = Christina Hendricks at PaleyFest 2014.jpg | caption = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് 2014-ൽ | birth_name = ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ് | birth_date = {{birth date and age|1975|5|3|mf=yes}} | birth_place = [[നോക്‌സ്‌വില്ലെ, ടെന്നസി]], യു.എസ്. | citizenship = {{hlist|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം}} | occupation = {{hlist|നടി|മോഡൽ}} | years_active = 1994–തുടരുന്നു | works = [[Christina Hendricks on screen and stage|Full list]] | height = {{convert|5|ft|8|in|m}}<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|work=[[CBS News]]|title=Christina Hendricks' Measurements - Too Big for Hollywood?|last=Hunter|first=Aina|date=September 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217202329/https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|archive-date=December 17, 2013}}</ref> | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[ജെഫ്രി അരെൻഡ്]]|2009|2019|reason=divorce}} * {{marriage|ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനി|2024}} }} | partner = | awards = [[List of awards and nominations received by Christina Hendricks|Full list]] }} '''ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ്''' (ജനനം: മെയ് 3, 1975) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] അഭിനേത്രിയും മുൻ മോഡലുമാണ്. അവരുടെ മികച്ച അംഗീകാരങ്ങളിൽ ആറ് പ്രൈംടൈം എമ്മി അവാർഡുകൾ, രണ്ട് സ്ക്രീൻ ആക്ടേഴ്സ് ഗിൽഡ് അവാർഡുകൾ, ഒരു നാടക പരമ്പരയിലെ മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള രണ്ട് ക്രിട്ടിക്സ് ചോയ്സ് അവാർഡുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2010 ലെ എസ്‌ക്വയർ മാഗസിൻ നടത്തിയ വനിതാ വായനക്കാരുടെ വോട്ടെടുപ്പിൽ "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സെക്സിയായ വനിത" എന്ന ഖ്യാതി നേടുകയും അതേ വർഷം തന്നെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലെ]] ഏറ്റവും സുന്ദരിയായ വനിതയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name="esquireApril202">{{cite web|url=http://www.esquire.com/women/women-issue/survey-of-american-women-0510/|title=The Esquire Survey of the American Woman|accessdate=May 28, 2011|date=April 20, 2010|work=Esquire}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|title=Mad Men's Christina Hendricks voted best-looking woman in US &#124; People|accessdate=February 20, 2011|last=Welles|first=Denmark|date=April 23, 2010|work=The First Post|archive-date=2011-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808123730/http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|url-status=dead}}</ref> [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിൽ]] ജനിച്ച ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക്സ് പോർട്ട് ലാൻഡ്, ഒറിഗൺ, [[ഐഡഹോ|ഐഡഹോയിലെ]] [[ട്വിൻ ഫാൾസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ വളരുകയും അവിടെ പ്രാദേശിക നാടകവേദികളിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വിർജീനിയയിൽ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഹെൻഡ്രിക്സ് [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലേയ്ക്കു]] താമസം മാറ്റുകയും ''സെവന്റീൻ'' എന്ന അമേരിക്കൻ മാസികയുടെ കവർ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിനെ തുടർന്ന് ഒരു മോഡലായി ഒരു കരിയർ തുടർന്നു. അഭിനയത്തിലേക്ക് ചുവടുമാറ്റുന്നതിനുമുമ്പായി ഒരു ദശകത്തിലേറെക്കാലം മോഡലായി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ തുടർന്നിരുന്നു. 2007 ൽ ആരംഭിച്ച് 2015 ൽ പരമ്പര അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അവർ ഒരു പ്രധാന അഭിനേതാവായി തുടർന്ന ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന എഎംസി നാടകീയ പരമ്പരയിൽ ജോവാൻ ഹോളോവേയായി അഭിനയിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഹെൻഡ്രിക്സിന് ''ബെഗേഴ്‌സ് ആൻഡ് ചോസേഴ്‌സ്'' (2001–2002), ''കെവിൻ ഹിൽ'' (2004–2005) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിൽ ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മാഡ്‍ മെൻ പരമ്പരിയലെ വേഷത്തിന് ആറ് എമ്മി അവാർഡ് നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ഒന്നിലധികം സ്‌ക്രീൻ ആക്ടേഴ്‌സ് ഗിൽഡ് അവാർഡുകളും ഉൾപ്പെടെ അവരുടെ അഭിനയത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ ലഭിച്ചിരുന്നു. മാഡ് മെനിൽ അഭിനയിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ, ഹെൻഡ്രിക്സ് സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു തുടങ്ങുകയും നിക്കോളാസ് വിൻഡിംഗ് റെഫന്റെ ത്രില്ലർ സിനിമ ''ഡ്രൈവ്'' (2011), സാലി പോട്ടറിന്റെ നാടകീയചിത്രം ''ജിഞ്ചർ & റോസ'' (2012), റയാൻ ഗോസ്ലിംഗിന്റെ നിയോ-നോയർ ഫാന്റസി സിനിമ ''ലോസ്റ്റ് റിവർ'' (2014) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മാഡ് മെൻ സമാപിച്ചതിനുശേഷം, 2015 മുതൽ 2016 വരെയുള്ള കാലത്ത് ''അനദർ പീരിയഡ്'' എന്ന ഹാസ്യ പരമ്പരയിലും സൺഡാൻസ് ടിവി നാടക പരമ്പരയായ ''ഹാപ്പ് ആൻഡ് ലിയോനാർഡിലും'' (2016) ഹെൻഡ്രിക്സ് അഭിനയിച്ചു. ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ദി നിയോൺ ഡെമോൺ (2016) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഒരു അഭിനയത്തിനായി അവൾ വീണ്ടും റെഫനുമായി ഒന്നിക്കുകയും തുടർന്ന് ഹാസ്യചിത്രം ''ഫിസ്റ്റ് ഫൈറ്റ്'' (2017), ഹൊറർ ചിത്രം ''ദി സ്ട്രേഞ്ചേഴ്സ്: പ്രൈ അറ്റ് നൈറ്റ്'' (2018), ആനിമേറ്റഡ് കോമഡി ''ടോയ് സ്റ്റോറി 4'' (2019) എന്നിവയിലെ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ക്രൈം നാടക പരമ്പരയായ ''ടിൻ സ്റ്റാർ'' (2017 - ഇതുവരെ), എൻ‌ബി‌സി കോമഡി-ക്രൈം പരമ്പര ''ഗുഡ് ഗേൾസ്'' (2018 - ഇതുവരെ) എന്നിവയിലെ താരവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവർ ടെലിവിഷൻ രംഗത്തേയ്ക്ക് മടങ്ങിയത്. == ആദ്യകാലം == ഒരു [[മനഃശാസ്ത്രം|മനശാസ്ത്രജ്ഞയായ]] ജാക്കി സ്യൂ ഹെൻഡ്രിക്സ് (മുമ്പ്, റെയ്മണ്ട്), [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ബർമിംഗ്ഹാമിൽനിന്നു കുടിയേറിയ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ റോബർട്ട് ഹെൻഡ്രിക്സ് എന്നിവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയായി [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] നോക്സ്വില്ലിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|title=Famous birthdays for May 3: Christina Hendricks, Pom Klementieff|date=May 3, 2019|publisher=[[United Press International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505062603/https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|archive-date=May 5, 2019|author=UPI Staff}}</ref> 1975 മെയ് 3 ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് ജനിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1388042/Christina-Hendricks-life-shaping-nicely-Im-learning-celebrate-I-born-with.html|title='I'm learning to celebrate what I was born with': Why life is shaping up nicely for Christina Hendricks|date=May 24, 2011|work=Daily Mail}}</ref><ref>{{cite news|title=Christina Hendricks: a fine figure of a woman|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/4269856/Christina-Hendricks-a-fine-figure-of-a-woman.html|accessdate=September 14, 2012|newspaper=The Telegraph|date=January 19, 2009|first=Catherine|last=Elsworth}}</ref> പിതാവുവഴി അവർക്ക് ഇരട്ട ബ്രിട്ടീഷ്, അമേരിക്കൻ പൗരത്വമുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2011/sep/16/christina-hendricks-drive-mad-men?INTCMP=SRCH|title=Mad Men and me: Christina Hendricks interview|first=Hadley|last=Freeman|work=[[The Guardian]]|date=September 16, 2011|location=London|issn=0261-3077|oclc=60623878|accessdate=September 20, 2011}}</ref> ഹെൻഡ്രിക്സിന് ഒരു ജ്യേഷ്ഠനുംകൂടിയുണ്ട്.<ref name="tindia">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref> ടെന്നസിയിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, പിതാവിന്റെ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസിലെ ജോലിയുടെ സ്വഭാവം കാരണം ഹെൻഡ്രിക്സിന്റെ കുടുംബം ഇടയ്ക്കിടെ താമസം മാറ്റിയിരുന്നു. ആദ്യം രണ്ടുമാസം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:19}} ജോർജിയയിലേക്കും തുടർന്ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് പ്രാഥമിക വിദ്യാലയത്തിൽ ചേർന്ന ഒറിഗോണിലെ പോർട്ട്‌ലാൻഡിലേക്കുമായാണ് മാറിത്താമസിച്ചിരുന്നത്.<ref name="tindia2">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref>{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:00}}<ref>{{cite web|url=http://movieweb.com/christina-hendricks-talks-all-star-superman/|title=Christina Hendricks Talks All-Star Superman|accessdate=November 5, 2016|date=March 2016|work=MovieWeb|author=Orange, Alan}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതം == 2009 ഒക്ടോബർ 11-ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് നടൻ ജെഫ്രി ആരെൻഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|title=Christina Hendricks Marries in New York|last=Aradillas|first=Elaine|date=October 11, 2009|work=[[People (magazine)|People]]|archive-url=https://archive.today/20120524135605/http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|archive-date=May 24, 2012|url-status=dead}}</ref> പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം അവർ വേർപിരിഞ്ഞതായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു, 2019 ഡിസംബറിൽ വിവാഹമോചനം അന്തിമമായി.<ref>{{cite magazine|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/christina-hendricks-geoffrey-arend-split-10-year-marriage-1248683|title=Christina Hendricks and Geoffrey Arend Split After 10 Years of Marriage|magazine=The Hollywood Reporter|last=Schaffstall|first=Katherine|date=18 October 2019|access-date=18 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theblast.com/c/christina-hendricks-mad-men-divorce-settlement-settled-husband-geoffrey-arend|title='Mad Men' Star Christina Hendricks Settles Divorce With Husband|access-date=2020-12-23|last=Walters|first=Mike|date=2019-12-17|website=The Blast|language=en}}</ref> 2021 മുതൽ, അവർ ക്യാമറമാനായ ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനിയുമായി പ്രണയബന്ധത്തിലാണ്. 2023 മാർച്ചിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cpno-nVvjHq/?hl=en|title=Christina Hendricks on Instagram: "We proposed to each other and we said yes!!! I will love and care for him forever. @steadig"}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkqBmKSOw12/|title=Christina Hendricks on Instagram: "She wore all her Scottish fineries and therefore felt no guilt, for convincing her fella to slip into a kilt. @belmondroyalscotsman #royalscotsman @steadig #luxurytrains"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkVkQTWt_KQ/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Lead in by the pipes to a car filled with delights, the train started just like that, hope she chose the right hat!! @belmondroyalscotsman @steadig #scotland #travelbytrain #luxurytrain"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cbs1BT4vE4z/|title=Christina Hendricks on Instagram: "What a weekend! #oscars #academyawards @ejaf @kattthompson @vscali @gucci @tacoriofficial @edie_parker @milk @steadig"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cc_PcThPB92/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Some fun Hawaiian looks for the week, Instagram, how do I post a full image???? I'm the last to know…. Swear the shoes were cute #kuaui"|website=Instagram}}</ref> വിവാഹനിശ്ചയം പ്രഖ്യാപിച്ച അവർ, 2024 ഏപ്രിൽ 20-ന് വിവാഹിതരായി.<ref>{{cite web|url=https://people.com/christina-hendricks-marries-george-bianchini-new-orleans-wedding-exclusive-8628538|title=Christina Hendricks Marries George Bianchini in 'Sexy' Wedding Ceremony in New Orleans (Exclusive)}}</ref> മാധ്യമങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ ശരീരത്തിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതെന്നും അവരുടെ യഥാർത്ഥ കഴിവുകളിലല്ലെന്നും 2010 സെപ്റ്റംബറിൽ ഹെൻഡ്രിക്സ് അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി. "ഞാൻ ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന സിനിമയിൽ എന്റെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവരും സംസാരിച്ചത് എന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു."<ref>{{cite news|last=Hunter|first=Aina|title=Christina Hendricks' Measurements: Naked "I Look Like a Woman"|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-naked-i-look-like-a-woman/|access-date=May 28, 2011|date=July 2010|work=CBS News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806115725/http://www.cbsnews.com/8301-504763_162-20009422-10391704.html|archive-date=August 6, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|title=Christina's body comments|publisher=Sky Showbiz|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905175036/http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|archive-date=September 5, 2010|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> 2025 അവസാനത്തോടെ ഹെൻഡ്രിക്സ് ഡിജെയിംഗ് ഒരു ഹോബിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; 2026 ഏപ്രിലിൽ സാൻ ഡീഗോയിലെ പാർട്ട് ടൈം ലവറിൽ ഒരു "ഷൂ പോപ്പ് ഡ്രീം ഗേസ്" സെറ്റിൽ അവർ അഭിനയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2026/04/christina-hendricks-dj-set-san-diego/|title=Christina Hendricks Spun a "Shoe Pop Dream Gaze" DJ Set at a San Diego Bar on April Fool's Day|last=Kaye|first=Ben|date=April 3, 2026}}</ref> == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] l62kjtc4u5iqta6oqd3s73admg6qhx6 4632748 4632740 2026-06-24T04:10:42Z Malikaveedu 16584 4632748 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Christina Hendricks}}{{Infobox person | name = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് | image = Christina Hendricks at PaleyFest 2014.jpg | caption = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് 2014-ൽ | birth_name = ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ് | birth_date = {{birth date and age|1975|5|3|mf=yes}} | birth_place = [[നോക്‌സ്‌വില്ലെ, ടെന്നസി]], യു.എസ്. | citizenship = {{hlist|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം}} | occupation = {{hlist|നടി|മോഡൽ}} | years_active = 1994–തുടരുന്നു | works = [[Christina Hendricks on screen and stage|Full list]] | height = {{convert|5|ft|8|in|m}}<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|work=[[CBS News]]|title=Christina Hendricks' Measurements - Too Big for Hollywood?|last=Hunter|first=Aina|date=September 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217202329/https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|archive-date=December 17, 2013}}</ref> | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[ജെഫ്രി അരെൻഡ്]]|2009|2019|reason=divorce}} * {{marriage|ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനി|2024}} }} | partner = | awards = [[List of awards and nominations received by Christina Hendricks|Full list]] }} '''ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ്''' (ജനനം: മെയ് 3, 1975) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] അഭിനേത്രിയും മുൻ മോഡലുമാണ്. നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ മാഡ് മെൻ (2007–2015) ലെ ജോൺ ഹോളോവേ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ അഭിനയമേഖലയിൽ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അവരുടെ മികച്ച അംഗീകാരങ്ങളിൽ ആറ് പ്രൈംടൈം എമ്മി അവാർഡുകൾ, രണ്ട് സ്ക്രീൻ ആക്ടേഴ്സ് ഗിൽഡ് അവാർഡുകൾ, ഒരു നാടക പരമ്പരയിലെ മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള രണ്ട് ക്രിട്ടിക്സ് ചോയ്സ് അവാർഡുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2010 ലെ എസ്‌ക്വയർ മാഗസിൻ നടത്തിയ വനിതാ വായനക്കാരുടെ വോട്ടെടുപ്പിൽ "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സെക്സിയായ വനിത" ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും അതേ വർഷം തന്നെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലെ]] ഏറ്റവും സുന്ദരിയായ വനിതയായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="esquireApril202">{{cite web|url=http://www.esquire.com/women/women-issue/survey-of-american-women-0510/|title=The Esquire Survey of the American Woman|accessdate=May 28, 2011|date=April 20, 2010|work=Esquire}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|title=Mad Men's Christina Hendricks voted best-looking woman in US &#124; People|accessdate=February 20, 2011|last=Welles|first=Denmark|date=April 23, 2010|work=The First Post|archive-date=2011-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808123730/http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|url-status=dead}}</ref> [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] നോക്‌സ്‌വില്ലിൽ ഒരു അമേരിക്കൻ അമ്മയ്ക്കും ഇംഗ്ലീഷ് പിതാവിനും ജനിച്ച ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക്സ് ഒറിഗണിലെ പോർട്ട് ലാൻഡിലും ഒറിഗൺ, [[ഐഡഹോ|ഐഡഹോയിലെ]] [[ട്വിൻ ഫാൾസ്|ട്വിൻ ഫാൾസിലും]] വളരുകയും അവിടങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക നാടകവേദികളിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hellomagazine.com/homes/20210915121737/good-girls-christina-hendricks-death-second-mother-childhood-home/|title=Christina Hendricks shares glimpse at idyllic childhood home for the most tragic reason|access-date=2025-07-08|date=2021-09-15|website=HELLO!|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/GMA/Weekend/story?id=7411031&page=1|title='Weekend Drive': Christina Hendricks|access-date=2025-07-08|last=|first=|date=April 23, 2009|website=ABC News|language=en}}</ref> വിർജീനിയയിൽ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഹെൻഡ്രിക്സ് ''സെവന്റീൻ'' എന്ന അമേരിക്കൻ മാസികയുടെ കവർ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിനെ തുടർന്ന് ഒരു മോഡലായി ഒരു കരിയർ തുടരുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലേയ്ക്കു]] താമസം മാറ്റി. അഭിനയത്തിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ മോഡലായി ജോലി തുടർന്നു. 2007 ൽ ആരംഭിച്ച് 2015 ൽ പരമ്പര അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അവർ ഒരു പ്രധാന അഭിനേതാവായി തുടർന്ന ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന എഎംസി നാടകീയ പരമ്പരയിൽ ജോവാൻ ഹോളോവേയായി അഭിനയിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഹെൻഡ്രിക്സിന് ''ബെഗേഴ്‌സ് ആൻഡ് ചോസേഴ്‌സ്'' (2001–2002), ''കെവിൻ ഹിൽ'' (2004–2005) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിൽ ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മാഡ്‍ മെൻ പരമ്പരിയലെ വേഷത്തിന് ആറ് എമ്മി അവാർഡ് നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ഒന്നിലധികം സ്‌ക്രീൻ ആക്ടേഴ്‌സ് ഗിൽഡ് അവാർഡുകളും ഉൾപ്പെടെ അവരുടെ അഭിനയത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ ലഭിച്ചിരുന്നു. മാഡ് മെനിൽ അഭിനയിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ, ഹെൻഡ്രിക്സ് സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു തുടങ്ങുകയും നിക്കോളാസ് വിൻഡിംഗ് റെഫന്റെ ത്രില്ലർ സിനിമ ''ഡ്രൈവ്'' (2011), സാലി പോട്ടറിന്റെ നാടകീയചിത്രം ''ജിഞ്ചർ & റോസ'' (2012), റയാൻ ഗോസ്ലിംഗിന്റെ നിയോ-നോയർ ഫാന്റസി സിനിമ ''ലോസ്റ്റ് റിവർ'' (2014) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മാഡ് മെൻ സമാപിച്ചതിനുശേഷം, 2015 മുതൽ 2016 വരെയുള്ള കാലത്ത് ''അനദർ പീരിയഡ്'' എന്ന ഹാസ്യ പരമ്പരയിലും സൺഡാൻസ് ടിവി നാടക പരമ്പരയായ ''ഹാപ്പ് ആൻഡ് ലിയോനാർഡിലും'' (2016) ഹെൻഡ്രിക്സ് അഭിനയിച്ചു. ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ദി നിയോൺ ഡെമോൺ (2016) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഒരു അഭിനയത്തിനായി അവൾ വീണ്ടും റെഫനുമായി ഒന്നിക്കുകയും തുടർന്ന് ഹാസ്യചിത്രം ''ഫിസ്റ്റ് ഫൈറ്റ്'' (2017), ഹൊറർ ചിത്രം ''ദി സ്ട്രേഞ്ചേഴ്സ്: പ്രൈ അറ്റ് നൈറ്റ്'' (2018), ആനിമേറ്റഡ് കോമഡി ''ടോയ് സ്റ്റോറി 4'' (2019) എന്നിവയിലെ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ക്രൈം നാടക പരമ്പരയായ ''ടിൻ സ്റ്റാർ'' (2017 - ഇതുവരെ), എൻ‌ബി‌സി കോമഡി-ക്രൈം പരമ്പര ''ഗുഡ് ഗേൾസ്'' (2018 - ഇതുവരെ) എന്നിവയിലെ താരവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവർ ടെലിവിഷൻ രംഗത്തേയ്ക്ക് മടങ്ങിയത്. == ആദ്യകാലം == ഒരു [[മനഃശാസ്ത്രം|മനശാസ്ത്രജ്ഞയായ]] ജാക്കി സ്യൂ ഹെൻഡ്രിക്സ് (മുമ്പ്, റെയ്മണ്ട്), [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ബർമിംഗ്ഹാമിൽനിന്നു കുടിയേറിയ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ റോബർട്ട് ഹെൻഡ്രിക്സ് എന്നിവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയായി [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] നോക്സ്വില്ലിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|title=Famous birthdays for May 3: Christina Hendricks, Pom Klementieff|date=May 3, 2019|publisher=[[United Press International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505062603/https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|archive-date=May 5, 2019|author=UPI Staff}}</ref> 1975 മെയ് 3 ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് ജനിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1388042/Christina-Hendricks-life-shaping-nicely-Im-learning-celebrate-I-born-with.html|title='I'm learning to celebrate what I was born with': Why life is shaping up nicely for Christina Hendricks|date=May 24, 2011|work=Daily Mail}}</ref><ref>{{cite news|title=Christina Hendricks: a fine figure of a woman|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/4269856/Christina-Hendricks-a-fine-figure-of-a-woman.html|accessdate=September 14, 2012|newspaper=The Telegraph|date=January 19, 2009|first=Catherine|last=Elsworth}}</ref> പിതാവുവഴി അവർക്ക് ഇരട്ട ബ്രിട്ടീഷ്, അമേരിക്കൻ പൗരത്വമുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2011/sep/16/christina-hendricks-drive-mad-men?INTCMP=SRCH|title=Mad Men and me: Christina Hendricks interview|first=Hadley|last=Freeman|work=[[The Guardian]]|date=September 16, 2011|location=London|issn=0261-3077|oclc=60623878|accessdate=September 20, 2011}}</ref> ഹെൻഡ്രിക്സിന് ഒരു ജ്യേഷ്ഠനുംകൂടിയുണ്ട്.<ref name="tindia">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref> ടെന്നസിയിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, പിതാവിന്റെ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസിലെ ജോലിയുടെ സ്വഭാവം കാരണം ഹെൻഡ്രിക്സിന്റെ കുടുംബം ഇടയ്ക്കിടെ താമസം മാറ്റിയിരുന്നു. ആദ്യം രണ്ടുമാസം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:19}} ജോർജിയയിലേക്കും തുടർന്ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് പ്രാഥമിക വിദ്യാലയത്തിൽ ചേർന്ന ഒറിഗോണിലെ പോർട്ട്‌ലാൻഡിലേക്കുമായാണ് മാറിത്താമസിച്ചിരുന്നത്.<ref name="tindia2">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref>{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:00}}<ref>{{cite web|url=http://movieweb.com/christina-hendricks-talks-all-star-superman/|title=Christina Hendricks Talks All-Star Superman|accessdate=November 5, 2016|date=March 2016|work=MovieWeb|author=Orange, Alan}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതം == 2009 ഒക്ടോബർ 11-ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് നടൻ ജെഫ്രി ആരെൻഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|title=Christina Hendricks Marries in New York|last=Aradillas|first=Elaine|date=October 11, 2009|work=[[People (magazine)|People]]|archive-url=https://archive.today/20120524135605/http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|archive-date=May 24, 2012|url-status=dead}}</ref> പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം അവർ വേർപിരിഞ്ഞതായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു, 2019 ഡിസംബറിൽ വിവാഹമോചനം അന്തിമമായി.<ref>{{cite magazine|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/christina-hendricks-geoffrey-arend-split-10-year-marriage-1248683|title=Christina Hendricks and Geoffrey Arend Split After 10 Years of Marriage|magazine=The Hollywood Reporter|last=Schaffstall|first=Katherine|date=18 October 2019|access-date=18 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theblast.com/c/christina-hendricks-mad-men-divorce-settlement-settled-husband-geoffrey-arend|title='Mad Men' Star Christina Hendricks Settles Divorce With Husband|access-date=2020-12-23|last=Walters|first=Mike|date=2019-12-17|website=The Blast|language=en}}</ref> 2021 മുതൽ, അവർ ക്യാമറമാനായ ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനിയുമായി പ്രണയബന്ധത്തിലാണ്. 2023 മാർച്ചിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cpno-nVvjHq/?hl=en|title=Christina Hendricks on Instagram: "We proposed to each other and we said yes!!! I will love and care for him forever. @steadig"}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkqBmKSOw12/|title=Christina Hendricks on Instagram: "She wore all her Scottish fineries and therefore felt no guilt, for convincing her fella to slip into a kilt. @belmondroyalscotsman #royalscotsman @steadig #luxurytrains"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkVkQTWt_KQ/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Lead in by the pipes to a car filled with delights, the train started just like that, hope she chose the right hat!! @belmondroyalscotsman @steadig #scotland #travelbytrain #luxurytrain"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cbs1BT4vE4z/|title=Christina Hendricks on Instagram: "What a weekend! #oscars #academyawards @ejaf @kattthompson @vscali @gucci @tacoriofficial @edie_parker @milk @steadig"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cc_PcThPB92/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Some fun Hawaiian looks for the week, Instagram, how do I post a full image???? I'm the last to know…. Swear the shoes were cute #kuaui"|website=Instagram}}</ref> വിവാഹനിശ്ചയം പ്രഖ്യാപിച്ച അവർ, 2024 ഏപ്രിൽ 20-ന് വിവാഹിതരായി.<ref>{{cite web|url=https://people.com/christina-hendricks-marries-george-bianchini-new-orleans-wedding-exclusive-8628538|title=Christina Hendricks Marries George Bianchini in 'Sexy' Wedding Ceremony in New Orleans (Exclusive)}}</ref> മാധ്യമങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ ശരീരത്തിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതെന്നും അവരുടെ യഥാർത്ഥ കഴിവുകളിലല്ലെന്നും 2010 സെപ്റ്റംബറിൽ ഹെൻഡ്രിക്സ് അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി. "ഞാൻ ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന സിനിമയിൽ എന്റെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവരും സംസാരിച്ചത് എന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു."<ref>{{cite news|last=Hunter|first=Aina|title=Christina Hendricks' Measurements: Naked "I Look Like a Woman"|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-naked-i-look-like-a-woman/|access-date=May 28, 2011|date=July 2010|work=CBS News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806115725/http://www.cbsnews.com/8301-504763_162-20009422-10391704.html|archive-date=August 6, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|title=Christina's body comments|publisher=Sky Showbiz|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905175036/http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|archive-date=September 5, 2010|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> 2025 അവസാനത്തോടെ ഹെൻഡ്രിക്സ് ഡിജെയിംഗ് ഒരു ഹോബിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; 2026 ഏപ്രിലിൽ സാൻ ഡീഗോയിലെ പാർട്ട് ടൈം ലവറിൽ ഒരു "ഷൂ പോപ്പ് ഡ്രീം ഗേസ്" സെറ്റിൽ അവർ അഭിനയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2026/04/christina-hendricks-dj-set-san-diego/|title=Christina Hendricks Spun a "Shoe Pop Dream Gaze" DJ Set at a San Diego Bar on April Fool's Day|last=Kaye|first=Ben|date=April 3, 2026}}</ref> == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] exg04x7akpk7l0qzgqxp16um3f0ky7z 4632805 4632748 2026-06-24T11:44:14Z Malikaveedu 16584 4632805 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Christina Hendricks}}{{Infobox person | name = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് | image = Christina Hendricks at PaleyFest 2014.jpg | caption = ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക് 2014-ൽ | birth_name = ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ് | birth_date = {{birth date and age|1975|5|3|mf=yes}} | birth_place = [[നോക്‌സ്‌വില്ലെ, ടെന്നസി]], യു.എസ്. | citizenship = {{hlist|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം}} | occupation = {{hlist|നടി|മോഡൽ}} | years_active = 1994–തുടരുന്നു | works = [[Christina Hendricks on screen and stage|Full list]] | height = {{convert|5|ft|8|in|m}}<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|work=[[CBS News]]|title=Christina Hendricks' Measurements - Too Big for Hollywood?|last=Hunter|first=Aina|date=September 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217202329/https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-too-big-for-hollywood/|archive-date=December 17, 2013}}</ref> | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[ജെഫ്രി അരെൻഡ്]]|2009|2019|reason=divorce}} * {{marriage|ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനി|2024}} }} | partner = | awards = [[List of awards and nominations received by Christina Hendricks|Full list]] }} '''ക്രിസ്റ്റീന റെനെ ഹെൻഡ്രിക്സ്''' (ജനനം: മെയ് 3, 1975) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] അഭിനേത്രിയും മുൻ മോഡലുമാണ്. നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ മാഡ് മെൻ (2007–2015) ലെ ജോൺ ഹോളോവേ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ അഭിനയമേഖലയിൽ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അവരുടെ മികച്ച അംഗീകാരങ്ങളിൽ ആറ് പ്രൈംടൈം എമ്മി അവാർഡുകൾ, രണ്ട് സ്ക്രീൻ ആക്ടേഴ്സ് ഗിൽഡ് അവാർഡുകൾ, ഒരു നാടക പരമ്പരയിലെ മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള രണ്ട് ക്രിട്ടിക്സ് ചോയ്സ് അവാർഡുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2010 ലെ എസ്‌ക്വയർ മാഗസിൻ നടത്തിയ വനിതാ വായനക്കാരുടെ വോട്ടെടുപ്പിൽ "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സെക്സിയായ വനിത" ആയി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും അതേ വർഷം തന്നെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലെ]] ഏറ്റവും സുന്ദരിയായ വനിതയായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="esquireApril202">{{cite web|url=http://www.esquire.com/women/women-issue/survey-of-american-women-0510/|title=The Esquire Survey of the American Woman|accessdate=May 28, 2011|date=April 20, 2010|work=Esquire}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|title=Mad Men's Christina Hendricks voted best-looking woman in US &#124; People|accessdate=February 20, 2011|last=Welles|first=Denmark|date=April 23, 2010|work=The First Post|archive-date=2011-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808123730/http://www.thefirstpost.co.uk/62338,people,entertainment,christina-hendricks-voted-best-looking-woman-in-us-esquire-mad-men|url-status=dead}}</ref> [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] നോക്‌സ്‌വില്ലിൽ ഒരു അമേരിക്കൻ അമ്മയ്ക്കും ഇംഗ്ലീഷ് പിതാവിനും ജനിച്ച ക്രിസ്റ്റീന ഹെൻഡ്രിക്സ് ഒറിഗണിലെ പോർട്ട് ലാൻഡിലും ഒറിഗൺ, [[ഐഡഹോ|ഐഡഹോയിലെ]] [[ട്വിൻ ഫാൾസ്|ട്വിൻ ഫാൾസിലും]] വളരുകയും അവിടങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക നാടകവേദികളിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hellomagazine.com/homes/20210915121737/good-girls-christina-hendricks-death-second-mother-childhood-home/|title=Christina Hendricks shares glimpse at idyllic childhood home for the most tragic reason|access-date=2025-07-08|date=2021-09-15|website=HELLO!|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/GMA/Weekend/story?id=7411031&page=1|title='Weekend Drive': Christina Hendricks|access-date=2025-07-08|last=|first=|date=April 23, 2009|website=ABC News|language=en}}</ref> വിർജീനിയയിൽ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഹെൻഡ്രിക്സ് ''സെവന്റീൻ'' എന്ന അമേരിക്കൻ മാസികയുടെ കവർ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിനെ തുടർന്ന് ഒരു മോഡലായി ഒരു കരിയർ തുടരുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലേയ്ക്കു]] താമസം മാറ്റി. അഭിനയത്തിലേക്ക് മാറുന്നതിനുമുമ്പ് ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ മോഡലായി ജോലി തുടർന്നു. ''ബെഗേഴ്‌സ് ആൻഡ് ചോസേഴ്‌സ്'' (2001–2002), ''കെവിൻ ഹിൽ'' (2004–2005) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിൽ ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷങ്ങൾ ചെയത്തിനുശേഷം 2007 ൽ തുടങ്ങി 2015 ൽ അവസാനിച്ച ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന എഎംസി നാടകീയ പരമ്പരയിൽ ജോവാൻ ഹോളോവേയായി തുടർവേഷം ചെയ്തു. പിന്നീട് അനദർ പീരിയഡ് (2015–2016), ഹാപ്പ് ആൻഡ് ലിയോനാർഡ് (2016), ടിൻ സ്റ്റാർ (2017–2019), എൻ‌ബി‌സിയുടെ ഗുഡ് ഗേൾസ് (2018–2021) തുടങ്ങിയ ഏതാനും പരമ്പരകളിൽ അഭിനയിച്ചു. ഡ്രൈവ് (2011), ഐ ഡോണ്ട് നോ ഹൗ ഷീ ഡസ് ഇറ്റ് (2011), ജിഞ്ചർ & റോസ (2012), ഗോഡ്സ് പോക്കറ്റ് (2014), ലോസ്റ്റ് റിവർ (2014), ദി നിയോൺ ഡെമൺ (2016), ബാഡ് സാന്ത 2 (2016), ഫിസ്റ്റ് ഫൈറ്റ് (2017), ദി സ്ട്രേഞ്ചേഴ്‌സ്: പ്രേ അറ്റ് നൈറ്റ് (2018), ടോയ് സ്റ്റോറി 4 (2019) എന്നിവയാണ് അവർ അഭിനയിച്ച പ്രധാന സിനിമകൾ. == ആദ്യകാലം == ഒരു [[മനഃശാസ്ത്രം|മനശാസ്ത്രജ്ഞയായ]] ജാക്കി സ്യൂ ഹെൻഡ്രിക്സ് (മുമ്പ്, റെയ്മണ്ട്), [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ബർമിംഗ്ഹാമിൽനിന്നു കുടിയേറിയ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ റോബർട്ട് ഹെൻഡ്രിക്സ് എന്നിവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയായി [[ടെന്നസി|ടെന്നസിയിലെ]] നോക്സ്വില്ലിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|title=Famous birthdays for May 3: Christina Hendricks, Pom Klementieff|date=May 3, 2019|publisher=[[United Press International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505062603/https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/05/03/Famous-birthdays-for-May-3-Christina-Hendricks-Pom-Klementieff/3081556672790/|archive-date=May 5, 2019|author=UPI Staff}}</ref> 1975 മെയ് 3 ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് ജനിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1388042/Christina-Hendricks-life-shaping-nicely-Im-learning-celebrate-I-born-with.html|title='I'm learning to celebrate what I was born with': Why life is shaping up nicely for Christina Hendricks|date=May 24, 2011|work=Daily Mail}}</ref><ref>{{cite news|title=Christina Hendricks: a fine figure of a woman|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/4269856/Christina-Hendricks-a-fine-figure-of-a-woman.html|accessdate=September 14, 2012|newspaper=The Telegraph|date=January 19, 2009|first=Catherine|last=Elsworth}}</ref> പിതാവുവഴി അവർക്ക് ഇരട്ട ബ്രിട്ടീഷ്, അമേരിക്കൻ പൗരത്വമുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2011/sep/16/christina-hendricks-drive-mad-men?INTCMP=SRCH|title=Mad Men and me: Christina Hendricks interview|first=Hadley|last=Freeman|work=[[The Guardian]]|date=September 16, 2011|location=London|issn=0261-3077|oclc=60623878|accessdate=September 20, 2011}}</ref> ഹെൻഡ്രിക്സിന് ഒരു ജ്യേഷ്ഠനുംകൂടിയുണ്ട്.<ref name="tindia">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref> ടെന്നസിയിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, പിതാവിന്റെ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസിലെ ജോലിയുടെ സ്വഭാവം കാരണം ഹെൻഡ്രിക്സിന്റെ കുടുംബം ഇടയ്ക്കിടെ താമസം മാറ്റിയിരുന്നു. ആദ്യം രണ്ടുമാസം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:19}} ജോർജിയയിലേക്കും തുടർന്ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് പ്രാഥമിക വിദ്യാലയത്തിൽ ചേർന്ന ഒറിഗോണിലെ പോർട്ട്‌ലാൻഡിലേക്കുമായാണ് മാറിത്താമസിച്ചിരുന്നത്.<ref name="tindia2">{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|title=Curveball Christina|access-date=March 31, 2019|date=September 8, 2017|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://archive.today/20190331005341/https://www.telegraphindia.com/entertainment/curveball-christina/cid/1437077|archive-date=March 31, 2019|author=Bureau, T. T.|url-status=live}}</ref>{{sfn|Maron|Hendricks|2019|loc=23:00}}<ref>{{cite web|url=http://movieweb.com/christina-hendricks-talks-all-star-superman/|title=Christina Hendricks Talks All-Star Superman|accessdate=November 5, 2016|date=March 2016|work=MovieWeb|author=Orange, Alan}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതം == 2009 ഒക്ടോബർ 11-ന് ഹെൻഡ്രിക്സ് നടൻ ജെഫ്രി ആരെൻഡിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|title=Christina Hendricks Marries in New York|last=Aradillas|first=Elaine|date=October 11, 2009|work=[[People (magazine)|People]]|archive-url=https://archive.today/20120524135605/http://www.people.com/people/article/0,,20311577,00.html|archive-date=May 24, 2012|url-status=dead}}</ref> പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം അവർ വേർപിരിഞ്ഞതായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു, 2019 ഡിസംബറിൽ വിവാഹമോചനം അന്തിമമായി.<ref>{{cite magazine|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/christina-hendricks-geoffrey-arend-split-10-year-marriage-1248683|title=Christina Hendricks and Geoffrey Arend Split After 10 Years of Marriage|magazine=The Hollywood Reporter|last=Schaffstall|first=Katherine|date=18 October 2019|access-date=18 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theblast.com/c/christina-hendricks-mad-men-divorce-settlement-settled-husband-geoffrey-arend|title='Mad Men' Star Christina Hendricks Settles Divorce With Husband|access-date=2020-12-23|last=Walters|first=Mike|date=2019-12-17|website=The Blast|language=en}}</ref> 2021 മുതൽ, അവർ ക്യാമറമാനായ ജോർജ്ജ് ബിയാഞ്ചിനിയുമായി പ്രണയബന്ധത്തിലാണ്. 2023 മാർച്ചിൽ<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cpno-nVvjHq/?hl=en|title=Christina Hendricks on Instagram: "We proposed to each other and we said yes!!! I will love and care for him forever. @steadig"}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkqBmKSOw12/|title=Christina Hendricks on Instagram: "She wore all her Scottish fineries and therefore felt no guilt, for convincing her fella to slip into a kilt. @belmondroyalscotsman #royalscotsman @steadig #luxurytrains"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CkVkQTWt_KQ/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Lead in by the pipes to a car filled with delights, the train started just like that, hope she chose the right hat!! @belmondroyalscotsman @steadig #scotland #travelbytrain #luxurytrain"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cbs1BT4vE4z/|title=Christina Hendricks on Instagram: "What a weekend! #oscars #academyawards @ejaf @kattthompson @vscali @gucci @tacoriofficial @edie_parker @milk @steadig"|website=Instagram}} {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cc_PcThPB92/|title=Christina Hendricks on Instagram: "Some fun Hawaiian looks for the week, Instagram, how do I post a full image???? I'm the last to know…. Swear the shoes were cute #kuaui"|website=Instagram}}</ref> വിവാഹനിശ്ചയം പ്രഖ്യാപിച്ച അവർ, 2024 ഏപ്രിൽ 20-ന് വിവാഹിതരായി.<ref>{{cite web|url=https://people.com/christina-hendricks-marries-george-bianchini-new-orleans-wedding-exclusive-8628538|title=Christina Hendricks Marries George Bianchini in 'Sexy' Wedding Ceremony in New Orleans (Exclusive)}}</ref> മാധ്യമങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ ശരീരത്തിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതെന്നും അവരുടെ യഥാർത്ഥ കഴിവുകളിലല്ലെന്നും 2010 സെപ്റ്റംബറിൽ ഹെൻഡ്രിക്സ് അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി. "ഞാൻ ''മാഡ് മെൻ'' എന്ന സിനിമയിൽ എന്റെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവരും സംസാരിച്ചത് എന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു."<ref>{{cite news|last=Hunter|first=Aina|title=Christina Hendricks' Measurements: Naked "I Look Like a Woman"|url=https://www.cbsnews.com/news/christina-hendricks-measurements-naked-i-look-like-a-woman/|access-date=May 28, 2011|date=July 2010|work=CBS News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806115725/http://www.cbsnews.com/8301-504763_162-20009422-10391704.html|archive-date=August 6, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|title=Christina's body comments|publisher=Sky Showbiz|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905175036/http://showbiz.sky.com/christinas-body-rant|archive-date=September 5, 2010|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> 2025 അവസാനത്തോടെ ഹെൻഡ്രിക്സ് ഡിജെയിംഗ് ഒരു ഹോബിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; 2026 ഏപ്രിലിൽ സാൻ ഡീഗോയിലെ പാർട്ട് ടൈം ലവറിൽ ഒരു "ഷൂ പോപ്പ് ഡ്രീം ഗേസ്" സെറ്റിൽ അവർ അഭിനയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2026/04/christina-hendricks-dj-set-san-diego/|title=Christina Hendricks Spun a "Shoe Pop Dream Gaze" DJ Set at a San Diego Bar on April Fool's Day|last=Kaye|first=Ben|date=April 3, 2026}}</ref> == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] e7e6pyp43dfkcryda6k262vhuww6wjq അജാക്സ് (നാടകം) 0 514049 4632774 3404402 2026-06-24T08:50:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632774 wikitext text/x-wiki {{Infobox play|name=Ajax|image=Death of Ajax.jpg|caption=The suicide of Ajax. Etrurian red-figured calyx-krater, ca. 400–350 BCE.|writer=[[Sophocles]]|chorus=Sailors from [[Salamis Island|Salamis]]|characters=[[Athena]]<br />[[Odysseus]]<br />[[Telamonian Aias|Ajax]]<br />[[Tecmessa]]<br />Messenger<br />[[Teucer]]<br />[[Menelaus]]<br />[[Agamemnon]]|mute=Attendants<br/>Servants<br />Soldiers<br />[[Eurysaces]]|place=[[Classical Athens|Athens]]|orig_lang=[[Ancient Greek]]|genre=[[Tragedy]]}} [[സോഫക്കിൾസ്|സോഫോക്ളീസിന്റെ]] '''''<nowiki/>'അജാക്സ്,''''' ക്രി.മു. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതിയ ഒരു ഗ്രീക്ക് ദുരന്ത നാടകമാണ് . [[സോഫക്കിൾസ്|സോഫോക്ളീസിന്റെ]] നിലനില്ക്കുന്ന ഏഴ് ദുരന്ത നാടകങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത് ''അജാക്സ്'' ആയിരിക്കാം, എന്ന് അനുമാനം ഉണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ''ആന്റിഗൺ'' ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെരചിച്ചതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇത് ക്രി.മു. 442 അല്ലെങ്കിൽ 441 ൽ [[സോഫക്കിൾസ്|സോഫോക്ളീസി]]<nowiki/>ന് 55 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ എഴുതിയതാണ്. <ref>Finglass (2011a, 1-10), Harsh (1944, 91), and Moore (1969); Golder tentatively dates the play to 445—440 BCE (2010, 19); Woodruff states that "''Women of Trachis'' and ''Ajax'' are generally considered fairly early" (2007, xiv); Watling argued that the "general shape and style place ''Ajax'' among the earlier works, and its position, in the oldest collections, at the head of the list, indicates a strong tradition of its having been the earliest of the [[Extant literature|extant]] plays" (1953, 7); Jebb argued that ''Ajax'' is later than ''Antigone'' (1896a, li-liv).</ref> ''[[ഇലിയഡ്|ഇലിയാഡിന്റെ]]'' സംഭവങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[ട്രോജൻ യുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള യോദ്ധാവായ അജാക്സിന്റെ ദുരന്ത പരിണതിയെ ഈ നാടകം ചിത്രീകരിക്കുന്നു. == പ്ലോട്ട് == മഹാനായ യോദ്ധാവ് [[അക്കിലിസ്|അക്കില്ലസ്]] യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും വലിയ ഗ്രീക്ക് യോദ്ധാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യനെന്ന നിലയിൽ, തനിക്ക് അക്കില്ലസിന്റെ കവചങ്ങളും ആയുധങ്ങളും നൽകണമെന്ന് അജാക്‌സിന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ രണ്ട് രാജാക്കന്മാരായ അഗമെമ്നോണും മെനെലസും ഒഡീഷ്യസിന് ആണ് ആ ആയുധങ്ങൾ നൽകിയത്. അജാക്സ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് പ്രകോപിതനായി അവരെ കൊല്ലാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ അഥീന ദേവി, കന്നുകാലികളും ഇടയൻമാരും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗ്രീക്ക് സൈന്യത്തിന്റെ കൊള്ളയടിക്കാൻ അജാക്സിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. വഞ്ചന മനസ്സിലായ അജാക്സ്, താൻ ചെയ്തതെന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി പെട്ടെന്ന് ലജ്ജയാൽ ബോധംകെട്ടു, . അദ്ദേഹം ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. തന്റെ വെപ്പാട്ടിയായ ടെക്മെസ്സ, തന്നെയും അവരുടെ കുട്ടിയായ യൂറിസേസിനെയും സുരക്ഷിതരായി വിടണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. അജാക്സ് തന്റെ മകന് തന്റെ പരിച നൽകി മകനോട്, താൻ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കാനും ഹെക്ടർ നൽകിയ വാൾ കുഴിച്ചിടാനും പോവുകയാണെന്ന് പറഞ്ഞ് വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്നു. ഈ സമയം അജാക്‌സിന്റെ സഹോദരനായ ട്യൂസർ വരുന്നു. അജാക്സിനെ കൂടാരം വിടാൻ വൈകുന്നേരം വരെ അനുവദിക്കരുതെന്നും അല്ലെങ്കിൽ അവൻ മരിക്കുമെന്നും ട്യൂസർ പ്രവാചകൻ കൽക്കസിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. ടെക്മെസ്സയും പട്ടാളക്കാരും അജാക്സിനെ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവർ വളരെ വൈകി. അജാക്സ് അപ്പോഴേക്കും ഹെക്ടർ നൽകിയ വാൾ കുഴിച്ചിടുകയും മരണത്തിനു തയ്യാറാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നതിനുമുമ്പ്, അട്രാക്സിന്റെ മക്കളോടും (മെനെലൂസ്, അഗമെമ്നോൺ) മുഴുവൻ ഗ്രീക്ക് സൈന്യത്തോടും പ്രതികാരം ചെയ്യണമെന്ന് അജാക്സ് സഹോദരനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. അജാക്‌സിന്റെ ശരീരം ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത് ടെക്മെസ്സയാണ്. തുടർന്ന് ട്യൂസർ അജാക്‌സിന്റെ മകനെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്താനായി തന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരാൻ കൽപ്പിക്കുന്നു. ആ സമയം മെനെലോസ് അവിടെ വന്ന് അജാക്സിന്റെ ശരീരം അനക്കരുതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അജാക്‌സിന്റെ ശവശരീരം എന്തുചെയ്യണം എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കമാണ് നാടകത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗത്തിൽ നടക്കുന്നത്. രണ്ട് രാജാക്കന്മാരായ അഗമെമ്നോണും മെനെലാസും തോട്ടിപ്പണിക്കാരെ മൃതദേഹം നശിപ്പിക്കാൻ നിയോഗിക്കുന്നു. അതേസമയം അജാക്‌സിന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ ട്യൂസർ അത് അടക്കം ചെയ്യണമെന്ന് വാദിക്കുന്നു . ഒഡീഷ്യസ് വന്ന് അഗമെമ്നോണിനോടും മെനെലൂസിനോടും സംസാരിച്ച് അജാക്സിന് ശരിയായ ശവസംസ്കാരം അനുവദിച്ചു. ഒരാളുടെ ശത്രുക്കൾ പോലും മരണത്തിൽ ബഹുമാനം അർഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഒഡീഷ്യസ് ധരിപ്പിക്കുന്നു. ട്യൂസർ തന്റെ സഹോദരന്റെ സംസ്കാരത്തിനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് നാടകം അവസാനിക്കുന്നത്. == ''അജാക്സ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''അയാസ്'' == [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|പുരാതന ഗ്രീക്കിൽ]] നാടകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശീർഷകം {{Lang|grc|Αἴας}} . റൊമാനൈസ്ഡ് പതിപ്പാണ് ''അജാക്സ്'', യഥാർത്ഥ ഗ്രീക്കിൽ നിന്നുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് [[ലിപിമാറ്റം|ലിപ്യന്തരണം]] ''അയാസ്'' ആണ്. <ref>The translations by Michael Evans (1999) and [[James Scully (poet)|James Scully]] (2011) use ''Aias'', as do the translations by Golder and Pevear, by Lewis Campbell, and by Oliver Taplin.</ref> [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|പുരാതന ഗ്രീക്കിലെ]] ശരിയായ നാമങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് പരമ്പരാഗതമായി റൊമാനൈസ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇക്കാലത്ത് യഥാർത്ഥ ഗ്രീക്കിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് ലിപ്യന്തരണം ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രവണതയുണ്ട്. <ref>Golder & Pevear, (1999, vi)</ref> നാടകത്തിന്റെ ടെക്സ്റ്റിൽ 430-432, വരികളിൽ അജാക്സ് എന്ന പേര് അജാക്സ് (അല്ലെങ്കിൽ അയാസ്) യഥാർത്ഥ ഉച്ചാരണം സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. <blockquote><poem>Aiai! My name is a lament! Who would have thought it would fit so well with my misfortunes! Now truly I can cry out -- aiai! -- two and three times in my agony.<ref>[[Herbert Golder]]'s translation in Burian and Shapiro (2010).</ref></poem></blockquote><blockquote><poem>Aiee, Ajax! My name says what I feel; who'd have believed that pain and I'd be one; Aiee, Ajax! I say it twice, and then again, aiee, for what is happening.<ref>Frederick Raphael and Kenneth McLeish's translation in Slavitt and Bovie (1998).</ref></poem></blockquote> == വിമർശനാത്മക സ്വീകരണവും വിശകലനവും == [[പ്രമാണം:Ajax_suicide.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| അജാക്സ് ആത്മഹത്യയ്ക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്നു. ]] അജാക്സ്, ഈ നാടകത്തിൽ, ''[[ഇലിയഡ്|ഇലിയഡിലും]]'' മറ്റ് പുരാണങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, വീരനായ ഒരു വ്യക്തിയാണ്. "പരുക്കനും ഭീമനും" ആയ, കരുത്തും ധൈര്യവും ചേർന്ന, മനുഷ്യരാശിയുടെ സാധാരണ നിലവാരത്തിനപ്പുറം നന്നായി ചിന്തിക്കാനുള്ള കഴിവും ഉള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു അജാക്സ്. പുരാതന ഏഥൻസിലെ ജനങ്ങളുടെ ഇതിഹാസ കഥാപാത്രമായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. ഭയാനകമായ നിമിഷങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ സഹമനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കാൻ വരുന്നതായി നിരവധി ഹോമറിക് ഐതീഹ്യങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. <ref>Bagg and Scully (2011) pg. 3.</ref> പല അധികാരികളും ''അജാക്സിനെ'' ഒരു ആദ്യകാല നാടകമായി കണക്കാക്കുന്നുവെന്ന് ഹഗ് ലോയ്ഡ്-ജോൺസ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pKzCBQAAQBAJ|title=Sophocles and Alcibiades: Athenian Politics in Ancient Greek Literature|last=Vickers|first=Michael|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317492924|page=4}}</ref> ലോയ്ഡ്-ജോൺസ് ഈ നാടകത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് വിമർശകർ സ്വീകരിച്ച വിവിധ കാര്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാണ്. ലോയ്ഡ്-ജോൺസ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, നാടകത്തിന്റെ മറ്റ് വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ, അന്യായവും കാപ്രിസിയസ് ദേവന്മാരെ ധിക്കരിച്ചതിനാലാണ് അജാക്സിനെ വീരോചിതമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത്എന്നാണ്. ലോയ്ഡ്-ജോൺസ്, ഈ നാടകത്തിലെ അജാക്സിന്റെ കൊലപാതക ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ നാടകകൃത്ത് മയപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ വിഷമകരമായ വശങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, എന്നിട്ടും സോഫോക്ളീസ് അജാക്സിന്റെ മഹത്വത്തോട് അഗാധമായ സഹതാപവും ധൈര്യത്തോടുള്ള വിലമതിപ്പും കാണിക്കുന്നു. ആത്മഹത്യ മാത്രമാണ് ഏക വഴി എന്ന അജാക്സിന്റെ തിരിച്ചറിവിനെപ്പോലും സോഫോക്ളീസ് ബഹുമാനത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി കാണുന്നു. <ref>Lloyd-Jones (1994). pg. 1</ref> == പ്രകടന ചരിത്രം == അമേരിക്കൻ സംവിധായകൻ പീറ്റർ സെല്ലാർസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1986 ൽ [[സാൻ ഡിയേഗോ|സാൻ ഡീഗോയിലെ]] ലാ ജൊല്ല പ്ലേ ഹൗ[[സാൻ ഡിയേഗോ|സിൽ]] ഈ നാടകം അരങ്ങേറി. <ref name="s86">Sullivan (1986).</ref> ഹൊവി സീഗോ അജാക്‌സിനെയും റാൽഫ് മാരേറോ മെനെലാസിനെയും അലറ്റ മിച്ചൽ അഥീനയെയും അവതരിപ്പിച്ചു. സെറ്റ് ഡിസൈൻ ജോർജ്ജ് ടിസ്പിനും കോസ്റ്റ്യൂമസ് ദുനിയ റാമിക്കോവയും ആയിരുന്നു. == ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:The_Belvedere_Torso_depicting_Ajax.jpg|ലഘുചിത്രം| ക്രി.മു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അജാക്‌സിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന മാർബിൾ ശില്പം ബെൽവെഡെരെ ടോർസോ. ]] * Thomas Francklin, 1759. * Theodore Alois Buckley, 1849. * Edward Hayes Plumptre, 1878. ([[wikisource:Tragedies of Sophocles (Plumptre 1878)/Aias|available at Wikisource]]) * Richard Claverhouse Jebb, [1896] 1917.<ref>Jebb's 1917 prose translation was previously published in 1896 adjunct to a Greek text of Sophocles' plays with commentary. The English translations of the plays were first published as a separate English-only volume in 1917.</ref> ([[wikisource:Tragedies of Sophocles (Jebb 1917)/Ajax|available at Wikisource]]) * R. C. Trevelyan, 1919.<ref>Trevelyan (1919).</ref> ([[wikisource:Ajax (Trevelyan 1919)|available at Wikisource]]) * E. F. Watling, 1953.<ref>Watling (1953, 16-67).</ref> * John Moore, 1969.<ref>Reprinted in Griffiths and Most (2013).</ref> * Robert Auletta, 1986.<ref>This text was used in [[Peter Sellars]]'s 1986 production; see Sullivan (1986).</ref> * Robert Cannon, 1990. * Hugh Lloyd-Jones, 1994.<ref>Lloyd-Jones (1994, 27-164).</ref> * Frederick Raphael and Kenneth McLeish, 1998.<ref>Slavitt and Bovie (1998, 1-70).</ref> * Michael Evans, 1999.<ref>Evans (1999, 2-42).</ref> * Herbert Golder and Richard Pevear, 1999.<ref>Burian and Shapiro (2010, 26-80).</ref> * David Raeburn, 2008.<ref>Raeburn (2008).</ref> * John Tipton, 2008.<ref>Tipton (2008).</ref> * George Theodoridis, 2009 – prose: [http://bacchicstage.wordpress.com/sophocles/ajax/ full text]. * Ian C. Johnston, 2009 – verse: [http://johnstoniatexts.x10host.com/sophocles/ajaxhtml.html full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602213623/http://johnstoniatexts.x10host.com/sophocles/ajaxhtml.html |date=2020-06-02 }}. * James Scully, 2011.<ref>Bagg and Scully (2011, 13-98).</ref> * Charles Connaghan, 2011.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=M6u8DgAAQBAJ&pg=PA64&lpg=PA64&dq=charles+connaghan+ajax#v=onepage&q=charles%20connaghan%20ajax&f=false|title=Brill's Companion to the Reception of Sophocles|date=2017-04-03|publisher=BRILL|isbn=9789004300941|language=en}}</ref> * Oliver Taplin, 2015.<ref>Taplin. (2015, 75)</ref> * Lewis Campbell, 2015.<ref>Campbell (2015)</ref> * Maura Giles-Watson, 2017 – verse and prose: [https://digital.sandiego.edu/english_facpub/5/ full text downloadable] == കുറിപ്പുകൾ == {{Reflist|2}} == പരാമർശങ്ങൾ ==   == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * Healy, Patrick (11 November 2009). "The Anguish of War for Today's Soldiers, Explored by Sophocles". The New York Times. == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{wikisourcelang-inline|el|Αίας|''Αἴας''}} * The Ajax, by Sophocles, Greek text edited by Richard Claverhouse Jebb (1869) * {{librivox book|title=Ajax|author=SOPHOCLES}} , ക്യാമ്പ്‌ബെൽ വിവർത്തനം. <nowiki> [[വർഗ്ഗം:Category:ഗ്രീക്ക് ഇതിഹാസങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Category:ഗ്രീക്ക് ഇതിഹാസ കഥാപാത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Category:ഗ്രീക്ക് അതികായന്മാർ]]</nowiki> ntiyiyc0jz1epctv3dkoxb7xblpu2jj ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji/Lab2 2 516708 4632761 4618694 2026-06-24T05:29:52Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4632761 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?ilml WHERE { { ?item wdt:P31 wd:Q9826. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64063386. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64063317. } UNION { ?item wdt:P31 wd:Q64062731. } ?item wdt:P131* wd:Q1356097. OPTIONAL { ?item rdfs:label ?ilml. FILTER(LANG(?ilml)="ml") } } |columns=label:Name,?ilml:Name (ml),P31,P131,P6391,P571,P625 |sort=label |links= |summary=itemnumber |thumb=125 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Name ! Name (ml) ! തരം ! സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭരണസ്ഥലം ! U-DISE code ! ഉത്പത്തി ! ഭൗമനിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ |- class='wd_q19599855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q19599855|Santa Cruz HSS, Fort Kochi]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.9645|76.2419|display=inline}} |- class='wd_q17089381' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17089381|Seventh-day Adventist Higher Secondary School, Kochi]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1971" | 1971 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987702|76.292934|display=inline}} |- class='wd_q16825323' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16825323|Shri Gujarathi Vidyalaya High School, Mattancherry]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.9597|76.2554|display=inline}} |- class='wd_q137443779' |class='wd_label'| ''[[:d:Q137443779|St. Francis L. P. School Puliyanam]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[പാറക്കടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാറക്കടവ് ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| |- class='wd_q7588142' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7588142|St. George's HSS Kothamangalam]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0619|76.6313|display=inline}} |- class='wd_q7591147' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7591147|St. Paul's High School, Veliyanad]]'' | |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937-06-01 |class='wd_p625'| {{Coord|9.8695|76.4562|display=inline}} |- class='wd_q99485856' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485856|അകവൂർ എച്ച്.എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം]]'' | അകവൂർ എച്ച്.എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102301 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136381|76.40775|display=inline}} |- class='wd_q99509640' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509640|അകവൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തെക്കുംഭാഗം]]'' | അകവൂർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102510 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119438|76.417657|display=inline}} |- class='wd_q99486288' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486288|അഡ്വഞ്ചർ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട]]'' | അഡ്വഞ്ചർ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.914766|76.54006|display=inline}} |- class='wd_q99508064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508064|അത്താണിക്കൽ യുപിഎസ് പിണ്ടിമന]]'' | അത്താണിക്കൽ യുപിഎസ് പിണ്ടിമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700204 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106323|76.62531|display=inline}} |- class='wd_q99486243' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486243|അനിത വിദ്യാലയ താന്നിപ്പുഴ]]'' | അനിത വിദ്യാലയ താന്നിപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100702 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159405|76.444086|display=inline}} |- class='wd_q99486158' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486158|അബ്ദുല്ല ഹാജി അഹമ്മദ് സെയ്ത് മെമ്മോറിയൽ കെഎംഇഎ അൽ മാനർ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' | അബ്ദുല്ല ഹാജി അഹമ്മദ് സെയ്ത് മെമ്മോറിയൽ കെഎംഇഎ അൽ മാനർ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100831 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.052035|76.381053|display=inline}} |- class='wd_q99486185' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486185|അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.107411|76.401698|display=inline}} |- class='wd_q99510424' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510424|അയ്യനാട് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | അയ്യനാട് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509623' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509623|അശോക എൽ. പി. എസ്. അശോകപുരം]]'' | അശോക എൽ. പി. എസ്. അശോകപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101709 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.08666|76.361038|display=inline}} |- class='wd_q99486272' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486272|അസീസി സ്ക്കൂൾ ഫോ‍ർ ദി ഡെഫ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | അസീസി സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദി ഡെഫ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901202 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007113|76.581602|display=inline}} |- class='wd_q99507868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507868|അൻസറുൽ ഇസ്ലാം സംഘോം യു. പി. എസ്. മാ‍ഞ്ഞാലി]]'' | അൻസറുൽ ഇസ്ലാം സംഘോം യു. പി. എസ്. മാഞ്ഞാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001201 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152847|76.263898|display=inline}} |- class='wd_q99486222' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486222|അൽ അമീൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി]]'' | അൽ അമീൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.028672|76.304705|display=inline}} |- class='wd_q99486254' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486254|അൽ അസർ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മുക്കുറ്റിനട പോഞ്ഞാശ്ശേരി]]'' | അൽ അസർ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മുക്കുറ്റിനട പോഞ്ഞാശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100308 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100082|76.448027|display=inline}} |- class='wd_q99485928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485928|അൽ ഫാറൂഖിയ എച്ച്.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | അൽ ഫാറൂഖിയ എച്ച്.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300104 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068594|76.284621|display=inline}} |- class='wd_q99508034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508034|അൽ മുബാറക് യുപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം]]'' | അൽ മുബാറക് യുപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100102 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12083|76.434979|display=inline}} |- class='wd_q99486265' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486265|അൽ-അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, നെല്ലിക്കുഴി]]'' | അൽ-അമൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, നെല്ലിക്കുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486168' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486168|അൽഹുദ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പനായികുളം]]'' | അൽഹുദ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.105363|76.304551|display=inline}} |- class='wd_q99486236' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486236|ആദർശ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | ആദർശ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300703 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486200' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486200|ആലിപ്പഴ മേരി ഇ.എം.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ് പെരുമ്പള്ളി]]'' | ആലിപ്പഴ മേരി ഇ.എം.ആർ.എച്ച്.എസ്.എസ് പെരുമ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301101 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.892358|76.385359|display=inline}} |- class='wd_q99486147' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486147|ആലുവ സെറ്റിൽമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ആലുവ]]'' | ആലുവ സെറ്റിൽമെന്റ് എച്ച്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101803 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127965|76.329027|display=inline}} |- class='wd_q99509962' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509962|ആശ്രം എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂ‍ർ]]'' | ആശ്രം എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100405 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118185|76.487066|display=inline}} |- class='wd_q99486016' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486016|ആശ്രമം ഹൈ. സെ. സ്കൂൾ പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ആശ്രമം ഹൈ. സെ. സ്കൂൾ പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100406 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117423|76.488629|display=inline}} |- class='wd_q99510531' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510531|ആസാദ് മെമ്മോറിയൽ എൽ. പി. എസ്. എഴക്കരനാട്]]'' | ആസാദ് മെമ്മോറിയൽ എൽ. പി. എസ്. എഴക്കരനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200101 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486190' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486190|ആസിയ ഭായ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ആസിയ ഭായ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800718 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963312|76.255408|display=inline}} |- class='wd_q99485954' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485954|ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ് കുമ്പളം]]'' | ആർ.പി.എം.എച്ച്.എസ് കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301304 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897337|76.309206|display=inline}} |- class='wd_q99507960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507960|ആർ‌എൽ‌വി യു‌പി സ്കൂൾ തൃപ്പൂണിത്തുറ.]]'' | ആർഎൽവി യുപി സ്കൂൾ തൃപ്പൂണിത്തുറ. |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300423 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942163|76.345423|display=inline}} |- class='wd_q99486182' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486182|ആൽഫോൺസ് സദാൻ സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ മാണിക്ക്യമംഗലം]]'' | ആൽഫോൺസ് സദാൻ സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ മാണിക്ക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1987" | 1987 |class='wd_p625'| {{Coord|10.193505|76.405799|display=inline}} |- class='wd_q99509838' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509838|ഇ.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | ഇ.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802101 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950697|76.244656|display=inline}} |- class='wd_q99509912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509912|ഇ.പി. സ്കൂൾ ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഇ.പി. സ്കൂൾ ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400107 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.032418|76.228916|display=inline}} |- class='wd_q99508013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508013|ഇഗ്മത്തുൽ ഇസ്ലാം വെർനിക്കുലാർ യു.പി.എസ് .മാലിപ്പുറം]]'' | ഇഗ്മത്തുൽ ഇസ്ലാം വെർനിക്കുലാർ യു.പി.എസ് .മാലിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400102 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020024|76.22613|display=inline}} |- class='wd_q99510425' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510425|ഇന്ഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | ഇന്ഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100504 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508211' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508211|ഇമ്മാനുവൽ യു പി എസ് കായനാട്]]'' | ഇമ്മാനുവൽ യു പി എസ് കായനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900602 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954082|76.54009|display=inline}} |- class='wd_q99486282' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486282|ഇലാഹിയ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | ഇലാഹിയ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509515' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509515|ഇസ്ലാമിക് യു.പി.എസ്. മന്നം]]'' | ഇസ്ലാമിക് യു.പി.എസ്. മന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000317 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146525|76.256355|display=inline}} |- class='wd_q99486146' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486146|ഇസ്ലാമിക് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ അലുവ]]'' | ഇസ്ലാമിക് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101717 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106084|76.353166|display=inline}} |- class='wd_q99486276' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486276|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600506 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870146|76.599306|display=inline}} |- class='wd_q99509694' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509694|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200303 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.194511|76.405923|display=inline}} |- class='wd_q99509797' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509797|ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻ‌വേലി]]'' | ഇൻഫന്റ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001006 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182885|76.243672|display=inline}} |- class='wd_q99508054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508054|എ.ജി.സി.എം. യു.പി.എസ്. ഉപ്പുകണ്ടം]]'' | എ.ജി.സി.എം. യു.പി.എസ്. ഉപ്പുകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701412 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102641|76.634558|display=inline}} |- class='wd_q99486213' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486213|എ.സി.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കലൂർ]]'' | എ.സി.എസ്.ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303326 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|9.998184|76.292472|display=inline}} |- class='wd_q99510073' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510073|എം ഇ എസ് എൽ പി എസ് പുന്നമറ്റം]]'' | എം ഇ എസ് എൽ പി എസ് പുന്നമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900303 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995341|76.604996|display=inline}} |- class='wd_q99486025' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486025|എം കെ എച്ച് എസ് എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | എം കെ എച്ച് എസ് എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13908|76.536207|display=inline}} |- class='wd_q99486015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486015|എം ജി എം എച്ച് എസ് കുരുപ്പമ്പടി]]'' | എം ജി എം എച്ച് എസ് കുരുപ്പമ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500205 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112911|76.521014|display=inline}} |- class='wd_q99486076' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486076|എം ടി എം എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട]]'' | എം ടി എം എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200508 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.926765|76.520915|display=inline}} |- class='wd_q99486057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486057|എം ഡി എച്ച് എസ് തോലി അയൂർപാടം]]'' | എം ഡി എച്ച് എസ് തോലി അയൂർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700101 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11255|76.620202|display=inline}} |- class='wd_q99507857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507857|എം. എം. യു. പി. എസ്. കിങ്ങിണിമറ്റം]]'' | എം. എം. യു. പി. എസ്. കിങ്ങിണിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500508 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963653|76.466257|display=inline}} |- class='wd_q99485902' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485902|എം. ജി. എം. എച്ച്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | എം. ജി. എം. എച്ച്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501001 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971478|76.427609|display=inline}} |- class='wd_q99486161' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486161|എം. ജി. എം. എച്ച്.എസ്. നായത്തോട്]]'' | എം. ജി. എം. എച്ച്.എസ്. നായത്തോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200408 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169038|76.397895|display=inline}} |- class='wd_q99486072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486072|എം.ആർ.എസ്.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് മഴുവന്നൂർ]]'' | എം.ആർ.എസ്.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901001 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004983|76.486055|display=inline}} |- class='wd_q99507800' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507800|എം.ഇ.എസ്. ഈസ്റ്റേൺ യു. പി. എസ്. ഏലൂർ]]'' | എം.ഇ.എസ്. ഈസ്റ്റേൺ യു. പി. എസ്. ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101301 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.071286|76.317011|display=inline}} |- class='wd_q99509630' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509630|എം.എ.എ.എം. പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | എം.എ.എ.എം. പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100313 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018021|76.348253|display=inline}} |- class='wd_q99509849' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509849|എം.എ.എസ്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എം.എ.എസ്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800714 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960809|76.251825|display=inline}} |- class='wd_q99486002' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486002|എം.എം.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | എം.എം.ഒ.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801912 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956917|76.255949|display=inline}} |- class='wd_q99486278' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486278|എം.ഐ.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എം.ഐ.ഇ.ടി.എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900201 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994357|76.58914|display=inline}} |- class='wd_q99509886' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509886|എം.ഒ.എം..എൽ.പി.എസ്. കടുങ്ങമംഗലം]]'' | എം.ഒ.എം..എൽ.പി.എസ്. കടുങ്ങമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300710 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936193|76.374222|display=inline}} |- class='wd_q99486070' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486070|എം.കെ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ്. പിറവം]]'' | എം.കെ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ്. പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200202 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875384|76.489402|display=inline}} |- class='wd_q99509632' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509632|എം.കെ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | എം.കെ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104401 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.131555|76.4461|display=inline}} |- class='wd_q99509733' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509733|എം.ജി.എം. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | എം.ജി.എം. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500605 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.016258|76.500506|display=inline}} |- class='wd_q99510536' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510536|എം.ടി.എം. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട]]'' | എം.ടി.എം. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ, പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200221 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509887' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509887|എം.ഡി.എം..എൽ.പി.എസ്. കരിങ്ങാച്ചിറ]]'' | എം.ഡി.എം..എൽ.പി.എസ്. കരിങ്ങാച്ചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301002 |class='wd_p571' data-sort-value="1893" | 1893 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952029|76.357303|display=inline}} |- class='wd_q99486194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486194|എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. തമ്മനം]]'' | എം.പി.എം.എച്ച്.എസ്. തമ്മനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301414 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98609|76.31147|display=inline}} |- class='wd_q99509852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509852|എം‌എം‌എൽ‌പി‌എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | എംഎംഎൽപിഎസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801911 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956737|76.256071|display=inline}} |- class='wd_q99510534' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510534|എം‌കെ‌എം എൽ‌പി സ്കൂൾ, പിറവം]]'' | എംകെഎം എൽപി സ്കൂൾ, പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200220 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486067' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486067|എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600304 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.860039|76.597742|display=inline}} |- class='wd_q99486068' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486068|എച്ച് എസ് രാമമംഗലം]]'' | എച്ച് എസ് രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200403 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944081|76.488737|display=inline}} |- class='wd_q99509771' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509771|എച്ച് ഐ ജി പി ജി എസ് ചാത്തേടം]]'' | എച്ച് ഐ ജി പി ജി എസ് ചാത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000112 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.194758|76.221246|display=inline}} |- class='wd_q99485901' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485901|എച്ച്. എം. ടി. എജ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി എച്ച്. എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | എച്ച്. എം. ടി. എജ്യുക്കേഷണൽ സൊസൈറ്റി എച്ച്. എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104304 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0515|76.343906|display=inline}} |- class='wd_q99485871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485871|എച്ച്. എം. വൈ. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട്]]'' | എച്ച്. എം. വൈ. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000806 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18263|76.189405|display=inline}} |- class='wd_q99485936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485936|എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800713 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958001|76.255293|display=inline}} |- class='wd_q99509847' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509847|എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എച്ച്.ഇ.എച്ച്.എം.എം.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800701 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958158|76.255064|display=inline}} |- class='wd_q99486267' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486267|എച്ച്.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് രണ്ടാർക്കര]]'' | എച്ച്.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് രണ്ടാർക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900802 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509508' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509508|എച്ച്.എം. യു. പി. എസ്. കുഞ്ഞുണ്ണിക്കര]]'' | എച്ച്.എം. യു. പി. എസ്. കുഞ്ഞുണ്ണിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101506 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108552|76.343944|display=inline}} |- class='wd_q99485929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485929|എച്ച്.എസ്. ജീസസ്. കോതാട്]]'' | എച്ച്.എസ്. ജീസസ്. കോതാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300801 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.054358|76.273165|display=inline}} |- class='wd_q99486244' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486244|എച്ച്.എസ്. വളയൻചിറങ്ങര]]'' | എച്ച്.എസ്. വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101601 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064912|76.495506|display=inline}} |- class='wd_q99509816' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509816|എച്ച്.ഐ.ജെ.ഇ.പി.എസ് എറണാകുളം]]'' | എച്ച്.ഐ.ജെ.ഇ.പി.എസ് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303310 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984847|76.27454|display=inline}} |- class='wd_q99509875' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509875|എച്ച്.ഡബ്ലിയു.എൽ.പി.എസ്. മാലേക്കാട്]]'' | എച്ച്.ഡബ്ലിയു.എൽ.പി.എസ്. മാലേക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301506 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925326|76.352393|display=inline}} |- class='wd_q99485933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485933|എഡ്വാർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ്. എച്ച്എസ്എസ്, വേലി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി, എറണാകുളം]]'' | എഡ്വാർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഗവൺമെന്റ്. എച്ച്എസ്എസ്, വേലി, ഫോർട്ട് കൊച്ചി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802102 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951225|76.244347|display=inline}} |- class='wd_q99486148' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486148|എഫ്. എ. സി. ടി. ടൗൺ‌ഷിപ്പ് എച്ച്. എസ് ഏലൂർ]]'' | എഫ്. എ. സി. ടി. ടൗൺഷിപ്പ് എച്ച്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101313 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.067251|76.304478|display=inline}} |- class='wd_q99485892' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485892|എഫ്.എം.സി.ടി. എച്ച്. എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | എഫ്.എം.സി.ടി. എച്ച്. എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001204 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13148|76.28153|display=inline}} |- class='wd_q99486073' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486073|എബനസർ എച്ച് എസ് വീട്ടൂർ]]'' | എബനസർ എച്ച് എസ് വീട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901002 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017307|76.532275|display=inline}} |- class='wd_q99509825' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509825|എയ്ഡഡ് എൽ.പി.എസ്. മുളവുകാട്]]'' | എയ്ഡഡ് എൽ.പി.എസ്. മുളവുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301407 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992497|76.265248|display=inline}} |- class='wd_q99485849' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485849|എളന്തിക്കര ഹൈസ്കൂൾ]]'' | എളന്തിക്കര ഹൈസ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001004 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.173296|76.268359|display=inline}} |- class='wd_q99508019' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508019|എസ് .എസ് .അരയ .യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം]]'' | എസ് .എസ് .അരയ .യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400406 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155365|76.187565|display=inline}} |- class='wd_q99486225' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486225|എസ് ബി ഒ എ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ]]'' | എസ് ബി ഒ എ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.033085|76.272256|display=inline}} |- class='wd_q99486221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486221|എസ് ബി ഒ എ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ]]'' | എസ് ബി ഒ എ സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.033096|76.272275|display=inline}} |- class='wd_q99507850' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507850|എസ്. ആർ. വി. യു. പി. എസ്. മഴുവന്നൂർ]]'' | എസ്. ആർ. വി. യു. പി. എസ്. മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500604 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004565|76.486122|display=inline}} |- class='wd_q99485870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485870|എസ്. എൻ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. മൂത്തകുന്നം]]'' | എസ്. എൻ. എം. എച്ച്. എസ്. എസ്. മൂത്തകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000809 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187902|76.203115|display=inline}} |- class='wd_q99509635' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509635|എസ്. എൻ. എൽ. പി. എസ് കൊടുവഴങ്ങ]]'' | എസ്. എൻ. എൽ. പി. എസ് കൊടുവഴങ്ങ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102108 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112333|76.294754|display=inline}} |- class='wd_q99509642' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509642|എസ്. എൻ. ജി. പി. എസ്. തോട്ടുമുഖം]]'' | എസ്. എൻ. ജി. പി. എസ്. തോട്ടുമുഖം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100812 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109046|76.380373|display=inline}} |- class='wd_q99485835' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485835|എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101711 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111049|76.358068|display=inline}} |- class='wd_q99485853' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485853|എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | എസ്. എൻ. ഡി. പി. എച്ച്. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201001 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181845|76.464618|display=inline}} |- class='wd_q99485888' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485888|എസ്. എൻ. വി. സംസ്കൃതം എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | എസ്. എൻ. വി. സംസ്കൃതം എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000306 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136598|76.227221|display=inline}} |- class='wd_q99485833' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485833|എസ്. പി. ഡബ്ലിയു. എച്ച്. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. പി. ഡബ്ലിയു. എച്ച്. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101703 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085434|76.336971|display=inline}} |- class='wd_q99509604' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509604|എസ്. പി. ഡബ്ല്യു. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | എസ്. പി. ഡബ്ല്യു. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101704 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085378|76.336606|display=inline}} |- class='wd_q99509804' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509804|എസ്.ആർ.വി. ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | എസ്.ആർ.വി. ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303318 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971036|76.287449|display=inline}} |- class='wd_q99485944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485944|എസ്.ആർ.വി. ഗവ. മോഡൽ. എച്ച്.എസ്.എസ് ആൻ് വി.എച്.എസ്.എസ് എറണാകുളം]]'' | എസ്.ആർ.വി. ഗവ. മോഡൽ. എച്ച്.എസ്.എസ് ആൻ് വി.എച്.എസ്.എസ് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303316 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970512|76.286575|display=inline}} |- class='wd_q99510074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510074|എസ്.എ.ബി.ടി.എം. എൽ. പി. എസ്. രണ്ടാർക്കര]]'' | എസ്.എ.ബി.ടി.എം. എൽ. പി. എസ്. രണ്ടാർക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900801 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978174|76.600607|display=inline}} |- class='wd_q99509685' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509685|എസ്.എച്ച്. സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | എസ്.എച്ച്. സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200104 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.227002|76.38324|display=inline}} |- class='wd_q99507967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507967|എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ് കർത്തേടം]]'' | എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ് കർത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400103 |class='wd_p571' data-sort-value="1896" | 1896 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02198|76.23428|display=inline}} |- class='wd_q99507955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507955|എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ്. കോടംകുളങ്ങര]]'' | എസ്.എച്ച്.യു.പി.എസ്. കോടംകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300411 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948741|76.342379|display=inline}} |- class='wd_q99508017' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508017|എസ്.എസ്.എസ്.എസ്.യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | എസ്.എസ്.എസ്.എസ്.യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400503 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001722|76.235172|display=inline}} |- class='wd_q99486021' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486021|എസ്.എൻ. എച്ച്.എസ്.എസ് ഒക്കൽ]]'' | എസ്.എൻ. എച്ച്.എസ്.എസ് ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100703 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150854|76.4512|display=inline}} |- class='wd_q99509782' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509782|എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. മാല്യങ്കര]]'' | എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. മാല്യങ്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000803 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.179811|76.180196|display=inline}} |- class='wd_q99486060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486060|എസ്.എൻ.ഡി.പി. എച്ച്.എസ്.എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി. എച്ച്.എസ്.എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900601 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984394|76.576237|display=inline}} |- class='wd_q99509885' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509885|എസ്.എൻ.ഡി.പി. എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി. എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301004 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952861|76.358825|display=inline}} |- class='wd_q99485984' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485984|എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഉദയംപൂരൂർ]]'' | എസ്.എൻ.ഡി.പി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301520 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.894435|76.370301|display=inline}} |- class='wd_q99507951' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507951|എസ്.എൻ.വി. സംസ്കൃത യു.പി.എസ്. എരൂർ]]'' | എസ്.എൻ.വി. സംസ്കൃത യു.പി.എസ്. എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300424 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.972519|76.336539|display=inline}} |- class='wd_q99510461' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510461|എസ്.ജെ.ഡി.എൽ.പി.എസ്. അമരാവതി]]'' | എസ്.ജെ.ഡി.എൽ.പി.എസ്. അമരാവതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507810' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507810|എസ്.ടി.എം. യു. പി. എസ്. പുതിയേടം]]'' | എസ്.ടി.എം. യു. പി. എസ്. പുതിയേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135662|76.435127|display=inline}} |- class='wd_q99486240' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486240|എസ്.ഡി.കെ.വൈ ഗുരുകുലം വിദ്യാലയം]]'' | എസ്.ഡി.കെ.വൈ ഗുരുകുലം വിദ്യാലയം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.961924|76.339656|display=inline}} |- class='wd_q99485967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485967|എസ്.ഡി.പി.വൈ. .ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ. .ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800603 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.91375|76.263581|display=inline}} |- class='wd_q99485968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485968|എസ്.ഡി.പി.വൈ.. ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ.. ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800611 |class='wd_p571' data-sort-value="1970" | 1970 |class='wd_p625'| {{Coord|9.918622|76.272649|display=inline}} |- class='wd_q99509858' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509858|എസ്.ഡി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.ഡി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800610 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.91852|76.27328|display=inline}} |- class='wd_q99509890' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509890|എസ്.ഡി.വി.എൽ.പി.എസ്. മരട്]]'' | എസ്.ഡി.വി.എൽ.പി.എസ്. മരട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301204 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941048|76.332277|display=inline}} |- class='wd_q99509893' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509893|എസ്.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | എസ്.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301417 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.972882|76.316756|display=inline}} |- class='wd_q99509931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509931|എസ്.ബി.എസ്.എൽ.പി.എസ്. പുത്തങ്കടപ്പുറം]]'' | എസ്.ബി.എസ്.എൽ.പി.എസ്. പുത്തങ്കടപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400205 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064549|76.198811|display=inline}} |- class='wd_q99509895' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509895|എസ്.വി.എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | എസ്.വി.എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300403 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.924907|76.351252|display=inline}} |- class='wd_q99509859' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509859|എസ്.വി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എസ്.വി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800615 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.926954|76.269931|display=inline}} |- class='wd_q99507945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507945|എസ്.വി.യു.പി.എസ്. നെട്ടൂർ]]'' | എസ്.വി.യു.പി.എസ്. നെട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301201 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.92828|76.312112|display=inline}} |- class='wd_q99509949' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509949|എസ്എൻ‌ഡി‌പി എൽ‌പി‌എസ് കോടനാട്]]'' | എസ്എൻഡിപി എൽപിഎസ് കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101102 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181927|76.521965|display=inline}} |- class='wd_q99486170' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486170|എസ്ടി ജൂഡ്സ് ഇ എം എച്ച് എസ് അമ്പലമേട്]]'' | എസ്ടി ജൂഡ്സ് ഇ എം എച്ച് എസ് അമ്പലമേട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501020 |class='wd_p571' data-sort-value="1977" | 1977 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985434|76.391493|display=inline}} |- class='wd_q99509954' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509954|എസ്ടി ജോർജ്ജ് എൽപിഎസ് കൂടലപ്പാടം]]'' | എസ്ടി ജോർജ്ജ് എൽപിഎസ് കൂടലപ്പാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100507 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161547|76.474572|display=inline}} |- class='wd_q99486180' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486180|എസ്ടി. ജോൺ വിസിറ്റേഷൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മുപ്പത്തടം, ആലുവ]]'' | എസ്ടി. ജോൺ വിസിറ്റേഷൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മുപ്പത്തടം, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.097028|76.322206|display=inline}} |- class='wd_q99486284' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486284|എസ്ടി. ഫിലോമിനയുടെ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇലഞ്ചി]]'' | എസ്ടി. ഫിലോമിനയുടെ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, ഇലഞ്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600409 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830688|76.535556|display=inline}} |- class='wd_q99509911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509911|എസ്പി സഭ എൽ.പി.എസ്. എടവനകാട്]]'' | എസ്പി സഭ എൽ.പി.എസ്. എടവനകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400305 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.094598|76.206359|display=inline}} |- class='wd_q99510487' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510487|എസ്‌എൻ‌എൽ‌പി‌എസ് ഒക്കൽ]]'' | എസ്എൻഎൽപിഎസ് ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100701 |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485939|എസ്‌ഡി‌പി‌വൈ കെ‌പി‌എം‌എച്ച്എസ്, ഇടവനകാട്]]'' | എസ്ഡിപിവൈ കെപിഎംഎച്ച്എസ്, ഇടവനകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400303 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085372|76.209371|display=inline}} |- class='wd_q99486230' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486230|എസ്‌വി‌ഡി‌വി‌എൻ‌ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എസ്വിഡിവിഎൻ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800616 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509626' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509626|എൻ. എ. ഡി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | എൻ. എ. ഡി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104311 |class='wd_p571' data-sort-value="1971" | 1971 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068523|76.348886|display=inline}} |- class='wd_q99485879' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485879|എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. പാറക്കടവ്]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. പാറക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201301 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16932|76.329489|display=inline}} |- class='wd_q99485868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485868|എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. മണികമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എച്ച്. എസ്. എസ്. മണികമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184107|76.444946|display=inline}} |- class='wd_q99509697' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509697|എൻ. എസ്. എസ്. എൽ. പി. എസ്. മാണിക്യമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. എൽ. പി. എസ്. മാണിക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201404 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18436|76.444809|display=inline}} |- class='wd_q99509716' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509716|എൻ. എസ്. എസ്. ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500904 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.032791|76.499093|display=inline}} |- class='wd_q99485869' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485869|എൻ. എസ്. എസ്. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. മണികമംഗലം]]'' | എൻ. എസ്. എസ്. ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. മണികമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201401 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184786|76.446059|display=inline}} |- class='wd_q99510047' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510047|എൻ.എസ്.എസ് എൽ. പി. എസ്. കാപ്പ്]]'' | എൻ.എസ്.എസ് എൽ. പി. എസ്. കാപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400405 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.914082|76.689379|display=inline}} |- class='wd_q99486066' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486066|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901101 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037732|76.53873|display=inline}} |- class='wd_q99486268' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486268|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900212 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992303|76.575886|display=inline}} |- class='wd_q99486040' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486040|എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. എച്ച്.എസ്.എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701003 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028974|76.627776|display=inline}} |- class='wd_q99507930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507930|എൻ.എസ്.എസ്. യു.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | എൻ.എസ്.എസ്. യു.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800609 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.916496|76.277709|display=inline}} |- class='wd_q99509821' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509821|എൻ.ഐ.ജെ.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം]]'' | എൻ.ഐ.ജെ.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301305 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.889093|76.312644|display=inline}} |- class='wd_q99485831' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485831|എൻ.ഐ.വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മാറമ്പിളി]]'' | എൻ.ഐ.വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. മാറമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101101 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108065|76.41245|display=inline}} |- class='wd_q99508069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508069|എൻ‌എസ്‌എസ് യു‌പി‌എസ് തൃക്കാരിയൂർ]]'' | എൻഎസ്എസ് യുപിഎസ് തൃക്കാരിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700107 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087769|76.607237|display=inline}} |- class='wd_q99486064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486064|എൽ എഫ് ഹൈസ്കൂൾ വടകര]]'' | എൽ എഫ് ഹൈസ്കൂൾ വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600313 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.877993|76.575118|display=inline}} |- class='wd_q99510091' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510091|എൽ പി എസ് കാനായിക്കോട്]]'' | എൽ പി എസ് കാനായിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200906 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.84563|76.441942|display=inline}} |- class='wd_q99510090' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510090|എൽ പി എസ് കൈപ്പട്ടൂർ]]'' | എൽ പി എസ് കൈപ്പട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200901 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.844574|76.44393|display=inline}} |- class='wd_q99510094' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510094|എൽ. പി. എസ്. പറപ്പക്കോട്]]'' | എൽ. പി. എസ്. പറപ്പക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200809 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.846799|76.441303|display=inline}} |- class='wd_q99509741' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509741|എൽ. പി. എസ്. പിണർമുണ്ട]]'' | എൽ. പി. എസ്. പിണർമുണ്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500403 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003642|76.390991|display=inline}} |- class='wd_q99510092' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510092|എൽ. പി. എസ്. മങ്ങടപ്പിള്ളി]]'' | എൽ. പി. എസ്. മങ്ങടപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200905 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87656|76.476926|display=inline}} |- class='wd_q99509739' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509739|എൽ. പി. എസ്. മങ്ങാട്ടൂർ]]'' | എൽ. പി. എസ്. മങ്ങാട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500304 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986517|76.472016|display=inline}} |- class='wd_q99510435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510435|എൽ. പി. ജി. എസ്. മഴുവന്നൂർ]]'' | എൽ. പി. ജി. എസ്. മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500606 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486199' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486199|എൽ.എം.സി.സി.എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ചാത്തിയത്ത്]]'' | എൽ.എം.സി.സി.എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303330 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000233|76.277352|display=inline}} |- class='wd_q99486041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486041|എൽ.എഫ്.എച്ച്.എസ് ഊന്നുകൽ]]'' | എൽ.എഫ്.എച്ച്.എസ് ഊന്നുകൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701301 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051414|76.716058|display=inline}} |- class='wd_q99486188' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486188|എൽ.എൽ.സി.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | എൽ.എൽ.സി.എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510002' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510002|എൽ.പി.എസ് മുട്ടത്തുപാറ]]'' | എൽ.പി.എസ് മുട്ടത്തുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701402 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.130201|76.608949|display=inline}} |- class='wd_q99510005' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510005|എൽ.പി.എസ് വല്ലചിറ]]'' | എൽ.പി.എസ് വല്ലചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701910 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037835|76.696517|display=inline}} |- class='wd_q99509881' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509881|എൽ.പി.എസ്. അരയങ്കാവ്]]'' | എൽ.പി.എസ്. അരയങ്കാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300301 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.834339|76.424278|display=inline}} |- class='wd_q99509884' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509884|എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | എൽ.പി.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301005 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955345|76.358337|display=inline}} |- class='wd_q99509742' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509742|എൽ.പി.എസ്. തമ്മണിമറ്റം]]'' | എൽ.പി.എസ്. തമ്മണിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500504 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950172|76.481694|display=inline}} |- class='wd_q99510008' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510008|എൽപിഎസ് എലംപ്ര]]'' | എൽപിഎസ് എലംപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701103 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064745|76.601956|display=inline}} |- class='wd_q99509999' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509999|എൽ‌പി‌എസ് കൂവല്ലൂർ]]'' | എൽപിഎസ് കൂവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701903 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028441|76.688892|display=inline}} |- class='wd_q99509811' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509811|ഏഞ്ചൽ മേരി മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് ചെന്നൂർ]]'' | ഏഞ്ചൽ മേരി മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് ചെന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300353 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.059575|76.2671|display=inline}} |- class='wd_q99509513' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509513|ഐ.സി.ടി. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ പെരിങ്ങള]]'' | ഐ.സി.ടി. ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ പെരിങ്ങള |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00013|76.398592|display=inline}} |- class='wd_q99486086' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486086|ഐപ്പ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് കലൂർ]]'' | ഐപ്പ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080401001 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98493|76.710478|display=inline}} |- class='wd_q99507819' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507819|ഒ.എൽ.പി.എച്ച്. യു. പി. എസ്. എടക്കുന്ന്]]'' | ഒ.എൽ.പി.എച്ച്. യു. പി. എസ്. എടക്കുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200101 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.273743|76.412785|display=inline}} |- class='wd_q99509854' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509854|ഒ.എൽ.സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. .പള്ളുരുത്തി]]'' | ഒ.എൽ.സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. .പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801902 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936027|76.261663|display=inline}} |- class='wd_q99509781' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509781|ഒഎൽഎസ്എഐ എൽ. പി. എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ]]'' | ഒഎൽഎസ്എഐ എൽ. പി. എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000901 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169046|76.186624|display=inline}} |- class='wd_q99509517' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509517|ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഇമുപ്സ് കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഇമുപ്സ് കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800214 |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874045|76.289119|display=inline}} |- class='wd_q99509996' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509996|ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ എൽ.പി.എസ് കവാലങ്ങാട്]]'' | ഔവ്വർ ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ എൽ.പി.എസ് കവാലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701309 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057605|76.697344|display=inline}} |- class='wd_q99485969' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485969|ഔവ്വർ ലേഡീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | ഔവ്വർ ലേഡീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801913 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936535|76.261462|display=inline}} |- class='wd_q99485956' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485956|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800203 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874056|76.289335|display=inline}} |- class='wd_q99509772' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509772|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്‌സി സ്കൂൾ. കുറുമ്പത്തുരുത്ത്]]'' | ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മേഴ്സി സ്കൂൾ. കുറുമ്പത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000110 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186341|76.226689|display=inline}} |- class='wd_q99507927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507927|കനോസ യു.പി.എസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | കനോസ യു.പി.എസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802103 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.973051|76.243756|display=inline}} |- class='wd_q99485898' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485898|കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ എച്ച്. എസ്. കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ]]'' | കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ എച്ച്. എസ്. കാലടി പ്ലാന്റേഷൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201103 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.258237|76.52463|display=inline}} |- class='wd_q99510070' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510070|കാവുങ്കര മുസ്ലിം എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | കാവുങ്കര മുസ്ലിം എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900215 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.998531|76.587157|display=inline}} |- class='wd_q99509828' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509828|കിഴവൻപറമ്പ് എൽ.പി.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | കിഴവൻപറമ്പ് എൽ.പി.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301501 |class='wd_p571' data-sort-value="1868" | 1868 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948689|76.292173|display=inline}} |- class='wd_q99486167' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486167|കെ. എൻ. എം. ഇ. എസ്. എച്ച്. എസ് എടത്തല]]'' | കെ. എൻ. എം. ഇ. എസ്. എച്ച്. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100823 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| {{Coord|10.07634|76.386758|display=inline}} |- class='wd_q99485893' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485893|കെ.ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. ആലങ്ങാട്]]'' | കെ.ഇ.എം. എച്ച്. എസ്. ആലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102105 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128276|76.301075|display=inline}} |- class='wd_q99509883' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509883|കെ.എം.എൽ.പി.എസ്. ഏരൂർ]]'' | കെ.എം.എൽ.പി.എസ്. ഏരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300422 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977275|76.333205|display=inline}} |- class='wd_q99509503' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509503|കെ.എം.സി. യു. പി. എസ്. ഉദയപുരം]]'' | കെ.എം.സി. യു. പി. എസ്. ഉദയപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101003|76.370102|display=inline}} |- class='wd_q99507798' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507798|കെ.എൻ.എം.എം.ഇ.എസ്. യു. പി. എസ്. ഇടത്തല]]'' | കെ.എൻ.എം.എം.ഇ.എസ്. യു. പി. എസ്. ഇടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100822 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076181|76.387572|display=inline}} |- class='wd_q99485985' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485985|കെ.പി.എം.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് പൂത്തോട്ട]]'' | കെ.പി.എം.വി. എച്ച്.എസ്.എസ് പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301505 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852135|76.383648|display=inline}} |- class='wd_q99509888' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509888|കെ.സി.എൽ.പി.എസ്. ചിത്രപ്പുഴ]]'' | കെ.സി.എൽ.പി.എസ്. ചിത്രപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301006 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956041|76.366119|display=inline}} |- class='wd_q99486179' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486179|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയ എൻ.എ.ഡി. അലുവ]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയ എൻ.എ.ഡി. അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.064952|76.332539|display=inline}} |- class='wd_q99486235' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486235|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം ഐ‌എൻ‌എസ് ദ്രോണാചാര്യ]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം ഐഎൻഎസ് ദ്രോണാചാര്യ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.929326|76.254688|display=inline}} |- class='wd_q99486232' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486232|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 1 നേവൽ ബേസ്]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 1 നേവൽ ബേസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801908 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|9.940512|76.282739|display=inline}} |- class='wd_q99486231' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486231|കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 2 നേവൽബേസ്]]'' | കേന്ദ്ര വിദ്യാലയം നമ്പർ 2 നേവൽബേസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.941352|76.282154|display=inline}} |- class='wd_q99507811' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507811|കേരള വർമ്മ സംസ്‌കൃതം യു.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | കേരള വർമ്മ സംസ്കൃതം യു.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102503 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11925|76.417735|display=inline}} |- class='wd_q99486289' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486289|കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.979459|76.572897|display=inline}} |- class='wd_q99510029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510029|കോതമംഗലം മുനിസിപ്പൽ എൽ.പി.എസ് വലിയപാറ]]'' | കോതമംഗലം മുനിസിപ്പൽ എൽ.പി.എസ് വലിയപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700702 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064777|76.654996|display=inline}} |- class='wd_q99509927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509927|ക്രൂസ് മിറാക്കിൽ ഇ.പിഎസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ക്രൂസ് മിറാക്കിൽ ഇ.പിഎസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400502 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.010691|76.235759|display=inline}} |- class='wd_q99486151' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486151|ക്രൈസ്റ്റവ മഹിളാലയം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ]]'' | ക്രൈസ്റ്റവ മഹിളാലയം ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100813 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114106|76.386627|display=inline}} |- class='wd_q99509892' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509892|ക്രൈസ്റ്റ് കിംഗ് കോൺവെന്റ് .എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | ക്രൈസ്റ്റ് കിംഗ് കോൺവെന്റ് .എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301418 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|9.97471|76.313343|display=inline}} |- class='wd_q99485878' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485878|ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് എച്ച്.എസ്. കുട്ടിപുഴ]]'' | ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് എച്ച്.എസ്. കുട്ടിപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201803 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.157501|76.306831|display=inline}} |- class='wd_q99486249' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486249|ക്വീൻ മേരീസ് ഇ.എം ഹൈസ്കൂൾ മുടിക്കൽ]]'' | ക്വീൻ മേരീസ് ഇ.എം ഹൈസ്കൂൾ മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100115 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117462|76.442027|display=inline}} |- class='wd_q99485903' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485903|കർദിനാൾ എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | കർദിനാൾ എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100302 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034399|76.334457|display=inline}} |- class='wd_q99486024' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486024|ഗണപതി വിലാസോം എച്ച് എസ് കൂവപ്പടി]]'' | ഗണപതി വിലാസോം എച്ച് എസ് കൂവപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100502 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.162686|76.486669|display=inline}} |- class='wd_q99509902' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509902|ഗവ. .എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപോർട്ട്]]'' | ഗവ. .എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400411 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169667|76.180642|display=inline}} |- class='wd_q99507936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507936|ഗവ. K.M.യു.പി.എസ്. എരൂർ]]'' | ഗവ. K.M.യു.പി.എസ്. എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300404 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977586|76.334625|display=inline}} |- class='wd_q99485994' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485994|ഗവ. ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്. തേവര]]'' | ഗവ. ആർ.എഫ്.ടി.എച്ച്.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301502 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.929798|76.302111|display=inline}} |- class='wd_q99486062' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486062|ഗവ. ഈസ്റ്റ് എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ഈസ്റ്റ് എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900204 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984179|76.588051|display=inline}} |- class='wd_q99507797' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507797|ഗവ. എം.ഐ. യു. പി. എസ്. വെളിയത്തുനാട്]]'' | ഗവ. എം.ഐ. യു. പി. എസ്. വെളിയത്തുനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101801 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135787|76.314592|display=inline}} |- class='wd_q99486206' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486206|ഗവ. എച്ച് എസ് അഗത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അഗത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.865717|72.193685|display=inline}} |- class='wd_q99486203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486203|ഗവ. എച്ച് എസ് അമിനി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അമിനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|11.128638|72.731563|display=inline}} |- class='wd_q99486054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486054|ഗവ. എച്ച് എസ് അയ്യങ്കാവ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് അയ്യങ്കാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700704 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.06213|76.63133|display=inline}} |- class='wd_q99486207' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486207|ഗവ. എച്ച് എസ് ആൻഡ്രോത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ആൻഡ്രോത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.816066|73.696318|display=inline}} |- class='wd_q99486097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486097|ഗവ. എച്ച് എസ് ഊരമന]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ഊരമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200506 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96705|76.504634|display=inline}} |- class='wd_q99486023' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486023|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കല്ലിൽ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കല്ലിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500501 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069526|76.544415|display=inline}} |- class='wd_q99486248' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486248|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700306 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151366|76.738588|display=inline}} |- class='wd_q99485829' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485829|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടാമശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് കുട്ടാമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100802 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119897|76.388306|display=inline}} |- class='wd_q99486053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486053|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചാത്തമറ്റം]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ചാത്തമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700601 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000834|76.742866|display=inline}} |- class='wd_q99486271' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486271|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് നാമകുഴി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് നാമകുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081201001 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.853936|76.523414|display=inline}} |- class='wd_q99486071' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486071|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പിറവം]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200208 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870532|76.486033|display=inline}} |- class='wd_q99486085' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486085|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പേഴക്കപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് പേഴക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901201 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01731|76.566103|display=inline}} |- class='wd_q99486080' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486080|ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ശിവൻകുന്ന്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് എസ് ശിവൻകുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900205 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982499|76.580473|display=inline}} |- class='wd_q99486210' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486210|ഗവ. എച്ച് എസ് കടമത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കടമത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 31010200204 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|11.222763|72.774808|display=inline}} |- class='wd_q99486208' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486208|ഗവ. എച്ച് എസ് കവരത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കവരത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.557442|72.632597|display=inline}} |- class='wd_q99486209' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486209|ഗവ. എച്ച് എസ് കിൽത്താൻ]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് കിൽത്താൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|11.471868|73.008559|display=inline}} |- class='wd_q99486211' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486211|ഗവ. എച്ച് എസ് ചെറ്റ്‌ലാറ്റ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് ചെറ്റ്ലാറ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 31010200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|11.684267|72.707397|display=inline}} |- class='wd_q99486077' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486077|ഗവ. എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200502 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.919581|76.519468|display=inline}} |- class='wd_q99486171' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486171|ഗവ. എച്ച് എസ് പാലിശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പാലിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200108 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.273749|76.412631|display=inline}} |- class='wd_q99486058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486058|ഗവ. എച്ച് എസ് പൊയ്ക]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് പൊയ്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700308 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150878|76.664576|display=inline}} |- class='wd_q99486095' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486095|ഗവ. എച്ച് എസ് മണീട്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മണീട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200102 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906182|76.454075|display=inline}} |- class='wd_q99486096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486096|ഗവ. എച്ച് എസ് മാമ്മലശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മാമ്മലശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913846|76.489039|display=inline}} |- class='wd_q99486205' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486205|ഗവ. എച്ച് എസ് മിനിക്കോയ്]]'' | ഗവ. എച്ച് എസ് മിനിക്കോയ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|8.280118|73.054822|display=inline}} |- class='wd_q99509601' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509601|ഗവ. എച്ച്. എ. സി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | ഗവ. എച്ച്. എ. സി. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101707 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1093|76.359428|display=inline}} |- class='wd_q99485832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485832|ഗവ. എച്ച്. എസ് എസ് ഫോർ ഗേൾസ്]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ് എസ് ഫോർ ഗേൾസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101708 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109194|76.359342|display=inline}} |- class='wd_q99485899' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485899|ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. എസ്. വി. എച്ച്. എസ്. എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104314 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056565|76.319919|display=inline}} |- class='wd_q99485914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485914|ഗവ. എച്ച്. എസ്. കൊങ്കോർപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. കൊങ്കോർപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102104 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105557|76.276209|display=inline}} |- class='wd_q99485877' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485877|ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചെങ്ങമാനാട്]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചെങ്ങമാനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201602 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|10.154333|76.336947|display=inline}} |- class='wd_q99485916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485916|ഗവ. എച്ച്. എസ്. പഴന്തോട്ടം]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. പഴന്തോട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500303 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.014927|76.428838|display=inline}} |- class='wd_q99485865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485865|ഗവ. എച്ച്. എസ്. പൂതൃക്ക]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. പൂതൃക്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500515 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951136|76.455566|display=inline}} |- class='wd_q99485915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485915|ഗവ. എച്ച്. എസ്. വെസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. വെസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101505 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106432|76.318227|display=inline}} |- class='wd_q99485890' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485890|ഗവ. എച്ച്. എസ്. സൗത്ത് വാഴകുളം]]'' | ഗവ. എച്ച്. എസ്. സൗത്ത് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100902 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087941|76.416142|display=inline}} |- class='wd_q99486007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486007|ഗവ. എച്ച്.എസ് പനയപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ് പനയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801905 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948881|76.257195|display=inline}} |- class='wd_q99486006' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486006|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802001 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.909199|76.295933|display=inline}} |- class='wd_q99485941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485941|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400111 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.03031|76.231062|display=inline}} |- class='wd_q99486008' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486008|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളമക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എളമക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300701 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020074|76.291299|display=inline}} |- class='wd_q99485828' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485828|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് എടത്തല]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100804 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069323|76.390171|display=inline}} |- class='wd_q99485836' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485836|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏലൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101302 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076715|76.319575|display=inline}} |- class='wd_q99485913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485913|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏഴിക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് ഏഴിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000403 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10407|76.231249|display=inline}} |- class='wd_q99485864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485864|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് കടയിരിപ്പ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ് കടയിരിപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500305 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000944|76.458769|display=inline}} |- class='wd_q99485884' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485884|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000305 |class='wd_p571' data-sort-value="1874" | 1874 |class='wd_p625'| {{Coord|10.14769|76.225708|display=inline}} |- class='wd_q99485897' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485897|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201201 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.210542|76.453625|display=inline}} |- class='wd_q99485872' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485872|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മുപ്പത്തടം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. മുപ്പത്തടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101509 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087812|76.318593|display=inline}} |- class='wd_q99485891' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485891|ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. സൗത്ത് ഏഴിപ്പുറം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. എസ്. സൗത്ത് ഏഴിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100901 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085818|76.424925|display=inline}} |- class='wd_q99485918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485918|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ചൊവ്വര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ചൊവ്വര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102501 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126608|76.388884|display=inline}} |- class='wd_q99485963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485963|ഗവ. എച്ച്.എസ്. തിരുവാങ്കുളം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. തിരുവാങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300701 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936321|76.373801|display=inline}} |- class='wd_q99486255' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486255|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പിണവൂർക്കുടി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പിണവൂർക്കുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700302 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108885|76.777295|display=inline}} |- class='wd_q99485873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485873|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000213 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16613|76.204405|display=inline}} |- class='wd_q99485922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485922|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുത്തൻതോട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുത്തൻതോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800809 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.860026|76.265585|display=inline}} |- class='wd_q99485959' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485959|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുളിക്കമാലി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പുളിക്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301102 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897699|76.420091|display=inline}} |- class='wd_q99486018' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486018|ഗവ. എച്ച്.എസ്. പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100401 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118041|76.481301|display=inline}} |- class='wd_q99485937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485937|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800702 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959462|76.251781|display=inline}} |- class='wd_q99485919' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485919|ഗവ. എച്ച്.എസ്. ബിനാനിപുരം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. ബിനാനിപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101504 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082659|76.31194|display=inline}} |- class='wd_q99486257' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486257|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മാമലകണ്ടം]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മാമലകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700311 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.089848|76.821619|display=inline}} |- class='wd_q99485830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485830|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുടിക്കൽ]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101110 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115339|76.45398|display=inline}} |- class='wd_q99485958' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485958|ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുളന്തുരുത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301104 |class='wd_p571' data-sort-value="1886" | 1886 |class='wd_p625'| {{Coord|9.900681|76.386958|display=inline}} |- class='wd_q99485938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485938|ഗവ. എച്ച്.എസ്. വില്ലിംഗ്ടൺ ദ്വീപ്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. വില്ലിംഗ്ടൺ ദ്വീപ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800607 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964315|76.268418|display=inline}} |- class='wd_q99485976' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485976|ഗവ. എച്ച്.എസ്. വെണ്ണല]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. വെണ്ണല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300717 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996392|76.326047|display=inline}} |- class='wd_q99486004' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486004|ഗവ. എച്ച്.എസ്. സെൻട്രൽ കൽവത്തി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്. സെൻട്രൽ കൽവത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802105 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.957739|76.246595|display=inline}} |- class='wd_q99486029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486029|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ് അകനാട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ് അകനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500604 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142257|76.509704|display=inline}} |- class='wd_q99485975' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485975|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇടപ്പള്ളി നോർത്ത്]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ഇടപ്പള്ളി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300601 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.04189|76.298023|display=inline}} |- class='wd_q99485996' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485996|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കടമക്കുടി]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കടമക്കുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300302 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.065354|76.244991|display=inline}} |- class='wd_q99485961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485961|ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചോറ്റാനിക്കര]]'' | ഗവ. എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് ചോറ്റാനിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300702 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.932168|76.389423|display=inline}} |- class='wd_q99508050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508050|ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. തട്ടേക്കാട്]]'' | ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. തട്ടേക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700307 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137966|76.690319|display=inline}} |- class='wd_q99508049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508049|ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. നേര്യമംഗലം]]'' | ഗവ. എച്ച്.ഡബ്ലിയു.യു.പി.എസ്. നേര്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701703 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037116|76.806132|display=inline}} |- class='wd_q99486201' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486201|ഗവ. എച്ച്എസ്എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ഗവ. എച്ച്എസ്എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400703 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.04941|76.218745|display=inline}} |- class='wd_q99509659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509659|ഗവ. എസ്. വി. എൽ. പി. എസ്. മൈക്കാട്]]'' | ഗവ. എസ്. വി. എൽ. പി. എസ്. മൈക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200602 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169701|76.362314|display=inline}} |- class='wd_q99509767' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509767|ഗവ. എസ്.എൻ. വി. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിപ്പുറം]]'' | ഗവ. എസ്.എൻ. വി. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000802 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17846|76.209426|display=inline}} |- class='wd_q99509752' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509752|ഗവ. എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട്]]'' | ഗവ. എസ്.എൻ.എം. എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000804 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182568|76.190724|display=inline}} |- class='wd_q99510030' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510030|ഗവ. എൽ പി എസ് കരിമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കരിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400201 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978016|76.631701|display=inline}} |- class='wd_q99510034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510034|ഗവ. എൽ പി എസ് കലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400202 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.99797|76.636624|display=inline}} |- class='wd_q99510052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510052|ഗവ. എൽ പി എസ് കാക്കൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കാക്കൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600104 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887815|76.537604|display=inline}} |- class='wd_q99510063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510063|ഗവ. എൽ പി എസ് കായനാട്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കായനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900701 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959463|76.536036|display=inline}} |- class='wd_q99510064' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510064|ഗവ. എൽ പി എസ് കുന്നക്കൽ വെസ്റ്റ്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കുന്നക്കൽ വെസ്റ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900105 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|9.991213|76.512274|display=inline}} |- class='wd_q99510524' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510524|ഗവ. എൽ പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600303 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510032' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510032|ഗവ. എൽ പി എസ് നീരമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് നീരമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400407 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956115|76.650095|display=inline}} |- class='wd_q99510084' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510084|ഗവ. എൽ പി എസ് നെച്ചൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് നെച്ചൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200103 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93482|76.469376|display=inline}} |- class='wd_q99510077' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510077|ഗവ. എൽ പി എസ് മണീട്]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മണീട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200106 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904511|76.458314|display=inline}} |- class='wd_q99510054' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510054|ഗവ. എൽ പി എസ് മണ്ണത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മണ്ണത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600105 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902982|76.568299|display=inline}} |- class='wd_q99510525' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510525|ഗവ. എൽ പി എസ് മുടവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് മുടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900505 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510087' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510087|ഗവ. എൽ പി എസ് രാമമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ പി എസ് രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200401 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|9.943378|76.482904|display=inline}} |- class='wd_q99509647' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509647|ഗവ. എൽ. പി. എസ് ഏലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101303 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074027|76.292906|display=inline}} |- class='wd_q99509763' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509763|ഗവ. എൽ. പി. എസ് പെരുമ്പടന്ന]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് പെരുമ്പടന്ന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000315 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145253|76.215763|display=inline}} |- class='wd_q99509672' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509672|ഗവ. എൽ. പി. എസ് പൊയ്ക്കാട്ടുശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ് പൊയ്ക്കാട്ടുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200604 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167935|76.340084|display=inline}} |- class='wd_q99510049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510049|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. അലപുരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. അലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600408 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.819104|76.551119|display=inline}} |- class='wd_q99510051' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510051|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇടയാർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇടയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600311 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870293|76.54899|display=inline}} |- class='wd_q99510050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510050|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600406 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832847|76.544897|display=inline}} |- class='wd_q99509610' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509610|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഈസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഈസ്റ്റ് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101502 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115155|76.330135|display=inline}} |- class='wd_q99509649' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509649|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഉളിയന്നൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഉളിയന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101503 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.098676|76.342701|display=inline}} |- class='wd_q99510529' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510529|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഊരാമന ഈസ്റ്റ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഊരാമന ഈസ്റ്റ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200501 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509621' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509621|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എച്ച്. എം. ടി. കോളനി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എച്ച്. എം. ടി. കോളനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104301 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051455|76.344048|display=inline}} |- class='wd_q99509748' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509748|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എളന്തിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. എളന്തിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001001 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172677|76.268888|display=inline}} |- class='wd_q99509750' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509750|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഏഴിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഏഴിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000404 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111101|76.229145|display=inline}} |- class='wd_q99509720' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509720|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കക്കട്ടുപാറ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കക്കട്ടുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500510 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96493|76.459335|display=inline}} |- class='wd_q99509721' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509721|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കടയരിപ്പു]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കടയരിപ്പു |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500306 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00621|76.459929|display=inline}} |- class='wd_q99510033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510033|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കാവന]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കാവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400604 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.932479|76.621014|display=inline}} |- class='wd_q99510532' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510532|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കീഴ്മുറി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കീഴ്മുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510053|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കുറുക്കുന്നപുരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കുറുക്കുന്നപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600704 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951399|76.55655|display=inline}} |- class='wd_q99509751' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509751|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കെടാമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കെടാമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000402 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.135285|76.219524|display=inline}} |- class='wd_q99509614' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509614|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോട്ടപ്പുറം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോട്ടപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102116 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128973|76.29819|display=inline}} |- class='wd_q99509713' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509713|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോതകുളങ്ങര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോതകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200407 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.202275|76.383629|display=inline}} |- class='wd_q99509722' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509722|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോലഞ്ചേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500507 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977698|76.473049|display=inline}} |- class='wd_q99509655' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509655|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201101 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.251922|76.476072|display=inline}} |- class='wd_q99509654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509654|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചെങ്ങമനാട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ചെങ്ങമനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201601 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.154064|76.33657|display=inline}} |- class='wd_q99510078' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510078|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഞാമക്കുഴി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഞാമക്കുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081201010 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.854883|76.524292|display=inline}} |- class='wd_q99509619' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509619|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തിരുവല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തിരുവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102103 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.11874|76.306702|display=inline}} |- class='wd_q99509673' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509673|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200605 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.158148|76.35664|display=inline}} |- class='wd_q99509620' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509620|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104303 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.045963|76.363665|display=inline}} |- class='wd_q99509754' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509754|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നന്തിയാട്ടുകുന്നം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നന്തിയാട്ടുകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000401 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.130113|76.228623|display=inline}} |- class='wd_q99509615' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509615|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീറിക്കോട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീറിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102101 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117567|76.283624|display=inline}} |- class='wd_q99509668' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509668|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201014 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186396|76.475497|display=inline}} |- class='wd_q99509612' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509612|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കടുങ്ങല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കടുങ്ങല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101701 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.122705|76.332766|display=inline}} |- class='wd_q99509761' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509761|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പട്ടണം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പട്ടണം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000905 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.156837|76.205691|display=inline}} |- class='wd_q99509618' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509618|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32801021020 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.103044|76.294205|display=inline}} |- class='wd_q99509755' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509755|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പറയകാട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പറയകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000328 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166574|76.222576|display=inline}} |- class='wd_q99509616' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509616|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പള്ളിലംകര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പള്ളിലംകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104302 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.050781|76.334543|display=inline}} |- class='wd_q99509727' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509727|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാങ്ങേട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാങ്ങേട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500301 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987881|76.442962|display=inline}} |- class='wd_q99509670' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509670|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാറക്കടാവ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാറക്കടാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200709 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184336|76.316347|display=inline}} |- class='wd_q99510097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510097|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാഴൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പാഴൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200201 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875496|76.471435|display=inline}} |- class='wd_q99510085' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510085|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പിറവം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200212 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87089|76.486838|display=inline}} |- class='wd_q99509766' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509766|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000904 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166655|76.204042|display=inline}} |- class='wd_q99510031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510031|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മണിയന്ത്രം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മണിയന്ത്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400303 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|9.950128|76.675548|display=inline}} |- class='wd_q99509666' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509666|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200802 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198812|76.454479|display=inline}} |- class='wd_q99509725' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509725|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലായിടംതുരുത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മലായിടംതുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500105 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072849|76.413423|display=inline}} |- class='wd_q99509662' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509662|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മള്ളുശ്ശേരി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മള്ളുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200706 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.193203|76.343016|display=inline}} |- class='wd_q99509663' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509663|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മാമ്പ്ര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മാമ്പ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200707 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.215935|76.354562|display=inline}} |- class='wd_q99510065' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510065|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മേക്കടമ്പ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. മേക്കടമ്പ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900106 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.969559|76.534504|display=inline}} |- class='wd_q99510055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510055|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടകര]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600301 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.882035|76.574337|display=inline}} |- class='wd_q99509728' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509728|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടയമ്പാടി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടയമ്പാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500503 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970506|76.440079|display=inline}} |- class='wd_q99509744' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509744|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടവുകോട്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വടവുകോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501010 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986017|76.428455|display=inline}} |- class='wd_q99510067' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510067|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വാളകം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900101 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980674|76.521321|display=inline}} |- class='wd_q99509734' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509734|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വീറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വീറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500601 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0177|76.529477|display=inline}} |- class='wd_q99509732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509732|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വെമ്പിളി]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. വെമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500402 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003892|76.400155|display=inline}} |- class='wd_q99509648' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509648|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ശ്രീമൂലനഗരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102502 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|10.136133|76.405894|display=inline}} |- class='wd_q99509736' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509736|ഗവ. എൽ. പി. എസ്. സൗത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. എസ്. സൗത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500607 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.00542|76.486165|display=inline}} |- class='wd_q99509753' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509753|ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ് മൂത്തകുന്നം]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ് മൂത്തകുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000808 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187832|76.202114|display=inline}} |- class='wd_q99509801' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509801|ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ജി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000314 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149033|76.227542|display=inline}} |- class='wd_q99509800' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509800|ഗവ. എൽ. പി. ബി. എസ്]]'' | ഗവ. എൽ. പി. ബി. എസ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000903 |class='wd_p571' data-sort-value="1897" | 1897 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188945|76.203423|display=inline}} |- class='wd_q99509657' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509657|ഗവ. എൽ. പി.എസ്. എളവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ. പി.എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200704 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206873|76.337033|display=inline}} |- class='wd_q99509664' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509664|ഗവ. എൽ. പി.എസ്. മാണിക്കമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ. പി.എസ്. മാണിക്കമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201403 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168723|76.43301|display=inline}} |- class='wd_q99509876' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509876|ഗവ. എൽ.ജി.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | ഗവ. എൽ.ജി.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300401 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947595|76.347256|display=inline}} |- class='wd_q99510480' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510480|ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ, ചെറായി]]'' | ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ, ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400401 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509937|ഗവ. എൽ.പി.എസ് അകനാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് അകനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500104 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.162539|76.502659|display=inline}} |- class='wd_q99509989' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509989|ഗവ. എൽ.പി.എസ് എളങ്കവം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് എളങ്കവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701011 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020516|76.616295|display=inline}} |- class='wd_q99509971' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509971|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കടവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700501 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000004|76.740846|display=inline}} |- class='wd_q99509969' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509969|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കരിങ്ങഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കരിങ്ങഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700716 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073098|76.628692|display=inline}} |- class='wd_q99509943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509943|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കാഞ്ഞിരക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കാഞ്ഞിരക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100410 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127096|76.477636|display=inline}} |- class='wd_q99509985' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509985|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുട്ടമ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുട്ടമ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700305 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146617|76.727239|display=inline}} |- class='wd_q99509935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509935|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുറിച്ചിലക്കോട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കുറിച്ചിലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101101 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.174633|76.504387|display=inline}} |- class='wd_q99509936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509936|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കൂവപ്പടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കൂവപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100503 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161848|76.486259|display=inline}} |- class='wd_q99509934' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509934|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോടനാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101108 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.18389|76.51565|display=inline}} |- class='wd_q99509982' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509982|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി നോർത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701405 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126396|76.583704|display=inline}} |- class='wd_q99509983' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509983|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി സൗത്ത്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോട്ടപ്പടി സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701407 |class='wd_p571' data-sort-value="1836" | 1836 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10752|76.585459|display=inline}} |- class='wd_q99509978' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509978|ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോതമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700703 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.066501|76.628438|display=inline}} |- class='wd_q99509988' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509988|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പാലമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പാലമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701603 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| {{Coord|10.091205|76.668769|display=inline}} |- class='wd_q99509972' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509972|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുത്തുപ്പടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുത്തുപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700712 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017842|76.604075|display=inline}} |- class='wd_q99509974' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509974|ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുന്നക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് പുന്നക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701602 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.107189|76.670087|display=inline}} |- class='wd_q99509981' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509981|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മണിമരുത്തുംചാൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മണിമരുത്തുംചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701704 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061841|76.719439|display=inline}} |- class='wd_q99509984' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509984|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മാരാമംഗലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മാരാമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700710 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053659|76.655297|display=inline}} |- class='wd_q99509932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509932|ഗവ. എൽ.പി.എസ് മേക്കാപ്പാല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് മേക്കാപ്പാല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500105 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.129358|76.570986|display=inline}} |- class='wd_q99510483' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510483|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വളയൻചിറങ്ങര]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101505 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509990' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509990|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701001 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033793|76.630795|display=inline}} |- class='wd_q99509948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509948|ഗവ. എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500106 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142245|76.536045|display=inline}} |- class='wd_q99509946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509946|ഗവ. എൽ.പി.എസ് സൗത്ത് വാഴകുളം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ് സൗത്ത് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100204 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087095|76.415851|display=inline}} |- class='wd_q99509930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509930|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400105 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030347|76.222098|display=inline}} |- class='wd_q99509807' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509807|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഉദയത്തുംവാതുക്കൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഉദയത്തുംവാതുക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301306 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905119|76.326776|display=inline}} |- class='wd_q99509608' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509608|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എരുമത്തല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. എരുമത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100830 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|10.089162|76.367085|display=inline}} |- class='wd_q99509770' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509770|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001202 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.139279|76.266426|display=inline}} |- class='wd_q99509872' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509872|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300104 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.849915|76.405145|display=inline}} |- class='wd_q99509723' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509723|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034957|76.408689|display=inline}} |- class='wd_q99509658' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509658|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കുന്നുവയൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. കുന്നുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201802 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.15632|76.305152|display=inline}} |- class='wd_q99509803' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509803|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303323 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.968047|76.288376|display=inline}} |- class='wd_q99509806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509806|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300105 |class='wd_p571' data-sort-value="1900" | 1900 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068182|76.284422|display=inline}} |- class='wd_q99509805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509805|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാടിവട്ടം]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാടിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300710 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.010376|76.31361|display=inline}} |- class='wd_q99509939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509939|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാണിയേലി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പാണിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500703 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167648|76.571141|display=inline}} |- class='wd_q99509878' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509878|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301420 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975349|76.314769|display=inline}} |- class='wd_q99509873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509873|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. മംഗായിൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. മംഗായിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301207 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.936153|76.327467|display=inline}} |- class='wd_q99509808' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509808|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. വെണ്ണല]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. വെണ്ണല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300702 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996144|76.325799|display=inline}} |- class='wd_q99509868' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509868|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സെൻട്രൽ കാൽവത്തി]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സെൻട്രൽ കാൽവത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802106 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.966938|76.252561|display=inline}} |- class='wd_q99509802' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509802|ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300106 |class='wd_p571' data-sort-value="1896" | 1896 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030955|76.274675|display=inline}} |- class='wd_q99509938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509938|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.. ഒക്കൽ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.. ഒക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100712 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151978|76.450753|display=inline}} |- class='wd_q99509718' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509718|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.അട്ടിനിക്കര]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.അട്ടിനിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500717 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930162|76.431654|display=inline}} |- class='wd_q99509769' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509769|ഗവ. എൽ.പി.എസ്.വാവക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽ.പി.എസ്.വാവക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000807 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.176657|76.193968|display=inline}} |- class='wd_q99509756' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509756|ഗവ. എൽ.പി.ബി.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. എൽ.പി.ബി.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000308 |class='wd_p571' data-sort-value="1869" | 1869 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152163|76.222829|display=inline}} |- class='wd_q99509650' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509650|ഗവ. എൽ.ബി.പി.എസ്. അകപറമ്പ്]]'' | ഗവ. എൽ.ബി.പി.എസ്. അകപറമ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200601 |class='wd_p571' data-sort-value="1893" | 1893 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161837|76.382422|display=inline}} |- class='wd_q99509979' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509979|ഗവ. എൽപിഎസ് കോഴിപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് കോഴിപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701005 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051437|76.63635|display=inline}} |- class='wd_q99509970' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509970|ഗവ. എൽപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701106 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.041764|76.585897|display=inline}} |- class='wd_q99509976' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509976|ഗവ. എൽപിജിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിജിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901109 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038665|76.538857|display=inline}} |- class='wd_q99509947' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509947|ഗവ. എൽപിജിഎസ് വെങ്ങോല]]'' | ഗവ. എൽപിജിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100304 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|10.076429|76.478043|display=inline}} |- class='wd_q99509945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509945|ഗവ. എൽപിബിഎസ് വെങ്ങോല]]'' | ഗവ. എൽപിബിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101502 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.07469|76.46333|display=inline}} |- class='wd_q99509977' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509977|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് കുറ്റിയംചാൽ]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് കുറ്റിയംചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700304 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161181|76.74433|display=inline}} |- class='wd_q99509942' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509942|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പുല്ലുവഴി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പുല്ലുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500203 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087088|76.505487|display=inline}} |- class='wd_q99509944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509944|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പുഴുക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പുഴുക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500602 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12272|76.538742|display=inline}} |- class='wd_q99509987' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509987|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700407 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006083|76.680151|display=inline}} |- class='wd_q99509986' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509986|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് മാവുടി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് മാവുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701905 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023485|76.657255|display=inline}} |- class='wd_q99509933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509933|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് വാണിയപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് വാണിയപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500605 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.165229|76.535471|display=inline}} |- class='wd_q99509973' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509973|ഗവ. എൽ‌പി‌എസ് വെണ്ടുവഴി]]'' | ഗവ. എൽപിഎസ് വെണ്ടുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700711 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.020633|76.59212|display=inline}} |- class='wd_q99509975' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509975|ഗവ. എൽ‌പി‌ബി‌എസ് തൃക്കളത്തൂർ]]'' | ഗവ. എൽപിബിഎസ് തൃക്കളത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901110 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.037079|76.543006|display=inline}} |- class='wd_q99509760' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509760|ഗവ. കെ. വി. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. കെ. വി. എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000312 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.148288|76.24437|display=inline}} |- class='wd_q99509714' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509714|ഗവ. കെ.വൈ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തുമ്മൽ]]'' | ഗവ. കെ.വൈ. എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തുമ്മൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201604 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126583|76.348932|display=inline}} |- class='wd_q99485886' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485886|ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000304 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.147214|76.223528|display=inline}} |- class='wd_q99485982' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485982|ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300409 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947257|76.347762|display=inline}} |- class='wd_q99509941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509941|ഗവ. ഗേൾസ് എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ് എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100409 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119319|76.473502|display=inline}} |- class='wd_q99486019' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486019|ഗവ. ഗേൾസ്ക്ക് എച്ച് എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ഗേൾസ്ക്ക് എച്ച് എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100412 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061723|76.68413|display=inline}} |- class='wd_q99510068' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510068|ഗവ. ജെ ബി എസ് വാഴപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. ജെ ബി എസ് വാഴപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900216 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996317|76.571477|display=inline}} |- class='wd_q99509712' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509712|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200401 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185529|76.397308|display=inline}} |- class='wd_q99509651' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509651|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് കുന്നുകര]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് കുന്നുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201801 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155987|76.319722|display=inline}} |- class='wd_q99509656' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509656|ഗവ. ജെ. ബി. എസ് ദേശം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ് ദേശം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201701 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.129598|76.350154|display=inline}} |- class='wd_q99509724' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509724|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ്]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500716 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933588|76.408919|display=inline}} |- class='wd_q99509726' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509726|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കുട്ട]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. കുട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501015 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995701|76.418871|display=inline}} |- class='wd_q99509667' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509667|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നടുവട്ടം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നടുവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201205 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198754|76.45443|display=inline}} |- class='wd_q99509729' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509729|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നീരമുഗൾ]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. നീരമുഗൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500701 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937672|76.444513|display=inline}} |- class='wd_q99509719' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509719|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501017 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000943|76.37148|display=inline}} |- class='wd_q99509731' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509731|ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. വെന്നിക്കുളം]]'' | ഗവ. ജെ. ബി. എസ്. വെന്നിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500712 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947806|76.395052|display=inline}} |- class='wd_q99509879' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509879|ഗവ. ജെ.ബി.എസ് കുണ്ടന്നൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ് കുണ്ടന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301206 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941616|76.316048|display=inline}} |- class='wd_q99509870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509870|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300106 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.857685|76.401347|display=inline}} |- class='wd_q99509871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509871|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301502 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897779|76.369056|display=inline}} |- class='wd_q99510465' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510465|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. കണ്ടനാട്]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. കണ്ടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301508 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509877' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509877|ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. പൂത്തോട്ട]]'' | ഗവ. ജെ.ബി.എസ്. പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301509 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852065|76.384315|display=inline}} |- class='wd_q99508213' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508213|ഗവ. ടി.ടി.ഐ. മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ടി.ടി.ഐ. മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900213 |class='wd_p571' data-sort-value="1880" | 1880 |class='wd_p625'| {{Coord|9.981558|76.58109|display=inline}} |- class='wd_q99486102' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486102|ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ആയവന]]'' | ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400207 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984295|76.626823|display=inline}} |- class='wd_q99486101' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486101|ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ഇലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. ടെക്നിക്കൽ എച്ച്.എസ് ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600412 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832079|76.542481|display=inline}} |- class='wd_q99509758' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509758|ഗവ. ടൗൺ മോഡൽ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ഗവ. ടൗൺ മോഡൽ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000313 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143683|76.226382|display=inline}} |- class='wd_q99508195' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508195|ഗവ. ടൗൺ യു പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. ടൗൺ യു പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900214 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989832|76.579152|display=inline}} |- class='wd_q99509901' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509901|ഗവ. പുതിയ .എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ]]'' | ഗവ. പുതിയ .എൽ.പി.എസ്. ഇളങ്കുന്നപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400106 |class='wd_p571' data-sort-value="1967" | 1967 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028494|76.23104|display=inline}} |- class='wd_q99510530' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510530|ഗവ. പുതിയ എൽ. പി. എസ്. പിറമാടം]]'' | ഗവ. പുതിയ എൽ. പി. എസ്. പിറമാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200308 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509837|ഗവ. ഫിഷറീസ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട്]]'' | ഗവ. ഫിഷറീസ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301410 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.008309|76.241325|display=inline}} |- class='wd_q99507963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507963|ഗവ. ഫിഷറീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ഗവ. ഫിഷറീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400705 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.047028|76.214846|display=inline}} |- class='wd_q99510458' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510458|ഗവ. ബി.ടി.എസ്. എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | ഗവ. ബി.ടി.എസ്. എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300606 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485980' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485980|ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. ബോയ്സ് എച്ച്.എസ്.എസ്, വി.എച്ച്.എസ്.എസ് തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300421 |class='wd_p571' data-sort-value="1885" | 1885 |class='wd_p625'| {{Coord|9.94299|76.349499|display=inline}} |- class='wd_q99509940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509940|ഗവ. ബോയ്സ് എൽ‌പി‌എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | ഗവ. ബോയ്സ് എൽപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100402 |class='wd_p571' data-sort-value="1858" | 1858 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118333|76.480376|display=inline}} |- class='wd_q99509768' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509768|ഗവ. മുഹമ്മദൻ എൽ.പി.എസ്. വടക്കേക്കര]]'' | ഗവ. മുഹമ്മദൻ എൽ.പി.എസ്. വടക്കേക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000902 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.164991|76.213877|display=inline}} |- class='wd_q99486049' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486049|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് എസ് ചെറുവത്തൂർ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് എസ് ചെറുവത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701105 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057902|76.573527|display=inline}} |- class='wd_q99486084' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486084|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് പാലക്കുഴ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് പാലക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600501 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881747|76.605996|display=inline}} |- class='wd_q99486061' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486061|ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ഗവ. മോഡൽ എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900211 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979322|76.576332|display=inline}} |- class='wd_q99508180' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508180|ഗവ. യു പി എസ് ഉപ്പുകണ്ടം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഉപ്പുകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600505 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|9.888655|76.589045|display=inline}} |- class='wd_q99509531' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509531|ഗവ. യു പി എസ് ഏഴക്കരനാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഏഴക്കരനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200104 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.9246|76.470049|display=inline}} |- class='wd_q99508219' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508219|ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ നോർത്ത്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200302 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.890837|76.500742|display=inline}} |- class='wd_q99508217' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508217|ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ സൗത്ത്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് ഓണക്കൂർ സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200303 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902763|76.517145|display=inline}} |- class='wd_q99508215' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508215|ഗവ. യു പി എസ് കക്കാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200211 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881977|76.486617|display=inline}} |- class='wd_q99508210' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508210|ഗവ. യു പി എസ് കടതി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കടതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900501 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980416|76.552747|display=inline}} |- class='wd_q99508230' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508230|ഗവ. യു പി എസ് കലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200209 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.879507|76.480236|display=inline}} |- class='wd_q99508192' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508192|ഗവ. യു പി എസ് കുന്നക്കൽ]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കുന്നക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900401 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.991847|76.536082|display=inline}} |- class='wd_q99508178' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508178|ഗവ. യു പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600314 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.856332|76.592261|display=inline}} |- class='wd_q99508197' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508197|ഗവ. യു പി എസ് നോർത്ത് മാറാടി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് നോർത്ത് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900203 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.971728|76.570976|display=inline}} |- class='wd_q99508199' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508199|ഗവ. യു പി എസ് പാണ്ടപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പാണ്ടപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901301 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906424|76.605033|display=inline}} |- class='wd_q99508221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508221|ഗവ. യു പി എസ് പിറമാടം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പിറമാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200309 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933282|76.522174|display=inline}} |- class='wd_q99508201' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508201|ഗവ. യു പി എസ് പുളിന്തനം]]'' | ഗവ. യു പി എസ് പുളിന്തനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900302 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006788|76.672713|display=inline}} |- class='wd_q99509532' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509532|ഗവ. യു പി എസ് മേമുറി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് മേമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200507 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945452|76.508215|display=inline}} |- class='wd_q99508203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508203|ഗവ. യു പി എസ് രാക്കാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് രാക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900103 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.968988|76.551786|display=inline}} |- class='wd_q99508223' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508223|ഗവ. യു പി എസ് വെളിയനാട്]]'' | ഗവ. യു പി എസ് വെളിയനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200806 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.870163|76.452695|display=inline}} |- class='wd_q99508182' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508182|ഗവ. യു പി എസ് സൗത്ത് മാറാടി]]'' | ഗവ. യു പി എസ് സൗത്ത് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600701 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905427|76.570346|display=inline}} |- class='wd_q99507813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507813|ഗവ. യു. പി. എസ് ആഴകം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ് ആഴകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201901 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.225916|76.408484|display=inline}} |- class='wd_q99507814' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507814|ഗവ. യു. പി. എസ്. ഇല്ലിത്തോട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ഇല്ലിത്തോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200801 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| {{Coord|10.202195|76.52737|display=inline}} |- class='wd_q99507842' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507842|ഗവ. യു. പി. എസ്. ഊരക്കാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ഊരക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500103 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056685|76.417544|display=inline}} |- class='wd_q99507832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507832|ഗവ. യു. പി. എസ്. കടമറ്റം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കടമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500302 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977702|76.496063|display=inline}} |- class='wd_q99507816' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507816|ഗവ. യു. പി. എസ്. കപ്രശ്ശേരി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കപ്രശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201603 |class='wd_p571' data-sort-value="1946" | 1946 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137111|76.362016|display=inline}} |- class='wd_q99507844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507844|ഗവ. യു. പി. എസ്. കരുക്കപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കരുക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500509 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.956348|76.492206|display=inline}} |- class='wd_q99507790' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507790|ഗവ. യു. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100402 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.009813|76.335955|display=inline}} |- class='wd_q99507815' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507815|ഗവ. യു. പി. എസ്. കാലടി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201002 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17584|76.445997|display=inline}} |- class='wd_q99509514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509514|ഗവ. യു. പി. എസ്. കിഴക്കേപ്രം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കിഴക്കേപ്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000303 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13786|76.240874|display=inline}} |- class='wd_q99507793' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507793|ഗവ. യു. പി. എസ്. കീഴ്മാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കീഴ്മാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100801 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.103062|76.389326|display=inline}} |- class='wd_q99507837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507837|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുന്നകുരുടി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുന്നകുരുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500902 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.027046|76.501934|display=inline}} |- class='wd_q99507834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507834|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുമ്മനോട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുമ്മനോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500203 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036833|76.450128|display=inline}} |- class='wd_q99507845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507845|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറിഞ്ഞി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറിഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500505 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955703|76.435401|display=inline}} |- class='wd_q99507817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507817|ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറുമശ്ശേരി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കുറുമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200705 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.179275|76.330702|display=inline}} |- class='wd_q99507862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507862|ഗവ. യു. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000708 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102285|76.250351|display=inline}} |- class='wd_q99507788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507788|ഗവ. യു. പി. എസ്. ചിറക്കകം]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. ചിറക്കകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100201 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507843|ഗവ. യു. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. നോർത്ത് മഴുവന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500901 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028356|76.492516|display=inline}} |- class='wd_q99507818' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507818|ഗവ. യു. പി. എസ്. പീച്ചാനിക്കാട്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പീച്ചാനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200501 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.199866|76.368229|display=inline}} |- class='wd_q99507841' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507841|ഗവ. യു. പി. എസ്. പുട്ടുമാനൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പുട്ടുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501013 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975164|76.405092|display=inline}} |- class='wd_q99507839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507839|ഗവ. യു. പി. എസ്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501014 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970006|76.425789|display=inline}} |- class='wd_q99507852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507852|ഗവ. യു. പി. എസ്. വലമ്പൂർ]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വലമ്പൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500602 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025157|76.472324|display=inline}} |- class='wd_q99507864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507864|ഗവ. യു. പി. എസ്. വള്ളുവള്ളി]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വള്ളുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000707 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119684|76.255835|display=inline}} |- class='wd_q99507848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507848|ഗവ. യു. പി. എസ്. വിലങ്ങ്]]'' | ഗവ. യു. പി. എസ്. വിലങ്ങ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500205 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.0412|76.418078|display=inline}} |- class='wd_q99507795' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507795|ഗവ. യു.പി.എസ്.കുറ്റിക്കാട്ടുകര]]'' | ഗവ. യു.പി.എസ്.കുറ്റിക്കാട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101501 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.067433|76.322828|display=inline}} |- class='wd_q99507861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507861|ഗവ. യു.പി.എസ്.ചേന്ദമംഗലം]]'' | ഗവ. യു.പി.എസ്.ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000103 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178422|76.225614|display=inline}} |- class='wd_q99508023' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508023|ഗവ. യുപിഎസ് അശമന്നൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് അശമന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500502 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109437|76.552212|display=inline}} |- class='wd_q99508042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508042|ഗവ. യുപിഎസ് ഇടമലയാർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ഇടമലയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700309 |class='wd_p571' data-sort-value="1972" | 1972 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159617|76.646423|display=inline}} |- class='wd_q99508021' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508021|ഗവ. യുപിഎസ് ഐമുറി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ഐമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100501 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.131788|76.492015|display=inline}} |- class='wd_q99508022' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508022|ഗവ. യുപിഎസ് കണ്ടന്തറ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കണ്ടന്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100309 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.096077|76.470242|display=inline}} |- class='wd_q99508024' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508024|ഗവ. യുപിഎസ് കീഴില്ലം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500206 |class='wd_p571' data-sort-value="1885" | 1885 |class='wd_p625'| {{Coord|10.06009|76.523612|display=inline}} |- class='wd_q99508026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508026|ഗവ. യുപിഎസ് കൊമ്പനാട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കൊമ്പനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500702 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16636|76.551751|display=inline}} |- class='wd_q99508044' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508044|ഗവ. യുപിഎസ് കോതമംഗലം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700715 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.065616|76.62105|display=inline}} |- class='wd_q99508039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508039|ഗവ. യുപിഎസ് ചെങ്കര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ചെങ്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700202 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118688|76.65935|display=inline}} |- class='wd_q99508041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508041|ഗവ. യുപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് ചെറുവട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701104 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.041352|76.584819|display=inline}} |- class='wd_q99508052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508052|ഗവ. യുപിഎസ് തലക്കോട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് തലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701701 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.049928|76.753443|display=inline}} |- class='wd_q99508027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508027|ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് ഏഴിപ്രം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് ഏഴിപ്രം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100103 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105029|76.434277|display=inline}} |- class='wd_q99508028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508028|ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് വാഴക്കുളം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് നോർത്ത് വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100104 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.107711|76.416804|display=inline}} |- class='wd_q99508046' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508046|ഗവ. യുപിഎസ് പാനിപ്ര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പാനിപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701401 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115576|76.602004|display=inline}} |- class='wd_q99508040' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508040|ഗവ. യുപിഎസ് പിണ്ടിമന]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പിണ്ടിമന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700203 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100303|76.64288|display=inline}} |- class='wd_q99508030' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508030|ഗവ. യുപിഎസ് പെരുമാണി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പെരുമാണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100301 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.061519|76.455506|display=inline}} |- class='wd_q99508047' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508047|ഗവ. യുപിഎസ് പൈപ്ര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പൈപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901112 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044786|76.563871|display=inline}} |- class='wd_q99508053' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508053|ഗവ. യുപിഎസ് പൈമറ്റം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് പൈമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701909 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038376|76.703355|display=inline}} |- class='wd_q99508029' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508029|ഗവ. യുപിഎസ് മുടക്കുഴ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് മുടക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500603 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.133385|76.52392|display=inline}} |- class='wd_q99508048' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508048|ഗവ. യുപിഎസ് മുളവൂർ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് മുളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901111 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02392|76.591495|display=inline}} |- class='wd_q99509525' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509525|ഗവ. യുപിഎസ് വൈക്കര]]'' | ഗവ. യുപിഎസ് വൈക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500204 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090771|76.533685|display=inline}} |- class='wd_q99507926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507926|ഗവ. യുപിഎസ്. അമരാവതി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. അമരാവതി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800715 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967227|76.252291|display=inline}} |- class='wd_q99507920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507920|ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300605 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017728|76.301778|display=inline}} |- class='wd_q99507961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507961|ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400301 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.084252|76.209702|display=inline}} |- class='wd_q99507938' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507938|ഗവ. യുപിഎസ്. കാരിക്കോട്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കാരിക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301108 |class='wd_p571' data-sort-value="1854" | 1854 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897594|76.399784|display=inline}} |- class='wd_q99507937' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507937|ഗവ. യുപിഎസ്. കീച്ചേരി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കീച്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081302101 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.837806|76.413238|display=inline}} |- class='wd_q99507923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507923|ഗവ. യുപിഎസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800201 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.873842|76.290073|display=inline}} |- class='wd_q99508043' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508043|ഗവ. യുപിഎസ്. കുറ്റിലഞ്ഞി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. കുറ്റിലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701102 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074015|76.570377|display=inline}} |- class='wd_q99509520' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509520|ഗവ. യുപിഎസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. ഗേൾസ്ക്ക് എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303302 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507924|ഗവ. യുപിഎസ്. താമരപറമ്പ്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. താമരപറമ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802108 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959012|76.243036|display=inline}} |- class='wd_q99507935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507935|ഗവ. യുപിഎസ്. തെക്കും ഭാഗം]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. തെക്കും ഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300428 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938375|76.351789|display=inline}} |- class='wd_q99507925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507925|ഗവ. യുപിഎസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802009 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.917642|76.277203|display=inline}} |- class='wd_q99507965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507965|ഗവ. യുപിഎസ്. പുതുവൈപ്പ്]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. പുതുവൈപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400501 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002406|76.226313|display=inline}} |- class='wd_q99507966' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507966|ഗവ. യുപിഎസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | ഗവ. യുപിഎസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400509 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975779|76.2423|display=inline}} |- class='wd_q99486017' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486017|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഇരിങ്ങോൾ]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100404 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109224|76.497981|display=inline}} |- class='wd_q99486081' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486081|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ് മാറാടി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് ഈസ്റ്റ് മാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600703 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.946884|76.566053|display=inline}} |- class='wd_q99486052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486052|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് കടവൂർ]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700503 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000394|76.743139|display=inline}} |- class='wd_q99486082' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486082|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തിരുമാറാടി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് തിരുമാറാടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600101 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|9.890281|76.545809|display=inline}} |- class='wd_q99486042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486042|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് നേര്യമംഗലം]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് നേര്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701702 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.049692|76.784917|display=inline}} |- class='wd_q99486051' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486051|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് പല്ലാരിമംഗലം]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് പല്ലാരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701904 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02806|76.657378|display=inline}} |- class='wd_q99486032' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486032|ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മത്തിരപ്പിള്ളി]]'' | ഗവ. വി എച്ച് എസ് എസ് മത്തിരപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700714 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046311|76.61792|display=inline}} |- class='wd_q99485848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485848|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. അംമ്പലമുഗൾ]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. അംമ്പലമുഗൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501018 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976692|76.382388|display=inline}} |- class='wd_q99485889' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485889|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. കൈതാരം]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. കൈതാരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000706 |class='wd_p571' data-sort-value="1871" | 1871 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116349|76.242445|display=inline}} |- class='wd_q99485908' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485908|ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഗവ. വി. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100810 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046727|76.363416|display=inline}} |- class='wd_q99486020' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486020|ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. ഓടക്കാലി]]'' | ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. ഓടക്കാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500503 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.095077|76.558579|display=inline}} |- class='wd_q99485957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485957|ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. മാങ്കായിൽ]]'' | ഗവ. വി.എച്ച്.എസ്. മാങ്കായിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301203 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93675|76.327055|display=inline}} |- class='wd_q99485981' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485981|ഗവ. സംസ്കൃതം എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ഗവ. സംസ്കൃതം എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300407 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952224|76.344709|display=inline}} |- class='wd_q99510470' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510470|ഗവ. സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. തിരുവങ്കുളം]]'' | ഗവ. സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. തിരുവങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301007 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486173' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486173|ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തെങ്ങോട്]]'' | ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ തെങ്ങോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100303 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023566|76.370166|display=inline}} |- class='wd_q60536151' |class='wd_label'| [[മൂക്കന്നൂർ ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ|ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ മൂക്കന്നൂർ]] | ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ മൂക്കന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201902 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.213792|76.405058|display=inline}} |- class='wd_q13111793' |class='wd_label'| [[ഗവണ്മെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, പുളിയനം]] | ഗവണ്മെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ, പുളിയനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q159334|സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]''<br/>''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200711 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.203229|76.354747|display=inline}} |- class='wd_q99485971' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485971|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്എസ്എസ്, ഇടപ്പള്ളി, എറണാകുളം]]'' | ഗവൺമെന്റ് എച്ച്എസ്എസ്, ഇടപ്പള്ളി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300604 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01402|76.300088|display=inline}} |- class='wd_q99510482' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510482|ഗവൺമെന്റ് എൽ‌പി‌എസ് ചെറായി സൗത്ത്]]'' | ഗവൺമെന്റ് എൽപിഎസ് ചെറായി സൗത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400414 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485949' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485949|ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ്, കൊച്ചി, എറണാകുളം]]'' | ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ്, കൊച്ചി, എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303324 |class='wd_p571' data-sort-value="1870" | 1870 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967938|76.288575|display=inline}} |- class='wd_q99485983' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485983|ഗവൺമെന്റ് പാലസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]]'' | ഗവൺമെന്റ് പാലസ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300408 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|9.946272|76.342387|display=inline}} |- class='wd_q99486176' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486176|ഗവൺമെന്റ് ഹൈ സ്കൂൾ, നൊച്ചിമ]]'' | ഗവൺമെന്റ് ഹൈ സ്കൂൾ, നൊച്ചിമ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100805 |class='wd_p571' data-sort-value="2014" | 2014 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069828|76.366222|display=inline}} |- class='wd_q99486274' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486274|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ് മണ്ണൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900901 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046456|76.531275|display=inline}} |- class='wd_q99507809' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507809|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞുമ്മൽ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞുമ്മൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101311 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060048|76.303473|display=inline}} |- class='wd_q99486154' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486154|ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ്‍സ് എച്ച്.എസ്. മഞ്ഞുമ്മേൽ]]'' | ഗാർഡിയൻ ഏഞ്ചൽസ്സ് എച്ച്.എസ്. മഞ്ഞുമ്മേൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101312 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.059305|76.303258|display=inline}} |- class='wd_q99509815' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509815|ഗിരിനഗർ എൽ.പി.എസ്. കടവന്ത്ര]]'' | ഗിരിനഗർ എൽ.പി.എസ്. കടവന്ത്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303301 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963977|76.299124|display=inline}} |- class='wd_q99509690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509690|ഗുരുദേവൻ എൽ.പി.എസ്. കണ്ണിമംഗലം]]'' | ഗുരുദേവൻ എൽ.പി.എസ്. കണ്ണിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201102 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.219377|76.485732|display=inline}} |- class='wd_q99486227' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486227|ഗ്രിഗോറിയൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മരട്]]'' | ഗ്രിഗോറിയൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മരട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.926361|76.334024|display=inline}} |- class='wd_q99486259' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486259|ഗ്രീൻവാലി പബ്ലിക് സ്‌കൂൾ കോതമംഗലം]]'' | ഗ്രീൻവാലി പബ്ലിക് സ്കൂൾ കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.077628|76.595077|display=inline}} |- class='wd_q99486143' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486143|ഗ്ലോബൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ]]'' | ഗ്ലോബൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.928811|76.413706|display=inline}} |- class='wd_q99486187' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486187|ചവര ദർശൻ സി‌എം‌ഐ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കൂനമ്മാവ്]]'' | ചവര ദർശൻ സിഎംഐ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കൂനമ്മാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.103398|76.264477|display=inline}} |- class='wd_q99509963' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509963|ചെമ്പരത്തുക്കുന്നു ജമാ-അത് എൽപി സ്കൂൾ പോഞ്ഞാശ്ശേരി]]'' | ചെമ്പരത്തുക്കുന്നു ജമാ-അത് എൽപി സ്കൂൾ പോഞ്ഞാശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100305 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100909|76.441809|display=inline}} |- class='wd_q99510048' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510048|ചെറിയ പുഷ്പം എൽ. പി. എസ്. താഴ്വാങ്കുന്ന്]]'' | ചെറിയ പുഷ്പം എൽ. പി. എസ്. താഴ്വാങ്കുന്ന് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400306 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96698|76.704355|display=inline}} |- class='wd_q99508031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508031|ചർച്ച് യുപിഎസ് ചേരാനല്ലൂർ]]'' | ചർച്ച് യുപിഎസ് ചേരാനല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101109 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.169552|76.463189|display=inline}} |- class='wd_q99486027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486027|ജമാ - അത് എച്ച് എസ് എസ് തണ്ടക്കാട്]]'' | ജമാ - അത് എച്ച് എസ് എസ് തണ്ടക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100307 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.097434|76.45305|display=inline}} |- class='wd_q99510438' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510438|ജമാ അത് എൽ. പി. എസ്. ചേലക്കുളം]]'' | ജമാ അത് എൽ. പി. എസ്. ചേലക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500204 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509705' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509705|ജമാ അത് എൽ. പി.എസ്. മേക്കലടി]]'' | ജമാ അത് എൽ. പി.എസ്. മേക്കലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201006 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.173584|76.454478|display=inline}} |- class='wd_q99509511' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509511|ജമാ അത് യു. പി. എസ്. പട്ടിമറ്റം]]'' | ജമാ അത് യു. പി. എസ്. പട്ടിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500201 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02532|76.448624|display=inline}} |- class='wd_q99486022' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486022|ജയകരലം എച്ച് എസ് പുല്ലുവഴി]]'' | ജയകരലം എച്ച് എസ് പുല്ലുവഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500210 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.088219|76.510162|display=inline}} |- class='wd_q6165915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q6165915|ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയ എറണാകുളം]]'' | ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയ എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1987" | 1987 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053333|76.776111|display=inline}} |- class='wd_q99486237' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486237|ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയം, മിനിക്കോയി]]'' | ജവഹർ നവോദയ വിദ്യാലയം, മിനിക്കോയി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|8.280151|73.0554|display=inline}} |- class='wd_q99508188' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508188|ജവഹർ യു പി എസ് എടയാർ]]'' | ജവഹർ യു പി എസ് എടയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600312 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.869912|76.548522|display=inline}} |- class='wd_q99486083' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486083|ജി എച്ച് എസ് അത്തനിക്കൽ]]'' | ജി എച്ച് എസ് അത്തനിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600107 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.906596|76.556288|display=inline}} |- class='wd_q99486279' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486279|ജി എച്ച് എസ് അരൂർ]]'' | ജി എച്ച് എസ് അരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600504 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904853|76.585512|display=inline}} |- class='wd_q99485945' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485945|ജി എച്ച് എസ് എസ് പനമ്പിളി നഗർ]]'' | ജി എച്ച് എസ് എസ് പനമ്പിളി നഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303408 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|9.961903|76.295204|display=inline}} |- class='wd_q99509745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509745|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചാലാക്ക]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചാലാക്ക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001301 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.155125|76.279307|display=inline}} |- class='wd_q99509747' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509747|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റത്തുകര]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റത്തുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000906 |class='wd_p571' data-sort-value="1933" | 1933 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149792|76.209601|display=inline}} |- class='wd_q99509746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509746|ജി. എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | ജി. എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000114 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.170493|76.234253|display=inline}} |- class='wd_q99509839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509839|ജി.എച്ച്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ജി.എച്ച്.എസ്.എൽ.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800711 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.959171|76.252164|display=inline}} |- class='wd_q99509917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509917|ജി.ഡി.എസ്.എം.എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. മഞ്ജനാട്]]'' | ജി.ഡി.എസ്.എം.എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. മഞ്ജനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400701 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.047728|76.228868|display=inline}} |- class='wd_q99508037' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508037|ജി.യു.പി.എസ്. അല്ലപ്ര]]'' | ജി.യു.പി.എസ്. അല്ലപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100303 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.096061|76.474017|display=inline}} |- class='wd_q99486256' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486256|ജിഎച്ച്എസ് നെല്ലികുഴി]]'' | ജിഎച്ച്എസ് നെല്ലികുഴി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701101 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073497|76.590543|display=inline}} |- class='wd_q99486178' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486178|ജീവാസ് സി‌എം‌ഐ സെൻ‌ട്രൽ സ്കൂൾ, ആലുവ]]'' | ജീവാസ് സിഎംഐ സെൻട്രൽ സ്കൂൾ, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.108912|76.358423|display=inline}} |- class='wd_q99510537' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510537|ജൂനിയർ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, രാമമംഗലം]]'' | ജൂനിയർ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, രാമമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200408 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509880' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509880|ജെ.ബി.എസ് .. കണയന്നൂർ]]'' | ജെ.ബി.എസ് .. കണയന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300601 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.929794|76.389947|display=inline}} |- class='wd_q99510028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510028|ജോസഫിൻ എൽപിഎസ് വെട്ടമ്പാറ]]'' | ജോസഫിൻ എൽപിഎസ് വെട്ടമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700206 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.104443|76.635106|display=inline}} |- class='wd_q99510454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510454|ജോസാലയം. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ജോസാലയം. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300108 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486215' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486215|ജോർജിയൻ അക്കാദമി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് തിരുവങ്കുളം]]'' | ജോർജിയൻ അക്കാദമി ഇ.എം.എച്ച്.എസ് തിരുവങ്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301001 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.948569|76.367765|display=inline}} |- class='wd_q99510527' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510527|ടി എം എ ഇ എം പബ്ലിക് സ്കൂൾ പേഴക്കപ്പിള്ളി]]'' | ടി എം എ ഇ എം പബ്ലിക് സ്കൂൾ പേഴക്കപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901204 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486036|ടി വി ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് പിണ്ടിമാന]]'' | ടി വി ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് പിണ്ടിമാന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700205 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10308|76.639042|display=inline}} |- class='wd_q99509639' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509639|ടി. എസ്. സി. എൽ. പി. എസ് തായിക്കാട്ടുകര]]'' | ടി. എസ്. സി. എൽ. പി. എസ് തായിക്കാട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101723 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087595|76.350759|display=inline}} |- class='wd_q99486063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486063|ടി.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കാവുംകര]]'' | ടി.ടി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ് കാവുംകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900503 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995152|76.587795|display=inline}} |- class='wd_q99509845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509845|ടി.ഡി ഗേൾസ്. എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ടി.ഡി ഗേൾസ്. എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800710 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|9.957988|76.252251|display=inline}} |- class='wd_q99485930' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485930|ടി.ഡി.എച്ച്.എസ് മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ടി.ഡി.എച്ച്.എസ് മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800704 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958473|76.251535|display=inline}} |- class='wd_q99509846' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509846|ടി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ടി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800705 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955728|76.251048|display=inline}} |- class='wd_q99486011' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486011|ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് മുളന്തുരുത്തി]]'' | ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301109 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1451|76.198353|display=inline}} |- class='wd_q99486261' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486261|ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് വാരപ്പെട്ടി]]'' | ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ് വാരപ്പെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701010 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033708|76.632255|display=inline}} |- class='wd_q99486238' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486238|ടോക്ക് എച്ച് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വൈറ്റില, കൊച്ചി]]'' | ടോക്ക് എച്ച് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വൈറ്റില, കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.962227|76.313039|display=inline}} |- class='wd_q99508038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508038|ഡയറ്റ് ലാബ് സ്കൂൾ കുറുപ്പംപടി]]'' | ഡയറ്റ് ലാബ് സ്കൂൾ കുറുപ്പംപടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500211 |class='wd_p571' data-sort-value="1854" | 1854 |class='wd_p625'| {{Coord|10.113211|76.517496|display=inline}} |- class='wd_q99486165' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486165|ഡി പോൾ ഇ. എം. എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഡി പോൾ ഇ. എം. എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200409 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178578|76.37579|display=inline}} |- class='wd_q99486055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486055|ഡി ബി എച്ച് എസ് തൃക്കാരിയൂർ]]'' | ഡി ബി എച്ച് എസ് തൃക്കാരിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700106 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.088911|76.612524|display=inline}} |- class='wd_q99485838' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485838|ഡി. ഡി. സഭാ എച്ച്. എസ്. കരിമ്പടം]]'' | ഡി. ഡി. സഭാ എച്ച്. എസ്. കരിമ്പടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000106 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.161144|76.231439|display=inline}} |- class='wd_q99509796' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509796|ഡി. പി. എസ്. എൽ. പി പഴമ്പിള്ളിത്തുരുത്ത]]'' | ഡി. പി. എസ്. എൽ. പി പഴമ്പിള്ളിത്തുരുത്ത |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000115 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177416|76.240608|display=inline}} |- class='wd_q99486204' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486204|ഡോ.കെ.കെ.മോഹമ്മദ് കോയ സർക്കാർ എച്ച് എസ് എസ് കൽപ്പേനി]]'' | ഡോ.കെ.കെ.മോഹമ്മദ് കോയ സർക്കാർ എച്ച് എസ് എസ് കൽപ്പേനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072914|73.645916|display=inline}} |- class='wd_q99509831' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509831|തതസാം എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | തതസാം എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303416 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.013651|76.276418|display=inline}} |- class='wd_q99509643' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509643|ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100401 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035563|76.335439|display=inline}} |- class='wd_q99509627' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509627|ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്.ചാലക്കൽ]]'' | ദാറുസലാം എൽ.പി.എസ്.ചാലക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100811 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.119234|76.403105|display=inline}} |- class='wd_q99485999' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485999|ദാറുൽ ഉലൂം എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ദാറുൽ ഉലൂം എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303322 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984774|76.287499|display=inline}} |- class='wd_q99508016' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508016|ദേവി വിലാസം യു.പി.എസ്. നായരമ്പലം]]'' | ദേവി വിലാസം യു.പി.എസ്. നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400201 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.056483|76.21483|display=inline}} |- class='wd_q99509812' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509812|ദേശബന്ധു സ്കൂൾ. ചെപ്പനം]]'' | ദേശബന്ധു സ്കൂൾ. ചെപ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301310 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.896862|76.336985|display=inline}} |- class='wd_q99510442' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510442|നവദീപതി ഇ. എം സ്കൂൾ. കരുമാലൂർ]]'' | നവദീപതി ഇ. എം സ്കൂൾ. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001205 |class='wd_p571' data-sort-value="2001" | 2001 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509628' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509628|നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റേത്തുകര]]'' | നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം എൽ. പി. എസ്. ചിറ്റേത്തുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100304 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.999695|76.351894|display=inline}} |- class='wd_q99509505' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509505|നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം യു.പി.എസ്. മാറമ്പള്ളി]]'' | നസ്രത്തുൽ ഇസ്ലാം യു.പി.എസ്. മാറമ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101109 |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510426' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510426|നസ്രെത്ത് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | നസ്രെത്ത് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510432' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510432|നസ്രെത്ത് ഒ. എൽ. പി. എസ്. പാദുവപുരം]]'' | നസ്രെത്ത് ഒ. എൽ. പി. എസ്. പാദുവപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200109 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486233' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486233|നായിപുന്യ പബ്ലിക് സ്കൂൾ കൊച്ചി]]'' | നായിപുന്യ പബ്ലിക് സ്കൂൾ കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486250' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486250|നാഷണൽ സ്കൂൾ വെങ്ങോല]]'' | നാഷണൽ സ്കൂൾ വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101503 |class='wd_p571' data-sort-value="2005" | 2005 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069368|76.466199|display=inline}} |- class='wd_q99486150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486150|നിർമ്മല ഈ. എം. എച്ച്. എസ്. നസറെത്ത് ആലുവ]]'' | നിർമ്മല ഈ. എം. എച്ച്. എസ്. നസറെത്ത് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101705 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.097839|76.354083|display=inline}} |- class='wd_q99486266' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486266|നിർമ്മല എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | നിർമ്മല എച്ച് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900208 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979885|76.581415|display=inline}} |- class='wd_q99509964' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509964|നിർമ്മല എൽ.പി.എസ് മലമുറി]]'' | നിർമ്മല എൽ.പി.എസ് മലമുറി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500209 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090937|76.490328|display=inline}} |- class='wd_q99510526' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510526|നിർമ്മല ജൂനിയർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | നിർമ്മല ജൂനിയർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900218 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509711' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509711|നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോൺവെന്റ് എൽ. പി. എസ്. വട്ടേക്കട്]]'' | നെഹ്റു മെമ്മോറിയൽ കോൺവെന്റ് എൽ. പി. എസ്. വട്ടേക്കട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201906 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.23529|76.415845|display=inline}} |- class='wd_q99510088' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510088|പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. ഇടക്കാട്ടുവയൽ]]'' | പഞ്ചായത്ത് എൽ. പി. എസ്. ഇടക്കാട്ടുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200801 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875461|76.471301|display=inline}} |- class='wd_q99508072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508072|പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് മരുതൂർ]]'' | പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് മരുതൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400302 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976047|76.658258|display=inline}} |- class='wd_q99508074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508074|പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് വെള്ളാരങ്കല്ല്]]'' | പഞ്ചായത്ത് യു പി എസ് വെള്ളാരങ്കല്ല് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400301 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975894|76.684758|display=inline}} |- class='wd_q99508036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508036|പട്ടോം യുപിഎസ് തുരുത്തി]]'' | പട്ടോം യുപിഎസ് തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500601 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117149|76.524252|display=inline}} |- class='wd_q99485979' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485979|പനങ്ങാട് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' | പനങ്ങാട് വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301307 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.89814|76.323245|display=inline}} |- class='wd_q99485974' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485974|പയസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി]]'' | പയസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300603 |class='wd_p571' data-sort-value="1969" | 1969 |class='wd_p625'| {{Coord|10.02045|76.30816|display=inline}} |- class='wd_q99509709' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509709|പരിശുദ്ധ ശിശു യേശു എൽ. പി. എസ്. തവാളപ്പാറ]]'' | പരിശുദ്ധ ശിശു യേശു എൽ. പി. എസ്. തവാളപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.21883|76.439699|display=inline}} |- class='wd_q99510439' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510439|പള്ളിക്കര സെന്റ് മേരീസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ]]'' | പള്ളിക്കര സെന്റ് മേരീസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500411 |class='wd_p571' data-sort-value="1986" | 1986 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485837' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485837|പാലിയം ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | പാലിയം ഗവ. എച്ച്. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000104 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172329|76.234649|display=inline}} |- class='wd_q99509765' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509765|പി. എസ്. എം. എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻ‌വേലിക്കര]]'' | പി. എസ്. എം. എൽ. പി. എസ്. പുത്തൻവേലിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001007 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185383|76.24653|display=inline}} |- class='wd_q99508055' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508055|പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എം. യു.പി.എസ്. കൂവല്ലൂർ]]'' | പി.എം.എസ്.എ.പി.ടി.എം. യു.പി.എസ്. കൂവല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701901 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033265|76.696977|display=inline}} |- class='wd_q99507944' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507944|പി.എം.യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | പി.എം.യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301503 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.871606|76.37991|display=inline}} |- class='wd_q99509915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509915|പി.ബി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | പി.ബി.ഡി.എൽ.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400601 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.109201|76.202304|display=inline}} |- class='wd_q99507934' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507934|പി.വി.എം.എം.എ.ഐ.യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | പി.വി.എം.എം.എ.ഐ.യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802002 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90742|76.294582|display=inline}} |- class='wd_q99509922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509922|പെരമ്പിളി ചർച്ച് .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | പെരമ്പിളി ചർച്ച് .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400704 |class='wd_p571' data-sort-value="1882" | 1882 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036505|76.224432|display=inline}} |- class='wd_q99509961' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509961|പോത്തിയിൽ എൽ‌പി‌എസ് പള്ളിപ്പുറം]]'' | പോത്തിയിൽ എൽപിഎസ് പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100101 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116774|76.429428|display=inline}} |- class='wd_q99510495' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510495|പ്രതിഭ ഇംഗ്ലീഷ്‌ മീഡിയം ജൂനിയർ സ്‌കൂൾ, വടാട്ടുപാറ]]'' | പ്രതിഭ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ജൂനിയർ സ്കൂൾ, വടാട്ടുപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700316 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510443' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510443|പ്രതിഭാ റോട്ടറി സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | പ്രതിഭാ റോട്ടറി സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486242' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486242|ഫാ. അഗോസ്റ്റിനോ വിസിനിസ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ]]'' | ഫാ. അഗോസ്റ്റിനോ വിസിനിസ് സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801906 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922391|76.253358|display=inline}} |- class='wd_q99486039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486039|ഫാ. ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് എസ് പുതുപ്പടി]]'' | ഫാ. ജോസഫ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച് എസ് എസ് പുതുപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700713 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006334|76.60323|display=inline}} |- class='wd_q99508057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508057|ഫാ.ജെ.ബി.എം.യു.പി.എസ്, മലയങ്കീഴ്]]'' | ഫാ.ജെ.ബി.എം.യു.പി.എസ്, മലയങ്കീഴ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700709 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069748|76.640027|display=inline}} |- class='wd_q99510026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510026|ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ് കാരക്കുന്നം]]'' | ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ് കാരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700717 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001621|76.602158|display=inline}} |- class='wd_q99509676' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509676|ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ്. ആനപ്പാറ]]'' | ഫാത്തിമ എൽ.പി.എസ്. ആനപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200304 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.232817|76.43663|display=inline}} |- class='wd_q99485935' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485935|ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | ഫാത്തിമ ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802104 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96525|76.244354|display=inline}} |- class='wd_q99486270' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486270|ഫാത്തിമ മാത ഇ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് പിറവം]]'' | ഫാത്തിമ മാത ഇ.എം. എച്ച്.എസ്.എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200205 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.872609|76.493345|display=inline}} |- class='wd_q99508056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508056|ഫാത്തിമ മാത്ത യുപിഎസ് മാലിപ്പാറ]]'' | ഫാത്തിമ മാത്ത യുപിഎസ് മാലിപ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700201 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102491|76.637836|display=inline}} |- class='wd_q99486269' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486269|ബപ്പുജി എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം]]'' | ബപ്പുജി എച്ച് എസ് എസ് കൂത്താട്ടുകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600302 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|9.852371|76.594297|display=inline}} |- class='wd_q99507822' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507822|ബി. എസ്. യു. പി. എസ്. കാലടി]]'' | ബി. എസ്. യു. പി. എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201003 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16697|76.443659|display=inline}} |- class='wd_q99509693' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509693|ബി.ജെ.ബി.എസ്. കാലടി]]'' | ബി.ജെ.ബി.എസ്. കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201004 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168004|76.443683|display=inline}} |- class='wd_q99510493' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510493|ബിപിഎം എൽപിഎസ് പെരുമാന്നൂർ]]'' | ബിപിഎം എൽപിഎസ് പെരുമാന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509530' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509530|ബെത്‌ലഹേം ഇന്റർനാഷണൽ]]'' | ബെത്ലഹേം ഇന്റർനാഷണൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="2000" | 2000 |class='wd_p625'| {{Coord|9.962834|76.648793|display=inline}} |- class='wd_q99485859' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485859|ബെത്‌ലഹേം ദയാര എച്ച്. എസ് ഞാറള്ളൂർ]]'' | ബെത്ലഹേം ദയാര എച്ച്. എസ് ഞാറള്ളൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500104 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.034252|76.430071|display=inline}} |- class='wd_q99485851' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485851|ബ്രഹ്മാനന്ദോദയം എച്ച്.എസ്. എസ് കാലടി]]'' | ബ്രഹ്മാനന്ദോദയം എച്ച്.എസ്. എസ് കാലടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201005 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168719|76.443817|display=inline}} |- class='wd_q99486283' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486283|ബ്രൈറ്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വാളകം]]'' | ബ്രൈറ്റ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.976162|76.524706|display=inline}} |- class='wd_q99486177' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486177|ഭവൻസ് ആദർശ വിദ്യാലയ]]'' | ഭവൻസ് ആദർശ വിദ്യാലയ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.998428|76.345834|display=inline}} |- class='wd_q99486234' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486234|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ ഗിരിനഗർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ ഗിരിനഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486229' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486229|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, എരൂർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, എരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.962952|76.330946|display=inline}} |- class='wd_q99486224' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486224|ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, ഗിരിനഗർ]]'' | ഭവൻസ് വിദ്യാ മന്ദിർ, ഗിരിനഗർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.957894|76.300384|display=inline}} |- class='wd_q99485940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485940|ഭാഗവതി വിലാസം എച്ച്.എസ്. നായരമ്പലം]]'' | ഭാഗവതി വിലാസം എച്ച്.എസ്. നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400203 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.072775|76.212056|display=inline}} |- class='wd_q99510489' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510489|മന്നം വിദ്യാവൻ വളയൻചിറങ്ങര]]'' | മന്നം വിദ്യാവൻ വളയൻചിറങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100306 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509516' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509516|മരിയ തെരേസ സ്‌ക്രില്ല ഇ. എം സ്‌കൂൾ. എൻ. പറവൂർ]]'' | മരിയ തെരേസ സ്ക്രില്ല ഇ. എം സ്കൂൾ. എൻ. പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.147028|76.226838|display=inline}} |- class='wd_q99485906' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485906|മാർ അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്. എസ്. തുറവൂർ]]'' | മാർ അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച്. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200301 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206006|76.418577|display=inline}} |- class='wd_q99485874' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485874|മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്. എസ് നെടുമ്പാശേരി]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്. എസ് നെടുമ്പാശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200603 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159204|76.35922|display=inline}} |- class='wd_q99485847' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485847|മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്.എസ്. കാക്കനാട്]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എച്ച്.എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100501 |class='wd_p571' data-sort-value="1967" | 1967 |class='wd_p625'| {{Coord|10.017354|76.345438|display=inline}} |- class='wd_q99510433' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510433|മാർ അത്തനാസിയസ് എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് എൽ. പി. എസ്. തുരുത്തിശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200607 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486155' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486155|മാർ അത്തനാസിയസ് മെമ്മോറിയൽ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻകുരിശ്]]'' | മാർ അത്തനാസിയസ് മെമ്മോറിയൽ ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻകുരിശ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500720 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.967293|76.425513|display=inline}} |- class='wd_q99486013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486013|മാർ ആഗൻ ഹൈസ്കൂൾ കോടനാട്]]'' | മാർ ആഗൻ ഹൈസ്കൂൾ കോടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101103 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.182744|76.517829|display=inline}} |- class='wd_q99486056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486056|മാർ ഏലിയാസ് എച്ച് എസ് എസ് കോട്ടപ്പടി]]'' | മാർ ഏലിയാസ് എച്ച് എസ് എസ് കോട്ടപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701404 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.126313|76.583826|display=inline}} |- class='wd_q99485862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485862|മാർ കൂറിലോസ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. പട്ടിമറ്റം]]'' | മാർ കൂറിലോസ് മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. പട്ടിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500202 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023778|76.444766|display=inline}} |- class='wd_q99510490' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510490|മാർ കൗമ ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. വേങ്ങൂർ]]'' | മാർ കൗമ ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500108 |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510441' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510441|മാർ ഗ്രിഗോറിയസ് ഇ. എം. സ്കൂൾ. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | മാർ ഗ്രിഗോറിയസ് ഇ. എം. സ്കൂൾ. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1999" | 1999 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486175' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486175|മാർ ഗ്രെഗോറിയസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സിബിഎസ്ഇ, നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | മാർ ഗ്രെഗോറിയസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ സിബിഎസ്ഇ, നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.149996|76.222499|display=inline}} |- class='wd_q99510075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510075|മാർ തോമ എൽ പി എസ് വാളകം]]'' | മാർ തോമ എൽ പി എസ് വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900104 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.977194|76.525076|display=inline}} |- class='wd_q99509735' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509735|മാർ തോമ എൽ. പി. എസ്. കടക്കനാട്]]'' | മാർ തോമ എൽ. പി. എസ്. കടക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500608 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989027|76.496954|display=inline}} |- class='wd_q99509998' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509998|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീരമ്പാറ]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701609 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101624|76.661084|display=inline}} |- class='wd_q99509952' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509952|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500208 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053105|76.531337|display=inline}} |- class='wd_q99509953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509953|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് ക്രാരിയേലി]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് ക്രാരിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500701 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167084|76.552346|display=inline}} |- class='wd_q99509967' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509967|മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ]]'' | മാർ തോമ എൽ.പി.എസ് വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500107 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.138256|76.53859|display=inline}} |- class='wd_q99510485' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510485|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് ഇരിങ്ങോൾ]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500207 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510003' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510003|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് പാനിപ്ര]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് പാനിപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700102 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1081|76.587351|display=inline}} |- class='wd_q99510025' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510025|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700404 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.012123|76.688815|display=inline}} |- class='wd_q99509968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509968|മാർ തോമ എൽ‌പി‌എസ് വെങ്ങോല]]'' | മാർ തോമ എൽപിഎസ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101501 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073292|76.447371|display=inline}} |- class='wd_q99486031' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486031|മാർ ബേസിൽ എച്ച് എസ് കോതമംഗലം]]'' | മാർ ബേസിൽ എച്ച് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700706 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063596|76.625848|display=inline}} |- class='wd_q99486098' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486098|മാർ സ്റ്റീഫൻ എച്ച് എസ് വാളകം]]'' | മാർ സ്റ്റീഫൻ എച്ച് എസ് വാളകം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900102 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978511|76.523642|display=inline}} |- class='wd_q99509997' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509997|മാർ സ്റ്റീഫൻസ് എൽപിഎസ് കീരമ്പാറ]]'' | മാർ സ്റ്റീഫൻസ് എൽപിഎസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701608 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100846|76.65937|display=inline}} |- class='wd_q99509524' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509524|മിത്രം സ്‌പെഷ്യൽ സ്‌കൂൾ]]'' | മിത്രം സ്പെഷ്യൽ സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509992' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509992|മിലാഡി ഷെരീഫ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മുളവൂർ]]'' | മിലാഡി ഷെരീഫ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മുളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901113 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.999356|76.556836|display=inline}} |- class='wd_q99510014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510014|മുസ്ലിം എൽ.പി.എസ് മൈലൂർ]]'' | മുസ്ലിം എൽ.പി.എസ് മൈലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701004 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023746|76.646515|display=inline}} |- class='wd_q99509527' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509527|മെക്ക യുപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | മെക്ക യുപിഎസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100411 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117298|76.468738|display=inline}} |- class='wd_q99486159' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486159|മേരി മാത ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | മേരി മാത ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018149|76.321517|display=inline}} |- class='wd_q99509951' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509951|മേരി മാത എൽ.പി.എസ് കൈതിൽ]]'' | മേരി മാത എൽ.പി.എസ് കൈതിൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.132796|76.486683|display=inline}} |- class='wd_q99486184' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486184|മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കപ്രശ്ശേരി]]'' | മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കപ്രശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201607 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|10.142593|76.370388|display=inline}} |- class='wd_q99486012' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486012|മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കലൂർ]]'' | മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ എച്ച്എസ്എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301518 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128682|76.197559|display=inline}} |- class='wd_q99486164' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486164|മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ആലുവ]]'' | മോഡൽ റെസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂൾ ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100814 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108673|76.387426|display=inline}} |- class='wd_q99508228' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508228|യു പി എസ് ഇടക്കട്ടുവയൽ]]'' | യു പി എസ് ഇടക്കട്ടുവയൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200808 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.867894|76.437558|display=inline}} |- class='wd_q99507855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507855|യു. പി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം]]'' | യു. പി. എസ്. ബ്രഹ്മപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501016 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001156|76.371493|display=inline}} |- class='wd_q99508033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508033|യുപിഎസ് ഇടവൂ‍ർ]]'' | യുപിഎസ് ഇടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100508 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.164879|76.465944|display=inline}} |- class='wd_q99507941' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507941|യുപിഎസ്. പെരുമ്പിളി]]'' | യുപിഎസ്. പെരുമ്പിളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301103 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.88574|76.387097|display=inline}} |- class='wd_q99509634' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509634|യൂണിയൻ എൽ. പി.എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | യൂണിയൻ എൽ. പി.എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102304 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|10.146041|76.423984|display=inline}} |- class='wd_q99509832' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509832|യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം]]'' | യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303311 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994813|76.287313|display=inline}} |- class='wd_q99508015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508015|യൂണിയൻ യു.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട്]]'' | യൂണിയൻ യു.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400202 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.055568|76.226724|display=inline}} |- class='wd_q99486157' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486157|രാജഗിരി എച്ച്.എസ്. കളമശ്ശേരി]]'' | രാജഗിരി എച്ച്.എസ്. കളമശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104315 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.053812|76.317101|display=inline}} |- class='wd_q7285795' |class='wd_label'| ''[[:d:Q7285795|രാജർഷി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. വടവുകോട്]]'' | രാജർഷി മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. എസ്. വടവുകോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[വടവുകോട്|വടവുക്കോട്]]<br/>[[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080501009 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938<br/>1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985826|76.429204|display=inline}} |- class='wd_q99485924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485924|രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എച്ച്.എസ് പള്ളിപ്പോർട്ട്]]'' | രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എച്ച്.എസ് പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400403 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.128289|76.197142|display=inline}} |- class='wd_q99509908' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509908|രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | രാമവർമ്മ യൂണിയൻ എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400402 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|10.134986|76.192711|display=inline}} |- class='wd_q99510467' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510467|രാമൻ മാസ്റ്റർ മെമ്മോറിയൽ എൽപിഎസ് നെട്ടൂർ]]'' | രാമൻ മാസ്റ്റർ മെമ്മോറിയൽ എൽപിഎസ് നെട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301205 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509512' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509512|റാണിമാത കോൺവെന്റ് യു.പി.എസ്. താമരച്ചാൽ]]'' | റാണിമാത കോൺവെന്റ് യു.പി.എസ്. താമരച്ചാൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500101 |class='wd_p571' data-sort-value="1991" | 1991 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046301|76.404504|display=inline}} |- class='wd_q99509529' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509529|റോയൽ സ്ക്കൂൾ ഫോർ ഹിയറിംഗ് ഇമ്പയേഡ്]]'' | റോയൽ സ്ക്കൂൾ ഫോർ ഹിയറിംഗ് ഇമ്പയേഡ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701109 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.077912|76.590867|display=inline}} |- class='wd_q99509925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509925|ലിറ്റിൽ തെരേസ എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ലിറ്റിൽ തെരേസ എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400505 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001028|76.240194|display=inline}} |- class='wd_q99510428' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510428|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102305 |class='wd_p571' data-sort-value="1996" | 1996 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485964' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485964|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400707 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043956|76.22106|display=inline}} |- class='wd_q99486162' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486162|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. പനായിക്കുളം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എച്ച്.എസ്. പനായിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102106 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043851|76.221003|display=inline}} |- class='wd_q99510071' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510071|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ പി എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900605 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|9.980657|76.580741|display=inline}} |- class='wd_q99509638' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509638|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. ഓളനാട്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. ഓളനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102107 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.091455|76.275287|display=inline}} |- class='wd_q99509710' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509710|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200307 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.220803|76.431311|display=inline}} |- class='wd_q99509798' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509798|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തെക്കേതുരുത്ത്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. തെക്കേതുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000111 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.184415|76.215971|display=inline}} |- class='wd_q99510429' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510429|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. പനായികുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510061' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510061|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. മീങ്കുന്നം]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. മീങ്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600702 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.928954|76.576643|display=inline}} |- class='wd_q99510060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510060|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. വടകര]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ. പി. എസ്. വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600310 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|9.877566|76.574632|display=inline}} |- class='wd_q99509813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509813|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300103 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.054326|76.288581|display=inline}} |- class='wd_q99510011' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510011|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽ‌പി‌എസ് ഊന്നുകൽ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ എൽപിഎസ് ഊന്നുകൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701302 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|10.051007|76.744862|display=inline}} |- class='wd_q99507914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507914|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. കലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301512 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004607|76.289469|display=inline}} |- class='wd_q99507922' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507922|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300102 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.055109|76.288417|display=inline}} |- class='wd_q99508018' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508018|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പോ‍‍‍‍ർട്ട്]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400412 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.165569|76.183917|display=inline}} |- class='wd_q99507953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507953|ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301522 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|9.866495|76.381188|display=inline}} |- class='wd_q99509810' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509810|ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ ബോയ്സ് എൽ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത്]]'' | ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട് കാർമൽ ബോയ്സ് എൽ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303312 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000153|76.277475|display=inline}} |- class='wd_q99509817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509817|ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട്കാർമൽ സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ലേഡി ഓഫ് മൗണ്ട്കാർമൽ സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303321 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000989|76.277953|display=inline}} |- class='wd_q99486193' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486193|ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് എ.ഐ.എച്ച്. എസ്. വൈപ്പിൻ]]'' | ലേഡി ഓഫ് ഹോപ്പ് എ.ഐ.എച്ച്. എസ്. വൈപ്പിൻ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400510 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.974876|76.24132|display=inline}} |- class='wd_q99486192' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486192|ലോബെലിയ എച്ച്.എസ്., നായരമ്പലം]]'' | ലോബെലിയ എച്ച്.എസ്., നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400207 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060459|76.214636|display=inline}} |- class='wd_q99486010' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486010|ലോറെറ്റോ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. സൗദി]]'' | ലോറെറ്റോ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. സൗദി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801910 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938491|76.249596|display=inline}} |- class='wd_q99485917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485917|വി. സി. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻ‌വേലിക്കര]]'' | വി. സി. എച്ച്. എസ്. പുത്തൻവേലിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001002 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.180612|76.244593|display=inline}} |- class='wd_q99485952' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485952|വി.എച്ച്.എസ്. ഇരിമ്പനം]]'' | വി.എച്ച്.എസ്. ഇരിമ്പനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301003 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.95634|76.358862|display=inline}} |- class='wd_q99509874' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509874|വി.ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ]]'' | വി.ജെ.ബി.എസ്. ഉദയംപൂരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301521 |class='wd_p571' data-sort-value="1907" | 1907 |class='wd_p625'| {{Coord|9.905821|76.366578|display=inline}} |- class='wd_q99509869' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509869|വി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ് .ഇല്ലിക്കൽ]]'' | വി.പി.വൈ.എൽ.പി.എസ് .ഇല്ലിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800206 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.883105|76.28651|display=inline}} |- class='wd_q99509860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509860|വി.വി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | വി.വി.എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800501 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.902377|76.273452|display=inline}} |- class='wd_q99509909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509909|വിജ്ഞാന ധായിനി സഭ എൽ.പി.എസ്. ചെറുവൈപ്പ്]]'' | വിജ്ഞാന ധായിനി സഭ എൽ.പി.എസ്. ചെറുവൈപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400602 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.12208|76.201089|display=inline}} |- class='wd_q99509905' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509905|വിജ്ഞാന വർധിനി സഭ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | വിജ്ഞാന വർധിനി സഭ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400413 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13307|76.194997|display=inline}} |- class='wd_q99486169' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486169|വിജ്ഞാനപീദം ഇ. എം. എച്ച്. എസ് എടനാട്]]'' | വിജ്ഞാനപീദം ഇ. എം. എച്ച്. എസ് എടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102505 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.140976|76.402078|display=inline}} |- class='wd_q99508190' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508190|വിദ്യമന്ദിരം യു പി എസ് അലപുരം]]'' | വിദ്യമന്ദിരം യു പി എസ് അലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600407 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.819972|76.553915|display=inline}} |- class='wd_q18359052' |class='wd_label'| ''[[:d:Q18359052|വിദ്യാധരാജ വിദ്യാവൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ആലുവ]]'' | വിദ്യാധരാജ വിദ്യാവൻ ഇ.എം.എച്ച്.എസ് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101722 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102414|76.353532|display=inline}} |- class='wd_q99486262' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486262|വിദ്യാവികസ് സ്കൂൾ, കരുക്കടം]]'' | വിദ്യാവികസ് സ്കൂൾ, കരുക്കടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.037445|76.607536|display=inline}} |- class='wd_q99510488' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510488|വിമല ഇ.എം.എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ]]'' | വിമല ഇ.എം.എൽ.പി.എസ് പെരുമ്പാവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486280' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486280|വിമലഗിരി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | വിമലഗിരി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.995296|76.571299|display=inline}} |- class='wd_q99486090' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486090|വിമലമത എച്ച് എസ് കടലിക്കാട് മഞ്ഞള്ളൂർ]]'' | വിമലമത എച്ച് എസ് കടലിക്കാട് മഞ്ഞള്ളൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400401 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925038|76.674067|display=inline}} |- class='wd_q99509504' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509504|വിമലഹൃദയ ഇ. എം. യു. പി. എസ് എടത്തല]]'' | വിമലഹൃദയ ഇ. എം. യു. പി. എസ് എടത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100806 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486277' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486277|വിവേകാനന്ദ വിദ്യാലയം മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | വിവേകാനന്ദ വിദ്യാലയം മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900202 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992037|76.569749|display=inline}} |- class='wd_q99509896' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509896|വിശുദ്ധ കുടുംബം .എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ]]'' | വിശുദ്ധ കുടുംബം .എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് പരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301504 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.863857|76.381591|display=inline}} |- class='wd_q99510004' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510004|ശങ്കർ മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മാമലകണ്ടം]]'' | ശങ്കർ മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് മാമലകണ്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700310 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.115426|76.806209|display=inline}} |- class='wd_q99509644' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509644|ശിശു ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. തുണ്ടത്തുംകടവ്]]'' | ശിശു ജീസസ് എൽ. പി. എസ്. തുണ്ടത്തുംകടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100203 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069095|76.269997|display=inline}} |- class='wd_q99486089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486089|ശിശു യേശു എച്ച് എസ് വാഴകുളം]]'' | ശിശു യേശു എച്ച് എസ് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400406 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|9.940161|76.644278|display=inline}} |- class='wd_q99508020' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508020|ശിശു യേശു യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | ശിശു യേശു യു.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400506 |class='wd_p571' data-sort-value="1927" | 1927 |class='wd_p625'| {{Coord|10.000905|76.24028|display=inline}} |- class='wd_q99486245' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486245|ശോഭന ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കോതമംഗലം]]'' | ശോഭന ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700701 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.058486|76.638814|display=inline}} |- class='wd_q99509923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509923|ശ്രീ കുമാര വിലാസോം അരയ .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | ശ്രീ കുമാര വിലാസോം അരയ .എൽ.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400702 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044375|76.216664|display=inline}} |- class='wd_q99507928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507928|ശ്രീ കൊച്ചി ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം യു.പി.എസ്. കൊച്ചി]]'' | ശ്രീ കൊച്ചി ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം യു.പി.എസ്. കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800712 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960136|76.255501|display=inline}} |- class='wd_q99486191' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486191|ശ്രീ ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | ശ്രീ ഗുജറാത്തി വിദ്യാലയം എച്ച്.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800709 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.960146|76.255386|display=inline}} |- class='wd_q99485885' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485885|ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000302 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.144434|76.234632|display=inline}} |- class='wd_q99486000' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486000|ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം]]'' | ശ്രീ നാരായണ എച്ച്.എസ്. തൃക്കണാർവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303401 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996584|76.281804|display=inline}} |- class='wd_q99509799' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509799|ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ]]'' | ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. കുഞ്ഞിത്തൈ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000923 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.167594|76.192355|display=inline}} |- class='wd_q99509740' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509740|ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. മാമല]]'' | ശ്രീ നാരായണ എൽ.പി.എസ്. മാമല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500714 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.949147|76.377407|display=inline}} |- class='wd_q99486223' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486223|ശ്രീ നാരായണ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, പൂത്തോട്ട]]'' | ശ്രീ നാരായണ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, പൂത്തോട്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.852308|76.382584|display=inline}} |- class='wd_q99508075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508075|ശ്രീ നാരായണ യു പി എസ് ആയവന]]'' | ശ്രീ നാരായണ യു പി എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400203 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989797|76.653437|display=inline}} |- class='wd_q99507812' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507812|ശ്രീ നാരായണ യു.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ശ്രീ നാരായണ യു.പി.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104310 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043798|76.353521|display=inline}} |- class='wd_q99509695' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509695|ശ്രീ ഭദ്ര എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | ശ്രീ ഭദ്ര എൽ. പി. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200302 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198831|76.394958|display=inline}} |- class='wd_q7585674' |class='wd_label'| [[ശ്രീ രാമവർമ്മ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]] | ശ്രീ രാമവർമ്മ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.97|76.286|display=inline}} |- class='wd_q99507913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507913|ശ്രീ രുദ്ര വിലാസം യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ശ്രീ രുദ്ര വിലാസം യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303313 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963162|76.283351|display=inline}} |- class='wd_q99486219' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486219|ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | ശ്രീ വെങ്കിടേശ്വര ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300425 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.941279|76.341134|display=inline}} |- class='wd_q99486239' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486239|ശ്രീ ശ്രീ രവിശങ്കർ വിദ്യാ മന്ദിർ]]'' | ശ്രീ ശ്രീ രവിശങ്കർ വിദ്യാ മന്ദിർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.912201|76.326635|display=inline}} |- class='wd_q99507921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507921|ശ്രീരാമ വർമ്മ (ഡി) യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | ശ്രീരാമ വർമ്മ (ഡി) യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303317 |class='wd_p571' data-sort-value="1845" | 1845 |class='wd_p625'| {{Coord|9.970358|76.285824|display=inline}} |- class='wd_q99509822' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509822|ശ്രീരാമവർമ്മ എസ്.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം]]'' | ശ്രീരാമവർമ്മ എസ്.എം.ജി.എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301301 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.897971|76.309606|display=inline}} |- class='wd_q99509526' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509526|ഷറഫിയ ഇ.എം സ്കൂൾ മുടിക്കൽ]]'' | ഷറഫിയ ഇ.എം സ്കൂൾ മുടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1994" | 1994 |class='wd_p625'| {{Coord|10.116085|76.450696|display=inline}} |- class='wd_q99507956' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507956|സംസ്‌കൃത യു.പി.എസ് തോട്ടാര]]'' | സംസ്കൃത യു.പി.എസ് തോട്ടാര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300101 |class='wd_p571' data-sort-value="1933" | 1933 |class='wd_p625'| {{Coord|9.839691|76.414512|display=inline}} |- class='wd_q99486174' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486174|സഞ്ജോ ഇ. എം ഹൈസ്കൂൾ വേങ്ങൂർ]]'' | സഞ്ജോ ഇ. എം ഹൈസ്കൂൾ വേങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200410 |class='wd_p571' data-sort-value="1989" | 1989 |class='wd_p625'| {{Coord|10.141339|76.549553|display=inline}} |- class='wd_q99485887' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485887|സമൂഹം. എച്ച്.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സമൂഹം. എച്ച്.എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000301 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143349|76.223372|display=inline}} |- class='wd_q99509523' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509523|സരസ്വതി വിദ്യാമന്ദിർ യു.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി]]'' | സരസ്വതി വിദ്യാമന്ദിർ യു.പി.എസ്. മട്ടാഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800717 |class='wd_p571' data-sort-value="1985" | 1985 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954364|76.251255|display=inline}} |- class='wd_q99509907' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509907|സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി]]'' | സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ .എൽ.പി.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400410 |class='wd_p571' data-sort-value="1965" | 1965 |class='wd_p625'| {{Coord|10.151063|76.189091|display=inline}} |- class='wd_q99485927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485927|സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. ചെറായി]]'' | സഹോദരൻ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്. ചെറായി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400404 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.132376|76.195743|display=inline}} |- class='wd_q99485943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485943|സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ് ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ് ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400108 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.006356|76.233319|display=inline}} |- class='wd_q99485931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485931|സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സാന്താക്രൂസ് എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802109 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96516|76.242032|display=inline}} |- class='wd_q99509778' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509778|സാന്റാക്രൂസ് എൽ.പി.എസ്. കൂട്ടുകാട്]]'' | സാന്റാക്രൂസ് എൽ.പി.എസ്. കൂട്ടുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000109 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.172898|76.222098|display=inline}} |- class='wd_q99509844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509844|സാന്റാക്രൂസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സാന്റാക്രൂസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802110 |class='wd_p571' data-sort-value="1888" | 1888 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964856|76.242078|display=inline}} |- class='wd_q99510095' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510095|സി എം എസ് എൽ പി എസ് പിറവം]]'' | സി എം എസ് എൽ പി എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200213 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|9.855694|76.527054|display=inline}} |- class='wd_q99509897' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509897|സി.ഇ.ഇസഡ്.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സി.ഇ.ഇസഡ്.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300420 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.985326|76.331564|display=inline}} |- class='wd_q99485970' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485970|സി.കെ.സി എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | സി.കെ.സി എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301419 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975154|76.314801|display=inline}} |- class='wd_q99509891' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509891|സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. മുളന്തുരുത്തി]]'' | സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. മുളന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301105 |class='wd_p571' data-sort-value="1886" | 1886 |class='wd_p625'| {{Coord|9.899598|76.386752|display=inline}} |- class='wd_q99485978' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485978|സി.സി.പി.എൽ.എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | സി.സി.പി.എൽ.എം.എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301519 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.952035|76.29393|display=inline}} |- class='wd_q99510013' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510013|സീതി സാഹിബ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് കോടമുണ്ട]]'' | സീതി സാഹിബ് മെമ്മോറിയൽ എൽ.പി.എസ് കോടമുണ്ട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701902 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.042598|76.66234|display=inline}} |- class='wd_q99509910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509910|സെന്റ് അംബ്രോസസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | സെന്റ് അംബ്രോസസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400304 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082592|76.209487|display=inline}} |- class='wd_q99485948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485948|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303314 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989466|76.289943|display=inline}} |- class='wd_q99486038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486038|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700707 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.066769|76.629075|display=inline}} |- class='wd_q99486059' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486059|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻ ഗേൾസ് എച്ച് എസ് എസ് മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900207 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979312|76.578898|display=inline}} |- class='wd_q99486273' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486273|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കല്ലൂർക്കാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കല്ലൂർക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400308 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.966638|76.671841|display=inline}} |- class='wd_q99509629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509629|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ് എടനാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ് എടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102506 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.1407|76.401053|display=inline}} |- class='wd_q99509738' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509738|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ്. പഴങ്ങനാട്]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ. പി. എസ്. പഴങ്ങനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500102 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.044401|76.394737|display=inline}} |- class='wd_q99509819' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509819|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301510 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989187|76.289991|display=inline}} |- class='wd_q99486003' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486003|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ജി എച്ച് എസ് കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് ജി എച്ച് എസ് കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400605 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114484|76.201074|display=inline}} |- class='wd_q99507830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507830|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200305 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.204408|76.422263|display=inline}} |- class='wd_q99507948' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507948|സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു.പി.എസ്. തൈക്കൂടം]]'' | സെന്റ് അഗസ്റ്റിൻസ് യു.പി.എസ്. തൈക്കൂടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301413 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|9.958129|76.319559|display=inline}} |- class='wd_q99485904' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485904|സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് അലോഷ്യസ് എച്ച്. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000307 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150327|76.218477|display=inline}} |- class='wd_q99509784' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509784|സെന്റ് അലോഷ്യസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് അലോഷ്യസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000310 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.148725|76.220256|display=inline}} |- class='wd_q99508035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508035|സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് നെടുങ്കപ്ര]]'' | സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് നെടുങ്കപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500109 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|10.121271|76.561753|display=inline}} |- class='wd_q99508062' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508062|സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപി‌എസ് ഞായപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ആന്റണിയുടെ യുപിഎസ് ഞായപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700303 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143139|76.712065|display=inline}} |- class='wd_q99509835' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509835|സെന്റ് ആന്റണീസ് .ഇ.പി.എസ്. വല്ലാർപാടം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് .ഇ.പി.എസ്. വല്ലാർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301411 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992791|76.246724|display=inline}} |- class='wd_q99509833' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509833|സെന്റ് ആന്റണീസ് .എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് .എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303405 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.022705|76.274127|display=inline}} |- class='wd_q99486001' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486001|സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എച്ച്.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303315 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986275|76.283766|display=inline}} |- class='wd_q99510041' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510041|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് ആനികാട്]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് ആനികാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400603 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964687|76.615605|display=inline}} |- class='wd_q99510093' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510093|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് മുളക്കുളം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ പി എസ് മുളക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200206 |class='wd_p571' data-sort-value="1923" | 1923 |class='wd_p625'| {{Coord|9.858007|76.507555|display=inline}} |- class='wd_q99509737' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509737|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500107 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.033101|76.405123|display=inline}} |- class='wd_q99509681' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509681|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. ചമ്പന്നൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. ചമ്പന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200406 |class='wd_p571' data-sort-value="1934" | 1934 |class='wd_p625'| {{Coord|10.183656|76.367535|display=inline}} |- class='wd_q99509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509706|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. നടുവട്ടം]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. നടുവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201015 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198754|76.472831|display=inline}} |- class='wd_q99509715' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509715|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. മറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ. പി. എസ്. മറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201405 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.170361|76.425286|display=inline}} |- class='wd_q99509867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509867|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ.പി.എസ്. കണ്ണമാലി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ.പി.എസ്. കണ്ണമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800216 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.871705|76.266314|display=inline}} |- class='wd_q99510027' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510027|സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽ‌പി‌എസ് ഇഞ്ചൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് എൽപിഎസ് ഇഞ്ചൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701006 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.031038|76.639143|display=inline}} |- class='wd_q99507931' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507931|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു .പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു .പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800503 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90883|76.280111|display=inline}} |- class='wd_q99507820' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507820|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു. പി. എസ്. എളവൂർ]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു. പി. എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200703 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.206126|76.346272|display=inline}} |- class='wd_q99507918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507918|സെന്റ് ആന്റണീസ് യു.പി.എസ്. പനങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് യു.പി.എസ്. പനങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301303 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|9.889457|76.32323|display=inline}} |- class='wd_q99510459' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510459|സെന്റ് ആന്റണീസ് സി.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ് സി.ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. കച്ചേരിപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303325 |class='wd_p571' data-sort-value="1973" | 1973 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509856' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509856|സെന്റ് ആന്റണീസ്. എൽ.പി.എസ്. സൗദി]]'' | സെന്റ് ആന്റണീസ്. എൽ.പി.എസ്. സൗദി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801915 |class='wd_p571' data-sort-value="1850" | 1850 |class='wd_p625'| {{Coord|9.93637|76.24544|display=inline}} |- class='wd_q99510039' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510039|സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ്‍സ് എൽ പി എസ് കദളിക്കാട്]]'' | സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ്സ് എൽ പി എസ് കദളിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400412 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.9192|76.6663|display=inline}} |- class='wd_q99486163' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486163|സെന്റ് ആൻസ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ് ഏലൂർ]]'' | സെന്റ് ആൻസ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101306 |class='wd_p571' data-sort-value="1975" | 1975 |class='wd_p625'| {{Coord|10.064742|76.317348|display=inline}} |- class='wd_q99510456' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510456|സെന്റ് ആൻസ്. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് ആൻസ്. ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301401 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485946|സെന്റ് ആൽബർട്ട് എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ആൽബർട്ട് എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303308 |class='wd_p571' data-sort-value="1852" | 1852 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984286|76.278955|display=inline}} |- class='wd_q99509818' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509818|സെന്റ് ആൽബർട്ട്സ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ആൽബർട്ട്സ് എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303309 |class='wd_p571' data-sort-value="1892" | 1892 |class='wd_p625'| {{Coord|9.984661|76.278802|display=inline}} |- class='wd_q99509829' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509829|സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് ലയോള. എൽ.പി.എസ്. പോണൽ]]'' | സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് ലയോള. എൽ.പി.എസ്. പോണൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300607 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.028235|76.297734|display=inline}} |- class='wd_q99485953' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485953|സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് വി.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം]]'' | സെന്റ് ഇഗ്നേഷ്യസ് വി.എച്ച്.എസ്. കാഞ്ഞിരമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300103 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.856197|76.402144|display=inline}} |- class='wd_q99486183' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486183|സെന്റ് ക്ലെയർ സ്കൂൾ ഫോർ ബധിര മാണിക്ക്യമംഗലം]]'' | സെന്റ് ക്ലെയർ സ്കൂൾ ഫോർ ബധിര മാണിക്ക്യമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201406 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188318|76.447043|display=inline}} |- class='wd_q99507968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507968|സെന്റ് ഗ്രിഗറിയുടെ യു.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ഗ്രിഗറിയുടെ യു.പി.എസ്. കുഴുപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400603 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|10.114781|76.200669|display=inline}} |- class='wd_q99508232' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508232|സെന്റ് ഗ്രിഗോറിയസ് യു പി എസ് കരൂർ]]'' | സെന്റ് ഗ്രിഗോറിയസ് യു പി എസ് കരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200105 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.886343|76.45886|display=inline}} |- class='wd_q99486214' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486214|സെന്റ് ജൂഡ്സ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കാരണക്കോടം]]'' | സെന്റ് ജൂഡ്സ് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്.എസ് കാരണക്കോടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301422 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982976|76.305105|display=inline}} |- class='wd_q99510473' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510473|സെന്റ് ജെയിംസ് .ഇ.എം. എൽ.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജെയിംസ് .ഇ.എം. എൽ.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301411 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509994' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509994|സെന്റ് ജെറോംസ് എൽ‌പി‌എസ് ഞാറക്കാട്]]'' | സെന്റ് ജെറോംസ് എൽപിഎസ് ഞാറക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700506 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|9.993904|76.759838|display=inline}} |- class='wd_q99509785' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509785|സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ സിയോൺ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ സിയോൺ എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000311 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149599|76.233519|display=inline}} |- class='wd_q99486217' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486217|സെന്റ് ജോക്കിംസ് എച്ച്.എസ്. കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോക്കിംസ് എച്ച്.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303327 |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98704|76.294705|display=inline}} |- class='wd_q99507915' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507915|സെന്റ് ജോക്കിംസ് ജി.യു.പി.എസ്. കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോക്കിംസ് ജി.യു.പി.എസ്. കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301505 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987107|76.295273|display=inline}} |- class='wd_q99509652' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509652|സെന്റ് ജോസഫ് ഗവ. എൽ. പി. എസ് അയിരൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗവ. എൽ. പി. എസ് അയിരൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201501 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|10.168494|76.311554|display=inline}} |- class='wd_q99486079' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486079|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901305 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930722|76.601437|display=inline}} |- class='wd_q99485852' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485852|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് ചെങ്ങൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് ചെങ്ങൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102307 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.16289|76.435553|display=inline}} |- class='wd_q99485857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485857|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200102 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.228326|76.380316|display=inline}} |- class='wd_q99485905' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485905|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. പൂവത്തുശ്ശേരി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് എച്ച്. എസ്. പൂവത്തുശ്ശേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200710 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.205276|76.320683|display=inline}} |- class='wd_q99507932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507932|സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് യു.പി.എസ്. മാനചേരി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് ഗേൾസ് യു.പി.എസ്. മാനചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800811 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.912333|76.254015|display=inline}} |- class='wd_q99507807' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507807|സെന്റ് ജോസഫ് യു. പി. എസ്. ചുണങ്ങംവേലി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ് യു. പി. എസ്. ചുണങ്ങംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100819 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.085128|76.380362|display=inline}} |- class='wd_q99510477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510477|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .ഇ.എം.എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300427 |class='wd_p571' data-sort-value="2003" | 2003 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509889' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509889|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ് .. കോടംകുളങ്ങര]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ് .. കോടംകുളങ്ങര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300410 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.954736|76.344528|display=inline}} |- class='wd_q99509913' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509913|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കാർത്തേടം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കാർത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400104 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.026167|76.232218|display=inline}} |- class='wd_q99509920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509920|സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. മുനമ്പം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് .എൽ.പി.എസ്. മുനമ്പം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400609 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181716|76.174894|display=inline}} |- class='wd_q99486152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486152|സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104313 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.046884|76.32806|display=inline}} |- class='wd_q99486247' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486247|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700502 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007164|76.708692|display=inline}} |- class='wd_q99486153' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486153|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ്, കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് എസ്, കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000709 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.102043|76.26154|display=inline}} |- class='wd_q99486069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486069|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് പിറവം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200203 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87402|76.496751|display=inline}} |- class='wd_q99486034' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486034|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് വെലിയചൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് എസ് വെലിയചൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701601 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.095213|76.669977|display=inline}} |- class='wd_q99485895' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485895|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് ഫോർ ഗേൾസ് വരാപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച് ഫോർ ഗേൾസ് വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100206 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068165|76.278977|display=inline}} |- class='wd_q99485841' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485841|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200403 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186613|76.382168|display=inline}} |- class='wd_q99485907' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485907|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. കിടങ്ങൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. കിടങ്ങൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080202001 |class='wd_p571' data-sort-value="1960" | 1960 |class='wd_p625'| {{Coord|10.196732|76.408406|display=inline}} |- class='wd_q99485909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485909|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. ചാത്തേടം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്. എസ്. ചാത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000102 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.196423|76.218969|display=inline}} |- class='wd_q99485858' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485858|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. കിഴക്കമ്പലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. കിഴക്കമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500106 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035067|76.407542|display=inline}} |- class='wd_q99485997' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485997|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചാത്തിയത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303404 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.99979|76.279623|display=inline}} |- class='wd_q99485966' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485966|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചുളിക്കൽ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എച്ച്.എസ്. ചുളിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801916 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944252|76.257009|display=inline}} |- class='wd_q99510069' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510069|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901304 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.930358|76.601791|display=inline}} |- class='wd_q99510096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510096|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് പിറവം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ പി എസ് പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200215 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.874477|76.497339|display=inline}} |- class='wd_q99510430' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510430|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കരയാംപറമ്പു]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കരയാംപറമ്പു |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509687|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി നോർത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കറുകുറ്റി നോർത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200105 |class='wd_p571' data-sort-value="1938" | 1938 |class='wd_p625'| {{Coord|10.244858|76.382087|display=inline}} |- class='wd_q99509631' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509631|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. കാക്കനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100406 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025925|76.322062|display=inline}} |- class='wd_q99510434' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510434|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. നീലീശ്വരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200902 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509636|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മന്നന്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മന്നന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100205 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.075117|76.279905|display=inline}} |- class='wd_q99510431' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510431|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509646' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509646|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. വരാപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ. പി. എസ്. വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100207 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.078819|76.277408|display=inline}} |- class='wd_q99509689' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509689|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200106 |class='wd_p571' data-sort-value="1910" | 1910 |class='wd_p625'| {{Coord|10.228343|76.380728|display=inline}} |- class='wd_q99509641' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509641|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. തെക്കുംഭാഗം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102504 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.124029|76.416887|display=inline}} |- class='wd_q99509827' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509827|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. പനമ്പുകാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301409 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002963|76.244696|display=inline}} |- class='wd_q99509823' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509823|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. മൂലംപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. മൂലംപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300401 |class='wd_p571' data-sort-value="1911" | 1911 |class='wd_p625'| {{Coord|10.038442|76.267963|display=inline}} |- class='wd_q99509861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509861|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വടക്കൻ കുമ്പളങ്ങി]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വടക്കൻ കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800207 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.896506|76.284533|display=inline}} |- class='wd_q99509929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509929|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വഡാൽ നായരമ്പലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽ.പി.എസ്. വഡാൽ നായരമ്പലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400206 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063389|76.215828|display=inline}} |- class='wd_q99508059' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508059|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപി, യുപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപി, യുപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701304 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.057475|76.66578|display=inline}} |- class='wd_q99510012' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510012|സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപിഎസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് എൽപിഎസ് പൈങ്ങോട്ടൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700507 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007149|76.707455|display=inline}} |- class='wd_q99507866' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507866|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു. പി. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു. പി. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000705 |class='wd_p571' data-sort-value="1867" | 1867 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101018|76.262441|display=inline}} |- class='wd_q99509518' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509518|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കടവന്തറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കടവന്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301513 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.951037|76.303333|display=inline}} |- class='wd_q99507916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507916|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കരിത്തല]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. കരിത്തല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303319 |class='wd_p571' data-sort-value="1957" | 1957 |class='wd_p625'| {{Coord|9.974417|76.289566|display=inline}} |- class='wd_q99509522' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509522|സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301404 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485861' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485861|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102302 |class='wd_p571' data-sort-value="1943" | 1943 |class='wd_p625'| {{Coord|10.143841|76.427097|display=inline}} |- class='wd_q99486202' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486202|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300405 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953525|76.345864|display=inline}} |- class='wd_q99507946' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507946|സെന്റ് ജോസഫ്സ് സി‌ജി‌യു‌പി‌എസ് തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് സിജിയുപിഎസ് തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300406 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953965|76.345586|display=inline}} |- class='wd_q99509866' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509866|സെന്റ് ജോസഫ്സ്. എൽ.പി.എസ്. ചെറിയകടാവ്]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ്. എൽ.പി.എസ്. ചെറിയകടാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800510 |class='wd_p571' data-sort-value="1889" | 1889 |class='wd_p625'| {{Coord|9.87541|76.2651|display=inline}} |- class='wd_q99508205' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508205|സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് യു പി എസ് പെരിങ്ങഴ]]'' | സെന്റ് ജോസഫ്സ് യു പി എസ് പെരിങ്ങഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900603 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|9.955566|76.604376|display=inline}} |- class='wd_q99485932' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485932|സെന്റ് ജോൺ ഡി ബ്രിട്ടോയുടെ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ജോൺ ഡി ബ്രിട്ടോയുടെ എ.ഐ.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802114 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963306|76.240166|display=inline}} |- class='wd_q99486145' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486145|സെന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് സി. ഐ. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. അലുവ]]'' | സെന്റ് ജോൺ ദി ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് സി. ഐ. ഇ. എം. എച്ച്. എസ്. അലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.108296|76.360505|display=inline}} |- class='wd_q99509521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509521|സെന്റ് ജോൺ ബോസ്കോയുടെ യു.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് ജോൺ ബോസ്കോയുടെ യു.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303320 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.98464|76.274594|display=inline}} |- class='wd_q99509918' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509918|സെന്റ് ജോൺസ് .എൽ.പി.എസ്. മനപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് .എൽ.പി.എസ്. മനപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400604 |class='wd_p571' data-sort-value="1930" | 1930 |class='wd_p625'| {{Coord|10.124922|76.202601|display=inline}} |- class='wd_q99486246' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486246|സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് കവാലങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് എസ് കവാലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701310 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|10.062044|76.683979|display=inline}} |- class='wd_q99486093' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486093|സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് പുളിന്തനം]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എച്ച് എസ് പുളിന്തനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900301 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.004202|76.663878|display=inline}} |- class='wd_q99510451' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510451|സെന്റ് ജോൺസ് എൽ.പി.എസ്. കോന്തുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എൽ.പി.എസ്. കോന്തുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510009' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510009|സെന്റ് ജോൺസ് എൽപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് എൽപിഎസ് നെല്ലിമറ്റം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701306 |class='wd_p571' data-sort-value="1974" | 1974 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060837|76.685145|display=inline}} |- class='wd_q99485910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485910|സെന്റ് ജോൺസ് ജെ. എസ്. എച്ച്. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ്]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് ജെ. എസ്. എച്ച്. എസ്. കണിയാട്ടുനിരപ്പ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500715 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933339|76.408597|display=inline}} |- class='wd_q99508172' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508172|സെന്റ് ജോൺസ് യു പി എസ് കലൂർ]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് യു പി എസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400313 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.986325|76.707617|display=inline}} |- class='wd_q99486065' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486065|സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ എച്ച് എസ് എസ് വടകര]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ എച്ച് എസ് എസ് വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600109 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|9.88186|76.571713|display=inline}} |- class='wd_q99504089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99504089|സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ ഹയർസെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ, വടകര]]'' | സെന്റ് ജോൺസ് സിറിയൻ ഹയർസെക്കന്ററി സ്ക്കൂൾ, വടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64062731|ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881334|76.571944|display=inline}} |- class='wd_q99486181' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486181|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ. എം. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ. എം. എൽ. പി. എസ്. ചുള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201104 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.254795|76.45688|display=inline}} |- class='wd_q99510460' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510460|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ.എം.എൽ.പി. സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇ.എം.എൽ.പി. സ്കൂൾ, ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1995" | 1995 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509528' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509528|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇഎംയുപിഎസ് കോട്ടപ്പടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഇഎംയുപിഎസ് കോട്ടപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701403 |class='wd_p571' data-sort-value="1984" | 1984 |class='wd_p625'| {{Coord|10.117508|76.585967|display=inline}} |- class='wd_q99486033' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486033|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച് എസ് എസ് കോതമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700708 |class='wd_p571' data-sort-value="1936" | 1936 |class='wd_p625'| {{Coord|10.150101|76.737445|display=inline}} |- class='wd_q99485920' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485920|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ആരക്കുന്നം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ആരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301107 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887262|76.433119|display=inline}} |- class='wd_q99485972' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485972|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ് ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300609 |class='wd_p571' data-sort-value="1948" | 1948 |class='wd_p625'| {{Coord|10.022704|76.307248|display=inline}} |- class='wd_q99485911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485911|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പുത്തൻപള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പുത്തൻപള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100209 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083882|76.271677|display=inline}} |- class='wd_q99486218' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486218|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301421 |class='wd_p571' data-sort-value="2004" | 2004 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485883' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485883|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. വെന്നിക്കുളം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എച്ച്.എസ്. വെന്നിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500711 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.947118|76.396173|display=inline}} |- class='wd_q99510058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510058|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600402 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.845332|76.566738|display=inline}} |- class='wd_q99509814' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509814|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. ഇടപ്പള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300608 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|10.021113|76.306907|display=inline}} |- class='wd_q99509864' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509864|സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് എൽ.പി.എസ്. സൗത്ത് ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800803 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.798194|76.275973|display=inline}} |- class='wd_q99508176' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508176|സെന്റ് ജോർജ്ജ് ടി ടി വാഴക്കുളം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് ടി ടി വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400611 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942201|76.637618|display=inline}} |- class='wd_q99509506' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509506|സെന്റ് ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പൂക്കാട്ടുപടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പൂക്കാട്ടുപടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100829 |class='wd_p571' data-sort-value="1998" | 1998 |class='wd_p625'| {{Coord|10.060565|76.394888|display=inline}} |- class='wd_q99508207' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508207|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു പി എസ് തോട്ടകര]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു പി എസ് തോട്ടകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901302 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913188|76.620242|display=inline}} |- class='wd_q99507933' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507933|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പഴങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പഴങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800204 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|9.861842|76.291824|display=inline}} |- class='wd_q99507940' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507940|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യു.പി.എസ്. പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301415 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.953315|76.329227|display=inline}} |- class='wd_q99508066' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508066|സെന്റ് ജോർജ്ജ് യുപിഎസ് പൂയംകുട്ടി]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ് യുപിഎസ് പൂയംകുട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700301 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166322|76.776392|display=inline}} |- class='wd_q99509882' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509882|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ആരക്കുന്നം]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ആരക്കുന്നം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301106 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|9.887427|76.433922|display=inline}} |- class='wd_q99509904' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509904|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ചക്രക്കടവ്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. ചക്രക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400408 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.14858|76.189971|display=inline}} |- class='wd_q99509863' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509863|സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. പഴങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്. എൽ.പി.എസ്. പഴങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800205 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| {{Coord|9.862007|76.29213|display=inline}} |- class='wd_q99509995' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509995|സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എൽ‌പി‌എസ് കടവൂർ]]'' | സെന്റ് ജോർജ്ജ്സ് എൽപിഎസ് കടവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700504 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995024|76.755508|display=inline}} |- class='wd_q99486216' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486216|സെന്റ് ഡൊമിനിക് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് ഡൊമിനിക് ഇ.എം.എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800507 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| {{Coord|9.917803|76.276576|display=inline}} |- class='wd_q99509836' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509836|സെന്റ് തെരേസ .സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് തെരേസ .സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303304 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.976163|76.278542|display=inline}} |- class='wd_q99509965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509965|സെന്റ് തെരേസയുടെ എൽപിഎസ് വല്ലം]]'' | സെന്റ് തെരേസയുടെ എൽപിഎസ് വല്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100713 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.13294|76.462545|display=inline}} |- class='wd_q99485950' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485950|സെന്റ് തെരേസസാസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് തെരേസസാസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303305 |class='wd_p571' data-sort-value="1887" | 1887 |class='wd_p625'| {{Coord|9.975943|76.278635|display=inline}} |- class='wd_q99509900' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509900|സെന്റ് തോമസ് .എൽ.പി.എസ്. വെട്ടിക്കൽ]]'' | സെന്റ് തോമസ് .എൽ.പി.എസ്. വെട്ടിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301116 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.914406|76.420102|display=inline}} |- class='wd_q99485880' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485880|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ് ആയൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്. എസ് ആയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201502 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177023|76.307094|display=inline}} |- class='wd_q99486014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486014|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. കീഴില്ലം]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500201 |class='wd_p571' data-sort-value="1922" | 1922 |class='wd_p625'| {{Coord|10.052417|76.531396|display=inline}} |- class='wd_q99485854' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485854|സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എച്ച്.എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200805 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.186396|76.502512|display=inline}} |- class='wd_q99510045' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510045|സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് നടുക്കര]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് നടുക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400610 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937825|76.605088|display=inline}} |- class='wd_q99510036' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510036|സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് മുടപ്പന്നൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ പി എസ് മുടപ്പന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400404 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934605|76.658281|display=inline}} |- class='wd_q99509743' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509743|സെന്റ് തോമസ് എൽ. പി. എസ്. നെല്ലാട്]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ. പി. എസ്. നെല്ലാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500603 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.009883|76.524055|display=inline}} |- class='wd_q99510464' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510464|സെന്റ് തോമസ് എൽ..പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ..പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801917 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510486' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510486|സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് കീഴില്ലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500301 |class='wd_p571' data-sort-value="1978" | 1978 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510006' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510006|സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് നടുക്കനി]]'' | സെന്റ് തോമസ് എൽ.പി.എസ് നടുക്കനി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701605 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083254|76.675311|display=inline}} |- class='wd_q99485995' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485995|സെന്റ് തോമസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്. പെരുമാനൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301506 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.94708|76.293349|display=inline}} |- class='wd_q99486264' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486264|സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ ഇരിങ്ങോൾ]]'' | സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ ഇരിങ്ങോൾ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500201 |class='wd_p571' data-sort-value="2002" | 2002 |class='wd_p625'| {{Coord|10.118219|76.509421|display=inline}} |- class='wd_q99486286' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486286|സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ]]'' | സെന്റ് തോമസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.993083|76.568324|display=inline}} |- class='wd_q99507865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507865|സെന്റ് തോമസ് യു. പി. എസ് തുരുത്തൂർ]]'' | സെന്റ് തോമസ് യു. പി. എസ് തുരുത്തൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001005 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.198891|76.237162|display=inline}} |- class='wd_q99507821' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507821|സെന്റ് തോമസ് യു.പി.എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സെന്റ് തോമസ് യു.പി.എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200103 |class='wd_p571' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p625'| {{Coord|10.225421|76.370148|display=inline}} |- class='wd_q99508058' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508058|സെന്റ് തോമസ് യുപിഎസ് നടുക്കാണി]]'' | സെന്റ് തോമസ് യുപിഎസ് നടുക്കാണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701604 |class='wd_p571' data-sort-value="1968" | 1968 |class='wd_p625'| {{Coord|10.087732|76.677564|display=inline}} |- class='wd_q99509914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509914|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കുരിശിങ്കൽ]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് .എൽ.പി.എസ്. കുരിശിങ്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400504 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|10.001188|76.238688|display=inline}} |- class='wd_q99486075' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486075|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എച്ച് എസ് എസ് എലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എച്ച് എസ് എസ് എലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600404 |class='wd_p571' data-sort-value="1925" | 1925 |class='wd_p625'| {{Coord|9.832598|76.543893|display=inline}} |- class='wd_q99510056' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510056|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ പി എസ് ഇലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ പി എസ് ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600405 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830164|76.553812|display=inline}} |- class='wd_q99509862' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509862|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളങ്ങി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് എൽ.പി.എസ്. കുമ്പളങ്ങി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800208 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|9.881426|76.287736|display=inline}} |- class='wd_q99508184' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508184|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു പി എസ് കോഴിപ്പിള്ളി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു പി എസ് കോഴിപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600503 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.859375|76.622059|display=inline}} |- class='wd_q99507860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507860|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. പാങ്ങോട്]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. പാങ്ങോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500309 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987869|76.441493|display=inline}} |- class='wd_q99507867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507867|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. വടക്കേക്കര]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് യു. പി. എസ്. വടക്കേക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000801 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.178441|76.20968|display=inline}} |- class='wd_q99485863' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485863|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് വി. എച്ച്. എസ്. എച്ച്. എസ്. കോലഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് വി. എച്ച്. എസ്. എച്ച്. എസ്. കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500511 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978964|76.473367|display=inline}} |- class='wd_q99509916' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509916|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. മാലിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. മാലിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400101 |class='wd_p571' data-sort-value="1868" | 1868 |class='wd_p625'| {{Coord|10.018573|76.226108|display=inline}} |- class='wd_q99509834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509834|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. വടുതല]]'' | സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്. എൽ.പി.എസ്. വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303403 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.023064|76.2688|display=inline}} |- class='wd_q99486074' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486074|സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600413 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|9.830294|76.553309|display=inline}} |- class='wd_q99486100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486100|സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് വെളിയനാട്]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എച്ച് എസ് വെളിയനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200805 |class='wd_p571' data-sort-value="1937" | 1937 |class='wd_p625'| {{Coord|9.869479|76.456135|display=inline}} |- class='wd_q99510042' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510042|സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മടക്കത്താനം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മടക്കത്താനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400402 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|9.923957|76.68154|display=inline}} |- class='wd_q99510057' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510057|സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ പി എസ് മുത്തോലപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600401 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.833443|76.544359|display=inline}} |- class='wd_q99509786' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509786|സെന്റ് പോൾസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ]]'' | സെന്റ് പോൾസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് പറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000309 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|10.149635|76.219748|display=inline}} |- class='wd_q99509717' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509717|സെന്റ് പോൾസ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം]]'' | സെന്റ് പോൾസ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ഐരാപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500903 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.036976|76.503682|display=inline}} |- class='wd_q99510436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510436|സെന്റ് പോൾസ് ജൂനിയർ സ്കൂൾ കോലഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് പോൾസ് ജൂനിയർ സ്കൂൾ കോലഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500502 |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485881' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485881|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്. എസ്. തിരുവാണിയൂർ]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്. എസ്. തിരുവാണിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500713 |class='wd_p571' data-sort-value="1942" | 1942 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934164|76.42658|display=inline}} |- class='wd_q99485867' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485867|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്.എസ്. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എച്ച്.എസ്. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000703 |class='wd_p571' data-sort-value="1891" | 1891 |class='wd_p625'| {{Coord|10.100055|76.26498|display=inline}} |- class='wd_q99509777' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509777|സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എൽ. പി. എസ്. കൂനമ്മവ്]]'' | സെന്റ് ഫിലോമിനയുടെ എൽ. പി. എസ്. കൂനമ്മവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000702 |class='wd_p571' data-sort-value="1901" | 1901 |class='wd_p625'| {{Coord|10.101188|76.265777|display=inline}} |- class='wd_q99509894' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509894|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് .എൽ.പി.എസ്. പുതിയകാവ്]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് .എൽ.പി.എസ്. പുതിയകാവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300426 |class='wd_p571' data-sort-value="1914" | 1914 |class='wd_p625'| {{Coord|9.925728|76.359571|display=inline}} |- class='wd_q99509510' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509510|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് അസീസി യു.പി.എസ്. അത്താണി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് അസീസി യു.പി.എസ്. അത്താണി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200606 |class='wd_p571' data-sort-value="1997" | 1997 |class='wd_p625'| {{Coord|10.152914|76.35411|display=inline}} |- class='wd_q99510444' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510444|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ കുറ്റിപ്പുഴ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എൽ.പി. സ്കൂൾ കുറ്റിപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201805 |class='wd_p571' data-sort-value="1990" | 1990 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509809' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509809|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. ബോൾഗട്ടി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എ.ഐ.എൽ.പി.എസ്. ബോൾഗട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301405 |class='wd_p571' data-sort-value="1945" | 1945 |class='wd_p625'| {{Coord|10.014544|76.259322|display=inline}} |- class='wd_q99485839' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485839|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എച്ച്.എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101714 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112493|76.357804|display=inline}} |- class='wd_q99510440' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510440|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കുത്തിയതോട്]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ. പി. എസ്. നോർത്ത് കുത്തിയതോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509707' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509707|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ.പി.എസ് പുളിയനം]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് എൽ.പി.എസ് പുളിയനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200702 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.207509|76.355569|display=inline}} |- class='wd_q99509843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509843|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ചർച്ച്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ചർച്ച്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802113 |class='wd_p571' data-sort-value="1817" | 1817 |class='wd_p625'| {{Coord|9.963548|76.241495|display=inline}} |- class='wd_q99486166' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486166|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഡി അസീസി എച്ച്.എസ്. അശോകപുരം]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് ഡി അസീസി എച്ച്.എസ്. അശോകപുരം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.089452|76.361112|display=inline}} |- class='wd_q99507939' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507939|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. ആമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300105 |class='wd_p571' data-sort-value="1897" | 1897 |class='wd_p625'| {{Coord|9.872773|76.395533|display=inline}} |- class='wd_q99507919' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507919|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. പിഴല]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് യു.പി.എസ്. പിഴല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300301 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.048326|76.262277|display=inline}} |- class='wd_q99509624' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509624|സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേ‍ർസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യേർസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101715 |class='wd_p571' data-sort-value="1932" | 1932 |class='wd_p625'| {{Coord|10.112261|76.357988|display=inline}} |- class='wd_q99509921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509921|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ് മുരിക്കുമ്പാടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ് മുരിക്കുമ്പാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400507 |class='wd_p571' data-sort-value="1836" | 1836 |class='wd_p625'| {{Coord|9.987816|76.240047|display=inline}} |- class='wd_q99509926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509926|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. ഓച്ചന്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400512 |class='wd_p571' data-sort-value="1866" | 1866 |class='wd_p625'| {{Coord|10.01105|76.232261|display=inline}} |- class='wd_q99509898' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509898|സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് .എൽ.പി.എസ്. തൃപ്പൂണിത്തുറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300402 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.944552|76.348105|display=inline}} |- class='wd_q99509534' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509534|സെന്റ് മേരീസ് ഇ എം സ്കൂൾ വെട്ടിത്തറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് ഇ എം സ്കൂൾ വെട്ടിത്തറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200107 |class='wd_p571' data-sort-value="1992" | 1992 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99485926' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485926|സെന്റ് മേരീസ് എ.ഐ.ജി.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എ.ഐ.ജി.എച്ച്.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802112 |class='wd_p571' data-sort-value="1889" | 1889 |class='wd_p625'| {{Coord|9.96568|76.242215|display=inline}} |- class='wd_q99486078' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486078|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് എസ് ആരക്കുഴ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് എസ് ആരക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901308 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|9.928726|76.605028|display=inline}} |- class='wd_q99486028' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486028|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് ക്രാരിയേലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് ക്രാരിയേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500704 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166901|76.552436|display=inline}} |- class='wd_q99486087' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486087|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് നാകപുഴ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് നാകപുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400305 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.942858|76.696095|display=inline}} |- class='wd_q99486050' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486050|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് പോത്താനിക്കാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച് എസ് പോത്താനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700408 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007678|76.681125|display=inline}} |- class='wd_q99485834' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485834|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ് ആലുവ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്. എസ് ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101712 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.106297|76.357693|display=inline}} |- class='wd_q99485860' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485860|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. മൊറാക്കല]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. എസ്. മൊറാക്കല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080500404 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|10.019959|76.40153|display=inline}} |- class='wd_q99485962' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485962|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടനാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ടനാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301507 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|9.913293|76.376216|display=inline}} |- class='wd_q99485923' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485923|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണമാലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. കണ്ണമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800810 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|9.875326|76.2625|display=inline}} |- class='wd_q99485921' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485921|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800801 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.823244|76.27247|display=inline}} |- class='wd_q99485925' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485925|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. പള്ളിപ്പോർട്ട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400405 |class='wd_p571' data-sort-value="1898" | 1898 |class='wd_p625'| {{Coord|10.166948|76.180956|display=inline}} |- class='wd_q99485942' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485942|സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. വല്ലാർപാടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എച്ച്.എസ്. വല്ലാർപാടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301408 |class='wd_p571' data-sort-value="1899" | 1899 |class='wd_p625'| {{Coord|9.989231|76.249562|display=inline}} |- class='wd_q99510089' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510089|സെന്റ് മേരീസ് എൽ പി എസ് ഏഴിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ പി എസ് ഏഴിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200807 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.884734|76.458847|display=inline}} |- class='wd_q99509680' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509680|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200405 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.187405|76.382386|display=inline}} |- class='wd_q99509622' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509622|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലങ്ങാട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102109 |class='wd_p571' data-sort-value="1916" | 1916 |class='wd_p625'| {{Coord|10.122593|76.300434|display=inline}} |- class='wd_q99509625' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509625|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101713 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105899|76.35771|display=inline}} |- class='wd_q99509633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509633|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102304 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145615|76.427347|display=inline}} |- class='wd_q99509773' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509773|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. ചേന്ദമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000108 |class='wd_p571' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p625'| {{Coord|10.177517|76.241991|display=inline}} |- class='wd_q99509645' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509645|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുത്തിയൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുത്തിയൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100503 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.995089|76.34276|display=inline}} |- class='wd_q99509708' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509708|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. തുറവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200306 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.195914|76.425291|display=inline}} |- class='wd_q99509700' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509700|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201203 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.21279|76.448179|display=inline}} |- class='wd_q99509699' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509699|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മലയാറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200804 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.185583|76.506058|display=inline}} |- class='wd_q99509637' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509637|സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മുട്ടിനാക്കം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ. പി. എസ്. മുട്ടിനാക്കം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100208 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|10.083151|76.280597|display=inline}} |- class='wd_q99510010' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510010|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ് നീണ്ടപാറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ് നീണ്ടപാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701801 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.025498|76.824252|display=inline}} |- class='wd_q99509857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509857|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802003 |class='wd_p571' data-sort-value="1966" | 1966 |class='wd_p625'| {{Coord|9.912952|76.292592|display=inline}} |- class='wd_q99509865' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509865|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ചെല്ലാനം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. ചെല്ലാനം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800802 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|9.822871|76.27299|display=inline}} |- class='wd_q99509830' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509830|സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽ.പി.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301403 |class='wd_p571' data-sort-value="1905" | 1905 |class='wd_p625'| {{Coord|9.994932|76.264441|display=inline}} |- class='wd_q99509950' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509950|സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ആലട്ടുചിറ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ആലട്ടുചിറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101104 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|10.181939|76.527526|display=inline}} |- class='wd_q99510015' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510015|സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് പ്ലാമുടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് പ്ലാമുടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701406 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.134141|76.580671|display=inline}} |- class='wd_q99509993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509993|സെന്റ് മേരീസ് എൽ‌പി‌എസ് ഇഞ്ചിത്തൊട്ടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് എൽപിഎസ് ഇഞ്ചിത്തൊട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700312 |class='wd_p571' data-sort-value="1963" | 1963 |class='wd_p625'| {{Coord|10.074557|76.753821|display=inline}} |- class='wd_q99508226' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508226|സെന്റ് മേരീസ് യു പി എസ് അഞ്ചെൽപെട്ടി]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു പി എസ് അഞ്ചെൽപെട്ടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081200301 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|9.904735|76.517651|display=inline}} |- class='wd_q99507823' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507823|സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201202 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|10.212276|76.447946|display=inline}} |- class='wd_q99507825' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507825|സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മൂഴിക്കുളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു. പി. എസ്. മൂഴിക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200708 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.189532|76.326695|display=inline}} |- class='wd_q99507917' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507917|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ് കുമ്പളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ് കുമ്പളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301302 |class='wd_p571' data-sort-value="1913" | 1913 |class='wd_p625'| {{Coord|9.90695|76.306069|display=inline}} |- class='wd_q99508014' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508014|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. ഞാറക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400706 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.048539|76.220205|display=inline}} |- class='wd_q99507910' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507910|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. തേവര]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301507 |class='wd_p571' data-sort-value="1881" | 1881 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938673|76.297319|display=inline}} |- class='wd_q99507943' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507943|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. മൂത്തേടം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. മൂത്തേടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301202 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| {{Coord|9.937475|76.323012|display=inline}} |- class='wd_q99507911' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507911|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. വെസ്റ്റ് ചേരാനെല്ലൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. വെസ്റ്റ് ചേരാനെല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300101 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068873|76.283139|display=inline}} |- class='wd_q99507912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507912|സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ]]'' | സെന്റ് മേരീസ് യു.പി.എസ്. സൗത്ത് ചിറ്റൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300107 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|10.030432|76.275489|display=inline}} |- class='wd_q97302943' |class='wd_label'| [[സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം]] | സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303306 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982347|76.277938|display=inline}} |- class='wd_q99509820' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509820|സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം]]'' | സെന്റ് മേരീസ് സി.ജി.എൽ.പി.എസ്. എറണാകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303307 |class='wd_p571' data-sort-value="1920" | 1920 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982635|76.277834|display=inline}} |- class='wd_q99485960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485960|സെന്റ് മേരീസ്. എച്ച്.എസ്. തലക്കോട്]]'' | സെന്റ് മേരീസ്. എച്ച്.എസ്. തലക്കോട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081300901 |class='wd_p571' data-sort-value="1956" | 1956 |class='wd_p625'| {{Coord|9.92117|76.409055|display=inline}} |- class='wd_q99510462' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510462|സെന്റ് മേരീസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് മേരീസ്. എൽ.പി.എസ്. ഫോർട്ട്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802111 |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508174' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508174|സെന്റ് മൈക്കിൾസ് യു പി എസ് രണ്ടാർ]]'' | സെന്റ് മൈക്കിൾസ് യു പി എസ് രണ്ടാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400602 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|9.979405|76.601097|display=inline}} |- class='wd_q99509853' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509853|സെന്റ് മൈക്കിൾസ്. എൽ.പി.എസ്. മാനചേരി]]'' | സെന്റ് മൈക്കിൾസ്. എൽ.പി.എസ്. മാനചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800614 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.921208|76.250628|display=inline}} |- class='wd_q99486290' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486290|സെന്റ് മൈക്കൽ പബ്ലിക് സ്‌കൂൾ തിരുമയ്യൂർ]]'' | സെന്റ് മൈക്കൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ തിരുമയ്യൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510468' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510468|സെന്റ് മോണിക്ക. എൽ.പി.എസ്. തൈക്കൂടം]]'' | സെന്റ് മോണിക്ക. എൽ.പി.എസ്. തൈക്കൂടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1890" | 1890 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509826' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509826|സെന്റ് റാഫേൽസ് എൽ.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം]]'' | സെന്റ് റാഫേൽസ് എൽ.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300709 |class='wd_p571' data-sort-value="1894" | 1894 |class='wd_p625'| {{Coord|9.992624|76.308345|display=inline}} |- class='wd_q99509955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509955|സെന്റ് റിറ്റ` എൽ‌പി‌എസ് മുടിക്കര]]'' | സെന്റ് റിറ്റ` എൽപിഎസ് മുടിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081500202 |class='wd_p571' data-sort-value="1935" | 1935 |class='wd_p625'| {{Coord|10.110703|76.528602|display=inline}} |- class='wd_q99510043' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510043|സെന്റ് റിറ്റയുടെ എൽ പി എസ് തെക്കുമല]]'' | സെന്റ് റിറ്റയുടെ എൽ പി എസ് തെക്കുമല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400403 |class='wd_p571' data-sort-value="1959" | 1959 |class='wd_p625'| {{Coord|9.927947|76.653299|display=inline}} |- class='wd_q99486009' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486009|സെന്റ് റിറ്റാസ് എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി]]'' | സെന്റ് റിറ്റാസ് എച്ച്.എസ്. പൊന്നുരുന്നി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081301416 |class='wd_p571' data-sort-value="1941" | 1941 |class='wd_p625'| {{Coord|9.978068|76.314985|display=inline}} |- class='wd_q99509683' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509683|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ. പി. എസ്. എളവൂർ]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ. പി. എസ്. എളവൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200701 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.208262|76.336648|display=inline}} |- class='wd_q99509702' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509702|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ. പി. എസ്. മഞ്ഞപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201204 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.219953|76.451293|display=inline}} |- class='wd_q99509928' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509928|സെന്റ് റോക്കീസ് ​​എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം]]'' | സെന്റ് റോക്കീസ് എൽ.പി.എസ്. പള്ളിപ്പുറം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400407 |class='wd_p571' data-sort-value="1903" | 1903 |class='wd_p625'| {{Coord|10.159574|76.185668|display=inline}} |- class='wd_q99486091' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486091|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എച്ച് എസ് വാഴകുളം]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എച്ച് എസ് വാഴകുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400411 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945785|76.642429|display=inline}} |- class='wd_q99510035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510035|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എൽ പി എസ് വാഴക്കുളം]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ എൽ പി എസ് വാഴക്കുളം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400410 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|9.945275|76.642277|display=inline}} |- class='wd_q99507870' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507870|സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ യു.പി.എസ്. കരുമാലൂർ]]'' | സെന്റ് ലിറ്റിൽ തെരേസയുടെ യു.പി.എസ്. കരുമാലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001203 |class='wd_p571' data-sort-value="1952" | 1952 |class='wd_p625'| {{Coord|10.137569|76.268832|display=inline}} |- class='wd_q99485993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485993|സെന്റ് ലൂയിസ് എച്ച്.എസ്. മുണ്ടംവേലി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ് എച്ച്.എസ്. മുണ്ടംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800612 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922934|76.255829|display=inline}} |- class='wd_q99509780' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509780|സെന്റ് ലൂയിസ് എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ് എൽ. പി. എസ്. കൊട്ടുവള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000704 |class='wd_p571' data-sort-value="1918" | 1918 |class='wd_p625'| {{Coord|10.104072|76.248836|display=inline}} |- class='wd_q99510463' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510463|സെന്റ് ലൂയിസ്. എൽ.പി.എസ്. മുണ്ടംവേലി]]'' | സെന്റ് ലൂയിസ്. എൽ.പി.എസ്. മുണ്ടംവേലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800613 |class='wd_p571' data-sort-value="1904" | 1904 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99507929' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507929|സെന്റ് ലോറൻസ് യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി]]'' | സെന്റ് ലോറൻസ് യു.പി.എസ്. ഇടക്കൊച്ചി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080802004 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.903483|76.295425|display=inline}} |- class='wd_q99509519' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509519|സെന്റ് വിംസെന്റ് ഡി പോൾ ഇ .എം.യു.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം]]'' | സെന്റ് വിംസെന്റ് ഡി പോൾ ഇ .എം.യു.പി.എസ്. പാലാരിവട്ടം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080300711 |class='wd_p571' data-sort-value="1993" | 1993 |class='wd_p625'| {{Coord|9.996363|76.3118|display=inline}} |- class='wd_q99509783' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509783|സെന്റ് വിൻസെന്റ് എൽ. പി. എസ്. പള്ളിക്കൽ]]'' | സെന്റ് വിൻസെന്റ് എൽ. പി. എസ്. പള്ളിക്കൽ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000405 |class='wd_p571' data-sort-value="1902" | 1902 |class='wd_p625'| {{Coord|10.082162|76.236751|display=inline}} |- class='wd_q99485855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485855|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്. എസ്. കാഞ്ഞൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080102308 |class='wd_p571' data-sort-value="1912" | 1912 |class='wd_p625'| {{Coord|10.145211|76.427314|display=inline}} |- class='wd_q99485850' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485850|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. എസ്. ഗോതുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. എസ്. ഗോതുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000101 |class='wd_p571' data-sort-value="1878" | 1878 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188693|76.218264|display=inline}} |- class='wd_q99485965' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485965|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എച്ച്.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801903 |class='wd_p571' data-sort-value="1919" | 1919 |class='wd_p625'| {{Coord|9.934044|76.265437|display=inline}} |- class='wd_q99486094' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486094|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് ആനിക്കാട്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് ആനിക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400601 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.962841|76.617529|display=inline}} |- class='wd_q99486088' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486088|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് മേമടങ്ങ്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച് എസ് മേമടങ്ങ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901306 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|9.919772|76.636553|display=inline}} |- class='wd_q99510076' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510076|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ പി എസ് അരിക്കുഴ]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ പി എസ് അരിക്കുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901303 |class='wd_p571' data-sort-value="1949" | 1949 |class='wd_p625'| {{Coord|9.920414|76.63453|display=inline}} |- class='wd_q99509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509775|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ. പി. എസ്. ഗോത്തുരുത്ത്]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എൽ. പി. എസ്. ഗോത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000107 |class='wd_p571' data-sort-value="1878" | 1878 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188268|76.21746|display=inline}} |- class='wd_q99508871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508871|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് യു.പി.എസ്. പോഞ്ഞിക്കര]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് യു.പി.എസ്. പോഞ്ഞിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301402 |class='wd_p571' data-sort-value="1915" | 1915 |class='wd_p625'| {{Coord|10.007014|76.261876|display=inline}} |- class='wd_q99509855' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509855|സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്. എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി]]'' | സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്. എൽ.പി.എസ്. പള്ളുരുത്തി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080801918 |class='wd_p571' data-sort-value="1895" | 1895 |class='wd_p625'| {{Coord|9.933805|76.265189|display=inline}} |- class='wd_q99486226' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486226|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ കണ്ടക്കടവ്]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ കണ്ടക്കടവ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.856881|76.267268|display=inline}} |- class='wd_q99510448' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510448|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് ബോയ്സ് എൽപിഎസ് കലൂർ]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് ബോയ്സ് എൽപിഎസ് കലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| |- class='wd_q99508186' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99508186|സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് യു പി എസ് കൂറ്]]'' | സെന്റ് സേവ്യേഴ്സ് യു പി എസ് കൂറ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600403 |class='wd_p571' data-sort-value="1955" | 1955 |class='wd_p625'| {{Coord|9.846307|76.542662|display=inline}} |- class='wd_q99486035' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486035|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കീരമ്പാറ]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എച്ച് എസ് എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701607 |class='wd_p571' data-sort-value="1940" | 1940 |class='wd_p625'| {{Coord|10.10098|76.649639|display=inline}} |- class='wd_q99510072' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510072|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എൽ പി എസ് പറമ്പെഞ്ചേരി]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് എൽ പി എസ് പറമ്പെഞ്ചേരി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080900304 |class='wd_p571' data-sort-value="1982" | 1982 |class='wd_p625'| {{Coord|10.003351|76.653807|display=inline}} |- class='wd_q99486037' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486037|സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് കീരമ്പാറ]]'' | സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് ഗേൾസ് എച്ച് എസ് കീരമ്പാറ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080701606 |class='wd_p571' data-sort-value="1976" | 1976 |class='wd_p625'| {{Coord|10.099103|76.650781|display=inline}} |- class='wd_q99486285' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486285|സെന്റ്. ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ഇലഞ്ഞി]]'' | സെന്റ്. ജോർജ്ജ് പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ഇലഞ്ഞി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.047961|76.53054|display=inline}} |- class='wd_q99486263' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486263|സെന്റ്സ്റ്റീഫൻ ബെസാനിയ പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ചേലാട്]]'' | സെന്റ്സ്റ്റീഫൻ ബെസാനിയ പബ്ലിക് സ്ക്കൂൾ ചേലാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|10.095416|76.640584|display=inline}} |- class='wd_q99510427' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510427|സെറ്റിൽമെന്റ് ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെറ്റിൽമെന്റ് ഇ.എം. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101806 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99509605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509605|സെറ്റിൽമെന്റ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ]]'' | സെറ്റിൽമെന്റ് ഗവ. എൽ. പി. എസ്. ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101727 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127069|76.329779|display=inline}} |- class='wd_q31704140' |class='wd_label'| [[സെൻറ് മേരീസ് എൽ. പി.എസ്. മാറിക]] | സെൻറ് മേരീസ് എൽ. പി.എസ്. മാറിക |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080600502 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.882586|76.631292|display=inline}} |- class='wd_q99509924' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509924|സേക്രഡ് ഫാമിലി എൽ.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട്]]'' | സേക്രഡ് ഫാമിലി എൽ.പി.എസ്. നെടുങ്ങാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400204 |class='wd_p571' data-sort-value="1908" | 1908 |class='wd_p625'| {{Coord|10.063742|76.224809|display=inline}} |- class='wd_q99485844' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485844|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് അനാഥാലയം എച്ച്. എസ്. മുക്കന്നൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് അനാഥാലയം എച്ച്. എസ്. മുക്കന്നൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201903 |class='wd_p571' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p625'| {{Coord|10.223425|76.413552|display=inline}} |- class='wd_q99486092' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486092|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച് എസ് ആയവന]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച് എസ് ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400205 |class='wd_p571' data-sort-value="1964" | 1964 |class='wd_p625'| {{Coord|9.983866|76.637776|display=inline}} |- class='wd_q99485977' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485977|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്. തേവര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എച്ച്.എസ്. തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301509 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|9.938052|76.295778|display=inline}} |- class='wd_q99510038' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510038|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. ആയവന]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. ആയവന |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080400204 |class='wd_p571' data-sort-value="1917" | 1917 |class='wd_p625'| {{Coord|9.982293|76.642561|display=inline}} |- class='wd_q99510528' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510528|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. പെരുമ്പല്ലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽ. പി. എസ്. പെരുമ്പല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080901307 |class='wd_p571' data-sort-value="1950" | 1950 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99510000' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99510000|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽപിഎസ് രാമല്ലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് എൽപിഎസ് രാമല്ലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080700728 |class='wd_p571' data-sort-value="1924" | 1924 |class='wd_p625'| {{Coord|10.069433|76.628679|display=inline}} |- class='wd_q99509774' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509774|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ് എളന്തിക്കര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് എൽ. പി. എസ് എളന്തിക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081001003 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.17265|76.260689|display=inline}} |- class='wd_q99507804' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507804|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് യു. പി. എസ് ഏലൂർ]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഓഫ് ജീസസ് യു. പി. എസ് ഏലൂർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101304 |class='wd_p571' data-sort-value="1929" | 1929 |class='wd_p625'| {{Coord|10.092883|76.287402|display=inline}} |- class='wd_q99486228' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486228|സേക്രഡ് ഹാർട്ട് സിമി പബ്ലിക് സ്കൂൾ, തേവര]]'' | സേക്രഡ് ഹാർട്ട് സിമി പബ്ലിക് സ്കൂൾ, തേവര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.938069|76.298806|display=inline}} |- class='wd_q99486026' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486026|സേലം ഹൈസ്കൂൾ വെസ്റ്റ് വെങ്ങോല]]'' | സേലം ഹൈസ്കൂൾ വെസ്റ്റ് വെങ്ങോല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081101504 |class='wd_p571' data-sort-value="1939" | 1939 |class='wd_p625'| {{Coord|10.073524|76.448203|display=inline}} |- class='wd_q99509509' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509509|സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദ ബ്ലൈന്റ് കീഴ്മാട്, ആലുവ]]'' | സ്ക്കൂൾ ഫോർ ദ ബ്ലൈന്റ് കീഴ്മാട്, ആലുവ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100803 |class='wd_p571' data-sort-value="1962" | 1962 |class='wd_p625'| {{Coord|10.111116|76.389246|display=inline}} |- class='wd_q99509533' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509533|സ്പ്രിംഗ്ഡേൽസ് ഇ.എം.എസ്. പാമ്പാക്കുട]]'' | സ്പ്രിംഗ്ഡേൽസ് ഇ.എം.എസ്. പാമ്പാക്കുട |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|9.922941|76.525775|display=inline}} |- class='wd_q99485912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485912|സ്റ്റാർ ജീസസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി]]'' | സ്റ്റാർ ജീസസ് എച്ച്. എസ്. കറുകുറ്റി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200107 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.226237|76.376024|display=inline}} |- class='wd_q99509842' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509842|സർക്കാർ .. എൽ.പി.എസ്. വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപ്]]'' | സർക്കാർ .. എൽ.പി.എസ്. വില്ലിംഗ്ഡൺ ദ്വീപ് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080800608 |class='wd_p571' data-sort-value="1954" | 1954 |class='wd_p625'| {{Coord|9.964609|76.26887|display=inline}} |- class='wd_q99486172' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486172|സർക്കാർ ഹൈസ്കൂൾ, തത്തപ്പിള്ളി]]'' | സർക്കാർ ഹൈസ്കൂൾ, തത്തപ്പിള്ളി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000701 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.127843|76.262933|display=inline}} |- class='wd_q99486005' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486005|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. ഇടവനക്കാട്]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. ഇടവനക്കാട് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081400302 |class='wd_p571' data-sort-value="1979" | 1979 |class='wd_p625'| {{Coord|10.090502|76.208281|display=inline}} |- class='wd_q99486251' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486251|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. കണ്ടന്തറ അലപ്ര]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. കണ്ടന്തറ അലപ്ര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081100313 |class='wd_p571' data-sort-value="1989" | 1989 |class='wd_p625'| {{Coord|10.105311|76.467846|display=inline}} |- class='wd_q99485998' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485998|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം എച്ച്.എസ്. പൊന്നരിമംഗലം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080301406 |class='wd_p571' data-sort-value="1958" | 1958 |class='wd_p625'| {{Coord|10.002554|76.262742|display=inline}} |- class='wd_q99509507' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509507|ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം യു. പി. എസ്. പുറയാർ]]'' | ഹിദായത്തുൽ ഇസ്ലാം യു. പി. എസ്. പുറയാർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080104101 |class='wd_p571' data-sort-value="2007" | 2007 |class='wd_p625'| |- class='wd_q99486156' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486156|ഹിൽ വാലി എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര]]'' | ഹിൽ വാലി എച്ച്.എസ്. തൃക്കാക്കര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100319 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.035063|76.322666|display=inline}} |- class='wd_q99485896' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485896|ഹോളി ഇൻഫന്റ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. വരാപ്പുഴ]]'' | ഹോളി ഇൻഫന്റ് ബോയ്സ് എച്ച്. എസ്. വരാപ്പുഴ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080100202 |class='wd_p571' data-sort-value="1909" | 1909 |class='wd_p625'| {{Coord|10.068914|76.279686|display=inline}} |- class='wd_q99486281' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486281|ഹോളി കിംഗ്സ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പിറവം]]'' | ഹോളി കിംഗ്സ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ പിറവം |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571'| |class='wd_p625'| {{Coord|9.876633|76.488761|display=inline}} |- class='wd_q99509776' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509776|ഹോളി ക്രോസ് എൽ. പി. എസ്. കറ്റൽവത്തുരുത്ത്]]'' | ഹോളി ക്രോസ് എൽ. പി. എസ്. കറ്റൽവത്തുരുത്ത് |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32081000113 |class='wd_p571' data-sort-value="1926" | 1926 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188264|76.204559|display=inline}} |- class='wd_q99486186' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99486186|ഹോളി ക്രോസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കങ്ങരപ്പടി]]'' | ഹോളി ക്രോസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കങ്ങരപ്പടി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| |class='wd_p571' data-sort-value="1980" | 1980 |class='wd_p625'| {{Coord|10.043696|76.349817|display=inline}} |- class='wd_q99485840' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485840|ഹോളി ഗോസ്റ്റ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. തോട്ടക്കട്ടുകര]]'' | ഹോളി ഗോസ്റ്റ് സി. ജി. എച്ച്. എസ്. തോട്ടക്കട്ടുകര |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080101710 |class='wd_p571' data-sort-value="1961" | 1961 |class='wd_p625'| {{Coord|10.123441|76.344181|display=inline}} |- class='wd_q99507909' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507909|ഹോളി ഫാമിലി ഇ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് വടുതല]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഇ.പി.എസ്. ചാത്തിയത്ത് വടുതല |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080303402 |class='wd_p571' data-sort-value="1947" | 1947 |class='wd_p625'| {{Coord|10.008546|76.278193|display=inline}} |- class='wd_q99509678' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99509678|ഹോളി ഫാമിലി എൽ. പി. ജി. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഹോളി ഫാമിലി എൽ. പി. ജി. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063317|ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200404 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188088|76.388564|display=inline}} |- class='wd_q99485843' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485843|ഹോളി ഫാമിലി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഗേൾസ് എച്ച്. എസ് അങ്കമാലി |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080200402 |class='wd_p571' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p625'| {{Coord|10.188575|76.388344|display=inline}} |- class='wd_q99507827' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99507827|ഹോളി ഫാമിലി യു. പി. എസ്. താബോർ]]'' | ഹോളി ഫാമിലി യു. പി. എസ്. താബോർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q64063386|അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201904 |class='wd_p571' data-sort-value="1951" | 1951 |class='wd_p625'| {{Coord|10.247104|76.425304|display=inline}} |- class='wd_q99485845' |class='wd_label'| ''[[:d:Q99485845|ഹോളി ഫാമിലി ഹൈസ്കൂൾ താബോർ]]'' | ഹോളി ഫാമിലി ഹൈസ്കൂൾ താബോർ |class='wd_p31'| ''[[:d:Q9826|ഹൈസ്കൂൾ]]'' |class='wd_p131'| [[എറണാകുളം ജില്ല]] |class='wd_p6391'| 32080201905 |class='wd_p571' data-sort-value="1983" | 1983 |class='wd_p625'| {{Coord|10.247214|76.424751|display=inline}} |} ---- &sum; 1075 items. {{Wikidata list end}} sebz01rte6fxfkph5bklrvtvct2mf1a വിക്കിപീഡിയ:ടെക് വാർത്തകൾ 4 517164 4632567 4630155 2026-06-23T13:04:43Z MediaWiki message delivery 53155 /* Tech News: 2026-26 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632567 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wikipedia:Tech news}} ടെക് വാർത്തകൾ == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] == <section begin="technews-2020-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഒരു താൽ‌ക്കാലിക പരിഹാരം വിക്കികൾ‌ക്ക് അവരുടെ പ്രധാന പേജുകളെ കൂടുതൽ‌ മൊബൈൽ‌ സൗഹൃദമാക്കാൻ സഹായിച്ചിരുന്നു. ഇത് 2012 ലായിരുന്നു. 2017 മുതൽ ഇത് ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. മൊബൈലിലെ പ്രധാന പേജിന്റെ പ്രത്യേക കേസിംഗ് ജൂലൈ 14 ന് പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 60 വിക്കികളുടെ പ്രധാന പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈലിൽ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ഏതൊക്കെയാണവ, അത് എങ്ങനെ ശരിയാക്കാം, എങ്ങനെ സഹായം നേടാം എന്നിവയൊക്കെ നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T254287|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. ടെക് ന്യൂസിന്റെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] ലക്കത്തിലും, [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26| 2020/26]] ലക്കത്തിലും ഇതേ പ്രശ്‌നം റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തതാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകളിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായി. മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പേജ് കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ലിങ്കുകളാണ് ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ. തരംതിരിക്കൽ പ്രക്രിയ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഡവലപ്പർമാർ ഒരു പരിഹാരത്തിനായി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ ഇവന്റിന്റെ അറിയിപ്പുകൾ ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ചിലത് പഴയ സംഭവങ്ങളാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്‌നമുണ്ട്. ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഒരു [[:w:en:HTTP cookie|ബ്രൗസർ കുക്കി]] പ്രശ്നമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ പ്രശ്നം മനസിലാക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്നമുണ്ടെങ്കിൽ വിശദാംശങ്ങൾ [[phab:T258121|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-21|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-22|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * <code>{{int:printableversion}}</code> എന്നൊരു ലിങ്ക് ഉണ്ട്. ഇത് അപ്രത്യക്ഷമാകും. കാരണം, ഇപ്പോഴത്തെ വെബ് ബ്രൗസറുകൾ‌ക്ക് പ്രിന്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ‌ അത് പ്രിന്റ് ചെയ്യാമ്പോൾ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുമെന്ന് കാണിക്കാനും ഉള്ള സംവിധാനം ഉണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W30"/> 19:13, 20 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] == <section begin="technews-2020-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|സ്റ്റാർട്ടർ കിറ്റ്]] ഇപ്പോൾ വിക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കായി ലഭ്യമാണ്. ഈ പേജ് സാങ്കേതിക ഉറവിടങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ശുപാർശകളും പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു വിക്കി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇവ അത്യാവശ്യമാണ്. പരിമിതമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി പരിചയം ഉള്ള ചെറിയ വിക്കികൾക്ക് ഇത് കൂടുതലും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html] * [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|ഡെസ്ക്ടോപ്പ് മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ]] പ്രോജക്റ്റിന്റെ ആദ്യ സവിശേഷതകൾ എല്ലാ വിക്കികളിലും, ലോഗിൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. അവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്, [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|പ്രാദേശിക]] അല്ലെങ്കിൽ [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള]] ക്രമീകരണങ്ങളിലെ, ''{{int:prefs-skin-prefs}}'' വിഭാഗത്തിലെ ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' എന്ന ഓപ്ഷൻ അൺചെക്ക് ചെയ്യുക. കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കാത്തിരിക്കുക. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] പല വിക്കികളിലും, UTCLiveClock എന്ന ഗാഡ്‌ജെറ്റ് ലഭ്യമാണ്. ഗാഡ്‌ജെറ്റ് [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|mediawiki.org- ൽ നിന്ന് നേരിട്ട്]] ഇംപോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിക്കികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|UTC ക്ക് പകരം മറ്റ് സമയമേഖലകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയും]]. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ‍മീഡിയാവിക്കിക്കായുള്ള ഡിപ്ലോയ്മെന്റ് ട്രെയിൻ ഈ ആഴ്ചയിൽ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969] * വിവർത്തന-അറിയിപ്പ് ബോട്ട് എല്ലാ വിവർത്തകർക്കും ഒരേ സന്ദേശം ഒന്നിലധികം തവണ അയയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780] * ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ അറിയിപ്പ് ഒന്നിലധികം തവണ ലഭിക്കുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-28|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-29|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-30|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W31"/> 13:51, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] == <section begin="technews-2020-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikidata Query Service|വിക്കിഡാറ്റ അന്വേഷണ സേവനത്തിലേക്കുള്ള]] എല്ലാ അന്വേഷണങ്ങളും ജൂലൈ 23 വ്യാഴാഴ്ച 17:50 നും 17:59 (UTC)നും ഇടയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഒരു നീണ്ട കാലയളവിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage] * കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ആഴ്ചകളായി ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ‌ തെറ്റായ ക്രമത്തിൽ ആയിരുന്നു. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|രണ്ടാഴ്ച മുമ്പുള്ള ടെക് വാർത്തയിലും]] ഈ പ്രശ്നം പരാമർശിച്ചിരുന്നു. പ്രശ്നം ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള ക്രമീകരണങ്ങളിലെ]] "{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}" ഓപ്ഷനിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. ഇത് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഡവലപ്പർമാർ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493] * വിക്കിബേസ് എക്സ്റ്റൻഷനിലെ ഒരു ബഗ് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലെ പ്രധാന (പ്രമാണം) നാമമേഖലയിൽ (നെയിംസ്‌പെയ്‌സ്) "പേരുമാറ്റത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണം", "ഉണ്ടാക്കൽ സംരക്ഷണം" തുടങ്ങിയവയെ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കി. പുതിയ സംരക്ഷണങ്ങൾ ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള സംരക്ഷണങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്താനും (താൾ സൃഷ്ടിക്കലും, തലക്കെട്ട് മാറ്റവും മറ്റും അനുവദിക്കുന്നത്) കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|വീഡിയോ പ്ലെയർ]] ലളിതവും ആധുനികവുമായി മാറും. ഈ ആഴ്ചയിൽ നിലവിലെ ബീറ്റ സവിശേഷത മിക്ക വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും എല്ലാവർക്കുമുള്ള വീഡിയോ പ്ലെയറായി മാറും. പഴയ പ്ലെയറിനെ നീക്കംചെയ്യും. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * ഉപയോക്താക്കളുടെ <code>global.js</code>, <code>global.css</code> പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ‌ സൈറ്റിലും ലോഡുചെയ്യപ്പെടും. മൊബൈൽ സ്കിന്നിൽ സ്റ്റൈലുകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാമെന്ന് ഈ [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|ഡോക്യുമെന്റേഷനിൽ]] നിങ്ങൾക്ക് വായിക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|മോണോബുക്ക്]] സ്കിന്നിൽ, <code>searchGoButton</code> എന്ന ഐഡന്റിഫയർ ഇപ്പോൾ <code>searchButton</code> എന്നാണ്. ഇത് CSS, JS ഗാഡ്‌ജെറ്റുകളെ ബാധിച്ചേക്കാം. മൈഗ്രേഷൻ നിർദ്ദേശങ്ങൾ [[phab:T255953|T255953]] ൽ കാണാം. ഇത് മുമ്പ് [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|27-ാമത്തെ ലക്കത്തിൽ]] ൽ പരാമർശിച്ചിരുന്നു. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ചർച്ചകൾ പതിവായി ആർക്കൈവ് ചെയ്യുന്നതിന് ബോട്ട് ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് പൈവിക്കിബോട്ട് ഉപയോഗിക്കാം. വലിയ ആർക്കൈവുകൾ തടയാൻ ബോട്ട് <code>counter</code> ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി മാറ്റി. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-04|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-05|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-06|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W32"/> 15:42, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] == <section begin="technews-2020-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * ഓഗസ്റ്റ് ആദ്യ വാരത്തിൽ [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|ഫയൽഇംപോർട്ടറും ഫയൽ എക്സ്പോർട്ടറും]] എല്ലാ വിക്കികളിലെയും സ്റ്റാൻഡേർഡ് സവിശേഷതകളായി. യഥാർത്ഥ ഫയൽ വിവരങ്ങൾക്കും നാൾവഴിക്കും കേടുകൂടാതെ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ നിന്ന് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് പ്രമാണങ്ങൾ (ഫയലുകൾ) കൈമാറാൻ അവ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ആരാണ് അവസാനമായി എഡിറ്റുചെയ്തത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മൊബൈൽ സ്കിൻ പേജിന്റെ ചുവടെ ഒരു സന്ദേശം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ചില വിക്കിടെക്സ്റ്റ് ആണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[mw:Structured Discussions|ഘടനാപരമായ ചർച്ചകളിലെയും]] [[mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക വിവർത്തനത്തിലെയും]] ചില സന്ദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അസംസ്കൃത വിക്കിടെക്സ്റ്റായി ദൃശ്യമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-11|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-12|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-13|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും, മാത്രമല്ല വരും ആഴ്ചകളിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായിരിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W33"/> 16:06, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&oldid=20353586 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] == <section begin="technews-2020-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുക (undo) എന്ന ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ഒരു എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് <code>തിരസ്ക്കരിക്കൽ</code> (<code>undo</code>) റ്റാഗ് ഉപയോഗിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് എഡിറ്റ് വിൻഡോയിൽ നിങ്ങൾ ഒരു മാറ്റവും വരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇനി ഇത് സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. ഉപയോക്താക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ അവ തിരസ്ക്കരിക്കലുകളായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണിത്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014] * പുതിയ [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] പതിപ്പ് [[:w:en:Internet Explorer 8|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8]]-ൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. എന്നുവച്ചാൽ വിക്കികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8-ൽ വിചിത്രമായി കാണപ്പെടുകയും നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|ടെക്/വാർത്തകൾ/2020/17]]ൽ ഇത് റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് കാരണം വളരെ പഴയ ബ്രൗസറുകളിൽ വിക്കികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നതാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-18|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-19|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-20|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും അടുത്ത ആഴ്ചയിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. [[m:Tech/Server switch 2020|ഈ അറിയിപ്പ് സന്ദേശം വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] വഴി നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാനാകും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W34"/> 20:41, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20366028 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] == <section begin="technews-2020-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-25|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-26|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-27|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W35"/> 17:59, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20389773 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] == <section begin="technews-2020-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല (വായിക്കാൻ മാത്രമായിരിക്കും). 14:00നും 15:00നും (UTC) ഇടയിലാണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. [[m:Tech/Server switch 2020| അറിയിപ്പ് സന്ദേശത്തിലെ]] വിശദാംശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W36"/> 20:09, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20411995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] == <section begin="technews-2020-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സാധാരണയായി, നിലവില്ലാത്ത ഒരു ശീർഷകത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നാൾപ്പതിപ്പ് മാത്രമുള്ള ഒരു റീഡയറക്റ്റിലേക്കോ മാത്രമേ താളുകളുടെ തലക്കെട്ട് മാറ്റാൻ കഴിയു. എന്നാൽ ഒരു പുതിയ ഉപയോക്തൃ അനുമതി ഒന്നിൽ കൂടുതൽ നാൾപ്പതിപ്പുകൾ ഉള്ള റീഡയറക്‌റ്റുകളിലേക്ക് പേജുകൾ നീക്കാൻ ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-08|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-09|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-10|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] എല്ലാ മീഡിയവിക്കി [[:w:en:API|API]] മൊഡ്യൂളുകളും ഇനിമുതൽ <code>watch</code> എന്നതിനുപകരം <code>watchlist</code> എന്ന് ഉപയോഗിക്കും. ഇത് മുമ്പ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915] '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയ്ഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ]] ടീം ഭാവിയിൽ പട്രോളിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് അല്ലെങ്കിൽ പരിചയസമ്പത്ത് കുറഞ്ഞ പട്രോളർമാർക്ക് ഏതെല്ലാം ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമാകുമെന്ന് അവരെ അറിയിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|Mediawiki.org- ലെ പേജ് കാണുക]]. * [[m:Special:MyLanguage/OTRS|ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്.]] പുതിയ പതിപ്പിലേക്ക് അപ്‌ഡേറ്റുചെയ്യുന്നതാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം രണ്ട് ദിവസമെടുക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്. ഏജന്റുമാർ‌ക്ക് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ആക്‌സസ് ഉണ്ടായിരിക്കില്ല. അപ്‌ഡേറ്റ് സമയത്ത് വരുന്ന ഇമെയിലുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കൈമാറുന്നതായിരിക്കും. സെപ്റ്റംബർ 14-ാം തീയതി 08:00 (UTC) ന് ഇത് ആരംഭിക്കാനാണ് ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയിട്ടിചിക്കുന്നത്. ഇതിന് മാറ്റം വന്നേക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984] * ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയിഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ]] അയയ്‌ക്കും. നിങ്ങളുടെ സംവാ‍ദ താളിൽ ആരെങ്കിലും സന്ദേശം അയയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ അത് അറിയാൻ നിങ്ങളെ ഇത് സഹായിക്കും. ഇത് പ്രവർത്തിക്കാൻ [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] ആവശ്യമാണ്. Google Play Services ഇല്ലാതെ തന്നെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കില്ല. [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] ഉപയോക്താക്കൾക്കും, ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് Google Play Services ആവശ്യമാണ്. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] വിക്കിമീഡിയ കോഡ് അവലോകനം [[:w:en:GitLab|GitLab]]ലേക്ക് നീക്കപ്പെടാം. ഇത് വിക്കിമീഡിയ സെർവറുകളിൽ ഹോസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടും. നിങ്ങൾക്ക് [[mw:GitLab consultation|കൺസൾട്ടേഷൻ]]ൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കും. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|വെക്റ്റർ സ്കിന്നിലെ]] ഡ്രോപ്പ്ഡൗൺ മെനുകൾ ഒരു <code>.menu</code> ക്ലാസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ഭാവിയിൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. സ്ക്രിപ്റ്റുകൾക്ക് ഇതിന് പകരം <code>nav ul</code> ഉപയോഗിക്കാം. <code>.vectorTabs</code>, <code>.vectorMenu</code> എന്നിവയും പ്രവർത്തിക്കില്ല. ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ഇതിനെപ്പറ്റി [[phab:T262092|കൂടുതൽ ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ വായിക്കുാം]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W37"/> 15:59, 7 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20427670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] == <section begin="technews-2020-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [[mw:Wikimedia Apps|വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] കഴിഞ്ഞയാഴ്ച [[w:en:CSS|CSS]] ഇല്ലാതെ പേജുകൾ ദൃശ്യമായിരുന്നു. ഇതിനർത്ഥം അവ തെറ്റായി ആയിരുന്നു കാണപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇത് വേഗത്തിൽ ശരിയാക്കിയെങ്കിലും CSS ഇല്ലാത്ത കാഷ്ഡ് പേജുകൾ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ കൂടി ഇങ്ങനെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-15|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-16|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-17|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W38"/> 16:19, 14 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20446737 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] == <section begin="technews-2020-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * പഴയപടിയാക്കിയ എഡിറ്റുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ ടാഗ് ഉണ്ട്. പേജിന്റെ പഴയ പതിപ്പിലേക്ക് തിരസ്കരിച്ചതോ (undo) റോൾബാക്ക് ചെയ്തതോ സ്വമേധയാ തിരസ്കരിച്ചതോ (manual revert) ആയ എഡിറ്റുകൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * വിക്കിയിൽ ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ നിങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവയുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് മിനിറ്റിലുള്ള എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസം നിങ്ങൾ ഇമെയിൽ ചെയ്യുന്ന ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ ആകാം. ചില ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളെ ഇവ ബാധിച്ചേക്കില്ല. പരിധി നിങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും നിങ്ങൾക്ക് ഉടൻ തന്നെ അത് കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-22|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-23|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-24|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W39"/> 21:27, 21 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20461072 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] == <section begin="technews-2020-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * അഡ്‌മിൻമാ‍ർക്ക് [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]ൽ ഇല്ലാതാക്കിയ പുനരവലോകനങ്ങളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകൾ ഇപ്പോൾ കാണാൻ കഴിയും. ഇത് [[Special:Undelete|Special:Undelete]] ന്റെ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630] * ചില ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് എഡിറ്റർ‌മാർ‌ യാന്ത്രികമായി ചേർ‌ക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, എഡിറ്റർ‌മാരെ മതിയായ സമയവും എഡിറ്റുകളും ആയാൽ [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] എന്നതിലേക്ക് ചേർ‌ക്കുന്നു. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾക്ക്]] ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് ഉപയോക്താക്കളെ സ്വപ്രേരിതമായി ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താക്കളെ അവരുടെ അവകാശങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ‍] തങ്ങളുടെ വിക്കിക്ക് ഈ കാലയളവ് മാറ്റാൻ വിക്കികൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെടാം. നിലവിൽ ഇത് അഞ്ച് ദിവസമാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756] '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * ഒരു പുതിയ മാറ്റം കാരണം [[m:Tech/News/2019/34|കഴിഞ്ഞ വർഷം]] ചില ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിർത്തി. ആ പ്രവർത്തനത്തിന് ലഭ്യമല്ലാത്ത വേരിയബിളുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചാൽ അവ പരാജയപ്പെടും. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-29|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-30|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-10-01|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * സംവാ‍ദ താളിൽ നിന്നോ നാൾവഴിയിൽ നിന്നോ മറ്റ് ഭാഷാ പതിപ്പുകളിലേക്കുള്ള ഭാഷാ ലിങ്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു ലേഖനം എഡിറ്റുചെയ്യുമ്പോൾ അവ കാണിക്കില്ല. ഇത് മാറ്റാം. ഒരു നാൾവഴി താളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാൾവഴി താളിലേക്കാണോ ലേഖനത്തിലേക്കാണോ ലിങ്ക് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T262472|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിലെ ചർച്ചയിൽ]] പങ്കെടുക്കാം. * ലിങ്ക് നിറങ്ങൾ മാറാം. ലിങ്കുകളും മറ്റ് വാചകങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാണിത്. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T213778|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ കൂടുതൽ വായിക്കുാൻ]] സാധിക്കും. * നിങ്ങളുടെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ വെബിലാണോ ഇമെയിലിലാണോ വ്യത്യസ്ത അറിയിപ്പുകൾ ലഭിക്കുേണ്ടത് എന്നത് നിങ്ങൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഈ ആഴ്ച അവസാനം <code>Apps</code> എന്നത് ഇതരമാർഗങ്ങളിലൊന്നായി നിങ്ങൾ കാണും. [[mw:Wikimedia Apps|Android, iOS വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്നതിനാലാണിത്. ടെസ്റ്റ് വിക്കിയിൽ നിങ്ങൾക്ക് [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo ക്രമീകരണങ്ങൾ] കാണാൻ കഴിയും. ഒക്ടോബറോടെ Android- ലും 2021 ന്റെ തുടക്കത്തോടെ iOS- ലും പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936] * നിങ്ങൾക്ക് ഉടനെ തന്നെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ പേജുകൾ ഇടാനുള്ള സംവിധാനം ലഭിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് കുറച്ച് സമയത്തേക്ക് എന്തെങ്കിലും കാണണമെങ്കിലും എന്നാൽ ഇത് എന്നെന്നേക്കുമായി നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ ആവശ്യമില്ലെങ്കിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, പിന്നീട് കൂടുതൽ വിക്കികളിലേക്ക് വരും. നിങ്ങൾക്ക് [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|കൂടുതൽ വായിക്കാനും]] മറ്റ് വിക്കികളിൽ [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|എപ്പോൾ വരുമെന്ന്]] കാണാനും കഴിയും. * ഈ വർഷത്തെ മികച്ച പുതിയ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളെന്ന് വിക്കിമീഡിയക്കാർ കരുതുന്നവയെ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക് അവയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനും കഴിയും. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W40"/> 21:24, 28 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20483264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] == <section begin="technews-2020-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis. * You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992] '''Problems''' * There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177] * Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in <code><nowiki>[[Child]]ren</nowiki></code> is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266] '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W41"/> 16:24, 5 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20515061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] == <section begin="technews-2020-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available. '''Problems''' * Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W42"/> 15:24, 12 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20528295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] == <section begin="technews-2020-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function will be updated soon so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] * Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#jump-to-nav</code>. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either <code dir=ltr>#siteSub</code> or <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#mw-content-text</code>. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W43"/> 16:31, 19 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20550811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] == <section begin="technews-2020-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''പ്രശ്നങ്ങൾ''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|ml}} ഏകദേശം 14:00ന് (UTC)] നിങ്ങൾക്ക് വിക്കികൾ വായിക്കാൻ കഴിയും എന്നാൽ ഒരു മണിക്കൂർ വരെ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഇത് ഒരു മണിക്കൂർ പോലും ഉണ്ടാകില്ല. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച, മൊബൈൽ വാച്ച് ലിസ്റ്റുകളിലും സമീപകാല മാറ്റങ്ങളിലും "മാറ്റങ്ങൾ" എന്ന ലിങ്കുകൾ വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് പകരം പേജ് നാൾപ്പതിപ്പിലേക്ക് ലിങ്കുചെയ്തിരുന്നു. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല. '''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * 2018 ൽ [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|ഇന്റർഫേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ]] എന്ന ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചതുമുതൽ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർക്ക് CSS/JS പേജുകളുടെ ഇല്ലാതാക്കിയ ചരിത്രം കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ അവർക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989] * [[Special:Tags|ചേഞ്ച് ടാഗുകൾ]] എന്നതിൽ ഒരു പ്രശ്‌നമുണ്ടായിരുന്നു. തിരസ്കരിച്ച എഡിറ്റിന് ശേഷം നേരിട്ട് ലരുന്ന പേജ്-സംരക്ഷണ മാറ്റങ്ങൾ പോലുള്ള പേജ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സോഫ്റ്റ്വെയർ "{{int:Tag-mw-reverted}}" ടാഗ് ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റുകളിൽ ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചുട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312] * <span class="mw-translate-fuzzy">[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] നവംബറിൽ മിക്ക വിക്കിപീഡിയകളിലും ഒരു ഓപ്റ്റ്-ഇൻ [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|ബീറ്റ സവിശേഷത]] ആയി വരുന്നതായിരിക്കും. ''കുറിപ്പ്: തീയതി തീരുമാനിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ മറ്റൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തുന്നതായിരിക്കും.''</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W44"/> 17:38, 26 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20574890 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] == <section begin="technews-2020-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' <code><nowiki>{{formatnum:TECHNEWS}}</nowiki></code>. Note that <code><nowiki>{{formatnum:123,456}}</nowiki></code> is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be <u>unformatted</u> so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&showMessage=nonnumeric-formatnum&group=core&optional=1&action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''Future changes''' * A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327] * In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W45"/> 16:09, 2 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20604769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] == <section begin="technews-2020-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html] * From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W46"/> 15:50, 9 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20634159 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] == <section begin="technews-2020-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''Changes later this week''' * If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W47"/> 15:37, 16 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20669023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] == <section begin="technews-2020-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W48"/> 17:18, 23 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20698111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] == <section begin="technews-2020-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W49"/> 17:44, 30 നവംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20728523 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] == <section begin="technews-2020-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry] '''Changes later this week''' * Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W50"/> 16:14, 7 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20754641 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] == <section begin="technews-2020-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="ml" dir="ltr"><div class="plainlinks"> വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്. '''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ''' * [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] ഫോണുകൾക്കായി ഒരു [[mw:Wikipedia for KaiOS|വിക്കിപീഡിയ ആപ്ലിക്കേഷൻ]] ഉണ്ട്. സെപ്റ്റംബറിൽ ഇത് ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറങ്ങി. ഇത് ഇപ്പോൾ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/] '''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-12-15|ml}} മുതൽ ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-16|ml}} മുതൽ വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-17|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W51"/> 21:34, 14 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20803489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] == <section begin="technews-2020-W52"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021. '''Recent changes''' * The <code><nowiki>{{citation needed}}</nowiki></code> template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things. * Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a <code><nowiki><langconvert></nowiki></code> tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082] * Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W52"/> 20:53, 21 ഡിസംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20833836 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] == <section begin="technews-2021-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729] * You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761] * Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week: ** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686] ** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] ** When a filter matches too many actions after it has been changed it is "throttled". The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this "throttle". * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the <code>watchlist</code> to <code>watch</code> will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W02"/> 15:42, 11 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20950047 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] == <section begin="technews-2021-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translating the interface]. * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791] * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W03"/> 16:09, 18 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20974628 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] == <section begin="technews-2021-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388] '''Changes later this week''' * [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W04"/> 18:30, 25 ജനുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21007423 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] == <section begin="technews-2021-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available. '''Problems''' * [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225] '''Changes later this week''' * You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332] * Often editors use a "non-breaking space" to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like <code>1.2.3.4 - 1.2.3.55</code> as well as the <code>1.2.3.4/27</code> syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be <code>185.15.56.1</code>. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W05"/> 22:38, 1 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21033195 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] == <section begin="technews-2021-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia] '''Changes later this week''' * You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W06"/> 17:41, 8 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21082948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] == <section begin="technews-2021-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available. '''Problems''' * There were problems with recent versions of MediaWiki. Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W07"/> 17:55, 15 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21105437 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741] '''Problems''' * Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 00:17, 23 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21134058 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes. * A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs. '''Problems''' * There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437] * Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 19:07, 1 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21161722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] == <section begin="technews-2021-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293] * When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185] '''Problems''' * Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257] '''Future changes''' * There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W10"/> 17:51, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21175593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] == <section begin="technews-2021-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296] '''Problems''' * Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322] * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W11"/> 23:22, 15 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21226057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] == <section begin="technews-2021-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like. * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting] '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like "tone" or "depth". It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from <code dir=ltr>wg*</code> to <code dir=ltr>mw.config</code>. <code dir=ltr>wg*</code> will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W12"/> 16:52, 22 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21244806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:30, 29 മാർച്ച് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example <code>2010-12-XX</code> instead of <code>2010-12</code> for dates with a month but no days. This is because <code>2010-12</code> could be confused with <code>2010-2012</code> instead of <code>December 2010</code>. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:39, 5 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21287348 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294] * If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use <code>mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')</code> to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898] * The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:48, 19 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21356080 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:24, 26 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21391118 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:43, 3 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:09, 10 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021] * Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from <code>[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]</code> to <code>utf8mb3</code>. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>MediaWiki:Pageimages-blacklist</code> will be renamed <code>MediaWiki:Pageimages-denylist</code>. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 13:48, 17 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21464279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:06, 24 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21477606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available. '''Problems''' * There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:05, 31 മേയ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21516076 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:02, 7 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763] * Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work. * German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:26, 14 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21587625 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>otrs-member</code> group name is now <code>vrt-permissions</code>. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615] '''Problems''' * You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:48, 21 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21593987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page <code>Special:EditGrowthConfig</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423] * Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the "extract text" button on Wikisource you can add <code>.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }</code> to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311] '''Problems''' *You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * <code>Threshold for stub link formatting</code>, <code>thumbnail size</code> and <code>auto-number headings</code> can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]]. * A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:31, 28 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21653312 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 19 July. '''Recent changes''' * [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON</code> and <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config</code>. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON</code>. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from <code>archive.is</code> to <code>web.archive.org</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432] '''Changes later this week''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:32, 5 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21694636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word <code><nowiki>__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__</nowiki></code> on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:31, 19 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21755027 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If <code>{{int:monobook-responsive-label}}</code> is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] <code>{{int:prefs-skin-responsive}}</code>. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:10, 26 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21771634 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl"></nowiki></code></bdi> without the required <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>dir</code></bdi> attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr" dir="ltr" lang="en"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl" dir="rtl" lang="he"></nowiki></code></bdi>. This also applies to some other HTML tags, such as <code>span</code> or <code>code</code>. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]]. * Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated. '''Problems''' * Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList] '''Changes later this week''' * When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this. * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks. You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis. You can test this now by adding <code>?dtenable=1</code> to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:46, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21818289 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [please test] Growth team features == <div dir="ltr" lang="en"> Hello! Sorry to use English. {{Int:please-translate}}. I'm [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. I work as a community relations specialist for the Wikimedia Foundation. I'm here to share a message from the [[mw:Growth|Growth team]]. As you may already know, the Growth team's goal is to create features that would help newcomers. Our goal is to help newcomers when they edit for the first time and also to increase the retention of new editors. [[mw:Growth#deploymentstable|Several wikis already have these features]] since a long time now. Working with these wikis, [[mw:NEWTEA|the Growth team found evidence of the efficiency of these new features]]. These features will be available for all new accounts on your Wikipedia '''starting on the week of August 23''', 2021. This way your Wikipedia will offer more options for newcomers to make good first edits and become community members. === Which features? === [[File:Screenshot of newcomer homepage variant D 2020-10-23.png|thumb|The newcomer homepage (here on Portuguese Wikipedia, displayed in English)]] We have [[mw:Growth/Feature summary|created several features]] to help them, and also to help community members who help them : * [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer homepage|'''Newcomer homepage''']]: a new special page, the best place for a newcomer to get started. Please visit it at [[Special:Homepage]] It includes: ** [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer tasks|'''Newcomer tasks''']]: a feed of task suggestions that help newcomers learn to edit. Newcomers have been making [[mw:NEWTEA|productive edits]] through this feed! [[mw:Help:Growth/Tools/Suggested edits|Know more about this tool]]. ** '''Mentorship module''' [optional]: each newcomers has a direct link to an experienced user (see below). This way, they can ask questions about editing Wikipedia, less the need to find where to ask for assistance. ** '''Impact module''': the user sees how many pages views articles they edit received. Have a look at [[Special:Impact]] for yours! * [[mw:Growth/Feature summary#Help panel|'''Help panel''']]: a platform to provide resources to newcomers while they are editing. If they do some suggested tasks, they are guided step-by-step on the process of editing. * '''Welcome Survey''': communities can know why newcomers create an account on Wikipedia. You can see it at [[Special:WelcomeSurvey]]. The features available right now in your preferences ([[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-homepage|here]] and [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|there]]) so that you can try them. ''They are'' not ''yet visible to newcomers''. === How to help? === First, we need help to '''translate the features'''. At the moment, most of the messages newcomers will see on your Wikipedia are in English, some of them have been translated using machine translation. Please help '''[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translate the interface]''' (done on [[translatewiki.net]]. It needs a specific account). Also, I need your help checking on the configuration the team setups as default. '''Please try the features''' and let us know if something questions you. Newcomers tasks are based on templates to suggest edits to newcomers. You can check the templates used on [[MediaWiki:NewcomerTasks.json]]. You can also change the templates and the help links defined there. Several templates can be added for the same task. It you are familiar with Phabricator, '''[[phab:T275069|here is the ticket about this deployment]]'''. Please find your wiki in the list to access all the information we used for the deployment. Please have a look at it. You can suggest changes by replying to this message. If you wish to, you can create a list of mentors. This will activate the optional Mentorship module. Please [[mw:Growth/Communities/How to introduce yourself as a mentor|format the list following the guidance]]. You need at least one mentor for each 500 new accounts created monthly on your wiki (3 mentors minimum). Are you hesitant to become a mentor? Please check [[mw:Growth/Communities/How to interact with newcomers|the resources we have written]] based on other mentors' experiences. Please tell us if you are interested by creating a mentor list! Let me know if you have any question about this deployment, please ping me! Of course, if this message is not at the right place, please move or share it (and let me know). All the best, [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 15:33, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=21840649 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available. '''Problems''' * You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449] '''Changes later this week''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="visualClear"></div></nowiki></code></bdi> will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div style="clear:both;"></div></nowiki></code></bdi>. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]]. '''Future changes''' * [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:20, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21856726 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] '''Problems''' * There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719] '''Changes later this week''' * A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549] *Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for "Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition"|from tool maintainers]] on some specific questions. * In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:27, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21889213 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><score></nowiki></code></bdi> notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in "safe mode". The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]]. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:58, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21923254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Read-only reminder == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="MassMessage"/> A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes. This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes). For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]]. A banner will be displayed 30 minutes before the operation. Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}<section end="MassMessage"/> </div> 20:34, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21927201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors. '''Problems''' * Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance. * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:00, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21954810 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/] * Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.  The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:20, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21981010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680] * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more. '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664] * You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>golang</code></bdi> can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>output</code></bdi> mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:34, 13 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22009517 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021. * MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which "stubs" would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917] * A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported. '''Problems''' * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>piprop</nowiki></code></bdi> parameter has been renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prpiprop</nowiki></code></bdi>. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 18:31, 20 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22043415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> 22:21, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:30, 4 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> 15:30, 11 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> 20:53, 18 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> 20:07, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> 20:27, 1 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> 20:36, 8 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> 22:06, 15 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> 20:02, 22 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> </div> 21:14, 29 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> 21:58, 6 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> 22:27, 13 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> 22:05, 20 ഡിസംബർ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 01:23, 11 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 19:54, 17 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 21:37, 24 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 17:41, 31 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 21:15, 7 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 19:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 19:11, 21 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 22:59, 28 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 21:15, 7 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 22:07, 14 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 16:00, 21 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 19:54, 28 മാർച്ച് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 21:00, 4 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 19:44, 11 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 23:11, 18 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 22:55, 25 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 19:33, 2 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 15:22, 9 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 18:57, 16 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 00:20, 24 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 20:28, 30 മേയ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 02:45, 7 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 16:58, 13 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20:17, 20 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 20:02, 27 ജൂൺ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 19:31, 4 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 19:24, 11 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 22:59, 18 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 19:26, 25 ജൂലൈ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 21:21, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 19:49, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 21:08, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 00:11, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 23:04, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 23:21, 5 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 01:49, 13 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 22:15, 19 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:29, 27 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:22, 4 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 14:08, 10 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 17 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 24 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:14, 31 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:31, 8 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:54, 14 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:20, 21 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:02, 28 നവംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:40, 6 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:33, 12 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 19 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 10 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:09, 17 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:45, 23 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 31 ജനുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:20, 6 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:48, 14 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:57, 21 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:46, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 6 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 13 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:25, 21 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 28 മാർച്ച് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:38, 3 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:04, 10 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:53, 18 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:02, 24 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:44, 2 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:35, 9 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 15 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 16:54, 22 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:01, 29 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:51, 5 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:50, 12 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:08, 19 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 26 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:50, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:53, 10 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:07, 17 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:19, 25 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 31 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:59, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 15:24, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:59, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:32, 4 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:07, 11 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:19, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 26 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:26, 3 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:39, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 16 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:16, 23 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 30 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:05, 6 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:52, 13 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:55, 21 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:08, 27 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:50, 4 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:12, 12 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:17, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:19, 9 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 16 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:03, 23 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29 ജനുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:48, 13 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:36, 19 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:46, 4 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:39, 18 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:56, 25 മാർച്ച് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:35, 2 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 8 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:28, 15 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:27, 22 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:33, 30 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:44, 6 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:58, 13 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:34, 3 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 17 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:32, 24 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:31, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:30, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 23 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 29 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:53, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:32, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:06, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:02, 17 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:36, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:19, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:42, 7 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:20, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:56, 28 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 4 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 12 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:00, 19 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 25 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:22, 2 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:24, 16 ഡിസംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Tech News: 2025-36 == <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.</span> [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].</span> * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In depth</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.</span> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> dxxl6ac9kizw3eg3opqbkfuzzeyulm5 സന്ദുക് രൂഇത് 0 525654 4632581 4569516 2026-06-23T13:51:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632581 wikitext text/x-wiki {{PU|Sanduk Ruit}} {{Infobox person | name = സന്ദുക് രൂഇത് | image = Sanduk Ruit Erudite Conclave Medical College Trivandrum.JPG | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1954|09|4}} | birth_place = [[Olangchung Gola|ഒലാങ്ചുങ് ഗോല]], [[Taplejung District|തപ്ലെജങ് ജില്ല]], [[Kingdom of Nepal|നേപ്പാൾ]] | nationality = നേപ്പാൾ | alma_mater = [[King George's Medical College|കിങ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] ([[University of Lucknow|ലക്നൊ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]])<br/>[[All India Institute of Medical Sciences, New Delhi|എയിംസ്, ന്യൂഡെൽഹി]] | occupation = [[Ophthalmology|നേത്രരോഗവിദഗ്ധൻ]], നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ വിദഗ്ധൻ | spouse = നന്ദ രൂഇത് | children = | awards = [[Honorary Officer of the Order of Australia|ഹോണററി ഓഫീസർ ഓഫ് ദ ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[Ramon Magsaysay Award|മാഗ്സസെ അവാർഡ്]]<br/>[[Padma Shri|പദ്മശ്രീ]] | website = {{URL|tilganga.org}} }} ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് അതിന്റെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ അവാർഡായ [[പത്മശ്രീ]] ബഹുമതി നൽകി ബഹുമാനിച്ചിട്ടുള്ള [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളി]] [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധനാണ്]] '''സന്ദുക് രൂഇത്''' ( {{Lang-ne|सन्दुक रूइत}} ). ചെറിയ മുറിവുകളിലൂടെ തിമിരം നീക്കം ചെയ്യുന്ന [[തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ|തിമിര ശസ്ത്രക്രിയാ]] രീതിയിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലും]] [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലുമായി]] 130,000 ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് [[തിമിരം]] മൂലം നഷ്ടപ്പെട്ട കാഴ്ച തിരിച്ചുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="CNN">{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/|title=Sight for sore eyes: 'Maverick' doctor who restored the vision of 100,000 people|access-date=2014-12-17|publisher=CNN}}</ref> [[Tilganga Institute of Ophthalmology|തിൽഗംഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി]] സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം. ഗുണനിലവാരമുള്ള, മികച്ച തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയെ ഏറ്റവും ദരിദ്രരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂലം അദ്ദേഹത്തെ "കാഴ്ചയുടെ ദൈവം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 1994 ൽ, ദരിദ്രർക്ക് സൌജന്യ തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന തിൽ‌ഗംഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി സ്ഥാപിക്കാൻ രൂഇത് മുൻകൈ എടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://tilganga.org/about-us/|title=About Us: A brief journey of the account thus far...|access-date=2018-10-06|website=Tilganga Institute of Ophthalmology|archive-date=2018-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006195044/https://tilganga.org/about-us/|url-status=dead}}</ref> ഇവിടെ തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കായി ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള [[ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ്|ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസുകൾ]] വളരെ കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ ലെൻസുകളുടെ വളരെ കുറഞ്ഞ ചിലവ് ഗുണനിലവാരമുള്ള തിമിര ശസ്ത്രക്രിയകൾ ദരിദ്ര ജനങ്ങൾക്ക് പോലും താങ്ങാനാവുന്നതാക്കി. “തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവും ചിലവ് കുറഞ്ഞതുമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിനെ]] മുൻപന്തിയിൽ നിർത്തിയതിനും, ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ ഉൾപ്പടെയുള്ള അന്ധർക്ക് വീണ്ടും കാഴ്ച്ച നൽകാൻ പ്രാപ്‌തമാക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി", സമാധാനത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര ധാരണയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള [[മാഗ്സസെ അവാർഡ്]] രൂഇതിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|title=Ramon Magsaysay Award Foundation|access-date=2018-10-01|archive-date=2018-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829054257/http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|url-status=dead}}</ref> തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ചെലവ് 90 ശതമാനം കുറച്ച്, മുപ്പതിലധികം രാജ്യങ്ങൾക്ക് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ ലെൻസുകൾ നൽകുന്നതിലേക്ക് നയിച്ച 1980 കളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിനുള്ള അംഗീകാരമായി 2018 ൽ, [[ഭാരത സർക്കാർ]] അതിന്റെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ അവാർഡായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] എഴുത്തുകാരൻ അലി ഗ്രിപ്പർ രചിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രം ''ദി ബെയർഫൂട്ട് സർജൻ'' 2018 ജൂണിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഈ ജീവചരിത്രത്തിന്റെ [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]] വിവർത്തന പതിപ്പ് 'സന്ദുക് രൂഇത്' ഫൈൻ പ്രിന്റ് ബുക്സ് 2019 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/work/editions/63303776-the-barefoot-surgeon-the-inspirational-story-of-dr-sanduk-ruit-the-ey|title=Goodreads book editions|access-date=|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == വടക്കുകിഴക്കൻ നേപ്പാളിലെ ടാപ്ലെജംഗ് ജില്ലയിലെ [[തിബെത്ത്|ടിബറ്റ്]] അതിർത്തിയിലുള്ള വിദൂര പർവത ഗ്രാമമായ ഒലാങ്‌ചുങ്‌ഗോലയിൽ, ഗ്രാമീണരും നിരക്ഷരരുമായ മാതാപിതാക്കളുടെ മകനായി 1954 സെപ്റ്റംബർ 4 നാണ് രൂഇത് ജനിച്ചത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മൂന്നാമത്തെ കൊടുമുടിയായ [[കാഞ്ചൻ‌ജംഗ കൊടുമുടി|കാഞ്ചൻജംഗയുടെ]] മടിയിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 11,000 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 200 ആളുകളുള്ള ഒരു ചെറിയ ക്ലസ്റ്ററായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രാമം. വൈദ്യുതിയോ സ്കൂളോ ആരോഗ്യ സൗകര്യങ്ങളോ ആധുനിക ആശയവിനിമയ മാർഗങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത നേപ്പാളിലെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണിത്. വർഷത്തിൽ ആറ് മുതൽ ഒമ്പത് മാസം വരെ ഇവിടം മഞ്ഞുവീഴ്ചയിൽ കിടക്കുന്നു. ചെറുകിട കൃഷി, ചെറുകിട വ്യാപാരം, കന്നുകാലി വളർത്തൽ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ആയിരുന്നു രൂഇതിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം.<ref>{{Cite web|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|title=Ruit, Sanduk|access-date=2018-10-04|date=2006|website=Ramon Magsaysay Award Foundation|archive-date=2018-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829054257/http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|url-status=dead}}</ref> നാല് മക്കളിൽ രണ്ടാമനായിരുന്നു രൂഇത്, എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് സഹോദരങ്ങളെയും നഷ്ടപ്പെട്ടു. മൂത്ത സഹോദരൻ വയറിളക്കം ബാധിച്ച് മൂന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ മരണപ്പെട്ടു<ref name="bfs">{{Cite book|title=The Barefoot Surgeon: The inspirational story of Dr Sanduk Ruit, the eye surgeon giving sight and hope to the world's poor|last=Gripper|first=Ali|publisher=Allen & Unwin|year=2018|isbn=9781760292706|location=Australia}}</ref> {{Rp|3–4}}, ഇളയ സഹോദരി ചുണ്ടക്ക് എട്ടാം വയസ്സിൽ പനി ബാധിച്ചു. പല അഭിമുഖങ്ങളിലും, രൂഇത് അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഏറ്റവും വേദനാജനകമായത് അനുജത്തി യാംഗ്ലയുടെ മരണമാണെന്ന് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. സഹോദരിമാരിൽ രുഇതിന് ഏറ്റവും അടുപ്പം യാംഗ്ലയോട് ആയിരുന്നു.<ref name=bfs/>{{Rp|9}} എന്നാൽ 15 വയസുള്ളപ്പോൾ [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗം]] മൂലം അവൾ ദാരുണമായി മരണപ്പെട്ടു. വളരെ ദരിദ്ര കുടുംബമായിരുന്നതിനാൽ ലഭ്യമായ ഏറ്റവും മികച്ച ചികിത്സ നൽകി അവളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഈ നഷ്ടം അദ്ദേഹത്തിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനം ഉണ്ടാക്കിയതായും, ഒരു ഡോക്ടറായി ആരോഗ്യസംരക്ഷണം ലഭിക്കാത്ത പാവപ്പെട്ടവർക്കായി പ്രവർത്തിക്കാനുമുള്ള ദൃഢനിശ്ചയം തന്നിലുണ്ടായതിന് കാരണം ഈ മരണമാണെന്ന് പല അഭിമുഖങ്ങളിലും രൂഇത് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name=bfs/>{{Rp|37–40}} പതിനൊന്ന് ദിവസത്തെ നടത്തം കൊണ്ട് മാത്രം എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയുന്നത്ര ദൂരത്തിൽ, [[ഡാർജിലിങ്|ഡാർജിലിംഗിൽ]] ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള സ്കൂൾ.<ref name="RMA">{{Cite web|url=http://rmaward.asia/rmtli/everyone-deserves-good-vision/|title=Sanduk Ruit: Everyone Deserves Good Vision|access-date=2018-01-23|date=July 25, 2016|publisher=Ramon Magsaysay Award Foundation|archive-date=2018-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903201400/http://rmaward.asia/rmtli/everyone-deserves-good-vision/|url-status=dead}}</ref> ചെറുകിട വ്യാപാരിയായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകി, [[ഡാർജിലിങ്|ഡാർജിലിംഗിലെ]] സെന്റ് റോബർട്ട്സ് സ്കൂളിലേക്ക് രൂഇതിനെ അയയ്ക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല മെഡിക്കൽ ജീവിതത്തിന് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുകയും ചെയ്തു. 1969 ൽ നേപ്പാളിലെ [[കാഠ്മണ്ഡു|കാഠ്മണ്ഡുവിലെ]] സിദ്ധാർത്ഥ വനസ്താലി സ്കൂളിൽ നിന്ന് രുഇത് ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് ഉപരിപഠനത്തിന് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] എത്തി. 1972 മുതൽ 1976 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ [[ലഖ്‌നൗ|ലഖ്‌നൗവിലെ]] കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ എംബിബിഎസ് പഠിച്ചു. 1981 മുതൽ ദില്ലിയിലെ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ കൂടുതൽ പഠനങ്ങൾ നടത്തി.  നെതർലാൻഡ്‌സ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധനായ]] പ്രൊഫസർ [[Fred Hollows|ഫ്രെഡ് ഹോളോസ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാർഗ്ഗദർശി ആണ്.<ref name=RMA/> == നേട്ടങ്ങൾ == 1986 ൽ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന രൂഇതും ഫ്രെഡ് ഹോളോസും, വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്കായി ചിലവ് കുറഞ്ഞ ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു തന്ത്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.<ref name="healio">{{Cite web|url=http://www.healio.com/ophthalmology/news/print/ocular-surgery-news-asia-pacific-edition/%7B8ec07d3b-a963-4a73-a770-0b06574ff9a0%7D/surgeon-brings-innovative-techniques-to-ophthalmologists-worldwide|title=Surgeon brings innovative techniques to ophthalmologists worldwide|access-date=2018-01-23|date=June 1, 2010|publisher=Ocular Surgery News}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, അപ്പോഴും പല തിമിര രോഗികൾക്കും ലെൻസുകൾ വളരെ ചെലവേറിയതായി തുടർന്നിരുന്നു. 1995-ൽ രുഇത് വളരെ കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ നിർമ്മിക്കാനാവുന്ന ഒരു പുതിയ ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 2010 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഈ ലെൻസ് 60 ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. യുഎസ് മെഡിക്കൽ സ്കൂളുകളിൽ രൂഇതിന്റെ രീതി ഇപ്പോൾ പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വളരെ ചിലവ് കുറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, രൂഇതിന്റെ രീതിക്ക് പാശ്ചാത്യ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ അതേ വിജയ നിരക്ക് (ആറുമാസത്തിൽ 98%) ഉണ്ട്. 1994-ൽ<ref>{{Cite web|url=http://www.tilganga.org/|title=Tilganga Institute of Ophthalmology|access-date=2017-10-06|website=Tilganga Institute of Ophthalmology}}</ref> രൂഇതും ഫ്രെഡ് ഹോളോസ് ഫൌണ്ടേഷനും ചേർന്ന് കാഠ്മണ്ഡുവിൽ തിൽഗംഗ ഐ സെന്റർ സ്ഥാപിച്ചു, അത് ഇപ്പോൾ തിൽഗംഗ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഒഫ്താൽമോളജി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollows.org/au/latest/sight-restored-to-187-people-in-remote-nepal|title=Sight restored to 187 people in remote Nepal|access-date=2018-01-23|date=2010|publisher=[[The Fred Hollows Foundation]]}}</ref> തിൽഗംഗ 90,000 ത്തിലധികം ഓപ്പറേഷനുകൾ‌ നടത്തുകയും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 500 ഓളം മെഡിക്കൽ ഓഫീസർ‌മാരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ അവിടെ 5 യുഎസ് ഡോളറിൽ‌ താഴെ നിരക്കിൽ ഇൻട്രാഒക്യുലർ ലെൻസുകൾ‌ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="RMA"/> അതുപോലെ ഇവിടെ, ഇറക്കുമതി ചെയ്താൽ 150 ഡോളർ വില വരുന്ന പ്രോസ്തെറ്റിക് കണ്ണുകളെ അപേക്ഷിച്ച് ചിലവ് വളരെ കുറഞ്ഞ (3 യുഎസ് ഡോളർ) പ്രോസ്റ്റെറ്റിക് കണ്ണുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കേന്ദ്രത്തിൽ എത്താൻ കഴിയാത്തവർക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കോ വേണ്ടി, രൂഇതും സംഘവും മൊബൈൽ ഐ ക്യാമ്പുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="CNN"/> കാഠ്മണ്ഡുവിൽ ഒരു ഉത്തരകൊറിയൻ നയതന്ത്രജ്ഞനെ ചികിത്സിച്ച ശേഷം 2006 ൽ ഉത്തരകൊറിയ സന്ദർശിക്കാൻ അനുവദിക്കാൻ രൂഇത് ഉത്തരകൊറിയൻ അധികാരികളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref name="CNN"/> അവിടെ അദ്ദേഹം 1000 രോഗികൾക്ക് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തുകയും നിരവധി പ്രാദേശിക ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹംമൂലം കാഴ്ച ലഭിച്ച പലരും തങ്ങളുടെ കാഴ്ച പുനസ്ഥാപത്തിന്റെ അംഗീകാരം ഉത്തര കൊറിയയുടെ അപ്പോഴത്തെ പരമോന്നത നേതാവായ [[കിം ജോങ് ഇൽ|കിം ജോങ് ഇലിനായിരുന്നു]] നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=http://docuwiki.net/index.php?title=Inside_-_Undercover_in_North_Korea#Information|title=Inside – Undercover in North Korea}}</ref> == മീഡിയ കവറേജ് == ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മികച്ച അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളുടെ ഡസൻ കണക്കിന് ഡോക്യുമെന്ററികൾ, വാർത്താ റിപ്പോർട്ടുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ എന്നിവ രൂഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ചും വിദൂര ഭാഗങ്ങളിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേത്ര ക്യാമ്പുകളെ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട് * 2018 ൽ ദി ഡെയ്‌ലി ടെലിഗ്രാഫിൽ, അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് മിറാൻഡ വുഡ് എഴുതിയ 2018 ഫീച്ചർ സ്റ്റോറി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു * 2006 ലെ നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ഡോക്യുമെന്ററി ''ഇൻസൈഡ് നോർത്ത് കൊറിയ,'' വളരെ നിയന്ത്രിത രാജ്യത്ത് രൂയിറ്റിന്റെ ശസ്ത്രക്രിയയും, അതിന്റെ ഫലമായി ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് കൊറിയയുടെ പരമോന്നത നേതാവ് [[കിം ജോങ് ഇൽ|കിം ജോങ് ഇലിന്]] നൽകിയ രോഗികളുടെ പരസ്യമായ പ്രശംസയും രേഖപ്പെടുത്തി. * 2010 ലെ ബിബിസി ഡോക്യുമെന്ററി സീരീസായ ''ഹ്യൂമൻ പ്ലാനറ്റിന്റെ'' എപ്പിസോഡ് 5 (''മൌണ്ടെൻസ് - ലൈഫ് ഇൻ തിൻ എയർ'' ) ൽ നേപ്പാളിലെ രൂഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.hollows.org/|title=Australian charity ending avoidable blindness|access-date=2017-10-26|publisher=The Fred Hollows Foundation}}</ref> * ഇറ്റാലിയൻ സംവിധായകൻ സ്റ്റെഫാനോ ലെവിയുടെ 2011 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഔട്ട് ഓഫ് ഡാർക്ക്നെസ്'' എന്ന ചിത്രം വിദൂര വടക്കൻ നേപ്പാളിലെ രൂഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.outofthedarkness-film.com|title=Out of the Darkness|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626195757/http://www.outofthedarkness-film.com/|archive-date=June 26, 2017}}</ref> * 2015 ൽ രൂഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ''[[ദ് ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്|ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിൽ]]'' ലേഖനം ആയിപ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. * എബിസി കൺസർവേഷൻസിന് വേണ്ടിയുള്ള എബിസി റേഡിയോ അഭിമുഖം- "[https://www.cbsnews.com/news/fighting-preventable-blindness-in-burma-and-beyond/][https://www.abc.net.au/radio/programs/conversations/conversations-sanduk-ruit/9941582 The doctor known as the ‘God of Sight]’" റിച്ചാർഡ് ഫിഡ്‌ലർ (2018) * ബിൽ വിറ്റേക്കറുടെ സിബിഎസ് വാർത്താ ലേഖനം[https://www.cbsnews.com/news/fighting-preventable-blindness-in-burma-and-beyond/ Restoring eyesight with a simple, inexpensive surgery] (2017) * സി‌എൻ‌എൻ‌ ലേഖനം [https://www.abc.net.au/radio/programs/conversations/conversations-sanduk-ruit/9941582][https://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/index.html Sight for sore eyes: 'Maverick' doctor who restored the vision of 100,000 people] ’ സോഫി ബ്രൌൺ‌ (2014) * സി‌എൻ‌എൻ‌ ഫോട്ടോകൾ‌ [https://edition.cnn.com/2014/12/11/asia/gallery/nepal-eye-doctor/index.html Nepal Miracle Eye Doctor heals 100, 000] * നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ഡോക്യുമെന്ററി [https://www.youtube.com/watch?v=T8d_aFkoJLA Miracle Doctors: Curing Blindness] * അൽ ജസീറ ഡോക്യുമെന്ററി [http://www.aljazeera.com/programmes/101east/2014/07/gift-sight-201471574440164234.html ദി ഗിഫ്റ്റ് ഓഫ് സൈറ്റ്] (2014) * റോയിട്ടേഴ്‌സ് [https://www.reuters.com/article/us-nepal-eyes-idUSBRE84100T20120502 Nepal's "magic" surgeon brings light back to poor] (2012) * മിനി ഡോക്യുമെന്ററി ബൈ ഗ്രേറ്റ് ബിഗ് സ്റ്റോറി [https://www.youtube.com/watch?v=SVCfYGJV_2s This Surgeon Has Restored Sight to 130,000 of Nepal’s Blind] (2019) * ഡെയ്‌ലി യു‌എസ് ടൈംസ് ഫീച്ചർ [https://www.dailyustimes.com/dr-sanduk-ruit-is-the-god-of-sight Nas Daily Discovers Dr. Sanduk Ruit: He Is The God Of Sight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201110104236/https://www.dailyustimes.com/dr-sanduk-ruit-is-the-god-of-sight |date=2020-11-10 }} (2020) == അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും == * 2007 മെയ് മാസത്തിൽ ഹോണററി ഓഫീസർ ഓഫ് ദ ഓർഡർ ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ ബഹുമതി ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1134622&search_type=simple&showInd=true|title=It's an Honour – Honours – Search Australian Honours|access-date=2017-10-26|website=www.itsanhonour.gov.au|archive-date=2017-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027024627/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1134622&search_type=simple&showInd=true|url-status=dead}}</ref> * 2006 ജൂണിൽ അദ്ദേഹത്തിന് [[മാഗ്സസെ അവാർഡ്]] ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationRuitSan.htm|title=The Ramon Magsaysay Award Foundation • Honoring greatness of spirit and transformative leadership in Asia|access-date=2017-10-26|website=www.rmaf.org.ph}}</ref> * അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം 2001 ൽ ബിൽ യ്യൂംഗ് കണ്ടെത്തിയ ഛിന്നഗ്രഹത്തിന് 83362 സന്ദുക് രൂഇത് എന്ന് പേര് നൽകി * 2015 ഡിസംബർ 17 ന് ഭൂട്ടാനിലെ നാഷണൽ ഓർഡർ ഓഫ് മെറിറ്റ് അംഗമായി.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbs.bt/news/?p=55360|title=His Majesty awards National Order of Merit – BBS|access-date=2017-10-26|date=December 17, 2015|publisher=}}</ref> * 2016 ഒക്ടോബർ 27 ന്, ഏഷ്യാ സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്ന് ഏഷ്യാ ഗെയിം ചേഞ്ചർ അവാർഡ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.americanbazaaronline.com/2016/09/13/nepali-eye-surgeon-sanduk-ruit-among-recipients-2016-asia-game-changers-award/|title=Nepali eye surgeon Sanduk Ruit among recipients of the 2016 Asia Game Changers award|access-date=September 15, 2020|last=<!--Not stated-->|date=September 13, 2016|website=The American Bazaar|archive-url=https://web.archive.org/web/20160926191303/http://www.americanbazaaronline.com/2016/09/13/nepali-eye-surgeon-sanduk-ruit-among-recipients-2016-asia-game-changers-award|archive-date=2016-09-26|url-status=live}}</ref> * 2018 ൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യയിലെ നാലാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ആദരിച്ചു. * നേപ്പാൾ സർക്കാർ ഡോ. സന്ദുക് രൂഇതിനെ ആദ്യ സുപ്രസിദ്ധ പ്രബാൽ ജനസേവാശ്രീ നൽകി ആദരിക്കും എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-announces-list-of-594-persons-for-state-honours/</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == *{{Official|http://www.tilganga.org}} {{Padma Shri Award Recipients in Medicine}} {{Ramon Magsaysay Award Winners}} [[വർഗ്ഗം:മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] sk52obj8lxmm4u5falhuanuqi2d2rgs സാജൻ മണി 0 527614 4632607 4547367 2026-06-23T15:27:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632607 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sajan Mani | image = Sajan Mani.jpg | native_name = സാജൻ മണി | native_name_lang = [[Malayalam]] | birth_name = സാജൻ മണി | birth_date = 1982 | birth_place = [[ഇരിട്ടി|കുന്നോത്ത്, ഇരിട്ടി]] | citizenship = ഇന്ത്യൻ | occupation = കലാകാരൻ, സമകാലീന കലാകാരൻ, പ്രതിഷ്ഠാപന കലാകാരൻ | known_for = സമകാലീന കല, പ്രതിഷ്ഠാപന കല }} [[ബെർലിൻ|ബർലിൻ]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[സമകാലീന കല|സമകാലീന കലാകാരനാണ്]] സാജൻ മണി<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/171016/black-beauty-sajan-mani-talks-about-his-performance.html|title=Black beauty: Sajan Mani talks about his performance|access-date=2020-12-12|last=cris|date=2016-10-17|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/art/art-for-the-public/article5100753.ece|title=Art for the public - The Hindu|access-date=2020-12-12|date=2020-12-12|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212104330/https://www.thehindu.com/features/friday-review/art/art-for-the-public/article5100753.ece|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nomegallery.com/artists/sajan-mani/|title=Nome {{!}} Sajan Mani|access-date=2020-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.platform-mag.com/art/sajan-mani.html|title=Sajan Mani|access-date=2020-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.appletimes.in/life-style/dalit-our-bodies-by-manus-legislation-didnt-have-the-fitting-to-listen-to-a-textual-content-artist-sajan-mani/|title=Dalit our bodies, by Manu’s legislation, didn’t have the fitting to listen to a textual content: Artist Sajan Mani|access-date=2020-12-12|date=2020-10-29|language=en-US|archive-date=2020-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101025852/https://www.appletimes.in/life-style/dalit-our-bodies-by-manus-legislation-didnt-have-the-fitting-to-listen-to-a-textual-content-artist-sajan-mani/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newswould.com/india/dalit-our-bodies-by-manus-legislation-didnt-have-the-fitting-to-listen-to-a-textual-content-artist-sajan-mani/|title=Dalit our bodies, by Manu’s legislation, didn’t have the fitting to listen to a textual content: Artist Sajan Mani - NewsWould|access-date=2020-12-12}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/society/body-of-evidence-the-art-of-sajan-mani/article32979693.ece|title=Through his performance pieces, Sajan Mani pushes his body to its limits to relive the pain of the Dalit life - The Hindu|access-date=2020-12-12|date=2020-12-12|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212142911/https://www.thehindu.com/society/body-of-evidence-the-art-of-sajan-mani/article32979693.ece|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/apr/27/Body-Code-747555.html|title=Body Code|access-date=2020-12-13}}</ref>. [[:en:Berlin Art Prize|ബെർലിൻ ആർട് പ്രൈസ്]] പുരസ്‌കാരം <ref name=":4" /><ref name=":5">{{Cite news|title=Artist Sajan Mani wins ‘Berlin Art Prize’ for visual arts|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/artist-sajan-mani-wins-berlin-art-prize-for-visual-arts/article33663145.ece|work=The Hindu|date=2021-01-26|access-date=2021-01-26|issn=0971-751X|language=en-IN|others=Special Correspondent}}</ref> നേടുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരനായ കലാകാരനാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങൾ<ref>{{Citation|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=The hard life of India's Dalits on display in Berlin art gallery {{!}} DW {{!}} 12.10.2020|url=https://www.dw.com/en/india-dalits-life-on-display-in-berlin/av-55241167|language=en-GB|access-date=2020-12-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.art-agenda.com/announcements/184936/artasiapacific-november-december-2016|title=art-agenda|access-date=2020-12-13|language=en}}</ref><ref>Roberts, Cleo. Indian artivism [online]. ArtAsiaPacific, No. 101, Nov/Dec 2016: 59-60, 63-65. Availability: <<nowiki>https://search.informit.com.au/documentSummary;dn=418849005138675;res=IELHSS</nowiki>> ISSN: 1039-3625. [cited 13 Dec 20].</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://theview.media/249-wcvvre/|title=മികവിന്റെ ജാതി|access-date=2020-12-13|date=2020-12-10|language=en-US|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212121253/https://theview.media/249-wcvvre/|url-status=dead}}</ref>, കോളോണിയലിസത്തിനു ശേഷമുള്ള [[ദളിതർ|ദലിത്]] ജീവിതങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/dalit-bodies-by-manus-law-didnt-have-the-right-to-hear-a-text-artist-sajan-mani-6908511/|title=Dalit bodies, by Manu’s law, didn’t have the right to hear a text: Artist Sajan Mani|access-date=2020-12-12|date=2020-10-29|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.platform-mag.com/art/sajan-mani.html|title=Sajan Mani|access-date=2020-12-13}}</ref> തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ വാൻകൂവർ ബിനാലെ<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.vancouverbiennale.com/artworks/citizen-ship-burn-it-down/|title=Citizen Ship Burn It Down! - Vancouver Biennale|access-date=2020-12-12|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vancouverbiennale.com/sajan-mani-at-a-performance/|title=Residency Sajan Mani in the studio - Vancouver Biennale|access-date=2020-12-13|language=en-US}}</ref>, കംപാല ആർട്ട് ബിനാലെ<ref>{{Cite web|url=http://kampalabiennale.org/sajan-mani/|title=Sajan Mani|access-date=2020-12-13|language=en-US}}</ref>, ധാക്ക ആർട്ട് സമ്മിറ്റ്, കൊൽക്കത്ത ഇന്റർനാഷണൽ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ<ref>{{Cite web|url=https://www.artforum.com/diary/skye-arundhati-thomas-around-the-india-art-fair-78585|title=Skye Arundhati Thomas around the India Art Fair|access-date=2020-12-12|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/rabbit-to-chicken-earthen-glasses-to-mirrors-all-for-art/cid/1288898|title=Rabbit to chicken, earthen glasses to mirrors: all for art|access-date=2020-12-12}}</ref> അടക്കമുള്ള അന്തർദേശീയ വേദികളിൽ കലാ പ്രകടനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ടു<ref>{{Cite web|url=http://theconversation.com/how-indian-artists-are-fighting-against-the-modi-fication-of-history-53411|title=How Indian artists are fighting against the Modi-fication of history|access-date=2020-12-12|last=Roberts|first=Cleo|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/society/body-of-evidence-the-art-of-sajan-mani/article32979693.ece|title=Through his performance pieces, Sajan Mani pushes his body to its limits to relive the pain of the Dalit life - The Hindu|access-date=2020-12-13|date=2020-12-13|archive-date=2020-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213041518/https://www.thehindu.com/society/body-of-evidence-the-art-of-sajan-mani/article32979693.ece|url-status=bot: unknown}}</ref>. ചിത്രകല, പെർഫോമൻസ് ആർട്ട്<ref>{{Cite web|url=https://www.vervemagazine.in/people/avant-garde-aesthetes-jagdip-jagpals-artists-to-watch-out-for|title=Avant-Garde Aesthetes: Jagdip Jagpal's Artists To Watch Out For|access-date=2020-12-12|date=2018-08-15|language=en-US}}</ref>, [[പ്രതിഷ്ഠാപന കല]]<ref>{{Cite web|url=https://indiaartfair.in/sajan-mani-this-silence-is-violence|title=Sajan Mani: "This Silence Is Violence. It Cannot Go On Anymore" - Blog|access-date=2020-12-12|date=2018-09-18}}</ref>, വീഡിയോ ഇൻസ്റ്റലേഷൻ എന്നീ മാധ്യമങ്ങളിൽ കലാപ്രവർത്തങ്ങൾ നടത്തി വരുന്നു. === വിദ്യാഭ്യാസം === കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്നും 2004 ൽ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദം. 2011 ൽ കർണ്ണാടക സ്റ്റേറ്റ് ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്നും ഫൈൻ ആർട്സിൽ ബിരുദം. പിന്നീട് 2019 ൽ വൈസൻസീ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്ടിൽ നിന്നും സ്പേഷ്യൽ സ്റ്റ്രാറ്റജീസ്<ref>{{Cite web|url=https://kh-berlin.de/en/people/show/sajan-mani-3690.html|title=People {{!}} Weißensee Kunsthochschule Berlin|access-date=2020-12-13|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122004244/https://kh-berlin.de/en/people/show/sajan-mani-3690.html|url-status=dead}}</ref> എന്ന വിഷയത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം. === ജീവിതരേഖ === [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ|കൊച്ചി- മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ]] ആദ്യ [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ 2012|എഡീഷനിൽ]] എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡംഗമായിരുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://malayal.am/node/15754|title=അമൂർത്തതയുടെ അപനിർമ്മാണം അഥവാ ആരിയൽ ഹസ്സൻ|access-date=2020-12-12|last=Follow|first=Sajan Mani|language=ml|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123001702/https://malayal.am/node/15754|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malayal.am/node/22598|title=ഇത് ജനങ്ങളുടെ ബിനാലെ|access-date=2020-12-12|last=Follow|first=Sajan Mani|language=ml|archive-date=2021-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121233137/https://malayal.am/node/22598|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mumbaikaakka.com/?p=2306|title=മലയാളി / മനുഷ്യൻ/ രഘുനാഥ്|access-date=2020-12-12|date=2013-10-07|language=en-US}}</ref>. വാൻകൂവർ ബിനാലെ, കംപാല ആർട്ട് ബിനാലെ, ധാക്ക ആർട്ട് സമ്മിറ്റ്, കൊൽക്കത്ത ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, സെനോരിയ - സനാപരന്റ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ ഗോവ, മുസര മിക്സ് ഫെസ്റ്റിവൽ<ref>{{Cite web|url=https://www.jpost.com/in-jerusalem/creature-discomfort-494545|title=Creature discomfort|access-date=2020-12-13|language=en-US}}</ref> എന്നിവിടങ്ങളിൽ പെർഫോം ചെയ്തിട്ടുണ്ടു്. 2021 ലെ, [[:en:Berlin Art Prize|ബെർലിൻ ആർട് പ്രൈസ്]] പുരസ്‌കാരം <ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.adk.de/de/news/index.htm?we_objectID=61994|title=Annett Gröschner erhält den Großen Kunstpreis Berlin 2021|access-date=2021-01-24|website=www.adk.de|language=de}}</ref><ref name=":5" /> നേടിയിട്ടുണ്ട്. === പ്രധാനപ്പെട്ട സൃഷ്ടികൾ === * മിസ്സിങ്<ref>{{Cite web|url=https://www.vancouverbiennale.com/sajan-mani-at-studio/|title=Residency Sajan Mani at a performance - Vancouver Biennale|access-date=2020-12-13|language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> * എക്കോ - ആർട്ട് പ്രൊജക്ട്<ref name=":2" /> * കൊളാബറേറ്റീവ് പെർഫോമൻസ് - കിപാഫ് * മൈ നേം ഈസ് ബ്ലാക്ക് * മൈന്റ് ദ് ഗ്യാപ്പ് - 01 * മൈന്റ് ദ് ഗ്യാപ്പ് - 02 * ഓക്കേ ഓക്കേ<ref>{{Citation|title=OK Ok perfomance|url=https://vimeo.com/117072545|language=en|access-date=2020-12-13}}</ref> * കിസ്സ് * സിറ്റിസൺ ഷിപ്പ്- ബേൺ ഇറ്റ് ഡൗൺ<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.insidevancouver.ca/2014/09/16/citizen-ship-burn-it-down/|title=Citizen Ship Burn It Down!|access-date=2020-12-13|date=2014-09-16|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123001805/https://www.insidevancouver.ca/2014/09/16/citizen-ship-burn-it-down/|url-status=dead}}</ref> * ലിക്വിഡിറ്റി എ ആർ<ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/theweek/cover/2018/12/29/creative-energies.html|title=Creative energies|access-date=2020-12-13|language=en|archive-date=2021-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121231633/https://www.theweek.in/theweek/cover/2018/12/29/creative-energies.html|url-status=dead}}</ref> * സെക്കുലാർ മീറ്റ്<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/mint-lounge/features/india-art-fair-shouts-and-murmurs-1548412877181.html|title=India Art Fair: Shouts and murmurs|access-date=2020-12-12|last=Fernando|first=Radhika Iyengar,Benita|date=2019-01-26|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://theconversation.com/how-indian-artists-are-fighting-against-the-modi-fication-of-history-53411|title=How Indian artists are fighting against the Modi-fication of history|access-date=2020-12-13|last=Roberts|first=Cleo|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://goastreets.com/performing-art/|title=PERFORMING ART {{!}}|access-date=2020-12-13|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122002950/https://goastreets.com/performing-art/|url-status=dead}}</ref> * പൊളിറ്റിക്കലി ഇൻകറക്റ്റ് ബോഡീസ്<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/india-art-fair-in-capital-form/article26089876.ece|title=India Art Fair: In capital form? - The Hindu|access-date=2020-12-12|date=2020-12-12|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212104929/https://www.thehindu.com/entertainment/art/india-art-fair-in-capital-form/article26089876.ece|url-status=bot: unknown}}</ref> * സ്പെക്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് കമ്യൂണിസം<ref>{{Cite web|url=https://www.e-flux.com/announcements/94195/specters-of-communism-a-festival-on-the-revolutionary-century/|title="Specters of Communism. A Festival on the Revolutionary Century" - Announcements - e-flux|access-date=2020-12-12|language=en}}</ref> * ആർട്ട് വിൽ ഡൈ, ബട്ട് കൗ? * ആൽഫബെറ്റ് ഓഫ് ടച്ച് ><ഓവർ സ്‌ട്രെച്ചഡ് ബോഡീസ് ആൻഡ് മ്യുറ്റഡ് ഹൗൾസ് ഫോർ സോങ്‌സ്<ref>{{Cite web|url=https://nomegallery.com/exhibitions/alphabet-of-touch-overstretched-bodies-and-muted-howls-for-songs/|title=Nome {{!}} Alphabet of Touch >< Overstretched Bodies and Muted Howls for Songs|access-date=2020-12-12}}</ref><ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/nomeproject/docs/alphabet-of-touch_catalogue-03-web-single-h|title=Sajan Mani, Alphabet of Touch >< Overstretched Bodies and Muted Howls for Songs at NOME, 2020|access-date=2020-12-13|language=en|archive-date=2023-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230228152523/https://issuu.com/nomeproject/docs/alphabet-of-touch_catalogue-03-web-single-h|url-status=dead}}</ref><ref name=":3" /> === ഗാലറി === <gallery> പ്രമാണം:Sajan mani.jpg|സെക്കുലാർ മീറ്റ് - സൻപരാന്റ ആർട്ട് സെന്റർ ഗോവ പ്രമാണം:Goa performance sajan.jpg|സെക്കുലാർ മീറ്റ് </gallery> === അവലംബം === <references /> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇരിട്ടിയിൽ ജനിച്ചവർ]] rlwwmtsddpi4pacbdrgd1j6jeise45w സിഷ്വാൻ മുളക് 0 527811 4632662 4443243 2026-06-23T18:00:57Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632662 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese}}ചൈനയിലെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ [[സിഷ്വാൻ|സിചുവാൻ പ്രവിശ്യയിലെ]] [[സിചുവാൻ പാചകരീതി|സിചുവാൻ പാചകരീതിയിൽ]] ഉപയോഗിച്ച് വരുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനം|സുഗന്ധവ്യഞ്ജനമാണ്]] '''സിഷ്വാൻ മുളക്''' ({{zh||c=花椒|p=huājiāo}}). '''സിചുവാൻ മുളക്''', '''സെച്വാൻ കുരുമുളക്''', '''ചൈനീസ് പ്രിക്ലി ആഷ്''', '''ചൈനീസ് കുരുമുളക്''', '''റാട്ടൻ കുരുമുളക്''', '''മാള കുരുമുളക്''' <ref>{{Cite web|url=https://redhousespice.com/sichuan-pepper-guide/|title=Sichuan Pepper: Your Questions Answered|access-date=6 October 2020|last=Wei|date=15 December 2019|website=redhousespice.com}}</ref> എന്നീ പേരുകളിലും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ കുരുമുളകിൽ [[ഹൈഡ്രോക്സി-ആൽഫ സാൻ‌ഷൂൾ|ഹൈഡ്രോക്സി-ആൽഫ സാൻ‌ഷൂൾ ഉള്ളതിനാൽ]] ഇത് [[ഹൈഡ്രോക്സി-ആൽഫ സാൻ‌ഷൂൾ|കഴിക്കുമ്പോൾ ഒരു ഇക്കിളിപ്പെടുത്തുന്ന]], അല്ലെങ്കിൽ ഒരു [[ഹൈഡ്രോക്സി-ആൽഫ സാൻ‌ഷൂൾ|മരവിപ്പ് ഉണ്ടാക്കുന്നു]] . <ref>{{Cite web|url=https://slate.com/news-and-politics/2017/10/why-its-so-hard-to-get-sichuans-world-famous-peppers-in-america.html|title=Where the Peppers Grow|access-date=15 October 2020|last=Holliday|first=Taylor|date=23 October 2017|website=Slate.com}}</ref> [[മാപ്പോ ഡഫു|സിഷ്വാൻ]] വിഭവങ്ങളായ [[മാപ്പോ ഡഫു]], [[ഹോട്ട് പോട്ട് ചോങ്‌കിംഗ്|ചോങ്‌കിംഗ് ഹോട്ട് പോട്ട്]] എന്നിവയിൽ ഇത് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല പലപ്പോഴും [[മാപ്പോ ഡഫു|മുളകിനൊപ്പം ചേർത്ത് മാാല]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു മസാലക്കൂട്ടും തയ്യാറാക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.seriouseats.com/2020/01/mala-sichuan-hot-and-numbing.html|title=Get to Know Málà, Sichuan Food's Most Famous Flavor|access-date=15 October 2020|last=Gritzer|first=Daniel|last2=Dunlop|first2=Fuchsia|date=13 January 2020|website=seriouseats.com}}</ref> പേരിൽ മുളക് ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സിചുവാൻ കുരുമുളകിന് [[കുരുമുളക്|സാധാരണ കുരുമുളകുമായോ]] അല്ലെങ്കിൽ [[ചുവന്നമുളക്|ചുവന്നമുളകുമായൊ]] അടുത്ത ബന്ധമൊന്നുമില്ല. ഇത് [[റൂട്ടേസീ|റൂട്ടേസി]] കുടുംബത്തിലെ ആഗോള ജനുസ്സായ ''[[സാന്തോസൈലം|സാന്തൊസൈലത്തിൽ]]'' ഉൾപ്പെടുന്നു. [[നാരകം|സിട്രസ്]], [[റൂ]] തുടങ്ങിയവയും ഇതേ കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവയാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Mengmeng|last2=Wang|first2=Jiaolong|date=October 2017|title=Zanthoxylum bungeanum Maxim. (Rutaceae): A Systematic Review of Its Traditional Uses, Botany, Phytochemistry, Pharmacology, Pharmacokinetics, and Toxicology|journal=International Journal of Molecular Science|volume=18|issue=10|pages=2172|doi=10.3390/ijms18102172|pmid=29057808|pmc=5666853|url=https://www.mdpi.com/1422-0067/18/10/2172|accessdate=15 October 2020}}</ref> [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] മറ്റ് പല രാജ്യങ്ങളുടെയും പാചകരീതിയിൽ അനുബന്ധ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. == ഇനങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:5911-Linxia-County-Xihe-township-drying-pepper.jpg|കണ്ണി=https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B4%82:5911-Linxia-County-Xihe-township-drying-pepper.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[[വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ചൈന]]<nowiki/>യിലെ [[ലിൻ‌സിയ കൗണ്ടി|ലിന്ക്സിയ കൗണ്ടി]], [[ഗാൻസു|ഗാൻസു പ്രവിശ്യ]], ൽ പുതുതായി വിളവെടുത്ത സിചുവാൻ കുരുമുളക് (大红袍花椒, ''ഡാ Hong പ́ഒ Hua ജിയാവോ'' പോലെ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്ന <ref>[https://web.archive.org/web/20100823050450/http://www.lx.gansu.gov.cn/E_ReadNews.asp?NewsID=585 临夏县概况] (Linxia County overview)</ref> ), വെയിലത്ത് ഉണക്കാൻ ഇട്ടിരിക്കുന്നു ]] === ചൈന === ചൈനയിൽ പാചക, ഔഷധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സിചുവാൻ കുരുമുളക് നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ചൈനയിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് ഇനങ്ങൾ ''ഹോങ്‌ഹുവാജിയോ'' ( {{Lang-zh|}}, ഖിംഘുവാജിയൊ, ചുവന്ന സിചുവാൻ മുളക്, പച്ച സിച്ചുവാൻ മുളക് എന്നിവയാണ്. . കാലങ്ങളായി ചൈനീസ് കർഷകർ ഈ രണ്ട് മുളകുകളുടെയും ഒന്നിലധികം ഇനങ്ങൾ കൃഷിചെയ്തിട്ടുണ്ട് <ref>{{Cite journal|last=Xiang|first=Li|last2=Liu|first2=Yue|date=April 2016|title=The Chemical and Genetic Characteristics of Szechuan Pepper (Zanthoxylum bungeanum and Z. armatum) Cultivars and Their Suitable Habitat|journal=Frontiers in Plant Science|volume=7|pages=467|doi=10.3389/fpls.2016.00467|pmid=27148298|pmc=4835500|url=https://doi.org/10.3389/fpls.2016.00467|accessdate=15 October 2020}}</ref> === മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ === ''[[സാന്തോക്സിലം പൈപ്പെരിറ്റം|സംശോ]]'' {{Lang|ja|山椒}}) അല്ലെങ്കിൽ ''ഛൊപി'' {{Lang|ko|초피}} )നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ജപ്പാൻ, കൊറിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ''[[സാന്തോക്സിലം പൈപ്പെരിറ്റം|സാന്തോക്സിലം പെപ്പറിറ്റം]]'' കൃഷിചെയ്തുവറുന്നു. ചൈനീസ് സിചുവാൻ കുരുമുളകിന് സമാനമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ ഉള്ള ഒന്നാണ് ''[[സാന്തോക്സിലം പൈപ്പെരിറ്റം|സാന്തോക്സിലം പെപ്പറിറ്റം]]''. <ref>{{Cite encyclopedia}}</ref> പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യൽ, [[കൊങ്കണി ഭാഷ|കൊങ്കണി]]<nowiki/>ഭാഷയിൽ ''തെപ്പല്'' എന്നും [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തിയിൽ]] ത്രിഫൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന സിചുവാൻ കുരുമുളകിന്റെ ഒരു വകഭേദം ''[[മുള്ളിലവ്|സാന്തോക്സിലം റെറ്റ്സ]]'' വിളവെടുത്തുവരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://foodsofnations.com/product/tirphal-teppal-pepper/|title=Tirphal/ Teppal Pepper|access-date=15 October 2020|website=foodsofnations.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഹിമാലയത്തിലുടനീളം കശ്മീർ മുതൽ ഭൂട്ടാൻ വരെയും തായ്‌വാൻ, നേപ്പാൾ, ചൈന, ഫിലിപ്പൈൻസ്, മലേഷ്യ, ജപ്പാൻ, പാകിസ്ഥാൻ എന്നിവിടങ്ങളിലും ''[[തൂമ്പണലരി|ഇസഡ് അർമാറ്റം]]'' എന്ന മറ്റൊരു ഇനം കാണപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Kanwal|first=Rabia|last2=Arshad|first2=Muhammed|date=22 February 2015|title=Evaluation of Ethnopharmacological and Antioxidant Potential of Zanthoxylum armatum DC.|journal=Journal of Chemistry|volume=2015|pages=1–8|doi=10.1155/2015/925654|url=https://www.hindawi.com/journals/jchem/2015/925654/|accessdate=15 October 2020}}</ref> [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]]<nowiki/>യിൽ ''തിമൂർ'' {{Lang|ne|टिमुर}} ), <ref>{{Cite journal|last=Kala|first=Chandra Prakash|last2=Farooquee|first2=Nehal A|last3=Dhar|first3=Uppeandra|date=2005|title=Traditional Uses and Conservation of ''Timur'' (''Zanthoxylum armatum'' DC.) through Social Institutions in Uttaranchal Himalaya, India|journal=Conservation and Society|volume=3|issue=1|pages=224–230|url=http://www.conservationandsociety.org/article.asp?issn=0972-4923;year=2005;volume=3;issue=1;spage=224;epage=230;aulast=Kala|accessdate=15 October 2020|archive-date=2013-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323014335/http://www.conservationandsociety.org/article.asp?issn=0972-4923;year=2005;volume=3;issue=1;spage=224;epage=230;aulast=Kala|url-status=dead}}</ref> ൽ [[ഖാംസ് ടിബറ്റൻ ഭാഷ|ടിബറ്റനിൽ]] ''യെർ മാ'' ( {{Lang|khg|གཡེར་མ}} )<ref>{{Cite web|url=https://simplytibetan.com/some-spices-and-ingredients/|title=Some Spices and Ingredients|access-date=15 October 2020|website=simplytibetan.com}}</ref> [[ഭൂട്ടാൻ|ഭൂട്ടാനിൽ]] ''ഥിന്ഗ്യെ'' എന്നിങ്ങനെ വിവിധ പേരുകളിൽ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു . <ref>{{Cite web|url=https://dailybhutan.com/article/kingdom-essences-an-essential-oil-brand-which-harnesses-natural-ingredients-from-rural-bhutan|title=Kingdom Essences: An Essential Oil Brand Which Harnesses Natural Ingredients From Rural Bhutan|access-date=15 October 2020|last=Tshering Dema|website=DailyBhutan.com|archive-date=2021-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316093146/https://dailybhutan.com/article/kingdom-essences-an-essential-oil-brand-which-harnesses-natural-ingredients-from-rural-bhutan|url-status=dead}}</ref> [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] [[വടക്കൻ സുമാത്ര|നോർത്ത് സുമാത്ര]] പ്രവിശ്യയിൽ വിളവെടുക്കുന്ന, ''[[സാന്തോക്സിലം അകാന്തോപോഡിയം|Z സാന്തോക്സിലം അകാന്തോപോഡിയം]]'' ''അംദലിമാന്'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://indonesiaeats.com/andaliman-batak-pepper-indonesia-sichuan-pepper-family/|title=Andaliman – A Family of Sichuan Pepper|access-date=15 October 2020|date=3 November 2006|website=IndonesiaEats.com|archive-date=2020-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017033410/https://indonesiaeats.com/andaliman-batak-pepper-indonesia-sichuan-pepper-family/|url-status=dead}}</ref> == പാചക ഉപയോഗങ്ങൾ == === ചൈനീസ് പാചകരീതി === .[[അഞ്ച്-മസാലപ്പൊടി|അഞ്ച്-സുഗന്ധവ്യഞ്ജന പൊടിയിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നതിനാൽ സിചുവാൻ മുളക് മുഴുവനായും അല്ലെങ്കിൽ പൊടിച്ചും ഉപയോഗിക്കാം. <ref>{{Cite web|url=https://thewoksoflife.com/how-to-make-five-spice-powder/|title=How to Make Five-Spice Powder|access-date=16 October 2020|date=3 February 2020|website=thewoksoflife.com}}</ref> സിചുവാൻ പാചകത്തിൽ സാധാരണ ഉപയോഗിക്കുന്ന ''[[സിചുവാൻ മാള|മാ ലാ]]'' സോസ് സിചുവാൻ കുരുമുളകിന്റെയും ചുവന്ന മുളകിന്റെയും സംയോജനമാണ്. ഇത് [[ഹോട്ട് പോട്ട് ചോങ്‌കിംഗ്|ചോങ്‌കിംഗ് ഹോട്ട് പോട്ടിലെ]] പ്രധാന ചേരുവയാണ് <ref>{{Cite web|url=https://blog.themalamarket.com/sichuan-mala-hot-pot-from-scratch-mala-huo-guo/|title=Sichuan Mala Hot Pot, From Scratch (Mala Huo Guo with Tallow Broth)|access-date=15 October 2020|last=Holliday|first=Taylor|date=7 February 2020|website=themalamarket.com}}</ref> . ജിച്ചോ യാൻ ബാംഗ് പോലുള്ള പേസ്ട്രികളിലും സിചുവാൻ കുരുമുളക് ഇടയ്ക്കിടെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://redhousespice.com/sichuan-pepper-guide/|title=Sichuan Pepper: Your Questions Answered|access-date=6 October 2020|date=15 December 2019|website=redhousespice.com}}</ref> [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബീജിംഗ്]] [[മൈക്രോ ബ്രൂവറി]] [[ഗ്രേറ്റ് ലീപ് ബ്രൂയിംഗ്|ഗ്രേറ്റ് ലീപ്പ് ബ്രൂയിംഗ്]] അതിന്റെ ഹണി മാ [[ബ്ളോണ്ട് ബിയർ|ബ്ളോണ്ടിൽ]] സിചുവാൻ കുരുമുളക് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. <ref name="CNN GLB story">{{Cite news}}</ref> സിചുവാൻ കുരുമുളക് എണ്ണയായും ലഭ്യമാണ് ( Chinese , "സിചുവാൻ കുരുമുളക് ഓയിൽ", "ബംഗ് പ്രിക്ലി ആഷ് ഓയിൽ" അല്ലെങ്കിൽ "ഹുവാജിയോ ഓയിൽ" എന്നീ പേരുകളിൽ വിപണനം ചെയ്യുന്നു) . സിചുവാൻ മുളകിന്റെ സ്വാദ് ആവശ്യമുള്ള ഏതെങ്കിലും വിഭവത്തിൽ ഡ്രസ്സിംഗ്, ഡിപ്പിംഗ് സോസുകൾ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ സിചുവാൻ മുളകെണ്ണ ഉപയോഗിക്കാം. <ref>{{Cite web|url=https://thewoksoflife.com/sichuan-peppercorn-oil/|title=Sichuan Peppercorn Oil|access-date=6 October 2020|date=3 April 2020|website=thewoksoflife.com}}</ref> ഉപ്പും സിചുവാൻ കുരുമുളകും ചേർന്ന മിശ്രിതമായ ''ഹുവ ജിയാവോ യാൻ'' , ചിക്കൻ, താറാവ്, പന്നിയിറച്ചി വിഭവങ്ങൾക്കൊപ്പം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ നൽകിവരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://soyricefire.com/2012/11/18/fragrant-crispy-duck-with-sichuan-peppercorn-salt-%e9%a6%99%e9%85%a5%e9%b8%ad/|title=Fragrant crispy duck with Sichuan pepper salt (香酥鸭)|access-date=15 October 2020|date=18 November 2012|website=soyricefire.com}}</ref> === മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ === നേപ്പാൾ, വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യൻ, ടിബറ്റൻ, [[ഭൂട്ടാൻ പാചകരീതി|ഭൂട്ടാൻ]] പാചകത്തിലെ ഒരു പ്രധാന മസാലയാണ് സിചുവാൻ കുരുമുളക്.  <ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=120567552|title=Recipe: Tibetan Beef and Sichuan Peppercorn Dumplings ('Sha Momo')|access-date=15 October 2020|last=Nguyen|first=Andrea|date=19 November 2009|website=NPR}}</ref> == ഔഷധ ഉപയോഗങ്ങൾ == ചൈനയിൽ, ''[[സാന്തോക്സിലം ബംഗേനം|സാന്തോക്സൈലം ബംഗേനം]]'' പരമ്പരാഗതമായി ഒരു ''[[സാന്തോക്സിലം ബംഗേനം|ഔഷധ]]''മായി ഉപയോഗിക്കുന്നു [[പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ ഫാർമക്കോപ്പിയ|, പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് ചൈനയിലെ ഫാർമക്കോപ്പിയയിൽ]] ഇത് ലിസ്റ്റുചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ വയറുവേദന, പല്ലുവേദന, തുടങ്ങിയ അസുഖങ്ങൾ വന്നാല് ഇത് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. [[സാന്തോക്സിലം ബംഗേനം|''സാന്തോക്സൈലം'']]''ബംഗേനത്തിന്'' വേദനസംഹാരി,ആന്റി ഇൻഫ്ലമേറ്ററി, ആൻറി ബാക്ടീരിയൽ, ആന്റിഓക്‌സിഡന്റ് ഇഫക്റ്റുകൾ ഉണ്ടെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Mengmeng|last2=Wang|first2=Jiaolong|date=October 2017|title=Zanthoxylum bungeanum Maxim. (Rutaceae): A Systematic Review of Its Traditional Uses, Botany, Phytochemistry, Pharmacology, Pharmacokinetics, and Toxicology|journal=International Journal of Molecular Science|doi=10.3390/ijms18102172|pmid=29057808|pmc=5666853|volume=18|issue=10|pages=2172}}</ref> ഗ്യാസ്ട്രോഇന്റസ്റ്റൈനൽ, റെസ്പിറേറ്ററി, കാർഡിയോവാസ്കുലർ അസുഖങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ''[[തൂമ്പണലരി|ഇസെഡ് അർമാറ്റത്തിന്റെ]]'' ''[[തൂമ്പണലരി|ഔഷധ]]'' ഉപയോഗത്തിനും ഫാർമക്കോളജിക്കൽ അടിസ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=Khan|first=Arif|last2=Gilani|first2=Anwar-ul Hassan|date=January 2009|title=Pharmacological Basis for the Medicinal Use of Zanthoxylum armatum in Gut, Airways and Cardiovascular Disorders|journal=Phytotherapy Research|doi=10.1002/ptr.2979|pmid=20041426|volume=24|issue=4|pages=553–8|url=https://www.researchgate.net/publication/40813176|accessdate=16 October 2020}}</ref> == ഫൈറ്റോകെമിസ്ട്രി == വിവിധ ''സാന്തോക്സൈലം'' ഇനങ്ങളുടെ പ്രധാന സുഗന്ധ സംയുക്തങ്ങൾ ഇവയാണ്: * ''[[സാന്തോക്സിലം ഫാഗാര]]'' (മധ്യ & ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, തെക്കേ അമേരിക്ക) &#x2014; [[ആൽക്കലോയ്ഡ്|ആൽക്കലോയിഡുകൾ]], [[കൂമറൈൻ|കൊമറിനുകൾ]] (ഫൈറ്റോകെമിസ്ട്രി, 27, 3933, 1988) * ''[[സാന്തോക്സിലം സിമുലൻസ്]]'' (തായ്‌വാൻ) &#x2014; [[മർസീൻ|കൂടുതലും ബീറ്റാ-മർസീൻ]], [[ലിമോനെൻ]], [[സിനിയോൾ|1,8-സിനിയോൾ]], [[ഒസിമെൻ|ഇസഡ്-ബീറ്റാ-ഓസിമെൻ]] (ജെ. അഗ്രി. & ഫുഡ് ചെം., 44, 1096, 1996) * ''[[തൂമ്പണലരി|സാന്തോക്സിലം അർമാറ്റം]]'' (നേപ്പാൾ) &#x2014; [[ലിനൂൾ]] (50%), [[ലിമോനെൻ]], [[മെഥൈൽ കറുവാപ്പട്ട|മെഥൈൽ സിന്നമേറ്റ്]], [[സിനിയോൾ]] * ''[[മുള്ളിലവ്|ജംഥൊക്സയ്ലുമ് ര്ഹെത്സ]]'' (ഇന്ത്യ) &#x2014; [[സബിനെൻ|സബിനെനെ]], [[ലിമോനെൻ|ലിമൊനെനെ]], [[പിനെനെ|പിനെനെസ്]], [[സൈമെൻ|പാരാ-ച്യ്മെനെ]], [[ടെർപിനെൻ|തെര്പിനെനെസ്]], [[4-ടെർപിനോൾ|4-തെര്പിനെഒല്]], [[ആൽഫ-ടെർപിനോൾ|ആൽഫ-തെര്പിനെഒല്]] . (സീറ്റ്സ്ക്രിഫ്റ്റ് എഫ്. ലെബൻ‌സ്മിറ്റെലന്റർ‌സുചുംഗ്-ഫോർ‌ഷ്ചുംഗ് എ, 206, 228, 1998) * ''[[സാന്തോക്സിലം പൈപ്പെരിറ്റം|ജംഥൊക്സയ്ലുമ് പിപെരിതുമ്]]'' (ജപ്പാൻ [ഇല]) &#x2014; [[സിട്രോനെല്ലൽ|ചിത്രൊനെല്ലല്]], [[സിട്രോനെല്ലോൾ|ചിത്രൊനെല്ലൊല്]], [[ഹെക്സണൽ|ഇസഡ് 3-ഹെക്സെനല്]] (ചുരുക്കം, ബയോടെക്നോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി, 61, 491, 1997) * ''[[സാന്തോക്സിലം അകാന്തോപോഡിയം]]'' (ഇന്തോനേഷ്യ) &#x2014; സിട്രോനെല്ലൽ, ലിമോനെൻ <ref>{{Cite journal|last=Wijaya|first=CH|last2=Triyanti|first2=I|last3=Apriyantono|first3=A|year=2002|title=Identification of Volatile Compounds and Key Aroma Compounds of Andaliman Fruit (Zanthoxylum acanthopodium DC)|journal=Food Science and Biotechnology|volume=11|pages=680–683}}</ref> == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:സാന്തോസൈലം]] oqfb0hc9idcepzkeoof3rf9wuf01mqy സാവിത്രി ബ്രത 0 528347 4632630 3683202 2026-06-23T16:09:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632630 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Savitri Brata}} {{Infobox holiday | holiday_name = സാവിത്രി ബ്രത | type = Hindu | image = Savitiri saves Satyavan.jpg | imagesize = | caption = സത്യവാന്റെ ജീവനുവേണ്ടി സാവിത്രി യമയോട് യാചിക്കുന്നു. | official_name = | nickname = Savitri Osha{{Cn|date=October 2019}} | observedby = Married Hindu women of Bihar, Uttar Pradesh, Odisha and Nepal | litcolor = | longtype = | significance = | begins = | ends = | date = [[Jyeshtha (month)]] [[Amavasya]] | date2013 = 8 ജൂൺ | date2014 = 28 മെയ് | date2015 = 17 മെയ് | date2016 = 23 Jestha (5 June) | date2017 = 25 May | date2018 = 15 may | celebrations = | observances = | relatedto = [[Savitri and Satyavan]] }} ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ചന്ദ്രനില്ലാത്ത ദിനമായ അമാവാസിയിൽ വിവാഹിതരായ ഹിന്ദു സ്ത്രീകൾ ആചരിക്കുന്ന ഉപവാസ ദിനമാണ് '''സാവിത്രി വ്രത''' അഥവാ '''സാവിത്രി അമാവസ്യ.''' ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായ [[ഒഡീഷ]], [[ബീഹാർ]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഇത് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ [[ഒഡീഷ]] മേഖലയിലെ സാബിത്രി ഉവാൻസ് എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite web|title=Savitri Brata Fasting in Orissa – Savithri Amavasi Utshav|url=http://www.hindu-blog.com/2008/05/savitri-brata-fasting-in-orissa.html|website=www.hindu-blog.com|accessdate=3 October 2016}}</ref> ഭർത്താക്കന്മാർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വിവാഹിതരായ ഹിന്ദു സ്ത്രീകൾ അത് വളരെ സമർപ്പണത്തോടെയുള്ള നേർച്ചയായി ആചരിക്കുകയും ഭർത്താവിന് ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വാറ്റ്-സാവിത്രി പൂജയുടെ ഉത്ഭവവും പ്രാധാന്യവും ഈ പദം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ ഭർത്താവ് സത്യവാനെ മരണദൈവം എടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ച സാവിത്രിക്കാണ് നോമ്പ് സമർപ്പിക്കുന്നത്. [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഗോവ]], [[ഗുജറാത്ത്]], [[കർണാടക]] തുടങ്ങി മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലെ ജ്യേഷ്ഠയിലെ പൂർണ്ണചന്ദ്രനായ [[Vat Purnima|വാറ്റ് പൂർണിമ]]യിലും ഇതേ ഉത്സവം ആചരിക്കുന്നു. == ഉത്സവത്തിന് പിന്നിലെ ഐതിഹ്യം == മദ്ര ദേശയിലെ അശ്വപതി രാജാവിന്റെ സുന്ദരിയായ മകൾ സാവിത്രിയുടെ പേരിലാണ് വ്രതത്തിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. അന്ധനായ പിതാവ് ഡ്യുമത്സനുമൊത്ത് കാട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്ന പ്രവാവിലെ രാജകുമാരനായ സത്യവാനെ ജീവിത പങ്കാളിയായി സാവിത്രി തിരഞ്ഞെടുത്തു. കൊട്ടാരം വിട്ട് ഭർത്താവിനോടൊപ്പം കാട്ടിൽ ഭർതൃമാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം താമസിച്ചു. അർപ്പണബോധമുള്ള ഭാര്യയും മരുമകളും എന്ന നിലയിൽ അവരെ പരിപാലിക്കാൻ അവൾ വളരെയധികം ശ്രമിച്ചു. ഒരു ദിവസം കാട്ടിൽ വിറകു മുറിക്കുന്നതിനിടയിൽ സത്യവാന്റെ തല കുരുങ്ങി അയാൾ ഒരു മരത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു. മരണദൈവമായ യമദേവൻ സത്യവാന്റെ ആത്മാവിനെ എടുത്തുകളയാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വല്ലാതെ വേദനിച്ച സാവിത്രി തന്റെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തരുതെന്ന് യമദേവനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. യമദേവൻ ഭർത്താവിന്റെ ആത്മാവിനെ എടുത്താൽ അവളും പിന്തുടരാൻ തയ്യാറായി. സാവിത്രിയുടെ ഭക്തിയാൽ പ്രചോദിതനായ യമദേവൻ ഭർത്താവിന്റെ ജീവിതം തിരിച്ചുനൽകി. താമസിയാതെ സത്യവാൻ നഷ്ടപ്പെട്ട രാജ്യം വീണ്ടെടുത്തു. == ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും == എല്ലാ ഹിന്ദു സ്ത്രീകളും സാവിത്രിയെ ഒരു ദേവിയായി ആരാധിക്കുകയും പ്രസാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|title=sabitri brata Poem|url=http://www.odia.org/books/sabitri_smallFont.pdf|website=odia.org|accessdate=3 October 2016}}</ref> അതിരാവിലെ, സ്ത്രീകൾ കുളിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. പുതിയ വസ്ത്രങ്ങളും വളകളും ധരിക്കുകയും നെറ്റിയിൽ സിന്ദൂരം അണിയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒമ്പത് തരം പഴങ്ങളും ഒമ്പത് തരം പൂക്കളും ദേവിക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു. നനഞ്ഞ പയർവർഗ്ഗങ്ങൾ, അരി, മാങ്ങ, ജാക്ക് ഫ്രൂട്ട്സ്, ഈന്തപ്പഴം, കെണ്ടു, വാഴപ്പഴം തുടങ്ങി നിരവധി പഴങ്ങൾ ഭോഗ (വഴിപാട്) ആയി സമർപ്പിക്കുകയും സാവിത്രി ബ്രത കഥയോടൊപ്പം ഉത്സവം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദിവസം മുഴുവൻ ഉപവാസത്തിനുശേഷം, ഉപവാസം അവസാനിക്കുകയും ഉച്ചതിരിഞ്ഞ്, ആരാധനയുടെ ഔപചാരികതകൾ അവസാനിക്കുമ്പോൾ, അവർ ഭർത്താവിനെയും പ്രായമായവരെയും വണങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|title=OdiaPortal.IN: How Women of Odisha Celebrates — Savitri Brata, Significance & Legend Behind this Festival|url=http://www.odiaportal.in/2016/06/Significance-Of-Savitri-Amavasya-Or-Savitri-Brata.html|website=odiaportal.in|accessdate=3 October 2016}}</ref> == അവലംബം== {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [https://www.odishashop.com/?category=&s=brata&search_posttype=product Download All Type of Puja & Mela Book From OdishaShop.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211029103138/https://www.odishashop.com/?category=&s=brata&search_posttype=product |date=2021-10-29 }} *[http://oriyanari.com/id4.html Download 'Savitri Brata Katha' in Oriya and English from Oriyanari.com] * [http://www.orissatourism.gov.in/festivals.htm Festivals of Orissa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106224332/http://orissatourism.gov.in/festivals.htm |date=2011-11-06 }} {{Oriya culture}} {{Bengali Hindu people}} {{Hindu festivals}} {{Savitri and Satyavan}} [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവ ഉത്സവങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് മാസത്തെ വിശേഷദിനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ]] 8bjd3au4mwqx2sv9efuipxehe57zdo4 അകുമ (നാടോടിക്കഥ) 0 532315 4632769 3999450 2026-06-24T07:45:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632769 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Akuma (folklore)}} {{Jmyth infobox}} [[ജാപ്പനീസ്]] നാടോടിക്കഥകളിലെ ദുഷ്‌ടവിചാരമുള്ള അഗ്നികൊണ്ടുള്ള ആത്മാവാണ് '''അകുമ''' (悪). മനുഷ്യരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന നിർവചിക്കപ്പെടാത്ത ജീവികളുടെ ഒരു വിഭാഗം എന്നും ഇതിനെ വിവരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite book|last=Ashkenazi|first=Michael|title=Handbook of Japanese Mythology|url=https://archive.org/details/handbookofjapane0000ashk_q9s5|date=2003|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-57607-467-6|location=Santa Barbara, CA|language=en}}</ref> അകുമയുടെ ഇതര പേരുകൾ മാ (ま) എന്നാണ്. ഇത് ഇംഗ്ലീഷിൽ പിശാച് അല്ലെങ്കിൽ ദുഷ്ടൻ എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അകുമ ജാപ്പനീസ് ക്രിസ്തുമതത്തിൽ സാത്താനും ജാപ്പനീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ [[Mara (demon)|മാര]]യും ആണ്. == പുരാണം == ബുദ്ധമത ഗ്രന്ഥങ്ങളിലാണ് അകുമ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് എന്നിരുന്നാലും എ.ഡി 794 മുതൽ 1186 വരെയുള്ള ഹിയാൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇത് കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലായി.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of Spirits and Ghosts in World Mythology|last=Bane|first=Theresa|date=2016|publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers|isbn=978-1-4766-6355-5|location=Jefferson, NC|pages=19}}</ref>പിന്നീട്, നിലവിലുള്ള അഭിപ്രായഗതി ക്രിസ്ത്യൻ സാത്താനുമായി ഈ പേരിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തി. ഏകദൈവ വിശ്വാസം ദൈവത്തിന് പ്രതിയോഗിയില്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അകുമ സാത്താന് തുല്യനായിത്തീർന്നു. <ref>{{Cite book|last=Link|first=Luther|title=Devil: A Mask Without a Face|date=1995|publisher=Reaktion Books|isbn=0-948462-67-1|location=London|pages=188}}</ref> തീയും തലയും കണ്ണും വാളും ചുമക്കുന്ന ഒരു അസ്‌തിത്വമായി സാധാരണയായി അകുമയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അകുമ പറക്കാൻ പ്രാപ്തിയുള്ളതാണെന്നും, വരാൻ പോകുന്ന ആപത്തിന്റെ സൂചനയായും ഇതിനെ കാണുന്നവർക്ക് ദൗർഭാഗ്യം വരുത്തുമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി, ജാപ്പനീസുകാർ മാനസികരോഗത്തെ ദുരാത്മാക്കളുടെ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രത്യേകിച്ച് അകുമയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഫലമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite book|title=A Nurse's Guide to Women's Mental Health|url=https://archive.org/details/nursesguidetowom0000davi|last=RN|first=Michele R. Davidson, PhD, CNM, CFN|date=2012|publisher=Springer Publishing Company, LLC|isbn=978-0-8261-7113-9|location=New York|pages=[https://archive.org/details/nursesguidetowom0000davi/page/34 34]}}</ref> == ജനകീയ സംസ്കാരത്തിൽ == *കസായ് സെൻസോയുടെ അകുമ (1912) പോലുള്ള ജാപ്പനീസ് നോവലുകളിൽ അകുമയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; അകുടഗാവ റ്യൂനോസുകിന്റെ ദ ഡെവിൾസ് ടുബാക്കോ (1916); കൂടാതെ, തമുറ തൈജിറോയുടെ ദി ഡെമൺ ഓഫ് ദ ഫ്ലെഷ് (1946).<ref>{{Cite book|title=Japan Encyclopedia|url=https://archive.org/details/japanencyclopedi0000loui|last=Frédéric|first=Louis|date=2002|publisher=Harvard University Press|isbn=0-674-00770-0|location=Cambridge, MA|pages=[https://archive.org/details/japanencyclopedi0000loui/page/22 22], 484, 945, 949}}</ref> *ഡയാന വിൻ ജോൺസിന്റെ ഹൗൾസ് മൂവിംഗ് കാസിലിന്റെ ജാപ്പനീസ് വിവർത്തനം 1997-ൽ ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിലേക്ക് മഹോത്സുകായ് ഹൗറു ടു ഹായ് നോ അകുമ (ദി വിസാർഡ് ഹൗൾ ആൻഡ് ദി ഫയർ ഡെമോൺ) എന്ന പേരിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite book|last1=Aoyama|first1=Tomoko|url=https://books.google.com/books?id=MU2DBAAAQBAJ&q=akuma+japan+fortune|title=Configurations of Family in Contemporary Japan|last2=Dales|first2=Laura|last3=Dasgupta|first3=Romit|date=2014-09-15|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-97499-4|language=en}}</ref> *സ്ട്രീറ്റ് ഫൈറ്റർ എന്ന ഫൈറ്റിംഗ് ഗെയിം സീരീസിൽ ഗൗക്കി എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ അമേരിക്കൻ പേരാണ് അകുമ. ==അവലംബം== {{Reflist}} * [http://www.unexplained-mysteries.com/forum/topic/57512-akuma/ Unexplained mysteries.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918041731/https://www.unexplained-mysteries.com/forum/topic/57512-akuma/ |date=2021-09-18 }}, accessed 6 July 2016 {{Japanese folklore long}} [[വർഗ്ഗം:ജാപ്പനീസ് നാടോടിക്കഥകൾ]] 7lf5fu0sndj8h4nbisre6bm5napcec6 സിക്കിൾ ഗുരുചരൺ 0 535276 4632644 4589109 2026-06-23T17:11:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632644 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Sikkil Gurucharan <br> സിക്കിൾ ഗുരുചരൺ | death_date = | associated_acts = | label = | years_active = 1995–മുതൽ ഇങ്ങോട്ട് | occupation = കർണ്ണാടക സംഗീതജ്ഞൻ - വായ്പ്പാട്ട് | genre = [[Carnatic classical music|കർണ്ണാടക സംഗീതം]] | instrument = | birth_place = [[Chennai|ചെന്നൈ]] | image = Sikkil_Gurucharan_in_Concert.jpg | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1982|06|21}} | alias = | birth_name = | background = solo_singer | image_size = | caption = Sikkil Gurucharan | website = {{url|http://sikkilgurucharan.com/}} }} [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണാടകസംഗീതത്തിലെ]] മികച്ച യുവസംഗീതജ്ഞരിൽ ഒരാളാണ് '''സിക്കിൽ സി. ഗുരുചരൺ''' (ജനനം: 21 ജൂൺ 1982). പ്രസിദ്ധ ഓടക്കുഴൾ വാദകരായ [[സിക്കിൾ സിസ്റ്റേഴ്സ്|സിക്കിൾ സഹോദരിമാരിലെ]] മൂത്തയാളായ സിക്കിൾ കുഞ്ജുമണിയുടെ പേരക്കുട്ടിയാണ് ഗുരുചരൺ. ഗുരുചരൺ വൈഗൽ ശ്രീ എസ്. ജ്ഞാനകന്ദൻ എന്ന ഗുരുനാഥന്റെ കീഴിൽ പഠനം നടത്തിയ ഗുരുചരൺ ഇപ്പോൾ ശ്രീ. ബി. കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ പഠനം തുടരുന്നു. ഓൾ ഇന്ത്യ റേഡിയോയിൽ എ ഗ്രേഡ് ആർട്ടിസ്റ്റാണ് ഗുരുചരൺ. ഇന്ത്യ ടുഡേ എന്ന മാഗസിൻ ഇന്ത്യയിലെ 35 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരിലെ 35 ഗെയിം ചെയ്ചേഴ്സ് എന്ന വിവിധ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള യുവ നേട്ടക്കാരുടെ പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹവും ഇടംനേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/sikkil-gurucharan-the-new-classical/1/113867.html</ref> ഗുരുചരൺ 2020 ൽ പുത്തം പുതു കലായി എന്ന തമിഴ് ആന്തോളജി സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചു. == ആദ്യകാലജീവിതം == 1987 കാലത്ത് ഏതാണ്ട് 5 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഗുരുചരനെ മുത്തശ്ശിമാരായ സിക്കിൾ സിസ്റ്റേഴ്സ് എന്തെങ്കിലും പാട്ടുപാടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. അല്പം ശങ്കിച്ചതിനുശേഷം അവൻ ഒരു ജനപ്രിയ ചലച്ചിത്ര ഗാനം ആലപിച്ചു. സഹോദരിമാർ, പ്രത്യേകിച്ച് നീല അവന്റെ ആലാപനത്തിലെ ശ്രുതിശുദ്ധതയും പൂർണ്ണതയെയും സ്വരങ്ങാളുടെ കൃത്യതയും കണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ടുപോയി. അവർ വായ്പ്പാട്ട് പിന്തുടരണമെന്ന് അവർ ഒരുമിച്ച് തീരുമാനിച്ചു. കുടുംബത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും പുല്ലാങ്കുഴൽ പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ കുട്ടി ആലാപനം പിന്തുടരണമെന്ന് അവർ നിർബന്ധം പിടിച്ചിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും ആ ചെറുപ്രായത്തിൽ ഇത്ര കൃത്യത കാണിച്ചതിനാൽ അങ്ങനെയാണ് ഗുരുചരൺ കർണാടക സംഗീതത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടത്. സംഗീതാഭ്യാസം ആരംഭിച്ച ഉടൻ തന്നെ ഗുരുചരണിന്റെ കുടുംബത്തിന് ഹൈദരാബാദിലേക്ക് താമസം മാറ്റേണ്ടിവന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ മൈഥിലി ചന്ദ്രശേഖരൻ ''ബാലപാഠം'' (പ്രാരംഭ വ്യായാമങ്ങൾ), ജനപ്രിയ ഗാനങ്ങളായ ''മുധകാരഥ മോധകം, മധുരാഷ്ടകം, [[കുറൈ ഒൻറും ഇല്ലൈ|കുറൈ ഒന്രും ഇല്ലൈ]] എന്നിവ'' അഭ്യസിപ്പിച്ചു. തന്റെ സഹോദരി പുല്ലാങ്കുഴലിൽ വായിക്കാൻ പഠിച്ച പാഠങ്ങൾ അവൻ സ്വയം പഠിക്കാനും തുടങ്ങി. 1990-ൽ, കുടുംബം ചെന്നൈയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ഉടൻ തന്നെ സിക്കിൾ സഹോദരിമാർ സമയം നഷ്ടമാവാതെ ഗുരുചരണിനെ [[ദണ്ഡപാണി ദേശികർ|ദണ്ഡപാണി ദേശികരുടെയും]] [[ശെമ്മങ്കുടി ശ്രീനിവാസ അയ്യർ|ശെമ്മാങ്കുടി ശ്രീനിവാസ അയ്യരുടെയും]] ശിഷ്യനായ വൈഗൈ ശ്രീ എസ് ജ്ഞാനസ്കന്ദന്റെയടുത്ത് സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. അന്ന് [[ആകാശവാണി|അഖിലേന്ത്യാ റേഡിയോയിൽ]] നിർമ്മാതാവായിരുന്നു ഗുരു ജ്ഞാനസ്‌കന്ദൻ. കർശനമായ അച്ചടക്കമുള്ളതിനാൽ, ഗുരുചരൺ സംഗീതത്തെ ഗൗരവമായി കാണുന്നുവെന്ന് ജ്ഞാനസ്‌കന്ദൻ ഉറപ്പുവരുത്തി, പ്രത്യേകിച്ചും വീട്ടിലെ ആളുകൾ കർണാടകസംഗീതം നിറഞ്ഞ ഒരു അന്തരീക്ഷം നിലനിർത്തുമ്പോൾ. == വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രാരംഭ കരിയറും == == സംഗീതം ഒരു തൊഴിലായി == [[പ്രമാണം:In_concert_with_Anil_Srinivasan.jpg|പകരം=Anil Srinivasan and Sikkil Gurucharan|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| അനിൽ ശ്രീനിവാസനൊപ്പം സിക്കിൾ ഗുരുചരൺ അവതരിപ്പിക്കുന്നു]] == പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും == {| class="wikitable sortable" !ശീർഷകം / അവാർഡ് ! അവതരിപ്പിച്ചത് ! വർഷം |- | കലാരത്‌ന | ക്ലീവ്‌ലാന്റ് ത്യാഗരാജ ഉത്സവം | 2014 |- | വൊക്കേഷണൽ എക്സലൻസ് അവാർഡ് <ref>http://chennaionline.com/City360/Events/20125410045406/Rotary-Club-of-Madras-Downtown---Vocational-Excellence-Award.col</ref> | റോട്ടറി ക്ലബ് ഓഫ് മദ്രാസ് ഡ ow ൺ‌ട own ൺ | 2012 |- | ഇസായ് പെറോളി <ref>{{Cite web |url=http://newindianexpress.com/cities/chennai/article1364093.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2016-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326110334/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/article1364093.ece |url-status=dead }}</ref> | കാർത്തിക് ഫൈൻ ആർട്സ് | 2012 |- | റിറ്റ്‌സ് യൂത്ത് ഐക്കൺ അവാർഡ് | റിറ്റ്സ് മാഗസിൻ | 2012 |- | തണ്ടവ സംഗീത ഭാരതി <ref>{{Cite web |url=http://www.sabhash.com/music/events/101/gopalakrishna-bharathi-isai-vizha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061816/http://www.sabhash.com/music/events/101/gopalakrishna-bharathi-isai-vizha.html |url-status=dead }}</ref> | ഗോപാലകൃഷ്ണ ഭാരതി ഫെസ്റ്റിവൽ കമ്മിറ്റി | 2012 |- | നെടുനൂരി കൃഷ്ണമൂർത്തി പുരാസ്‌കർ <ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article2644941.ece?css=print</ref> | വിശാഖ മ്യൂസിക് അക്കാദമി | 2011 |- | യജ്ഞരാമൻ അവാർഡ് ഓഫ് എക്സലൻസ് <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2010/07/07/stories/2010070750490200.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2010-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100712133341/http://www.hindu.com/2010/07/07/stories/2010070750490200.htm |url-status=dead }}</ref> | ശ്രീകൃഷ്ണ ഗാനസഭ | 2010 |- | മികച്ച യുവ സംഗീതജ്ഞനുള്ള CMANA MLV അവാർഡ് | നാരദ ഗാനസഭ | 2008 |- | നാദശ്രീ | സ രി ഗ മ പ ധ നി ഫൗണ്ടേഷൻ | 2008 |- | സീസണിലെ മികച്ച കച്ചേരി | ഇന്ത്യൻ ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി | 2008 |- | ഉസ്താദ് ബിസ്മില്ല ഖാൻ യുവ പുരാസ്കർ <ref>{{Cite web |url=http://www.sangeetnatak.org/sna/yuva2007.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329131733/http://www.sangeetnatak.org/sna/yuva2007.htm |url-status=dead }}</ref> | സംഗീത നാടക് അക്കാദമി | 2007 |- | ഷൺമുഖ ശിരോൺമണി അവാർഡ് | ശ്രീ ഷൺമുഖാനന്ദ സഭ, മുംബൈ | 2007 |- | ഈ വർഷത്തെ മികച്ച യുവ സംഗീതജ്ഞനുള്ള ചൈക്കോവ്സ്കി അവാർഡ് <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030716400500.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2006-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060904003302/http://www.hindu.com/2006/03/07/stories/2006030716400500.htm |url-status=dead }}</ref> | റഷ്യൻ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം | 2006 |- | യുവ കലഭാരതി <ref>{{Cite web |url=http://www.bharatkalachar.com/awardees.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001221132/http://www.bharatkalachar.com/awardees.htm |url-status=dead }}</ref> | ഭാരത് കാലചാർ | 2005 |- | ഇസായ് ചുദാർ | കാർത്തിക് ഫൈൻ ആർട്സ് | 2005 |- | നാദഒലി | നാഡ ഇൻബാം | 2005 |- | സംഗീതത്തിന്റെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള മികച്ച ഗായകൻ | ഇന്ത്യൻ ഫൈൻ ആർട്സ് | 2005 |- | ഈ വർഷത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച യുവ കലാകാരന് ടി‌എജി കോർപ്പറേഷന്റെ രാമഭദ്രൻ ശതാബ്ദി അവാർഡ് | ടിഎജി കോർപ്പറേഷൻ | 2005 |- | കൽക്കി മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ് <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/09/12/stories/2005091208840200.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2006-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061120101406/http://www.hindu.com/2005/09/12/stories/2005091208840200.htm |url-status=dead }}</ref> | കൽക്കി മെമ്മോറിയൽ ട്രസ്റ്റ് | 2005 |- | ധർമ്മമ്മ സ്മാരക അവാർഡ് | രാജ അണ്ണാമലൈപുരം സഭ | 2005 |- | സ്വർണ്ണ വെങ്കിടേശ ദീക്ഷിതാർ അവാർഡ് | മ്യൂസിക് അക്കാദമി കോൺഫറൻസ് | 2004, 2003, 2002 |- | മികച്ച കച്ചേരി | മ്യൂസിക് അക്കാദമി കോൺഫറൻസ് | 2003 |- | മികച്ച രാഗാവകാശത്തിനുള്ള മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ അവാർഡ് | ശ്രീകൃഷ്ണ ഗാനസഭ | 2002 |- | സംഗീത സീസണിൽ സബ് സീനിയർ വിഭാഗത്തിലെ മികച്ച പ്രകടനം | ഇന്ത്യൻ ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി | 2002 |- | മികച്ച വോക്കലിസ്റ്റ് അവാർഡ് | ശ്രീകൃഷ്ണ ഗാനസഭ | 2000 |- | പ്രത്യേക ടാലന്റ് അവാർഡ് | ത്യാഗ ബ്രഹ്മ ഗാനസഭ | 1997 |- | പ്രത്യേക ടാലന്റ് അവാർഡ് | ത്യാഗ ബ്രഹ്മ ഗാനസഭ | 1997 |- | സംഗീത ഭാസ്‌കര | ജ്ഞാനകന്ദൻ ട്രസ്റ്റ് | 1994 |} 1995–1999 കാലഘട്ടത്തിൽ മ്യൂസിക് അക്കാദമി, നാരദ ഗണസഭ, മൈലാപൂർ ഫൈൻ ആർട്സ് എന്നിവയിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ നിരവധി സമ്മാനങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. == സംഗീത ആൽബങ്ങളും റിക്കാർഡിങ്ങുകളും == അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആൽബങ്ങളുടെ സമഗ്രമായ പട്ടിക ഇതാ. {| class="wikitable sortable" !തരം ! ശീർഷകം ! പ്രകാശനം ചെയ്തത് ! വർഷം ! class="unsortable" | കൂടുതൽ വിശദാംശങ്ങൾ |- | rowspan="23" | '''കർണാടക''' | കാവേരി പട്ടണം | rowspan="6" | രാജലക്ഷ്മി ഓഡിയോ | 2004 | [https://web.archive.org/web/20111001042836/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/54] |- | രാമായണം, രാമന്റെ കഥ | 2005 | [https://web.archive.org/web/20111001042840/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/67] |- | പേരാനന്ദം | 2006 | [https://web.archive.org/web/20111001042904/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/80] |- | ദി ലിൽറ്റിംഗ് നീലമ്പാരി | 2006 | [https://web.archive.org/web/20111001042911/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/127] |- | ആറ് മുഖമുള്ള പ്രഭു | 2007 | [https://web.archive.org/web/20111001042917/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/161] |- | ത്രിനെത്രം, മൂന്ന് കണ്ണുള്ള ശിവൻ | 2008 | [https://web.archive.org/web/20111001043429/http://www.rajalakshmiaudio.com/web/index.php/products/viewProductDetail/id/174] |- | rowspan="7" | ഡിസംബർ സീസൺ തത്സമയ സംഗീതകച്ചേരികൾ | rowspan="11" | ചർസൂർ റെക്കോർഡ്സ് | 2004 | rowspan="7" | [https://web.archive.org/web/20111001042954/http://www.charsur.com/charsur/index.php?main_page=page_4&id=57&name=Sikkil%20C%20Gurucharan] |- | 2005 |- | 2006 |- | 2007 |- | 2008 |- | 2009 |- | 2010 |- | ഗണപത്യം | 2005 | |- | ഗോവിന്ദം ഇഹ | 2006 | |- | സരുപ്യം | 2010 | |- | പരമ | 2010 | |- | എമർജിംഗ് മാസ്റ്റേഴ്സ് | rowspan="4" | അമുതം റെക്കോർഡ്സ് | 2007 | rowspan="4" | [http://amuthammusic.com/advanced_search_result.php?products_artist=Sikkil%20Gurucharan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104061320/http://amuthammusic.com/advanced_search_result.php?products_artist=Sikkil%20Gurucharan |date=2013-11-04 }} |- | സംഗീതക്കച്ചേരി (ഡിവിഡി) | 2008 |- | കമല ചരൺ | 2008 |- | ശ്രീകൃഷ്ണ കമലം | 2008 |- | ചിദാനന്ദം, ചിദംബരത്ത് തത്സമയ കച്ചേരി | rowspan="2" | സംസ്കൃത റെക്കോർഡുകൾ | 2009 | |- | സർവം ബ്രഹ്മ മായം, തത്സമയ സംഗീതക്കച്ചേരി (ഡിവിഡി) | 2010 | |- | rowspan="3" | '''ഭക്തി''' | തിരുപ്പവായി | rowspan="3" | ഗിരി ട്രേഡിംഗ് കമ്പനി | 2005 | [https://web.archive.org/web/20110930090502/http://www.hummaa.com/music/album/thiruppavai/23181] |- | തിരുവേമ്പവായ് | 2006 | [http://www.raaga.com/channels/tamil/moviedetail.asp?mid=TD01003] |- | ഭജൻ സംഗ്രാ | 2007 | [https://web.archive.org/web/20110930090515/http://www.hummaa.com/music/album/bhajan-sangrah/23224] |- | rowspan="8" | '''സമകാലികം''' | മദിരാക്ഷി | rowspan="2" | ചർസൂർ റെക്കോർഡ്സ് | 2007 | [https://web.archive.org/web/20111001043423/http://www.charsur.com/charsur/index.php?main_page=product_music_info&products_id=1291] |- | മായ, മഴയുടെ നിറം | 2008 | [https://web.archive.org/web/20250221055053/https://www.charsur.com/charsur/index.php?main_page=product_music_info&products_id=%271246%27] |- | നീല ദിവ്യൻ | സംസ്കൃത റെക്കോർഡുകൾ | 2009 | |- | തരുണാം | സംസ്കൃത റെക്കോർഡുകൾ | 2010 | |- | കണ്ണമ്മ (ഡിവിഡി) | സംസ്കൃത റെക്കോർഡുകൾ | 2010 | |- | സിൽക്കിന്റെ കഥ | പട്ടുനൂൽ ബോട്ടിക് | 2012 | [http://www.thehindu.com/life-and-style/metroplus/article3493187.ece] |- | ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള മൈലുകൾ | ഇഎംഐ റെക്കോർഡുകൾ | 2008 | [https://www.amazon.com/Miles-India-TWO-CD-SET/dp/B00140GWSE] |- | രാഗ എക്സ്പ്രഷനുകൾ | ഇഎംഐ റെക്കോർഡുകൾ | 2010 | |} == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ചെന്നൈ ഗവൺമെന്റ് മ്യൂസിക് കോളേജിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച പുല്ലാങ്കുഴൽ അധ്യാപികയാണ് സിക്കിൾ ഗുരുചരന്റെ അമ്മ മൈഥിലി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ചന്ദ്രശേഖരൻ, ഒരു പ്രമുഖ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വിതരണകമ്പനിയിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ആണ്. ഗുരുചരൺ 2010 മെയ് 23 ന് ജനനി ലക്ഷ്മിനാരായണനെ വിവാഹം കഴിച്ചു <ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-26/chennai/28297997_1_high-profile-wedding-couple-happy-day |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-03-15 |archive-date=2012-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120923132335/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-26/chennai/28297997_1_high-profile-wedding-couple-happy-day |url-status=dead }}</ref> ദമ്പതികൾ ചെന്നൈയിൽ താമസിക്കുന്നു. അവർക്ക് ഒരു മകളുണ്ട്, ഹൃദ്യയും മകൻ ആദ്യന്തും. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മായി സിക്കിൾ മാല ചന്ദ്രശേഖർ പുല്ലാങ്കുഴൽ വിദഗ്ദ്ധയാണ്. അവർ [[എം.എസ്. സുബ്ബുലക്ഷ്മി|എം എസ് സുബ്ബുലക്ഷ്മിയുടെ]] ചെറുമകനായ ചന്ദ്രശേഖറിനെയാണ് വിവാഹം കഴിച്ചിരിക്കുന്നത്. == അവലംബം == {{Reflist}} * http://www.thehindu.com/arts/music/article970355.ece * http://timesofindia.indiatimes.com/Potpourri/Singer_from_a_family_of_flautists/articleshow/3874464.cms * http://www.hindu.com/fr/2007/01/26/stories/2007012601790300.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305121853/http://www.hindu.com/fr/2007/01/26/stories/2007012601790300.htm |date=2009-03-05 }} * http://www.hindu.com/mp/2007/11/03/stories/2007110351160600.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106061758/http://www.hindu.com/mp/2007/11/03/stories/2007110351160600.htm |date=2007-11-06 }} * http://www.hindu.com/mp/2007/11/13/stories/2007111350180500.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115204844/http://www.hindu.com/mp/2007/11/13/stories/2007111350180500.htm |date=2007-11-15 }} * https://web.archive.org/web/20121004164021/http://chennaionline.com/video/interviews/Interview-with-Sikkil-Gurucharan-Vocalist/741.col == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://web.archive.org/web/20060412084033/http://www.sikkilgurucharan.com/ സിക്കിൽ ഗുരുചരൻ - Website ദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചെന്നൈയിൽ നിന്നുള്ള ഗായകർ]] g60ynsl4alq15t6uioak8dlrsmza14w വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/തുടങ്ങാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ/പ്രസിദ്ധരായ ഡോക്ടർമാർ 4 538675 4632610 4631513 2026-06-23T15:40:27Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4632610 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE {?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P106 wd:Q39631. ?item wdt:P27 wd:Q668.} |section= |columns=label:name,P18,description,P27,P569,P570,P19,P20,item:wikidata item,?linkcount:site links |thumb=128 |min_section=2 |update=manual }} {| class='wikitable sortable' ! name ! ചിത്രം ! description ! പൗരത്വം ! ജനിച്ച തീയതി ! മരിച്ച തീയതി ! ജന്മസ്ഥലം ! മരിച്ച സ്ഥലം ! wikidata item ! site links |- | ''[[:d:Q55704|കേദാർ ജോഷി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q55704|Q55704]] | |- | [[റാഷിദ് ജഹാൻ|റഷീദ് ഷാജഹാൻ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-07-29 | [[കാൺപൂർ]] | [[മോസ്കോ]] | [[:d:Q81576|Q81576]] | |- | [[ദീപക് ചോപ്ര]] | [[പ്രമാണം:Deepak Chopra.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-22 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q318506|Q318506]] | |- | [[ബി.സി. റോയ്]] | [[പ്രമാണം:Dr. Bidhan Chandra Roy in 1943 (cropped).jpg|center|128px]] | പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു ഡോ.ബി.സി. റോയ് | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1962" | 1962-07-01 | ''[[:d:Q3181037|Bankipore]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q2901773|Q2901773]] | |- | ''[[:d:Q1446797|അബ്രഹാം വർഗീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Abraham Verghese in 2023 06.jpg|center|128px]] | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[അഡിസ് അബെബ]] | | [[:d:Q1446797|Q1446797]] | |- | ''[[:d:Q4699812|Ajit Varki]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q4699812|Q4699812]] | |- | [[അജ്മൽ അമീർ]] | [[പ്രമാണം:Ajmal Ameer at Launch of Provoke Lifestyle Magazine.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ് | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-02 | | [[ആലുവ]] | | [[:d:Q4699893|Q4699893]] | |- | ''[[:d:Q4746535|അമീർ ചന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q4746535|Q4746535]] | |- | ''[[:d:Q4751307|Ananda Prasad]]'' | [[പ്രമാണം:Ananda Prasad 2011b.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2022" | 2022-02-05 | ''[[:d:Q861160|Buxar]]'' | [[പാലക്കാട്]] | [[:d:Q4751307|Q4751307]] | |- | [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൾ]] | [[പ്രമാണം:Lakshmi Sahgal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനാധിപ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-10-24 | data-sort-value="2012" | 2012-07-23 | [[ചെന്നൈ]] | [[കാൺപൂർ]] | [[:d:Q465051|Q465051]] | |- | [[ബിനായക് സെൻ]] | [[പ്രമാണം:Binayak Sen.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-04 | | | | [[:d:Q863536|Q863536]] | |- | [[സാകിർ നായിക്|സാകിർ നായ്ക്ക്]] | [[പ്രമാണം:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]] | ഒരു എഴുത്തുകാരനും പ്രഭാഷകനും മത താരതമ്യ പണ്ഡിതനുമാണ് സാകിർ അബ്ദുൽ കരീം നായിക് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[സൗദി അറേബ്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-18 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q932829|Q932829]] | |- | [[മണി മേനോൻ‌|മണി മേനോൻ]] | [[പ്രമാണം:Mani Menon VGR.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-09 | | [[തൃശ്ശൂർ]] | | [[:d:Q984570|Q984570]] | |- | [[ഹനുമപ്പ സുദർശൻ]] | [[പ്രമാണം:H Sudarshan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-30 | | ''[[:d:Q8052060|Yemalur]]'' | | [[:d:Q1243958|Q1243958]] | |- | [[ജെറുഷ ജിറാദ്]] | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-03-21 | data-sort-value="1984" | 1984-06-02 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q3177539|Q3177539]] | |- | [[ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ]] | [[പ്രമാണം:Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg|center|128px]] | ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-19 | data-sort-value="1979" | 1979-02-09 | ''[[:d:Q2453339|Manihari]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q3349545|Q3349545]] | |- | [[അനുകുൽചന്ദ്ര ചക്രവർത്തി]] | [[പ്രമാണം:Anukul as a boy.jpg|center|128px]] | ആത്മീയ നേതാവും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1888" | 1888-09-14 | data-sort-value="1969" | 1969-01-27 | ''[[:d:Q5711201|Hemayetpur]]'' | [[ദേവ്ഘർ]] | [[:d:Q3349646|Q3349646]] | |- | [[ആമി ബേരാ]] | [[പ്രമാണം:Ami Bera official photo.jpg|center|128px]] | അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-02 | | [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]] | | [[:d:Q3389105|Q3389105]] | |- | [[ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല]] | [[പ്രമാണം:Farooq Abdullah addressing at the presentation ceremony of the Cash Prizes to the best performing Regional Rural Banks and Certificates for extending loans for SPV home lighting systems during 2009-10, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-21 | | ''[[:d:Q1506029|ശ്രീനഗർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q3517911|Q3517911]] | |- | [[രമൺ സിംഗ്]] | [[പ്രമാണം:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-15 | | ''[[:d:Q1929610|Kawardha]]'' | | [[:d:Q3521181|Q3521181]] | |- | [[ആർക്കോട്ട് ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ|എ. ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ]] | [[പ്രമാണം:A. Lakshmanaswami Mudaliar.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887-10-14 | data-sort-value="1974" | 1974-04-15 | | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q3531827|Q3531827]] | |- | ''[[:d:Q2214381|സലിം യൂസഫ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-26 | | [[കൊട്ടാരക്കര]] | | [[:d:Q2214381|Q2214381]] | |- | [[റീത ഫാരിയ]] | [[പ്രമാണം:Reita Faria in Africa (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും സൌന്ദര്യമത്സര വിജയിയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-08-23 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q2273463|Q2273463]] | |- | ''[[:d:Q2335520|അരൂപ് ചാറ്റർജി]]'' | [[പ്രമാണം:Aroup Chatterjee.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-23 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2335520|Q2335520]] | |- | [[സുനേത്ര ഗുപ്ത]] | [[പ്രമാണം:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നോവലിസ്റ്റും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-15 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2366381|Q2366381]] | |- | ''[[:d:Q2652239|അട്രജ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q2652239|Q2652239]] | |- | [[കേതയൂൺ അർദേശിർ ദിൻ‌ഷോ]] | [[പ്രമാണം:Kadinshaw.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-16 | data-sort-value="2011" | 2011-08-26 | | | [[:d:Q4793608|Q4793608]] | |- | [[ഗുരുബായ് കർമാർക്കർ]] | [[പ്രമാണം:Gurubal Karmarkar, a 1892 graduate of Woman's Medical College of Pennsylvania (1).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1801" | 19th century | data-sort-value="1932" | 1932 | | | [[:d:Q4793879|Q4793879]] | |- | [[എസ്.ഐ. പത്മാവതി|എസ്. ഐ. പദ്മാവതി]] | [[പ്രമാണം:Si-padmavati.webp|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റ് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1917" | 1917-06-20 | data-sort-value="2020" | 2020-08-29 | [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q4794109|Q4794109]] | |- | [[മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Muthulakshmi Reddy (ca 1912).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും നിയമസഭാംഗവും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-30 | data-sort-value="1968" | 1968-07-22 | ''[[:d:Q3535371|Pudukkottai State]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q4794148|Q4794148]] | |- | ''[[:d:Q4805068|ആഷിക ഡേവിഡ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1862" | 1862 | | | | [[:d:Q4805068|Q4805068]] | |- | [[ബി. രമണ റാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q4834177|Q4834177]] | |- | [[ബി.എസ്. മൂൺജെ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1872" | 1872-12-12 | data-sort-value="1948" | 1948-03-03 | | | [[:d:Q4834200|Q4834200]] | |- | [[ബാനൂ ജഹാൻഗീർ കോയാജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-22 | data-sort-value="2004" | 2004-07-15 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | | [[:d:Q4857029|Q4857029]] | |- | [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Prathap C. Reddy (1).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-02-05 | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q4243548|Q4243548]] | |- | ''[[:d:Q4307084|വിമൽ മുണ്ട]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-15 | data-sort-value="2012" | 2012-03-22 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | [[ബാന്ദ്ര]] | [[:d:Q4307084|Q4307084]] | |- | [[എ. ജി. കെ. ഗോഖലെ]] | [[പ്രമാണം:Dr agk gokhale.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-02 | | [[വിജയവാഡ]] | | [[:d:Q4647788|Q4647788]] | |- | [[എ.ആർ. മേനോൻ]] | | കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-06 | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | | [[:d:Q4648296|Q4648296]] | |- | ''[[:d:Q4690369|അഫ്സർ മൗദൂദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1874" | 1874-03-03 | data-sort-value="1948" | 1948-12-24 | | | [[:d:Q4690369|Q4690369]] | |- | [[ഡി. ബിജു]] | [[പ്രമാണം:Dr. Biju.jpg|center|128px]] | മലയാളം ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-31 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q4907282|Q4907282]] | |- | [[സുശീല നയ്യാർ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sushila Nayyar, 1947.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വനിത | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-26 | data-sort-value="2001" | 2001-01-03 | ''[[:d:Q6444811|Kunjah]]'' | [[സേവാഗ്രാം]] | [[:d:Q4969032|Q4969032]] | |- | ''[[:d:Q5071372|ചന്ദ്രകാന്ത് ഷാ]]'' | | | [[കാനഡ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-07 | | ''[[:d:Q2087583|Nandurbar]]'' | | [[:d:Q5071372|Q5071372]] | |- | ''[[:d:Q5076920|Charles Donovan]]'' | [[പ്രമാണം:Charles Donovan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-19 | data-sort-value="1951" | 1951-10-29 | [[കൊൽക്കത്ത]] | ''[[:d:Q895264|Bourton-on-the-Water]]'' | [[:d:Q5076920|Q5076920]] | |- | ''[[:d:Q5269812|ധ്രുബജ്യൊതി ബോറ]]'' | | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-27 | | [[ഷില്ലോങ്ങ്]] | | [[:d:Q5269812|Q5269812]] | |- | ''[[:d:Q5276806|Dilip Mahalanabis]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q2875992|Kishoreganj]]''<br/>[[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q5276806|Q5276806]] | |- | ''[[:d:Q5358597|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കട്ാട് നീലകണ്ഠൻ മൂസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[ഒല്ലൂർ]] | [[ഒല്ലൂർ]] | [[:d:Q5358597|Q5358597]] | |- | ''[[:d:Q5559835|Gieve Patel]]'' | [[പ്രമാണം:Gieve Patel.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1940" | 1940-08-18 | data-sort-value="2023" | 2023-11-03 | [[മുംബൈ]] | [[പൂണെ]] | [[:d:Q5559835|Q5559835]] | |- | ''[[:d:Q5640460|ഹക്കീം അബ്ദുൽ അസീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Hakim Abdul Aziz.jpeg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1911" | 1911 | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q5640460|Q5640460]] | |- | [[ഇന്ദിര ഹിന്ദുജ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q1250069|Shikarpur]]'' | | [[:d:Q6025009|Q6025009]] | |- | ''[[:d:Q6114669|ജാക്ക് പ്രെഗെർ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Jack Preger, founder of Calcutta Rescue.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1930" | 1930-07-25 | | | | [[:d:Q6114669|Q6114669]] | |- | ''[[:d:Q6319421|ജ്യോതി പാണ്ഡ്യ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വഡോദര]] | | [[:d:Q6319421|Q6319421]] | |- | ''[[:d:Q6323647|K. N. Kesari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. K. N. Kesari 1999 by Bapu (page 1 crop).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | ''[[:d:Q15690270|Inamanamellur]]'' | | [[:d:Q6323647|Q6323647]] | |- | ''[[:d:Q6334699|Nirodbaran]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-17 | data-sort-value="2006" | 2006-07-17 | | [[പുതുച്ചേരി നഗരം]] | [[:d:Q6334699|Q6334699]] | |- | [[കാകർല സുബ്ബറാവു|കകർല സുബ്ബറാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-25 | data-sort-value="2021" | 2021-04-16 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]] | [[:d:Q6349273|Q6349273]] | |- | ''[[:d:Q6394895|Kesava Reddy]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.Keshavareddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-10 | data-sort-value="2015" | 2015-02-13 | ''[[:d:Q7709526|Thalupulapalle]]'' | [[നിസാമാബാദ്]] | [[:d:Q6394895|Q6394895]] | |- | [[ഖദീജ മുംതാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[കാട്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q6398859|Q6398859]] | |- | ''[[:d:Q6407615|കില്ലി കൃപ റാണി]]'' | [[പ്രമാണം:Kruparani Killi (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-19 | | ''[[:d:Q671757|Srikakulam]]'' | | [[:d:Q6407615|Q6407615]] | |- | ''[[:d:Q6712223|എം. എൽ. കുൽക്കർണി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-08 | | | | [[:d:Q6712223|Q6712223]] | |- | [[എം.കെ. മുനീർ]] | [[പ്രമാണം:M K Muneer.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-08-26 | | [[കോഴിക്കോട്]] | | [[:d:Q6712766|Q6712766]] | |- | ''[[:d:Q6713018|എം. ആർ. ഗുരുസാമി മുദലിയാർ]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q2340194|Nelamangala]]'' | [[കീഴ്പാക്കം]] | [[:d:Q6713018|Q6713018]] | |- | [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr.M.S.Valiathan.jpg|center|128px]] | കാർഡിയാക് സർജൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | data-sort-value="2024" | 2024-07-17 | [[മാവേലിക്കര]] | [[മണിപ്പാൽ]] | [[:d:Q6713130|Q6713130]] | |- | ''[[:d:Q6733131|മഹൻകാളി സീതാരാമ റാവു]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1906" | 1906 | data-sort-value="1977" | 1977 | | | [[:d:Q6733131|Q6733131]] | |- | ''[[:d:Q6933432|മുകേഷ് ഹൈക്കർവാൾ]]'' | | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-28 | | [[ലഖ്‌നൗ]] | | [[:d:Q6933432|Q6933432]] | |- | ''[[:d:Q7141308|Parveen Kumar]]'' | [[പ്രമാണം:Dame Parveen Kumar (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | | [[ലാഹോർ]] | | [[:d:Q7141308|Q7141308]] | |- | ''[[:d:Q7143137|പശുപതി ബോസ്]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1907" | 1907-11-01 | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q7143137|Q7143137]] | |- | [[ആർ. കേശവൻ നായർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2005" | 2005 | | | [[:d:Q7273787|Q7273787]] | |- | ''[[:d:Q6962817|നാൻസി ലോൺസ്‌ഡോർഫ്]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q6962817|Q6962817]] | |- | [[നരേന്ദ്ര ധാബോൽക്കർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2013" | 2013-08-20 | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[പൂണെ]] | [[:d:Q6965776|Q6965776]] | |- | ''[[:d:Q7117146|P. Brahmayya Sastry]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-24 | data-sort-value="1993" | 1993-05-28 | ''[[:d:Q59018|Kakinada]]'' | | [[:d:Q7117146|Q7117146]] | |- | [[പി.കെ. വാരിയർ|പി. കെ. വാരിയർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1921" | 1921-06-05<br/>1921 | data-sort-value="2021" | 2021-07-10 | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[:d:Q7117375|Q7117375]] | |- | [[പദ്മാവതി ബന്ദോപാദ്ധ്യായ്]] | [[പ്രമാണം:Padma Bandopadhyay.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-04 | | [[തിരുപ്പതി]] | | [[:d:Q7123872|Q7123872]] | |- | [[എസ്. പിനകപാണി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-03 | data-sort-value="2013" | 2013-03-11 | ''[[:d:Q7246454|Priyagraharam]]'' | [[കർനൂൽ]] | [[:d:Q7124235|Q7124235]] | |- | [[ഷീല ബാലകൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q7493001|Q7493001]] | |- | ''[[:d:Q7530461|സിർക്കഴി ജി. ശിവചിദംബരം]]'' | [[പ്രമാണം:சீர்காழி சிவசிதம்பரம்.JPG|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കർണാടക ഗായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-08 | | | | [[:d:Q7530461|Q7530461]] | |- | ''[[:d:Q7547563|സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | data-sort-value="2001" | 2001-09-11 | [[കേരളം]] | [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]] | [[:d:Q7547563|Q7547563]] | |- | ''[[:d:Q7288445|രാം ചന്ദ്ര ഡോം]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | | ''[[:d:Q2088440|ബിർഭും ജില്ല]]'' | | [[:d:Q7288445|Q7288445]] | |- | [[റസ്റ്റോം ജൽ വകിൽ]] | | | [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1911" | 1911-07-17 | data-sort-value="1974" | 1974-11-20 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q7382531|Q7382531]] | |- | ''[[:d:Q7399608|സാഹിബ് സിംഗ് സോഖെ]]'' | [[പ്രമാണം:Sahib Singh Sokhey 1948 Wellcome V0028080 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-15 | data-sort-value="1971" | 1971-10-23 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q7399608|Q7399608]] | |- | ''[[:d:Q7461261|ഷാ ഫൈസൽ]]'' | [[പ്രമാണം:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh congratulating Dr. Shah Faisal, the Civil Services topper for 2010 from Jammu & Kashmir, in New Delhi on May 26, 2010.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | ''[[:d:Q6668869|Lolab Valley]]'' | | [[:d:Q7461261|Q7461261]] | |- | ''[[:d:Q7654042|സ്വാതി പിരമൽ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Swati Piramal.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-28 | | | | [[:d:Q7654042|Q7654042]] | |- | [[ടി.എസ്.എസ്. രാജൻ]] | [[പ്രമാണം:TSSRajan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1953" | 1953 | [[ശ്രീരംഗം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7668680|Q7668680]] | |- | ''[[:d:Q7686934|തരുൺ മണ്ഡൽ]]'' | [[പ്രമാണം:TMondal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-20 | | ''[[:d:Q2330643|Jaynagar Majilpur]]'' | | [[:d:Q7686934|Q7686934]] | |- | [[സി.കെ. ലക്ഷ്മണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-05 | data-sort-value="1970" | 1970-10-03 | | | [[:d:Q11689979|Q11689979]] | |- | ''[[:d:Q12354393|Ranganayakulu Potturu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranganayakulu, Bengaluro, aprilo 2018.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-08 | | | | [[:d:Q12354393|Q12354393]] | |- | [[രാമചന്ദ്ര ദത്താത്രയ ലെലെ|രാമചന്ദ്ര ദതത്രയ ലെലെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-16 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q12449609|Q12449609]] | |- | [[ഹേംലത ഗുപ്ത|ഹേമലത ഗുപ്ത]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | data-sort-value="2006" | 2006-05-13 | [[ഇന്ത്യ]] | ''[[:d:Q6373016|Karol Bagh Lok Sabha constituency]]'' | [[:d:Q12460836|Q12460836]] | |- | ''[[:d:Q12995370|Raja Rao Garikapati]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-09-08 | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q12995370|Q12995370]] | |- | ''[[:d:Q15689653|Achanta Lakshmipathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-03 | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | | | [[:d:Q15689653|Q15689653]] | |- | [[ശശി വാധ്വ]] | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-20 | | | | [[:d:Q15972942|Q15972942]] | |- | [[വി. ശാന്ത]] | [[പ്രമാണം:Dr. V. Shanta, in New Delhi on March 20, 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | data-sort-value="2021" | 2021-01-19 | ''[[:d:Q1646915|Mylapore]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7907747|Q7907747]] | |- | [[വന്ദന ജെയിൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q7914349|Q7914349]] | |- | ''[[:d:Q8045744|Y. G. Parameshwara]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2004" | 2004 | | | [[:d:Q8045744|Q8045744]] | |- | ''[[:d:Q16097828|Mabelle Arole]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-26 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[ജബൽ‌പൂർ]] | | [[:d:Q16097828|Q16097828]] | |- | [[എളേടത്ത് തൈക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-10-02 | data-sort-value="2020" | 2020-08-05 | [[ഒല്ലൂർ]] | | [[:d:Q16106737|Q16106737]] | |- | ''[[:d:Q13120548|Rani Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Rani Bang (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-17 | | | | [[:d:Q13120548|Q13120548]] | |- | ''[[:d:Q14076389|Kanwaljeet S. Anand]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q14076389|Q14076389]] | |- | ''[[:d:Q15071574|ജാൻവി ബറുവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q15071574|Q15071574]] | |- | ''[[:d:Q15132653|വൈ.രാധാകൃഷ്ണമൂർത്തി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2013" | 2013-10-19 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[ഹൈദരാബാദ്]] | [[:d:Q15132653|Q15132653]] | |- | ''[[:d:Q15431871|Anil Singhal]]'' | [[പ്രമാണം:Anil Singhal.jpg|center|128px]] | | [[ജർമ്മനി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-11 | data-sort-value="2017" | 2017-05-10 | [[അലിഗഢ്]] | ''[[:d:Q2971|Paderborn]]'' | [[:d:Q15431871|Q15431871]] | |- | ''[[:d:Q16190122|പുലിൻ ബിഹാരി ബാസ്‌കെ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | | ''[[:d:Q5221114|Dantan Vidhan Sabha constituency]]'' | | [[:d:Q16190122|Q16190122]] | |- | ''[[:d:Q16208488|Nikhil Dhurandhar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q16208488|Q16208488]] | |- | ''[[:d:Q16844432|മനോജ് കെ ജെയിൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Manoj Jain, infectious disease physician, manojkjain.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-16 | | ''[[:d:Q2283203|Dr. Ambedkar Nagar]]'' | | [[:d:Q16844432|Q16844432]] | |- | ''[[:d:Q16901297|ഉമാ സാരെൻ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q16901297|Q16901297]] | |- | [[കെ. ശ്രീനാഥ് റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:K Srinath Reddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q17083021|Q17083021]] | |- | ''[[:d:Q16317426|P. Sridevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q16317426|Q16317426]] | |- | ''[[:d:Q16345836|ഫനിന്ദ്ര കൃഷ്ണ ഗുപ്ത]]'' | [[പ്രമാണം:Phanindra Krishna Gupta.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q16345836|Q16345836]] | |- | ''[[:d:Q16514386|Abhay Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abhay Bang with breath counter.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-23 | | | | [[:d:Q16514386|Q16514386]] | |- | ''[[:d:Q16734859|അസ്മ റഹീം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q16734859|Q16734859]] | |- | ''[[:d:Q17199281|ഘാനശ്യാമ മിശ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1922" | 1922-10-10 | data-sort-value="2014" | 2014-06-01 | | [[ഭുവനേശ്വർ]] | [[:d:Q17199281|Q17199281]] | |- | [[എം. ആർ. രാജഗോപാൽ]] | [[പ്രമാണം:Dr. M. R Rajagopal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-23 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q17306215|Q17306215]] | |- | [[നീലം ക്ലേർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q17411238|Q17411238]] | |- | [[സുബ്രത് കുമാർ ആചാര്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-01 | | ''[[:d:Q2022279|ബലസോർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q18000280|Q18000280]] | |- | ''[[:d:Q18029936|നിലീം കുമാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Nilim Kumar, poet.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | ''[[:d:Q2571402|Pathsala]]'' | | [[:d:Q18029936|Q18029936]] | |- | [[ഭാൽചന്ദ്ര ബാബാജി ദീക്ഷിത്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-07 | data-sort-value="1977" | 1977 | [[അമരാവതി, മഹാരാഷ്ട്ര]] | | [[:d:Q18111875|Q18111875]] | |- | [[ഗുൽ‌ഷൻ റായ് ഖത്രി|ഗുൽഷൻ റായ് ഖത്രി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Gulshan Rai Khatri, at an Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 20, 2013.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-10 | data-sort-value="2020" | 2020-07-16 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q18347568|Q18347568]] | |- | [[കിരിത്കുമാർ മൻസുഖ്‌ലാൽ ആചാര്യ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Dr. Kiritkumar Mansukhlal Acharya, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q18421890|Q18421890]] | |- | [[കെ. കെ. അഗർവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-05 | data-sort-value="2021" | 2021-05-17 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]<br/>[[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18683826|Q18683826]] | |- | [[പവൻ രാജ് ഗോയൽ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Prof. (Dr.) Pawan Raj Goyal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-02 | | [[അഹമ്മദാബാദ്]] | | [[:d:Q18686437|Q18686437]] | |- | [[ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-23 | ''[[:d:Q2717915|Shikohabad]]'' | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18688035|Q18688035]] | |- | ''[[:d:Q18921381|R Balu]]'' | [[പ്രമാണം:Dr R Balu.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-04 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q18921381|Q18921381]] | |- | ''[[:d:Q18977847|Ritam Chowdhury]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-08 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q18977847|Q18977847]] | |- | [[സാരൂബം ബിമോല കുമാരി ദേവി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Sarungbam Bimola Kumari Devi, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മണിപ്പൂർ]] | | [[:d:Q19560351|Q19560351]] | |- | [[രാജേഷ് കൊട്ടേച്ച]] | [[പ്രമാണം:Vaidya Rajesh Kotecha.jpg|center|128px]] | He is presently the Vice Chancellor of Gujarat Ayurved University, Jamnagar, India | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-18 | | | | [[:d:Q19561084|Q19561084]] | |- | [[രൺദീപ് ഗുലേരിയ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Randeep Guleria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-05 | | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]] | | [[:d:Q19612523|Q19612523]] | |- | [[ഓം പ്രകാശ് ഉപാധ്യായ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19664597|Q19664597]] | |- | [[രാജഗോപാലൻ കൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-17 | data-sort-value="2015" | 2015-01-10 | [[കൊല്ലം]] | [[കൊല്ലം]] | [[:d:Q19666231|Q19666231]] | |- | [[ശ്രീനിവാസ് എസ്. വൈശ്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-07 | | [[മഥുര]] | | [[:d:Q19666874|Q19666874]] | |- | ''[[:d:Q19811612|Meena Rajendra Shete-Sambhu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19811612|Q19811612]] | |- | ''[[:d:Q19852450|Basuhua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-01 | data-sort-value="1986" | 1986-10-12 | ''[[:d:Q3350679|Bikrampur]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q19852450|Q19852450]] | |- | ''[[:d:Q19892441|Kanithi Viswanatham]]'' | [[പ്രമാണം:విశ్వనాదం.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932 | data-sort-value="2023" | 2023 | | | [[:d:Q19892441|Q19892441]] | |- | [[അമർ പ്രസാദ് റേ]] | [[പ്രമാണം:A.P. Ray, malariologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-02-26 | data-sort-value="1996" | 1996-09-24 | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q19895800|Q19895800]] | |- | [[ഐസക് സാന്ദ്ര]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (1892–1968) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-03 | data-sort-value="1968" | 1968-08-29 | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | [[:d:Q19896133|Q19896133]] | |- | ''[[:d:Q20058801|Chintala Sita Devi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-21 | data-sort-value="2009" | 2009-03-06 | | | [[:d:Q20058801|Q20058801]] | |- | ''[[:d:Q20577008|Sangeeta Barve]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q20577008|Q20577008]] | |- | ''[[:d:Q20671987|ലിയോ മുത്തു]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-02 | data-sort-value="2015" | 2015-07-10 | ''[[:d:Q2716554|Thiruthuraipoondi]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q20671987|Q20671987]] | |- | [[ജാംഷെഡ് നൗറോജി വസിഫ്ദാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2000" | 2000 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q20687489|Q20687489]] | |- | [[സുനിതി സോളമൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2015" | 2015-07-28 | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q20738697|Q20738697]] | |- | [[സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ]] | [[പ്രമാണം:The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-02 | | [[ജർമ്മനി]] | | [[:d:Q21062285|Q21062285]] | |- | [[സുന്ദരി മോഹൻദാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.Sundarimohan Das.jpg|center|128px]] | സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനി, ഭിഷഗ്വരൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | [[സിൽഹെറ്റ്]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q21176925|Q21176925]] | |- | ''[[:d:Q21481665|രാധ ചരൺ പാണ്ട]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-24 | data-sort-value="1974" | 1974-10-29 | | | [[:d:Q21481665|Q21481665]] | |- | ''[[:d:Q21597809|ജഗദീഷ് ചതുർവേദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-15 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]] | | [[:d:Q21597809|Q21597809]] | |- | [[ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2026" | 2026-01-22 | [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]] | | [[:d:Q21686034|Q21686034]] | |- | [[കെ.എ. എബ്രഹാം|കെ. എ. അബ്രഹാം]] | [[പ്രമാണം:Padmashri Dr K A Abraham.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-10-22 | [[കേരളം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q21798148|Q21798148]] | |- | ''[[:d:Q21981198|മോഹിത് ഭണ്ഡാരി]]'' | [[പ്രമാണം:Mohit Bhandari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q21981198|Q21981198]] | |- | [[പോൾ കലാനിധി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-01 | data-sort-value="2015" | 2015-03-09 | ''[[:d:Q928168|Bronxville]]'' | | [[:d:Q22087287|Q22087287]] | |- | [[തനികാചലം സദഗോപൻ|തനികാചലം സഡഗോപൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q23038239|Q23038239]] | |- | [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | data-sort-value="2020" | 2020-09-16 | [[ഷൊർണൂർ]] | [[കോയമ്പത്തൂർ]] | [[:d:Q23304286|Q23304286]] | |- | ''[[:d:Q24718543|ഫുൾചന്ദ് പൃഥ്വി രാജ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-13 | data-sort-value="2016" | 2016-02-27 | | | [[:d:Q24718543|Q24718543]] | |- | [[രുഖ്മബായി]] | [[പ്രമാണം:Rukhmabai.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1864" | 1864-11-22 | data-sort-value="1955" | 1955-09-25<br/>1955-12-25 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q24939367|Q24939367]] | |- | [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-10 | | | | [[:d:Q26251714|Q26251714]] | |- | [[രഞ്ജന ശ്രീവാസ്തവ]] | [[പ്രമാണം:Ranjana Srivastava.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഓസ്ട്രേലിയ]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[കാൻബറ]] | | [[:d:Q26702925|Q26702925]] | |- | ''[[:d:Q27901993|വഖാർ അഹ്മദ് ഷാ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-06 | data-sort-value="2018" | 2018-04-15 | ''[[:d:Q638621|Bahraich]]'' | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q27901993|Q27901993]] | |- | ''[[:d:Q27917316|മദൻ കതാരിയ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Madan Kataria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q27917316|Q27917316]] | |- | ''[[:d:Q27970605|Dhiren Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1978" | 1978-01-08 | | | [[:d:Q27970605|Q27970605]] | |- | ''[[:d:Q30314375|Chittaranjan Yajnik]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Yajnik (13 February 2020).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q30314375|Q30314375]] | |- | ''[[:d:Q28744857|സരോജിനി_സരന്ഗി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[ഒഡീഷ]] | | [[:d:Q28744857|Q28744857]] | |- | ''[[:d:Q28869394|സോണിയ നിത്യാനന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-06 | | | | [[:d:Q28869394|Q28869394]] | |- | ''[[:d:Q29017279|Rafi Ahmed]]'' | [[പ്രമാണം:Rafi Ahmed virologist and immunologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q29017279|Q29017279]] | |- | ''[[:d:Q29018652|പങ്കജ് നരം]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Pankaj Naram.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | data-sort-value="2020" | 2020-02-19 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q29018652|Q29018652]] | |- | [[സന്ദീപ് ബസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-29 | | | | [[:d:Q29168828|Q29168828]] | |- | [[ഷേർളി വാസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958 | data-sort-value="2025" | 2025 | | | [[:d:Q31704451|Q31704451]] | |- | ''[[:d:Q34837913|ദിലീപ് ഝാവേരി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-03 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q34837913|Q34837913]] | |- | ''[[:d:Q37830946|ടീന ചോപ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-06 | | [[അമൃത്‌സർ]] | | [[:d:Q37830946|Q37830946]] | |- | ''[[:d:Q37994923|ജസ്വീന്ദർ കെ ഗംഭീർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q37994923|Q37994923]] | |- | [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] | [[പ്രമാണം:Aishwarya Lekshmi.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q39058709|Q39058709]] | |- | ''[[:d:Q41816046|Preeti Shanbag]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q41816046|Q41816046]] | |- | ''[[:d:Q42298380|കാർത്തിക് ചന്ദ്രബോസ്]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q42298380|Q42298380]] | |- | ''[[:d:Q42413325|ഹൃദയാനന്ദ പട്നായിക്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-03 | | | | [[:d:Q42413325|Q42413325]] | |- | ''[[:d:Q42589695|K. Ranga Rama Krishnan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-22 | | | | [[:d:Q42589695|Q42589695]] | |- | ''[[:d:Q43999837|ദിപ്തൻഷു ദാസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Diptanshu Das 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-02 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q43999837|Q43999837]] | |- | ''[[:d:Q56284934|ഹ്രിഷിക്കെസ് സെൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Hrishikes 2017.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | | | [[:d:Q56284934|Q56284934]] | |- | ''[[:d:Q57320813|Venkatachalam Raveenthiran]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q57320813|Q57320813]] | |- | [[ഡോസിബായ് പട്ടേൽ]] | [[പ്രമാണം:Dossibai Patell.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ പ്രസവചികിത്സകയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1881" | 1881-10-16 | data-sort-value="1960" | 1960-02-04 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q57955102|Q57955102]] | |- | [[അളക കേശവ് ദേശ്പാണ്ഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61686207|Q61686207]] | |- | ''[[:d:Q54861287|Vasanth Ravi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q54861287|Q54861287]] | |- | ''[[:d:Q55434761|Shikha Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q55434761|Q55434761]] | |- | ''[[:d:Q56027719|Digumarti Raghunadharao]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. D. Raghunadha Rao (cropped).JPG|center|128px]] | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q56027719|Q56027719]] | |- | [[മാമൻ ചാണ്ടി|മാമ്മൻ ചാണ്ടി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61478244|Q61478244]] | |- | ''[[:d:Q47009777|ഗോവിന്ദ് അപ്പാജി ഫഡ്കെ]]'' | [[പ്രമാണം:G.A.phadke.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | ''[[:d:Q583818|Ichalkaranji]]'' | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[:d:Q47009777|Q47009777]] | |- | ''[[:d:Q47026934|ഐറിസ് ജി. ആർ. പോൾ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2025" | 2025-10-13 | | | [[:d:Q47026934|Q47026934]] | |- | ''[[:d:Q47483386|ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-13 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q47483386|Q47483386]] | |- | [[സവിത അംബേദ്കർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-27 | data-sort-value="2003" | 2003-05-29 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q48645361|Q48645361]] | |- | ''[[:d:Q48975802|നബകുമാർ ബാസു]]'' | [[പ്രമാണം:Nabakumar Basu - Kolkata 2015-10-10 5134.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-10 | | | | [[:d:Q48975802|Q48975802]] | |- | [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q49833929|Q49833929]] | |- | ''[[:d:Q58885226|Harjit Pal Bhattoa]]'' | | | [[ഹംഗറി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-21 | | No/unknown value | | [[:d:Q58885226|Q58885226]] | |- | ''[[:d:Q59209385|അഭിഷേക് പല്ലവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-02 | | | | [[:d:Q59209385|Q59209385]] | |- | ''[[:d:Q60023782|രാജേശ്വരി ദലബെഹെര]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q60023782|Q60023782]] | |- | [[ശ്യാമള ഗോപാലൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-07 | data-sort-value="2009" | 2009-02-11 | [[ചെന്നൈ]] | [[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ|ഓക്ൿലാന്റ്]] | [[:d:Q60844968|Q60844968]] | |- | [[അശോക് ലക്ഷ്മൺറാവു കുക്കാഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61054384|Q61054384]] | |- | ''[[:d:Q61823039|സുമന്ത് മേത്ത]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1968" | 1968-12-15 | [[സൂരത്]] | | [[:d:Q61823039|Q61823039]] | |- | ''[[:d:Q61945548|കാസി പിച്ച്ചായ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61945548|Q61945548]] | |- | ''[[:d:Q63430821|ബിജോയ് മൊണ്ടാൽ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-01 | | ''[[:d:Q16251190|Andharthaul]]'' | | [[:d:Q63430821|Q63430821]] | |- | ''[[:d:Q64006847|Jayanta Kumar Roy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | ''[[:d:Q15241808|Lataguri]]'' | | [[:d:Q64006847|Q64006847]] | |- | ''[[:d:Q64148463|Sayantan Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64148463|Q64148463]] | |- | ''[[:d:Q64438206|Inder Anand]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | [[:d:Q64438206|Q64438206]] | |- | ''[[:d:Q64509748|സ്വരൂപ് സർക്കാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Swarup Sarkar (স্বরূপ সরকার).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | | | [[:d:Q64509748|Q64509748]] | |- | ''[[:d:Q64840916|സഞ്ജയ് സത്പതി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64840916|Q64840916]] | |- | ''[[:d:Q64859106|Nikhil Kumar Banerjee]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2017" | 2017 | | | [[:d:Q64859106|Q64859106]] | |- | [[സുശോവൻ ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085021|Q86085021]] | |- | [[ദിഗംബർ ബെഹെറ|ദിഗാംബർ ബെഹെര]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085705|Q86085705]] | |- | ''[[:d:Q87738087|Radhika Tandon]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q87738087|Q87738087]] | |- | ''[[:d:Q88058242|Kamala Dhall]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q88058242|Q88058242]] | |- | [[ഷിംന അസീസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q65321596|Q65321596]] | |- | [[കെ. ഹേമലത]] | [[പ്രമാണം:K Hemalata at Workers’ Mahapadav in 2017.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q61434|നെല്ലൂർ]]'' | | [[:d:Q66022787|Q66022787]] | |- | ''[[:d:Q66499274|Abul Hasnat]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | data-sort-value="2019" | 2019-06-11 | | | [[:d:Q66499274|Q66499274]] | |- | [[നത ഹുസൈൻ]] | [[പ്രമാണം:Netha Hussain-070A3987.jpg|center|128px]] | ഒരു ഇന്ത്യൻ-സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റും ബ്ലോഗറും വിക്കിപീഡിയനും ഗവേഷകയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-11 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q66580063|Q66580063]] | |- | ''[[:d:Q66725242|Mortaza Hossain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q66725242|Q66725242]] | |- | ''[[:d:Q67427117|Anupam Sen]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2015" | 2015-09-07 | | | [[:d:Q67427117|Q67427117]] | |- | ''[[:d:Q68225148|സോഹൻ ലാൽ ഭാട്ടിയ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1981" | 1981-07-16 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q68225148|Q68225148]] | |- | ''[[:d:Q69356075|തേജസ്വിനി മനോഗ്ന]]'' | [[പ്രമാണം:Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q69356075|Q69356075]] | |- | ''[[:d:Q69932454|K. Rajender Reddy]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | | | [[:d:Q69932454|Q69932454]] | |- | ''[[:d:Q88867162|Mrinmoy Das]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-01 | | | | [[:d:Q88867162|Q88867162]] | |- | ''[[:d:Q89018323|Bindu Kulshreshtha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89018323|Q89018323]] | |- | ''[[:d:Q89745295|Umesh Kapil]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89745295|Q89745295]] | |- | ''[[:d:Q90262129|Srinivas Bojanapu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q90262129|Q90262129]] | |- | ''[[:d:Q91294983|Aakash Pandita]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q91294983|Q91294983]] | |- | ''[[:d:Q92761911|Prerna S Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-21 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q92761911|Q92761911]] | |- | ''[[:d:Q94503372|അനിത ഭരദ്വാജ്]]'' | [[പ്രമാണം:Anita Bharadwaj (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q94503372|Q94503372]] | |- | [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)|സുജാത മോഹൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q95099143|Q95099143]] | |- | ''[[:d:Q95220255|സതീഷ് നല്ലം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q95220255|Q95220255]] | |- | ''[[:d:Q97206596|Abraham George Thomas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q97206596|Q97206596]] | |- | ''[[:d:Q97247074|Banbihari Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1965" | 1965-07-05 | ''[[:d:Q1653485|Garalgachha]]'' | | [[:d:Q97247074|Q97247074]] | |- | ''[[:d:Q97666703|Pashupati Bhattacharya]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-15 | data-sort-value="1978" | 1978-01-27 | | | [[:d:Q97666703|Q97666703]] | |- | ''[[:d:Q97681815|Guduru Gopal Rao]]'' | [[പ്രമാണം:Guduru Gopal Rao.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q97681815|Q97681815]] | |- | ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-28 | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | [[:d:Q106734360|Q106734360]] | |- | ''[[:d:Q107222599|Ranoj Pegu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranoj Pegu 1.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-12 | | | | [[:d:Q107222599|Q107222599]] | |- | ''[[:d:Q72146155|ഗോർധന്ദാസ് ഭഗവന്ദാസ് നരോട്ടംദാസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1975" | 1975 | | | [[:d:Q72146155|Q72146155]] | |- | ''[[:d:Q72753935|പരംദീപ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q72753935|Q72753935]] | |- | [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]] | [[പ്രമാണം:MCAlbuquerqueColchester1918.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗോവ]] | | [[:d:Q76349299|Q76349299]] | |- | ''[[:d:Q81780908|Subas Chandra Rout]]'' | [[പ്രമാണം:Subas Chandra Rout 02.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-29 | data-sort-value="2026" | 2026-03-10 | [[ഭുവനേശ്വർ]] | | [[:d:Q81780908|Q81780908]] | |- | ''[[:d:Q82023862|അംബ്രിഷ് വിജയകർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q82023862|Q82023862]] | |- | [[ശാന്തി റോയ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q83685218|Q83685218]] | |- | [[രതിൻ ദത്ത]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2020" | 2020-01-27 | ''[[:d:Q2308247|Mangaldoi]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q83841843|Q83841843]] | |- | ''[[:d:Q84496211|രാജേന്ദ്ര പ്രകാശ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2020" | 2020-02-05 | | | [[:d:Q84496211|Q84496211]] | |- | ''[[:d:Q84562100|ബോമിറെഡ്ഡി സുന്ദര രാമി റെഡ്ഡി]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.SundraRamiReddy.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-10-17 | data-sort-value="2020" | 2020-02-06 | | | [[:d:Q84562100|Q84562100]] | |- | ''[[:d:Q105080301|Dilip Kumar Singh]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (b. 1926) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-26 | | | | [[:d:Q105080301|Q105080301]] | |- | ''[[:d:Q105870899|కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి]]'' | [[പ്രമാണം:Kalidasu Venkata Subbasastry.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | data-sort-value="1953" | 1953 | | | [[:d:Q105870899|Q105870899]] | |- | ''[[:d:Q105948168|Jags Krishnan]]'' | [[പ്രമാണം:Jags Krishnan 1.jpg|center|128px]] | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-23 | | [[കോട്ടഗിരി]] | | [[:d:Q105948168|Q105948168]] | |- | [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]] | കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-16 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q105988314|Q105988314]] | |- | ''[[:d:Q106221509|Roopa Dhatt]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | | | | | [[:d:Q106221509|Q106221509]] | |- | ''[[:d:Q106248428|Gauri Tendulkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[പൂണെ]] | | [[:d:Q106248428|Q106248428]] | |- | [[രവി കണ്ണൻ ആർ]] | [[പ്രമാണം:Ravi Kannan R Padma cropped.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q98907700|Q98907700]] | |- | ''[[:d:Q99472554|Dhiman Barua]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-19 | data-sort-value="2020" | 2020-09-19 | [[യംഗോൺ]] | | [[:d:Q99472554|Q99472554]] | |- | ''[[:d:Q99927321|Pallavi Maharathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q99927321|Q99927321]] | |- | [[സുശീല അനിത ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1920" | 1920-09 | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[ലാഹോർ]] | [[:d:Q100387268|Q100387268]] | |- | [[വിജയലക്ഷ്മി രമണൻ]] | | ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വര, ആർമി ഓഫീസർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q100706299|Q100706299]] | |- | [[കെ.എം. ചാക്കോ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910-10-24 | data-sort-value="1983" | 1983-04-10 | | | [[:d:Q101168707|Q101168707]] | |- | ''[[:d:Q102207701|Dinabandhu Sahoo]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q102207701|Q102207701]] | |- | [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]] | [[പ്രമാണം:Rani Lakshmibai Rajwade.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q102434863|Q102434863]] | |- | ''[[:d:Q103151287|ఆమంచర్ల శేషాచలపతిరావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q103151287|Q103151287]] | |- | ''[[:d:Q107301280|Meharban Singh]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Meharban Singh (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | ''[[:d:Q2385925|presidencies and provinces in British India]]'' | | [[:d:Q107301280|Q107301280]] | |- | ''[[:d:Q107387933|Goru Krishna Babu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | ''[[:d:Q2352168|Jeypore]]'' | | [[:d:Q107387933|Q107387933]] | |- | ''[[:d:Q107453532|Gella Venkata Satyanarayana Murty]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | | data-sort-value="1959" | 1959 | | | [[:d:Q107453532|Q107453532]] | |- | ''[[:d:Q107610257|Ayyagari Mythili]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107610257|Q107610257]] | |- | ''[[:d:Q107647347|Malladi Umadevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647347|Q107647347]] | |- | ''[[:d:Q107647765|Vipperla Sujatha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647765|Q107647765]] | |- | ''[[:d:Q107648988|Vipperla Satyanarayana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-15 | data-sort-value="2020" | 2020-06-13 | | | [[:d:Q107648988|Q107648988]] | |- | ''[[:d:Q107658445|Garuda Butchi Raju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107658445|Q107658445]] | |- | ''[[:d:Q108101243|Joyti Prokash Bose]]'' | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1968" | 1968 | | | [[:d:Q108101243|Q108101243]] | |- | ''[[:d:Q108405658|Kumudshankar Roy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-07 | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | [[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[വെല്ലൂർ]] | [[:d:Q108405658|Q108405658]] | |- | ''[[:d:Q108405711|Hemendranath Ghosh]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890-11-16 | data-sort-value="1965" | 1965-12-12 | ''[[:d:Q1429697|ചാന്ദ്പുർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108405711|Q108405711]] | |- | ''[[:d:Q108754507|Balaraman Vijayayraghavan Neelamegam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-12 | data-sort-value="2015" | 2015-01-29 | | | [[:d:Q108754507|Q108754507]] | |- | ''[[:d:Q108888276|Beoncy Laishram]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q1822188|ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108888276|Q108888276]] | |- | ''[[:d:Q111334760|Narendra Prasad Misra]]'' | [[പ്രമാണം:Narendra Prasad Misra portrait.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-10 | data-sort-value="2021" | 2021 | | | [[:d:Q111334760|Q111334760]] | |- | ''[[:d:Q111606292|Dasari Ramakrishna Prasad]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q111606292|Q111606292]] | |- | ''[[:d:Q112119155|Ranjan Pai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-11 | | | | [[:d:Q112119155|Q112119155]] | |- | ''[[:d:Q112971735|Gurpreet Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[പെഹോവ, ഹരിയാന]] | | [[:d:Q112971735|Q112971735]] | |- | ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-13 | data-sort-value="2021" | 2021-04-27 | | [[ഗുഡ്‌ഗാവ്]] | [[:d:Q110191163|Q110191163]] | |- | ''[[:d:Q110566464|Alulru Vijayalakshmi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q110566464|Q110566464]] | |- | ''[[:d:Q110581483|Dhaniram Baruah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | | [[:d:Q110581483|Q110581483]] | |- | ''[[:d:Q110597809|Dr. K. M. Saifullah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-12 | | ''[[:d:Q1925191|Samastipur]]'' | | [[:d:Q110597809|Q110597809]] | |- | ''[[:d:Q110662406|Paul Harris Daniel]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Paul Harris Daniel JEG6621.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2003" | 2003 | | | [[:d:Q110662406|Q110662406]] | |- | ''[[:d:Q110771548|Bharath Shetty Y]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-08 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q110771548|Q110771548]] | |- | ''[[:d:Q111050893|Lata Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-08 | | | | [[:d:Q111050893|Q111050893]] | |- | ''[[:d:Q115556299|Anshita Aggarwal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q115556299|Q115556299]] | |- | ''[[:d:Q116516777|Bindu Menon]]'' | [[പ്രമാണം:Bindu Menon.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q116516777|Q116516777]] | |- | ''[[:d:Q118115305|কালিদাস বৈদ্য]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2010" | 2010-10-25 | ''[[:d:Q609190|പിരോജ്പൂർ ജില്ല]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q118115305|Q118115305]] | |- | ''[[:d:Q118220150|Vijay Viswanathan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q118220150|Q118220150]] | |- | ''[[:d:Q113627276|Julião Menezes]]'' | [[പ്രമാണം:Julião Menezes.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-08-07 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | | | [[:d:Q113627276|Q113627276]] | |- | ''[[:d:Q113682272|Vivek Parameswara Sarma]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q113682272|Q113682272]] | |- | ''[[:d:Q122809349|Lalit Kumar Barua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q11938328|Nagaon]]'' | | [[:d:Q122809349|Q122809349]] | |- | ''[[:d:Q122853736|Prashant Madanmohan]]'' | [[പ്രമാണം:2023-09-28 22 16 04-Window.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-31 | | [[തഞ്ചാവൂർ]] | | [[:d:Q122853736|Q122853736]] | |- | ''[[:d:Q122899983|Savitha Devi Yelamanchi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q122899983|Q122899983]] | |- | ''[[:d:Q123113595|Sthabir Dasgupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-18 | data-sort-value="2023" | 2023-09-05 | [[ജംഷഡ്പൂർ|ജംഷദ്‌പൂർ]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q123113595|Q123113595]] | |- | ''[[:d:Q123122836|Subba Rao Bhavaraju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | | [[:d:Q123122836|Q123122836]] | |- | ''[[:d:Q123123188|Satyavaraprasad Kadali]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | | | | [[:d:Q123123188|Q123123188]] | |- | ''[[:d:Q123226038|Satyanarayana Gavarasana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q123226038|Q123226038]] | |- | ''[[:d:Q123335093|Raghvendra Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q123335093|Q123335093]] | |- | ''[[:d:Q123338244|Katayun Virkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-04 | data-sort-value="2011" | 2011-07-28 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q123338244|Q123338244]] | |- | ''[[:d:Q123487647|Anjali Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="1983" | 1983-11-17 | ''[[:d:Q2036954|Ranaghat]]'' | | [[:d:Q123487647|Q123487647]] | |- | ''[[:d:Q123492569|Dr. Mohana Rao Patibandla]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-20 | | [[പ്രകാസം ജില്ല|പ്രകാശം ജില്ല]] | | [[:d:Q123492569|Q123492569]] | |- | ''[[:d:Q123553817|Nayanjyoti Sarma]]'' | [[പ്രമാണം:Nayan Jyoti Sharma (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-03 | | | | [[:d:Q123553817|Q123553817]] | |- | ''[[:d:Q123691897|വസന്ത മുത്തുസ്വാമി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-12 | data-sort-value="2023" | 2023-02-21 | | | [[:d:Q123691897|Q123691897]] | |- | ''[[:d:Q124608485|Shyam Krishnasamy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q124608485|Q124608485]] | |- | ''[[:d:Q124610941|Aqsa Shaikh]]'' | [[പ്രമാണം:Aqsa Shaikh at Vax centres.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q2724879|Islampura]]'' | | [[:d:Q124610941|Q124610941]] | |- | ''[[:d:Q124727043|Parvati Soren]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124727043|Q124727043]] | |- | ''[[:d:Q124736989|Bijayalaxmi Biswal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124736989|Q124736989]] | |- | ''[[:d:Q124759868|Gannavarapu Varaha Narasimha Murthy]]'' | [[പ്രമാണം:డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-16 | | ''[[:d:Q3426021|Srungavarapukota]]'' | | [[:d:Q124759868|Q124759868]] | |- | ''[[:d:Q124829884|Sesh Kamal Sunkara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q124829884|Q124829884]] | |- | ''[[:d:Q124967301|Praneeta Malipeddi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q124967301|Q124967301]] | |- | ''[[:d:Q124967365|Malipeddi Bhaskara Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124967365|Q124967365]] | |- | ''[[:d:Q124985179|Malipeddi Krishna Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124985179|Q124985179]] | |- | ''[[:d:Q125023325|Indubhushan Basu]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-12-18 | data-sort-value="1975" | 1975-12-26 | | | [[:d:Q125023325|Q125023325]] | |- | ''[[:d:Q125029329|G. Ram Gopal Naik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗുണ്ടൂർ]] | | [[:d:Q125029329|Q125029329]] | |- | ''[[:d:Q118610627|Khrielie-ü Kire]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-12 | data-sort-value="2013" | 2013-09-11 | | | [[:d:Q118610627|Q118610627]] | |- | ''[[:d:Q119727113|Edmond]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Edmond after his address at the UN University in Japan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q119727113|Q119727113]] | |- | ''[[:d:Q121032307|Amrit K. Patnaik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q121032307|Q121032307]] | |- | ''[[:d:Q121864614|Trinetra Haldar Gummaraju]]'' | [[പ്രമാണം:Trinetra At Bandstand.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-17 | | | | [[:d:Q121864614|Q121864614]] | |- | ''[[:d:Q121989274|Surajit Giri]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-04 | | | | [[:d:Q121989274|Q121989274]] | |- | ''[[:d:Q122583797|Otilia Mascarenhas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q122583797|Q122583797]] | |- | ''[[:d:Q125758743|Usha Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125758743|Q125758743]] | |- | ''[[:d:Q125824960|Jatindranath Ghosal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-02 | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | ''[[:d:Q712504|Baranagar]]'' | | [[:d:Q125824960|Q125824960]] | |- | ''[[:d:Q125885349|Naga Madhuri]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Naga Madhuri 02.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125885349|Q125885349]] | |- | ''[[:d:Q126010684|ఎరవెల్లి చంద్రశేఖర్‌రావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-12 | | ''[[:d:Q6943191|Mustabad mandal]]'' | | [[:d:Q126010684|Q126010684]] | |- | ''[[:d:Q126364985|Kalyan Vaijinathrao Kale]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-19 | | [[ഔറംഗാബാദ്]] | | [[:d:Q126364985|Q126364985]] | |- | ''[[:d:Q126365069|Kadiyam Kavya]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q126365069|Q126365069]] | |- | ''[[:d:Q126365605|Sharmila Sarkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126365605|Q126365605]] | |- | ''[[:d:Q126371681|Rani Srikumar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126371681|Q126371681]] | |- | ''[[:d:Q127424806|కొడాలి వీరయ్య]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-20 | data-sort-value="2000" | 2000-12-12 | ''[[:d:Q13007149|Moparru]]'' | | [[:d:Q127424806|Q127424806]] | |- | ''[[:d:Q127691439|G. Vijaya Rama Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-02 | | ''[[:d:Q65317725|Velair Mandal]]'' | | [[:d:Q127691439|Q127691439]] | |- | ''[[:d:Q127745948|Nirmala Prabhavathy Moillakalva]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q127745948|Q127745948]] | |- | ''[[:d:Q129215269|P.D. Sinha]]'' | [[പ്രമാണം:Dr P.D. Sinha (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q7802954|Tilouthu]]'' | | [[:d:Q129215269|Q129215269]] | |- | ''[[:d:Q130229563|H. Girijamma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q1708108|Harihar]]'' | [[ദാവൺഗരെ]] | [[:d:Q130229563|Q130229563]] | |- | ''[[:d:Q130235905|കെ എൻ പിഷാരടി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-22 | data-sort-value="1972" | 1972-06-08 | [[ചൊവ്വര]] | [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] | [[:d:Q130235905|Q130235905]] | |- | ''[[:d:Q130282828|Abhaya]]'' | [[പ്രമാണം:Protest against Kolkata rape-murder.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993<br/>1992 | data-sort-value="2024" | 2024-08-09 | No/unknown value | [[ആർ. ജി. കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] | [[:d:Q130282828|Q130282828]] | |- | ''[[:d:Q130989476|Nalini Parthasarathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q130989476|Q130989476]] | |- | ''[[:d:Q131125923|Dr. Syed Ashique Hussain]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1980" | 1980-04-07 | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | [[:d:Q131125923|Q131125923]] | |- | ''[[:d:Q131308670|Abdul Jaleel Faridi]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1974" | 1974-05-19 | | | [[:d:Q131308670|Q131308670]] | |- | ''[[:d:Q131342365|B. D. Chaurasia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-01 | data-sort-value="1985" | 1985-05-05 | ''[[:d:Q712625|Barigarh]]'' | | [[:d:Q131342365|Q131342365]] | |- | ''[[:d:Q131584064|Sundaram Krishnamurthy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-12 | data-sort-value="2010" | 2010-07-02 | | | [[:d:Q131584064|Q131584064]] | |- | [[സുചിത്ര എല്ല]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | ''[[:d:Q1557417|തിരുട്ടണി]]'' | | [[:d:Q131912917|Q131912917]] | |- | ''[[:d:Q131924124|G. Nachiar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | ''[[:d:Q16311342|Vadamalapuram]]'' | | [[:d:Q131924124|Q131924124]] | |- | ''[[:d:Q132130716|प्रेमा धनराज]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-30 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q132130716|Q132130716]] | |- | ''[[:d:Q133307845|Harinath Mukherjee]]'' | [[പ്രമാണം:Harinath Mukherjee.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-15 | | | | [[:d:Q133307845|Q133307845]] | |- | ''[[:d:Q133835157|Kamal Kumar Mallik]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | No/unknown value | No/unknown value | | | [[:d:Q133835157|Q133835157]] | |- | ''[[:d:Q134358077|Narendranath Datta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-21 | data-sort-value="1949" | 1949-04-06 | ''[[:d:Q3347783|Muradnagar Upazila]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q134358077|Q134358077]] | |- | ''[[:d:Q134396596|Rajaniprabha Saikia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134396596|Q134396596]] | |- | ''[[:d:Q134485163|Mohammed Idrees Habban]]'' | [[പ്രമാണം:Habibul Ummat Hazrat Moulana Dr Hakeem Mohammed Idrees Habban Raheemi.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q766888|Charthaval]]'' | [[ബെംഗളൂരു]] | [[:d:Q134485163|Q134485163]] | |- | ''[[:d:Q134561917|Kolli S. Chalam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134561917|Q134561917]] | |- | ''[[:d:Q135006390|డా. మానిక్యమ్మ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135006390|Q135006390]] | |- | ''[[:d:Q135045436|G Nachiyar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q135045436|Q135045436]] | |- | ''[[:d:Q135087245|డా. మంజుల అనంతకృష్ణన్ (AICTE సభ్యురాలు, విద్యావేత్త)]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135087245|Q135087245]] | |- | ''[[:d:Q135184523|சுதா சேஷய்யன்]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-25 | | | | [[:d:Q135184523|Q135184523]] | |- | ''[[:d:Q135273140|தி. சா. ராஜு]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | | ''[[:d:Q23737657|Thillaisthanam Gram Panchayat]]''<br/>[[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q135273140|Q135273140]] | |- | ''[[:d:Q139964423|ദേവകരൻ വാജ്‌പേയി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ആയുർവേദ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ, വിവർത്തകൻ (1888–1956) | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1956" | 1956 | [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]] | [[വാരാണസി]] | [[:d:Q139964423|Q139964423]] | |- | ''[[:d:Q139997712|Ganesh Eknath Borma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997712|Q139997712]] | |- | ''[[:d:Q139997783|Krishnashastri Bhatavadekar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997783|Q139997783]] | |- | ''[[:d:Q140006956|Mandi Shankara Govindaji]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140006956|Q140006956]] | |- | ''[[:d:Q140051847|Badrilal]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140051847|Q140051847]] | |- | ''[[:d:Q140215026|Chetan Kalal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q140215026|Q140215026]] | |- | ''[[:d:Q140242491|Suresh Chandra Bandyopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-19 | data-sort-value="1961" | 1961-10-12 | | | [[:d:Q140242491|Q140242491]] | |- | ''[[:d:Q140244503|K. Nallamuthu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-15 | | ''[[:d:Q24930384|സമീൻ ​​അറ്റൂർ]]'' | | [[:d:Q140244503|Q140244503]] | |- | ''[[:d:Q140264953|N. Masilamani]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-14 | | | | [[:d:Q140264953|Q140264953]] | |- | ''[[:d:Q140285274|P. K. M. Muthuramalingam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-11 | | | | [[:d:Q140285274|Q140285274]] | |- | ''[[:d:Q140303417|து. திருமூர்த்தி]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933-04-21 | | ''[[:d:Q2716139|Thiruporur]]'' | | [[:d:Q140303417|Q140303417]] | |- | ''[[:d:Q140307711|Sharangadhara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="14" | 14 | | | | [[:d:Q140307711|Q140307711]] | |- | ''[[:d:Q140311223|Kaviraj Umeshchandra Gupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1900" | 19th century | | | | [[:d:Q140311223|Q140311223]] | |- | ''[[:d:Q140312709|Priyadatt Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-01 | | | | [[:d:Q140312709|Q140312709]] | |- | ''[[:d:Q140315131|Kulvinder Kochar Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140315131|Q140315131]] | |- | ''[[:d:Q136905080|Dr. Arpit Chopra Jain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | ''[[:d:Q113485010|ഖൈരഗഡ്-ചുയിഖദൻ-ഗണ്ഡായി ജില്ല]]'' | | [[:d:Q136905080|Q136905080]] | |- | ''[[:d:Q137647684|Dorothy May Satur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1902" | 1902-05-28 | data-sort-value="1981" | 1981-03-28 | | | [[:d:Q137647684|Q137647684]] | |- | ''[[:d:Q135422663|Girish Tiwari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Girish Tiwari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135422663|Q135422663]] | |- | ''[[:d:Q135450466|Shruti Hegde]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഹുബ്ലി]] | | [[:d:Q135450466|Q135450466]] | |- | ''[[:d:Q135935085|Rajib Kumar Sarmah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135935085|Q135935085]] | |- | ''[[:d:Q135935634|Athira Sarasa]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കൊല്ലം]] | | [[:d:Q135935634|Q135935634]] | |- | ''[[:d:Q136337365|Ankita Dave]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-22 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q136337365|Q136337365]] | |- | ''[[:d:Q136358953|Ali Mohammad Jan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-03 | data-sort-value="1988" | 1988-10-31 | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q136358953|Q136358953]] | |- | ''[[:d:Q136514490|Dr. Niket Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-27 | | [[ആനന്ദ്, ഗുജറാത്ത്]] | | [[:d:Q136514490|Q136514490]] | |- | ''[[:d:Q138750427|Shashikant Thacker]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q138750427|Q138750427]] | |- | ''[[:d:Q139071510|Abusha Bibi Marikar]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abusha bibi markar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1912" | 1912-01-22 | data-sort-value="1996" | 1996-08-08 | | | [[:d:Q139071510|Q139071510]] | |- | ''[[:d:Q139589336|Appou Tamijmarane]]'' | | | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139589336|Q139589336]] | |- | ''[[:d:Q139891089|Dr. Chirag Bhandari]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ജയ്‌പൂർ]] | | [[:d:Q139891089|Q139891089]] | |- | ''[[:d:Q139894154|Neha Dwivedi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139894154|Q139894154]] | |} {{Wikidata list end}} 8fopdrwqo5myz79ate4jz99a219b0qe സൈനോവാക്ക് ബയോടെക്ക് 0 540693 4632692 4521427 2026-06-23T21:10:18Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632692 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sinovac Biotech}} {{Infobox company | name = Sinovac Biotech | logo = File:Sinovac logo.svg | caption = | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Nasdaq|SVA}}<br>([[American Depository Receipt]]s) | genre = <!-- Only used with media and publishing companies --> | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|1999|df=yes}} | founder = Yin Weidong<ref>{{cite web |title=China's Vaccine Front-Runner Aims to Beat Covid the Old-Fashioned Way |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-08-24/coronavirus-vaccine-china-s-covid-front-runner-uses-brute-force-approach |website=Bloomberg |language=en |date=24 August 2020}}</ref> | defunct = | location_city = [[Beijing]] | location_country = [[China]] | location = | locations = | area_served = | key_people = | industry = | products = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = 910<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/profile/company/SVA:US|title=Sinovac Biotech Ltd|work=bloomberg.com|access-date=4 May 2021}}</ref> | parent = | divisions = | subsid = | homepage = http://www.sinovac.com/index.php?lang=en | footnotes = | intl = }} {{Infobox Chinese |s = 北京科兴生物制品有限公司 |t = 北京科興生物製品有限公司 |l= |order = st |p = Běijīng Kē Xìng Shēngwù Zhìpǐn Yǒuxiàn Gōngsī |w = }} മനുഷ്യരിലെ [[പകർച്ചവ്യാധികളുടെ പട്ടിക|പകർച്ചവ്യാധികൾക്കെതിരായ]] [[വാക്സിൻ|വാക്സിനുകളുടെ]] ഗവേഷണവും, നിർമ്മാണവും, വില്പനയും നടത്തുന്ന ഒരു&nbsp; ചൈനീസ് ഔഷധനിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് '''സൈനൊവാക്ക് ബയോടെക്ക് ലിമിറ്റഡ്.''' [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബൈയ്ജിംഗിലെ]] ഹയ്ഡാൻ ജില്ലയിലാണ് ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം.<ref>{{cite web|url=http://www.sinovac.com/|title=Home (English)|publisher=Sinovac|accessdate=2021-03-06|quote=Add: No. 39 Shangdi Xi Road, Haidian District, Beijing, P.R.C. 100085|archive-date=2020-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230094307/http://www.sinovac.com/|url-status=dead}} - [http://www.sinovac.com.cn/ Chinese address] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201230051143/http://www.sinovac.com.cn/ |date=2020-12-30 }}: "地址：中国· 北京 海淀区上地西路39号北大生物城（100085）"</ref>കമ്പനി നാസ്ഡാക്കിൽ ലിസ്റ്റുചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും [[Proxy fight|പ്രോക്സി പോരാട്ടത്തെത്തുടർന്ന്]] 2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ എക്സ്ചേഞ്ച് സിനോവാക്കിന്റെ വ്യാപാരം നിർത്തിവച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Dou|first=Eva|date=December 4, 2020|title=As China nears a coronavirus vaccine, bribery cloud hangs over drugmaker Sinovac|language=en-US|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-vaccine-china-bribery-sinovac/2020/12/04/7c09ae68-28c6-11eb-9c21-3cc501d0981f_story.html|url-status=live|access-date=2020-12-06|archive-url=https://archive.today/20201204153957/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-vaccine-china-bribery-sinovac/2020/12/04/7c09ae68-28c6-11eb-9c21-3cc501d0981f_story.html|archive-date=December 4, 2020|issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news|last=Levine|first=Matt|date=May 22, 2020|title=A Vaccine With a Poison Pill|work=[[Bloomberg News]]|url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2020-05-22/money-stuff-a-vaccine-with-a-poison-pill|url-status=live|access-date=December 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621042937/https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2020-05-22/money-stuff-a-vaccine-with-a-poison-pill|archive-date=June 21, 2020}}</ref> == വാക്സിനുകൾ == സിനോവാക്കിന്റെ വാണിജ്യവത്ക്കരിച്ച വാക്‌സിനുകളിൽ ഹീലീവ് (ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് എ), ബിലൈവ് (സംയോജിത ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് എ, ബി), അൻഫ്ലു (ഇൻഫ്ലുവൻസ), പാൻഫ്ലു (എച്ച് 5 എൻ 1), പാൻഫ്ലു 1 (എച്ച് 1 എൻ 1) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സിനോവാക് നിലവിൽ ഒരു സാർവത്രിക ഫ്ലൂ വാക്സിനും ജാപ്പനീസ് എൻസെഫലൈറ്റിസ് വാക്സിനും വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. <ref>Google Finance, url=https://www.google.com/finance?q=Sinovac</ref> [[എന്റെറോ വൈറസ്‌ 71|എന്ററോവൈറസ് 71]], ഹ്യൂമൻ റാബിസ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള വാക്സിനുകളും സിനോവാക് വികസിപ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ പൂർണ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സബ്സിഡിയറിയായ ടാങ്‌ഷാൻ യിയാൻ സ്വതന്ത്രമായി വികസിപ്പിച്ച നിഷ്ക്രിയ അനിമൽ റാബിസ് വാക്സിനുകൾക്കായി ഫീൽഡ് ട്രയലുകൾ നടത്തുന്നു. ==അവലംബം == {{reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *{{Official|http://www.sinovac.com/index.php?lang=en}} * {{Finance links | symbol = SVA | sec_cik = SVA | google = Nasdaq:SVA | yahoo = SVA | bloomberg = SVA:US | reuters = SVA.OQ | nasdaq = SVA }} {{Pharmaceutical companies of China}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:വാക്സിൻ നിർമ്മാതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോവിഡ്-19]] [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യഗവേഷണം]] rfkzpi7pdmeq9ucktc94p3yctqwnmlp സഞ്ജയ് ഗുപ്ത 0 541479 4632572 4550356 2026-06-23T13:16:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632572 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sanjay Gupta | image = Dr. Sanjay Gupta.jpg | caption = Gupta in 2011 | birth_date = {{birth date and age|1969|10|23}} | birth_place = [[Novi, Michigan|Novi]], [[Michigan]], U.S. | death_date = | death_place = | education = [[University of Michigan]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Doctor of Medicine|MD]]) | occupation = {{flatlist| * Neurosurgeon * medical reporter * writer }} | spouse = {{marriage|Rebecca Olson|2004}} | children = 3 }} അമേരിക്കക്കാരനായ ഒരു ന്യൂറോ സർജൻ, മെഡിക്കൽ റിപ്പോർട്ടർ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിലൊക്കെ പ്രശസ്തനാണ് '''സഞ്ജയ് ഗുപ്ത''' (ജനനം ഒക്ടോബർ 23, 1969) . [[അറ്റ്‌ലാന്റാ നഗരം|ജോർജിയയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിലെ]] ഗ്രേഡി മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ ന്യൂറോ സർജറി സേവനത്തിന്റെ അസോസിയേറ്റ് ചീഫ്, എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ന്യൂറോ സർജറി അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസർ, സിഎൻഎന്നിന്റെ ചീഫ് മെഡിക്കൽ കറസ്പോണ്ടന്റ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ടിവി അവതരണങ്ങളിലൂടെയാണ് ഗുപ്ത അറിയപ്പെടുന്നത്. [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|2020 ലെ കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്]] സമയത്ത്, പ്രതിസന്ധി വിവരിക്കുന്ന നിരവധി സി‌എൻ‌എൻ ഷോകളിൽ അദ്ദേഹം പതിവായി സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ആൻഡേഴ്സൺ കൂപ്പറിനൊപ്പം ഒരു പ്രതിവാര ടൗൺ‌ഹാളിലും ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു. <ref>{{Citation|title=Bill Gates explains why US system produces 'bogus' testing numbers - CNN Video|url=https://www.cnn.com/videos/business/2020/05/01/bill-gates-coronavirus-testing-numbers-town-hall-vpx.cnn|access-date=2020-08-10}}</ref> ഒന്നിലധികം [[എമ്മി അവാർഡ്|എമ്മി അവാർഡുകൾ]] നേടിയ സിഎൻഎൻ ഷോ ''സഞ്ജയ് ഗുപ്ത എംഡിയുടെ'' (എന്ന ഷോയുടെ) അവതാരകനായിരുന്നു ഗുപ്ത. ''ചേസിംഗ് ലൈഫ്'' എന്ന 6 ഭാഗങ്ങളുള്ള മിനി സീരീസും ഗുപ്ത അവതരിപ്പിച്ചു. ''അമേരിക്കൻ മോണിംഗ്'', ''ലാറി കിംഗ് ലൈവ്'', ''സി‌എൻ‌എൻ‌ ടു‌നൈറ്റ്'', ''ആൻഡേഴ്സൺ കൂപ്പർ 360 ഡിഗ്രി'' പോലുള്ള മറ്റ് സി‌എൻ‌എൻ‌ പ്രോഗ്രാമുകളിൽ‌ അദ്ദേഹം പതിവായി സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. [[കത്രീന ചുഴലിക്കാറ്റ്|കത്രീന ചുഴലിക്കാറ്റിനെത്തുടർന്ന്]] ലൂസിയാനയിലെ [[ന്യൂ ഓർലിയൻസ് നഗരം|ന്യൂ ഓർലിയാൻസിലെ]] ചാരിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ, ''പതിവായി ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത ന്യൂസ്‌കാസ്റ്റിലെ മികച്ച ഫീച്ചർ സ്റ്റോറിക്ക്'' 2006 ലെ എമ്മി അവാർഡ് നേടാൻ അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. സിബിഎസ് ന്യൂസിന്റെ പ്രത്യേക ലേഖകൻ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. മാർക്ക് ഹോഡോഷ് (ടെഡ്മെഡിന്റെ സഹ-സ്രഷ്ടാവ്) എന്നിവരോടൊപ്പം ലൈഫ് ഇറ്റ്സെൽഫ് എന്ന ആരോഗ്യ സമ്മേളനവും സഞ്ജയ് ഗുപ്ത ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. <ref name="Life Itself">{{Cite web|url=https://www.lifeitself.health|title=Life Itself|website=Life Itself with Dr. Sanjay Gupta & Marc Hodosh}}</ref> ''[[ടൈം (മാഗസിൻ)|ടൈം]]'' മാസികയിൽ ഒരു കോളം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഗുപ്ത നാല് പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്: ''ചേസിംഗ് ലൈഫ്'', ''മരണത്തെ ചതിക്കൽ'', ''തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ: ഒരു നോവൽ'', ''കീപ്പ് ഷാർപ്പ്'' (ജനുവരി 2021). <ref>{{Cite book|url=https://www.simonandschuster.com/books/Keep-Sharp/Sanjay-Gupta/9781501166730|title=Keep Sharp|last=Gupta|first=Sanjay|date=2021-01-05|isbn=978-1-5011-6673-0|language=en}}</ref> ഡെട്രോയിറ്റിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ മിഷിഗനിലെ നോവിയിലാണ് ഗുപ്ത ജനിച്ചത്. 1960 കളിൽ ഗുപ്തയുടെ മാതാപിതാക്കളായ സുഭാഷും ദമ്യന്തി ഗുപ്തയും വിവാഹത്തിന് മുമ്പ് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] നിന്ന് മാറി മിഷിഗനിലെ ലിവോണിയയിൽ [[ഫോർഡ് മോട്ടോർ കമ്പനി|കണ്ടുമുട്ടി, അവിടെ ഫോർഡ് മോട്ടോർ കമ്പനിയിൽ]] എഞ്ചിനീയർമാരായി ജോലി ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://www.emory.edu/EMORY_MAGAZINE/2009/autumn/gupta.html|title=Emory Magazine: Autumn 2009: Being Dr. Gupta|access-date=22 March 2014|last=Crenshaw|first=Holly|archive-date=2021-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804065712/https://www.emory.edu/EMORY_MAGAZINE/2009/autumn/gupta.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Steinberg">Steinberg, Stephanie. "[https://news.google.com/newspapers?id=MGNjAAAAIBAJ&sjid=FXkNAAAAIBAJ&pg=2998,245537&dq=sanjay-gupta+novi-high&hl=en Alum Gupta nominated for surgeon general post]." ''[[The Michigan Daily]]''. Wednesday January 14, 2009. p. 1A. Retrieved from [[Google News]] (1 of 16) on October 28, 2013. "[...]School in 1993. He also grew up in nearby Novi, Mich., and attended Novi High School."</ref> [[സിന്ധ്|അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ സിന്ധിലെ]] (ഇപ്പോൾ പാകിസ്താൻ) തരുഷ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത് [[ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം|, പക്ഷേ അഞ്ചാം വയസ്സിൽ ഇന്ത്യ വിഭജന]] സമയത്ത് ഹിന്ദു അഭയാർത്ഥിയായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2014/10/16/health/roots-sanjay-gupta/index.html|title=Sanjay Gupta travels to discover his 'Roots'|access-date=October 28, 2020|last=Gupta|first=Dr Sanjay|date=October 17, 2014|publisher=CNN}}</ref> ഗുപ്തയും ഇളയ സഹോദരൻ സുനീലും നോവി ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. ഗുപ്ത ആൻ അർബറിലെ [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മിഷിഗൺ|മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ]] ബയോമെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ സയൻസ് ബിരുദവും 1993 ൽ മിഷിഗൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്‌കൂളിൽ നിന്ന് എംഡി ബിരുദവും നേടി. ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ സ്വീകരിക്കുന്ന, ഇന്ന് നിലവിലില്ലാത്ത ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയുടെ തുടക്കം മുതൽ അദ്ദേഹം ഇന്റഫ്ലെക്സിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഒരു ബിരുദധാരിയെന്ന നിലയിൽ, ഫ്രഷ്മാൻ ഓറിയന്റേഷൻ പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഓറിയന്റേഷൻ ലീഡറായി പ്രവർത്തിച്ച ഗുപ്ത മെൻസ് ഗ്ലീ ക്ലബ്ബിൽ അംഗമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ ഇന്ത്യൻ അമേരിക്കൻ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷന്റെ (ഐ‌എ‌എസ്‌എ) പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.umiasa.org/about-us/iasa-history/1990-1991/|title=Archived copy|access-date=2012-04-29|archive-url=https://archive.today/20130416020000/http://www.umiasa.org/about-us/iasa-history/1990-1991/|archive-date=April 16, 2013}}</ref> 2000 ൽ മിഷിഗൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹെൽത്ത് സിസ്റ്റത്തിനുള്ളിൽ ന്യൂറോളജിക്കൽ സർജറിയിൽ റെസിഡൻസി പൂർത്തിയാക്കിയ ഗുപ്ത, ടെന്നസിയിലെ മെംഫിസിലെ സെംസ് മർഫി ക്ലിനിക്കിൽ ഫെലോഷിപ്പ് നേടി. <ref>[https://web.archive.org/web/20110719074246/http://www2.med.umich.edu/prmc/media/newsroom/details.cfm?ID=1137 "CNN correspondent Sanjay Gupta, M.D., to give address at Medical School commencement"], University of Michigan, May 1, 2009.</ref> ഗുപ്ത പത്തുവർഷത്തോളം [[അക്കോർഡിയൻ]] പഠിച്ചെന്ന് ''[[പ്ലേ ബോയ്|പ്ലേബോയ്]]'' ക്ക് നൽകിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=Hochman|first=David|date=September 2015|title=Playboy Interview: Sanjay Gupta|url=https://static1.squarespace.com/static/590a716cc534a54d6469749a/t/5c706daaf4e1fca855e9e72a/1550871980669/SEPT_INT_Sanjay+Gupta_FIRST.pdf|journal=Playboy|volume=62|issue=7|pages=47–50, 114–115, 117}}</ref> == കരിയർ == === മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീസ് === ഗ്രേഡി മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിലെ എമോറി ഹെൽത്ത് കെയർ ജനറൽ ന്യൂറോ സർജനാണ് ഗുപ്ത, നട്ടെല്ല്, ഹൃദയാഘാതം, 3 ‑ D‑ ഇമേജ്-ഗൈഡഡ് ഓപ്പറേഷനുകൾ എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട് . പെർക്കുറ്റേനിയസ് [[കശേരു|പെഡിക്കിൾ]] സ്ക്രൂ പ്ലേസ്മെന്റ്, <ref>{{Cite journal|last=Foley|volume=10|publisher=[[American Association of Neurological Surgeons]]|doi=10.3171/foc.2001.10.4.11|pmid=16732626|date=April 2001|page=E10|issue=4|journal=[[Neurosurgical Focus]]|first=Kevin T.|title=Percutaneous Pedicle Screw Fixation of the Lumbar Spine|first4=Michael C.|last4=Sherman|first3=Jeff R.|last3=Justis|first2=Sanjay K.|last2=Gupta|issn=1092-0684}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Foley|url=http://jnsonline.org/spine/issues/v97n1/pdf/s0970007.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325071900/http://jnsonline.org/spine/issues/v97n1/pdf/s0970007.pdf|first2=SK|doi=10.3171/spi.2002.97.1.0007|accessdate=January 8, 2009|issn=1547-5654|publisher=[[American Association of Neurological Surgeons]]|pmid=12120655|first=Kevin T.|date=July 2002|pages=7–12|issue=1|volume=97|journal=[[Journal of Neurosurgery: Spine]]|title=Percutaneous pedicle screw fixation of the lumbar spine: preliminary clinical results|last2=Sanjay K.|archivedate=March 25, 2009}}</ref> മസ്തിഷ്ക മുഴകൾ, സുഷുമ്‌നാ നാഡിയുടെ തകരാറുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം മെഡിക്കൽ ജേണൽ ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref>{{Cite journal|last=Tumialán|first=Luis M.|last2=Walkup|first2=Raymond R.|last3=Gupta|first3=Sanjay K.|title=Minimally Invasive Retrieval of a Bullet from the L5‑S1 Neural Foramina after Transperitoneal Gunshot Wound: Technical Report|journal=[[The Spine Journal]]|date=May 2008|pmid=18468958|doi=10.1016/j.spinee.2008.03.008|publisher=Elsevier|issn=1529-9430|volume=9|issue=2|pages=169–173}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tumialán|first=Luis M.|last2=Lin|first2=Franklin|last3=Gupta|first3=Sanjay K.|title=Spontaneous Bacterial Peritonitis Causing Serratia Marcescens and Proteus Mirabilis Ventriculoperitoneal Shunt Infection. Case Report|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neurosurgery_2006-08_105_2/page/320|journal=[[Journal of Neurosurgery]]|volume=105|issue=2|pages=320–324|date=August 2006|pmid=17219841|doi=10.3171/jns.2006.105.2.320|publisher=[[American Association of Neurological Surgeons]]|issn=0022-3085}}</ref> [[ജോർജിയ (യു.എസ്. സംസ്ഥാനം)|ജോർജിയയിൽ]] മെഡിസിൻ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് ലൈസൻസ് ഉണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://gcmb.mylicense.com/verification/Details.aspx?result=958fff74-ff04-4a77-9383-64e5f19be9b9|title=Gupta, Sanjay|access-date=15 May 2020}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[പ്രമാണം:Gupta_Ford_Vinson_surgery.jpg|ലഘുചിത്രം| ഗുപ്തയും (ഇടത്തുനിന്ന് മൂന്നാമത്) ഹെൻ‌റി ഫോർഡും (ഇടത്തുനിന്ന് രണ്ടാമൻ) [[കാൾ വിൻസൺ വിമാനവാഹിനിക്കപ്പൽ|യു‌എസ്‌എസ് ''കാൾ‌ വിൻ‌സണിൽ‌'']] 12 വയസുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ഓപ്പറേറ്റ് ചെയ്യുന്ന രണ്ട് യു‌എസ് നേവി ഡോക്ടർമാരും. <ref>{{Cite web|url=http://www.life.com/news-pictures/95855402/haiti-struggles-with-death-and-destruction-after-catastrophic-earthquake|title=Haiti struggles with death and destruction after catastrophic earthquake|access-date=October 11, 2011|date=January 18, 2010|website=[[Life (magazine)|LIFE]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] [[ഹെയ്റ്റി ഭൂകമ്പം (2010)|2010 ജനുവരിയിൽ ഉണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തെത്തുടർന്ന്]] ഹെയ്തിയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത സമയത്ത്, കപ്പലിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഭൂകമ്പത്തിന് ഇരയായ 12 വയസുകാരിക്ക് ന്യൂറോ സർജൻ ആവശ്യമാണെന്ന് [[വിമാനവാഹിനിക്കപ്പൽ|വിമാനക്കമ്പനിയായ]] [[കാൾ വിൻസൺ വിമാനവാഹിനിക്കപ്പൽ|യുഎസ്എസ് ''കാൾ വിൻസനിൽ'']] നിന്ന് ഗുപ്തയ്ക്ക് ഒരു കോൾ ലഭിച്ചു. ഗുപ്ത, ഒരു [[പീഡിയാട്രിക് സർജറി|ശിശുരോഗ സർജൻ]], ഹെൻറി ഫോർഡ്, രണ്ട് അമേരിക്കൻ നേവി ഡോക്ടർമാർ എന്നിവരാണ് വിൻസണിൽ വച്ച് നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിൽ പെൺകുട്ടിയുടെ തലയോട്ടിയിൽ നിന്ന് ഒരു കഷണം കോൺക്രീറ്റ് നീക്കം ചെയ്തത്. <ref>{{Cite web|url=http://www.navy.mil/search/display.asp?story_id=50603|title=Sanjay Gupta assists ''Vinson'' medical team|access-date=October 10, 2011|last=Thompson|first=Jason|date=January 18, 2010|publisher=[[US Navy]]}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗുപ്ത സമർത്ഥനായ ഒരു ന്യൂറോ സർജൻ ആണെന്ന് തെളിയിച്ചതായി ഫോർഡ് പിന്നീട് എഴുതി. <ref>{{Cite journal|title=Answering the call to action: response to the Haiti earthquake of January 12, 2010|first=Henri R.|last=Ford|journal=[[Surgical Infections]]|volume=12|issue=2|year=2011|pages=89–98|doi=10.1089/sur.2011.9920|pmid=21453040}}</ref> പ്രാഥമികമായി [[ഹിലരി ക്ലിന്റൺ|ഹിലരി ക്ലിന്റന്റെ]] ഉപദേശകനായി 1997 മുതൽ 1998 വരെ പതിനഞ്ച് വൈറ്റ് ഹൗസ് ഫെലോമാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, 2009 ജനുവരിയിൽ, ഒബാമ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ ഗുപ്തയ്ക്ക് അമേരിക്കൻ സർജൻ ജനറൽ സ്ഥാനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം തന്റെ പേര് പരിഗണനയിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു. === പത്രപ്രവർത്തനം, ടെലിവിഷൻ, ഫിലിം, ഇവന്റുകൾ എന്നിവ സംപ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നരംഗത്ത് === 2001 വേനൽക്കാലത്ത് ഗുപ്ത സി‌എൻ‌എനിൽ ചേർന്നു. 2001 സെപ്റ്റംബർ 11 ന് യുഎസിനെതിരായ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന്റെ]] മെഡിക്കൽ വശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനായി 2003 ൽ ഗുപ്ത ഇറാഖിലേക്ക് പോയി. ഇറാഖിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ ഗുപ്ത യുഎസ് സൈനികർക്കും ഇറാഖ് സിവിലിയന്മാർക്കും അടിയന്തര ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി. അക്കാലത്ത് ഒരു നേവി മെഡിക്കൽ യൂണിറ്റുമായി ഗുപ്ത ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും "ഡെവിൾ ഡോക്സ്" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു കൂട്ടം കോർപ്സ്മാൻ, ഒന്നാം മറൈൻ എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്സിനെ പിന്തുണച്ചു. മറൈൻ സർജന്റ് ജീസസ് വിൻഡാനയ്ക്ക് പിന്നിൽ വെടിയേറ്റു. ന്യൂറോ സർജറിയിലെ പശ്ചാത്തലം കാരണം നാവികർ ഗുപ്തയുടെ സഹായം തേടി. വിൻ‌ഡാന അതിജീവിച്ചു, പുനരധിവാസത്തിനായി അമേരിക്കയിലേക്ക് തിരിച്ചയച്ചു. ഡിസംബർ 2006-ൽ, സിബിഎസ് ന്യൂസ് പ്രസിഡന്റ് സീൻ മക്മാൻസ് സിഎൻഎന്നുമായി ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ഡീൽ പ്രകാരം ഒരു വർഷം CBS Evening News with Katie Couric, 60 Minutes എന്നപരിപാടികൾക്ക് ഗുപ്തയുടെ പത്തുറിപ്പോർട്ടുകൾ വരെ ഫയൽ ചെയ്യാമെന്ന കരാർ ഉണ്ടക്കി, അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന് സിഎൻഎന്നിന്റെ മുഖ്യ മെഡിക്കൽ റിപ്പോർട്ടറായും ഗ്രേഡി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രിയിലെ ന്യൂറോസർജറി വിഭാഗത്തിന്റെ അസോസിയേറ്റ് ചീഫുമായും തുടരാവുന്നതുമാണ്. ''2007 ഒക്ടോബർ 14 ന് സിബിഎസ് ന്യൂസ് സൺ‌ഡേ മോണിംഗിന്റെ'' ആരോഗ്യ എപ്പിസോഡ് ഗുപ്ത അതിഥി-ഹോസ്റ്റുചെയ്തു, കാരണം അതിന്റെ പതിവ് ഹോസ്റ്റ് ചാൾസ് ഓസ്ഗുഡ് അവധിയിലായിരുന്നു. 2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ വൈറ്റ് ഹൗസ് ആരോഗ്യ ഉച്ചകോടി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ''ഗുപ്ത എസി 360 ഹോസ്റ്റുചെയ്തു.'' 2009 ഒക്ടോബറിൽ ''ലാറി കിംഗ് ലൈവ്'' ഹോസ്റ്റുചെയ്തു. [[ഹെയ്റ്റി|2010 ജനുവരിയിൽ ഹെയ്തിയിലെ]] ഭൂകമ്പത്തെക്കുറിച്ച് സി‌എൻ‌എൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ ഗുപ്തയും കൂപ്പറും നേതൃത്വം നൽകി. ''ലേറ്റ് ഷോ വിത്ത് ഡേവിഡ് ലെറ്റർമാൻ'', <ref>{{Cite web|url=http://www.zimbio.com/Sanjay+Gupta/articles/74/Dr+Sanjay+Gupta+Late+Show+David+Letterman|title=Dr. Sanjay Gupta on The Late Show with David Letterman|access-date=October 14, 2011|publisher=Zimbio|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003233902/http://www.zimbio.com/Sanjay+Gupta/articles/74/Dr+Sanjay+Gupta+Late+Show+David+Letterman|archive-date=October 3, 2012}}</ref> ''ക്രെയ്ഗ് ഫെർഗൂസണുമായുള്ള ലേറ്റ് ലേറ്റ് ഷോ'', <ref>{{Cite web|url=http://www.tv.com/the-late-late-show-with-craig-ferguson/rose-mcgowan-dr.-sanjay-gupta-charlie-daniels/episode/390488/cast.html|title=The Late Late Show with Craig Ferguson: Rose McGowan/Dr. Sanjay Gupta/Charlie Daniels Episode Summary|access-date=October 14, 2011|date=May 10, 2005|publisher=TV.com|archive-url=https://archive.today/20120919152020/http://www.tv.com/the-late-late-show-with-craig-ferguson/rose-mcgowan-dr.-sanjay-gupta-charlie-daniels/episode/390488/cast.html|archive-date=September 19, 2012}}</ref> ''ജോൺ സ്റ്റീവാർട്ട് വിത്ത് ഡെയ്‌ലി ഷോ'', <ref>{{Cite web|url=http://www.tv.com/the-daily-show/dr.-sanjay-gupta/episode/498103/summary.html|title=The Daily Show with Jon Stewart: Dr. Sanjay Gupta Episode Summary|access-date=October 14, 2011|date=April 28, 2003|publisher=TV.com|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725022743/http://www.tv.com/the-daily-show/dr.-sanjay-gupta/episode/498103/summary.html|url-status=dead}}</ref> ''ബിൽ മഹേറിനൊപ്പം തത്സമയം'', ''ഓപ്ര വിൻഫ്രേ ഷോ'' എന്നിവയിൽ ഗുപ്ത പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=http://www.oprah.com/health/Dr-Sanjay-Guptas-Patient-Checklist|title=Dr. Sanjay Gupta's Patient Checklist|access-date=October 14, 2011|date=January 15, 2006|publisher=Oprah.com|archive-date=2011-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110603074405/http://www.oprah.com/health/Dr-Sanjay-Guptas-Patient-Checklist|url-status=dead}}</ref> വിൻ‌ഫ്രെ 2010 ജനുവരിയിൽ ഗുപ്തയെ സി‌എൻ‌എന്റെ നായകനായി പരാമർശിച്ചു. <ref>[http://dimewars.com/Blog/Oprah-Winfrey-Calls-Sanjay-Gupta--CNN-s-hero-.aspx?BlogID=758ef05f-b193-4d9e-b716-d5a426666c6e "Oprah Winfrey Calls Sanjay Gupta 'CNN's hero'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106204343/http://dimewars.com/Blog/Oprah-Winfrey-Calls-Sanjay-Gupta--CNN-s-hero-.aspx?BlogID=758ef05f-b193-4d9e-b716-d5a426666c6e |date=2011-01-06 }}, dimewars.com, January 19, 2010.</ref> 2011 ൽ, കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക് സമയത്ത് വളരെയധികം ശ്രദ്ധ നേടിയ ''കോണ്ടാജിയോൺ'' എന്ന സിനിമയിൽ ഗുപ്ത സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/film/features/contagion-coronavirus-scott-z-burns-trump-1203532260/|title='Contagion' Screenwriter on Coronavirus, Donald Trump and What We Can Do|date=March 12, 2020|publisher=variety.com}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൺഡേ ''മോർണിംഗ്സ് എന്ന'' നോവൽ 2012 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിന്റെ'' ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായി മാറി. 2013 ൽ ഇതു ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായിപ്പോൾ ഡേവിഡ് ഇ. കെല്ലിയും ഗുപ്തയും എക്സിക്യൂട്ടീവ് പ്രൊഡ്യൂസർമാരായി പ്രവർത്തിച്ചു. 2013 ലെ എഡിറ്റോറിയലിൽ, [[കഞ്ചാവ്|മരിജുവാനയെക്കുറിച്ചുള്ള]] ഒരു ഡോക്യുമെന്ററിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ മയക്കുമരുന്നിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചും മനസ്സ് മാറ്റിയതായി ഗുപ്ത പ്രഖ്യാപിച്ചു. മെഡിക്കൽ മരിജുവാനയിലേക്ക് രോഗികൾക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്ന നിയമങ്ങളെ ഗുപ്ത മുമ്പ് വിമർശിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ "ഞാൻ ക്ഷമ ചോദിക്കാൻ ഇവിടെയുണ്ട്" എന്നും "70 വർഷത്തോളം അമേരിക്കയിൽ ഞങ്ങൾ ഭയങ്കരവും ആസൂത്രിതവുമായ തെറ്റിദ്ധാരണ നേരിടുന്നു," അതിൽ എന്റെ സ്വന്തം പങ്ക് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു. " അദ്ദേഹത്തിന്റെ 3 മണിക്കൂർ ഡോക്യുമെന്ററിയായ "വീഡ് 3: മരിജുവാന വിപ്ലവം" മൂന്നാം ഭാഗം 2015 ഏപ്രിലിൽ പുറത്തിറങ്ങി. <ref>[http://www.cnn.com/specials/health/medical-marijuana "Weed 3: Marijuana Revolution"] CNN.com</ref> 2019 ഏപ്രിലിൽ, ''ചേസിംഗ് ലൈഫ്'' സി‌എൻ‌എനിലെ ആറ് ഷോ ടിവി മിനിസറികളായി സ്വീകരിച്ചു, അത് അദ്ദേഹത്തെ [[ജപ്പാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ബൊളീവിയ]], [[നോർവെ|നോർ‌വെ]], [[ഇറ്റലി]], [[തുർക്കി|തുർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി]] . <ref>{{Cite web|url=http://cnnpressroom.blogs.cnn.com/2019/03/18/new-cnn-original-series-chasing-life-with-dr-sanjay-gupta-premieres-saturday-april-13/|title=New CNN Original Series, "Chasing Life with Dr. Sanjay Gupta," Premieres Saturday, April 13|access-date=2019-06-24|language=en|archive-date=2019-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624193047/http://cnnpressroom.blogs.cnn.com/2019/03/18/new-cnn-original-series-chasing-life-with-dr-sanjay-gupta-premieres-saturday-april-13/|url-status=dead}}</ref> 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ ഗുപ്തയും മാർക്ക് ഹോഡോഷും (ടെഡ്മെഡിന്റെ സഹ-സ്രഷ്ടാവ്) സി‌എൻ‌എനുമായി സഹകരിച്ച് ലൈഫ് ഇറ്റ്സെൽഫ് എന്ന പുതിയ പരിപാടി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഗുപ്തയും ഹോദോഷും ആതിഥേയരും സംഘാടകരും ആയിരിക്കും. <ref name="Life Itself"/> ''2021 ഫെബ്രുവരി 2 ന് ജിയോപാർഡി''! എന്ന ക്വിസ് ഷോയിൽ ഗുപ്ത അതിഥി അവതാരകനാകുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. . <ref>{{Cite web|url=https://www.jeopardy.com/jbuzz/news-events/additional-guest-hosts-join-jeopardy|title=Dr. Mehmet Oz, Anderson Cooper, Savannah Guthrie and Dr. Sanjay Gupta Join Jeopardy! Guest Host Lineup {{!}} J!Buzz {{!}} Jeopardy.com|access-date=2 February 2021|website=www.jeopardy.com|language=en}}</ref> === സർജൻ ജനറൽ സ്ഥാനാർത്ഥി === പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട [[ബറാക്ക് ഒബാമ|ബരാക് ഒബാമ]] ഗുപ്തയെ സർജൻ ജനറൽ സ്ഥാനത്തേക്ക് പരിഗണിച്ചെന്ന് 2009 ജനുവരി 6 ന് സിഎൻഎൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയവിനിമയ വൈദഗ്ധ്യവും ഉയർന്ന നിലവാരവും അദ്ദേഹത്തെ മെഡിക്കൽ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതിനും മെഡിക്കൽ പരിഷ്കരണത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നതിനും സഹായിക്കുമെന്ന് ചില ഡോക്ടർമാർ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റുകൾ സ്പോൺസർ ചെയ്ത ഔഷധ കമ്പനികളുമായുള്ള താൽപ്പര്യ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും മെഡിക്കൽ ചികിത്സകളുടെ ചെലവും ആനുകൂല്യങ്ങളും തീർക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന് സംശയമില്ലെന്നും മറ്റുള്ളവർ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. പ്രതിനിധി ജോൺ കോയേഴ്സ്, ജൂനിയർ (ഡി-എംഐ), ഗുപ്തയുടെ നാമനിർദ്ദേശത്തെ എതിർത്ത് ഒരു കത്തെഴുതി. സിംഗിൾ-പേയർ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ സംവിധാനത്തെ കോണേഴ്സ് പിന്തുണച്ചു; മൈക്കൽ മൂറിനെയും സിക്കോ എന്ന ചിത്രത്തെയും ഗുപ്ത വിമർശിച്ചു. <ref>{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=May 2011}} Hooper, Molly K. (January 8, 2009). [http://thehill.com/leading-the-news/conyerss-opposition-to-gupta-is-connected-to-michael-moore-2009-01-08.html "Conyers's Opposition to Gupta Is Connected to Michael Moore"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309105236/http://thehill.com/leading-the-news/conyerss-opposition-to-gupta-is-connected-to-michael-moore-2009-01-08.html |date=2009-03-09 }}. ''[[ദി ഹിൽ (പത്രം)|The Hill]]''.</ref> മെഡിക്കൽ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്ന്, വൈദ്യശാസ്ത്രത്തെയും രാഷ്ട്രീയത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പതിവ് കമന്റേറ്ററായ ക്രിയേറ്റീവ് ഹെൽത്ത് കെയർ മാനേജ്മെന്റിന്റെ ഡോണ റൈറ്റ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മെഡിക്കൽ യോഗ്യതകളോടൊപ്പം മാധ്യമ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലും നിയമനത്തെ ന്യായീകരിച്ചു. സർജൻ ജനറൽ തസ്തികയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായിട്ടാണ് അവർ ഇതിനെ കണ്ടത്. <ref>{{Cite web|url=http://www.bradenton.com/living/story/1148201.html|title=Gupta Good Choice for Surgeon General|access-date=February 1, 2009|last=Wright, Donna|date=January 13, 2009|website=[[The Bradenton Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122195407/http://www.bradenton.com/living/story/1148201.html|archive-date=January 22, 2009}}</ref> അതുപോലെ, എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ആരോഗ്യകാര്യ എക്സിക്യൂട്ടീവ് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ഫ്രെഡ് സാൻഫിലിപ്പോ ഒരു പത്രക്കുറിപ്പ് ഇറക്കി ഗുപ്തയുടെ നാമനിർദ്ദേശത്തെ പിന്തുണച്ചു: “അമേരിക്കയുടെ ആരോഗ്യവും ആരോഗ്യ പരിപാലനവും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സ്വഭാവം, പരിശീലനം, ഇന്റലിജൻസ്, ആശയവിനിമയ കഴിവുകൾ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. അടുത്ത അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ സിസ്റ്റങ്ങൾ. " <ref>{{Cite web|url=http://www.emorywheel.com/detail.php?n=26387|title=Gupta Named Top U.S. Doctor|access-date=February 1, 2009|last=White, Christina|date=January 19, 2009|website=[[The Emory Wheel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100924065626/http://emorywheel.com/detail.php?n=26387|archive-date=September 24, 2010}}</ref> അമേരിക്കൻ കൗൺസിൽ ഓൺ എക്സർസൈസ്, പിആർ ന്യൂസ്‌വയർ "ഫിറ്റ്നസ് സംബന്ധിച്ച അമേരിക്കയുടെ പ്രമുഖ അതോറിറ്റിയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഫിറ്റ്നസ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ, വിദ്യാഭ്യാസ, പരിശീലന ഓർഗനൈസേഷനുകളും" എന്ന് പട്ടികപ്പെടുത്തി, ഗുപ്ത നാമനിർദ്ദേശം അംഗീകരിച്ചു "ആരോഗ്യമുള്ളവരെ നയിക്കാൻ അമേരിക്കക്കാരെ പ്രചോദിപ്പിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനിവേശം, കൂടുതൽ സജീവമായ ജീവിതം ". സെനറ്റർ എഡ്വേർഡ് എം. കെന്നഡിക്ക് എസിഇ ഒരു കത്ത് അയച്ചു. മുൻ സർജൻ ജനറൽ ജോയ്‌സെലിൻ എൽഡേഴ്സും ഗുപ്തയുടെ നാമനിർദ്ദേശത്തെ പിന്തുണച്ചു: "അദ്ദേഹത്തിന് ജോലി ചെയ്യാൻ ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കാൻ നല്ല പരിശീലനം ലഭിച്ച, യോഗ്യതയുള്ള പൊതുജനാരോഗ്യമുള്ള ആളുകളുണ്ട്." <ref>{{Cite web|url=http://www.mediabistro.com/tvnewser/cnn/gupta_gets_endorsement_from_controversial_former_sg_109219.asp|title=Gupta Gets Endorsement From Controversial Former SG|access-date=October 14, 2011|last=SteveK|date=February 20, 2009|website=TVNewser|publisher=www.mediabistro.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090630015833/http://www.mediabistro.com/tvnewser/cnn/gupta_gets_endorsement_from_controversial_former_sg_109219.asp|archive-date=June 30, 2009}}</ref> കുടുംബത്തെയും കരിയറിനെയും ഉദ്ധരിച്ച് 2009 മാർച്ചിൽ ഗുപ്ത ഈ പദവി പരിഗണിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു. == വിമർശനങ്ങൾ == ചില പത്രപ്രവർത്തകരും ആരോഗ്യ പരിപാലനത്തിൽ വിദഗ്ധരായ ജേണലിസം പ്രൊഫസർമാരും ഗുപ്തയുടെ കവറേജിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ വിമർശിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.thenation.com/directory/bios/trudy_lieberman|title=Trudy Lieberman's biography page|access-date=January 11, 2009|website=[[The Nation]]|archive-date=2009-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090727161829/http://www.thenation.com/directory/bios/trudy_lieberman|url-status=dead}}</ref><ref>Lieberman, Trudy (October 27, 2008). [https://www.cjr.org/campaign_desk/paging_dr_gupta.php?page=all "Campaign Desk, Paging Dr. Gupta, How CNN's Doc Misdiagnosed McCain's Health Plan"], ''[[Columbia Journalism Review]]''.</ref> ഗുപ്തയുടെ "പലതരം മെഡിക്കൽ സ്ക്രീനിംഗിനോടുള്ള ആവേശം - ഇത് രോഗികൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യില്ലെന്ന് ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുമ്പോഴും" പീറ്റർ ആൽ‌ഹോസ് വിമർശിച്ചു. യുഎസ് പ്രിവന്റീവ് സർവീസസ് ടാസ്ക് ഫോഴ്സിനെപ്പോലുള്ള മെഡിക്കൽ അധികാരികൾ ശുപാർശ ചെയ്തിട്ടും [[ഇ.സി.ജി.|വ്യാപകമായ ഇലക്ട്രോകാർഡിയോഗ്രാം]], പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ സ്ക്രീനിംഗ് എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും മറ്റ് മെഡിക്കൽ ജേണലിസ്റ്റുകളും "പ്രോ-സ്ക്രീനിംഗ് ബയസ്" ആണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നു. <ref>Aldhous, Peter (January 8, 2009). [https://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/2009/01/should-a-tv-news-doctor-be-us.html "Should a TV News Doctor be US Surgeon General?"] Blog of ''[[New Scientist]]''.</ref> മെർക്കിന്റെ എച്ച്പിവി വാക്സിൻ ''ഗാർഡാസിലിനെ ഗുപ്ത പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതായി കൗണ്ടർപഞ്ചിൽ'' എഴുതിയ പാം മാർട്ടൻസ് വിമർശിച്ചു, ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ ശരിയാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടുന്നതിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഗർഭാശയ അർബുദത്തെ ഇത് തടഞ്ഞുവെന്ന ആവർത്തിച്ചുള്ള വാദം ഉൾപ്പെടെ, സിഎൻഎനും മെർക്കും തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക ക്രമീകരണങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താതെ; ഹൃദയസംബന്ധമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് വിയോക്സിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെ കുറച്ചുകാണുന്നതിനെ അവർ വിമർശിച്ചു , ഇതിനായി "മെർക്ക് കമ്പനിയായ വിയോക്സ് നിർമ്മാതാക്കളുമായി സംസാരിച്ചതിൽ നിന്ന്" തന്റെ നിഗമനങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേർന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; ആരോഗ്യ ഇൻഫോമെർഷ്യൽ സൈറ്റായ ആക്സന്റ് ഹെൽത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടലിന്, രോഗിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസമെന്ന് സ്വയം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഫിസിഷ്യൻ വെയിറ്റിംഗ് റൂമുകളിൽ കളിക്കുകയും അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അതിന്റെ പ്രമോഷണൽ സ്വഭാവം വേണ്ടത്ര വെളിപ്പെടുത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>Martens, Pam (July 20, 2007). [http://www.counterpunch.org/martens07202007.html "CNN's Sanjay Gupta, Laura Bush and the Marketing of Merck's Gardasil: Doctoring the News"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317171306/http://www.counterpunch.org/martens07202007.html|date=March 17, 2011}}, ''[[ക er ണ്ടർ‌പഞ്ച്|CounterPunch]]''.</ref> സെർവിക്കൽ ക്യാൻസർ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഗാർഡസിൽ വാക്സിൻ ഫലപ്രദമാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് 11-26 വയസ് പ്രായമുള്ള പെൺകുട്ടികൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും വാക്സിൻ ശക്തമായി ശുപാർശ ചെയ്യാൻ രോഗ നിയന്ത്രണ കേന്ദ്രങ്ങളെ നയിച്ചു. <ref>Human Papillomavirus (HPV) Vaccine Information for Young Women https://www.cdc.gov/std/hpv/stdfact-hpv-vaccine-young-women.htm (Retrieved May 17, 2020.</ref> മിനസോട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് ജേണലിസത്തിലെ ഹെൽത്ത് ജേണലിസം പ്രൊഫസറും ഇപ്പോൾ ''ഹെൽത്ത് ന്യൂസ് റിവ്യൂവിന്റെ'' എഡിറ്ററുമായ ഗാരി ഷ്വിറ്റ്‌സറും ഗുപ്തയുടെ റിപ്പോർട്ടിംഗിനെ വിമർശിച്ചു. <ref>[http://blog.lib.umn.edu/schwitz/healthnews/075532.html CNN's one-sided view of mammography controversy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090321110746/http://blog.lib.umn.edu/schwitz/healthnews/075532.html|date=March 21, 2009}}, Schwitzer health news blog, April 8, 2007.</ref> <ref>[https://archive.today/20120908020611/http://www.googlesyndicatedsearch.com/u/umn?q=Sanjay+Gupta "Sanjay Gupta"], at Schwitzer health news blog.</ref> === മൈക്കൽ മൂർ തർക്കം === 2007 ജൂലൈ 9 ന് സി‌എൻ‌എന്റെ ''ദി സിചുവേഷൻ റൂമിന്റെ'' ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിൽ [[മൈക്കൽ മൂർ]] 2007 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സിക്കോ'' എന്ന സിനിമയിൽ ഗുപ്ത ഒരു വസ്തുതാ പരിശോധനാ സംപ്രേഷണം ചെയ്തു, അതിൽ മൂർ വസ്തുതകളെ വഞ്ചിച്ചുവെന്ന് ഗുപ്ത പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0707/09/sitroom.03.html "CNN's Dr. Gupta looks at 'Sicko' and Some Facts Are Incorrect"], ''The Situation Room'', CNN. Aired {{Nowrap|July 9, 2007 – 19:00 ET}}.</ref> സെഗ്‌മെന്റിനെ തൊട്ടുപിന്നാലെ, മൂർ വുൾഫ് ബ്ലിറ്റ്‌സർ സി‌എൻ‌എനിൽ തത്സമയം അഭിമുഖം നടത്തി. ഗുപ്തയുടെ റിപ്പോർട്ട് കൃത്യമല്ലാത്തതും പക്ഷപാതപരവുമാണെന്നും മൂർ പിന്നീട് വിശദമായ പ്രതികരണം തന്റെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തതായും മൂർ പറഞ്ഞു. <ref>{{Cite web|url=http://www.michaelmoore.com/sicko/news/article_10017.php|title='SiCKO' Truth Squad Sets CNN Straight|access-date=July 17, 2007|date=July 10, 2007|publisher=[[Michael Moore]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725115958/http://www.michaelmoore.com/sicko/news/article_10017.php|archive-date=July 25, 2008}}</ref> സി‌എൻ‌എൻ ഔഷധവ്യവസായത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നതായി മൂർ ആരോപിച്ചു, കാരണം അവരുടെ മെഡിക്കൽ കവറേജിനായി സ്പോൺസർമാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഔഷധകമ്പനികളാണ്. ''2007 ജൂലൈ 10 ന് ലാറി കിംഗ്'' ലൈവിൽ ഗുപ്ത മൂർ സംവാദം നടന്നു; മൈക്കൽ മൂറിന്റെ ശാസനയ്ക്ക് മറുപടിയായി ജൂലൈ 15 ന് സി‌എൻ‌എൻ ഒരു പ്രസ്താവന ഇറക്കി. അതിൽ, തങ്ങളുടെ ഓൺ-എയർ റിപ്പോർട്ടിലെ ഒരു പിശകിന് അവർ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു, മൂർ സിനിമയിൽ ക്യൂബ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരാൾക്ക് 25 ഡോളർ ചിലവഴിക്കുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ടുചെയ്തപ്പോൾ, ചിത്രം യഥാർത്ഥത്തിൽ 251 ഡോളറാണ് നൽകിയതെന്നത് ഒരു ട്രാൻസ്ക്രിപ്ഷൻ പിശകാണ് സി‌എൻ‌എൻ ഇതിന് കാരണമായതെന്ന് സിഎൻഎനൻ പറഞ്ഞു. വിവിധ വർഷങ്ങളിൽ വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് ഫലത്തിൽ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ കൃത്യത കണക്കിലെടുത്ത് ചെറി തിരഞ്ഞെടുക്കൽ ഫലമാണെന്ന് വാദിച്ചുകൊണ്ട്, മൂറിന്റെ പ്രതികരണത്തോട് പോയിന്റ്-ബൈ-പോയിന്റ് പ്രതികരിക്കുന്ന ഗുപ്തയുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ സിഎൻഎൻ വാദിച്ചു. == ബഹുമതികൾ == മെഡിക്കൽ മേഖലയിലെ നേട്ടങ്ങൾക്ക് 2012 ഏപ്രിൽ 28 ന് ഗുപ്തയ്ക്ക് ഓണററി ഡോക്ടർ ഓഫ് ഹ്യൂമൻ ലെറ്റേഴ്സ് ബിരുദം ലഭിച്ചു. [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മിഷിഗൺ|മിഷിഗൺ സർവകലാശാല]] സ്റ്റേഡിയത്തിൽ നടന്ന സ്പ്രിംഗ് ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ അദ്ദേഹം പ്രാരംഭ പ്രസംഗം നടത്തി. <ref>[http://www.detroitnews.com/article/20120428/SCHOOLS/204280365#ixzz1tqFaaYHK "Sanjay Gupta to U-M grads: Let values, not money, dictate pursuits" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120623073944/http://www.detroitnews.com/article/20120428/SCHOOLS/204280365#ixzz1tqFaaYHK|date=June 23, 2012}}</ref> 2016 ജൂൺ 12 ന് ഗുപ്ത 2016 ലെ ഒറിഗോൺ ഹെൽത്ത് &amp;amp; സയൻസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ബിരുദ ക്ലാസിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. 2019 മെയ് 23 ന് ഗുപ്ത 2019 ലെ ആൽബർട്ട് ഐൻ‌സ്റ്റൈൻ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ ക്ലാസിനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://www.newswise.com/articles/cnn-s-dr-sanjay-gupta-to-deliver-2019-commencement-address-at-albert-einstein-college-of-medicine|title=CNN's Dr. Sanjay Gupta to Deliver 2019 Commencement Address at Albert Einstein College of Medicine|access-date=2020-08-10|website=www.newswise.com|language=en}}</ref> വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ പരമോന്നത ബഹുമതികളിലൊന്നായ 100 അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന 2019 ക്ലാസിൽ ചേരുന്നതിനായി 2019 ഒക്ടോബറിൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിസിനിലേക്ക് ഗുപ്ത തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=https://news.emory.edu/stories/2019/10/jjm_sanjay_gupta_national_academy_of_medicine_2019/index.html|title=National Academy of Medicine elects Sanjay Gupta, Emory neurosurgeon and CNN correspondent|access-date=2020-08-10|date=2019-10-22|website=news.emory.edu|language=en}}</ref> ''2003 ൽ പീപ്പിൾ'' മാഗസിൻ ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും സെക്സി പുരുഷന്മാരിൽ ഒരാളായി ഗുപ്തയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2021 ൽ അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസസിൽ അംഗമായി ഗുപ്ത തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=https://www.amacad.org/new-members-2021|title=New Members|access-date=2021-04-24|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == കുടുംബ നിയമ അഭിഭാഷകയായ റെബേക്ക ഓൾസണെയാണ് ഗുപ്ത വിവാഹം കഴിച്ചത്. 2004 ൽ ഒരു ഹിന്ദു വിവാഹ ചടങ്ങിലാണ് ഇരുവരും വിവാഹിതരായത്. അറ്റ്ലാന്റയിൽ താമസിക്കുന്ന അവർക്ക് <ref>{{Cite web|url=http://www.instyle.com/instyle/package/general/photos/0,,20352342_20352309_20756942,00.html|title=The Setting – Sanjay Gupta & Rebecca Olson|access-date=October 14, 2011|date=March 17, 2010|website=InStyle|archive-date=2015-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122060606/http://www.instyle.com/instyle/package/general/photos/0,,20352342_20352309_20756942,00.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്ന് പെൺമക്കളുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.usnews.com/articles/news/obama/2009/01/09/10-things-you-didnt-know-about-sanjay-gupta.html|title=10 Things You Didn't Know About Sanjay Gupta|access-date=October 14, 2011|last=Bell|first=Debra|date=January 9, 2009|website=US News and World Report}}</ref> == ഗ്രന്ഥസൂചിക == * [https://books.google.com/books?id=aQADmbbltXAC ''Chasing Life: New Discoveries in the Search for Immortality to Help You Age Less Today''] (Warner Wellness, 2007, {{ISBN|9780446526500}}) * [https://books.google.com/books?id=8HYqSHLOVRoC ''Cheating Death: The Doctors and Medical Miracles that Are Saving Lives Against All Odds''] (Wellness Central, 2009, {{ISBN|9780446508872}}) * [https://books.google.com/books?id=ypIRN-fCRWsC ''Monday Mornings: A Novel''] (Grand Central Publishing, March 2012, {{ISBN|978-0446583855}}) * [https://www.google.com/books/edition/Keep_Sharp/BFu2DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 ''Keep Sharp: Build a Better Brain at Any Age''] (Simon & Schuster, 2021, {{ISBN|9781501166754}}) == ഇതും കാണുക == {{portal|Biography|Medicine|Journalism}} * [[List of American novelists|അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റുമാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of American print journalists|അമേരിക്കൻ പ്രിന്റ് ജേണലിസ്റ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[List of surgeons|സർജന്മാരുടെ പട്ടിക]] * [[List of television reporters|ടെലിവിഷൻ റിപ്പോർട്ടർമാരുടെ പട്ടിക]] {{clear}} == അവലംബം== {{Reflist|30em}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} {{Wikiquote|Sanjay Gupta}} * {{IMDb name|1918973|Sanjay Gupta}} * [http://www.cnn.com/CNN/anchors_reporters/gupta.sanjay.html Sanjay Gupta CNN biography] * {{Twitter}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ കോളമിസ്റ്റ്]] [[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] m25mm8l2id9pvj2xy2b2kbokz6syygk അദനെച് അദ്മസ്സു 0 558459 4632778 3687433 2026-06-24T10:02:38Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632778 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Adanech Admassu}} {{Infobox person | name = Adanech Admassu | birth_date = {{birth date and age|1977|05|30|df=y}} | birth_place = [[Addis Ababa]], [[Ethiopian Empire]] | citizenship = Ethiopian | alma_mater = [[City and Guilds of London Institute]] | occupation = Film director | organization = {{plainlist| * Gem TV (1997–present) * HAFA Film Production PLC (managing director) }} }} ഒരു എത്യോപ്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവാണ് '''അദനെച് അദ്മസ്സു''' (ജനനം 30 മെയ് 1977). എത്യോപ്യയിലെ എൻ‌ജി‌ഒ പ്രോഗ്രാമുകളുമായി സഹകരിക്കുകയും [[എത്യോപ്യ]]യിലും [[ആഫ്രിക്ക]]യിലുടനീളമുള്ള പെൺകുട്ടികളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും<ref name=":3">{{Cite web|title="From Addis To Cannes" An Interview With Ethiopian Filmmakers|url=https://blogs.sydneysbuzz.com/from-addis-to-cannes-an-interview-with-ethiopian-filmmakers-b2944da8f6d3|last=Levine|first=Sydney|date=2016-09-29|website=Medium|language=en|access-date=2020-05-06}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കഥകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പൊതുജനാരോഗ്യവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളും പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name=":1">{{Cite web|title=Freelance Director|url=https://adanechadmasu.wordpress.com/about-6/|date=2013-08-11|website=Adanech Admassu Film Director & Fixer in Ethiopia|language=en|access-date=2020-05-02}}</ref> ജെം ടിവിയിലൂടെ, കമ്മ്യൂണിറ്റികളിലെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി സിനിമകൾ അവർ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|title=Ethiopia: Local TV station plays it safe|url=https://www.theafricareport.com/6405/ethiopia-local-tv-station-plays-it-safe/|date=2012-11-08|website=The Africa Report.com|language=en-US|access-date=2020-05-07}}</ref> == ജീവചരിത്രം == === ആദ്യകാല ജീവിതം === ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലെ മൂത്ത കുട്ടിയായി അഡിസ് അബാബയിലെ മെർകാറ്റോ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലാണ്<ref name=":6">{{Cite web|date=May 2014|title=5 Young Ethiopian Filmmakers Selected To Attend Cannes & Present Films In Monaco|url=http://www.ethiopianfilminitiative.org/index.php?option=com_content&view=article&id=214&Itemid=139|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210001624/http://www.ethiopianfilminitiative.org/index.php?option=com_content&view=article&id=214&Itemid=139|archive-date=2015-02-10|access-date=2020-05-06|website=the Ethiopian Film Initiative}}</ref> അദനെക് അഡ്മുസ്സു ജനിച്ച് വളർന്നത്. അവരുടെ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ അച്ഛൻ കുടുംബം ഉപേക്ഷിച്ചു പോയി. 16 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അവർ സ്കൂൾ വിട്ടു. അമ്മ രോഗിയായിരുന്നപ്പോൾ അവർ തന്റെ സഹോദരങ്ങളെ പരിചരിക്കുകയും പിന്നീട് മെർക്കാറ്റോ തെരുവിൽ ലഘുഭക്ഷണം വിൽക്കുകയും കുടുംബത്തിന് പ്രതിഫലം ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0">{{Cite book|last=Maddams|first=Bob|title=Lights, Camera, Jemuru: Adventures Of A Film-Maker In Ethiopia|publisher=Apostrophe Books Ltd.|year=2012|isbn=978-1-908556-25-7|chapter=Mercato}}</ref> === ഫിലിം മേക്കർ === 1997-ൽ എത്യോപ്യയിലെ ആദ്യത്തെ ഫിലിം സ്കൂളുകളിലൊന്നായ ജെം ടിവിയിൽ പരിശീലന പരിപാടിയിൽ ചേർന്നു. ആ പരിപാടി പിന്നാക്ക പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുള്ള കുട്ടികളെ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരാക്കുന്നതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചു. അവിടെ വച്ചാണ് അവർ ആദ്യമായി സിനിമാ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും സ്വന്തമായി ശബ്ദമുണ്ടാക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചത്. പരിശീലനത്തിനിടയിൽ<ref name=":0" /><ref name=":2" /> അവർക്ക് തുടർ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവസരങ്ങളും ലഭിച്ചു.<ref name=":2">{{Cite book|last=Maddams|first=Bob|title=Lights, Camera, Jemuru: Adventures Of A Film-Maker In Ethiopia|publisher=Apostrophe Books Ltd.|year=2012|isbn=978-1-908556-25-7|chapter=Live Aid Remembered}}</ref> അവർ മറ്റ് ചില പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളോടൊപ്പം ജെം ടിവിയിൽ താമസിച്ചു. 2002-ൽ, എത്യോപ്യയിലെ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത വിവാഹത്തിന്റെ പ്രശ്‌നത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന തന്റെ ആദ്യ ഡോക്യുമെന്ററി, വിവാഹത്തിന് നിർബന്ധിതയായ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ കഥ പറയുന്ന സ്‌റ്റോളൻ ചൈൽഡ്‌ഹുഡ് സംവിധാനം ചെയ്തു. <ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite web|title=From Ethiopian vendor to film winner|url=https://www.bbc.com/news/av/world-africa-18010201/adanech-admassu-from-vendor-to-film-prize-winner|website=BBC News|language=en|access-date=2020-05-06}}</ref> എത്യോപ്യയിലും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഏതാനും അവാർഡുകൾ ഈ സിനിമ അവർക്ക് നേടിക്കൊടുത്തു. അതിനുശേഷം അവർ സാമൂഹിക നീതിയും സാമൂഹിക ക്ഷേമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡോക്യുമെന്ററികളും സിനിമകളും സംവിധാനം ചെയ്യുകയോ പലപ്പോഴും എൻ‌ജി‌ഒകളുമായോ അന്താരാഷ്ട്ര കാമ്പെയ്‌നുകളുമായോ സഹകരിച്ച് അസിസ്റ്റന്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ ശ്രദ്ധ എത്യോപ്യയിൽ നിന്ന് മറ്റ് ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> 2014-ൽ "From Addis To Cannes" എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ മറ്റ് നാല് എത്യോപ്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാക്കൾക്കൊപ്പം കൂടുതൽ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ വിഭവങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യുന്നതിനായി കാൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഈ അവസരം ലഭിച്ച എത്യോപ്യയിലെ നിരവധി വനിതാ സംവിധായകരിൽ ആദ്യത്തെയാളായിരുന്നു അവർ.<ref name=":6" /><ref>{{Cite journal|last=Barlet|first=Olivier|date=2015-06-05|title=Ethiopian Cinema Today: An Interview with Ethiopian Filmmakers Yamrot Nigussie, Hiwot Admasu Getaneh, Hermon Hailay, Adanech Admasu, and Debebe Daniel Negatu|url=https://muse.jhu.edu/article/583418|journal=Black Camera|language=en|volume=6|issue=2|pages=221–228|issn=1947-4237}}</ref> == അവാർഡുകളും അംഗീകാരവും == 2008-ൽ, അവരുടെ സ്‌റ്റോളൻ ചൈൽഡ്‌ഹുഡ് എന്ന സിനിമ, 2-ആം അഡിസ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ അവകാശങ്ങളും നീതിയും സംബന്ധിച്ച അവാർഡ് നേടി. 2012-ൽ ഈ ചിത്രത്തിന് ജെം ടിവി<ref>{{Cite web|title=2012 Winners|url=https://www.oneworldmedia.org.uk/awards/2012-winners/|website=One World Media|language=en-US|access-date=2020-05-07}}</ref> എന്ന പേരിൽ 24-ാമത് വൺ വേൾഡ് മീഡിയ അവാർഡ് അവർക്ക് ലഭിച്ചു.<ref name=":4" /> 2018-ൽ അവരുടെ "കോളിംഗ് ദ സ്റ്റാർസ്" എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രം 23-ാമത് സാൻസിബാർ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ ഷോർട്ട് ഫിലിമുകളുടെ ഔദ്യോഗിക തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു.<ref name=":5">{{Cite web|title=ZIFF 2018 Official Selection|url=http://www.ziff.or.tz/selection2018/|website=ZIFF 2020|access-date=2020-05-07}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:എത്യോപ്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:1977-ൽ ജനിച്ചവർ]] fcamdjcewr54p8k8bq8l7exmdpydbft ടോർസ്റ്റൻ ഹേ 0 558967 4632637 4593676 2026-06-23T16:34:12Z Icodense 180955 Requesting speedy deletion with rationale "Cross-wiki-spam created by a globally blocked user in 2021; already deleted at e.g. [[:en:Torsten Haß]], [[:fr:Torsten Haß]] and [[:no:Torsten Haß]]. No notability established: works are self-published and distributed via library donations, lacking significant independent coverage.". (TwinkleGlobal) 4632637 wikitext text/x-wiki {{Db|1=Cross-wiki-spam created by a globally blocked user in 2021; already deleted at e.g. [[:en:Torsten Haß]], [[:fr:Torsten Haß]] and [[:no:Torsten Haß]]. No notability established: works are self-published and distributed via library donations, lacking significant independent coverage.}} {{Infobox Writer |name = ടോർസ്റ്റൻ ഹേ |image = |caption = |pseudonym = കിം ഗോഡാൽ |birthdate = [[നവംബർ 21]] [[1970]] |birthplace = [[ന്യൂമൻസ്റ്റർ]], [[ഷ്ലെസ്വിഗ്-ഹോൾസ്റ്റൈൻ]], [[ജെർമ്മനി]] |deathdate = |deathplace = |occupation = |nationality = |influences = [[ജൊചിം റിങ്ങൽനറ്റ്സ്]], [[ഇബ്സൻ]], [[വില്യം ഷെയ്ക്സ്പിയർ]], [[ക്രിസ്റ്റഫർ മാർലോ]], [[ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക]], [[എഡ്ഗാർ അല്ലൻ പോ]], [[വിക്ടർ യൂഗോ]], [[ഓസ്കാർ വൈൽഡ്]] |influenced = |signature = |website =}} കവി, നാടകകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, എഴുത്തുകാരൻ, ലൈബ്രേറിയൻ എന്നിവരാണ് '''കിം ഗോഡാൽ''' (ജെർമ്മൻ: Kim Godal) എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന '''ടോർസ്റ്റൻ ഹേ''' (ജെർമ്മൻ: Torsten Haß).<ref>{{cite web |title=ജർമ്മൻ നാഷണൽ ലൈബ്രറി |url=http://d-nb.info/gnd/1145989268 |website=Katalog der Deutschen Nationalbibliothek, Ergebnis der Suche nach: nid=1145989268 |publisher=ജർമ്മൻ നാഷണൽ ലൈബ്രറി |access-date=2021-11-13}}</ref> ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹം ''Bibliotheken für Dummies'' എഴുതി. പുസ്തകം 2019 ഒക്ടോബറിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ഉയർന്ന ഡിമാൻഡ് കാരണം രണ്ടുതവണ വീണ്ടും അച്ചടിക്കുകയും ചെയ്തു. 2020 അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം 60,000 പുസ്തകങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിച്ചു.<ref>{{cite journal |title=Bibliotheken für Dummies als pdf-E-Book |journal=BuB |date=2020 |volume=72 |issue=11 |page=611 |url=https://b-u-b.de/wp-content/uploads/2020-11.pdf |access-date=2021-11-13 |archive-date=2021-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426174929/https://b-u-b.de/wp-content/uploads/2020-11.pdf |url-status=dead }}</ref> ഈ പുസ്തകത്തിന് നിരവധി അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും നിരവധി സർവകലാശാലകളിൽ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Zeller">{{cite journal |last1=Zeller |first1=Gabriele |title=Bibliotheken für Dummies |journal=ub info (ട്യൂബിംഗൻ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറി) |date=2019 |issue=11 |page=13}}</ref><ref>{{cite journal |last1=König |first1=Elena |title=Bibliotheken für Dummies |journal=Spektrum (ലുഡ്വിഗ്ഷാഫെൻ സർവകലാശാല) |date=2019 |issue=11 |page=39 |url=https://www.hwg-lu.de/fileadmin/user_upload/epaper/spektrum31/ |access-date=2021-11-13 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111144946/https://www.hwg-lu.de/fileadmin/user_upload/epaper/spektrum31/ |url-status=dead }}</ref> ഉദാഹരണങ്ങൾ: ''ട്യൂബിംഗൻ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറി'' ([[ബാഡൻ-വ്യൂർട്ടംബർഗ്]])<ref name="Zeller" /><ref>{{cite book |last=Zeller |first=Gabriele |title=Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget |publisher=Spatz |date=2021 |pages=2 |isbn= 9798721527586}}</ref>, ''ബോച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ലൈബ്രറി'' ([[നോർത്ത്_റൈൻ-വെസ്റ്റ്ഫാലിയ]])<ref>{{cite book |last=Theile |first=Monika |title=Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget |publisher=Spatz |date=2021 |pages=2 |isbn= 9798721527586}}</ref>, ''ബിംഗനിലെ സർവകലാശാലയുടെ ലൈബ്രറി'' ([[റൈൻലാൻഡ്-പലാറ്റിനേറ്റ്]]).<ref>{{cite web |title=Die Bibliothek einfach erklärt |url=https://www.th-bingen.de/campus/aktuelles/artikel/die-bibliothek-einfach-erklaert/ |website=TH Bingen news |publisher= ബിംഗൻ സാങ്കേതിക സർവകലാശാല |access-date=2021-11-13}}</ref> ==പ്രധാന കൃതികൾ== ===നോൺ-ഫിക്ഷൻ=== * ''[[ഗ്രന്ഥശാല|Bibliotheken]] für Dummies'' (2019); അതിനൊപ്പം [[ഡെറ്റ്ലെവ് ഷ്നൈഡർ-സുഡർലാൻഡ്]] (ജെർമ്മൻ: Detlev Schneider-Suderland) * ''Arbeitgebermarke [[ഗ്രന്ഥശാല|Bibliothek]] mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen'' (2021) * ''Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler'' (1996); ഒരു എഡിറ്റർ എന്ന നിലയിൽ * ''Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche [[ഗ്രന്ഥശാല|Bibliotheken]]'' (2021) * ''Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)'' (2020); അതിനൊപ്പം [[മാക്സിമിലിയൻ സ്പാൻബ്രക്കർ]] (ജെർമ്മൻ: Maximilian Spannbrucker) * ''Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel'' (2021) ===നോവലുകൾ, കഥകൾ=== * ''Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman'' (2002<ref name="chrono">{{cite book |last1=Godal |first1=Kim |title=Morddeich |publisher=Spatz |date=2021 |pages=133–134 (പുസ്തകങ്ങളുടെ കാലഗണന) |isbn=979-8746727725}}</ref>) * ''Der König des Schreckens : ein [[വത്തിക്കാൻ കാര്യാലയം|Vatikan]]-Krimi'' (2013<ref name="chrono" />) * ''Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman'' (2009<ref name="chrono" />) * ''Morddeich : und andere Kurzprosa'' (2021) * ''Die Schwarze Zeit : ein [[മദ്ധ്യകാലം|Mittelalter]]-Roman'' (2006<ref name="chrono" />) * ''Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman'' (2007<ref name="chrono" />) * ''Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman'' (2008<ref name="chrono" />) * ''Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman'' (2009<ref name="chrono" />) * ''Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman'' (2010<ref name="chrono" />) * ''Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman'' (2011<ref name="chrono" />) * ''Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi'' (2017<ref name="chrono" />) * ''Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi'' (2018<ref name="chrono" />) * ''Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi'' (2019<ref name="chrono" />) ===നാടകങ്ങൾ=== * ''En Nuit : Dramolett'' (2021) * ''Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama'' (2020<ref name="chrono" />) * ''Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama'' (2003<ref name="chrono" />) === കവിത=== * ''Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der [[സാന്റാക്ലോസ്|Weihnachtsmann]] torkelt nicht minder : [[ശിശിരം|Winter]]- und [[ക്രിസ്തുമസ്|Weihnachts]]-Gedichte'' (2020) * ''Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : [[സ്നേഹം|Liebes]]-Gedichte und andere'' (2020) ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://kvk.bibliothek.kit.edu/hylib-bin/kvk/nph-kvk2.cgi?maske=kvk-redesign&lang=en&title=KIT-Bibliothek%3A+Karlsruher+Virtueller+Katalog+KVK+%3A+Ergebnisanzeige&head=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fhead.html&header=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fheader.html&spacer=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fspacer.html&footer=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Ffooter.html&css=none&input-charset=utf-8&ALL=&TI=&AU=ha%C3%9F%2C+torsten&CI=&ST=&PY=&SB=&SS=&PU=&kataloge=K10PLUS&kataloge=BVB&kataloge=NRW&kataloge=HEBIS&kataloge=HEBIS_RETRO&kataloge=KOBV_SOLR&kataloge=DDB&kataloge=STABI_BERLIN&OESTERREICH=&kataloge=BIBOPAC&kataloge=LBOE&kataloge=OENB&SCHWEIZ=&kataloge=SWISSCOVERY&kataloge=HELVETICAT&kataloge=ALEXANDRIA&kataloge=CHZK_VAUD&kataloge=CHZK_SBT&kataloge=VKCH_RERO&kataloge=WORLDCAT&ref=direct&client-js=yes യൂണിയൻ കാറ്റലോഗ് KVK] ([[ജെർമ്മനി]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]], [[ഓസ്ട്രിയ]], [[വേൾഡ്കാറ്റ് (വിശ്വഗ്രന്ഥസൂചി)|WorldCat]]) തിരയൽ ഫലങ്ങൾ Torsten Haß * [https://kvk.bibliothek.kit.edu/hylib-bin/kvk/nph-kvk2.cgi?maske=kvk-redesign&lang=en&title=KIT-Bibliothek%3A+Karlsruher+Virtueller+Katalog+KVK+%3A+Ergebnisanzeige&head=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fhead.html&header=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fheader.html&spacer=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Fspacer.html&footer=%2F%2Fkvk.bibliothek.kit.edu%2Fasset%2Fhtml%2Ffooter.html&css=none&input-charset=utf-8&ALL=&TI=&AU=godal%2C+kim&CI=&ST=&PY=&SB=&SS=&PU=&kataloge=K10PLUS&kataloge=BVB&kataloge=NRW&kataloge=HEBIS&kataloge=HEBIS_RETRO&kataloge=KOBV_SOLR&kataloge=DDB&kataloge=STABI_BERLIN&kataloge=BIBOPAC&kataloge=LBOE&kataloge=OENB&kataloge=SWISSCOVERY&kataloge=HELVETICAT&kataloge=ALEXANDRIA&kataloge=CHZK_VAUD&kataloge=CHZK_SBT&kataloge=VKCH_RERO&kataloge=WORLDCAT&ref=direct&client-js=yes യൂണിയൻ കാറ്റലോഗ് KVK] ([[ജെർമ്മനി]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]], [[ഓസ്ട്രിയ]], [[വേൾഡ്കാറ്റ് (വിശ്വഗ്രന്ഥസൂചി)|WorldCat]]) തിരയൽ ഫലങ്ങൾ Kim Godal {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യം]] [[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ നോവലിസ്റ്റുകൾ‎ ]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ നാടകകൃത്തുക്കൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ കവികൾ‎]] ovn0uh3pnh7kjta2to5uqc1wsjgbrvc സമ്മർ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് ഹാർവെസ്റ്റേഴ്സ് 0 562019 4632590 4615689 2026-06-23T14:36:10Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632590 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Summer Landscape with Harvesters}} {{Infobox artwork | image_file=Jan Brueghel (I) & Joos de Momper (II) - Summer landscape with harvesters (Toledo Museum of Art).jpg | title=Summer Landscape with Harvesters | alt= | artist=[[Joos de Momper]]; [[Jan Brueghel the Elder]] | year=ca. 1610 | medium=[[Oil on canvas]] | catalogue=2003.16 | height_metric=166.4 | width_metric=65.5 | height_imperial=251.1 | width_imperial=98.8 | metric_unit=cm | imperial_unit=in | city= Toledo, Ohio | museum=[[Toledo Museum of Art]]}} ഫ്ലെമിഷ് കലാകാരന്മാരായ ജൂസ് ഡി മോമ്പർ, ജാൻ ബ്രൂഗൽ ദി എൽഡർ എന്നിവർ ചേർന്ന് വരച്ച ക്യാൻവാസ് പെയിന്റിംഗാണ് '''സമ്മർ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് ഹാർവെസ്റ്റേഴ്സ്'''. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദത്തിൽ, ഒരുപക്ഷേ ഏകദേശം 1610-ൽ വരച്ച ചിത്രമാണിത്. നിലവിൽ ഒഹായോയിലെ ടോളിഡോയിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ടിലാണ് ഈ ചിത്രം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name="Toledo Museum of Art">{{cite web |url=http://emuseum.toledomuseum.org/objects/58547 |title=A Summer Landscape with Harvesters |website=[[Toledo Museum of Art]] |accessdate=27 September 2020 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="janbrueghel.net">{{cite web|url=http://janbrueghel.net/object/a-summer-landscape-with-harvesters|title=A Summer Landscape with Harvesters|website=janbrueghel.net|accessdate=27 September 2020|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230042726/http://janbrueghel.net/object/a-summer-landscape-with-harvesters|url-status=dead}}</ref>ടോളിഡോയിൽ "അജ്ഞാത വായ്‌പ" എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തിയ ശേഷം പൊതുജനങ്ങളുടെ പ്രതികരണത്തെ സ്വാധീനിച്ചാണ് മ്യൂസിയം ഡയറക്ടറി ഈ ചിത്രം വാങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചത്.<ref name="The Blade"/> 2003 ൽ ടോളിഡോ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട് ഈ പെയിന്റിംഗ് ഏറ്റെടുത്തു.<ref name="The Blade">{{cite web|url=https://www.toledoblade.com/frontpage/2003/11/15/Newly-found-masterpiece-joins-museum-s-Great-Gallery.html|author=Judy Tarjanyi|title=Newly found masterpiece joins museum's Great Gallery|website=[[The Blade (Toledo, Ohio)|The Blade]]|accessdate=27 September 2020|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230042716/https://www.toledoblade.com/frontpage/2003/11/15/Newly-found-masterpiece-joins-museum-s-Great-Gallery.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Toledo Museum of Art"/> സമ്മർ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് ഹാർവെസ്റ്റേഴ്സ് 1615-ൽ ഡി മോമ്പർ ആരംഭിച്ച നാല് സീസണുകൾക്കായി സമർപ്പിച്ച പരമ്പരകളിലൊന്നിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കാം<ref name="Prado"/> [[Landscape with Skaters|ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് സ്കേറ്റേഴ്‌സ്]] ഇതിലുൾപ്പെട്ട ചിത്രമാണ്.<ref name="Prado">{{cite web|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/paisaje-con-patinadores/57251e0e-c222-4bad-8cd8-02cfcfe6245e |title= Paisaje con patinadores |website= [[Museum of Prado]]|accessdate=24 September 2020}}</ref><ref name="Toledo Museum of Art"/> == പെയിന്റിംഗ് == അനായാസമായും ശാരീരിക അദ്ധ്വാനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രകൃതിയുടെയും മാനവികതയുടെയും ഭൗമിക ചിത്രീകരണമാണ് ചിത്രം. ചില ആളുകൾ വയലിൽ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഒരു പിക്നിക് നടത്തുന്നു, ചിലർ ഇപ്പോഴും ഒരു പ്രണയ സംഗമത്തിന്റെ മധ്യത്തിലാണ്. പെയിന്റിംഗിൽ എഴുപതിലധികം രൂപങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ യോജിച്ചതും പഠിച്ചതുമായ ഒരു വിവരണം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ചില കർഷകർ ധാന്യം വെട്ടിമാറ്റുന്നു, മറ്റുള്ളവർ കറ്റകളാക്കി മാറ്റുന്നു. വിളവെടുപ്പ് വാഗണുകളിൽ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു, അവിടെ അത് വിദേശ വിപണികളിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കപ്പെടും. വിദൂര കടലിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കപ്പലുകൾ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Toledo Museum of Art"/> ഇടതുവശത്ത്, ആളുകൾ വിളയുടെ തണലിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. അവർ ഒരു പിക്നിക്കിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. റോഡിൽ, ഒരു നായ ആളൊഴിഞ്ഞ വണ്ടിയുടെ മുന്നിലൂടെ കാഴ്ചക്കാരനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഒരു സ്ത്രീ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ അൽപ്പനേരം വിശ്രമിക്കാൻ താൻ ചുമന്ന കൊട്ട നിലത്ത് വയ്ക്കുന്നു.<ref name="Toledo Museum of Art"/> ഒരു ഉൾക്കടലിലേക്കും സമുദ്രത്തിലേക്കും വഴിമാറുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്ന വയലുകളുടെ ഒരു വലിയ ദൃശ്യമാണ് പെയിന്റിംഗ്. "മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത വർണ്ണ ബാൻഡുകളുമായി [മഞ്ഞ, പച്ച, നീല] വിഭജിക്കുന്ന ഡയഗണലുകളുടെ പരസ്‌പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ജ്യാമിതി" ഉപയോഗിച്ച്, ഡി മോമ്പർ തന്റെ രചനയെ "ചിത്രത്തിലേക്ക് ആഴത്തിൽ നയിക്കാൻ" ഉപയോഗിച്ചു.<ref name="Toledo Museum of Art"/> സമ്മർ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വിത്ത് ഹാർവെസ്റ്റേഴ്‌സ് ഡി മോമ്പറും ജാൻ ബ്രൂഗൽ ദി എൽഡറും തമ്മിലുള്ള നിരവധി കൂട്ടുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുവരും നിരവധി ചിത്രങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് വരച്ചു. ഡി മോമ്പർ എല്ലായ്പ്പോഴും ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വരയ്ക്കുകയും ബ്രൂഗൽ സാധാരണയായി ആനിമേറ്റഡ് രൂപങ്ങളുടെ സ്റ്റാഫേജ് വരയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Toledo Museum of Art"/> == പ്രൊവെനൻസ് == 2003 മാർച്ചിൽ മാസ്ട്രിച്ചിൽ നടന്ന വാർഷിക മാസ്റ്റർ മേളയിൽ വച്ച് ടോളിഡോ മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട് ഈ പെയിന്റിംഗ് സ്വന്തമാക്കി. ഈ പെയിന്റിംഗ് മുമ്പ് സ്പെയിനിലെ സ്വകാര്യ ശേഖരങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഫ്ലാൻഡേഴ്സിൽ നിന്ന് മാഡ്രിഡിൽ എത്തിയ അൽകാസർ ഡി മാഡ്രിഡിലെ ടോറെ ഡി ലാ റീനയെ അലങ്കരിക്കുന്ന ശേഖരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. <ref name="Prado1">{{cite web|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/excursion-campestre-de-isabel-clara-eugenia/91798530-84da-4396-80f7-169334274c1f |title= Excursión campestre de Isabel Clara Eugenia |website= [[Museum of Prado]]|accessdate=23 September 2020}}</ref><ref name="The Blade"/> ==അവലംബം== {{Reflist}} ==ഗ്രന്ഥസൂചിക== * Toledo Museum of Art, Toledo Museum of Art Masterworks, Toledo, 2009, p. 154-55, repr. (col.) and (det.). * Brueghel Family: Jan Brueghel the Elder. The Brueghel Family Database. University of California, Berkeley, 2016 * Jan Brueghel der Ältere (1568-1625): Kritischer Katalog der Gemälde. Ertz Klaus, 2008-10, cat. #745 ==പുറംകണ്ണികൾ== *[http://emuseum.toledomuseum.org/objects/58547 Painting at the Toledo Museum of Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211230042717/http://emuseum.toledomuseum.org/objects/58547 |date=2021-12-30 }} {{Joos de Momper}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് പെയിന്റിംഗുകൾ]] tnqg384aibk5gljsvyiego619fmfu8r ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kumarvijaya 3 563354 4632749 3707689 2026-06-24T04:13:49Z Ranjithsiji 22471 /* നിർമ്മിതബുദ്ധി ലേഖനം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632749 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Kumarvijaya | Kumarvijaya | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:35, 22 ജനുവരി 2022 (UTC) == നിർമ്മിതബുദ്ധി ലേഖനം == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതാതിരിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ തന്നെ ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലാക്കി മെച്ചപ്പെടുത്തുക. അല്ലാത്തപക്ഷം അത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഇത് തുടർന്നാൽ തടയപ്പെടാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:13, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) pszspxfyi8yi88x7skirpfzlvpk5w5h 4632773 4632749 2026-06-24T08:31:48Z Kumarvijaya 158901 /* നിർമ്മിതബുദ്ധി ലേഖനം */ മറുപടി 4632773 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Kumarvijaya | Kumarvijaya | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:35, 22 ജനുവരി 2022 (UTC) == നിർമ്മിതബുദ്ധി ലേഖനം == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിർമ്മിതബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനമെഴുതാതിരിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ തന്നെ ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലാക്കി മെച്ചപ്പെടുത്തുക. അല്ലാത്തപക്ഷം അത് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഇത് തുടർന്നാൽ തടയപ്പെടാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:13, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) :<nowiki>ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതിന് നന്ദി സുഹൃത്തേ. വിക്കിപീഡിയയിലെ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പൂർണ്ണമായ ധാരണയില്ലാത്തതുകൊണ്ട് സംഭവിച്ച പിഴവാണ്. വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായ വിക്കിശൈലിയിലും ഫോർമാറ്റിലും ആക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ എ ഐ സഹായം തേടിയത്. വിക്കിപീഡിയ പോളിസികൾക്ക് ഇത് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ഇപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഇനി മുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമ്പോൾ പൂർണ്ണമായും സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ മാത്രമേ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കൂ എന്ന് ഉറപ്പു നൽകുന്നു. ഈ ഡ്രാഫ്റ്റിൽ വരുത്തേണ്ട തിരുത്തലുകൾ സ്വന്തം നിലയിൽ ചെയ്യാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. തെറ്റുകൾ തിരുത്താൻ സഹായിച്ചതിന് ഒരിക്കൽക്കൂടി നന്ദി. ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Kumarvijaya|Kumarvijaya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kumarvijaya|സംവാദം]]) 08:31, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) 6xarlv0x8ihia2hmyu2e9v4r31g5dbs സ്റ്റാനിസ്ലാവ് സാലിക് 0 565675 4632704 4137030 2026-06-23T22:46:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632704 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Stanislav Tsalyk}} {{Infobox writer | name = Stanislav Tsalyk | image = | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1962|7|23}} | birth_place = [[Kyiv]], Ukraine | occupation = Writer, screenwriter, essayist, historian | period = 1992–present | genre = non-fiction | alma_mater = [[Gerasimov Institute of Cinematography]] (1996) }} ഒരു [[ഉക്രൈനിയൻ ഭാഷ|ഉക്രേനിയൻ]] എഴുത്തുകാരനും ഉപന്യാസകാരനും പ്രാദേശിക ചരിത്ര വിദഗ്ധനും ബിബിസി ചരിത്ര എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''സ്റ്റാനിസ്ലാവ് സാലിക്''' (ഉക്രേനിയൻ: Станісла́в Микола́йович Ца́лик; ജനനം ജൂലൈ 23, 1962). 1997 മുതൽ ഉക്രെയ്‌നിലെ നാഷണൽ ഫിലിം മേക്കേഴ്‌സ് യൂണിയൻ (തിരക്കഥാകൃത്ത്) അംഗവും 2013 മുതൽ യൂറോപ്യൻ ജേണലിസ്റ്റുകളുടെ അസോസിയേഷൻ അംഗവുമാണ്. അദ്ദേഹം കൈവ് സിറ്റി ഇവാൻ മൈകോലൈചുക്ക് അവാർഡ് (ചലച്ചിത്രകല, 2016) ജേതാവാണ്. 2017 മുതൽ ഉക്രേനിയൻ ഫിലിം അക്കാദമി അംഗം. പ്രമുഖ ഉക്രേനിയൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതുകയും 1,000+ ലേഖനങ്ങളും ചരിത്രപരമായ നോൺ-ഫിക്ഷൻ ലേഖനങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ ഉക്രേനിയൻ, കൈവ് ചരിത്രത്തിന്റെ അജ്ഞാത പേജുകളും പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരന്മാരുടെ ജീവിതവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="The Eastern Initiative Institute">{{cite web |url=http://iwi.org.pl/wp-content/uploads/2012/09/Lets_talk.pdf|title=The (Post)socialist city. Let's talk!|accessdate=2014-05-18}}</ref> == ജീവചരിത്രം == സ്റ്റാനിസ്ലാവ് സാലിക്ക് ഒരു സ്വദേശിയാണ്. സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ നമ്പർ 48 (1969-1977), ടെക്നിക്കൽ ഹൈസ്കൂൾ നമ്പർ 178 (1977-1979) എന്നിവയിൽ പഠിച്ച അദ്ദേഹം രണ്ട് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ബിരുദങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്: ഒന്ന് ഉക്രേനിയൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് (1985) സാമ്പത്തിക സൈബർനെറ്റിക്സിൽ നിന്നും മറ്റൊന്ന് ജെറാസിമോവ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സിനിമാട്ടോഗ്രഫിയിൽ നിന്നും. (തിരക്കഥ, പ്രൊഫ. വാലന്റൈൻ ചെർനിഖ്, "Moscow Does Not Believe in Tears" എന്നതിന്റെ തിരക്കഥാകൃത്ത് - മികച്ച വിദേശ ഭാഷാ ചിത്രത്തിനുള്ള അക്കാദമി അവാർഡ്, 1980) . == സാഹിത്യ സൃഷ്ടി == സ്റ്റാനിസ്ലാവ് സാലിക്ക് ഡോക്യുമെന്ററി / നോൺ ഫിക്ഷൻ രചനകളിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയിട്ടുണ്ട്. കിയെവിന്റെ ചരിത്രവും വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ ചരിത്രവും ഉക്രേനിയൻ ചരിത്രത്തിന്റെ അജ്ഞാത പേജുകളുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാഥമിക താൽപ്പര്യ മേഖല. രാഷ്ട്രീയമോ സൈനികമോ ആയ സംഘട്ടനങ്ങളേക്കാൾ വ്യത്യസ്തമായ ചരിത്ര സമയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ദൈനംദിന ജീവിതം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു കൂടാതെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതും വാക്കാലുള്ളതുമായ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ആർക്കൈവ് ചെയ്ത രേഖകൾ, പത്രങ്ങൾ, ഫോട്ടോകൾ എന്നിവയിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം തന്റെ തനതായ സാഹിത്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു - ഭൂതകാലത്തിന്റെ ആവേശകരമോ അജ്ഞാതമോ ആയ പേജുകൾ കണ്ടെത്തുക, പഠിക്കാത്ത വശങ്ങൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുക, കൃത്യമായ കാലഗണന നൽകുക, സംഭവങ്ങളുടെ അപ്രതീക്ഷിതമായി ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന സമാന്തരങ്ങളും കാസ്കേഡുകളും അവതരിപ്പിക്കുക. വിവിധ കൗതുകകരമായ വസ്‌തുതകളും ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്ന വിശദാംശങ്ങളും നിറഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ നാടകീയ രചനയുടെ തത്വങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച ആവേശകരമായ ഡിറ്റക്ടീവ് കഥകളാണ്. ==അവാർഡുകൾ== * ഉക്രെയ്നിലെ സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ വർഷത്തെ മികച്ച ഫിലിം സ്ക്രിപ്റ്റ് അവാർഡ് (1994) * ഒന്നാം ഉക്രേനിയൻ ജേർണലിസ്റ്റിക് മത്സരത്തിൽ വിജയി * ''കൈവ്: 1970കളുടെ സംഗ്രഹം'' 14-ാമത് ഓൾ-ഉക്രേനിയൻ റേറ്റിംഗിൽ (2012) ദി ബുക്ക് ഓഫ് ദ ഇയർ അവാർഡ് നേടി. * സമോവിഡെറ്റ്‌സിൽ നിന്നുള്ള അംഗീകാര സർട്ടിഫിക്കറ്റ് (''ദൃക്സാക്ഷി'') രണ്ടാം സാഹിത്യ റിപ്പോർട്ടേജ് മത്സരം (2013) * കൈവ് സിറ്റി ഇവാൻ മൈകോലൈചുക് അവാർഡ് (ചലച്ചിത്രകല, 2016) * എൽവിവ് 2020-ലെ വിജയി: Focus on Culture Art Contest (2020). ==അവലംബം== {{Reflist}} ==Interview and performance== * [http://risu.org.ua/article_print.php?id=43909&name=religious_region&_lang=ua& Stanislav Tsalyk talks about Kyiv fears, legends and mysteries] {{in lang|uk}} * [http://www.umoloda.kiev.ua/number/189/171/6628/ Stanislav Tsalyk: “Baron Munchausen and Grigoriy Skovoroda met on the Kontraktova square"] {{in lang|uk}} * [http://www.tolerancja.pl/?wielokulturowosc-z-perspektywy-kijowa,336 Stanislav Tsalyk talks about multicultural traditions of Kyiv // tolerancja.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201060452/http://tolerancja.pl/?wielokulturowosc-z-perspektywy-kijowa,336 |date=2010-12-01 }} ('''Polish''') * [https://web.archive.org/web/20101212111634/http://bgorod.in.ua/news/ctas-tsalik-kakoy-landshaft-takie-lyudi.html Stanislav Tsalyk: “People’s character is shaped by the landscape”] {{in lang|ru}} * [https://web.archive.org/web/20140518085411/http://nashkiev.ua/zhurnal/lyudi-v-gorode/stanislav-calik.html Stanislav Tsalyk in the Project "People in the City" // НашКиев.ua ] {{in lang|ru}} * [http://www.day.kiev.ua/303156 Stanislav Tsalyk: “Take the History by its Sleeve"] {{in lang|uk}} * [https://web.archive.org/web/20160304193926/http://www.artukraine.com/old/newyear/ukrtoast.htm NEW YEAR'S: HOW UKRAINIANS TOAST TO NEW BEGINNINGS IN THE NEW YEAR] (English) * [https://web.archive.org/web/20160305162017/http://hoi.com.ua/archives/20 Stanislav Tsalyk talks about Stanislaw Lem] (English) * [https://web.archive.org/web/20170202061435/http://www.germanworldonline.com/%3FVYyukSLc Stanislav Tsalyk talks about Leopold von Sacher-Masoch] (English) * [http://polonews.in.ua/aktualnosci/gospodarka/polski-investitsiji-u-kijivske-metro-troeshchina-stae-blizhche.html Polish investments in Kiev metro: Troeschina is getting closer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205127/http://polonews.in.ua/aktualnosci/gospodarka/polski-investitsiji-u-kijivske-metro-troeshchina-stae-blizhche.html |date=2016-03-04 }} (Polish, Ukrainian) * [http://risu.org.ua/ua/relig_tourism/religious_region/46409/ Little Jerusalem on the west coast of Crimea] {{in lang|uk}} * [https://www.youtube.com/watch?v=8lLBtXP6DxA Video about presentation of book ''Kyiv: summary of 70th'' – interview with author] {{in lang|ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=otYRh8rcgjs A part of the video lecture “Kyiv during the Time of UkrSSR Leaders Shelest and Shcherbitsky: Official and Unofficial Sides of Capital’s Life”, Ye Book Store, June 7, 2012. TVi Channel] {{in lang|uk}} * [http://litakcent.com/2014/02/03/stanislav-calyk-fiksacija-stala-mojim-postijnym-zhanrom-v-ostanni-roky Stanislav Tsalyk: "Fact recording has become my favorite genre"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220305225258/http://litakcent.com/2014/02/03/stanislav-calyk-fiksacija-stala-mojim-postijnym-zhanrom-v-ostanni-roky/ |date=2022-03-05 }} {{in lang|uk}} * [http://uisgda.com/ru/novosti/1074-stanislav-tsalik-u-konflikta-na-donbasse-otsutstvuet-istoriya Stanislav Tsalyk: "The Donbass conflict has no history"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225051300/http://uisgda.com/ru/novosti/1074-stanislav-tsalik-u-konflikta-na-donbasse-otsutstvuet-istoriya/ |date=2015-12-25 }} {{in lang|ru}} * [http://www.chasopys.ua/events/event-1403.html A historical detective with Stanislav Tsalyk. Outstanding Kyivans and their Secrets: Anatoliy Kuznetsov's Novel "Babi Yar" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202010259/http://www.chasopys.ua/events/event-1403.html |date=2017-02-02 }} {{in lang|uk}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] j75gs9rbsaq7abzvk5kb6ldpw0ef7wl സിഡ്നി ഹോവാർഡ് 0 569216 4632648 3936687 2026-06-23T17:21:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632648 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=സിഡ്നി ഹോവാർഡ്|image=Sidney Coe Howard 1909 (cropped).jpg|caption=Howard in 1909|birth_name=സിഡ്നി കോ ഹോവാർഡ്|birth_date=June 26, 1891|birth_place=[[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ]], യു.എസ്.|death_date={{death date and given age|1939|8|23|48}}|death_place=[[Tyringham, Massachusetts]], U.S.|occupation=[[Playwright]], [[dramatist]], [[screenwriter]]|spouse={{marriage|[[Clare Eames]]|1922|1930|reason=d}}<br> {{marriage|Polly Damrosch|1931}}|children=[[Jennifer Howard (actress)|Jennifer Howard]]|awards={{nowrap|[[നാടകത്തിനുള്ള പുലിറ്റ്‌സർ സമ്മാനം]] (1925)}}}}'''സിഡ്നി കോ ഹോവാർഡ്''' (ജീവിതകാലം: ജൂൺ 26, 1891 - ഓഗസ്റ്റ് 23, 1939) ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] നാടകകൃത്തും തിരക്കഥാകൃത്തുമായിരുന്നു. ''[[ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ്]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിൻറെ തിരക്കഥാരചനയുടെ പേരിൽ 1925-ൽ [[നാടകത്തിനുള്ള പുലിറ്റ്‌സർ സമ്മാനം|നാടകത്തിനുള്ള പുലിറ്റ്‌സർ പുരസ്കാരവും]] 1940-ൽ മരണാനന്തര ബഹുമതിയായി അക്കാഡമി അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. == ആദ്യകാല ജീവിതം == ഹെലൻ ലൂയിസിന്റെയും (മുമ്പ്, കോ) ജോൺ ലോറൻസ് ഹോവാർഡിന്റെയും മകനായി [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[ഓക്‌ലൻഡ്|ഓക്‌ലാൻഡിലാണ്]] സിഡ്‌നി ഹോവാർഡ് ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://web.csustan.edu/english/reuben/pal/chap8/howard.html |title=PAL: Sidney Coe Howard (1891-1939)<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-07-16 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517130115/http://web.csustan.edu/english/reuben/pal/chap8/howard.html |url-status=dead }}</ref> 1915-ൽ [[യൂണിവേർസിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്കിലി|ബെർക്ക്‌ലിയിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടിയശേഷം ജോർജ്ജ് പിയേഴ്‌സ് ബേക്കറുടെ കീഴിൽ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഐതിഹാസികമായ "47 വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ" നാടകരചന പഠിക്കാൻ [[ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാല|ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിലേക്ക്]] പോയി. (ബേക്കറുടെ ക്ലാസിലെ മറ്റ് പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ [[യൂജീൻ ഒ നീൽ|യൂജിൻ ഒ നീൽ]], [[തോമസ് വൂൾഫ്]], [[ഫിലിപ്പ് ബാരി]], [[എസ്.എൻ. ബെർമാൻ]] എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ബെർമാനുമായി അദ്ദേഹം നല്ല സുഹൃദത്തിലായി.) ഹാർവാർഡിലെ പ്രൊഫസർ എ. പിയാറ്റ് ആൻഡ്രൂവിന്റെ മറ്റ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കൊപ്പം, അദ്ദേഹം ആൻഡ്രൂവിന്റെ അമേരിക്കൻ ഫീൽഡ് സർവീസിൽ സന്നദ്ധസേവനം നടത്തുകയും [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലും]] [[ബാൾക്കൻ|ബാൾ‌ക്കനിലും]] സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധാനന്തരം, ഹോവാർഡ് വിദേശ ഭാഷകളിലുള്ള തന്റെ പ്രാവീണ്യം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]], [[ഹംഗേറിയൻ ഭാഷ|ഹംഗേറിയൻ]], [[ജർമ്മൻ ഭാഷ|ജർമ്മൻ]] ഭാഷകളിൽനിന്ന് നിരവധി സാഹിത്യകൃതികൾ വിവർത്തനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഒരു പുരോഗമനവാദിയായ ബുദ്ധിജീവിയെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം ക്രമേണ കൂടുതൽ ഇടതുപക്ഷത്തേയ്ക്ക് മാറുകയും ''ദ ന്യൂ റിപ്പബ്ലിക്കിൽ'' തൊഴിൽ പ്രശ്‌നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയ അദ്ദേഹം യഥാർത്ഥ ലൈഫ് മാസികയുടെ സാഹിത്യ എഡിറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ നാടകകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ തിരക്കഥാകൃത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 26-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1891-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 23-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1939-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പുലിറ്റ്സർ പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] l22zdi975hwplhadd4h8togj4k6o6mr സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ 0 577680 4632580 4501149 2026-06-23T13:48:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632580 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dalai Lama|name=Dnyandeo Vitthalpant Kulkarni|title=[[Guru|Sant Dyaneshwar]]|image=Dnyaneshwar2.jpg|caption=|father=Vitthala Pant|mother=Rukmini Bai|birth_date=[[Janmashtami]], 1275 CE|birth_place=Apegaon, [[Seuna (Yadava) dynasty|Yadava dynasty]] <br/>{{small|(present-day [[Paithan]] Taluka, [[Aurangabad, Maharashtra]], [[India]])}}}} [[Category:Pages using infobox religious biography with unsupported parameters|Samadhi_dateDnyaneshwar]] [[Category:Pages using infobox religious biography with unsupported parameters|Samadhi_placeDnyaneshwar]] [[Category:Articles having different image on Wikidata and Wikipedia]] 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ഇന്ത്യൻ കവിയായിരുന്നു '''ജ്ഞാനേശ്വർ''' (1275-1296)<ref name=":0">W. Doderet (1926), '']https://www.jstor.org/stable/607401 The Passive Voice of the Jnanesvari]'', Bulletin of the School of Oriental Studies, Cambridge University Press, Vol. 4, No. 1 (1926), pp. 59-64</ref>. ജ്ഞാനദേവൻ, ജ്ഞാനദേവ്, , മൗലി, ജ്ഞാനേശ്വർ വിത്തൽ കുൽക്കർണി എന്നെല്ല്ം അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. . നാഥശൈവ, വർക്കറി പാരമ്പര്യമുള്ള യോഗിയും പണ്ഡിതനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. . 21 വർഷം മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന തന്റെ ഹ്രസ്വ ജീവിതത്തിൽ, അദ്ദേഹം ജ്ഞാനേശ്വരിയും ( ഭഗവദ് ഗീതയുടെ വ്യാഖ്യാനം) അമൃതനുഭാവവും രചിച്ചു<ref name=":0" /> . മറാത്തി ഭാഷയിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള സാഹിത്യകൃതികളാണ് ഇവ, മറാത്തി സാഹിത്യത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ആശയങ്ങൾ ദ്വൈതമല്ലാത്ത അദ്വൈത വേദാന്ത തത്വശാസ്ത്രത്തെയും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായ വിഠോബയോടുള്ള യോഗയിലും ഭക്തിയിലുമുള്ള ഊന്നൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൈതൃകം ഏകനാഥ്, തുക്കാറാം തുടങ്ങിയ സന്യാസി കവികളെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ വർക്കരി ( വിഠോബ - കൃഷ്ണ ) ഭക്തി പ്രസ്ഥാന പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം. 1296-ൽ അലന്ദിയിൽ ഒരു ഭൂഗർഭ അറയിൽ ധ്യാനേശ്വർ സമാധി ഏറ്റെടുത്തത്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC|title=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations|last=J. Gordon Melton|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-206-7|pages=373–374}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZOWIAwAAQBAJ|title=Tukaram|last=R. D. Ranade|publisher=State University of New York Press|year=1997|isbn=978-1-4384-1687-8|pages=9–11}}</ref>. == ജീവചരിത്രം == 1275-ൽ (കൃഷ്ണ ജന്മാഷ്ടമിയുടെ ശുഭദിനത്തിൽ) യാദവ രാജാവായ രാമദേവരാവയുടെ ഭരണകാലത്ത് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൈത്താനിനടുത്ത് [[ഗോദാവരി നദി|ഗോദാവരി]] നദിയുടെ തീരത്തുള്ള അപെഗാവ് ഗ്രാമത്തിൽ [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] സംസാരിക്കുന്ന ദേശസ്ഥ [[ദേശാസ്ഥ ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണ]] കുടുംബത്തിലാണ് ജ്ഞാനേശ്വർ ജനിച്ചത്. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dqC_pGtqPBkC&pg=PA39|title=Living Through the Blitz|publisher=Cambridge University Press|year=1976|isbn=9780002160094|page=39}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Karhadkar|first=K.S.|year=1976|title=Dnyaneshwar and Marathi Literature|journal=Indian Literature|volume=19|issue=1|pages=90–96|jstor=24157251}}</ref> {{Sfn|Bahirat|2006|p=1}} ദേവഗിരിയുടെ തലസ്ഥാനമായ രാജ്യം സമാധാനവും സ്ഥിരതയും ഉള്ള ഒരു ദേശം ആയിരുന്നു., രാജാവ് സാഹിത്യത്തിന്റെയും കലകളുടെയും രക്ഷാധികാരിയായിരുന്നു. {{Sfn|Bahirat|2006|p=2}} {{Sfn|Pradhan|Lambert|1987|pp=xiv-xvi}} സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്ര വിശദാംശങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യൻമാരായ സത്യമലനാഥിന്റെയും സച്ചിദാനന്ദന്റെയും രചനകളിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. {{Sfn|Bahirat|2006|p=8}} വിവിധ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങളുടെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ വിവരണങ്ങൾ നൽകുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതിയായ ''ജ്ഞാനേശ്വരി'' (1290 CE) രചനയുടെ തീയതി തർക്കമില്ലാത്തതാണ്. {{Sfn|Ranade|1933|p=31}} {{Sfn|Bahirat|2006|p=1}} ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവിതത്തിൽ കൂടുതൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം 1275 CE-ൽ ജനിച്ചു, 1296 CE-ൽ അദ്ദേഹം സമാധിയിലെത്തി. {{Sfn|Ranade|1933|p=31–2}} മറ്റ് സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നത് അദ്ദേഹം 1271 CE-ലാണ് ജനിച്ചതെന്ന്. {{Sfn|Pradhan|Lambert|1987|p=xv}} {{Sfn|Ranade|1933|pp=31-32}} === ജീവിതം === ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ 21 വർഷത്തെ ഹ്രസ്വ ജീവിതത്തിന്റെ ജീവചരിത്ര വിശദാംശങ്ങൾ വിവാദപരമാണ്, അതിന്റെ ആധികാരികത സംശയത്തിലാണ്. ലഭ്യമായ വിവരണങ്ങൾ ഹാജിയോഗ്രാഫിക് ഐതിഹ്യങ്ങളും അദ്ദേഹം ചെയ്ത അത്ഭുതങ്ങളും നിറഞ്ഞതാണ്, ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു എരുമയെ വേദങ്ങൾ ആലപിക്കാനുള്ള കഴിവ്, ചലിക്കുന്ന മതിലിൽ കയറി ഒരു യോഗിയെ താഴ്ത്തുക തുടങ്ങിയ വിശ്വസിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കഥകൾ അദ്ദേഹത്തെകുറിച്ച് പ്രചർക്ക്കുന്നു.. {{Sfn|Pradhan|Lambert|1987|p=xv}} {{Sfn|Dallmayr|2007|p=46}} === അത്ഭുതങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Dnyaneshwar_humbles_Changdev.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Dnyaneshwar_humbles_Changdev.jpg/220px-Dnyaneshwar_humbles_Changdev.jpg|ലഘുചിത്രം| പറക്കുന്ന ഭിത്തിയിൽ ഇരിക്കുന്ന സഹോദരങ്ങളായ മുക്തബായി, സോപൻ, ജ്ഞാനേശ്വർ, നിവൃത്തിനാഥ് എന്നിവർ കടുവപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന ചാങ്‌ദേവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു. മധ്യത്തിൽ ചാങ്‌ദേവ് ജ്ഞാനേശ്വരനെ വണങ്ങുന്നു.]] പല അത്ഭുതങ്ങളും ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, {{Sfn|Harrisson|1976|p=39}} അതിലൊന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായ സച്ചിദാനന്ദന്റെ മൃതദേഹം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. {{Sfn|Sundararajan|Mukerji|2003|p=34}} ഫ്രെഡ് ഡാൽമിർ ഈ ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്ന് മഹിപതിയുടെ [[ഹഗിയോഗ്രഫി|ഹാജിയോഗ്രാഫിയിൽ]] നിന്ന് ഇപ്രകാരം സംഗ്രഹിക്കുന്നു: {{Sfn|Dallmayr|2007|p=44}} 12-ാം വയസ്സിൽ, ദരിദ്രരും ജാതിരഹിതരുമായ തന്റെ സഹോദരങ്ങളോടൊപ്പം, പൈത്താൻ പുരോഹിതന്മാരോട് ദയ അഭ്യർത്ഥിക്കാൻ ജ്ഞാനേശ്വർ പൈതാനിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അവർ അപമാനിക്കുകയും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്തു. കുട്ടികൾ ശല്യം സഹിക്കുമ്പോൾ, അടുത്തുള്ള റോഡിൽ ഒരാൾ പ്രായമായ പോത്തിനെ അക്രമാസക്തമായി തല്ലുന്നുണ്ടായിരുന്നു, പരിക്കേറ്റ മൃഗം കരഞ്ഞുകൊണ്ട് കുഴഞ്ഞുവീണു. മൃഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക കാരണം എരുമ ഉടമയോട് ജ്ഞാനേശ്വർ നിർത്താൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഒരു മൃഗത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധാലുവാണെന്നും വേദങ്ങളുടെ പഠിപ്പിക്കലുകളിൽ ശ്രദ്ധയില്ലാത്തവനാണെന്നും പുരോഹിതന്മാർ അവനെ പരിഹസിച്ചു. വേദങ്ങൾ തന്നെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും പവിത്രമായും ''[[ബ്രഹ്മം|ബ്രാഹ്മണത്തിന്റെ]]'' പ്രകടനമായും കണക്കാക്കുന്നുവെന്ന് ജ്ഞാനേശ്വർ തിരിച്ചടിച്ചു. {{Efn|According to Jeaneane D. Fowler, former Head of Philosophy and Religious Studies at the [[University of Wales]], ''brahman'' is the "ultimate Reality, the Source from which all emanates, the unchanging absolute".{{sfn|Fowler|2002|p=49}}}} രോഷാകുലരായ പുരോഹിതന്മാർ, മൃഗങ്ങൾക്കും വേദങ്ങൾ പഠിക്കാൻ കഴിയണം എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുക്തി സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. തളരാത്ത ഒരു ജ്ഞാനേശ്വരൻ എരുമയുടെ നെറ്റിയിൽ കൈ വച്ചു, അത് ആഴത്തിലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ഒരു വേദവാക്യം ചൊല്ലാൻ തുടങ്ങി. {{Sfn|Dallmayr|2007|p=44}} ഫ്രെഡ് ഡാൽമയർ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഈ കഥ ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവചരിത്രത്തെ കൃത്യമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് ആരും ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതില്ല, മത്തായി 3:9-ലെ ജറുസലേമിലെ യേശുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥയുടെ അതേ രീതിയിൽ ഈ കഥയ്ക്കും പ്രതീകാത്മക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. {{Sfn|Dallmayr|2007|p=44}} മറ്റൊരു അത്ഭുതത്തിൽ, ഈ നേട്ടം ആവർത്തിക്കാൻ തന്റെ മാന്ത്രിക ശക്തികളാൽ കടുവപ്പുറത്ത് കയറിയ പ്രഗത്ഭനായ യോഗിയായ ചാങ്‌ദേവ്, ധ്യാനേശ്വരനെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ചലിക്കുന്ന ഭിത്തിയിൽ കയറിയാണ് ജ്ഞാനേശ്വർ ചാങ്‌ദേവിനെ നിസ്തേജനാക്കിയത്. {{Sfn|Mokashi-Punekar|2005|p=72}} {{Sfn|Grover|1990|p=220}} {{Efn|The story of the holy man riding a tiger /lion and the other encountering him on a moving wall has been found in many other religions including Buddhism, Sikhism, and the Abrahamic religions as well.<ref>{{cite book|editor-last1=Callewaert|editor-first1= Winand M.|last=Digby|first=Simon|title=According to tradition : hagiographical writing in India, Chapter To ride a tiger or a wall|date=1994|publisher=Harrassowitz|location=Wiesbaden|isbn=9783447035248|pages=100–110|url=https://books.google.com/books?id=GrMwdEqHLzEC&q=%22moving+wall%22+tiger&pg=PA99|access-date=18 July 2017}}</ref>}} ചാങ്‌ദേവിനുള്ള ജ്ഞാനേശ്വരിന്റെ ഉപദേശം ''ചാങ്‌ദേവ് പശാസ്തി'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന 65 വാക്യങ്ങളിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു. {{Sfn|Bahirat|2006|p=15}} ചാങ്‌ദേവ് ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ സഹോദരി മുക്തബായിയുടെ ശിഷ്യയായി. {{Sfn|O'Connell|1999|pp=260–1}} == ഗ്രന്ഥങ്ങൾ == ബിപി ബഹിരാത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി ഭാഷയിൽ]] എഴുതിയ ആദ്യത്തെ തത്ത്വചിന്തകനാണ് ജ്ഞാനേശ്വർ. {{Sfn|Bahirat|2006|pp=2–3}} ഏകദേശം 16 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ, 1290-ൽ അദ്ദേഹം [[ജ്ഞാനേശ്വരി]] രചിച്ചു, {{Sfn|Bahirat|2006|p=13}} <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xxg0RI7dSWIC|title=Jnāneshvari : Bhāvārthadipikā|last=Shri Jnāneshvar|date=1987|publisher=State University of New York Press|others=Pradhān, V.G.(translator)|isbn=978-0887064883|editor-last=Lambert|editor-first=H.M.|location=Albany, N.Y.|page=xvii|language=Marathi}}</ref> [[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ് ഗീതയുടെ]] ഒരു വ്യാഖ്യാനം പിന്നീട് വർക്കരി വിഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥമായി മാറി. {{Sfn|Schomer|McLeod|1987|p=4}} അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ സച്ചിദാനന്ദ രേഖപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ അമാനുവൻസിയാകാൻ സമ്മതിച്ചു. {{Sfn|Ranade|1933|p=33}} ''ജ്ഞാനേശ്വരി'' എഴുതിയത് ''ഓവി'' ഉപയോഗിച്ചാണ്; ഒരു [[വൃത്തം (ഛന്ദഃശാസ്ത്രം)|മീറ്റർ]], മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ആദ്യമായി സ്ത്രീകളുടെ ഗാനങ്ങൾ രചിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചത്, നാല് വരികളിൽ ആദ്യത്തെ മൂന്ന് അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും മൂന്നും വരികൾ പ്രാസവും നാലാമത്തെ വരിയും മൂർച്ചയുള്ളതും ഹ്രസ്വവുമായ അവസാനമുള്ളതുമാണ്. {{Sfn|Claus|Diamond|Mills|2003|pp=454–5}} ഡബ്ല്യു.ബി പട്വർധൻ, ജ്ഞാനേശ്വറിനെക്കുറിച്ചുള്ള പണ്ഡിതന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ജ്ഞാനേശ്വറിനൊപ്പം, ''ഓവി'' "യാത്രകൾ, അത് കുതിച്ചുകയറുന്നു, നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, അത് ചുഴറ്റുന്നു, അത് കുതിക്കുന്നു, അത് കുതിക്കുന്നു, ഓടുന്നു, നീണ്ട കുതിച്ചുചാട്ടങ്ങളോ ചെറിയ ചാട്ടങ്ങളോ ആവശ്യമാണ്, അത് നിർത്തുകയോ തൂത്തുവാരുകയോ ചെയ്യുന്നു. അതോടൊപ്പം, അത് യജമാനന്റെ കൽപ്പനയിൽ നൂറ്റി ഒന്ന് കൃപകൾ വികസിക്കുന്നു". {{Sfn|Ranade|1933|p=36}} ജ്ഞാനേശ്വരിയിൽ, അവസാനം അദ്ദേഹം "പാസായദാന" എഴുതി, അതിൽ അദ്ദേഹം മറ്റുള്ളവർക്കും എല്ലാ മനുഷ്യർക്കും വേണ്ടി എല്ലാം പ്രാർത്ഥിച്ചു, തനിക്കുവേണ്ടി ഒന്നുമില്ല. വിശുദ്ധ ജ്ഞാനേശ്വർ തന്നെ വിശ്വസിച്ചു, "ലോകത്തിന് മുഴുവനും ഒരു ആത്മാവുണ്ട്- യാ വിശ്വാച ആത്മാ ഒരു ആഹേ" . സംസ്‌കൃതം അറിയുന്നവർക്ക് മാത്രം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്ന ജീവിതത്തിന്റെ ദാർശനിക വശങ്ങൾ സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അദ്ദേഹം ജ്ഞാനേശ്വരി എഴുതിയത്. ഉന്നത പുരോഹിത വർഗ്ഗ ഭാഷയും താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരും സംസ്കൃത ഭാഷ പഠിക്കാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. തത്ത്വചിന്തയെ സാധാരണക്കാർക്ക് ലളിതമാക്കിയ ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന കൃതിയായിരുന്നു ഇത്. {{Quote box | width = 15em | border = 1px | align = left | bgcolor = #FFEECC | fontsize = 85% | title_bg = | title_fnt = | title = | quote = O, God! Thou art Ganesha, the illuminator of all intelligence. The servant of Nivritti says, attend to my story. The Vedas in their perfection is as the beautiful image of the god, of which the flawless words are the resplendent body. The Smritis are the limbs thereof, the marking of verses shows their structure, and in the meaning lies a veritable treasure-house of beauty. | salign = right | source = — ''Dnyanesvari''<br />Transl: Pradhan, Lambert{{sfn|Pradhan|Lambert|1987|p=1}} }} [[പ്രമാണം:1765_Saka,_1843_CE,_Jnanesvari_Jnandeva_Dnyaneshwar_manuscript_page_1_and_2,_Devanagari_Marathi.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/1765_Saka%2C_1843_CE%2C_Jnanesvari_Jnandeva_Dnyaneshwar_manuscript_page_1_and_2%2C_Devanagari_Marathi.jpg/220px-1765_Saka%2C_1843_CE%2C_Jnanesvari_Jnandeva_Dnyaneshwar_manuscript_page_1_and_2%2C_Devanagari_Marathi.jpg|ലഘുചിത്രം| ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ആശയങ്ങൾ ''[[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ് ഗീതയെ]]'' അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. മുകളിൽ: ദേവനാഗരി ലിപിയിൽ, മറാത്തി ഭാഷയിലുള്ള ''ജ്ഞാനേശ്വരി'' പേജുകൾ.]] == സ്വീകരണവും പാരമ്പര്യവും == [[പ്രമാണം:Alandi_Palki_08.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Alandi_Palki_08.jpg/220px-Alandi_Palki_08.jpg|ലഘുചിത്രം| അലണ്ടിയിൽ നിന്ന് പന്തർപൂരിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ കാളകൾ വലിക്കുന്ന ഒരു വെള്ളി വണ്ടിയിൽ വിശുദ്ധന്റെ ചെരുപ്പുകളും വഹിച്ചുകൊണ്ട് ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ പാൽക്കി (പല്ലങ്കീൻ).]] പൗരോഹിത്യ വരേണ്യവർഗത്തിന്റെ സങ്കുചിതത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിമർശനം, കുടുംബജീവിതത്തിന്റെ ആഘോഷം, ആത്മീയ സമത്വവാദം തുടങ്ങിയ ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവിതത്തിന്റെയും രചനകളുടെയും ഘടകങ്ങൾ വർക്കരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെ രൂപപ്പെടുത്തും. <ref>Glushkova, Irina. "6 Object of worship as a free choice." Objects of Worship in South Asian Religions: Forms, Practices and Meanings 13 (2014).</ref> {{Sfn|Dallmayr|2007|p=54}} ഡാൾമയർ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ ജീവിതവും രചനകളും "വാർക്കാരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രാഥമിക മാതൃകകളായി വികസിച്ചു, കൂടാതെ ''ഭക്തി'' ഭക്തിയുടെ നിർണായക ഉറവിടങ്ങളും കേന്ദ്രബിന്ദുക്കളുമാണ്". {{Sfn|Dallmayr|2007|p=54}} == പ്രവർത്തികൾ == '''തർക്കമില്ലാത്ത കർതൃത്വം''' {{Sfn|Pawar|1997|p=353}} {{Sfn|Datta|1988|p=1848}} * ''ജ്ഞാനേശ്വരി'' അല്ലെങ്കിൽ ''ഭവാർത്ഥദീപിക'' (1290 CE) * ''അമൃതാനുഭവ'' അല്ലെങ്കിൽ ''അനുഭവാമൃത'' (1292 CE) * ''ചാങ്‌ദേവ് പാഷഷ്ടി'' (1294 CE) * ''ഹരിപ്പാത്ത്'' * ''അഭംഗ'' എസ് == റഫറൻസുകൾ == '''കുറിപ്പുകൾ'''{{Notelist}}'''അവലംബങ്ങൾ'''{{Reflist|20em}}'''ഗ്രന്ഥസൂചിക'''   == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite book|title=Sant Jnaneswara's Pasayadana: Divine Blessings|last=Khandarkar|first=Shri Shankar Maharaj|publisher=Motilal Banarsidass|year=2018|isbn=978-8120842083}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MXdOAAAAYAAJ|title=Dnyāneshwar: The Out-caste Brāhmin|last=James Fairbrother Edwards|publisher=J.F. Edwards, Office of the Poet-Saints of Mahārāshtra Series, United Theological College of Western India|year=1941}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://www.santsahitya.in/mahati-santanchi/sant-dyaneshwar സന്ത് ദ്യനേശ്വർ മറാത്തിയിലെ മുഴുവൻ വിവരങ്ങളും പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും] * [https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/jnaneshwari-bhavartha-dipika ജ്ഞാനേശ്വരി (ഭാവാർത്ഥ ദീപിക)] ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനം ആർ കെ ഭഗവത്, 1954 (ഗ്ലോസറി ഉൾപ്പെടെ) * [http://www.nonduality.com/jnan.htm അമൃതാനുഭവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധരണികൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205123023/https://www.nonduality.com/jnan.htm |date=2022-12-05 }} * [http://www.dj6qo.de/dnye/Dnbiography.htm വി വി ശിർവായിക്കർ എഴുതിയ ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ജീവചരിത്രം] * [https://web.archive.org/web/20070212210512/http://www.musicindiaonline.com/music/marathi/s/artist.653/type.11/ ശ്രീ ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ചില അഭംഗങ്ങളുടെ ലതാ മങ്കേഷ്‌കറിന്റെ റെൻഡറിംഗ്] * ഓൺലൈൻ ഹിന്ദു എൻസൈക്ലോപീഡിയയായ ഹിന്ദുപീഡിയയിൽ [http://www.hindupedia.com/en/Sant_Dnyaneshwar സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ] * [https://web.archive.org/web/20130201044608/http://www.geetganga.org/pasayadan-%E0%A4%AA%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8 മറാത്തിയിൽ പസായദൻ] {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഭക്തിപ്രസ്ഥാനം]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ സന്യാസിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മറാഠി സാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1296-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1275-ൽ ജനിച്ചവർ]] 3287kxyslyqaujv3z4e8ndtuuvxncvf സിലോൺ പൗരത്വ നിയമം 0 581671 4632660 4597107 2026-06-23T17:57:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632660 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} ജനസംഖ്യയുടെ 11% ഉണ്ടായിരുന്ന ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്ക് ശ്രീലങ്കൻ [[പൗരത്വം]] നൽകാത്ത സിലോൺ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ വിവാദ നിയമമാണ് '''1948 ലെ സിലോൺ പൗരത്വ നിയമം നമ്പർ 18''' . == പശ്ചാത്തലം == 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലും 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും സിലോണിലെ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടീഷ്]] ഭരണാധികാരികൾ ധാരാളം [[ദ്രാവിഡർ|ദക്ഷിണേന്ത്യക്കാരെ]], പ്രാഥമികമായി ഇന്ത്യൻ തമിഴരെ, [[ചായ]], [[കാപ്പി (പാനീയം)|കാപ്പി]], [[സ്വാഭാവികറബ്ബർ|റബ്ബർ]], [[തെങ്ങ്]] തോട്ടങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുവാനായി നിയമിച്ചു. 1946 ആയപ്പോഴേക്കും അവരുടെ എണ്ണം 780,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു. (ആതായത് അന്നത്തെ ശ്രീലങ്കൻ ജനസംഖ്യയുടെ 11.7%) അവരുടെ സാന്നിധ്യം [[സിംഹളർ|സിംഹള]] [[ദേശീയത|ദേശീയവാദികൾക്ക്]] ഇഷ്ടമല്ലായിരുന്നു. സിലോണിന് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 69.4% വരുന്ന സിംഹളർ തങ്ങളെ രാജ്യത്ത് നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളുമെന്ന് ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കിടയിൽ ശരിക്കും ഭയമുണ്ടായിരുന്നു. == ബില്ല് == സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ 1948 ഫെബ്രുവരി 4 ന് സിലോണിലെ സിംഹളർ ആധിപത്യം പുലർത്തിയ പുതിയ സർക്കാർ [[ശ്രീലങ്ക|സിലോൺ]] ''പൗരത്വ ബിൽ'' പാർലമെന്റിന് മുമ്പാകെ അവതരിപ്പിച്ചു. ബില്ലിന്റെ ബാഹ്യലക്ഷ്യമായി പറഞ്ഞിരുന്നത് ശ്രീലങ്കൻ പൗരത്വം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ ഒരുക്കുക എന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്ക് പൗരത്വം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് ഉള്ള വിവേചനമായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}</ref> പൗരത്വം ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും അവരുടെ [[അച്ഛൻ|പിതാവ്]] സിലോണിലാണ് ജനിച്ചതെന്ന് തെളിയിക്കണമെന്ന് ബിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. അതിൻ്റെ അർത്ഥം അവർ കുറഞ്ഞത് മൂന്നാം തലമുറയെങ്കിലും കുടിയേറ്റക്കാരാണെന്ന് തെളിയിക്കണം എന്നായിരുന്നു . മിക്ക ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കും ഇത് അസാധ്യമായ കാര്യമായിരുന്നു. പ്രസവത്തിനായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ പ്രവണത കാണിച്ചതിനാൽ കുറച്ച് പേർ കുറഞ്ഞത് മൂന്നാം തലമുറ കുടിയേറ്റക്കാരായിരുന്നു. മൂന്നാം തലമുറ കുടിയേറ്റക്കാരായ ആളുകൾക്ക് ആവശ്യമായ രേഖകൾ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ, കാരണം അവരിൽ ഭൂരിഭാഗം [[ജനനം|ജനനങ്ങൾ]] രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നില്ല. അതിനാൽ, പൗരത്വത്തിനുള്ള ആവശ്യകതകൾ തെളിയിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഇന്ത്യൻ തമിഴരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സിലോൺ ഇന്ത്യൻ കോൺഗ്രസും സിംഹള [[ഇടതുപക്ഷം|ഇടതുപക്ഷ]] പാർട്ടികളും ഈ ബില്ലിനെ പാർലമെന്റിൽ ശക്തമായി എതിർത്തു. അതിന്റെ നേതാവ് ജി. ജി. പൊന്നമ്പലം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശ്രീലങ്കൻ തമിഴരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഓൾ സിലോൺ തമിഴ് കോൺഗ്രസും ബില്ലിനെ എതിർത്തിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.dailynews.lk/2003/11/08/fea08.html|title=103rd Birth Anniversary today : G. G. Ponnambalam - Founder of ACTC|access-date=20 June 2009|last=Apparthuray Vinayagamoorthy|date=8 November 2003|website=Daily News, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604163811/http://www.dailynews.lk/2003/11/08/fea08.html|archive-date=4 June 2011}}</ref> 1948 ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ബിൽ 1948 നവംബർ 15-ന് നിയമമായി, [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടനിൽ]] നിന്ന് സിലോൺ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി 285 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം. അന്ന് ഏകദേശം 5000 ഇന്ത്യൻ തമിഴർ മാത്രമാണ് പൗരത്വത്തിന് യോഗ്യത നേടിയത്. ജനസംഖ്യയുടെ 11% വരുന്ന 700,000-ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് പൗരത്വം നിഷേധിക്കപ്പെടുകയും അവർ രാജ്യരഹിതരാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. <ref>[http://www.ices.lk/sl_database/ethnic_conflict/time_line.shtml Ethnic Conflict of Sri Lanka: Time Line - From Independence to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212123102/http://www.ices.lk/sl_database/ethnic_conflict/time_line.shtml|date=2009-12-12}}, International Centre for Ethnic Studies</ref> UNHCR == അനന്തരഫലം == 1949-ൽ സിലോൺ പാർലമെന്റ് 1949-ലെ ''ഇൻഡ്യൻ ആൻഡ് പാകിസ്ഥാൻ റെസിഡന്റ്‌സ് (സിറ്റിസൺഷിപ്പ്) ആക്റ്റ് നമ്പർ 3'' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു നിയമം പാസാക്കി. അതിന്റെ ലക്ഷ്യമായി പറഞ്ഞിരുന്നത് വീണ്ടും, ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്ക് പൗരത്വം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ നൽകുക എന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ ഈ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ഇന്ത്യൻ തമിഴരോട് വിവേചനം കാണിക്കുന്ന തരത്തിലായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> സിലോണിൽ 10 വർഷം തടസ്സമില്ലാതെ താമസിക്കുന്നവർക്കും (വിവാഹിതർക്ക് 7 വർഷം) വരുമാനം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളതിലും കൂടുതലുള്ളവർക്കും ഈ നിയമം മൂലം പൗരത്വം അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. വീണ്ടും, മിക്ക ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കും ഇത് അസാധ്യമായ കാര്യമായിരുന്നു. അവർക്ക് ഇടയ്ക്കിടെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന ഒരു ശീലമുണ്ടായിരുന്നു, അതുവഴി സിലോണിലെ അവരുടെ താമസം തടസ്സപ്പെട്ടു. അതുപോലെ തന്നെ മിക്കവർക്കും വരുമാന യോഗ്യത നേടാനായില്ല. ഏകദേശം 100,000 ഇന്ത്യൻ തമിഴർ മാത്രമാണ് ഈ നിയമത്തിന് കീഴിൽ പൗരത്വത്തിന് യോഗ്യത നേടിയത്.  പിന്നീട് 1949-ൽ സിലോൺ പാർലമെന്റ് 1949 ലെ ''സിലോൺ (പാർലമെന്ററി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്) ഭേദഗതി നിയമം പാസാക്കി,'' അത് ഇന്ത്യൻ തമിഴരുടെ [[വോട്ടവകാശം]] നീക്കം ചെയ്തു. 1947ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 95 എംപിമാരിൽ ഏഴു പേരും ഇന്ത്യൻ തമിഴരായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.uthr.org/BP/volume1/Chapter1.htm|title=Missed Opportunities and the Loss of Democracy|access-date=20 June 2009|publisher=[[UTHR]]|archive-date=2012-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716190909/http://www.uthr.org/BP/volume1/Chapter1.htm|url-status=dead}}</ref> മലയോര ഇന്ത്യൻ തമിഴർ മറ്റ് 20 മണ്ഡലങ്ങളിലെ ഫലത്തെ സ്വാധീനിച്ചു. അവർ പലപ്പോഴും പ്രതിപക്ഷമായ സിംഹളീസ് ഇടതുപക്ഷ പാർട്ടികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്തു. 1952ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട 95 എംപിമാരിൽ ആരും മലയോര ഇന്ത്യൻ തമിഴർ ആയിരുന്നില്ല. 1954 ജനുവരി 18-ന് [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി]] [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവും]] സിലോൺ പ്രധാനമന്ത്രി ജോൺ കൊതലാവാലയും ''നെഹ്‌റു-കൊട്ടലാവാല ഉടമ്പടിയിൽ'' ഒപ്പുവച്ചു, അതനുസരിച്ച് ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു ഇന്ത്യൻ തമിഴനെയും തിരിച്ചയക്കാൻ ഇന്ത്യ സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ സിലോൺ പൗരത്വത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തവർക്ക് സ്വയമേ ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം നൽകാൻ ഇന്ത്യ വിസമ്മതിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/ind-pak/CK17Df01.html|title=SRI LANKA: THE UNTOLD STORY|access-date=20 June 2009|last=K T Rajasingham|date=17 November 2001|publisher=Asia Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20020208193722/http://www.atimes.com/ind-pak/CK17Df01.html|archive-date=8 February 2002}}</ref> 1964 ഒക്ടോബർ 30-ന് [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി]] [[ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി|ലാൽ ശാസ്ത്രിയും]] സിലോൺ പ്രധാനമന്ത്രി [[സിരിമാവോ ബണ്ഡാരനായകെ|സിരിമാവോ ബണ്ഡാരനായകെയും]] ''[[ശാസ്ത്രി - സിരിമാവോ ഉടമ്പടി|സിരിമ-ശാസ്ത്രി ഉടമ്പടിയിൽ]]'' ( ''ഇന്തോ-സിലോൺ ഉടമ്പടി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഒപ്പുവച്ചു, അതിനനുസരിച്ച് 525,000 ഇന്ത്യൻ തമിഴരെ തിരിച്ചയക്കാൻ ഇന്ത്യ സമ്മതിച്ചു. മറ്റൊരു 300,000 പേർക്ക് സിലോൺ പൗരത്വം നൽകും എന്നും ശേഷിക്കുന്ന 150,000 ഇന്ത്യൻ തമിഴരുടെ വിധി പിന്നീട് തീരുമാനിക്കും എന്നും തീരുമാനിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://pact.lk/29-october-1964/|title=29 October 1964|access-date=20 June 2009|publisher=Peace and Conflict Timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128112857/http://pact.lk/29-october-1964/|archive-date=2015-01-28}}</ref> 1974 ജൂൺ 28-ന് [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി]] [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധിയും]] സിലോൺ പ്രധാനമന്ത്രി [[സിരിമാവോ ബണ്ഡാരനായകെ|സിരിമാവോ ബണ്ഡാരനായകെയും]] ''സിരിമാവോ-ഗാന്ധി ഉടമ്പടിയിൽ'' ഒപ്പുവച്ചു, ''സിരിമ-ശാസ്ത്രി ഉടമ്പടി'' പ്രകാരം പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ പോയ 150,000 ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്ക് പൗരത്വം നൽകാൻ ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയും സമ്മതിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://pact.lk/2008/04/26/1974/|title=1974|access-date=20 June 2009|publisher=Peace and Conflict Timeline}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=October 2010}}</ref> 1982-ൽ ''സിരിമ-ശാസ്ത്രി ഉടമ്പടിയും'' ''സിരിമാവോ-ഗാന്ധി ഉടമ്പടിയും'' ഇന്ത്യ റദ്ദാക്കി. ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം ലഭിച്ച 90,000 ഇന്ത്യൻ തമിഴർ ഇപ്പോഴും ശ്രീലങ്കയിലുണ്ട്, മറ്റൊരു 86,000 പേർ ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന് അപേക്ഷിക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://pact.lk/1982-2/|title=1982|access-date=20 June 2009|publisher=Peace and Conflict Timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529222939/http://pact.lk/1982-2/|archive-date=29 May 2012}}</ref> 1988-ൽ ശ്രീലങ്കൻ പാർലമെന്റ്, പൗരത്വമില്ലാത്ത ''വ്യക്തികൾക്ക് പൗരത്വം നൽകാനുള്ള നിയമം'' പാസാക്കി, മുൻ കരാറുകൾക്ക് കീഴിൽ ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന് അപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ലാത്ത എല്ലാ ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കും ശ്രീലങ്കൻ പൗരത്വം അനുവദിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> 2003 ഒക്ടോബർ 7-ന് ശ്രീലങ്കൻ പാർലമെന്റ് ഏകകണ്‌ഠേന ഇന്ത്യൻ വംശജർക്ക് പൗരത്വം നൽകുന്ന ''നിയമം പാസാക്കി. 2003'' -ലെ നമ്പർ 35-ലെ നിയമം, 1964 ഒക്ടോബർ മുതൽ ശ്രീലങ്കയിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കും അവരുടെ പിൻഗാമികൾക്കും ശ്രീലങ്കൻ പൗരത്വം അനുവദിച്ചു. ഇത് 168,141 ആളുകളാണ്, കൂടാതെ മുൻ കരാറുകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം ലഭിച്ചവരും ശ്രീലങ്കയിൽ ഇപ്പോഴും താമസിക്കുന്നവരും ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നിരുന്നാലും അവർക്ക് അവരുടെ ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം റദ്ദാക്കേണ്ടിവന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|title=Statelessness in Sri Lanka|access-date=20 June 2009|publisher=[[UNHCR]] in Sri Lanka|archive-url=https://archive.today/20091023063136/http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/|archive-date=23 October 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621143324/http://unhcr.lk/protection/statelessness/ |date=2018-06-21 }}. [[യുഎൻഎച്ച്സിആർ|UNHCR]] in Sri Lanka. Archived from [http://www.unhcr.lk/protection/statelessness/ the original] on 23 October 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 June</span> 2009</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://pact.lk/october-2003/|title=October 2003|access-date=20 June 2009|publisher=Peace and Conflict Timeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216002331/http://pact.lk/october-2003/|archive-date=16 February 2015}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച് 55 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ശ്രീലങ്കയിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ ഇന്ത്യൻ തമിഴർക്കും ശ്രീലങ്കൻ പൗരത്വം ലഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=79&artid=10064|title=Stateless Tamils' long struggle bears fruit|access-date=20 June 2009|date=7 October 2003|publisher=[[TamilNet]]}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.tamilnation.co/srilankalaws/48citizenship.htm സിലോൺ പൗരത്വ നിയമം, 1948] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307111734/http://www.tamilnation.co/srilankalaws/48citizenship.htm |date=2016-03-07 }}, തമിഴ് രാഷ്ട്രം * [https://web.archive.org/web/20251208140758/https://www.srilankalaw.lk/revised-statutes/volume-ii/262.html പൗരത്വ നിയമം], SriLankaLaw.lk [[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയ അടിച്ചമർത്തലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീലങ്കൻ രാഷ്ട്രീയം]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീലങ്ക]] [[വർഗ്ഗം:ശ്രീലങ്കൻ ചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] oywp34jiq9ihffhcwihohc995h57uc3 സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ബെയ്റൂട്ട് 0 581908 4632683 4088792 2026-06-23T20:04:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632683 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name={{big|ബെയ്റൂട്ടിലെ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി}}|native_name='''{{big|Université Saint-Joseph<br/>de Beyrouth}}''' {{small|(French)}}|image=|caption=|latin_name=Universitas Sancti Iosephi Berytensis|former_names=|motto=''[[Ad maiorem Dei gloriam]]'' {{small|(Latin)}}|mottoeng=''ദൈവത്തിന്റെ മഹത്തായ മഹത്വത്തിനായി'', ''ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയ്ക്കായി''|type=സ്വകാര്യ റോമൻ കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി{{!}} ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ഗവേഷണ കോഎഡ്യൂക്കേഷൻ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനം|established={{Start date and age| 1875 }}|closed=|religious_affiliation=കത്തോലിക് ചർച്ച്, സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസ്,(ജെസ്യൂട്ട്)|academic_affiliations={{collapsible list|bullets=true|contents=| [[International Association of Universities]]|[[International Federation of Catholic Universities]]|[[Agence universitaire de la Francophonie|Association of Wholly or Partly French-Language Universities]]|[[Association of Arab Universities]]|Federation of European Catholic Universities|Association of Jesuit Higher Education Institutions in Europe and Lebanon|Euro-Mediterranean Association|EuroMed Permanent University Forum}}|endowment=|chancellor=|president=ആർ.എഫ്. ഡോ.സലിം ജോർജസ് ഡാക്കാഷെ, എസ്.ജെ.|vice-president=|provost=|rector=|principal=|dean=|director=|faculty=2 000<ref name="facts-figures">{{cite web|url=http://www.usj.edu.lb/decouvrir/index.htm|title= L'USJ en chiffres |trans-title= The USJ in figures|website= USJ.edu.lb| publisher= St. Joseph University| year= 2014| access-date= November 21, 2016| language= fr }}</ref>|administrative_staff=540|students=11 962|undergrad=|postgrad=|other=രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 900 വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികൾ|city=[[ബെയ്‌റൂട്ട്]]|state=|province=|country=[[ലെബനൻ]]|coor={{coord|33|53|28|N|35|30|30|E|type:edu_region:LB|display=inline,title}}|campus=ബെയ്‌റൂട്ടിലെ 5 [[അർബൻ ഏരിയ|അർബൻ]] കാമ്പസുകൾ, [[സിഡോൺ]], [[സഹ്‌ലെ]], [[ട്രിപ്പോളി, ലെബനൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ 3 പ്രാദേശിക സർവകലാശാലാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, [[ദുബായ്]]ലെ ഒരു കാമ്പസ്|colors={{Color box|#20438f}}{{Color box|#fff}} Blue and white|athletics=|nickname=|sporting_affiliations={{collapsible list|bullets=true|contents=|Lebanese Universities Sports Federation|UniLeague Championship}}|website=}} [[Category:Articles using infobox university]] '''ബെയ്‌റൂട്ടിലെ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി''' ( [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]] : ''യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സെന്റ്-ജോസഫ് ഡി'' ബെയ്‌റൂത്ത്, "USJ" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു) [[ലെബനാൻ|ലെബനനിലെ]] [[ബെയ്‌റൂത്ത്|ബെയ്‌റൂട്ടിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സ്വകാര്യ സർവകലാശാല|സ്വകാര്യ]] [[ഗവേഷണം|ഗവേഷണ]] [[സർവ്വകലാശാല|സർവ്വകലാശാലയാണ്]]. ഇത് [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ച്]] [[ഈശോസഭ|ജെസ്യൂട്ട്]] മിഷനറിമാർ 1875-ൽ സ്ഥാപിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.usj.edu.lb/en/files/about.html|title=Saint Joseph University is|access-date=November 21, 2016|website=USJ.edu.lb|publisher=St. Joseph University|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703170529/http://www.usj.edu.lb/en/files/about.html|archive-date=July 3, 2015}}</ref> [[ലെബനാൻ|ലെബനനിലെയും]] [[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെയും]] മികച്ചതും പ്രശസ്തവുമായ അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.fiuc.org/bdf_organisme-167_fr.html|title=Université Saint Joseph de Beyrouth (USJ)|access-date=2022-02-20|website=www.fiuc.org|archive-date=2022-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220020141/http://www.fiuc.org/bdf_organisme-167_fr.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/news/times-higher-education-awards-asia-2021-winners-announced|title=Times Higher Education Awards Asia 2021: winners announced|access-date=2022-09-20|last=reporters|first=T. H. E.|date=2021-12-14|website=Times Higher Education (THE)|language=en}}</ref> അതിന്റെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിരവധി ലെബനീസ് പ്രസിഡന്റുമാർ, മന്ത്രിമാർ, ജഡ്ജിമാർ, അഭിഭാഷകർ, തത്ത്വചിന്തകർ, എഴുത്തുകാർ, [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|ശാസ്ത്രജ്ഞർ]], ബുദ്ധിജീവികൾ, [[കലാകാരൻ|കലാകാരന്മാർ]], പുരോഹിതന്മാർ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ലെബനാൻ|ലെബനാനിലെ]] ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഫ്രഞ്ച് സർവ്വകലാശാലയെന്ന നിലയിൽ, പ്രവേശന സമയത്ത് വംശീയ-മത ബന്ധങ്ങളെ പരസ്യമായി അവഗണിക്കുകയും [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]], [[അറബി ഭാഷ|അറബിക്]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നീ ത്രിഭാഷാ അധ്യാപനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം ലെബനീസ് സംസ്കാരത്തെയും ഇത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ലെബനനിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും ഇത് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ ഹോട്ടൽ-ഡീയു ഡി ഫ്രാൻസ്, അതിന്റെ പ്രശസ്തവും ചരിത്രപ്രാധാന്യവുമുള്ള നിയമ ഫാക്കൽറ്റി, <ref>{{Cite web|url=https://www.lorientlejour.com/article/810734/la-faculte-de-droit-de-lusj-fete-ses-cent-ans-un-etablissement-qui-a-pese-sur-le-destin-du-liban.html|title=La faculté de droit de l’USJ fête ses cent ans : un établissement qui a pesé sur le destin du Liban|access-date=2022-02-20|date=2013-04-19|website=L'Orient-Le Jour}}</ref> ആധുനിക ലെബനനിലെ ഏറ്റവും പഴയ ലോ സ്കൂൾ, ലെബനനിലെ ആദ്യത്തെ ലോ സ്കൂൾ എന്നിവയാണ്. ഇത് ലോകത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ ലോ സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.lorientlejour.com/article/1199498/-beryte-mere-des-lois-plus-quune-devise-un-legs-historique-pour-la-thaoura-libanaise.html|title="Béryte, mère des lois" : plus qu’une devise, un legs historique pour la "thaoura" libanaise|access-date=2022-02-20|date=2019-12-21|website=L'Orient-Le Jour}}</ref> മൊത്തം 12,000-വിദ്യാർത്ഥികൾ സർവകലാശാലയിൽ എൻറോൾ ചെയ്യാറുണ്ട്. അവരെ സേവിക്കുവാനായി 2,000 അക്കാദമിക് സ്റ്റാഫും 540 സപ്പോർട്ട് സ്റ്റാഫും ജോലി ചെയ്യുന്നു. സർവകലാശാലയ്ക്ക് [[ബെയ്‌റൂത്ത്|ബെയ്‌റൂട്ടിലെ]] അഞ്ച് കാമ്പസുകൾ ഉണ്ട്. അവിടെ 12 ഫാക്കൽറ്റികളും 24 ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളും ഉണ്ട്. സിഡോൺ, [[ട്രിപ്പൊളി|ട്രിപ്പോളി]], സാലെ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സർവകലാശാലയ്ക്ക് പ്രാദേശിക സർവകലാശാലാ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യുഎഇയിലെ]] [[ദുബായ്|ദുബായിൽ]] സർവകലാശാലയുടെ ഒരു വിദേശ കേന്ദ്രം ഉണ്ട്. ലെബനനിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ നിയമത്തിന് അനുസൃതമായി ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്യൻ]] ECTS യൂണിവേഴ്സിറ്റി അക്കാദമിക് ക്രെഡിറ്റ് സംവിധാനം പാലിക്കുന്ന മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഏക സർവ്വകലാശാലയാണ് USJ. സർവകലാശാല 150 ഓളം വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:Chapel_of_the_faculty_of_medicine_of_Saint_Joseph_University,_Beirut.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|335x335ബിന്ദു| മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ ചാപ്പൽ.]] 1839-ൽ ഫ്രഞ്ച് ജെസ്യൂട്ട് മിഷനറിമാർ ബെയ്റൂട്ടിലെത്തി ഒരു ചെറിയ കത്തോലിക്കാ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചു. <ref name="auge2016">{{Cite book|title=Liban|last=Étienne F. Augé|publisher=De Boeck Supérieur|year=2016|isbn=9782804191078|chapter=Éducation et culture|chapter-url=https://books.google.com/books?id=FGYEDgAAQBAJ&q=Camille+Chamoun+usj&pg=PA97}}</ref> പിന്നീട്, 1855-ൽ, ജെസ്യൂട്ടുകൾ ഗാസിറിൽ ഒരു വലിയ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചു. അത് പിന്നീട് ആദ്യത്തെ സ്കൂളുമായി ലയിപ്പിക്കുന്നതിനായി 1875-ൽ [[ബെയ്‌റൂത്ത്|ബെയ്റൂട്ടിലേക്ക്]] മാറ്റി. നിയമ അധികാരികൾ പുതിയ സ്കൂളിന് "യൂണിവേഴ്സിറ്റി" എന്ന സ്ഥാനം നൽകി. അവിടുന്ന് [[അക്കാദമിക ഡിഗ്രികൾ|അക്കാദമിക് ബിരുദങ്ങൾ]], പ്രധാനമായും [[തത്ത്വശാസ്ത്രം|തത്വശാസ്ത്രത്തിലും]] [[ദൈവശാസ്ത്രം|ദൈവശാസ്ത്രത്തിലും]] ഉള്ള ഡോക്ടറൽ ബിരുദങ്ങൾ നൽകാൻ അനുവദിച്ചു. ഫാക്കൽറ്റികളും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളും സൃഷ്ടിക്കുന്നത് സർവകലാശാലയുടെ സ്ഥാപനത്തെ തുടർന്നാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, 1883-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|മെഡിസിൻ]] 1888-ൽ ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മെഡിസിനും പിന്നീട് 1889-ൽ ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് [[ഫാർമസി|ഫാർമസിയും]] ആയി. 1896-ൽ ഒരു മെറ്റേണിറ്റി ക്ലിനിക്കും തുടർന്ന് 1902-ൽ ഓറിയന്റൽ കോളേജും ആരംഭിച്ചു. സർവകലാശാല സ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം കിഴക്കൻ മെഡിറ്ററേനിയനിൽ തുടർച്ചയായ ഫ്രഞ്ച് സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite journal|last=Herzstein|first=Rafaël|date=2011-12-01|title=Une présence française en Méditerranée orientale : la fondation de l'Université Saint-Joseph de Beyrouth (1875-1914), French Presence in the Eastern Mediterranean : the Foundation of the Saint Joseph University in Beirut (1875-1914)|url=https://www.cairn.info/revue-materiaux-pour-l-histoire-de-notre-temps-2010-3-page-4.htm|journal=Matériaux Pour l'Histoire de Notre Temps|language=fr|issue=99|pages=4–11|issn=0769-3206}}</ref> ഫ്രഞ്ച് നിയമം പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്കൂൾ 1913-ൽ സ്ഥാപിതമാവുകയും പിന്നീട് 1946 <ref>{{Cite web|url=http://www.lesclesdumoyenorient.com/Entretien-avec-Fouad-Maroun-1875-2015-l-Universite-Saint-Joseph-de-Beyrouth.html|title=Entretien avec Fouad Maroun – 1875-2015 : l'Université Saint-Joseph de Beyrouth fête ses 140 ans - Les clés du Moyen-Orient|access-date=2017-10-09|website=www.lesclesdumoyenorient.com|language=fr|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009092642/http://www.lesclesdumoyenorient.com/Entretien-avec-Fouad-Maroun-1875-2015-l-Universite-Saint-Joseph-de-Beyrouth.html|url-status=dead}}</ref> ൽ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ നിയമ ഫാക്കൽറ്റിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇപ്പോഴും, നിയമ ഫാക്കൽറ്റി ഫ്രഞ്ച്, ലെബനീസ് നിയമങ്ങൾ ഒരു താരതമ്യ സമീപനത്തിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ പ്രധാന നിയമ ക്ലാസുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഫ്രഞ്ചിൽ തന്നെയാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.usj.edu.lb/fdsp/historique.php|title=Site de l'Université Saint-Joseph de Beyrouth - USJ|access-date=2022-02-20|website=www.usj.edu.lb}}</ref> ഈ ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ലോ കുടുംബ നിയമത്തിലും സ്വകാര്യ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിലും <ref>{{Cite journal|last=Gannagé|first=Pierre|date=2000|title=Regards sur le droit international privé des Etats du Proche-Orient|url=https://www.persee.fr/doc/ridc_0035-3337_2000_num_52_2_18102|journal=Revue internationale de droit comparé|volume=52|issue=2|pages=417–427|doi=10.3406/ridc.2000.18102}}</ref> അതുപോലെ [[അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം|അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിന്റെ]] മറ്റ് മേഖലകളിലും ലോക പ്രശസ്തി നേടിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിലെ നിയമ ഫാക്കൽറ്റി അംഗങ്ങൾ ഫ്രാൻസ്, ലെബനൻ, [[ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലും]] ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലും നിയമത്തിന്റെ വികസനത്തിന് സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="usj.edu.lb">{{Cite web|url=https://www.usj.edu.lb/fdsp/historique.php|title=Site de l'Université Saint-Joseph de Beyrouth - USJ|access-date=2022-02-20|website=www.usj.edu.lb}}</ref> <ref name="usj.edu.lb" /> പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് സ്ഥാപിതമായത് 1920 ലാണ്. 1913-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഫ്രഞ്ച് സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് 1948 <ref>{{Cite web|url=http://www.usj.edu.lb/en/files/history.html|title=History|access-date=November 21, 2016|website=USJ.edu.lb|publisher=St. Joseph University|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422095746/http://www.usj.edu.lb/en/files/history.html|archive-date=April 22, 2012}}</ref> ൽ ഹയർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ എഞ്ചിനീയറിംഗായി മാറി. യൂണിവേഴ്സിറ്റി 2008-ൽ <ref>{{Cite book|title=Modernizing Academic Teaching and Research in Business and Economics|last=Nabil Sukkar|publisher=Springer|year=2017|editor-last=Gómez, Aboujaoude|page=185|chapter=Forging Research Links Between Academia, Business and Industry in Syria and Lebanon|editor-last2=Feghali, Mahmoud}}</ref> ബെറിടെക്ക് എന്ന ബിസിനസ്സ് വികസന കേന്ദ്രം ആരംഭിച്ചു. 2012-ൽ, ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ഇക്കണോമിക്‌സ് വെബ് സയൻസിലും ഡിജിറ്റൽ ഇക്കണോമിയിലും പുതിയ ബിരുദാനന്തര ബിരുദങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് മേഖലയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തേത് ആയിരുന്നു അവ. <ref>{{Cite web|url=http://fse-wsen.blogs.usj.edu.lb/|title=Master Web Science et économie numérique|access-date=3 July 2016|website=USJ.edu.lb|publisher=St. Joseph University}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> യൂണിവേഴ്സിറ്റി അതിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരത്തിൽ വളരെ ഉയർന്ന റാങ്കിലാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.usnews.com/education/arab-region-universities/universite-saint-joseph-de-beyrouth-507466|title=USNEWS rankings|access-date=8 October 2017}}</ref> == അക്കാദമിക് == സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി നിലവിൽ ലെബനനിലെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ <ref name="pchrabieh.blogspot.se">{{Cite web|url=http://pchrabieh.blogspot.se/2013/04/where-is-lebanon-in-worlds-university.html|title=Where is Lebanon in World's university ranking?|access-date=3 July 2016|last=Chrabieh|first=Pamela|website=pchrabieh.blogspot.se}}</ref> സർവ്വകലാശാലയായി റാങ്ക് ചെയ്യുപ്പടുന്നു. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ സർവ്വകലാശാലയായ അമേരിക്കൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ബെയ്‌റൂട്ടിന് എതിരാളിയായി. സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി രാജ്യത്തെ മുൻനിര ഫ്രഞ്ച് സർവ്വകലാശാലയും [[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ]] എല്ലാ മികച്ച അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നും ആണ്. . <ref name="topuniversities.com">{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/node/9249/ranking-details/world-university-rankings/2013|title=Université Saint-Joseph de Beyrouth Rankings|access-date=3 July 2016|website=topuniversities.com|publisher=Quacquarelli Symonds Limited}}</ref> യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: ഫ്രഞ്ച്, [[സമൂഹശാസ്ത്രം|സോഷ്യോളജി]] ,[[നരവംശശാസ്ത്രം]] (സോഷ്യോളജി, ഹ്യൂമൻ റിസോഴ്‌സ് മാനേജ്‌മെന്റ്, ഇൻഫർമേഷൻ ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ), [[ചരിത്രം]] (ചരിത്രം, [[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം]], ഗവേഷണം), [[ഭൂമിശാസ്ത്രം]] (ടൂറിസ്റ്റ് ഓർഗനൈസേഷൻ, പരിസ്ഥിതി സംഘടന), [[തത്ത്വശാസ്ത്രം|തത്വശാസ്ത്രം]], [[മനഃശാസ്ത്രം]] (മനഃശാസ്ത്രം)., വിദ്യാഭ്യാസ ശാസ്ത്രം ). യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് ഒരു ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഓറിയന്റൽ ലെറ്റേഴ്സ് ( അറബിക്, ഓറിയന്റൽ, അറബിക് തത്വശാസ്ത്രവും ചരിത്രവും, ഇസ്ലാമോളജി, അറബ് രാജ്യങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസം) കൂടാതെ ഒരു [[ഭാഷാശാസ്ത്രം|ഭാഷാശാസ്ത്രവും]] [[വിവർത്തനം|വിവർത്തന]] ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടും ഉണ്ട്. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കൊടുക്കുന്ന ബിരുദങ്ങൾ ഇവയാണ്: ബാച്ചിലേഴ്സ് ( BA, BS, LLB, BEng, BBA, BTheol, BCS, [[ബിഎഡ്|B.Ed]], BSA, BM, B.Phil തുടങ്ങി നിരവധി), [[ബിരുദാനന്തരബിരുദം|ബിരുദാനന്തര]] ബിരുദം, ഡോക്ടറേറ്റ് . ലെബനീസ് സ്കൂൾ ഓഫ് സോഷ്യൽ ഫോർമേഷൻ, ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സീനിക്, ഓഡിയോവിഷ്വൽ ആൻഡ് സിനിമാറ്റോഗ്രാഫിക് സ്റ്റഡീസ് (IESAV), ലെബനീസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേറ്റേഴ്സ് എന്നിവകളുടെയും ആസ്ഥാനങ്ങൾ സർവകലാശാലയിൽ ആണ്. യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിയമം, മെഡിസിൻ, ഫാർമസി, [[ദന്തവൈദ്യം|ദന്തചികിത്സ]], [[നഴ്‌സിങ്|നഴ്സിംഗ്]], [[അഗ്രോണമി]] എന്നീ ഫാക്കൽറ്റികളുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=http://www.higher-edu.gov.lb/demo/french/university/usj.asp|title=Université Saint-Joseph USJ|access-date=2017-10-09|website=www.higher-edu.gov.lb}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> സോഷ്യൽ സയൻസസ് കാമ്പസ് (അതിന്റെ സ്ഥാപകനായ പോൾ-ലൂയിസ് ഹുവെലിൻ എന്ന ആളുടെ പേരിലാണ് പൊതുവെ "ഹുവെലിൻ" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്) <ref>{{Cite web|url=https://www.lorientlejour.com/article/810734/la-faculte-de-droit-de-lusj-fete-ses-cent-ans-un-etablissement-qui-a-pese-sur-le-destin-du-liban.html|title=La faculté de droit de l’USJ fête ses cent ans : un établissement qui a pesé sur le destin du Liban|access-date=2022-10-27|date=2013-04-19|website=L'Orient-Le Jour}}</ref> ഫ്രാൻസ്, [[ഇറ്റലി]], [[സ്പെയിൻ]], [[ജർമ്മനി]], [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്സ്]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ]] മറ്റ് അംഗരാജ്യങ്ങൾ, [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[കാനഡ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ മികച്ച ബിസിനസ്, ലോ സ്കൂളുകളിൽ ഉന്നത ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുന്നതിന് വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുന്ന മത്സര ബാച്ചിലർ പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് അത്. കൂടാതെ, അവിടുള്ള, CEDRAC, മ്യൂസിയം ഓഫ് ലെബനീസ് പ്രീഹിസ്റ്ററി തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. അമൂല്യമായ ഓറിയന്റൽ കയ്യെഴുത്തുപ്രതികളുടെ ശേഖരമുള്ള ഒരു ലൈബ്രറി സർവകലാശാല ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്. <ref>{{Cite web|url=http://gallica.bnf.fr/html/und/bibliotheque-orientale-de-luniversite-saint-joseph-de-beyrouth|title=Bibliothèque Orientale de l'Université Saint-Joseph de Beyrouth|access-date=2017-10-09}}</ref> ബിസിനസ് സ്കൂളിന് എഡുനിവേഴ്സലിൽ നിന്ന് "മികച്ച" റാങ്കിംഗ് ലഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.eduniversal-ranking.com/business-school-university-ranking-in-lebanon/universite-saint-joseph-faculte-de-gestion-et-de-management-fgm-.html|title=Ranked N° 3 Université Saint Joseph - Faculté de Gestion et de Management (FGM) in Lebanon among the 3 palms|access-date=2017-10-09|website=www.eduniversal-ranking.com|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == കാമ്പസുകൾ == [[പ്രമാണം:USJ_Campus.jpg|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു| [[ബെയ്‌റൂത്ത്|ബെയ്‌റൂട്ടിലെ]] ഡമാസ്കസ് സ്ട്രീറ്റിലെ യുഎസ്ജെ കാമ്പസ് ഓഫ് ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് സ്‌പോർട്‌സ്.]] [[പ്രമാണം:Museum_of_Lebanese_Prehistory_of_Saint-Joseph_University,_Beirut,_2017.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|333x333ബിന്ദു| ലെബനീസ് പ്രീഹിസ്റ്ററി മ്യൂസിയത്തിന്റെ മുൻഭാഗം .]] ബെയ്റൂട്ടിലെ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി കാമ്പസുകളിൽ താഴെ പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * കാമ്പസ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ ആൻഡ് ഇൻഫർമറി സയൻസസ്, ഡമാസ്കസ് സ്ട്രീറ്റ് * കാമ്പസ് ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, മാർ റൂക്കൂസ് * കാമ്പസ് ഓഫ് സോഷ്യൽ സയൻസസ്, ഹുവെലിൻ സ്ട്രീറ്റ്, Rue Monnot * കാമ്പസ് ഓഫ് ഹ്യൂമൻ സയൻസസ്, ഡമാസ്കസ് സ്ട്രീറ്റ് * കാമ്പസ് ഓഫ് ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് സ്പോർട്സ്, ഡമാസ്കസ് സ്ട്രീറ്റ് സിഡോൺ ( സതേൺ ലെബനൻ ), സഹ്ലെ ( ബെക്കാ വാലി ), ട്രിപ്പോളി ( വടക്കൻ ലെബനൻ ) എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മൂന്ന് പ്രാദേശിക കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൂടാതെ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റ്-ജോസഫ് സ്ട്രീറ്റിലെ ലെബനീസ് പ്രീഹിസ്റ്ററി മ്യൂസിയം ഉൾപ്പെടെ 12 കേന്ദ്രങ്ങളും 22 പ്രത്യേക സ്കൂളുകളും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ബാങ്കിംഗ്, ബിസിനസ് പഠനങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു കേന്ദ്രവും ദന്ത പരിചരണം, സ്പീച്ച് തെറാപ്പി, സൈക്കോ-മോട്ടിലിറ്റി എന്നിവയ്ക്കുള്ള മൂന്ന് കേന്ദ്രങ്ങളും സർവകലാശാലയിൽ ഉണ്ട്. 2008-ൽ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സിലെ ദുബായിൽ ഒരു ശാഖ ആരംഭിച്ചു. സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി - ദുബായ് നിയമത്തിൽ ബിരുദവും ( എൽഎൽബി ) വിവർത്തനത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദുബായ് ഇന്റർനാഷണൽ അക്കാദമിക് സിറ്റിയിലാണ് കാമ്പസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ദുബായിലെ നോളജ് ആൻഡ് ഹ്യൂമൻ ഡെവലപ്‌മെന്റ് അതോറിറ്റിയുടെ അംഗീകാരമുള്ളതാണ് സർവകലാശാല. == അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണം == യുഎസ്ജെക്ക് വിദേശ സർവകലാശാലകളുമായി 350-ലധികം കൺവെൻഷനുകളുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലുള്ള]] ജോർജ്ജ്ടൗൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുമായി . വിദേശത്ത് മിഷനുകളിൽ 200-ലധികം പ്രൊഫസർമാരും [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] [[പാരിസ്|പാരീസിൽ]] ഒരു അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസും ഇതിലുണ്ട്. ഈ സർവ്വകലാശാല ഇനിപ്പറയുന്ന അസോസിയേഷനുകളിൽ പെടുന്നു, കൂടാതെ 100-ലധികം അറബ്, യൂറോപ്യൻ, അമേരിക്കൻ, കനേഡിയൻ സർവ്വകലാശാലകളുമായി സഹകരണ കരാറുകളിലൂടെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. * ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ * ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി (യൂറോപ്യൻ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി) * യൂറോപ്പിലെയും ലെബനനിലെയും ഉന്നത പഠനത്തിനുള്ള ജെസ്യൂട്ട് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അസോസിയേഷൻ * ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്ന സർവകലാശാലകളുടെ അസോസിയേഷൻ * [[:fr:Réseau d'excellence des sciences de l'ingénieur de la francophonie|റിസോ ഡി എക്‌സലൻസ് ഡെസ് സയൻസസ് ഡി എൽ ഇൻജിനിയർ ഡി ലാ ഫ്രാങ്കോഫോണി]] * [[അസോസിയേഷൻ ഓഫ് അരബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റീസ്|അറബ് സർവകലാശാലകളുടെ അസോസിയേഷൻ]] {{Clear}} == ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളും അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരും == == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.usj.edu.lb/ സെന്റ് ജോസഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://www.instagram.com/usjliban/ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം അക്കൗണ്ട്] * [https://twitter.com/USJLiban ട്വിറ്റർ അക്കൗണ്ട്] * [https://www.facebook.com/usj.edu.lb ഫേസ്ബുക്ക് അക്കൗണ്ട്] [[വർഗ്ഗം:CS1 French-language sources (fr)]] [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles containing Latin-language text]] [[വർഗ്ഗം:ലെബനാൻ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 4l3n743kzg3ic4bdw86i7tpth7wxqzr അനു അനന്തൻ 0 584484 4632570 4602360 2026-06-23T13:10:39Z Anilprinton 219602 2500, തണുപ്പ് സിനിമ, മണിമണ്ഡപവും തങ്കധ്വജവും അംഗീകാരങ്ങൾ 4632570 wikitext text/x-wiki ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായ [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ക്ഷേത്രം]] ഉൾപ്പെടെ 2500-ൽ അധികം കൊടിമരങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം<ref>{{Cite web|url=https://epaper.mathrubhumi.com/Home/ShareArticle?OrgId=eaabb0d1&imageview=0|title=ഗജരാജപ്രൗഢിയും|access-date=2023-01-07}}</ref> നൽകിയ ക്ഷേത്രശിൽപിയും എഴുത്തുകാരനും നിർമ്മാതാവും ഡോക്യുമെന്റേറിയനുമാണ് അനു അനന്തൻ. == ആദ്യകാലം == [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാക്കന്മാർ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ശങ്കരൻ കോവിൽ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും വരുത്തിയ ക്ഷേത്രശില്പികളുടെ കുടുംബത്തിൽ പരുമല കാട്ടുമ്പുറത്ത്  അനന്തൻ ആചാരിയുടെയും പുഷ്പകുമാരിയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു.{{തെളിവ്}} പരുമല ഗുഡ് ഷെപ്പേർഡ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്‌കൂൾ, ശ്രീ ഭുവനേശ്വരി ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ഹൈസ്‌കൂൾ, മഹാത്മാ ബോയ്സ് സ്‌കൂളിലുമായി സ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയതിനുശേഷം ഡിബി പമ്പ കോളേജിൽ നിന്നും ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി.{{തെളിവ്}} == കുലത്തൊഴിലിലേക്ക് == പൂർവികരുടെ പാരമ്പര്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് ബാല്യത്തിലെ തന്നെ പിതാവിനോടൊത്ത് ശില്പവിദ്യ, തച്ചുശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ചുതുടങ്ങുകയും വിദ്യാഭ്യാസാനന്തരം മുഴുവൻ സമയ ശില്പവേലയിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്തു. == പുസ്തകരചന == 'മണിമണ്ഡപവും തങ്കധ്വജവും'<ref>{{Citation|title=SABARIMALA -Manimantapa Book released by Mohanlal ಮಣಿಮಂಟಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|url=https://www.youtube.com/watch?v=XkqKrkqeCKg|language=ml-IN|access-date=2023-01-07}}</ref><ref>{{Citation|title=ശരീരമാണ് ക്ഷേത്രം - മോഹൻലാൽ {{!}} Book Launching {{!}} Mohanlal|url=https://www.youtube.com/watch?v=ulk9yvoHM5U|language=ml-IN|access-date=2023-01-07}}</ref> എന്ന പുസ്തകവും അതിൻറെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും ഹൈദരാബാദിലെ ഇൻറർനാഷണർ പബ്ലിക്കേഷൻസായ ബ്ലൂ റോസ് പബ്ലിഷേഴ്‌സും 'അയ്യപ്പനും ശില്പിയും' എന്ന പുസ്തകം മലയാളത്തിൽ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസി ബുക്‌സും]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. == ദൃശ്യമാദ്ധ്യമരംഗം == അനു അനന്തൻ [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] ചാനലിൽ ക്ളാസ്സ്‌മേറ്റ്സ് എന്ന പരിപാടിയിൽ നിർമ്മാതാവായും പിന്നീട് അവതാരകനായും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു.{{തെളിവ്}} തന്റെ ക്ഷേത്ര ശില്പകലാരംഗത്തെ അനുഭവങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി കൈമാറിയ അറിവുകളും ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച് സംവിധാനം ചെയ്തതതാണ് 'ശബരീശന്റെ ധ്വജസ്തംഭം'<ref>{{Cite web|url=https://metromag7.com/shabarimala-kodimaram-documentary/|title='ശബരീശൻ്റെ ധ്വജസ്തംഭം'- ഡോക്യുമെന്ററി റിലീസിന് ഒരുങ്ങി|access-date=2023-01-07|date=2020-11-30|language=en-US|archive-date=2022-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210192807/https://metromag7.com/shabarimala-kodimaram-documentary/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/kerala/2020/11/27/documentry-about-sabaimala-swarnakodimaram.html|title=ശബരിമലയിലെ സ്വർണക്കൊടിമര നിർമാണം; റിലീസിനൊരുങ്ങി ഡോക്യുമെന്ററി|access-date=2023-01-07|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=947353&u=local-news-alappuzha&s_im=/static/epaper/DLY/2022/11/17/ALP/03_REGIONAL_PGDF0338650/images/rect_20_385_213_677.jpg|title='ശബരീശന്റെ ധ്വജസ്തംഭം' ഇനി​ വിരൽത്തുമ്പിൽ|access-date=2023-01-07|language=en}}</ref>എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി. ഗോവ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര മേളയിൽ ഉൾപ്പെടെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട തണുപ്പ് എന്ന ചലച്ചിത്രം നിർമ്മിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. === പ്രതിപാദ്യം === 2017-ൽ ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരം പുതുക്കിപ്പണിത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടന്ന  ഉത്സവപരിപാടിയെയും ഇന്ത്യൻ വാസ്തുവിദ്യാ രംഗത്തെ പല പ്രാചീന അറിവുകളെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് അനു അനന്തന്റെ 'അയ്യപ്പനും ശിൽപിയും' എന്ന പുസ്തകവും 'ശബരീശന്റെ ധ്വജസ്തംഭം' എന്ന ഡോക്യുമെന്ററിയും. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള കൊടിമരത്തിന്റെ കേടുപാടുകൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്നാണ് തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്. പരുമല അനന്തൻ ആചാരിയെ മുഖ്യശില്പിയായി നിയമിച്ചു. കൊടിമരത്തിന് അനുയോജ്യമായ മരം കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു അടുത്ത ഘട്ടം. നിരവധി അന്വേഷണങ്ങൾക്കൊടുവിൽ [[കോന്നി]] വനത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകതകളുള്ള ഒരു തടി തിരഞ്ഞെടുത്തു. പാരമ്പര്യ ആചാരമനുസരിച്ച് ക്ഷേത്ര കൊടിമരത്തിന് മരം മുറിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക ചടങ്ങുകൾ ഉണ്ട്. പ്രധാന ശില്പിയും സംഘവും വനത്തിൽ ചുറ്റിനടന്ന് പ്രകൃതിയെ നിരീക്ഷിക്കണം. അതിനു ശേഷം പ്രസ്തുത വൃക്ഷത്തെ സമീപിച്ച് അതിൽ വസിക്കുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികളോടും അടുത്തുള്ള മരങ്ങളോടും ചില ‘മന്ത്രങ്ങൾ’ ജപിച്ച് പ്രതീകാത്മകമായി അനുവാദം വാങ്ങണം.  അന്ന് രാത്രി ആ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഉറങ്ങണം. അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ മരംമുറിക്കൽ ആരംഭിക്കാം. തടി നിലത്തു തൊടാതെ താങ്ങി പണിശാലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം എന്നതാണ് ശാസ്ത്രവിധി.  പണിശാലയിലെത്തിക്കുന്ന മരം മുറിച്ച് തൊലികളഞ്ഞ് മഞ്ഞളും പച്ച കർപ്പൂരും പുരട്ടി ഉണക്കിയെടുക്കും. കൊടിമരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം ഒരു പണിശാലയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. തൃപ്പള്ളൂർ സദാശിവൻ ആചാരിയുടെ പണിപ്പുരയിൽ കൊടിമരത്തിനുള്ള ആധാരശില (ആധാരശില) കൊത്തി മിനുക്കിയെടുത്തു. വടശ്ശേരിക്കര, അംബാസമുദ്രം, തെങ്കാശി, നാഗർകോവിൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കല്ലുകൾ നാല് ദിക്കുകളിൽ നിന്നും വിധിപോലെ  കൊണ്ടുവന്നു. അതിനുശേഷം, മരം ആറുമാസം എണ്ണയിൽ മുക്കിവയ്ക്കണം. എണ്ണ നിറച്ച നീണ്ട ടാങ്കിനെ എണ്ണത്തോണി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മുക്കി വയ്ക്കുന്ന പ്രവൃത്തി തൈലാധിവാസം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അത്തി, ഇത്തി  ഫിക്കസ് റിലിജിയോസ, ദശമന്തി, സോസുറിയ ലാപ്പ, ചന്ദനം തുടങ്ങി മുപ്പത്തിയഞ്ചോളം ഔഷധസസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത എണ്ണയാണ് ഈ പ്രക്രിയയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. എൺപത് വീപ്പ എണ്ണയാണ് ഇതിനായി വേണ്ടിവന്നത്. കൊടിമരത്തിന്റെ അടിഭാഗം ദീർഘചതുരാകൃതിയിലാണ്, അത് ബ്രഹ്മമായും അടുത്ത ഭാഗം എട്ട് മുഖങ്ങളായും മുകൾഭാഗം വൃത്താകൃതിയിലുമാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, യഥാക്രമം വിഷ്ണു, ശിവൻ മുഖങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹരിയാനയിലെ ജഗാദ്രിയിൽ നിന്നാണ് ചെമ്പ് കൊണ്ടുവന്നത്. തടിയിൽ ചെമ്പ് വളയങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ച ശേഷം, സ്വർണ്ണ പാളികൾ റിബണുകളുടെ രൂപത്തിൽ ഒട്ടിക്കുന്നു. ഓരോ പ്രത്യേക സ്ഥലത്തുനിന്നും ഇവയെല്ലാം കൊണ്ടുവന്നതിന് ചരിത്രപരമായ ചില കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. ശിവൻ, വിഷ്ണു, അയ്യപ്പൻ എന്നിവരുടെ സ്തുതികളും ആയുധങ്ങളും ലോഹങ്ങളിൽ കലാപരമായി കൊത്തിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്. സീസൺ ചെയ്ത മരത്തിന്റേയും ലോഹത്തിന്റേയും ഉയർന്ന ഈട് കാരണം ഇവിടെ ഒരു കൊടിമരത്തിന്റെ അടുത്ത പുനർനിർമ്മാണത്തിന് ഒരുപക്ഷേ നൂറ്റാണ്ടുകൾ എടുത്തേക്കാം. == അംഗീകാരങ്ങൾ == 2017 ജൂൺ 25 ന് നടന്ന ശബരിമല തങ്കധ്വജ പ്രതിഷ്ഠാ ചടങ്ങിൽ, പ്രധാന ശില്പിയുടെ അനന്തരാവകാശി എന്ന നിലയിലും നിരവധി ക്ഷേത്ര ശിൽപങ്ങളുടെ സംഭാവനകളെ പരിഗണിച്ചും സ്വർണ്ണ 'വാജിവാഹനം' ([[അയ്യപ്പൻ|സ്വാമി അയ്യപ്പന്റെ]] കുതിരവാഹനശിൽപം) കൊടിമരത്തിന്റെ മുകളിൽ വഹിക്കാനുള്ള അപൂർവ അവസരം അനു അനന്തന് ലഭിച്ചു. 2022 നവംബർ 16 ന് [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] പ്രത്യേക അവാർഡ് നൽകി ആദരിച്ചു.{{തെളിവ്}} അബുദബി BAPS മന്ദിറിലെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിലെ ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ അയ്യപ്പവിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചതിന് മുഖ്യ ശില്പിയുടെ അനന്തരാവകാശി എന്ന നിലയിൽ നിരവധി ആദരവുകൾ ലഭിച്ചു. മണിമണ്ഡപവും തങ്കധ്വജവും എന്ന പുസ്തകത്തിന് തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിൻറെ പ്രശസ്തിപത്രവും അംഗീകാരവും ലഭിച്ചു. ശബരിമലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പഠനങ്ങൾക്കും പ്രബന്ധം തയ്യാറാക്കുന്നതിനുമായി ആധികാരിക ഗ്രന്ഥം എന്ന നിലയിൽ ദേശീയ അന്തർദ്ദേശീയ ലൈബ്രറികളിൽ മണിമണ്ഡപവും തങ്കധ്വജവും എന്ന ഇംഗ്ലീഷ്, മലയാളം പുസ്തകങ്ങൾ ഇടം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശബരീശൻറെ ധ്വജസ്തംഭം എന്ന ഡോക്യുമെൻററി രചനയും സംവിധാനവും ചെയ്യുകയും അതിന് ഏറ്റവും മികച്ച ഇൻഫർമേറ്ററി ഡോക്യുമെൻറി എന്ന നിലയിൽ സത്യജിത് റായി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. ഗോവ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള, ദാദാ സാഹിബ് ഫാൽക്കെ തുടങ്ങി നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ ലഭിച്ച 'തണുപ്പ്' എന്ന സിനിമയുടെ നിർമ്മാതാവ് അനു അനന്തനാണ്. == വ്യക്തിജീവിതം == അനു അനന്തൻ [[ചെന്നൈ]] സ്വദേശിനിയായ ഡോ. ലക്ഷ്മിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. കാശിനാഥൻ മകനാണ്. kborzgudmidg3pqt6qhu2cc93vbj8z0 സ്റ്റെഫാനി ലിൻ ഷട്ട് ഗ്രാഫ് 0 586397 4632710 4502781 2026-06-23T23:34:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632710 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox academic | name =Stephanie Graff | image = | image_size = 230px | caption = | birth_date = | birth_place =[[Missouri]], USA | death_date = | education =MD, [[University of Missouri–Kansas City School of Medicine]] | thesis_year = | known_for = | spouse = Jason | children = | awards = | website = | workplaces = [[Sarah Cannon Research Institute]], Lifespan Cancer Institute, Brown University }}ഒരു അമേരിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ് മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജിസ്റ്റാണ് '''സ്റ്റെഫാനി ലിൻ ഷട്ട് ഗ്രാഫ്'''<ref>{{cite web |title=Stephanie Lynn (Schutt) Graff, MD |url=https://www.doximity.com/pub/stephanie-graff-md |website=doximity.com |publisher=[[Doximity]] |access-date=February 16, 2021}}</ref>. ലൈഫ്‌സ്‌പാൻ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ<ref>{{cite web | url=https://www.lifespan.org/providers/stephanie-l-graff-md | title=Stephanie L. Graff, MD }}</ref> ബ്രെസ്റ്റ് ഓങ്കോളജി ഡയറക്ടറും ബ്രൗൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ മെഡിസിൻ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറുമാണ്.<ref>{{cite web | url=https://vivo.brown.edu/display/sgraff# | title=Graff, Stephanie }}</ref>മുമ്പ് അവർ സാറാ കാനൺ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ എച്ച്സിഎ മിഡ്‌വെസ്റ്റ് ഹെൽത്തിലെ സാറാ കാനൺ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ബ്രെസ്റ്റ് പ്രോഗ്രാമിന്റെയും ക്ലിനിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെയും ഡയറക്ടറും സാറാ കാനൺ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ സ്തനാർബുദ ഗവേഷണ പ്രോഗ്രാമിന്റെ അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു. == കരിയർ == [[അമേരിക്ക]]യിലെ മിസോറിയിലാണ് ഗ്രാഫ് ജനിച്ചതും വളർന്നതും.<ref name ="Conquer">{{cite web |title=I Live to Conquer Cancer: Dr. Stephanie Graff |url=https://connection.asco.org/magazine/i-live-conquer-cancer/i-live-conquer-cancer-dr-stephanie-graff |website=connection.asco.org |publisher=ASCO |access-date=February 16, 2019 |date=September 23, 2019}}</ref>ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മിസോറി-കൻസാസ് സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ 6 വർഷത്തെ മെഡിക്കൽ പ്രോഗ്രാമിൽ ചേരുകയും യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കൻസാസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ നിന്ന് ബ്രെസ്റ്റ് ഓങ്കോളജി സബ് ഫെലോഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name ="Susan Love Foundation">{{cite web |title=Dr. Susan Love Foundation for Breast Cancer Research Welcomes New Medical Advisor Stephanie Graff, MD |url=https://drsusanloveresearch.org/wp-content/uploads/2020/10/Stephanie-Graff-Press-Release.pdf |website=drsusanloveresearch.org |access-date=February 16, 2021 |date=October 6, 2020 |archive-date=2023-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114084052/https://drsusanloveresearch.org/wp-content/uploads/2020/10/Stephanie-Graff-Press-Release.pdf |url-status=dead }}</ref> റെസിഡൻസിയും ഫെലോഷിപ്പും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, മെനോറ മെഡിക്കൽ സെന്ററിലെയും റിസർച്ച് മെഡിക്കൽ സെന്ററിലെയും മിഡ്‌വെസ്റ്റ് കാൻസർ കെയറിൽ അവർ ഒരു സ്ഥാനം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="Wives">{{cite web |title=Real Wives of Leawood: Stephanie Graff |url=https://mymidwestphysician.com/about/newsroom/real-wives-of-leawood-stephanie-graff |website=mymidwestphysician.com |access-date=February 16, 2021 |date=November 11, 2013 |archive-date=2023-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126224955/https://mymidwestphysician.com/about/newsroom/real-wives-of-leawood-stephanie-graff |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{Authority control}} tf8z7txwgafbmj3brfq9lt0w4t4nk9u സമ്മി ലീ 0 587745 4632588 3865851 2026-06-23T14:32:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632588 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}ഫെർട്ടിലിറ്റി<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2009/sep/13/motherhood-fertility-treatment-cancer-ivf |newspaper=[[The Guardian]] |title=Women are risking their lives to have IVF babies |date=13 September 2009 |first=Amelia |last=Hill}}</ref>, [[കൃത്രിമബീജസങ്കലനം]]<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/article6840672.ece |archive-url=https://archive.today/20120912155629/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/article6840672.ece |url-status=dead |archive-date=12 September 2012 |newspaper=[[The Times]] |title=Paying poor women for eggs is 'a Kind of Prostitution' says expert |date=19 September 2009}}</ref><ref name="BioNews">{{cite news |url=http://www.bionews.org.uk/page_170273.asp |title=Obituary: Professor Samuel Lee |date=28 August 2012 |work=BioNews |access-date=2023-01-20 |archive-date=2017-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119054355/http://www.bionews.org.uk/page_170273.asp |url-status=dead }}</ref> എന്നിവയിൽ വിദഗ്ധനായിരുന്നു '''സമ്മി ലീ''' (ജനനം സാമുവൽ ലീ, 1958 - 21 ജൂലൈ 2012) . ഹോസ്പിറ്റൽ സയന്റിഫിക് കൺസൾട്ടന്റായ അദ്ദേഹം വെല്ലിംഗ്ടൺ ഐവിഎഫ് പ്രോഗ്രാമിലെ മുഖ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/families/article6843074.ece |newspaper=[[The Times]] |title=Why are older mothers still taboo? |date=22 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091008024519/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/families/article6843074.ece |archive-date=8 October 2009 |df=dmy-all |first=Vivienne |last=Parry}}</ref> പുരുഷ വന്ധ്യതയിലെ കൗൺസിലിംഗ് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകം 1996-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പ്രധാന പത്ര ലേഖനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം സംഭാവന ചെയ്യുകയും നിരവധി സമകാലിക ടെലിവിഷൻ പ്രോഗ്രാമുകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. IVF ചികിത്സയ്ക്കായി എഴുത്തുകാരി തന്നെ ലീയുടെ സഹായം തേടിയതിന് ശേഷം, റെബേക്ക ഫ്രെയിന്റെ (Simon & Schuster 2006, ISBN 0-7432-6876-8) വൺ ലൈഫ് എന്ന നോവലിലെ കഥാപാത്രമായ ആന്റണി ലിംഗിന്റെ "പ്രചോദനം" അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/rebecca-frayn-i-just-wanted-a-baby-i-didnt-even-care-if-it-put-my-life-in-danger-1779255.html |newspaper=[[The Independent]] |first=Rebecca |last=Frayn |title=Rebecca Frayn: I just wanted a baby. I didn't even care if it put my life in danger |date=30 August 2009}}</ref> 2010-ൽ, ഫ്രാൻസെസ് ലിന്നിന്റെ ലീയുടെ ജീവചരിത്രം വില്ലിംഗ് ടു ഡൈ ഫോർ ഇറ്റ്, മുറെ പ്രിന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{Cite book |isbn=978-0-9539089-1-2 |last=Lynn |first=Frances |year=2010 |publisher=Murray Print |title=Willing To Die For It|url=https://archive.org/details/willingtodiefori0000lynn }}</ref> 2012 ജൂലൈ 21 ന് ലീ പെട്ടെന്ന് മരിച്ചു<ref name="BioNews" /> == നിലവിലെ ഗവേഷണം == സ്റ്റെം സെൽ ബയോളജി, റീജനറേറ്റീവ് മെഡിസിൻ എന്നീ മേഖലകളിലാണ് ലീയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ. ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജിലെ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായിരുന്ന അദ്ദേഹം, അനാട്ടമി ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിലെ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ച്, വിവിധ വളർച്ചാ ഘടകങ്ങളുടെയും ടിഷ്യു കൾച്ചറിന്റെയും ഭാഗമായി ന്യൂറോണൽ/ഗ്ലിയൽ ലൈനേജുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള അസ്ഥിമജ്ജയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ മെസെൻചൈമൽ സ്റ്റെം സെല്ലുകളുടെ സാധ്യതകൾ പരിശോധിച്ചു. ലണ്ടനിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ ബയോമെഡിസിൻ നൈതികത പഠിപ്പിച്ചു. ==External links== * [https://web.archive.org/web/20070504164332/http://www.anat.ucl.ac.uk/staff/personalpages/sammylee.shtml Official web page] at UCL * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2115522.stm Mistakes in IVF] * [https://web.archive.org/web/20130710221904/http://www.makingbabies.org.uk/about.aspx CEO of infertility website] {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1958-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2012-ൽ മരിച്ചവർ]] 43oaf50zplpgvvxmryj39qt5lgeuqmr സാന്ദ്ര ബ്ലാക്ക് 0 588331 4632608 4602172 2026-06-23T15:38:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632608 wikitext text/x-wiki {{PU|Sandra Black}} {{Infobox scientist | name = സാന്ദ്ര ബ്ലാക്ക് | fields = ന്യൂറോളജി; വൈജ്ഞാനിക വൈകല്യം; അല്ഷിമേഴ്സ് രോഗം. | workplaces = സണ്ണിബ്രൂക്ക് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്; സണ്ണിബ്രൂക്ക് ഹെൽത്ത് സയൻസസ് സെന്റർ | alma_mater = ടൊറന്റോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി; വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി | known_for = }} '''സാന്ദ്ര എലിസബത്ത് ബ്ലാക്ക്''', OC OOnt FRSC ഒരു കനേഡിയൻ വൈദ്യനും ന്യൂറോളജിസ്റ്റുമാണ്. "വാസ്കുലർ ഡിമെൻഷ്യ, [[സ്മൃതിനാശം|സ്മൃതിനാശ രോഗം]], സ്ട്രോക്ക് എന്നിവയുടെ മെച്ചപ്പെട്ട രോഗനിർണ്ണയത്തിനും ചികിത്സയ്ക്കും സംഭാവന നൽകുന്നതിൽ" അവളുടെ പ്രവർത്തനം പേരുകേട്ടതാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.gg.ca/document.aspx?id=16133&lan=eng|title=Order of Canada Appointments|date=July 1, 2015|access-date=2023-01-23|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701122616/http://gg.ca/document.aspx?id=16133&lan=eng|url-status=dead}}</ref> ഇപ്പോൾ [[ടോറോണ്ടോ|ടൊറന്റോയിലെ]] സണ്ണിബ്രൂക്ക് ഹെൽത്ത് സയൻസസ് സെന്ററിൽ മുതിർന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞയാണ്. ടൊറന്റോ സർവകലാശാലയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഭാഗത്തിൽ [[ന്യൂറോളജി|ന്യൂറോളജിയിൽ]] ബ്രിൽ ചെയർ പദവിയാണ് അവർ വഹിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://torontostrokeprogram.com/patient-information-2/sunnybrook-health-sciences-centre/|title=Sunnybrook Health Sciences Centre|access-date=2023-01-23|archive-date=2017-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429081558/https://torontostrokeprogram.com/patient-information-2/sunnybrook-health-sciences-centre/|url-status=dead}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == അൽഗോമ ഫാൾ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ സഹസ്ഥാപകയായിരുന്ന ഹാരിയറ്റ് (പീറ്റേഴ്‌സൺ) ബ്ലാക്ക്, പ്രസവചികിത്സകനും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമായിരുന്ന തോമസ് ബ്ലാക്ക് എന്നിവരുടെ മകളായി [[ഒണ്ടാറിയോ|ഒണ്ടാറിയോയിലെ]] സോൾട്ട് സ്റ്റെ മേരി നഗരത്തിലാണ് ബ്ലാക്ക് വളർന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://www.yourlifemoments.ca/sitepages/obituary.asp?oId=867164|title=Harriet Black|access-date=2023-01-28|archive-date=2019-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044613/http://www.yourlifemoments.ca/sitepages/obituary.asp?oId=867164|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.saultthisweek.com/2008/10/07/neurologist-sandra-black-studies-the-science-of-the-mind|title=Neurologist Sandra Black studies the science of the mind|access-date=2023-01-28|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703074619/http://www.saultthisweek.com/2008/10/07/neurologist-sandra-black-studies-the-science-of-the-mind|url-status=dead}}</ref> ബ്ലാക്ക് 1969 ൽ ടൊറന്റോ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബയോളജിക്കൽ, മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ ബിരുദം നേടി. 1970-ൽ ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് ''ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രവും തത്ത്വചിന്തയും'' എന്ന വിഷയത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ടൊറന്റോ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് 1978-ൽ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറേറ്റും (MD) വെസ്റ്റേൺ ഒന്റാറിയോ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് 1984-ൽ കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോളജിയിൽ ഫെല്ലോഷിപ്പും നേടി.<ref name="Bio2">{{cite web|url=http://sunnybrook.ca/research/team/member.asp?t=10&m=28&page=1212|title=Canadian Partnership For Stroke Recovery|access-date=2023-01-28|archive-date=2023-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128024418/https://sunnybrook.ca/research/team/member.asp?t=10&m=28&page=1212|url-status=dead}}</ref> ടൊറന്റോ സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്ന ബ്ലാക്ക്, അവിടെ 1969-ൽ സയൻസ് ബിരുദവും (ഓണേഴ്‌സ്) 1978-ൽ ഡോക്‌ടർ ഓഫ് മെഡിസിനും (എം.ഡി.) നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://sunnybrook.ca/research/team/member.asp?m=28&page=1212|title=Sandra Black - Sunnybrook Research Institute|access-date=2020-02-09|website=sunnybrook.ca|language=en}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലും പഠിച്ച ബ്ലാക്ക്, അവിടെ ഹിസ്റ്ററി ആന്റ് ഫിലോസഫി ഓഫ് സയൻസിലും വെസ്റ്റേണിലും ഡിപ്ലോമ നേടി. അവൾ കോഗ്നിറ്റീവ് ന്യൂറോളജിയിൽ ഫെലോ ആയിരുന്നു. == അവലംബം == rnwev858xxcys3i3mhkq2lthigt068p കാഫിർ സ്ക്രീൻഷോട്ട് കേസ് 0 622012 4632547 4109122 2026-06-23T12:16:02Z Irshadpp 10433 /* പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ */ 4632547 wikitext text/x-wiki 2019 ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[വടകര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|വടകര നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] സാമുദായിക ചർച്ചക്ക് കാരണമായ ഒരു വാട്‌സാപ്പ് സ്ക്രീൻഷോട്ട് പ്രചരിപ്പിച്ചതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവാദമാണ് '''കാഫിർ സ്ക്രീൻഷോട്ട് കേസ്'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/prosecution-produces-case-diary-in-vadakara-communal-screenshot-case/article68551009.ece|title=The Hindu Online|access-date=21.8.2024}}</ref> ==പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ== * '''സ്ക്രീൻഷോട്ട് പ്രചരിപ്പിക്കൽ:''' സ്ക്രീൻഷോട്ട് വ്യാപകമായി സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, പ്രത്യേകിച്ചും വാട്‌സാപ്പ്, ഫേസ്ബുക്ക് എന്നിവയിൽ, സാമുദായിക ധ്രുവീകരണത്തിനും ആരോപണങ്ങൾക്കും ഇത് ഇടയാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/prosecution-produces-case-diary-in-vadakara-communal-screenshot-case/article68551009.ece|title=The hindu online}}</ref> * '''പോലീസ് അന്വേഷണം:''' യുഡിഎഫും എൽഡിഎഫും നൽകിയ പരാതികൾക്ക് പിന്നാലെ, കേരള പോലീസ് ഈ വിഷയത്തിൽ അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു. * '''പോലീസിനെതിരെയുള്ള ആരോപണങ്ങൾ:''' വടകരയിലെ മുൻ എംപിയും കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായ കെ. മുരളീധരൻ, പോലീസ് നിഷ്ക്രിയമാണെന്നും, സാമുദായിക സ്ക്രീൻഷോട്ട് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ പങ്കെടുത്ത പ്രോ-സിപിഎം സോഷ്യൽ മീഡിയ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ അഡ്മിനുകളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ നിയമപരമായ നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Aug/14/controversial-fake-kafir-screenshot-first-appeared-on-whatsapp-groups-vadakara-police|title=Controversial fake ‘kafir' screenshot first appeared on WhatsApp groups: Vadakara police|access-date=2024-08-21|last=Service|first=Express News|date=2024-08-14|language=en}}</ref> * '''കോടതി ഇടപെടൽ:''' ഈ സന്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന മുസ്‌ലിം യൂത്ത് ലീഗ് പ്രവർത്തകനായ പി.കെ. മുഹമ്മദ് ഖാസിം, പോലീസ് അന്വേഷണത്തിന്റെ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കണമെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. * '''പോലീസ് കണ്ടെത്തലുകൾ:''' കോടതിയിലെ റിപ്പോർട്ടിൽ, സ്ക്രീൻഷോട്ടിന്റെ ഉറവിടം പ്രോ-സിപിഎം വാട്‌സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ അഡ്മിനായ ആർ.എസ്. രിബേഷ് ആണെന്ന് പോലീസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് പ്രോ-സിപിഎം ഗ്രൂപ്പുകളുടെ മറ്റ് അഡ്മിനുകളും സ്ക്രീൻഷോട്ട് പങ്കിട്ടു. * '''സിപിഎം നേതാക്കൾക്കെതിരെയുള്ള ആരോപണങ്ങൾ:''' കെ.കെ. ലതിക, പി. ജയരാജൻ എന്നിവരടക്കമുള്ള സിപിഎം സീനിയർ നേതാക്കൾ ഈ സംഭവത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് മുരളീധരൻ ആരോപിച്ചു. പ്രോ-സിപിഎം സൈബർഗ്രൂപ്പുകളുടെ അഡ്മിനുകളിൽ ഒരാൾ പി. ജയരാജന്റെ അടുത്തയാളാണെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു. * '''തുടരുന്ന അന്വേഷണം:''' പോലീസ് തങ്ങളുടെ അന്വേഷണം തുടർന്നു, മെറ്റയിൽ നിന്ന് വിശദാംശങ്ങൾ തേടുകയും സാക്ഷികളെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. സാമുദായിക സ്ക്രീൻഷോട്ട് പ്രചരിപ്പിച്ചതിൽ പങ്കെടുത്ത സോഷ്യൽ മീഡിയ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ അഡ്മിനുകൾ സന്ദേശത്തിന്റെ ഉറവിടം വെളിപ്പെടുത്താൻ വിസമ്മതിച്ചു. * ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ആദ്യം സ്ക്രീൻ ഷോട്ട് പോസ്റ്റ് ചെയ്തു എന്നാരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഡി.ഐ.എഫ്.ഐ നേതാവ് ജിതിൻ ഭാസ്കർ പോലീസ് പിടിയിലായി. ==അവലംബം== {{reflist}} pao0yskp2lhvj53uj1saq6g9d64l8o6 ഹനുമാൻകൈൻഡ് 0 623174 4632722 4602388 2026-06-24T01:22:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632722 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഹനുമാൻകൈൻഡ് | image = 2025 cover photo Hanumankind.jpg | landscape = | image_size = | alt = | caption = '''ഹനുമാൻകൈൻഡ്''' | birth_name = സൂരജ് ചെറുകാട്ട് | birth_date = 1992 | birth_place = [[മലപ്പുറം]], [[കൊണ്ടോട്ടി]],[[കേരള]], ഇന്ത്യ | occupation = {{flatlist| * Rapper * singer * songwriter }} | years_active = 2019–present | module = {{Infobox musical artist |embed=yes | origin = കേരള, ഇന്ത്യ | genre = {{flatlist| * [[Hip hop music|Hip hop]] * [[R&B]] }} | label = {{flatlist| * [[Def Jam Recordings|Def Jam India]] * [[Universal Music Group|Universal]] * [[Think Music|Think]] }} | associated_acts = {{flatlist| * Parimal Shais * MC Couper * Kalmi * [[ThirumaLi]] * [[[Sushin Shyam]] * [[Jordindian]] }}}} }} ഇന്ത്യയിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മുസ്ലിയാരങ്ങാടി കൊണ്ടോട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു റാപ്പറും ഗാനരചയിതാവും ഗായകനുമാണ് '''ഹനുമൻകൈൻഡ്'''എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''സൂരജ് ചെറുകാട്ട്''' (ജനനം 1992) .<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/long-reads/hanumankind-kerala-rapper-global-sensation-9496408/|title=Meet Hanumankind, the genre-smashing rapper based in Kerala whose latest song is a global sensation|access-date=2024-08-08|date=2024-08-05|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/offbeat/anand-mahindras-big-shoutout-to-rapper-sooraj-cherukat-extraordinary-raw-videos-6217227|title=Anand Mahindra's Big Shoutout To Rapper Sooraj Cherukat: ''Extraordinary, Raw Videos''|access-date=2024-08-02|website=NDTV.com}}</ref> 2019 ൽ തന്റെ ആദ്യ സിംഗിൾ "ഡെയ്ലി ഡോസ്" പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodshaadis.com/articles/hanumankind-big-dawgs-well-of-death-millions-youtube-anand-mahindra-rapper-54836|title=Meet 'Big Dawgs' Rapper, Hanumankind, Who Impressed Billionaire Anand Mahindra With His Music Video|access-date=2024-08-02|date=2024-07-29|website=BollywoodShaadis|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rollingstoneindia.com/future-of-music-2024/hanumankind-future-of-music-2024/|title=Hanumankind - Future of Music|access-date=2024-08-08|website=Rolling Stone India|language=en-US}}</ref> [[ഹൈദരാബാദ്]] ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കലാകാരനും നിർമ്മാതാവുമായ കൽമി അവതരിപ്പിക്കുന്ന "ബിഗ് ഡോഗ്സ്" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലും]] അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന് ജനപ്രീതി ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/music/010919/taking-the-musical-route.html|title=Taking the musical route|date=1 September 2019|website=Deccan Chronicle}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1992ൽ കേരളത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കൊണ്ടോട്ടി മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ മുസ്ലി യാരങ്ങാടി എന്ന സ്ഥലത്തു കല്ലംകുത്ത് പടിക്കൽ തറവാട്ടിൽ തേജസ്‌ വീട്ടിൽ ആണ് സൂരജ് ചെറുകാട്ട് ജനിച്ചത്. പിതാവ് ഒരു എണ്ണക്കമ്പനിയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. കുട്ടിക്കാലത്ത് ഹ്യൂസ്റ്റണിൽ താമസിച്ചിരുന്ന സൂരജ് ഹ്യൂസ്റ്റൺ കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജിൽ ചേർന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/trending/rapping-his-way-to-global-recognition-anand-mahindra-on-sooraj-cherukat-s-viral-well-of-death-rap-101722236067759.html|title='Rapping his way to global recognition': Anand Mahindra on Sooraj Cherukat's viral 'well of death' rap|last=Javaid|first=Arfa|date=29 July 2024|website=Hindustan Times}}</ref> 2012 ൽ അദ്ദേഹം ബിസിനസ്സ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ ബിരുദം നേടുന്നതിനായി തമിഴ്നാട്ടിലെ കോയമ്പത്തൂരിലെ പിഎസ്ജി കോളേജിൽ ചേർന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങി.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zxrvf11tZU0|title=Hanumankind on Getting Arrested, Craziest Concert Experience, and the Future of Rap - #11|date=21 September 2023|website=[[YouTube]]}}</ref> 2014 ൽ അദ്ദേഹം ഗോൾഡ്മാൻ സാക്സിൽ ജോലി ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2ljxj3wrxo|title=Hanumankind: The rapper from India topping global hip-hop charts|access-date=2024-08-31|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> == സംഗീത ജീവിതം == ഒന്നിലധികം നഗരങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന എൻഎച്ച് 7 വീക്കെൻഡ\ എന്ന സംഗീത പരിപാടിയിൽ പ്രകടനം നടത്തുകയും 2019 ൽ തന്റെ ആദ്യ ഗാനം ഇപി ''കളരി'' പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്താണ് സൂരജ് ചെറുകാട്ട് ഒരു പ്രൊഫഷണൽ റാപ്പറായി തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ "ദ ലാസ്റ്റ് ഡാൻസ്" എന്ന ഗാനം മലയാള ഭാഷാ ചിത്രമായ അവേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ശബ്ദട്രാക്കിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mensxp.com/entertainment/celebrities/167954-hanumankind-big-dawgs-redefined-masculinity.html|title=Beer, Bikes & Adrenaline: How Hanumankind's international hit 'Big Dawgs' redefined masculinity|access-date=2024-08-10|date=2024-08-10|website=MensXP|language=en-IN}}</ref> 2024 ജൂലൈയിൽ കൽമി പുറത്തിറക്കിയ "ബിഗ് ഡോഗ്സ്" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലൂടെ അദ്ദേഹം വ്യാപകമായ അംഗീകാരം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/podcast/hanumankind-sooraj-cherukat-big-dawgs-def-jam-india-hip-hop-music-southern-project-pat-texas-houston-three-six-mafia-american-reaction-dj-akademiks-maut-ka-kuan|title=Hanumankind's 'Big Dawgs': The Indian Rapper Who Took Over American Hip Hop|access-date=2024-08-02|last=Lidhoo|first=Prateek|date=2024-08-02|website=TheQuint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rollingstoneindia.com/big-dawgs-hanumankind-is-the-brown-daredevil-weve-been-waiting-for/|title=Big Dawgs: Hanumankind Is The Brown Daredevil We've Been Waiting For|access-date=2024-08-02|last=Trivedi|first=Aaryaman|date=2024-07-24|website=Rolling Stone India|language=en-US}}</ref> ബിജോയ് ഷെട്ടി സംവിധാനം ചെയ്ത സംഗീത വീഡിയോയിൽ മരണകിണറിൽ മോട്ടോർസൈക്കിളുകളുമായി ചെറുകാട്ട് ഒരു ക്ലാസിക് കാർണിവൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മനാടായ മലപ്പുറത്താണ് വീഡിയോ ചിത്രീകരിച്ചത്. മരണക്കിണറിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ തയാറാക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ വിഡിയോ റാപ് ഗാനം ഇരുപത് മിനിറ്റുകൊണ്ടെഴുതി ഇരുപത് മിനിറ്റുകൊണ്ട് റെക്കോഡ് ചെയ്തതാണ്. മരണക്കിണറിൽ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബൈക്കിലും കാറിലും സ്റ്റണ്ട് നടത്തിയാണ് ഹനുമാൻകൈൻഡിന്റെ ഈ റാപ്പ് സോങ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേരള ടൂറിസത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക [[ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം|ഇൻസ്റ്റഗ്രാം]] പേജിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീഡിയോ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. സവിശേഷമായ ആശയങ്ങൾ കാരണം വീഡിയോ ഗണ്യമായ ശ്രദ്ധ നേടി. .<ref>{{Cite web|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/indian-directors-who-played-huge-role-music-success-be-together-o-sajna-bijoy|title=Indian Directors Who Played a Huge Role in Music Success: From "Be-Together for O Sajna" to Bijoy Shetty's "Big Dawgs"|access-date=2024-08-02|website=www.tellychakkar.com|language=en}}</ref> == പശ്ചാത്തലം. == ഹ്യൂസ്റ്റണിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ചെറുകാട്ട് സതേൺ ഹിപ് ഹോപ്പ് പരിചയപ്പെടുകയും ത്രീ 6 മാഫിയ, പ്രോജക്ട് പാറ്റ്, യു. ജി. കെ, ഡിജെ സ്ക്രൂ തുടങ്ങിയ കലാകാരന്മാരെ ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. സിസ്റ്റം ഓഫ് എ ഡൌണിന്റെ ആരാധകൻ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. [[കെന്ദ്രിക്ക്‌ ലാമർ|കെൻഡ്രിക് ലാമാർ]], [[ജെ. കോൾ]], ലോജിക് എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീത ശൈലിയെ ഗണ്യമായി സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. == മോദിയുടെ അമേരിക്കൻ സന്ദർശനത്തിൽ == ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദിയുടെ അമേരിക്കൻ സന്ദർശനത്തിന്റെ ഭാ​ഗമായി ന്യൂ യോർക്കിൽ നടന്ന മോദി & യുഎസ് പരിപാടിയിൽ അദ്ദേഹം ​ഗാനമാലപിച്ചു. പഹനുമാൻകൈൻഡിനൊപ്പം ഖലാസി എന്ന ​ഗാനത്തിലൂടെ പ്രശസ്തനായ കലാകാരനായ ആദിത്യ ഗാധ്‌വി., സം​ഗീത സംവിധായകനും ​ഗായകനുമായ ദേവി ശ്രീ പ്രസാദ് എന്നിവരുമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/pm-narendra-modi-hugging-rapper-hanumankind-1.9924292</ref> == ഡിസ്കോഗ്രാഫി == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" |തലക്കെട്ട് ! scope="col" |വിശദാംശങ്ങൾ |- ! scope="row" |''കളരി''<ref name="apple music">{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/artist/hanumankind/1458932353/see-all?section=singles|title=Hanumankind - Singles & EPs|access-date=16 August 2024|publisher=[[Apple Music]]|archive-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924000222/https://music.apple.com/us/artist/hanumankind/1458932353/see-all?section=singles|url-status=dead}}</ref> | * റിലീസ് ചെയ്തത്ഃ 27 ഡിസംബർ 2019 * ലേബലഃ മിക്സ്ടേപ്പ് മോണോപൊളി * ഫോർമാറ്റുകൾഃ ഡിജിറ്റൽ ഡൌൺലോഡ്, [[സ്ട്രീമിംഗ് മീഡിയ|സ്ട്രീമിംഗ്]] |- ! scope="row" |''സർഫസ് ലെവൽ''<ref name="apple music" /> | * റിലീസ് ചെയ്തത്ഃ 2 ഒക്ടോബർ 2020 * ലേബലുകൾഃ രോഗാവസ്ഥ * ഫോർമാറ്റുകൾഃ ഡിജിറ്റൽ ഡൌൺലോഡ്, സ്ട്രീമിംഗ് |} === സിംഗിൾസ് === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+തിരഞ്ഞെടുത്ത പീക്ക് ചാർട്ട് സ്ഥാനങ്ങളുള്ള സിംഗിൾസിന്റെ പട്ടിക ! rowspan="2" scope="col" |തലക്കെട്ട് ! rowspan="2" scope="col" |വർഷം. ! colspan="10" scope="col" |ഏറ്റവും ഉയർന്ന ചാർട്ട് സ്ഥാനങ്ങൾ ! rowspan="2" scope="col" |സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ! rowspan="2" scope="col" |ആൽബം |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt128" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>India</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;IND&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;India&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwjQ" title="India" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">IND<nowiki></abbr></nowiki><br /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt136" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Australia</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;AUS&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Australia&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwkw" title="Australia" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">AUS<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2024-08-19|title=ARIA Top 50 Singles Chart|access-date=16 August 2024|date=19 August 2024|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt144" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Canada</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;CAN&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Canada&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwmQ" title="Canada" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">CAN<nowiki></abbr></nowiki><br /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |<abbr about="#mwt152" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Germany</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;GER&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Germany&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwnw" title="Germany" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">GER<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref name="GER-singles">{{Cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Hanumankind|title=Hanumankind|access-date=16 August 2024|publisher=Offizielle Deutsche Charts|archive-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924000222/https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Hanumankind|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |<abbr about="#mwt160" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Ireland</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;IRE&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Ireland&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwpQ" title="Ireland" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">IRE<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref name="IRE">{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/irish-singles-chart/20240823/ie7501/|title=Top 100 Singles, Week Ending 23 August 2024|access-date=23 August 2024|publisher=Official Charts Company}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt168" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>New Zealand</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;NZ&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;New Zealand&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwqw" title="New Zealand" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">NZ<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref>{{Cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5851|title=NZ Top 40 Singles Chart|access-date=16 August 2024|date=19 August 2024|publisher=[[Recorded Music NZ]]|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816040835/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5851|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |<abbr about="#mwt176" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Switzerland</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;SWI&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Switzerland&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwsQ" title="Switzerland" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">SWI<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref name="SWI">{{Cite web|url=http://swisscharts.com/artist/Hanumankind#charts|title=Discography Hanumankind|access-date=25 August 2024|website=swisscharts.com|publisher=Hung Medien|language=de|format=Switch to the "Charts" tab}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |<abbr about="#mwt184" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>United Kingdom</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;UK&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;United Kingdom&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwtw" title="United Kingdom" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">UK<nowiki></abbr></nowiki><br /><ref name="UK">{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/hanumankind/|title=Hanumankind {{!}} full Official Chart history|access-date=23 August 2024|publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt192" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>United States</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;US&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;United States&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwvQ" title="United States" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">US<nowiki></abbr></nowiki><br /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" |<abbr about="#mwt200" data-cx="<nowiki>[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[]</nowiki>,<nowiki>&</nowiki>quot;optionalTargetParams<nowiki>&</nowiki>quot;:[]}]" data-mw="{<nowiki>&</nowiki>quot;attribs<nowiki>&</nowiki>quot;:[<nowiki>[{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;>Worldwide</span>&amp;quot;}]</nowiki>],<nowiki>&</nowiki>quot;parts<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Abbr&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./ഫലകം:Abbr&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;WW&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Worldwide&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]</nowiki>}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwww" title="Worldwide" typeof="mw:Transclusion mw:ExpandedAttrs">WW<nowiki></abbr></nowiki><br /> |- ! scope="row" |"ഡെയ്ലി ഡോസ്" <ref name="apple music"/> |2019 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |''കളരി'' |- ! scope="row" |"S.L.A.B" ""<ref name="apple music" /> | rowspan="3" |2020 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - || rowspan="11" {{Non-album single}} |- ! scope="row" |"ഓപ്ഷനുകൾ" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ബിയർ ആന്റ് ബിരിയാണി" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ചെങ്കിസ്" <ref name="apple music" /> | rowspan="3" |2021 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ഡാംസൺ" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"സ്കൈലൈൻ" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ലോലാസ് ചാന്റ്" (കൽമിനാവിനൊപ്പം) <ref name="apple music" /><br />{{Small|(with Kalmi)}} | rowspan="2" |2022 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"തേർഡ് ഐ ഫ്രീവേഴ്സ് (റെഡ് ബുൾ 64 ബാർസ്" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ഗോ ടു സ്ലീപ്പ്" <ref name="apple music" /> | rowspan="2" |2023 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"അയ്യയോ" <ref name="apple music" /> | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | |- ! scope="row" |"ബിഗ് ഡോഗ്സ്" (കാൽമിനാവിനൊപ്പം <br /> |2024 |3 |9 |9 |11 |30 |2 |9 |15 |23 |9 | * RMNZ: സ്വർണ്ണം |} == അവലംബം == {{Reflist}}{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/long-reads/hanumankind-kerala-rapper-global-sensation-9496408/|title=Meet Hanumankind, the genre-smashing rapper based in Kerala whose latest song is a global sensation|access-date=2024-08-08|date=2024-08-05|website=The Indian Express|language=en}} {{cite news|date=1 August 2024|title=Meet the rapper from Kerala who is trending worldwide with his sensational 'Big Dawgs'|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/music/hanumankind-rapper-from-kerala-trending-globally-with-new-music-video-1.9776944|website=[[Mathrubhumi]]}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * Hanumankindൽഐ. എം. ഡി. ബി * ഹനുമാൻ കിൻഡ് യൂട്യൂബിൽ[[യൂട്യൂബ്]] [[വർഗ്ഗം:കേരളീയർ]] [[വർഗ്ഗം:1992-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] [[വർഗ്ഗം:റാപ്പ് ഗായകർ]] k5ho6qv829yqyayaa6ll9y2b7yy1x9h സലിം അബ്ദുൾ കരീം 0 623530 4632593 4628758 2026-06-23T14:53:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632593 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Salim Abdool Karim | image = Slim portrait 2020.jpg | honorific_suffix = {{post-nominals|country=ZAR|FRSSAf|FRS}} | birth_date = {{birth date and age|1960|07|29|df=y}} | birth_place = South Africa | nationality = South African | field = Infectious Diseases | work_institution = [[Centre for the AIDS Programme of Research in South Africa]] (CAPRISA)<br/> [[CAPRISA]] Professor of Global Health, [[Columbia University]], [[Mailman School of Public Health]], New York.<br/> [[Fellow of the Royal Society]]<br/> Member, [[US National Academy of Medicine]]<br/> Fellow, [[International Science Council]]<br/> Fellow, [[American Academy of Microbiology]]<br/> Fellow, [[The World Academy of Sciences]] (TWAS) | alma_mater = [[University of Natal]]<br/>[[Columbia University]]<br/>[[Colleges of Medicine of South Africa]]<br/>[[University of South Africa]] | known_for = Scientific and leadership contributions in [[AIDS]] and [[Covid-19]] | awards = 2023: Honorary Doctorate of Health Sciences, [[Durban University of Technology]]<br/>2022: 4th [[Hideyo Noguchi Africa Prize]], Government of Japan<br/> VinFuture Special Prize, VinFuture Foundation, Vietnam<br/>2021: [[UNISA]] Chancellor’s Calabash Award, [[University of South Africa]]<br/>Honorary Doctorate: DSc ([[honoris causa]]), [[Rhodes University]]<br/>CPHIA 2021 Lifetime Achievement in Public Health Award, [[African Union]] (AU) and [[Africa CDC]]<br/>2020: [[John Dirks Canada Gairdner Global Health Award]], [[Gairdner Foundation]]<br/> [[John Maddox Prize]] for Standing up for Science, Sense about Science and Nature<br/> 500 years of the Straits of Magellan Award, Government of Chile<br/> [[The Sunday Times]] Top 100 Honorary Award for contributions to the South African [[Covid-19]] response<br/> 2018: Al-Sumait Prize for the Advancement of Science, Amir of Kuwait and the [[Kuwait]] Foundation<br/> 2017: Lifetime Achievement Award, [[Institute of Human Virology]]<br/> 2015: [[African Union]]’s [[Kwame Nkrumah]] Continental Scientific Award<br/> Platinum Lifetime Achievement Award, [[South African Medical Research Council|Medical Research Council]]<br/>2014: [[Honorary doctorate]] - [[DSc]] (Medicine) ([[honoris causa]]), [[University of Cape Town]]<br/> US Science and Technology Pioneers Prize (to the [[CAPRISA 004]] trial team), the US Agency for [[International Development]]<br/> 2013: [[John F. W. Herschel]] Medal, [[Royal Society of South Africa]]<br/> 2011: [[Science for Society]] Gold Medal Award, [[Academy of Science of South Africa]] (ASSAf)<br/> [[Olusegun Obasanjo]] Prize, [[African Academy of Sciences]]<br/> 2009: [[TWAS Prize]], [[The World Academy of Sciences]] (TWAS) | spouse = [[Quarraisha Abdool Karim]] | children = 3 }} ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കാരനായ ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ ഡോക്ടറും പകർച്ചവ്യാധിവിദഗ്ദ്ധനും വൈറോളജിസ്റ്റും ആണ് '''സലീം എസ് അബ്ദുൾ കരീം''', MBChB, MMed, MS(Epi), FFPHM, FFPath (Virol), DipData, PhD, DSc(hc), FRS.<ref name=":7"/> അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സംഭാവനകൾ [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] പ്രതിരോധത്തിന്റെയും ചികിത്സയുടെയും മേഖലയെ സ്വാധീനിക്കുകയും ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":8"/> == കരിയർ == [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] ക്വാസുലു-നാറ്റൽ സർവകലാശാലയിലെയും അമേരിക്കയിലെ [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിലെയും]] പ്രൊഫസറാണ് കരീം. [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] പഠനത്തിൽ അദ്ദേഹവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. <ref name=":0">UKZN. [http://www.ukzn.ac.za/news/2014/01/31/caprisa-trial-scoops-usaid-award "CAPRISA Trial Scoops USAID Award "Breakthrough Microbicide Gel Prevents HIV and Herpes in Women"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029052308/http://www.ukzn.ac.za/news/2014/01/31/caprisa-trial-scoops-usaid-award|date=29 October 2014}}, ''University of KwaZulu-Natal'', Durban, 31 January 2014. Retrieved on 27 September 2014.</ref><ref name=":7"/> [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]]<nowiki/>യുടെ കാലത്ത് ഒരു 45 അംഗ മന്ത്രിതല ഉപദേശക സമിതിയെ നയിക്കാൻ കരീം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/leading-the-charge-world-class-scientist-heads-sas-covid-19-response-20200414|title=Leading the charge: World-class scientist heads SA's Covid-19 response|access-date=2022-10-13|last=Evans|first=Sarah|website=News24|language=en-US}}</ref> പകർച്ചവ്യാധിയോടുള്ള ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളെ ഉപദേശിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതായിരുന്നു ഈ സമിതി, അദ്ദേഹത്തെക്കൂടാതെ മറ്റ് നിരവധി മെഡിക്കൽ വിദഗ്ധരെയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.<ref name=":9" /> 2021 ഒക്ടോബർ 14 ന് ഐ. എസ്. സി ജനറൽ അസംബ്ലിയിൽ 2021 മുതൽ 2024 വരെയുള്ള ഇന്റർനാഷണൽ സയൻസ് കൌൺസിലിന്റെ ഔട്ട്റീച്ച് ആൻഡ് എൻഗേജ്മെൻറ് വൈസ് പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://council.science/profile/abdool-karim/|title=Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-14|website=International Science Council|language=en-US}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == ഇന്ത്യൻ പാരമ്പര്യമുള്ള ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ രണ്ടാം തലമുറയിൽപ്പെട്ട അദ്ദേഹം 1960 ൽ ഡർബനിൽ ജനിക്കുകയും [[ഡർബൻ]] സിറ്റി സെന്ററിലെ പ്രൈമറി സ്കൂളിൽ പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. വർണ്ണവിവേചനത്തിന്റെ വംശീയ ഗ്രൂപ്പ് ഏരിയ ആക്ട് പ്രകാരം ഡർബനിൽ നിന്നും വംശീയമായി വേർതിരിച്ച ടൌൺഷിപ്പായ ചാറ്റ്സ്വർത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം നിർബന്ധിതമായി മാറ്റിത്താമസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Maxmen|first=Amy|date=2009-10-26|title=Salim "Slim" Abdool Karim: Attacking AIDS in South Africa|journal=The Journal of Experimental Medicine|volume=206|issue=11|pages=2306–2307|doi=10.1084/jem.20611pi|issn=0022-1007|pmc=2768870|pmid=19858346}}</ref> 1977 ൽ ഡർബനിലെ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നാറ്റാലിന്റെ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.aasciences.africa/fellow/abdool-karim-salim|title=Abdool Karim, Salim {{!}} The AAS|access-date=2022-10-14|website=www.aasciences.africa|archive-date=2023-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207072057/https://www.aasciences.africa/fellow/abdool-karim-salim|url-status=dead}}</ref> എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആഗ്രഹം യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫീസ് താങ്ങാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവരികയും തുടർന്ന് മെഡിസിൻ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Samarasekera|first=Udani|date=2012-10-20|title=Salim S Abdool Karim: perseverance pays off|journal=The Lancet|language=English|volume=380|issue=9851|pages=e7|doi=10.1016/S0140-6736(11)61754-6|pmid=22119495|issn=0140-6736}}</ref> ഈ തിരിച്ചടി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സർവകലാശാലയിൽ കറസ്പോണ്ടൻസ് രീതിയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സും ഒരേസമയം പഠിക്കാൻ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ അദ്ദേഹം ഒരു വിദ്യാഭ്യാസവായ്പ നേടി.<ref name=":5" /> ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധനായ പ്രൊഫസർ ജെറി കൂവാഡിയയുടെ മാർഗനിർദേശപ്രകാരം അദ്ദേഹം മൂന്നാം വർഷ മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിയെന്ന നിലയിൽ തന്റെ ആദ്യ ഗവേഷണ പ്രൊജക്ട് ചെയ്തു, ഇത് ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് ഹെൽത്ത് സർവീസസിൽ ഒരു പ്രബന്ധമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref name=":6"/><ref name=":9"/> വർണ്ണവിവേചനകാലത്ത് ആരോഗ്യരംഗത്തെ നിരവധി വംശീയ അസമത്വങ്ങൾ ഈ പ്രസിദ്ധീകരണം എടുത്തുകാണിച്ചു.<ref name=":0"/> == മെഡിക്കൽ പരിശീലനം == 1984ൽ [[ഡർബൻ]] കിംഗ് എഡ്വേർഡ് എട്ടാമൻ ആശുപത്രിയിൽ ഇന്റേൺഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് എംആർസി റിസർച്ച് ഫെലോഷിപ്പ് നേടി.<ref name=":6"/> 1986 ൽ നാറ്റാൽ സർവകലാശാലയിലെ [[വൈറോളജി]] വിഭാഗത്തിൽ ചേർന്ന അദ്ദേഹം [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-ബി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി]] വൈറൽ അണുബാധയെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടറൽ ഗവേഷണം ആരംഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10655|title=SA's official body for medical specialists confers its highest honour on Prof Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-14|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213015814/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10655|url-status=dead}}</ref><ref name=":9"/> [[വൈറോളജി]] ഒരു അംഗീകൃത മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റിയല്ലാത്തപ്പോൾ അദ്ദേഹം വൈറോളജിയിൽ പരിശീലനം നേടിയെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ വിഭാഗത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ വൈറോളിയിൽ ഓണററി ഫെലോഷിപ്പ് നൽകി.<ref name=":1"/> 1987 മധ്യത്തിൽ, [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ സർവകലാശാല]] എപ്പിഡെമിയോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുന്നതിനായി റോക്ക്ഫെല്ലർ ഫെലോഷിപ്പിൽ അദ്ദേഹം ന്യൂയോർക്കിലേക്ക് പോയി.<ref>{{Cite web|url=https://www.hivcenternyc.org/salim-abdoolkarim-md-phd|title=Salim Abdool-Karim, MD, PhD|access-date=2022-10-14|website=HIV Center for Clinical and Behavioral Studies|language=en-US|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212055945/https://www.hivcenternyc.org/salim-abdoolkarim-md-phd|url-status=dead}}</ref> 1988 ജനുവരിയിൽ അദ്ദേഹം മൊളിക്യുലർ ബയോളജിസ്റ്റായ ക്വാരിഷ ഖാനെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലേക്ക് ഹ്രസ്വമായി മടങ്ങി.<ref>{{Cite web|url=https://www.gatesnotes.com/Health/Heroes-in-the-field-Drs-Quarraisha-and-Salim-Abdool-Karim|title=These married scientists are leading the way on HIV|access-date=2022-10-17|last=Gates|first=Bill|website=gatesnotes.com}}</ref> 1988 ൽ അദ്ദേഹം ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിനിൽ ആരോഗ്യ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവും അമേരിക്കയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിലെ സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോളിൽ (സിഡിസി) പകർച്ചവ്യാധി അന്വേഷണ രീതികളും പഠിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://academic.oup.com/heapol/article/11/2/198/656814|title=Health Policy and Planning}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ വളർന്നുവരുന്ന [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] പകർച്ചവ്യാധിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിനായി ഗവേഷണത്തിലൂടെ സംഭാവന നൽകുന്നതിനായി 1988 അവസാനത്തോടെ അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഇത് ഭാര്യയായ ക്വാരിഷ അബ്ദുൾ കരീമുമായുള്ള ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീണ്ടുനിന്ന സഹകരണത്തിന് തുടക്കമിട്ടു, 1989 ൽ അവരുടെ ആദ്യത്തെ സംയുക്ത പഠനം ആരംഭിച്ചു, ഇത് ആഫ്രിക്കയിൽ നടത്തിയ ആദ്യകാല കമ്മ്യൂണിറ്റി അധിഷ്ഠിത എച്ച്ഐവി സർവേകളിലൊന്നാണ്.<ref name=":1"/> 1992 ൽ അദ്ദേഹം പൊതുജനാരോഗ്യത്തിൽ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് പരിശീലനം ആരംഭിച്ചു, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിനിൽ പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് മെഡിസിനിൻറെ ഫെലോഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കി, അതേ സമയം നാറ്റൽ സർവകലാശാല നിന്ന് കമ്മ്യൂണിറ്റി ഹെൽത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് ബി വൈറസ് അണുബാധയുടെ എപ്പിഡെമിയോളജിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 1999 ൽ അദ്ദേഹം നാറ്റൽ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി നേടി.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/People/Leadership|title=CAPRISA Leadership}}</ref> == ഗവേഷണ ജീവിതം == 1985 ൽ അദ്ദേഹം എസ്. എ. എം. ആർ. സിയിൽ ഗവേഷണം നടത്തി ഒരു വർഷം ഇന്റേൺഷിപ്പ് ചെയ്തു.<ref name=":8"/> 1992 ൽ അദ്ദേഹം എസ്എഎംആർസിയിൽ ഒരു മുതിർന്ന എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റായി ചേരുകയും 1993 ൽ എംആർസിയുടെ സെന്റർ ഫോർ എപ്പിഡെമോളജിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ (സെർസ) ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://scibraai.co.za/clinical-research-crusader-salim-abdool-karim/|title=#SAScienceLegend and clinical research crusader Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-14|last=scibraai|date=2017-09-13|website=SciBraai|language=en-US|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327053025/https://scibraai.co.za/clinical-research-crusader-salim-abdool-karim/|url-status=dead}}</ref> തന്റെ ഭരണകാലത്ത്, പ്രാദേശികമായും ആഗോളമായും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്ന [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ മെഡിക്കൽ ഗവേഷണ സംഘടനയായി അദ്ദേഹം സെർസയെ ഉയർത്തി. ഏതാണ്ട് ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഒരു നേതൃസ്ഥാനത്തേക്ക് മാറാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു, 2001 ൽ നാറ്റൽ സർവകലാശാല ഗവേഷണ ഡെപ്യൂട്ടി വൈസ് ചാൻസലർ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു.<ref name=":8" /> 2004 ൽ നാറ്റൽ, ഡർബൻ വെസ്റ്റ് വില്ലെ സർവകലാശാലകളുടെ വർണ്ണവിവേചനാനന്തര ലയനത്തെത്തുടർന്ന്, ആഫ്രിക്കൻ സ്കോളർഷിപ്പിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ക്വാസുലു-നാറ്റൽ സർവകലാശാല അദ്ദേഹം ഒരു പുതിയ ഗവേഷണ തന്ത്രം വികസിപ്പിക്കുകയും നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":1"/> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നതിലും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ദീർഘവീക്ഷണവും ധീരവുമായ നേതൃത്വത്തിന് പ്രൊഫസർ അബ്ദുൾ കരീം പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എംആർസിയിലും ക്വാസുലു-നാറ്റൽ സർവകലാശാലയിലും സേവനമനുഷ്ഠിച്ച കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ഗവേഷണ അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങളും ശേഷിയും കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അഞ്ച് പുതിയ വിജയകരമായ ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു-. 1997 ൽ വെൽക്കം ട്രസ്റ്റ് ധനസഹായത്തോടെ ആഫ്രിക്ക സെന്റർ ഫോർ പോപ്പുലേഷൻ സ്റ്റഡീസ് ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ടീവ് ഹെൽത്ത്, 2000 ൽ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്തിൽ നിന്ന് 16 മില്യൺ ഡോളർ ഗ്രാന്റ് നൽകി എംആർസിയുടെ എച്ച്ഐവി പ്രിവൻഷൻ ആൻഡ് വാക്സിൻ റിസർച്ച് യൂണിറ്റ് എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ച ഗ്രാന്റുകളുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref name=":6"/> 2002 ൽ, സെന്റർ ഫോർ എയ്ഡ്സ് പ്രോഗ്രാം ഓഫ് റിസർച്ച് ഇൻ സൌത്ത് ആഫ്രിക്ക (CAPRISA) സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി 15 ദശലക്ഷം ഡോളർ എൻഐഎച്ച് ഗ്രാന്റ് നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/334/102816.html|title=More cash for varsity research|access-date=2022-10-18|website=Bizcommunity|language=en}}</ref> 2003 ൽ 10 ദശലക്ഷം ഡോളർ ബയോടെക്നോളജി ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായ ലൈഫ്ലാബ്, 2007 ൽ ഹോവാർഡ് ഹ്യൂസ് മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ധനസഹായം നൽകി 70 ദശലക്ഷം ഡോളറിന്റെ ക്വാസുലു-നാറ്റൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ടിബി ആൻഡ് എച്ച്ഐവി (കെ-റിറ്റ്) എന്നിവ സ്ഥാപിച്ച ടീമുകളെ അദ്ദേഹം നയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.iavi.org/news-resources/press-releases/2008/elevation-biotech-and-iavi-partner-to-develop-hiv-vaccines|title=Elevation Biotech and IAVI Partner To Develop HIV Vaccines|access-date=2022-10-20|website=IAVI|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ahri.org/vision-k-rith/|title=A Vision for K-RITH|access-date=2022-10-20|last=admin|date=2010-05-26|website=Africa Health Research Institute|language=en|archive-date=2023-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128102909/https://www.ahri.org/vision-k-rith/|url-status=dead}}</ref> പ്രൊഫസർ അബ്ദുൽ കരീം ഈ അഞ്ച് ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നാലെണ്ണത്തിന്റെ സ്ഥാപക ഡയറക്ടറായും ലൈഫ് ലാബിൽ അതിന്റെ സ്ഥാപക ബോർഡ് ചെയർമാനായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":1"/> == പ്രധാന ഗവേഷണ സംഭാവനകൾ == പ്രൊഫസർ അബ്ദുൾ കരീമിന്റെ പ്രധാന ഗവേഷണ താൽപ്പര്യങ്ങൾ [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] പ്രതിരോധം, എച്ച്ഐവി-ടിബി കോ-ഇൻഫെക്ഷൻ ചികിത്സ, [[സാംക്രമികരോഗവിജ്ഞാനീയം|എപ്പിഡെമിയോളജി]], [[കോവിഡ്-19]] പ്രതിരോധം എന്നിവയാണ്.<ref>{{Cite journal|title=Research|year=2022|pmid=36156593|last=Godfrey-Faussett|first=P.|last2=Frescura|first2=L.|last3=Abdool Karim|first3=Q.|last4=Clayton|first4=M.|last5=Ghys|first5=P. D.|last6=(on behalf of the 2025 prevention targets working group)|journal=PLOS Medicine|volume=19|issue=9|pages=e1004102|doi=10.1371/journal.pmed.1004102|pmc=9550175}}</ref> ക്വാറൈഷ അബ്ദുൾ കരീമുമായി ചേർന്ന് നടത്തിയ CAPRISA 004 ടെനോഫോവിർ ജെൽ ട്രയൽ, എച്ച്ഐവി അണുബാധയ്ക്കെതിരായ ആന്റി റിട്രോവൈറൽ പ്രീ-എക്സ്പോഷർ പ്രോഫിലാക്സിസ് എന്ന ആശയത്തിന് ആദ്യ തെളിവുകൾ നൽകി.<ref name=":5"/> 2012-ൽ, ഈ കണ്ടെത്തൽ യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എയ്ഡ്സും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും എയ്ഡ്സിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളിലൊന്നായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും സയൻസ് "2010-ലെ മികച്ച 10 ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ" സ്ഥാനം നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.publichealth.columbia.edu/public-health-now/news/salim-abdool-karim-named-one-100-most-influential-africans|title=Salim Abdool Karim Named One of 100 Most Influential Africans {{!}} Columbia Public Health|access-date=2022-10-17|date=3 September 2020|website=www.publichealth.columbia.edu}}</ref> ഈ പഠനം കണ്ടെത്തിയത് ടെനോഫോവിർ ജെൽ സ്ത്രീകളിൽ ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് വൈറസ് ടൈപ്പ് 2 അണുബാധയെ തടയുന്നു, ഇത് ജനനേന്ദ്രിയ ഹെർപ്പസിനെതിരായ ആദ്യത്തെ ജൈവ പ്രതിരോധ ഏജന്റാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Abdool Karim|first=Salim S.|last2=Karim|first2=Quarraisha Abdool|last3=Kharsany|first3=Ayesha B.M.|last4=Baxter|first4=Cheryl|last5=Grobler|first5=Anneke C.|last6=Werner|first6=Lise|last7=Kashuba|first7=Angela|last8=Mansoor|first8=Leila E.|last9=Samsunder|first9=Natasha|date=2015-08-06|title=Tenofovir Gel for the Prevention of Herpes Simplex Virus Type 2 Infection|journal=The New England Journal of Medicine|volume=373|issue=6|pages=530–539|doi=10.1056/NEJMoa1410649|issn=0028-4793|pmc=4562018|pmid=26244306}}</ref> പെൺകുട്ടികളേക്കാൾ 10 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള പുരുഷന്മാരാണ് പെൺകുട്ടികൾക്ക് കൂടുതൽ ബാധിക്കുന്ന "എച്ച്ഐവി ട്രാൻസ്മിഷൻ സൈക്കിൾ" എന്നതിന് അനുഭവപരമായ തെളിവുകൾ നൽകിയ ടീമിനെയും അദ്ദേഹം നയിച്ചു.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://vinfutureprize.org/laureates/professor-salim-s-abdool-karim/|title=Professor Salim S. Abdool Karim|access-date=2022-10-17|website=VinFuture Prize Foundation|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kharsany|first=Ayesha B. M.|last2=Cawood|first2=Cherie|last3=Lewis|first3=Lara|last4=Yende-Zuma|first4=Nonhlanhla|last5=Khanyile|first5=David|last6=Puren|first6=Adrian|last7=Madurai|first7=Savathree|last8=Baxter|first8=Cheryl|last9=George|first9=Gavin|date=2019-11-01|title=Trends in HIV Prevention, Treatment, and Incidence in a Hyperendemic Area of KwaZulu-Natal, South Africa|url=https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.14378|journal=JAMA Network Open|volume=2|issue=11|pages=e1914378|doi=10.1001/jamanetworkopen.2019.14378|pmid=31675082|pmc=6826647|issn=2574-3805}}</ref> നിരവധി ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലെ എച്ച്ഐവി പ്രതികരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുകയും നിലവിലെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ദേശീയ എയ്ഡ്സ് പദ്ധതിയിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മുൻഗണനയായി പട്ടികപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത "ഗെറ്റ് ഓൺ ദി ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക്-ദി ലൈഫ്-സൈക്കിൾ അപ്രോച്ച് ടു എച്ച്ഐവി" എന്ന യുഎൻഎയ്ഡ്സ് റിപ്പോർട്ടിന് ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ തെളിവുകൾ നൽകി. എച്ച്ഐവി വാക്സിനുകളുടെ മേഖലയിൽ, എച്ച്ഐവി വാക്സിൻ കാൻഡിഡേറ്റുകളുടെ ഭാഗമായ പേറ്റന്റുകളുടെ സഹ-കണ്ടുപിടുത്തക്കാരനാണ് അദ്ദേഹം, അതുപോലെ തന്നെ ഭാവിയിലെ എച്ച്ഐവി വാക്സിനേഷൻ വികസനത്തിന് മുന്നോടിയായി നിഷ്ക്രിയ രോഗപ്രതിരോധത്തിനായി വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വളരെ ശക്തമായ വിശാലമായ ന്യൂട്രലൈസിംഗ് ആന്റിബോഡിയായ CAP256V2LS ഉം.<ref>{{Cite journal|last=S|first=Mahomed|last2=N|first2=Garrett|last3=Qa|first3=Karim|last4=Ny|first4=Zuma|last5=E|first5=Capparelli|last6=C|first6=Baxter|last7=T|first7=Gengiah|last8=D|first8=Archary|last9=N|first9=Samsunder|date=2020-11-26|title=Assessing the safety and pharmacokinetics of the anti-HIV monoclonal antibody CAP256V2LS alone and in combination with VRC07-523LS and PGT121 in South African women: study protocol for the first-in-human CAPRISA 012B phase I clinical trial|journal=BMJ Open|language=en|volume=10|issue=11|pages=e042247|doi=10.1136/bmjopen-2020-042247|issn=2044-6055|pmid=33243815|pmc=7692975}}</ref> ചികിത്സയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, എച്ച്ഐവി-ടിബി ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണം ഈ സഹ-അണുബാധയുടെ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ചികിത്സാ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളിൽ സ്വീകരിക്കുകയും മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.publichealth.columbia.edu/people/our-faculty/ssa16|title=Salim Abdool Karim {{!}} Columbia Public Health|access-date=2022-10-13|website=www.publichealth.columbia.edu}}</ref> ഈ സുപ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ ആഫ്രിക്കയിലും ആഗോളതലത്തിലും എച്ച്ഐവി പ്രതിരോധത്തിലും എച്ച്ഐവി-ടിബി ചികിത്സയിലും ശ്രദ്ധേയമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കോവിഡ്-19 മഹാമാരി സമയത്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ സംഭാവനകൾ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിലും [[സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം കൊറോണ വൈറസ് 2|SARS-CoV-2]] വകഭേദങ്ങളുടെ ക്ലിനിക്കൽ പ്രത്യാഘാതങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.<ref>{{Cite journal|last=Karim|first=Salim S. Abdool|last2=Karim|first2=Quarraisha Abdool|date=2021-12-11|title=Omicron SARS-CoV-2 variant: a new chapter in the COVID-19 pandemic|journal=Lancet|volume=398|issue=10317|pages=2126–2128|doi=10.1016/S0140-6736(21)02758-6|issn=1474-547X|pmc=8640673|pmid=34871545}}</ref> പ്രൊഫസർ അബ്ദുൾ കരീമിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സംഭാവനകളിൽ 450 ലധികം പിയർ റിവ്യൂഡ് ജേണൽ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം എപ്പിഡെമിയോളജി പാഠപുസ്തകത്തിൻറെ (ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്) സഹ-എഡിറ്ററാണ്, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ എച്ച്ഐവി/എയ്ഡ്സിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുസ്തകവും (കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്) എച്ച്ഐവി ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽസിനെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റൊരു പുസ്തകവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു (സ്പ്രിംഗ്ലർ).<ref>{{Cite book|url=https://global.oup.com/academic/product/oxford-textbook-of-global-public-health-9780198816805?cc=us&lang=en&|title=Oxford Textbook of Global Public Health|date=2022-02-19|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-881680-5|edition=Seventh|series=Oxford Textbooks in Public Health|location=Oxford, New York}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.cambridge.org/core/books/hivaids-in-south-africa/247DB344D3F9536B5B60ED82CF4F06A2|title=HIV/AIDS in South Africa|date=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-14793-4|editor-last=Karim|editor-first=S. S. Abdool|edition=2|location=Cambridge|doi=10.1017/CBO9781139062404|editor-last2=Karim|editor-first2=Q. Abdool}}</ref> എൻഐഎച്ച്, വെൽക്കം ട്രസ്റ്റ്, യുഎസ്എഐഡി, യുഎസ് [[സെന്റേർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ|സിഡിസി]] ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ, [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വകുപ്പ്, ഹോവാർഡ് ഹ്യൂസ് മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുകൾ ഉൾപ്പെടെ 200 മില്യൺ ഡോളറിലധികം ഗ്രാന്റുകൾ അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.usaid.gov/news-information/fact-sheets/hivaids-microbicides|title=HIV/AIDS: Microbicides|access-date=2022-10-20|date=2014-08-05|website=www.usaid.gov|language=en|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020092126/https://www.usaid.gov/news-information/fact-sheets/hivaids-microbicides|url-status=dead}}</ref> ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ഗവേഷകരിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം 2018 മുതൽ 2022 വരെ വെബ് ഓഫ് സയൻസിന്റെ ക്ലാരിവേറ്റ് അനലിറ്റിക്സ് വാർഷിക പട്ടികയിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ആറായിരം ഗവേഷകരുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10322|title=CAPRISA researchers & research associates among the world's most highly cited researchers|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020092127/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10322|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ജേണൽ ലേഖനം, ക്വാരിഷ അബ്ദുൾ കരീമുമായി സംയുക്തമായി ആദ്യമായി രചിച്ചത് (സയൻസ് 2010 329: 1168-1174) 2000 ഉദ്ധരണികൾ കവിഞ്ഞു.<ref>{{Cite journal|last=Abdool Karim|first=Quarraisha|last2=Abdool Karim|first2=Salim S.|last3=Frohlich|first3=Janet A.|last4=Grobler|first4=Anneke C.|last5=Baxter|first5=Cheryl|last6=Mansoor|first6=Leila E.|last7=Kharsany|first7=Ayesha B. M.|last8=Sibeko|first8=Sengeziwe|last9=Mlisana|first9=Koleka P.|date=2010-09-03|title=Effectiveness and Safety of Tenofovir Gel, an Antiretroviral Microbicide, for the Prevention of HIV Infection in Women|journal=Science|language=en|volume=329|issue=5996|pages=1168–1174|doi=10.1126/science.1193748|issn=0036-8075|pmc=3001187|pmid=20643915|bibcode=2010Sci...329.1168A}}</ref> ഒരു ദശാബ്ദക്കാലം ഫോഗാർട്ടി ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ധനസഹായത്തോടെ എയ്ഡ്സ്-ടിബി പരിശീലന പരിപാടിയുടെ ക്വാറൈഷ അബ്ദുൾ കരീമിനൊപ്പം സഹ-പ്രിൻസിപ്പൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ എന്ന നിലയിൽ ശാസ്ത്രീയ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിശീലനത്തിനും അദ്ദേഹം ഗണ്യമായ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.fic.nih.gov/News/Examples/Pages/ImprovingHIVAIDS.aspx|title=Improving HIV/AIDS treatment in South Africa - Fogarty International Center @ NIH|access-date=2022-10-20|website=Fogarty International Center|language=en-US|archive-date=2011-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110627163613/http://www.fic.nih.gov/News/Examples/Pages/ImprovingHIVAIDS.aspx|url-status=dead}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 600 ലധികം ഗവേഷകർക്ക് ഈ പരിപാടിയിലൂടെ എയ്ഡ്സ്, ക്ഷയരോഗം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിൽ പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. == അഫിലിയേഷനുകൾ == അദ്ദേഹം സൗത്ത് ആഫ്രിക്കയിലെ എയ്ഡ്‌സ് പ്രോഗ്രാം ഓഫ് റിസർച്ചിൻ്റെ (കാപ്രിസ) ഡയറക്ടറും കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ മെയിൽമാൻ സ്‌കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ എപ്പിഡെമിയോളജിയിലെ ഗ്ലോബൽ ഹെൽത്തിൻ്റെ പ്രൊഫസറുമാണ്.<ref name=":7" /><ref name=":10" /> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ക്വാസുലു-നടാൽ സർവ്വകലാശാലയിൽ പ്രോ വൈസ് ചാൻസലർ (ഗവേഷണം), ബോസ്റ്റണിലെ ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രത്തിൻ്റെയും പകർച്ചവ്യാധികളുടെയും അഡ്‌ജങ്ക്റ്റ് പ്രൊഫസറും ന്യൂയോർക്കിലെ വെയിൽ മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ വെയിൽ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ മെഡിസിൻ അഡ്‌ജംഗ്‌റ്റ് പ്രൊഫസറുമാണ് അബ്ദുൾ കരീം. <ref>[http://www.caprisa.org/View/NewsEvents/2/40 "Eminent Scientist recognised for Exceptional Contribution to Science"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141004181218/http://www.caprisa.org/View/NewsEvents/2/40|date=4 October 2014}}, ''CAPRISA - News & Events'', Durban, 2014. Retrieved on 27 September 2014.</ref> കാപ്രിസയുടെ ഡയറക്ടർ എന്ന നിലയിൽ, കാപ്രിസയ്ക്കുള്ളിൽ ഹോസ്റ്റുചെയ്യുന്ന 4 ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ഡയറക്ടർ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. യുഎൻഎയ്ഡ്സ് സഹകരണ സെന്റർ ഫോർ [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] റിസർച്ച് ആൻഡ് പോളിസി, സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് ഇൻ എച്ച്ഐവി പ്രിവൻഷൻ ഓഫ് സൌത്ത് ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ റിസർച്ച് ഫൌണ്ടേഷൻ, സെന്റർ ഫോ എക്സലൻസ ഓഫ് ഗ്ലോബൽ വൈറസ് നെറ്റ്വർക്ക്, സൌത്ത് ആഫ്രിക്കൻ മെഡിക്കൽ റിസർച് കൌൺസിൽ (എസ്എഎംആർസി) എന്നിവയുടെ ഡയറക്ടറാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=":1"/> 2012 മുതൽ 2014 വരെ എസ്. എ. എം. ആർ. സി. യുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന കാലയളവിൽ, 800 അംഗ സംഘടനയുടെ തന്ത്രപരമായ ദൌത്യം പുനർനിർവചിക്കുക, സംഘടനാ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുക, ബജറ്റ് മൂന്നിരട്ടിയായി വർദ്ധിപ്പിക്കുക, ഗവേഷണ സ്വാധീനവും അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരവും ഉയർത്തുക എന്നിവയിലൂടെ ഗവേഷണപരമായ സ്വാധീനത്തിന് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി. നേച്ചർ മെഡിസിൻറെ 2014 ഫെബ്രുവരിയിലെ ലക്കം അദ്ദേഹം എങ്ങനെ "ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള" നേതൃത്വത്താൽ "മരണമടഞ്ഞ" എംആർസി പുനരുജ്ജീവിപ്പിഛുവെന്ന് വിവരിക്കുന്നു.<ref name=":1"/> == ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശങ്ങളും നയപരമായ സംഭാവനകളും == പ്രൊഫസർ അബ്ദുൾ കരീം ആഫ്രിക്കയിലും ആഗോളതലത്തിലും [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്ഡ്സ്]], [[കോവിഡ്-19]] നയങ്ങൾക്ക് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. എയ്ഡ്സ്, കോവിഡ്-19, ആഗോള ആരോഗ്യം എന്നിവയിൽ നിരവധി സർക്കാരുകൾക്കും ലോകാരോഗ്യ സംഘടന, ഐ. എസ്. സി, യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എയ്ഡ്സ് (UNAIDS), പെപ്ഫാർ, എയ്ഡ്സ്-ക്ഷയം, മലേറിയ എന്നിവയ്ക്കെതിരായ ആഗോള ഫണ്ട് തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര ഏജൻസികൾക്കും അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.samrc.ac.za/people/prof-salim-abdool-karim|title=Prof Salim Abdool Karim}}</ref> ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ഡയറക്ടർ ജനറലിന് ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശം നൽകുന്ന 9 അംഗ ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സയൻസ് കൌൺസിലിലാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/PressRelease/Read/10522|title=Leading South African AIDS and Covid-19 scientist appointed to the 9-member Science Council of the World Health Organisation|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020092128/https://www.caprisa.org/PressRelease/Read/10522|url-status=dead}}</ref> യുഎൻഎയ്ഡ്സിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർക്ക് ശാസ്ത്രീയ ഉപദേശം നൽകിയ യുഎൻഎയിഡ്സ് സയന്റിഫിക് എക്സ്പെർട്ട് പാനലിന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref name=":8" /> "എയ്ഡ്സിനെ പരാജയപ്പെടുത്തുക" എന്ന യുഎൻഎയ്ഡ്സ്-ലാൻസെറ്റ് കമ്മീഷൻ അംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം, ആഗോള എയ്ഡ്സ് പ്രതികരണത്തിനുള്ള ഭാവി ദിശ മാപ്പ് ചെയ്ത ലാൻസെറ്റിൽ 2015 ലെ റിപ്പോർട്ട് രചിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelancet.com/commissions/defeating-aids-advancing-global-health|title=A UNAIDS–Lancet Commission on Defeating AIDS—Advancing Global Health|access-date=2022-10-20|website=www.thelancet.com|language=en}}</ref> നിലവിൽ ബിൽ ആൻഡ് മെലിൻഡ ഗേറ്റ്സ് ഫൌണ്ടേഷനിലെ ആഗോള ആരോഗ്യത്തിനായുള്ള ശാസ്ത്ര ഉപദേശക സമിതി അംഗവും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ എച്ച്ഐവി-ടിബി ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് അംഗവുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.gatesfoundation.org/about/leadership/scientific-advisory-committee|title=Scientific Advisory Committee|access-date=2022-10-20|website=Bill & Melinda Gates Foundation|language=en}}</ref><ref name=":8" /> അടുത്തിടെ, അദ്ദേഹം കോവിഡ്-19 നയങ്ങളിൽ സംഭാവന നൽകുകയും കോവിഡ്-19 നെക്കുറിച്ചുള്ള ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ മിനിസ്റ്റീരിയൽ അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റിയുടെ ചെയർമാനായും കൊറോണ വൈറസിനായുള്ള ആഫ്രിക്ക ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്, ദി ആഫ്രിക്ക ടാസ്ക് ഫോര്സ് ഓൺ കോവിഡ്-19, ലാൻസെറ്റ് കമ്മീഷൻ ഓൺ കോവിഡ് 19 എന്നിവയിലും അംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/Publication/1/1|title=Publication {{!}} CAPRISA|access-date=2022-10-12|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012084119/https://www.caprisa.org/Publication/1/1|url-status=dead}}</ref> മുമ്പ് പെപ്ഫാർ സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി ബോർഡ്, ഗേറ്റ്സ് ഫൌണ്ടേഷന്റെ ഗ്ലോബൽ എച്ച്ഐവി പ്രിവൻഷൻ വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പ്, ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ എക്സ്പെർട്ട് അഡ്വൈസരി പാനൽ എന്നിവയിൽ അംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://ukzn.ac.za/news/eminent-scientist-recognised-for-exceptional-contribution-to-science/|title=Eminent Scientist Recognised for Exceptional Contribution to Science – University of KwaZulu-Natal|access-date=2022-10-20|website=ukzn.ac.za}}</ref> ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ പ്രത്യുൽപാദന ആരോഗ്യ ഗവേഷണ വകുപ്പിന്റെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക ഉപദേശക സംഘത്തിൻറെയും എച്ച്ഐവി, എസ്ടിഐ വകുപ്പിൻറെയും ചെയർമാനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.publichealth.columbia.edu/public-health-now/news/abdool-karims-receive-prestigious-global-health-award|title=Abdool Karims Receive Prestigious Global Health Award {{!}} Columbia Public Health|access-date=2022-10-20|date=27 April 2020|website=www.publichealth.columbia.edu}}</ref> 1996 ൽ ഇന്റർനാഷണൽ എപ്പിഡെമിയോളജിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ ഭരണസമിതിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അവിടെ 3 വർഷത്തെ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി.<ref name=":7"/> നിലവിൽ ഇന്റർനാഷണൽ സയൻസ് കൌൺസിലിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=":2"/> == ശാസ്ത്രീയമായ അംഗീകാരം == പ്രൊഫസർ അബ്ദുൾ കരീം [[റോയൽ സൊസൈറ്റി]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോയാണ്.<ref name=":13">{{Cite web|url=https://royalsociety.org/people/salim-abdool-karim-14074/|title=Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-20|website=royalsociety.org}}</ref> യുഎസ് നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിസിനിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗമാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=":8"/> ഇന്റർനാഷണൽ സയൻസ് കൌൺസിലിന്റെ ഫെലോയാണ് അദ്ദേഹം.<ref name=":10"/> കൂടാതെ, [[അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ മൈക്രോബയോളജി|അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് മൈക്രോബയോളജി]], അസോസിയേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യൻസ് (എഎപി) ദി വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (ടിഡബ്ല്യുഎഎസ്) ആഫ്രിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൺസസ് (എഎഎസ്എഎഫ്), റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് സൌത്ത് ആഫ്രിക്ക (ആർഎസ്എസ്എഫ്) എന്നിവയുടെ അംഗവും ഫെലോയുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://council.science/profile/salim-abdool-karim/|title=Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-20|website=International Science Council|language=en-US}}</ref><ref name=":15">{{Cite web|url=https://twas.org/directory/abdool-karim-salim|title=Abdool Karim, Salim|access-date=2022-10-20|website=TWAS|language=en}}</ref><ref name=":13" /> ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗമാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.jwatch.org/editors/AU025|title=NEJM Journal Watch: Summaries of and commentary on original medical and scientific articles from key medical journals|access-date=2022-10-20|website=www.jwatch.org}}</ref> ''ലാൻസെറ്റ് എച്ച്ഐവി'', ദി ലാൻസെറ്റ-ഗ്ലോബൽ ഹെൽത്ത് എന്നിവയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ഉപദേശക ബോർഡുകളിൽ അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelancet.com/lanhiv/advisory-board|title=The Lancet HIV: International Advisory Board|access-date=2022-10-20|website=www.thelancet.com}}</ref> മുമ്പ് അദ്ദേഹം ബോർഡ് ഓഫ് റിവ്യൂയിംഗ് എഡിറ്റേഴ്സ് ഓഫ് ഇലൈഫ് അംഗമായും എയ്ഡ്സ് ക്ലിനിക്കൽ കെയറിന്റെ അസോസിയേറ്റ് എഡിറ്ററായും ഇന്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസസിന്റെ കറസ്പോണ്ടിംഗ് എഡിറ്ററായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://elifesciences.org/inside-elife/524f328f/elife-welcomes-new-editors|title=eLife welcomes new editors|access-date=2022-10-20|date=2014-08-22|website=eLife|language=en}}</ref> 40 ലധികം ശാസ്ത്ര ജേണലുകളുടെ നിരൂപകനായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":3"/> ആഗോള എയ്ഡ്സ് പ്രതികരണത്തെ പുനർനിർവചിക്കുകയും ആന്റി റിട്രോവൈറലുകൾ താങ്ങാനാവുന്ന വിലയിൽ എത്തിക്കുന്ന പരിപാടിയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്ത 2000 ഡർബൻ XIII-ാമത് അന്താരാഷ്ട്ര എയ്ഡ്സ് കോൺഫറൻസിനായുള്ള സയന്റിഫിക് പ്രോഗ്രാം കമ്മിറ്റിയുടെ ചെയർപേഴ്സണായി അദ്ദേഹം നിരവധി എയ്ഡ്സ് സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്തുകയും സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name=":8"/> അന്താരാഷ്ട്ര എയ്ഡ്സ് കോൺഫറൻസിലെ ചർച്ചകൾ (ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മെൽബണിൽ നടന്ന 2014 അന്താരാഷ്ട്ര എയ്ഡ്സിൻറെ ഉദ്ഘാടന പ്ലീനറി ഉൾപ്പെടെ), അന്താരാഷ്ട്ര എയ്ഡ്സിന്റെ വാക്സിൻ കോൺഫറൺസ്, അന്താരാഷ്ട്ര മൈക്രോബിസൈഡ്സ് കോൺഫറന്സ്, പകർച്ചവ്യാധികൾക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സൊസൈറ്റി കോൺഫറന്സുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര കോൺഫറന്സുകളിൽ പ്ലീനറി പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ പതിവായി ക്ഷണിക്കാറുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10045|title=AIDS 2014 Plenary "State of the Art: Epidemiology and Access"|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112215/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10045|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://prixgalienafrique.com/en/profile/professor-salim-s-abdool-karim/|title=Professor Salim S. Abdool Karim|access-date=2022-10-20|website=Prix Galien Africa|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/PressRelease/Read/10099|title=Professors Salim Abdool Karim Delivers Keynote Speech at Microbicides Conference in Sydney|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112218/https://www.caprisa.org/PressRelease/Read/10099|url-status=dead}}</ref><ref name=":8" /> == പുരസ്കാരങ്ങളും പുരസ്കാരങ്ങളും == [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്ഡ്സ്]] മേഖലയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ നിരവധി അഭിമാനകരമായ അവാർഡുകളിലൂടെ ദേശീയമായും അന്തർദ്ദേശീയമായും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആഫ്രിക്കയിലെ ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ ശാസ്ത്രപുരസ്കാരമായ ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന്റെ "ക്വാമെ എൻക്രുമ കോണ്ടിനെന്റൽ സയന്റിഫിക് അവാർഡ്" അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.publichealth.columbia.edu/public-health-now/news/aids-scientist-elected-royal-society|title=AIDS Scientist Elected to Royal Society {{!}} Columbia Public Health|access-date=2022-10-20|date=17 April 2019|website=www.publichealth.columbia.edu}}</ref> ജപ്പാനിലെ മെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഹിഡെയോ നോഗുച്ചി ആഫ്രിക്ക പ്രൈസ്, ആഫ്രിക്കൻ വികസനത്തിന് സംഭാവന നൽകിയ ഗവേഷണത്തിന് കുവൈറ്റിന്റെ അൽ-സുമൈറ്റ് പ്രൈസ്, കാനഡയുടെ ജോൺ ഡിർക്സ് ഗൈർഡ്നർ ഹെൽത്ത് അവാർഡ്, വിയറ്റ്നാമിന്റെ വിൻഫ്യൂച്ചർ സ്പെഷ്യൽ പ്രൈസ്, ചിലിയുടെ 500 വർഷത്തെ സ്ട്രെയിറ്റ്സ് ഓഫ് മഗല്ലൻ അവാർഡ് കൂടാതെ ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ-ആഫ്രിക്ക സിഡിസിയുടെ സിപിഎച്ച്ഐഎ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് ഇൻ പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് പുരസ്കാരം എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര അവാർഡുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10693#:~:text=The%20Hideyo%20Noguchi%20Africa%20Prize,Covid-19%20response%20in%20Africa.|title=Japan awards Salim & Quarraisha Abdool Karim the distinguished 4th Hideyo Noguchi Africa Prize|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112227/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10693#:~:text=The%20Hideyo%20Noguchi%20Africa%20Prize,Covid-19%20response%20in%20Africa.|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10323|title=CAPRISA Director awarded prestigious Kuwait prize for his research contributions|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112228/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10323|url-status=dead}}</ref><ref name=":12"/><ref name=":11"/><ref>{{Cite web|url=https://www.womeninscience.africa/two-eminent-south-african-hiv-aids-researchers-honoured-with-a-prestigious-chilean-award/|title=Two eminent South African HIV/AIDS researchers honoured with a prestigious Chilean award - Women in Science Africa|access-date=2022-10-20|date=2020-12-15|language=en-ZA|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020130103/https://www.womeninscience.africa/two-eminent-south-african-hiv-aids-researchers-honoured-with-a-prestigious-chilean-award/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10594|title=CAPRISA's Director awarded the CPHIA 2021 Lifetime Achievement in Public Health Award|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112221/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10594|url-status=dead}}</ref> 2020 ൽ ഡോ. എ. ഫൌസിയുമായി ചേർന്ന് ശാസ്ത്രത്തിനും പ്രകൃതിയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള സെൻസിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്നതിനുള്ള ജോൺ മഡോക്സ് സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.samrc.ac.za/news/anthony-fauci-and-salim-abdool-karim-jointly-awarded-john-maddox-prize-2020-standing-science|title=Anthony Fauci and Salim Abdool Karim jointly awarded John Maddox Prize 2020 for standing up for science during the coronavirus pandemic}}</ref><ref name=":3"/> ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹ്യൂമൻ വൈറോളജിയിൽ നിന്ന് "ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ്", ഡിഐഎ-ഡ്രഗ് ഇൻഫർമേഷൻ അസോസിയേഷന്റെ "ലോകാരോഗ്യത്തിലെ മികച്ച നേട്ടത്തിനുള്ള പ്രസിഡന്റിന്റെ അവാർഡ്," ആഫ്രിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസിന്റെ "ഒലുസെഗൺ ഒബസാൻജോ പ്രൈസ് ഫോർ സയന്റിഫിക് ഡിസ്കവറി ആൻഡ് ടെക്നോളജിക്കൽ ഇന്നൊവേഷൻ", [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ സർവകലാശാല]] "അലൻ റോസൻഫീൽഡ് അലുമ്നി അവാർഡ് ', [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]]-ഡെവലപ്പിംഗ് കൺട്രീസ് പാർട്ണർഷിപ്പിൽ നിന്നുള്ള" ഔട്ട്സ്റ്റാൻഡിംഗ് സീനിയർ ആഫ്രിക്കൻ സയന്റിസ്റ്റ് അവാർഡ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10233|title=Lifetime Achievement Awards from the Institute for Human Virology|access-date=2022-10-20|website=www.caprisa.org|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020112224/https://www.caprisa.org/NewsAndEvents/Read/10233|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eurekalert.org/news-releases/638750|title=Anti-HIV gel leadership team acknowledged for outstanding achievement in world health|access-date=2022-10-20|website=EurekAlert!|language=en}}</ref><ref name=":8"/><ref name=":15"/> നൈജീരിയയിലെ ബയോമെഡിക്കൽ എച്ച്ഐവി പ്രിവൻഷൻ ഫോറത്തിൽ നിന്നുള്ള "വിശിഷ്ട സ്കോളർ അവാർഡ്", യുഎസ്എഐഡി "സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി പയനിയേഴ്സ് പ്രൈസ്" (യുഎസ് ഏജൻസി ഫോർ ഇന്റർനാഷണൽ ഡെവലപ്മെന്റിൽ നിന്നുള്ള കാപ്രിസ 004 ടീമിന്) എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.caprisa.org/Awards|title=Awards {{!}} CAPRISA|access-date=2022-10-12|website=www.caprisa.org}}</ref><ref name=":5"/> ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസ് ഫോർ എയ്ഡ്സ് കെയറിൽ (IAPAC) നിന്നുള്ള "ഹീറോ ഇൻ മെഡിസിൻ" അവാർഡിലൂടെയും മെൻസ് ഹെൽത്ത് മാസികയിൽ നിന്നുള്ള സയൻസ് & ടെക്നോളജി വിഭാഗത്തിൽ "മെൻസ് ആരോഗ്യ അവാർഡ്" വഴിയും ഗവേഷണത്തിനപ്പുറം സമൂഹത്തിന് നൽകിയ വിശാലമായ സംഭാവനകൾക്ക് അദ്ദേഹം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=":3"/> കേപ് ടൌൺ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും റോഡ്സ് സർവകലാശാലയിലും നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ru.ac.za/latestnews/abdoolkarimsawardtravelandaccommodationcoststotopmicrobiologystudent-1.html#:~:text=Professors%20Salim%20and%20Quarraisha%20Abdool%20Karim%20were%20each%20conferred%20an,in%202021%20and%202022,%20respectively.|title=Abdool Karims award travel and accommodation costs to top microbiology student|access-date=2022-10-20|date=2011-07-21|website=www.ru.ac.za|language=en-US}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് യു. എൻ. ഐ. എസ്. എ ചാൻസലറുടെ കലാബാഷ് അവാർഡും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ മാംഗോസുത്തു യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജിയുടെ ഓണററി ഫെലോഷിപ്പും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref name=":3"/> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ എംആർസിയുടെ "പ്ലാറ്റിനം മെഡൽ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ്", ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷനിൽ നിന്നുള്ള "ആർട്ട് ആൻഡ് സയൻസ് ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ഫെലോഷിപ്പിനുള്ള ഗോൾഡ് മെഡൽ അവാർഡ്, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ റോയൽ സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള" ജോൺ എഫ്. ഡബ്ല്യു. ഹെർഷൽ മെഡൽ ", ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസിൽ നിന്നുള്ള" സയൻസ് ഫോർ സൊസൈറ്റി ഗോൾഡ് മെഡലർ അവാർഡ് 'എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=":8"/><ref name=":7"/><ref name=":14"/> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് എക്കാലത്തെയും 50 "ലെജന്റ്സ് ഓഫ് സൌത്ത് ആഫ്രിക്കൻ സയൻസ്" പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://africanscientists.africa/business-directory/abdool-karim/|title=Abdool Karim|access-date=2022-10-20|website=African Scientists Directory|language=en-US|archive-date=2022-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020133056/https://africanscientists.africa/business-directory/abdool-karim/|url-status=dead}}</ref><ref name=":3"/> 2024 ൽ പ്രൊഫസർ കരീം ക്വാറഷ അബ്ദുൾ കരീമിനൊപ്പം 2024 ലാസ്കർ ബ്ലൂംബെർഗ് പബ്ലിക് സർവീസ് അവാർഡിന്റെ സഹ-സ്വീകർത്താവായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://laskerfoundation.org/winners/innovations-in-hiv-prevention-treatment-and-advocacy/|title=Innovations in HIV prevention, treatment, and advocacy|access-date=2024-09-19|last=Admin|first=Lasker|website=Lasker Foundation|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite Q|Q130375864}}</ref> == വർണ്ണവിവേചന വിരുദ്ധ, അഴിമതി വിരുദ്ധ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == തുടക്കത്തിൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തകനായി 1980ൽ അദ്ദേഹം വർണ്ണവിവേചന വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ചേർന്നു, വംശീയ അടിച്ചമർത്തലിന്റെ അതിക്രമങ്ങൾക്കെതിരെ പിന്തുണ സമാഹരിക്കുന്ന "ഉകുസ" എന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി പത്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.<ref name=":4"/> വർണ്ണവിവേചന വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും കമ്മ്യൂണിറ്റി സംഘാടകനുമെന്ന നിലയിൽ, 1983-ൽ യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ടിന്റെ കേപ് ടൌൺ ലോഞ്ചായ മിച്ചൽസ് പ്ലെയിനിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു, ഇത് വർണ്ണവിവരണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിലെ ഒരു പുതിയ വിശാലമായ വംശീയമല്ലാത്ത വിമോചന പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെ ഒരു വഴിത്തിരിവായി.<ref name=":6"/> 1983 ൽ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറായി ബിരുദം നേടിയതിനുശേഷം, ആരോഗ്യത്തിലെ വംശീയവും ലിംഗപരവുമായ അസമത്വങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടിയ നാംഡ-നാഷണൽ മെഡിക്കൽ ആൻഡ് ഡെന്റൽ അസോസിയേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഡോക്ടർമാർക്കും ദന്തഡോക്ടർമാർക്കുമായി ഒരു വർണ്ണവിവേചന വിരുദ്ധ സംഘടന സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://phr.org/people/salim-abdool-karim-frs/|title=Salim S. Abdool Karim, MD, PhD, FRS}}</ref><ref name=":6"/> 1988ൽ ആരോഗ്യത്തിനും മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കുമുള്ള നാംഡയിലെ സംഭാവനകൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് "റീബോക്ക് മനുഷ്യാവകാശ അവാർഡ്" ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://champions-speakers.co.uk/speaker-agent/salim-abdool-karim|title=Professor Salim Abdool Karim Chair of the South African Ministerial Advisory Committee on COVID-19|date=25 June 2024}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ എയ്ഡ്സ് നിഷേധത്തിന്റെ ദുഷ്കരമായ വർഷങ്ങളിൽ, അദ്ദേഹം ആരോഗ്യമന്ത്രി ഷബാലാല-മിമാങ്ങിനെയും പ്രസിഡന്റ് താബോ ബെക്കിയെയും പരസ്യമായി വെല്ലുവിളിക്കുകയും ആന്റി റിട്രോവൈറൽ ചികിത്സ സർക്കാർ നയത്തിന് വിരുദ്ധമായ സമയത്ത് ഏറ്റവും വലിയ എയ്ഡ്സ് ചികിത്സാ പരിപാടികളിലൊന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ആന്റി റീട്രോവൈറല് മരുന്നുകളും ധനസഹായവും നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/opinions/analysis/slim-the-life-times-and-education-of-salim-abdool-karim-20200416|title=Slim: The life, times and education of Salim Abdool Karim|access-date=2022-10-20|last=Evans|first=Sarah|website=News24|language=en-US}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ അഴിമതിക്കെതിരെ ശക്തമായ തത്വപരമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ച അദ്ദേഹം അഴിമതിക്കും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്കുമെതിരെ ശക്തമായി പ്രചാരണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒന്നാം പേജ് പത്ര ലേഖനങ്ങളിൽ, അഴിമതിക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന് സ്ഥാനമൊഴിയാൻ അദ്ദേഹം രാജ്യത്തെ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂഷൻസ് ദേശീയ ഡയറക്ടറോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2017-12-13-corruption-is-overtaking-hiv-infection-says-hivaids-researcher/|title=Corruption 'overtaking HIV infection as SA's most serious scourge'|access-date=2022-10-20|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌൺ സമയത്ത്, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സൈന്യം നടത്തിയ ദുരുപയോഗങ്ങൾക്കെതിരെയും പകർച്ചവ്യാധിയുടെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ വ്യക്തിഗത സംരക്ഷണ ഉപകരണങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിൽ ഉൾപ്പെട്ട അഴിമതിക്കെതിരെയും അദ്ദേഹം ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു. നിലവിൽ ന്യൂയോർക്ക് ആസ്ഥാനമായുള്ള ആരോഗ്യ, മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയായ അഡ്വൈസറി കൌൺസിൽ ഓഫ് ഫിസിഷ്യൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://phr.org/about/people/advisory-council/|title=Advisory Council|access-date=2022-10-20|website=PHR|language=en-US}}</ref> അഴിമതിക്കെതിരെ പോരാടുകയും സദ്ഭരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സംഘടനയായ "ഡിഫെൻഡ് അവർ ഡെമോക്രസി" യുടെ ഉപദേശക സമിതിയിൽ അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-03-18-national-campaign-set-up-to-stop-zuma-from-assailing-the-constitution-and-to-fight-unrestrained-large-scale-looting/|title=Defend Our Democracy: National campaign set up to stop Zuma from 'assailing the Constitution' and to fight 'unrestrained, large-scale looting'|access-date=2022-10-20|last=Haffajee|first=Ferial|date=2021-03-18|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതം == തന്റെ കൂടെ ഗവേഷണത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ള ക്വാരിഷയെയാണ് അബ്ദുൾ കരീം വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref>@City_Press, South Africa. [http://www.citypress.co.za/features/100-world-class-south-africans-salim-and-quarraisha-abdool-karim/ "100 World Class South Africans: Salim and Quarraisha Abdool Karim"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130913164004/http://www.citypress.co.za/features/100-world-class-south-africans-salim-and-quarraisha-abdool-karim/|date=13 September 2013}}, ''City Press'', Pretoria, Unknown date ~2013. Retrieved on 23 August 2014.</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Authority Control}}{{FRS 2019}} {{S-start}} {{S-edu}} {{S-bef}} {{s-ttl|title=President of the South African Medical Research Council|years=2012 – 2014}} {{S-aft}} {{s-end}} * {{Google Scholar id|Xh1qaJ4AAAAJ}} * {{ResearchGate|Salim_Abdool_Karim}} [[വർഗ്ഗം:റോയൽ സൊസൈറ്റിയുടെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 0izdswip3l3unlbgp91igaqtbzml0sq ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി 2 629759 4632755 4519318 2026-06-24T04:43:00Z Vijayanrajapuram 21314 4632755 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | colspan="4" | === '''കിളിവാതിൽ''' === |- |[https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Vijayanrajapuram/365wikidays'''2021_365WikiDays'''] |[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/RTT(Simplified)L Wiki Project Medicine_Translation] |[https://tools.wmflabs.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&namespace=0&redirects=0&range=latest-2000&sort=views&direction=1&view=list&user=Vijayanrajapuram Reading counter] |https://w.wiki/3NxD തടയൽ പട്ടിക |- | [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]<nowiki> | </nowiki>[[വിക്കിപീഡിയ:കരട്|കരട്]]|| [[വിക്കിപീഡിയ:വർഗ്ഗീകരണം|വർഗ്ഗീകരണം]] || [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|തിരുത്തൽ സഹായം]] || [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖന രക്ഷാസംഘം|ലേഖന രക്ഷാസംഘം]] |- | [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|ശൈലീപുസ്തകം]] | * [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/നിരീക്ഷിക്കാൻ|നിരീക്ഷിക്കാനുള്ളവ]] | [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി#അവലംബം നൽകുന്ന രീതി|അവലംബം_രീതി]] [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ]] | [[വിക്കിപീഡിയ:വിവക്ഷകൾ|വിവക്ഷകൾ]] |- | [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/അവശ്യ ഫലകങ്ങൾ|Tags]]|| [[:en:Help:Maintenance template removal|How to remove Template]] || [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാനുള്ള ലേഖനങ്ങൾ]] || [[:വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ളവ (എല്ലാം)|പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ]] [[വിക്കിപീഡിയ:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ|SD മാനദണ്ഡങ്ങൾ]] |- |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സന്ദേശങ്ങൾ - മാതൃക|സന്ദേശങ്ങൾ - മാതൃക]] |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Wikidata-hospitals|wikidata-hospitals]] |[[മീഡിയവിക്കി:Deletereason-dropdown|Deletereason-dropdown]] |[[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം (മാനദണ്ഡങ്ങൾ)|തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം (മാനദണ്ഡങ്ങൾ)]] |- |[[വിക്കിപീഡിയ:നക്ഷത്രബഹുമതികൾ|നക്ഷത്രബഹുമതികൾ]]||[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:MyGallery/Vijayanrajapuram&withJS=MediaWiki:JSONListUploads.js കോമൺസ്_ലഘുചിത്രം]<br /> |[[വിക്കിപീഡിയ:അപരമൂർത്തി അന്വേഷണം|അപരമൂർത്തി അന്വേഷണംഅപരമൂർത്തി അന്വേഷണം]] |[[വിക്കിപീഡിയ:ഉപയോക്തൃതാൾ|ഉപയോക്തൃതാൾ നയം]] [[:വർഗ്ഗം:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ|പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉപയോക്തൃതാളുകൾ]] |- | [[:EN:Category:Stubs|പരിഭാഷപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിക്കാവുന്നവ‍]] || [https://tools.wmflabs.org/not-in-the-other-language/?lang1=en&proj1=wiki&lang2=ml&proj2=wiki&cat=RTT&depth=9&limit=100&starts_with=&start=100&targets=source&doit=1‍]പരിഭാഷപ്പെടുത്താവുന്നവ‍ || [https://tools.wmflabs.org/not-in-the-other-language/?lang1=en&proj1=wiki&lang2=ml&proj2=wiki&cat=RTT&depth=9&starts_with=&pagepile=&format=html&targets=source&doit=Do+it] മലയാളത്തിൽ തുടങ്ങാം || [[വിക്കിപീഡിയ:ചെക്ക് യൂസർ|ചെക്ക് യൂസർ]] |- | [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/70/Wiki_translation_help_Oct152020.pdf]] വിവർത്തന സഹായി || [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]], [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8f/Wikimedia_commons_help_file_for_students.pdf കോമൺസ് അപ്ലോഡ് സഹായി] - [https://www.youtube.com/watch?v=uyKEL7jHngk&t=676s VIDEO]|| [[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?hidecategorization=1&hideWikibase=1&limit=1000&days=7&title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%B8%E0%B4%AE%E0%B5%80%E0%B4%AA%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE&urlversion=2]] അവസാന 1500 തിരുത്തൽ || [[:en:Wikipedia:Administrators' guide|അഡ്മിൻ വഴികാട്ടി]] |- | യു.ആർ.എൽ. ചെറുതാക്കാം https://w.wiki/4e || [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ|പരിഭാഷ മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടവ]] || [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ]] || [[വിക്കിപീഡിയ:മായ്ക്കൽ പുനഃപരിശോധന|മായ്ക്കൽ പുനഃപരിശോധന]] |- |[[പ്രത്യേകം:ഉപയോക്തൃഅവകാശങ്ങൾ/vijayanrajapuram|ഉപയോക്തൃ അവകാശപരിപാലനം]] |[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/vijayanrajapuram|ഉപയോക്തൃ സംഭാവനകൾ]] |[[വിക്കിപീഡിയ:കൈപ്പുസ്തകം|വിക്കിപീഡിയ - കൈപ്പുസ്തകം]] |[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2022|എന്റെ ഗ്രാമം 2022]] |- |[[ഫലകം:പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്]] |[[മീഡിയവിക്കി:Sitenotice]] |[[:വർഗ്ഗം:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഓൺലൈൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങൾ|തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] |[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php?cat=RTT&code=ml&type=lead&doit=Do+it HealthCare Translation task Force] |- | colspan="4" | |- |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ടാഗുകൾ|ടാഗുകൾ]] |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യൽ - സന്ദേശം|പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യൽ - സന്ദേശം]] |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പരിഭാഷ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ സന്ദേശം|പരിഭാഷ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ - സന്ദേശം]] |[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ഉപയോക്താക്കൾക്കള്ള സന്ദേശങ്ങൾ|ഉപയോക്താക്കൾക്കള്ള മറ്റ് സന്ദേശങ്ങൾ]] |- |} {| class="wikitable" | colspan="4" | [[വിക്കിപീഡിയ:പ്രധാന നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|'''പ്രധാന നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും''']] |- | [[വിക്കിപീഡിയർ]] || [[വിക്കിപീഡിയ:മര്യാദകൾ|മര്യാദകൾ]] || [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയ എന്തൊക്കെയല്ല|വിക്കിപീഡിയ എന്തൊക്കെയല്ല]] || [[വിക്കിപീഡിയ:നിയമസംഹിത|നിയമസംഹിത]] |- | [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം#നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കേണ്ട പ്രയോഗങ്ങൾ|ശ്രീ, ശ്രീമതി]] || [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം#അവലംബം (References)|അവലംബം]] || [[വിക്കിപീഡിയ:താത്പര്യവ്യത്യാസം|താത്പര്യവ്യത്യാസം]] || [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത]] |- | [[വിക്കിപീഡിയ:പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ|പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യൽ]], [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%97%E0%B4%82:%E0%B4%AA%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%86%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%8D_%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%82_%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%B5_(%E0%B4%8E%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%82)]] || [[:en:Wikipedia:Close paraphrasing|ക്ലോസ് പാരഫ്രൈസിംഗ്]] || [[വിക്കിപീഡിയ:ദയവായി പുതുമുഖങ്ങളെ കടിച്ചു കുടയരുത്|പുതുമുഖങ്ങളെ കടിച്ചു കുടയരുത്]] || [[വിക്കിപീഡിയ:വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിച്ച് കളിക്കൽ|വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിച്ച് കളിക്കൽ]] |- | [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കൽ നയം|ഒഴിവാക്കൽ നയം]]||[[വിക്കിപീഡിയ:മായ്ക്കൽ പുനഃപരിശോധന|മായ്ക്കൽ പുനഃപരിശോധന]] || [[വിക്കിപീഡിയ:തടയൽ നയം|തടയൽ നയം]]||[[വിക്കിപീഡിയ:ആത്മകഥ]], [[വിക്കിപീഡിയ:താത്പര്യവ്യത്യാസം]] |- | [[വിക്കിപീഡിയ:ആത്മകഥ|ആത്മകഥ]]|| [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം|യാന്ത്രികവിവർത്തനം- നയം]] || [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikipedia_is_not_a_reliable_source വിക്കിപീഡിയ അവലംബമാക്കരുത്] || <nowiki>{{draft|Title}}</nowiki> <nowiki>{{copypaste|url=URL|date=Date}}</nowiki> |- |[[വിക്കിപീഡിയ:ഉപയോക്തൃതാൾ|ഉപയോക്തൃതാൾ നയം]] |[[വിക്കിപീഡിയ:സംവാദം താളുകൾക്കായുള്ള മാർഗ്ഗരേഖകൾ|സംവാദം താൾ- മാർഗ്ഗരേഖകൾ]] |[[വിക്കിപീഡിയ:ഉപയോക്തൃനാമനയം|ഉപയോക്തൃനാമനയം]] | |- |} cbxy40ndamfxsqi20369775yl7j80vm ഘടകം:Params 828 631851 4632675 4630951 2026-06-23T19:23:34Z Grufo 182072 Upstream updates 4632675 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- LOCAL ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey] = val src[skey] = nil end end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `let` --[[ Module's private environment ]]-- -------------------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} -- Create a new context local function context_new (child_frame) local ctx = {} ctx.frame = child_frame:getParent() ctx.opipe = child_frame.args ctx.oparams = ctx.frame.args ctx.firstposonly = static_iface ctx.iterfunc = pairs ctx.sorttype = 0 ctx.n_parents = 0 ctx.n_children = 0 ctx.n_available = maxfill return ctx end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 local vname local chr for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] amap[key] = nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function push_cloned_stack (ctx, tbl) local newparams = {} local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.n_children = currsnap end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local tmp = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == 'without_sorting' then return nil, 2, false end tmp = sortfunctions[tmp] if tmp == nil then return nil, 1, false end return tmp or nil, 2, true end -- Parse optional user arguments of type `...|[let]|[...][number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after) local tbl, pin = {}, start_from local names if src[pin] ~= nil and src[pin]:match'^%s*let%s*$' and src[pin + 1] ~= nil and src[pin + 2] ~= nil then names = {} repeat names[get_parameter_name(src[pin + 1])] = src[pin + 2] pin = pin + 3 until src[pin] == nil or not src[pin]:match'^%s*let%s*$' or src[pin + 1] == nil or src[pin + 2] == nil end local tmp = tonumber(src[pin]) if tmp ~= nil and math.floor(tmp) == tmp then if tmp < 0 then tmp = -1 end local shf = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp do tbl[idx + shf] = src[idx] end pin = pin + tmp + 1 end if names ~= nil then for key, val in pairs(names) do tbl[key] = val end end return tbl, pin end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style) local style local shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, nargs = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, nargs, tmp, karg, varg end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 local keyw for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing` and `reinterpreting` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc = { true, true, true }, 3, start_from local trimn, trimu, iplain, pplain = true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu = tmp[1], tmp[2] optslots[1] = nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp = isep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[2] = nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp = psep_parse_opts[tmp], opts[argc] optslots[3] = nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg] = key margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix local gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix = '' gid = key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel = {} local canvas = {} local idx = 1 local s_pos = 1 local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key local val local spos1 local spos2 local pos1 local pos2 local pos3 = 0 local idx = 1 local lenplone = #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx] = val idx = idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local tbl = ctx.params local vars = {} local sortfn, tmp, do_sort = load_sort_opt(opts[2]) local argc = set_strings(vars, opts, tmp + 1) if argc < tmp then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache local len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache = {} len = 0 for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp = cache[idx] pmap[nss + 1] = pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --[[ Modifiers ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc = ipairs ctx.subset = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc = pairs ctx.subset = -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local retval = 0 for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen] = key store[key] = val tbl[key] = nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.params, {}, 1, nil, -1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end nnums = nnums + 1 tmp[key] = val end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = '' end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl = ctx.params local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin local nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift] = tbl[idx] tbl[idx] = nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} local nmax local nmin for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 local tmp for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] local tmp2 local argc local pos local refp if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tmp local ptn local tbl = ctx.params local newparams = {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch local ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') local nomatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') local yesmatch local ptn for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only) value_maps[looptype](ctx.params, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1] local tbl = ctx.params if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) local cache local len if do_sort then local words local wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache = {} len = 0 for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let]|[...][number of additional parameters]|[parameter -- 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let]|[...][number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only) map_names(ctx.params, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn] = nil tbl[get_parameter_name(repl)] = val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let]|[...]|[number of additional arguments]|[argument -- 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe local tmp if opts[1] ~= nil then tmp = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local argc tmp, argc = load_child_opts(opts, 2, 0) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end local groups = make_groups(ctx.params) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local cache = {} local mix_k, mix_v = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$', ctx.pipe[2] local tmp if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort order]|setting -- directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|pipe to library.snapshotting = function (ctx) push_cloned_stack(ctx, ctx.params) return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|pipe to library.remembering = function (ctx) push_cloned_stack(ctx, ctx.oparams) return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl = ctx.params local ncurrparent = ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params = ctx.children[currsnap] ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local parent local tmp = ctx.n_parents if tmp < 1 then parent = ctx.oparams else parent = ctx.parents[tmp] end tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params = ctx.parents[ncurrparent] ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 ctx.n_children = currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] local child = ctx.params ctx.params = parent ctx.parents[ncurrparent] = nil ctx.n_parents = ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent = ctx.params local currsnap = ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap] = nil ctx.n_children = currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = val nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = '' ret[nss + 3] = '' ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = key ret[nss + 3] = kvs ret[nss + 4] = val nss = nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] library.unique_coins = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key] = opts[tmp] opts[tmp] = nil end return library.list_values(ctx) end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params( ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1] = pps ret[nss + 2] = table.concat(cnv) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = key opts[2] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local tname if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname local fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params( ctx, function (key, val) opts[1] = val ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params( ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0] = gid model.args = group ret[nss + 1] = ccs ret[nss + 2] = ctx.frame:expandTemplate(model) nss = nss + 2 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) fdgmy2j5zj2k25i8s1rqr5wi8hre2zs ആനക്കല്ല് 0 636562 4632807 4628579 2026-06-24T11:48:14Z Malikaveedu 16584 4632807 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ആനക്കല്ല് | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥാനം | latd = 9 | latm = 33 | lats = 0 | latNS = N | longd = 76 | longm = 47 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[Kottayam district|കോട്ടയം]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686507 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = 04828 | registration_plate = KL-34(കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി), KL-05(കോട്ടയം) | blank1_name_sec1 = Coastline | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank2_name_sec1 = അടുത്ത നഗരം | blank2_info_sec1 = [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[ഈരാറ്റുപേട്ട]] | blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha|ലോകസഭാ]]മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = [[പത്തനംതിട്ട]] (കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം) | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|കാലാവസ്ഥ]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|ട്രോപ്പിക്കൽ മൺസൂൺ]] <small>([[Köppen climate classification|കോപ്പൻ]])</small> | blank2_name_sec2 = ശരാശരി വേനൽ താപനില | blank2_info_sec2 = {{convert|35|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = ശരാശരി തണുപ്പുകാല താപനില | blank3_info_sec2 = {{convert|18|°C|°F}} | website = | footnotes = }} [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ബ്ലോക്കിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ആനക്കല്ല്'''. [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]]-[[ഈരാറ്റുപേട്ട]] റോഡിൽ, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി പട്ടണത്തിന് സമീപത്താണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കോട്ടയത്തിന് 58 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായി ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] വാർഡുകളിൽ ഒന്നാണിത്. [[കപ്പാട്]], [[പിണ്ണാക്കനാട്]], [[തിടനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിടനാട്]], [[കാളകെട്ടി ഗ്രാമം|കാളകെട്ടി]], [[ചെമ്മലമറ്റം]], തോട്ടുമുഖം എന്നിവയാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ. == വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == * സെന്റ് ആന്റണീസ് പബ്ലിക് സ്കൂൾ. == അവലംബം == {{Kottayam district}} mntdev69lttrl2yw6dh017ttqtd397p സെന്റ് ആൻഡ്രൂ കത്തീഡ്രൽ 0 650388 4632682 4589146 2026-06-23T20:00:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632682 wikitext text/x-wiki {{copy edit|for=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2025 ജനുവരി}} {{Infobox church | name = സെൻ്റ് ആൻഡ്രൂ കത്തീഡ്രൽ<br />പട്രാസ് | fullname = | native_name = {{langx|el|Καθεδρικός Ναός Αγίου Ανδρέα}} | image = | image_size = 250 | pushpin map = | pushpin label position = | coordinates = {{Coord|38.2425|21.728056|type:landmark_region:GR|display=title,inline}} | location = [[പട്രാസ്]] | country = [[ഗ്രീസ്]] | denomination = [[ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ്]] | religious institute = | website = {{URL|https://www.agiosandreas.gr | Saint Andrew's Cathedral}} | bull date = | founded date = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = [[അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹാ]] | dedicated date = | consecrated date = | relics = | status = ദേവാലയം | functional status = സജീവം | heritage designation = | architect = [[അനസ്റ്റാസിയോസ് മെറ്റാക്സാസ്]]<br />ജോർജിയോസ് നോമിക്കോസ് | style = [[ബൈസന്റൈൻ വാസ്തുവിദ്യ]]/[[നിയോ-ബൈസന്റൈൻ]] | years built = | groundbreaking = 1908 | completed date = 1974 | capacity = 1,900 m<sup>2</sup> (area)<br /> 7,000 worshipers | length = {{convert|59.8|m|ft}} | width = {{convert|51.8|m|ft}} | tower quantity = | tower height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | bells = | bells hung = | bell weight = <!-- {{long ton|0| }} --> | parish = | metropolis = [[Metropolis of Patras|പട്രാസ്]] | province = | priestincharge = | organist = }} '''കത്തീഡ്രൽ ചർച്ച് ഓഫ് സെൻ്റ് ആൻഡ്രൂ''' എന്നും '''സെൻ്റ് ആൻഡ്രൂ ദേവാലയം''' അല്ലെങ്കിൽ കുറച്ചുകൂടി ലളിതമായി '''ഹാഗിയോസ് ആൻഡ്രിയാസ്''' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേവാലയം [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിലെ]] പത്രാസ് നഗരകേന്ദ്രത്തിന് പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്‌സ് സഭ|ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ്]] വിശ്വാസികളുടെ ദേവാലയമാണ്. അടുത്തുള്ള പഴയ സെന്റ് ആൻഡ്രൂ പള്ളിയോടൊപ്പം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ക്രിസ്ത്യൻ വിശ്വാസികൾക്ക് ഇത് ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. [[യേശു|യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ]] ആദ്യ അപ്പോസ്തലനായിരുന്ന [[അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹാ|അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹായ്ക്ക്]] സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവാലയമാണിത്. == ചരിത്രം == ഗ്രീക്ക് ബൈസന്റൈൻ ശൈലിയിൽ പണി കഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ ദേവാലയത്തിന്റെ നിർമ്മാണം 1908-ൽ വാസ്തുശില്പിയായ അനസ്താസിയോസ് മെറ്റാക്സസിന്റെയും തുടർന്ന് ജോർജിയസ് നോമിക്കോസിന്റേയും മേൽനോട്ടത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. നീണ്ട 66 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായ ഇത് 1974-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=http://ham.uop.gr/images/praktika-sin-ag-an.pdf |title=Saint Andrew in History and Arts, International Conference, 17–19 November 2006,(pdf document in Greek) |access-date=2025-01-29 |archive-date=2018-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424071946/http://ham.uop.gr/images/praktika-sin-ag-an.pdf |url-status=dead }}</ref> പള്ളി കെട്ടിടത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പഠിച്ചിട്ടുള്ള പത്രാസ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസർ ചാരിസ് ആൽക്ക്. അപ്പോസ്തോലോപൗലോസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പള്ളിയുടെ താഴത്തെ നില ഏകദേശം 1,900 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ളതും ഒന്നാം നില 700 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണവുമുള്ളതാണ് (ഗൈനക്കോണിറ്റിസായി ഉപയോഗിക്കുന്നു).<ref name="Apostolopoulos2009">[http://library.tee.gr/digital/m2301_2400/m2394/m2394_apostolopoulos1.pdf Dr. Charis Alk. Apostolopoulos, Laboratory of technology and strength of Materials, University of Patras, Article with title "Historical data from construction - damages in the structure of the new church of Saint Andrew in Patras", ''Proceedings of 3rd National Conference "Mild interventions for the protection of historic structures. New Design Trends"'', Ministry of Culture, Thessaloniki 2009, page 445 (pdf article in Greek)]</ref> ഏകദേശം 60 മീറ്റർ നീളവും, 52 മീറ്റർ വീതിയുമുള്ള പള്ളിയുടെ അകത്തളം 7,000 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നു.<ref name="Apostolopoulos20092">[http://library.tee.gr/digital/m2301_2400/m2394/m2394_apostolopoulos1.pdf Dr. Charis Alk. Apostolopoulos, Laboratory of technology and strength of Materials, University of Patras, Article with title "Historical data from construction - damages in the structure of the new church of Saint Andrew in Patras", ''Proceedings of 3rd National Conference "Mild interventions for the protection of historic structures. New Design Trends"'', Ministry of Culture, Thessaloniki 2009, page 445 (pdf article in Greek)]</ref> മറ്റ് സ്രോതസ്സുകൾ ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ വലുപ്പത്തിന് സമാനമായ അളവുകൾ നൽകുന്നു (ആദ്യ നിലയുടെ ഉൾപ്പെടുത്തൽ ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് വ്യത്യസ്ത അളവുകളാണുള്ളത്).<ref>[http://lyrasi.blogspot.gr/2012/01/blog-post_8701.html Blog of Historian-Researcher Giannis Lyras]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hellastime.gr/tourismos/religious-tourism/agios-andreas-patras.html|title=Hellas Time - Church of Saint Andrew (In Greek)|access-date=26 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120159/http://www.hellastime.gr/tourismos/religious-tourism/agios-andreas-patras.html|archive-date=19 January 2018|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.discoverhellas.gr/doyouknow.php?dia_id=17 Discover Hellas - Largest church in Greece (in Greek)]</ref><ref>[https://www.patrasinfo.com/%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82-%CF%80%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%82/ Saint Andrew Church information in the local website patrasinfo.com]</ref> [[ബെൽഗ്രേഡ്|ബെൽഗ്രേഡിലെ]] സെന്റ് സാവ കത്തീഡ്രലിനും [[സോഫിയ|സോഫിയയിലെ]] അലക്സാണ്ടർ നെവ്സ്കി കത്തീഡ്രലിനും ശേഷം ഗ്രീസിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഓർത്തഡോക്സ് പള്ളിയായും [[ബാൾക്കൻ|ബാൽക്കൻ]] പ്രദേശത്തെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ ബൈസന്റൈൻ ശൈലിയിലുള്ള പള്ളിയായും ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗ്രീസിലെ ഏറ്റവും വലിയ പള്ളിയായി അച്ചർണായിയിലെ സെന്റ് പാന്റലീമോൺ പള്ളിയെ മറ്റ് ചില സ്രോതസ്സുകൾ കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.vimaorthodoxias.gr/nea/agios-panteleimonas-acharnon-i-megalyteri-ekklisia-tis-elladas-foto/|title=Άγιος Παντελεήμονας Αχαρνών: Η μεγαλύτερη Εκκλησία της Ελλάδας|date=2017-07-27|newspaper=vimaorthodoxias.gr|language=el|accessdate=2021-04-06}}</ref> മധ്യ താഴികക്കുടത്തിന് മുകളിൽ 5 മീറ്റർ നീളമുള്ള, സ്വർണ്ണം പൂശിയ ഒരു കുരിശും മറ്റ് താഴികക്കുടങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ 12 ചെറിയ കുരിശുകളുണ്ട്.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Rc99ukbdo6E Video from a drone flying above the church (2015)]</ref> മറ്റ് താഴികക്കുടങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ 12 ചെറിയ കുരിശുകളുണ്ട്. ഈ കുരിശുകൾ യേശുവിനെയും അവന്റെ അപ്പോസ്തലന്മാരെയും പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു. പള്ളിയുടെ ഉൾവശം ബൈസന്റൈൻ ശൈലിയിലുള്ള ചുവർ ചിത്രങ്ങളും മൊസൈക്കുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. == തിരുശേഷിപ്പുകൾ == അപ്പൊസ്തലനായ വിശുദ്ധ [[അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹാ|അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹ]][[അന്ത്രയോസ് ശ്ലീഹാ|ായുടെ]] തിരുശേഷിപ്പുകൾ പള്ളിയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയിൽ ചെറുവിരൽ, അപ്പോസ്തലന്റെ തലയോട്ടിയുടെ മുകൾഭാഗം, അദ്ദേഹം രക്തസാക്ഷിത്വം വരിച്ച കുരിശിന്റെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം ഒരു പ്രത്യേക ദേവാലയത്തിലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. പോൾ ആറാമൻ മാർപ്പാപ്പയുടെ കൽപ്പനപ്രകാരം 1964 സെപ്റ്റംബറിൽ റോമിലെ സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ബസിലിക്കയിൽ നിന്ന് അപ്പോസ്തലന്റെ വിശുദ്ധ തലയോട്ടി അവിടേക്ക് അയച്ചുകൊടുത്തു. 1964 സെപ്റ്റംബർ 24 ന് പത്രാസിലെ ബിഷപ്പ് കോൺസ്റ്റന്റൈന് തിരുശേഷിപ്പ് സമർപ്പിച്ച 15 കർദ്ദിനാൾമാരുടെ സംഘത്തിന് കർദ്ദിനാൾ ബിയ നേതൃത്വം നൽകി. 1964 സെപ്റ്റംബർ 24-ന് പട്രാസിലെ ബിഷപ്പായിരുന്ന കോൺസ്റ്റന്റൈന് തിരുശേഷിപ്പ് സമർപ്പിച്ച 15 കർദ്ദിനാൾമാരുടെ സംഘത്തെ നയിച്ചത് കർദ്ദിനാൾ ബിയയായിരുന്നു.<ref>[http://archive.catholicherald.co.uk/article/2nd-october-1964/9/catholics-up-relic-returned-100-per-cent-to-greece Catholic Herald 2 October 1964 ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005406/http://archive.catholicherald.co.uk/article/2nd-october-1964/9/catholics-up-relic-returned-100-per-cent-to-greece|date=3 December 2013}}</ref> തലയോട്ടിയുടെ സ്വീകരണ ചടങ്ങിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളും (അവരിൽ പ്രധാനമന്ത്രി ജോർജിയോസ് പപ്പാൻഡ്രിയോ) നിരവധി ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ് ബിഷപ്പുമാരും പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=http://www.i-m-patron.gr/keimena/epanakomidi/kara.html|title=Reception of the precious skull of St. Andrew (in Greek)|access-date=26 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20080607140018/http://www.i-m-patron.gr/keimena/epanakomidi/kara.html|archive-date=7 June 2008|url-status=dead}}</ref><ref>[http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3237&thid=16509 Video of the reception ceremony from the Hellenic National AudioVisual Archive site]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നഗരത്തിലെ തെരുവുകളിലൂടെയുള്ള ഒരു ഘോഷയാത്രയ്ക്ക് ശേഷം, തലയോട്ടി പള്ളിക്കുള്ളിൽ വെള്ളികൊണ്ടുള്ള ഒര പ്രത്യേക തൊപ്പിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. കുരിശുയുദ്ധകാലത്ത് ബർഗണ്ടി ഡ്യൂക്ക് ഗ്രീസിൽ നിന്ന് വിശുദ്ധ ആൻഡ്രൂവിന്റെ കുരിശ് കൊണ്ടുവന്നു. കുരിശിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ മധ്യകാലഘട്ടം മുതൽ മാർസെയിലിലെ സെന്റ് വിക്ടറിന്റെ പള്ളിയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. 1980 ജനുവരി 19 ന് അവ പത്രാസിലേക്ക് തിരിച്ചയച്ചു. കർദ്ദിനാൾ റോജർ എച്ചെഗരെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള റോമൻ കത്തോലിക്കാ പ്രതിനിധി സംഘം പട്രാസ് ബിഷപ്പ് നിക്കോദേമസിന് അപ്പോസ്തലന്റെ കുരിശ് സമ്മാനിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.i-m-patron.gr/agios_andreas/istoriko_epanakomidis.html |title=Historical note on the reception of the cross of St. Andrew (in Greek) |access-date=2025-01-29 |archive-date=2008-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080129194739/http://www.i-m-patron.gr/agios_andreas/istoriko_epanakomidis.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://monumentshistoriques.free.fr/abbayes/victor/crypte.html Abbaye Saint-Victor de Marseille, monuments historiques en France (in French)]</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> File:Hagios_Andreas_Kuppel.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hagios_Andreas_Kuppel.jpg|ക്രിസ്തു പാന്റോക്രേറ്ററെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന സെന്റ് ആൻഡ്രൂ കത്തീഡ്രലിന്റെ താഴികക്കുടം File:Ι.Ναός_Αγ.Ανδρέα_04.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%99.%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3.%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1_04.jpg|ഉൾഭാഗം File:Σταυρός_μαρτυρίου_Αγίου_Ανδρέα,_Πάτρα.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%A3%CF%84%CE%B1%CF%85%CF%81%CF%8C%CF%82_%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1,_%CE%A0%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B1.jpg|ഉൾഭാഗം File:Cathedral_Agios_Andreas_-_Interior_by_ArmAg_(8).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedral_Agios_Andreas_-_Interior_by_ArmAg_(8).jpg|ഉൾഭാഗം File:Ι.Ναός_Αγ.Ανδρέα_01.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%99.%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3.%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1_01.jpg|പട്രാസ് നഗരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പനാജിയയെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന മാർബിൾ ടെംപ്ലണിന്റെയും ചുവർചിത്രങ്ങളുടെയും കാഴ്ച. File:Ι.Ναός_Αγ.Ανδρέα_08.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%99.%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3.%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1_08.jpg|പള്ളിയുടെ ഉൾഭാഗത്തെ കാഴ്ച. താഴികക്കുടത്തിന് താഴെ, മധ്യഭാഗത്തായി വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു നിലവിളക്ക് തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നതിൽ വിശുദ്ധരുടെയും അപ്പോസ്തലന്മാരുടെയും ചിത്രങ്ങൾ കാണാം, പരമ്പരാഗത ഗ്രീക്ക് ഓർത്തഡോക്സ് പള്ളികളിൽ ഇതിനെ ഹോറോസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. File:Cathedral_Agios_Andreas_-_Interior_by_ArmAg_(1).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedral_Agios_Andreas_-_Interior_by_ArmAg_(1).jpg|വിശുദ്ധ ആൻഡ്രൂവിന്റെ ഐക്കൺ File:Hagios_Andreas_Andreas.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hagios_Andreas_Andreas.jpg|വിശുദ്ധ അപ്പോസ്തലനായ ആൻഡ്രൂവും വിശുദ്ധ പത്രോസും യേശുക്രിസ്തുവുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്നതിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ചുമർചിത്രം. ഗ്രീക്കിൽ "Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν" ("ഞങ്ങൾ മിശിഹായെ കണ്ടെത്തി") എന്ന ലിഖിതം ഞങ്ങൾ വായിച്ചു, [[:en:Gospel_of_John|John 1:41]]) </gallery> == അവലംബം == 6dqqskecpxhjfs1kifv70c1ba9xcpvf സരസ്വതി മഹൽ ലൈബ്രറി, തഞ്ചാവൂർ 0 654672 4632592 4519111 2026-06-23T14:44:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632592 wikitext text/x-wiki {{Infobox library | name = സരസ്വതി മഹൽ ലൈബ്രറി, തഞ്ചാവൂർ | library_logo = | image = Saraswathi mahal library.jpg | caption = സരസ്വതി മഹൽ ലൈബ്രറി, തഞ്ചാവൂർ | location = [[തഞ്ചാവൂർ]], [[ഇന്ത്യ]] | type = മഥ്യകാല ഗ്രന്ഥശാല | coordinates = | established = 16 ആം നൂറ്റാണ്ട് | num_branches = N/A | collection_size = 49,000 ത്തിലധികം | items_collected = താളിയോലകളും കയ്യെഴുത്തുപ്രതികളും | annual_circulation = Open to public | pop_served = | budget = | director = | num_employees = | website = {{url|http://tmssmlibrary.com/|tmssmlibrary.com}} }} തമിഴ്‌നാട്ടിലെ [[തഞ്ചാവൂർ|തഞ്ചാവൂരിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ലൈബ്രറിയാണിത്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തഞ്ചാവൂരിലെ നായക് രാജാക്കന്മാർ സ്ഥാപിച്ച ഇത്, ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ലൈബ്രറികളിൽ ഒന്നാണ്.<ref>{{cite web |last1=Indian culture |title=Thanjavur Mah Serfojis Sarawswathi Mahal Library, Thanjavur |url=https://www.indiaculture.nic.in/thanjavur-mah-serfojis-sarawswathi-mahal-library-thanjavur |website=India culture |accessdate=7 January 2020}}</ref> തഞ്ചാവൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന സെർഫോജിയാണ് ഈ ഗ്രന്ഥാലയത്തെ പ്രശസ്തിയിലേക്കുയർത്തിയത്. തമിഴിലും സംസ്‌കൃതത്തിലും ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് ചില തദ്ദേശീയ ഭാഷകളിലും എഴുതിയ താളിയോലകളുടെയും കയ്യെഴുത്തുപ്രതികളുടെയും അപൂർവ ശേഖരം ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ശേഖരത്തിൽ 49,000-ത്തിലധികം വാല്യങ്ങളുണ്ട്, ഇവയിൽ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം ലൈബ്രറിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലൈബ്രറിയിൽ ഹോൾഡിംഗുകളുടെ പൂർണ്ണമായ കാറ്റലോഗ് ഉണ്ട്, അത് ഓൺലൈനിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നു. ചില അപൂർവ ഹോൾഡിംഗുകൾ മുൻകൂർ ക്രമീകരണത്തിലൂടെ സൈറ്റിൽ കാണാൻ കഴിയും. എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാനിക്ക ഈ ലൈബ്രറിയെ "ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ലൈബ്രറി എന്ന് പരാമർശിക്കുന്നു. <ref>See official website of the library, under External links, for details of holdings and access.</ref><ref>{{cite book|title=The Top Ten Temple Towns of India|publisher=Mark Age Publication|first=S.C.|last=Karkar|location=Kolkota|isbn=978-81-87952-12-1|year=2009|page=80}}</ref> ==ചരിത്രം== ശേഖരത്തിലെ അപൂർവ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ശേഖരത്തിലെ എല്ലാ വാല്യങ്ങളും മൈക്രോഫിലിമിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ലൈബ്രറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷനായി 1998 ൽ ലൈബ്രറി കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. ആദ്യ ഘട്ടമെന്ന നിലയിൽ, എളുപ്പത്തിൽ വിവരങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായി ലൈബ്രറി കാറ്റലോഗുകൾ കമ്പ്യൂട്ടറൈസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ==ചില അപൂർവ പുസ്തകങ്ങളും കൈയെഴുത്തുപ്രതികളും== * 1784-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഡോ. സാമുവൽ ജോൺസന്റെ നിഘണ്ടു. * 1791-ൽ ആംസ്റ്റർഡാമിൽ അച്ചടിച്ച ചിത്ര ബൈബിൾ. * 1807-ൽ അച്ചടിച്ച മദ്രാസ് അൽമാനാക്ക് * ലാവോസിയേഴ്‌സ് ട്രെയ്‌റ്റേ എലമെൻ്റെയർ ഡി ചിമി ("രസതന്ത്രത്തിൻ്റെ ഘടകങ്ങൾ") * രാജാ സെർഫോജി രണ്ടാമനെക്കുറിച്ചുള്ള ബിഷപ്പ് ഹെബറിന്റെ കുറിപ്പുകൾ * രാജാ സെർഫോജി രണ്ടാമനും സരസ്വതി മഹൽ ലൈബ്രറിക്കും വേണ്ടി ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ വാങ്ങിയ ലണ്ടനിലെ വില്യം ടോറിന്റെ കത്തിടപാടുകൾ. * ലോകത്തിലെ പുരാതന ഭൂപടങ്ങൾ * തഞ്ചാവൂരിലെ ടൗൺ പ്ലാനിംഗ് രേഖകൾ, ഭൂഗർഭ ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനം, ശുദ്ധജല വിതരണ ഡക്റ്റിംഗ് സംവിധാനം എന്നിവയുൾപ്പെടെ. ==ലൈബ്രറി മ്യൂസിയം== 1965-ൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധി കേന്ദ്ര ഇൻഫർമേഷൻ ആൻഡ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് മന്ത്രിയായിരുന്നപ്പോൾ ലൈബ്രറിയുടെ വികസനത്തിനായി ഫണ്ട് അനുവദിച്ചപ്പോൾ, ഉള്ളടക്കങ്ങൾ മൈക്രോഫിലിം ചെയ്യാനും കാറ്റലോഗ് ചെയ്യാനും ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. 2003-ൽ സ്ഥാപിതമായ നാഷണൽ മിഷൻ ഫോർ മാനുസ്ക്രിപ്റ്റിന് കീഴിലുള്ള ഒരു നിയുക്ത 'മാനുസ്ക്രിപ്റ്റ് കൺസർവേഷൻ സെന്റർ' (എംസിസി) കൂടിയാണിത് == പുറം കണ്ണികൾ == {{Commons category|Sarasvati Mahal Library}} * [https://web.archive.org/web/20041129095134/http://www.tmssmlibrary.com/ Sarasvati Mahal Library] — official website (archived) {{in lang|en}} * [http://cloud.ap.nic.in/disha/s2/s2intro.jsp Catalogue of Sanskrit Manuscripts at Saraswati Mahal Library, Tanjavur]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131009045009/http://cloud.ap.nic.in/disha/s2/s2intro.jsp |date=2013-10-09 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ഗ്രന്ഥാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തഞ്ചാവൂരിന്റെ ചരിത്രം]] h7fbfmq0nsxif6dl2d5d5dio2psxu1z ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc 3 658761 4632775 4559023 2026-06-24T08:54:08Z Cabayi 70216 [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Geoffroi]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Cabayi മാറ്റി: "[[Special:CentralAuth/Geoffroi|Geoffroi]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc|Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4559023 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Geoffroi | Geoffroi | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:15, 25 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) a03cbpg8ojfhxajhet9t0bd6dxy7eqq സമുദായ പരിഷ്കാരിണി (ആദ്യകാല ദ്വൈമാസിക) 0 660448 4632587 4573183 2026-06-23T14:27:07Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632587 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Samudaya Parishkarini}} തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും മാസത്തിൽ രണ്ടു വീതം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പത്രികയായിരുന്നു '''സമുദായ പരിഷ്കാരിണി'''. ഈ പത്രികയുടെ പ്രസാധകൻ നായർ സമുദായ നേതാവായിരുന്ന [[സി. കൃഷ്ണപിള്ള|സി. കൃഷ്ണപിള്ള, ബി.എ.]] ആയിരുന്നു. <ref>https://www.svadesabhimani.com/news/swadeshabhimani-HHAK2022-08-31-045810{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ചരിത്രം== സമുദായാചാരപരിഷ്കാരം, സമുദായ ധനകാര്യങ്ങൾ, മതാചാരങ്ങൾ മുതലായ വിഷയങ്ങളെ ഈ പത്രികയിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നു. ഓരോ ലക്കത്തിനും ഫുൾസ്താപ്പ് 8 - പുറം ഉണ്ടായിരുന്നു. "ഈ പത്രിക പ്രത്യേകിച്ചൊരു സമുദായത്തിന്നു മാത്രമായുള്ളതല്ലാ; എല്ലാ സമുദായങ്ങളുടേയും കാര്യങ്ങളെപ്പറ്റി പറയുന്നതാകുന്നു. വരിപ്പണം, തപാൽകൂലി ഉൾപ്പെടെ, കൊല്ലത്തിൽ 2- ബ്രി. രൂപ മാത്രം. മുൻകൂറായി പണമടയ്ക്കുകയോ, ആദ്യലക്കം വി.പി.യായി അയപ്പാൻ സമ്മതിക്കയോ ചെയ്യാതെ വരിക്കാരായി ചേർക്കുന്നതിനുള്ള അപേക്ഷകൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതല്ലാ." എന്ന് ആദ്യലക്കത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ==അവലംബം== <references/> maidh39ibx4cuf3b1va68c3gehhf0vn വിരലൻ മണലൂതി 0 665202 4632733 4606346 2026-06-24T03:30:55Z Sneha Forestry 184179 4632733 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Calidris subminuta - Pak Thale.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Calidris subminuta'' |volume=2016 |article-number=e.T22693392A93402557 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22693392A93402557.en |access-date=11 November 2021}}</ref> | taxon = Calidris subminuta | authority = ([[Alexander von Middendorff|Middendorff]], 1853) | synonyms = ''Erolia subminuta'' }} ''കാലിഡ്രിസ്'' ജനുസ്സിൽ ടെമ്മിങ്കി മണലൂതി (Temminck's stint) യുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ് '''വിരലൻ മണലൂതി'''.<ref>{{Cite journal |last=Černý |first=David |last2=Natale |first2=Rossy |date=2022 |title=Comprehensive taxon sampling and vetted fossils help clarify the time tree of shorebirds (Aves, Charadriiformes) |url=https://www.biorxiv.org/content/biorxiv/early/2021/07/16/2021.07.15.452585.full.pdf |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=177 |doi=10.1016/j.ympev.2022.107620}}</ref> ചെറിയ ഒരു വൈഡർ ആണ് . ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ [[പാലിയാർട്ടിക് മേഖല|വടക്കൻ ഏഷ്യ]] പ്രജനനം നടത്തുന്നു, തെക്ക്, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലും ഓസ്ട്രേലിയ ചെറിയ ഒരു വൈഡർ ആണ് . ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ ശൈത്യകാലത്ത് കുടിയേറുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://nzbirdsonline.org.nz/species/long-toed-stint#:~:text=Long-toed%20stints%20breed%20in,saline,%20brackish%20or%20freshwater%20habitats.&text=The%20global%20population%20of%20long,number%20more%20than%2025,000%20individuals.|title=Long-toed stint {{!}} New Zealand Birds Online|access-date=2024-06-22|website=nzbirdsonline.org.nz}}</ref>ചെളി നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇരതേടുന്ന ഇവ പ്രധാനമായും ചെറിയ ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, പ്രാണികൾ, ഒച്ചുകൾ എന്നിവയെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഈ പക്ഷിക്ക് മഞ്ഞകലർന്ന കാലുകളും ചെറിയ നേർത്ത ഇരുണ്ട കൊക്കും ഉണ്ട് . പ്രജനനം പ്രായമായ പക്ഷിക്ക് സമ്പന്നമായ തവിട്ടുനിറമാണ്, മുകളിൽ ഇരുണ്ട തൂവലുകളു അടിയിൽ വെളുത്തതുമാണ്. അവർക്ക് കണ്ണിന് മുകളിൽ ഒരു നേരിയ വരയും തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള കിരീടവുമുണ്ട്. == വിവരണം == 13 മുതൽ 16 സെന്റിമീറ്റർ വരെ (5 മുതൽ 6.3 ഇഞ്ച് വരെ) നീളമുള്ളതും 26.5 മുതൽ 30.5 സെന്റിമീറ്ററും (10.4 മുതൽ 12.0 ഇഞ്ച് വരെ. ഇതിന് ഏകദേശം {{Convert|25|g|1|abbr=on}} ഗ്രാം (0.9 ഔൺസ്) ഭാരമുണ്ട്. ഇതിന് ചെറിയ തലയും ചെറുതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ കൊക്കും ഉണ്ട്. കഴുത്ത് നേർത്തതും വയറ് വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും നീളമുള്ള കാലുകൾ നന്നായി പിന്നിലേക്ക് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാൽവിരലുകൾ നീളമുള്ളതും നേർത്തതുമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യഭാഗം. പ്രാഥമിക തൂവലുകൾ വാൽ വരെ നീളുന്നു. കിരീടം തവിട്ടുനിറമുള്ളതും കണ്ണിന് മുകളിൽ ഇളം നിറത്തിലുള്ള ഒരു വരയുണ്ട്. തൂവലുകളുടെ മുകൾഭാഗം തവിട്ടുനിറവും മധ്യഭാഗം ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറവുമാണ്. നെഞ്ച് ഇളം തവിട്ടുനിറവും അടിഭാഗം വെളുത്തതുമാണ്. കാലുകളും കാലുകളും മഞ്ഞയും കൊക്ക് ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറവുമാണ്, താഴത്തെ മാൻഡിബിളിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞയോ ഇളം തവിട്ടുനിറമോ ആണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}</ref> അതിന്റെ പറക്കൽ വിളി മറ്റ് സാൻഡ്പൈപ്പറുകളിൽ നിന്ന് ഇതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു. ചുവന്ന കഴുത്തുള്ള സ്റ്റെന്റുമായി (കാലിഡ്രിസ് റുഫികോലിസ്) തെറ്റിദ്ധരിക്കാമെങ്കിലും കൂടുതൽ നന്നായി നിർമ്മിച്ചതും ചെറുതുമാണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ വേനൽക്കാലത്ത് സൈബീരിയയിൽ നീളമുള്ള കാൽവിരലുകൾ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. [[ചുക്ചി ഉപദ്വീപ്]], കൊറിയാക് പീഠഭൂമി, കമാൻഡർ ദ്വീപുകൾ, കുരിൽ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇവയുടെ പ്രജനനരീതികളെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ചേ അറിയൂ, ഒഖോട്സ്ക് കടലിന്റെ അതിർത്തി, വടക്കൻ വെർഖോയാൻസ്കി ജില്ല, ഒബ് നദിക്കും [[ഇർട്ടൈഷ് നദി|ഇർത്തിഷ് നദി]] ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രജനന കാലത്തിനുശേഷം ഇത് ചൈന, ഇന്തോചൈന, മലേഷ്യ, ഫിലിപ്പീൻസ് എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ തെക്കോട്ടും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ബർമ്മ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, മാൽദ്വീപ് ദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. ഇത് ഒരു ശൈത്യകാലമാണ് (വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ ശൈത്യകാലത്ത്-ന്യൂ ഗിനിയയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും സന്ദർശിക്കുന്ന സന്ദർശകനും ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, സ്വീഡൻ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, മെലനേഷ്യ, ഹവായ്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ യുഎസ്എ, ബെറിംഗ് കടലിന്റെ പരിസരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാടോടിയാണ്. ശൈത്യകാല പരിധിയിൽ ആഴമില്ലാത്ത ശുദ്ധജലം അല്ലെങ്കിൽ ഉപ്പുവെള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, ചതുപ്പുകൾ, വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങൾ, തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ, ലഗൂണുകൾ, ചെളി തീരങ്ങൾ, മലിനജല കുളങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ തണ്ണീർത്തടാക ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ ഇത് സന്ദർശിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> ഈർപ്പമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നീണ്ട കാലുകൾ നിലനിൽക്കുന്ന തീറ്റകൾ, അതിന്റെ കൊക്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിലം പരിശോധിക്കുന്നു. മോളസ്ക്കുകൾ, ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, ഉഭയജീവികൾ, പ്രാണികൾ, മറ്റ് അകശേരുക്കൾ, വിത്തുകൾ എന്നിവയെ ഇത് ഭക്ഷിക്കുന്നു. മൃദുവായ ചെളിയിലോ അതിന്റെ തീറ്റ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള താഴ്ന്ന സസ്യജാലങ്ങളിലോ ഇത് പൊള്ളയായ അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> റഷ്യയിലെ അതിന്റെ പ്രജനന ശ്രേണിയിൽ തുന്ദ്ര, ടൈഗ, തുറന്ന പുൽമേടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചതുപ്പുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ. കൂടുണ്ടാക്കുന്ന സ്ഥലം മോസുകൾ, സെഡ്ജുകൾ, കുള്ളൻ വില്ലോസ് എന്നിവയുള്ള ഒരു പ്രദേശത്താണ്, സാധാരണയായി സെഡ്ജ് അല്ലെങ്കിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് കുന്നുകളിൽ നന്നായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആഴമില്ലാത്ത ഒരു താഴ്ചയാണ് ഇത്. നീളമുള്ള കാലുകൾക്ക് വളരെ വിശാലമായ ശ്രേണിയുണ്ട്, ആഗോളതലത്തിൽ 10,000 മുതൽ 100,000 വരെ വ്യക്തികൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 25, 000 പ്രജനന ജോഡികളുടെ പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടാകാം. ജനസംഖ്യയുടെ പ്രവണത അജ്ഞാതമാണെങ്കിലും ഐയുസിഎൻ ഈ പക്ഷിയെ ഏറ്റവും ആശങ്കയില്ലാത്തതായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേക ഭീഷണികളൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. .{{Reflist}} * ജോൺസൺ, ലാർസ് & പീറ്റർ ജെ. ഗ്രാന്റ് (1984). ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളുടെ തിരിച്ചറിവും തുഴച്ചിലും 77 * അൽസ്ട്രോം, പെർ & അർബൻ ഓൾസൺ (1989) പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ചുവന്ന കഴുത്തും നീളമുള്ള കാലുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു 82 (8) * റൌണ്ട്, ഫിലിപ്പ് ഡി. (1996) ലോംഗ്-ടോഡ് സ്റ്റിന്റ് ഇൻ കോൺവാൾഃ ദി ഫസ്റ്റ് റെക്കോർഡ് ഫോർ ദി വെസ്റ്റേൺ പാലിയാർട്ടിക് ബ്രിട്ടീഷ് ബേർഡ്സ് 89 (1) == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * ഒയ്സൌക്സ് ഫോട്ടോകൾ {{Scolopacidae|1}}{{Taxonbar}} [[വർഗ്ഗം:നീർപ്പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] oij9jcj3j2nbqvcq5wmmhc8kkw41j5p 4632736 4632733 2026-06-24T03:40:06Z Sneha Forestry 184179 4632736 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Calidris subminuta - Pak Thale.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Calidris subminuta'' |volume=2016 |article-number=e.T22693392A93402557 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22693392A93402557.en |access-date=11 November 2021}}</ref> | taxon = Calidris subminuta | authority = ([[Alexander von Middendorff|Middendorff]], 1853) | synonyms = ''Erolia subminuta'' }} ''കാലിഡ്രിസ്'' ജനുസ്സിൽ ടെമ്മിങ്കി മണലൂതി (Temminck's stint) യുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ് '''വിരലൻ മണലൂതി'''.<ref>{{Cite journal |last=Černý |first=David |last2=Natale |first2=Rossy |date=2022 |title=Comprehensive taxon sampling and vetted fossils help clarify the time tree of shorebirds (Aves, Charadriiformes) |url=https://www.biorxiv.org/content/biorxiv/early/2021/07/16/2021.07.15.452585.full.pdf |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=177 |doi=10.1016/j.ympev.2022.107620}}</ref>. ഇത് ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയാണ്.പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദമായ കാലിഡ്രിസ് അല്ലെങ്കിൽ സ്കാലിഡ്രിസിൽ നിന്നാണ് ഈ ജനുസ് നാമം ഉണ്ടായത്, ചാരനിറത്തിലുള്ള ചില ജലാശയ പക്ഷികളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സബ് മൈന്യൂട്ട എന്ന സ്പീഷീസ് നാമമാകട്ടെ - സബ് (അർത്ഥം - സാമ്യമുള്ള), മൈന്യൂട്ട (അർത്ഥം - ചെറിയത്) - കുരുവി മണലൂതി (little stint ''Calidris minuta'') യുമായുള്ള ഇതിന്റെ സാമ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ [[പാലിയാർട്ടിക് മേഖല|വടക്കൻ ഏഷ്യ]] പ്രജനനം നടത്തുന്നു, തെക്ക്, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലും ഓസ്ട്രേലിയ ചെറിയ ഒരു വൈഡർ ആണ് . ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ ശൈത്യകാലത്ത് കുടിയേറുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://nzbirdsonline.org.nz/species/long-toed-stint#:~:text=Long-toed%20stints%20breed%20in,saline,%20brackish%20or%20freshwater%20habitats.&text=The%20global%20population%20of%20long,number%20more%20than%2025,000%20individuals.|title=Long-toed stint {{!}} New Zealand Birds Online|access-date=2024-06-22|website=nzbirdsonline.org.nz}}</ref>ചെളി നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇരതേടുന്ന ഇവ പ്രധാനമായും ചെറിയ ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, പ്രാണികൾ, ഒച്ചുകൾ എന്നിവയെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഈ പക്ഷിക്ക് മഞ്ഞകലർന്ന കാലുകളും ചെറിയ നേർത്ത ഇരുണ്ട കൊക്കും ഉണ്ട് . പ്രജനനം പ്രായമായ പക്ഷിക്ക് സമ്പന്നമായ തവിട്ടുനിറമാണ്, മുകളിൽ ഇരുണ്ട തൂവലുകളു അടിയിൽ വെളുത്തതുമാണ്. അവർക്ക് കണ്ണിന് മുകളിൽ ഒരു നേരിയ വരയും തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള കിരീടവുമുണ്ട്. == വിവരണം == 13 മുതൽ 16 സെന്റിമീറ്റർ വരെ (5 മുതൽ 6.3 ഇഞ്ച് വരെ) നീളമുള്ളതും 26.5 മുതൽ 30.5 സെന്റിമീറ്ററും (10.4 മുതൽ 12.0 ഇഞ്ച് വരെ. ഇതിന് ഏകദേശം {{Convert|25|g|1|abbr=on}} ഗ്രാം (0.9 ഔൺസ്) ഭാരമുണ്ട്. ഇതിന് ചെറിയ തലയും ചെറുതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ കൊക്കും ഉണ്ട്. കഴുത്ത് നേർത്തതും വയറ് വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും നീളമുള്ള കാലുകൾ നന്നായി പിന്നിലേക്ക് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാൽവിരലുകൾ നീളമുള്ളതും നേർത്തതുമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യഭാഗം. പ്രാഥമിക തൂവലുകൾ വാൽ വരെ നീളുന്നു. കിരീടം തവിട്ടുനിറമുള്ളതും കണ്ണിന് മുകളിൽ ഇളം നിറത്തിലുള്ള ഒരു വരയുണ്ട്. തൂവലുകളുടെ മുകൾഭാഗം തവിട്ടുനിറവും മധ്യഭാഗം ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറവുമാണ്. നെഞ്ച് ഇളം തവിട്ടുനിറവും അടിഭാഗം വെളുത്തതുമാണ്. കാലുകളും കാലുകളും മഞ്ഞയും കൊക്ക് ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറവുമാണ്, താഴത്തെ മാൻഡിബിളിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞയോ ഇളം തവിട്ടുനിറമോ ആണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}</ref> അതിന്റെ പറക്കൽ വിളി മറ്റ് സാൻഡ്പൈപ്പറുകളിൽ നിന്ന് ഇതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു. ചുവന്ന കഴുത്തുള്ള സ്റ്റെന്റുമായി (കാലിഡ്രിസ് റുഫികോലിസ്) തെറ്റിദ്ധരിക്കാമെങ്കിലും കൂടുതൽ നന്നായി നിർമ്മിച്ചതും ചെറുതുമാണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ വേനൽക്കാലത്ത് സൈബീരിയയിൽ നീളമുള്ള കാൽവിരലുകൾ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. [[ചുക്ചി ഉപദ്വീപ്]], കൊറിയാക് പീഠഭൂമി, കമാൻഡർ ദ്വീപുകൾ, കുരിൽ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇവയുടെ പ്രജനനരീതികളെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ചേ അറിയൂ, ഒഖോട്സ്ക് കടലിന്റെ അതിർത്തി, വടക്കൻ വെർഖോയാൻസ്കി ജില്ല, ഒബ് നദിക്കും [[ഇർട്ടൈഷ് നദി|ഇർത്തിഷ് നദി]] ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രജനന കാലത്തിനുശേഷം ഇത് ചൈന, ഇന്തോചൈന, മലേഷ്യ, ഫിലിപ്പീൻസ് എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ തെക്കോട്ടും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ബർമ്മ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, മാൽദ്വീപ് ദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. ഇത് ഒരു ശൈത്യകാലമാണ് (വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ ശൈത്യകാലത്ത്-ന്യൂ ഗിനിയയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും സന്ദർശിക്കുന്ന സന്ദർശകനും ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, സ്വീഡൻ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, മെലനേഷ്യ, ഹവായ്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ യുഎസ്എ, ബെറിംഗ് കടലിന്റെ പരിസരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാടോടിയാണ്. ശൈത്യകാല പരിധിയിൽ ആഴമില്ലാത്ത ശുദ്ധജലം അല്ലെങ്കിൽ ഉപ്പുവെള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, ചതുപ്പുകൾ, വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങൾ, തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ, ലഗൂണുകൾ, ചെളി തീരങ്ങൾ, മലിനജല കുളങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ തണ്ണീർത്തടാക ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ ഇത് സന്ദർശിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> ഈർപ്പമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നീണ്ട കാലുകൾ നിലനിൽക്കുന്ന തീറ്റകൾ, അതിന്റെ കൊക്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിലം പരിശോധിക്കുന്നു. മോളസ്ക്കുകൾ, ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, ഉഭയജീവികൾ, പ്രാണികൾ, മറ്റ് അകശേരുക്കൾ, വിത്തുകൾ എന്നിവയെ ഇത് ഭക്ഷിക്കുന്നു. മൃദുവായ ചെളിയിലോ അതിന്റെ തീറ്റ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള താഴ്ന്ന സസ്യജാലങ്ങളിലോ ഇത് പൊള്ളയായ അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> റഷ്യയിലെ അതിന്റെ പ്രജനന ശ്രേണിയിൽ തുന്ദ്ര, ടൈഗ, തുറന്ന പുൽമേടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചതുപ്പുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ. കൂടുണ്ടാക്കുന്ന സ്ഥലം മോസുകൾ, സെഡ്ജുകൾ, കുള്ളൻ വില്ലോസ് എന്നിവയുള്ള ഒരു പ്രദേശത്താണ്, സാധാരണയായി സെഡ്ജ് അല്ലെങ്കിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് കുന്നുകളിൽ നന്നായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആഴമില്ലാത്ത ഒരു താഴ്ചയാണ് ഇത്. നീളമുള്ള കാലുകൾക്ക് വളരെ വിശാലമായ ശ്രേണിയുണ്ട്, ആഗോളതലത്തിൽ 10,000 മുതൽ 100,000 വരെ വ്യക്തികൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 25, 000 പ്രജനന ജോഡികളുടെ പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടാകാം. ജനസംഖ്യയുടെ പ്രവണത അജ്ഞാതമാണെങ്കിലും ഐയുസിഎൻ ഈ പക്ഷിയെ ഏറ്റവും ആശങ്കയില്ലാത്തതായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേക ഭീഷണികളൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. .{{Reflist}} * ജോൺസൺ, ലാർസ് & പീറ്റർ ജെ. ഗ്രാന്റ് (1984). ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളുടെ തിരിച്ചറിവും തുഴച്ചിലും 77 * അൽസ്ട്രോം, പെർ & അർബൻ ഓൾസൺ (1989) പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ചുവന്ന കഴുത്തും നീളമുള്ള കാലുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു 82 (8) * റൌണ്ട്, ഫിലിപ്പ് ഡി. (1996) ലോംഗ്-ടോഡ് സ്റ്റിന്റ് ഇൻ കോൺവാൾഃ ദി ഫസ്റ്റ് റെക്കോർഡ് ഫോർ ദി വെസ്റ്റേൺ പാലിയാർട്ടിക് ബ്രിട്ടീഷ് ബേർഡ്സ് 89 (1) == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * ഒയ്സൌക്സ് ഫോട്ടോകൾ {{Scolopacidae|1}}{{Taxonbar}} [[വർഗ്ഗം:നീർപ്പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] 9hpwsj30agmysxtkhr33fogs5ikr4df 4632739 4632736 2026-06-24T03:44:21Z Malikaveedu 16584 4632739 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Calidris subminuta - Pak Thale.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Calidris subminuta'' |volume=2016 |article-number=e.T22693392A93402557 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22693392A93402557.en |access-date=11 November 2021}}</ref> | taxon = Calidris subminuta | authority = ([[Alexander von Middendorff|Middendorff]], 1853) | synonyms = ''Erolia subminuta'' }} ''കാലിഡ്രിസ്'' ജനുസ്സിൽ ടെമ്മിങ്കി മണലൂതി (Temminck's stint) യുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ് '''വിരലൻ മണലൂതി'''.<ref>{{Cite journal |last=Černý |first=David |last2=Natale |first2=Rossy |date=2022 |title=Comprehensive taxon sampling and vetted fossils help clarify the time tree of shorebirds (Aves, Charadriiformes) |url=https://www.biorxiv.org/content/biorxiv/early/2021/07/16/2021.07.15.452585.full.pdf |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=177 |doi=10.1016/j.ympev.2022.107620}}</ref>. ഇത് ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയാണ്. പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദമായ കാലിഡ്രിസ് അല്ലെങ്കിൽ സ്കാലിഡ്രിസിൽ നിന്നാണ് ഈ ജനുസ് നാമം ഉണ്ടായത്, ചാരനിറത്തിലുള്ള ചില ജലാശയ പക്ഷികളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സബ് മൈന്യൂട്ട എന്ന സ്പീഷീസ് നാമമാകട്ടെ - സബ് (അർത്ഥം - സാമ്യമുള്ള), മൈന്യൂട്ട (അർത്ഥം - ചെറിയത്) - കുരുവി മണലൂതി (little stint ''Calidris minuta'') യുമായുള്ള ഇതിന്റെ സാമ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ [[പാലിയാർട്ടിക് മേഖല|വടക്കൻ ഏഷ്യ]] പ്രജനനം നടത്തുന്നു, തെക്ക്, തെക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലും ഓസ്ട്രേലിയ ചെറിയ ഒരു വൈഡർ ആണ് . ശക്തമായ ദേശാടന സ്വഭാവമുള്ള ഇവ ശൈത്യകാലത്ത് കുടിയേറുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://nzbirdsonline.org.nz/species/long-toed-stint#:~:text=Long-toed%20stints%20breed%20in,saline,%20brackish%20or%20freshwater%20habitats.&text=The%20global%20population%20of%20long,number%20more%20than%2025,000%20individuals.|title=Long-toed stint {{!}} New Zealand Birds Online|access-date=2024-06-22|website=nzbirdsonline.org.nz}}</ref>ചെളി നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇരതേടുന്ന ഇവ പ്രധാനമായും ചെറിയ ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, പ്രാണികൾ, ഒച്ചുകൾ എന്നിവയെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഈ പക്ഷിക്ക് മഞ്ഞകലർന്ന കാലുകളും ചെറിയ നേർത്ത ഇരുണ്ട കൊക്കും ഉണ്ട് . പ്രജനനം പ്രായമായ പക്ഷിക്ക് സമ്പന്നമായ തവിട്ടുനിറമാണ്, മുകളിൽ ഇരുണ്ട തൂവലുകളു അടിയിൽ വെളുത്തതുമാണ്. അവർക്ക് കണ്ണിന് മുകളിൽ ഒരു നേരിയ വരയും തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള കിരീടവുമുണ്ട്. == വിവരണം == 13 മുതൽ 16 സെന്റിമീറ്റർ വരെ (5 മുതൽ 6.3 ഇഞ്ച് വരെ) നീളമുള്ളതും 26.5 മുതൽ 30.5 സെന്റിമീറ്ററും (10.4 മുതൽ 12.0 ഇഞ്ച് വരെ. ഇതിന് ഏകദേശം {{Convert|25|g|1|abbr=on}} ഗ്രാം (0.9 ഔൺസ്) ഭാരമുണ്ട്. ഇതിന് ചെറിയ തലയും ചെറുതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ കൊക്കും ഉണ്ട്. കഴുത്ത് നേർത്തതും വയറ് വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും നീളമുള്ള കാലുകൾ നന്നായി പിന്നിലേക്ക് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാൽവിരലുകൾ നീളമുള്ളതും നേർത്തതുമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യഭാഗം. പ്രാഥമിക തൂവലുകൾ വാൽ വരെ നീളുന്നു. കിരീടം തവിട്ടുനിറമുള്ളതും കണ്ണിന് മുകളിൽ ഇളം നിറത്തിലുള്ള ഒരു വരയുണ്ട്. തൂവലുകളുടെ മുകൾഭാഗം തവിട്ടുനിറവും മധ്യഭാഗം ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറവുമാണ്. നെഞ്ച് ഇളം തവിട്ടുനിറവും അടിഭാഗം വെളുത്തതുമാണ്. കാലുകളും കാലുകളും മഞ്ഞയും കൊക്ക് ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറവുമാണ്, താഴത്തെ മാൻഡിബിളിന്റെ അടിഭാഗം മഞ്ഞയോ ഇളം തവിട്ടുനിറമോ ആണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}</ref> അതിന്റെ പറക്കൽ വിളി മറ്റ് സാൻഡ്പൈപ്പറുകളിൽ നിന്ന് ഇതിനെ വേർതിരിക്കുന്നു. ചുവന്ന കഴുത്തുള്ള സ്റ്റെന്റുമായി (കാലിഡ്രിസ് റുഫികോലിസ്) തെറ്റിദ്ധരിക്കാമെങ്കിലും കൂടുതൽ നന്നായി നിർമ്മിച്ചതും ചെറുതുമാണ്.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ വേനൽക്കാലത്ത് സൈബീരിയയിൽ നീളമുള്ള കാൽവിരലുകൾ പ്രജനനം നടത്തുന്നു. [[ചുക്ചി ഉപദ്വീപ്]], കൊറിയാക് പീഠഭൂമി, കമാൻഡർ ദ്വീപുകൾ, കുരിൽ ദ്വീപുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇവയുടെ പ്രജനനരീതികളെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ചേ അറിയൂ, ഒഖോട്സ്ക് കടലിന്റെ അതിർത്തി, വടക്കൻ വെർഖോയാൻസ്കി ജില്ല, ഒബ് നദിക്കും [[ഇർട്ടൈഷ് നദി|ഇർത്തിഷ് നദി]] ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രജനന കാലത്തിനുശേഷം ഇത് ചൈന, ഇന്തോചൈന, മലേഷ്യ, ഫിലിപ്പീൻസ് എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ തെക്കോട്ടും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ബർമ്മ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, മാൽദ്വീപ് ദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറുന്നു. ഇത് ഒരു ശൈത്യകാലമാണ് (വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ ശൈത്യകാലത്ത്-ന്യൂ ഗിനിയയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും സന്ദർശിക്കുന്ന സന്ദർശകനും ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, സ്വീഡൻ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, മെലനേഷ്യ, ഹവായ്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ യുഎസ്എ, ബെറിംഗ് കടലിന്റെ പരിസരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഒരു നാടോടിയാണ്. ശൈത്യകാല പരിധിയിൽ ആഴമില്ലാത്ത ശുദ്ധജലം അല്ലെങ്കിൽ ഉപ്പുവെള്ള പ്രദേശങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, ചതുപ്പുകൾ, വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലങ്ങൾ, തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ, ലഗൂണുകൾ, ചെളി തീരങ്ങൾ, മലിനജല കുളങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ തണ്ണീർത്തടാക ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ ഇത് സന്ദർശിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> ഈർപ്പമുള്ള ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നീണ്ട കാലുകൾ നിലനിൽക്കുന്ന തീറ്റകൾ, അതിന്റെ കൊക്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിലം പരിശോധിക്കുന്നു. മോളസ്ക്കുകൾ, ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ, ഉഭയജീവികൾ, പ്രാണികൾ, മറ്റ് അകശേരുക്കൾ, വിത്തുകൾ എന്നിവയെ ഇത് ഭക്ഷിക്കുന്നു. മൃദുവായ ചെളിയിലോ അതിന്റെ തീറ്റ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള താഴ്ന്ന സസ്യജാലങ്ങളിലോ ഇത് പൊള്ളയായ അവസ്ഥയിൽ വസിക്കുന്നു.<ref name="Australian">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861|title=''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint|access-date=2014-02-18|website=Species Profile and Threats Database|publisher=Australian Government: Department of the Environment}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=861 "''Calidris subminuta'' — Long-toed Stint"]. </cite></ref> റഷ്യയിലെ അതിന്റെ പ്രജനന ശ്രേണിയിൽ തുന്ദ്ര, ടൈഗ, തുറന്ന പുൽമേടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചതുപ്പുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ. കൂടുണ്ടാക്കുന്ന സ്ഥലം മോസുകൾ, സെഡ്ജുകൾ, കുള്ളൻ വില്ലോസ് എന്നിവയുള്ള ഒരു പ്രദേശത്താണ്, സാധാരണയായി സെഡ്ജ് അല്ലെങ്കിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് കുന്നുകളിൽ നന്നായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആഴമില്ലാത്ത ഒരു താഴ്ചയാണ് ഇത്. നീളമുള്ള കാലുകൾക്ക് വളരെ വിശാലമായ ശ്രേണിയുണ്ട്, ആഗോളതലത്തിൽ 10,000 മുതൽ 100,000 വരെ വ്യക്തികൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 25, 000 പ്രജനന ജോഡികളുടെ പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടാകാം. ജനസംഖ്യയുടെ പ്രവണത അജ്ഞാതമാണെങ്കിലും ഐയുസിഎൻ ഈ പക്ഷിയെ ഏറ്റവും ആശങ്കയില്ലാത്തതായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേക ഭീഷണികളൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} * ജോൺസൺ, ലാർസ് & പീറ്റർ ജെ. ഗ്രാന്റ് (1984). ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളുടെ തിരിച്ചറിവും തുഴച്ചിലും 77 * അൽസ്ട്രോം, പെർ & അർബൻ ഓൾസൺ (1989) പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ചുവന്ന കഴുത്തും നീളമുള്ള കാലുകളും ബ്രിട്ടീഷ് പക്ഷികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു 82 (8) * റൌണ്ട്, ഫിലിപ്പ് ഡി. (1996) ലോംഗ്-ടോഡ് സ്റ്റിന്റ് ഇൻ കോൺവാൾഃ ദി ഫസ്റ്റ് റെക്കോർഡ് ഫോർ ദി വെസ്റ്റേൺ പാലിയാർട്ടിക് ബ്രിട്ടീഷ് ബേർഡ്സ് 89 (1) == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * ഒയ്സൌക്സ് ഫോട്ടോകൾ {{Scolopacidae|1}}{{Taxonbar}} [[വർഗ്ഗം:നീർപ്പക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം സ്ഥിതി ഒട്ടും ആശങ്കാജനകമല്ലാത്ത ജീവികൾ]] 3mmm2se6u2u4a1857huiyo9kze4yryn റോണി കെ. ബേബി 0 668678 4632806 4631224 2026-06-24T11:46:41Z Malikaveedu 16584 4632806 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = റോണി കെ ബേബി | image = | caption = | office = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം | termstart = മെയ് 2026 | termend = | constituency = [[Kanjirappally (State Assembly constituency)|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] | predecessor = [[എൻ. ജയരാജ്]] | successor = | birth_name = റോണി കെ. ബേബി | birth_date = {{Birth year and age|1977}} | birth_place = [[കോട്ടയം ജില്ല]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alma_mater = [[ഹൈദരാബാദ് സർവകലാശാല]] | occupation = അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസർ, രാഷ്ട്രമീമാംസകൻ | education = ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (MA, B.Ed) | parents = മാത്യു ജോസഫ് (പിതാവ്) | spouse = മെറീന | children = ഹന്ന }} പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കേരളത്തിൽനിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണനുമാണ് '''റോണി കുന്നേൽ ബേബി'''. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ അദ്ദേഹം 2026-ൽ നടന്ന കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുൻ എം.എൽ.എ.യും [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)|കേരളാ കോൺഗ്രസ് (എം)]] സ്ഥാനാർത്ഥിയും തുടർച്ചയായി 3 തവണ എം.എൽ.എ.യുമായിരുന്ന [[എൻ. ജയരാജ്|എൻ. ജയരാജിനെ]] പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് കേരള നിയമസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളിയിൽ]] [[ആനക്കല്ല്]] ഗ്രാമത്തിലെ കുന്നേൽ വീട്ടിലാണ് റോണി കെ. ബേബി ജനിച്ചത്. നെടുങ്കണ്ടം സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് ഹൈസ്കൂളിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം [[അരുവിത്തുറ|അരുവിത്തുറയിലെ]] സെൻ്റ് ജോർജ്ജ് കോളേജിൽനിന്ന് ബിരുദം നേടി. [[ഹൈദരാബാദ് സർവകലാശാല|ഹൈദരാബാദ് സർവ്വകലാശാലയിൽനിന്ന്]] ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും ബി.എഡും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ അദ്ധ്യാപകനായി തന്റെ ജോലി തുടർന്നു. 2001–ൽ തലയോലപ്പറമ്പ് ദേവസ്വം ബോർഡ് കോളജിൽ താത്കാലിക അദ്ധ്യാപകനാ ആംദ്യ ജോലി ചെയ്തു. പിന്നീട് നിയമനം ലഭിച്ചതു വൈക്കം കൊതവറ സെൻറ് സേവ്യേഴ്സ് കോളേജിലായിരുന്നു. സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം കാഞ്ഞിരപ്പള്ളിയിലെ സെന്റ് ഡോമിനിക്സ് കോളജിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ കാലത്ത് [[കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ]] (കെ.എസ്.യു.), [[ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സ്|ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] എന്നിവയുടെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. നിലവിൽ കോട്ടയം ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയാണ്. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 2026ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)|കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]] നിരവധി തവണ കൈവശം വച്ചിരുന്ന [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] നിയോജകമണ്ഡലത്തിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ റോണി മത്സരിച്ചു. റബ്ബർ കർഷകരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ രംഗത്തെ അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങൾ, [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] മലയോര പ്രദേശങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയിലൂന്നിയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണം നടത്തിയത്. 56,646 വോട്ടുകൾ നേടിയ റോണി കേരള കോൺഗ്രസ് (എം) പാർട്ടിയുടെ നിലവിലെ എം.എൽ.എ.യായിരുന്ന [[എൻ. ജയരാജ്|എൻ. ജയരാജിനെ]] 5,772 വോട്ടുകൾക്കാണ് പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം == === 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! scope="col" style="width:130px" |പാർട്ടി ! scope="col" style="width:220px" |സ്ഥാനാർത്ഥി ! scope="col" style="width:80px" |വോട്ടുകൾ ! scope="col" style="width:50px" |% ! scope="col" style="width:50px" |±% |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | | scope="row" style="text-align:left" |'''[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി]]''' | style="text-align:left" |'''റോണി കെ ബേബി''' |'''56646''' |'''41.66''' |- | style="background-color: #E80909" | | scope="row" style="text-align:left" |[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)|കെ. സി. (എം.]] | style="text-align:left" |[[എൻ. ജയരാജ്]] |50874 |37.41 | |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | | scope="row" style="text-align:left" |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]] | style="text-align:left" |ജോർജ് കുര്യൻ |26984 |19.84 | |- ! colspan="2" style="text-align:left" |വിജയത്തിന്റെ മാർജിൻ !5772 !4.25 ! |- ! colspan="2" style="text-align:left" |മൊത്തം സാധുവായ വോട്ടുകൾ !1,35,988 ! ! |- | colspan="2" style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}; text-align:left" |'''[[Indian National Congress|INC]] gain''' from [[Kerala Congress (M)|KC(M)]] |'''സ്വിംഗ്''' | | |} == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1983-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] kvh4xvc1ermqttsyrftnwlcxfpm8isv സുധീർഷാ പലോട് 0 668687 4632671 4628767 2026-06-23T18:51:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632671 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = സുധീർഷാ പലോട് | image = | caption = | office = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം | termstart = മെയ് 2026 | termend = | constituency = [[Trivandrum (State Assembly constituency)|വാമനപുരം]] | predecessor = [[ഡി.കെ. മുരളി ]] | successor = | birth_name = സുധീർഷാ | birth_date = {{Birth year and age|1987}} | birth_place = കൊല്ലൂർക്കോണം, [[പാലോട്]], [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alma_mater = ഇക്ബാൽ കോളേജ്, [[കേരള സർവകലാശാല]]. | occupation = [[കർഷകൻ]], സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ | education = ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബി.എസ്‌സി (2008) | parents = | spouse = | children = }} '''സുധീർഷാ പാലോട്''' (ജനനം, 1987) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] പ്രവർത്തകനാണ്. [[വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നാണ് അദ്ദേഹം [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിൽ]] എത്തിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://election.madhyamam.com/|title=Madhyamam - Election Polls|access-date=2026-05-26|website=election.madhyamam.com|language=en|archive-date=2020-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128184200/http://election.madhyamam.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Apr/02/vamanapuram-faces-renewed-udf-push-after-50-years-of-left-reign|title=Vamanapuram faces renewed UDF push after 50 years of Left reign|access-date=2026-05-26|last=S|first=Shan A.|date=2026-04-02|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[പാലോട്]] കൊല്ലൂർക്കോണം സ്വദേശിയാണ് സുധീർഷാ. എ. സലാഹുദ്ദീനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. 2008-ൽ [[കേരള സർ‌വകലാശാല|കേരള സർവകലാശാലയിലെ]] ഇഖ്ബാൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[ഗണിതം|ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബി. എസ്സി ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം കൃഷി തൊഴിലായി സ്വീകരിച്ച വ്യക്തിയാണ്. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ യുവജനവിഭാഗമായ [[ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സ്|യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ]] ജില്ലാ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/district-news/thiruvananthapuram/2026/05/07/sudheersha-palode-vamanapuram-win.html|title=ജയന്റ് കില്ലർ റോളിൽ സുധീർഷാ പാലോട്; അരനൂറ്റാണ്ടായി ഇടതു കോട്ടയായ വാമനപുരത്ത് നേടിയത് അട്ടിമറിജയം|access-date=2026-05-26|website=@manoramaonline|language=ml}}</ref> തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന് നൽകിയ സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ അദ്ദേഹം 33 ലക്ഷം രൂപയുടെ സ്വത്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=467|title=Muhammed Sudheersha S(Indian National Congress(INC)):Constituency- VAMANAPURAM(THIRUVANANTHAPURAM) - Affidavit Information of Candidate|access-date=2026-05-26|website=www.myneta.info}}</ref>&nbsp; == കരിയർ == 2026 ൽ നടന്ന കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് വാമനപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ് സുധീർഷാ പാലോട് വിജയിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/elections/kerala/vamanapuram-constituency-result-32131|title=Vamanapuram Assembly Election 2026: Candidates List, MLA, Seat Details, Results & Vote Share|access-date=2026-05-26|website=Business Today|language=en}}</ref> 73, 590 വോട്ടുകൾ നേടിയ അദ്ദേഹം തന്റെ അടുത്ത എതിരാളിയായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (മാർക്സിസ്റ്റ്) [[ഡി.കെ. മുരളി|ഡി. കെ. മുരളിയെ]] 12,185 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/elections/vamanapuram-kerala-assembly-2026-winner-live-updates-highlights-exaxt-en-liveblog-10071668.html|title=Vamanapuram election result LIVE: Muhammed Sudheersha S of INC wins|access-date=2026-05-26|date=4 May 2026|website=News18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/kerala/constituency-show/vamanapuram|title=Vamanapuram Constituency Election Results 2026: Vamanapuram Assembly Seat Details, MLA Candidates & Winner|access-date=2026-05-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> 50 വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായാണ് ഈ മണ്ഡലത്തിൽ സി. പി. എം പരാജയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/May/05/udf-clinches-thiruvananthapuram-district-ldf-shrinks-to-five-bjp-takes-two|title=UDF clinches Thiruvananthapuram district; LDF shrinks to five, BJP takes two|access-date=2026-05-26|last=Service|first=Express News|date=2026-05-05|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] 3zywjemmaqb2qzpw2xv0avaqq4eapgp സുമേഷ് അച്യുതൻ 0 668702 4632672 4630569 2026-06-23T19:16:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632672 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = അഡ്വ. സുമേഷ് അച്യുതൻ | office = [[കേരള നിയമസഭാംഗം]] [[ചിറ്റൂർ]] | image = Sumesh Achuthan.jpg | termstart = 4 മെയ് 2026 | termend = | predecessor = [[കെ. കൃഷ്ണൻകുട്ടി]] | birth_place = [[Chittur, Palakkad|ചിറ്റൂർ]], [[പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | occupation = അഭിഭാഷകൻ, രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ }} '''സുമേഷ് അച്യുതൻ''' കേരളത്തിൽനിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും അഭിഭാഷകനും 2026 മെയ് 4 മുതൽ കേരളത്തിലെ [[ചിറ്റൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറ്റൂർ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് വിജയിച്ച് [[നിയമസഭാംഗം|നിയമസഭാംഗ]]<nowiki/>മായ (എം. എൽ. എ.) വ്യക്തിയുമാണ്.<ref name="ECI2026">{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS1158.htm|title=Assembly Constituency 58 - CHITTUR (Kerala)|access-date=18 May 2026|date=4 May 2026|website=[[Election Commission of India]]}}</ref> [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ അദ്ദേഹം [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]]<nowiki/>യുടെ ഒ. ബി. സി. വകുപ്പിന്റെ ചെയർമാനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name="News18">{{Cite web|url=https://urdu.elections-v4.news18.com/elections/assembly/kerala/adv.-sumesh-achuthan-candidate-s11aed2008a058c005/|title=Adv. Sumesh Achuthan - INC Candidate from Chittur|access-date=18 May 2026|website=News18}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] ചിറ്റൂരിൽ [[ചിറ്റൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറ്റൂർ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള മുൻ എംഎൽഎ. [[കെ. അച്യുതൻ|കെ. അച്യുതന്റെ]] മകനായി സുമേഷ് അച്യുതൻ ജനിച്ചു. == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == === പ്രധാന സ്ഥാനങ്ങൾ === നിലവിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനുള്ളിൽ നിരവധി സ്ഥാനങ്ങൾ അദ്ദേഹം വഹിക്കുന്നു. {| class="wikitable" !Position !Organization !Tenure |- |ചെയർമാൻ |[[OBC Department|ഒ.ബി.സി. ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്]], കെ.പി.സി.സി. |2018–തുടരുന്നു<ref name="News18" /> |- |വൈസ് പ്രസിഡന്റ് |പാലക്കാട് ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി (ഡിസിസി) |2014–തുടരുന്നു |- |പ്രസിഡന്റ് |പാലക്കാട് ഫുട്ബോൾ പ്ലെയേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ |2013–തുടരുന്നു |} === നിയമസഭ === ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് അംഗമായ സുമേഷ് അച്യുതൻ 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചിറ്റൂർ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ (നിയമസഭാ മണ്ഡലം # 58) നിന്ന് യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഫ്രണ്ട് (യുഡിഎഫ്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു.<ref name="ECI2026" /> അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും 2026 മെയ് 4 ന് കാലാവധി ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ECI2026" /> ==== 2026 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ==== 2026 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സുമേഷ് അച്യുതൻ ചിറ്റൂർ സീറ്റിൽ 65,325 (44.2%) വോട്ടുകൾക്ക് വിജയിച്ചു. ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനതാദൾ സ്ഥാനാർത്ഥി അഡ്വ. വി. മുരുഗദാസിനെ 6,510 (4.4%) വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെടുത്തിയത്.<ref name="ECI2026" /> {| class="wikitable" !സ്ഥാനാർത്ഥി !പാർട്ടി !ഇ. വി. എം വോട്ടുകൾ !പോസ്റ്റൽ വോട്ടുകൾ !ആകെ വോട്ടുകൾ !വോട്ട്% |- |'''അഡ്വ. സുമേഷ് അച്യുതൻ''' |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |'''64,279''' |'''1,046''' |'''65,325''' |'''44.2%''' |- |അഡ്വ. വി. മുരുഗദാസ് |[[ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനതാ ദൾ|ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനതാദൾ]] |57,949 |866 |58,815 |39.8% |- |പ്രണേഷ് രാജേന്ദ്രൻ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |14,513 |184 |14,697 |9.94% |} 2021ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും സുമേഷ് അച്യുതൻ ചിറ്റൂരിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും 84,672 വോട്ടുകൾക്ക് ജനതാ ദളിലെ (എസ്) കെ. കൃഷ്ണൻകുട്ടിയോട് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS1158.htm?ac=58|title=Kerala CHITTUR - 2021 Results|access-date=18 May 2026|website=[[Election Commission of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602032732/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS1158.htm?ac=58|archive-date=2 June 2025}}</ref> == മുനിസിപ്പൽ ഭരണത്തിലെ പങ്ക് == 2025 ലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, സുമേഷ് അച്യുതൻ ചിറ്റൂർ-തത്തമംഗലം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ പരുത്തിക്കാവ് വാർഡിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ച് വിജയിക്കുകയും 2025 ഡിസംബറിൽ മുനിസിപ്പൽ ചെയർപേഴ്സണായി മാറുകയും ചെയ്തു. അധികാരമേറ്റതിനുശേഷം, മുനിസിപ്പൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകളിൽ നിന്ന് "ബഹുമാനപ്പെട്ട" എന്ന ബഹുമതി പദവി നീക്കം ചെയ്യുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ച അദ്ദേഹം , "പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമല്ലാത്ത ആനുകൂല്യങ്ങൾ പൊതുപ്രവർത്തകർ ആസ്വദിക്കരുത്" എന്ന് പറഞ്ഞു. == ഇതും കാണുക == * [[ചിറ്റൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചിറ്റൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം]] * [[കേരള നിയമസഭ]] * [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://prsindia.org/mlatrack/sumesh-achuthan സുമേഷ് അച്യുതൻ-പി. ആർ. എസ് ഇന്ത്യ] * [https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=65 അഡ്വ. സുമേഷ് അച്യുതൻ-Myneta.info] * [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS1158.htm തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഔദ്യോഗിക ഫലം-ചിറ്റൂർ എസി 58] == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] cc0zqg3wychtiisb19sddi9cpvs68ob സി.പി. രാജേന്ദ്രൻ 0 668706 4632639 4630900 2026-06-23T16:51:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4632639 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian geologist (born 1955)}} {{EngvarB|date=September 2014}} {{Use dmy dates|date=November 2024}} {{Infobox scientist |name = ചിറ്റേനിപ്പാട്ട് പുത്തൻവീട്ടിൽ രാജേന്ദ്രൻ |image = |image_size = |birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|5|29}} |birth_place = [[ഒറ്റപ്പാലം]] |alma_mater = [[കേരള സർവകലാശാല ]]<br />[[Cochin University of Science and Technology]] [[University of South Carolina]] |doctoral_advisor = |known_for = [[Tectonics]] [[Earthquake geology]] Paleoseismology |footnotes = |parents = [[പവനൻ]] , [[പാർവതി പവനൻ]] |spouse = [[കുശലരാജേന്ദ്രൻ]] |field = ഭൗമശാസ്ത്രം |work_institution = [[Indian Institute of Science]]<br />[[Centre for Earth Science Studies]] [[Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research]] National Institute of Advanced Studies |prizes = National Geoscience Award (2009) }} ഒരു ഇന്ത്യൻ ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് (Geoscientist) ചിറ്റേനിപ്പാട്ട് പുത്തൻവീട്ടിൽ രാജേന്ദ്രൻ (ജനനം: 1955 മേയ് 29) എന്ന '''സി.പി രാജേന്ദ്രൻ'''. സഹപ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ സി.പി. എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഭൂകമ്പങ്ങളെയും ടെക്റ്റോണിക് പ്രക്രിയകളെയും സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളത്. ==വിദ്യാഭ്യാസം== രാജേന്ദ്രൻ തന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം തിരുവനന്തപുരം, ചെന്നൈ എന്നിവിടങ്ങളിലായി പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്ന് കേരള സർവകലാശാലയുടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ നിന്ന് 1976-ൽ ഭൂവിജ്ഞാനശാസ്ത്രത്തിൽ (Geology) ബി.എസ്.സി. ബിരുദവും, 1978-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയിൽ നിന്ന് എം.എസ്.സി. ബിരുദവും നേടി. ശേഷം അദ്ദേഹം സെന്റർ ഫോർ എർത്ത് സയൻസ് സ്റ്റഡീസ് (CESS)-ൽ ഗവേഷണ ശാസ്ത്രജ്ഞനായി ചേർന്നു. 1988-ൽ കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയിൽ നിന്ന് പി.എച്ച്.ഡി. നേടിയ ശേഷം, സിപി , അമേരിക്കയിലെ സൗത്ത് കരോലിന സർവകലാശാലയിലേക്ക് പോസ്റ്റ്-ഡോക്ടറൽ പഠനത്തിനായി പോയി. അവിടെ 1993 വരെ ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടർന്നു. ==കുടുംബം== [[കുശലരാജേന്ദ്രൻ|കുശല രാജേന്ദ്രനാണ്]] ജീവിതപങ്കാളി. അവർ CESS-ലുള്ള സഹഗവേഷകയായിരുന്നു. പിന്നീട് അവർ ബെംഗളൂരുവിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ അധ്യാപികയായി ചേർന്നു.<ref>{{cite web |url=http://ceas.iisc.ernet.in/~kusala/ |title=Home |publisher=Ceas.iisc.ernet.in |access-date=3 December 2011 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426013649/http://ceas.iisc.ernet.in/~kusala/ |url-status=dead }}</ref> ഇവർക്ക് ഒരു മകനുണ്ട്.<ref>{{cite web |last1=Rajendran |first1=Kusala |title=An Indian Geophysicist Reflects |url=https://inference-review.com/article/an-indian-geophysicist-reflects |website=Inference |access-date=15 May 2024 |archive-date=2025-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418123922/https://inference-review.com/article/an-indian-geophysicist-reflects |url-status=dead }}</ref> പ്രമുഖ യുക്തിവാദിയും എഴുത്തുകാരനുമായിരുന്ന [[പവനൻ]] ആണ് സിപി രാജേന്ദ്രന്റെ പിതാവ്. മാതാവ് [[പാർവതി പവനൻ]]. കവിയും പത്രപ്രവർത്തകനുമായ സിപി സുരേന്ദ്രൻ സഹോദരനാണ്. പ്രമുഖ പത്രപ്രവർത്തകനായിരുന്ന [[സി.പി. രാമചന്ദ്രൻ]], രാജേന്ദ്രന്റെ അമ്മാവനാണ്. തെന്നിന്ത്യൻ അഭിനേത്രി [[അഭിരാമി|അഭിരാമിയെയാണ്]] രാജേന്ദ്രന്റെ മകൻ വിവാഹം ചെയ്തത്. ==പ്രവൃത്തിമേഖലയിലെ മികവ്== 1994-ൽ സി.പി. വീണ്ടും തിരുവനന്തപുരം സെന്റർ ഫോർ എർത്ത് സയൻസ് സ്റ്റഡീസിൽ (CESS) ചേർന്നു. അവിടെ 2008 വരെ പ്രവർത്തിച്ചു. 2009-ൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ (IISc) ഇന്ത്യാ സർക്കാരിന്റെ രാമാനുജൻ നാഷണൽ ഫെല്ലോഷിപ്പ് സ്വീകരിക്കുകയും, ഭൂവിജ്ഞാനശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുതുതായി ആരംഭിച്ച കേന്ദ്രത്തിൽ 2013 വരെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. IISc-യിലെ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അദ്ദേഹം ബെംഗളൂരുവിലെ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സയന്റിഫിക് റിസർച്ച് (JNCASR)-ൽ അസോസിയേറ്റ് ഫാക്കൽറ്റിയായി ചേർന്നു. 2020 മുതൽ അദ്ദേഹം നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസിൽ (NIAS) അഡ്ജങ്ക്റ്റ് പ്രൊഫസറായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിലെ സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് വിഭാഗത്തിന്റെ “സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് ഓൺ അഡ്വാൻസ്ഡ് മെക്കാനിക്സ് ഓഫ് മെറ്റീരിയൽസ്”-ൽ ഓണററി കൺസൾട്ടന്റായും സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അമേരിക്കയിലെ കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ ഹിഗ്ഗാനം ആസ്ഥാനമായുള്ള “കൺസോർഷ്യം ഫോർ സസ്റ്റെയിനബിൾ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഇൻക്.” എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിലും അദ്ദേഹം അംഗമാണ്. ഇന്ത്യയിൽ താരതമ്യേന പുതിയ ഗവേഷണശാഖയായ പാലിയോസീസ്മോളജി (Paleoseismology) പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച വ്യക്തിയാണ് രാജേന്ദ്രൻ . ഇന്ത്യയിലെ സീസ്മോടെക്റ്റോണിക്സ് , ഭൂകമ്പ ഭൂവിജ്ഞാനം , പാലിയോസീസ്മോളജി, ആർക്കിയോസീസ്മോളജി , സുനാമി ഭൂവിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭൂകമ്പ-ടെക്റ്റോണിക് മേഖലകളിലെ ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ ആവർത്തന സ്വഭാവത്തെയും ഭൂവൈകല്യ മേഖലകളിലെ (fault zones) രൂപഭേദങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള നിർണായകമായ അറിവുകൾ നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. രാജേന്ദ്രൻ ഇന്ത്യയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പാലിയോസീസ്മോളജി പഠനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. കില്ലാരി (ലാത്തൂർ), കേരളം, റാൺ ഓഫ് കച്ച് , സൗരാഷ്ട്ര, കാംബേ, പൻവേൽ (മഹാരാഷ്ട്ര), അസം, മധ്യ ഹിമാലയം, ആൻഡമാൻ–നിക്കോബാർ മേഖല എന്നിവ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. 2001-ലെ ഗുജറാത്ത് ഭൂകമ്പത്തിന് മുമ്പ്, 1819-ലെ റൺ ഓഫ് കച്ച് ഭൂകമ്പത്തെയും അതിന്റെ ഫലമായി രൂപം കൊണ്ട “അല്ലാഹ്ബണ്ട്” (AllahBund) എന്ന ഉയർന്ന ഭൂഭാഗത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിലെ ഭൂകമ്പ പ്രക്രിയകളെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ സംഭാവനകൾ നൽകി. 1819-ലെ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്ര പ്രദേശത്ത് നടത്തിയ അന്വേഷണങ്ങളിൽ, അതിന് ഏകദേശം 800 മുതൽ 1000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് നടന്ന മറ്റൊരു വലിയ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ തെളിവുകളും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. 2001-ലെ ഭൂകമ്പവും അതിനുമുമ്പുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ച മണൽ പൊട്ടിത്തെറികളുടെ (sand blows) വലിപ്പവും ആവർത്തനവും വിലയിരുത്തി, ആ പഴയ ഭൂകമ്പവും അതേ ഭൂവൈകല്യ മേഖലയിലാണ് ഉണ്ടായതെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി. സുനാമി ഭൂവിജ്ഞാനവും സുനാമി അപകടസാധ്യതകളും സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണങ്ങളിലും സജീവമാണ് രാജേന്ദ്രൻ . ചിലി തീരപ്രദേശം, ഇറാനിലെ മക്രാൻ തീരപ്രദേശം തുടങ്ങിയ ആഗോള പ്രാധാന്യമുള്ള മേഖലകളിലും അദ്ദേഹം പഠനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഗവേഷകരുമായി ചേർന്ന് സുനാമി അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള സംയുക്ത ഗവേഷണങ്ങളിലും അന്തർദേശീയ സഹകരണ പദ്ധതികളിലും അദ്ദേഹം പങ്കാളിയാണ്. 2005-ൽ, “ഔട്ട്‌ലുക്ക്” മാസിക ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച പത്ത് യുവ ഗവേഷകരിൽ ഒരാളായി രാജേന്ദ്രനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] ghc8ofqs074wielqzu0ifr7k3niw05l കരട്:സ്ത്രീപദം 118 668789 4632753 4630580 2026-06-24T04:22:54Z Vijayanrajapuram 21314 Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സ്ത്രീപദം]] എന്ന താൾ [[കരട്:സ്ത്രീപദം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ആമുഖപേജ് മാത്രമേ നിലവിലുള്ളൂ 4630580 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = സ്ത്രീപദം | image = | image_size = | image_upright = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = ടെലിവിഷൻ പരമ്പര | creator = [[ജോയ്സി]] | based_on = [[ജോയ്സി]] നോവൽ സ്ത്രീപദം | developer = | screenplay = ജോൺ പോൾ പുതുശ്ശേരി | story = [[ജോയ്സി]]<br/>സംഭാഷണം<br/> ജോൺ പോൾ | director = | creative_director = | presenter = | starring = | judges = | voices = | narrator = | music = സാനന്ദ് ജോർജ് | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | num_seasons = 01 | num_episodes = 715 | list_episodes = | executive_producer = അനീഷ് ഉണ്ണിത്താൻ | producer = [[സുരേഷ് ഉണ്ണിത്താൻ]] | news_editor = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = 22 മിനിറ്റ് | company = ശ്രീ മൂവീസ് | budget = | network = [[മഴവിൽ മനോരമ]] | first_aired = {{Start date|df=y|2017|04|17}} | last_aired = {{end date|2020|1|3|df=y}} | related = }} [[മഴവിൽ മനോരമ|മഴവിൽ മനോരമയിൽ]] 2017 മുതൽ 2020 വരെ സംപ്രഷണം ചെയ്ത പരമ്പരയാണ് സ്ത്രീപദം. [[ഷെല്ലി കിഷോർ]], വിഷ്‌ണു പ്രസാദ് എന്നിവർ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. വീട്ടുകാരുടെ നിർബന്ധത്തെ തുടർന്ന് വേണുഗോപനെ വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടി വന്ന പാവം ബാലസുധയുടെ ജീവിതമാണ് പരമ്പര പറഞ്ഞ്. ശ്രദ്ധേയനായ മലയാളം നോവലിസ്റ്റ് [[ജോയ്സി|ജോയ്സിയുടെ]] സ്ത്രീപദം എന്ന നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി അതേ പേരിൽ തന്നെയാണ് ഈ സീരിയൽ നിർമ്മിച്ചത്ഏറെ കാലം ടെലിവിഷൻ രംഗത്ത് നിന്ന് മാറിനിന്നിരുന്ന [[ഷെല്ലി കിഷോർ|ഷെല്ലി കിഷോറിനും]], വിഷ്‌ണുപ്രസാദിനും ഒരു തിരിച്ചുവരവ് നൽകിയത് സ്ത്രീപദമാണ്. t2sfclbi8956jdqudcv60zz5qckpsqq ജോൺ ടി. വേക്കൻ 0 668819 4632633 4631329 2026-06-23T16:12:39Z Ammu Lekshmi A 219423 4632633 wikitext text/x-wiki '''ജോൺ ടി. വേക്കൻ''' കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നാടകഗവേഷകനും, സംവിധായകനും, നാടകാധ്യാപകനുമാണ്. വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി, നാടകക്കളരി എന്നിവയുടെ ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരം പ്രൊഫഷണൽ നാടകവേദിയുടെയും കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദിയുടെയും സ്ഥാപക സംവിധായകനാണ് ഇദ്ദേഹം.<ref>എം. വി. ദേവൻ. "കേരളത്തിന് ഒരു സ്ഥിരം നാടകവേദി." മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 9 മാർച്ച് 2001.</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == എറണാകുളം സി. സി. പി. എം. എൽ. പി. സ്ക്കൂൾ, വൈക്കം ഗവണ്മെന്റ് എൽ. പി. സ്ക്കൂൾ, ഗവണ്മെന്റ് ബോയ്സ് ഹൈസ്ക്കൂൾ, തലയോലപ്പറമ്പ് ദേവസ്വം ബോർഡ് കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ കാലഘട്ടം മുതൽ തന്നെ നാടകരംഗത്ത് സജീവമായിരുന്നു. == നാടകരംഗത്തെ സംഭാവനകൾ == എം. ഗോവിന്ദൻ, കെ. С. നാരായണപിള്ള, എം. വി. ദേവൻ, ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള, കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നാടകപ്രവർത്തകരോടൊപ്പം ജോൺ ടി. വേക്കൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Kalakaumudi Weekly, March 9, 2003</ref> 1978 മുതൽ നാടകക്കളരിയുടെ പ്രവർത്തനം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈക്കം കേന്ദ്രമാക്കി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി. ഭരതമുനിയുടെ നാട്യശാസ്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 'രസാഭിനയ പരിശീലനക്കളരി'ക്ക് ഇദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി. === സ്ഥിരം പ്രൊഫഷണൽ നാടകവേദി === 2000-ൽ എറണാകുളത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരം നാടകവേദി (Permanent Professional Theatre) സംവിധായകൻ അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=സ്ഥിരം തിയേറ്റർ ഒരുങ്ങുന്നു; പ്രഥമനാടകം 'കഥാബീജം' |newspaper=[[മാതൃഭൂമി (പത്രം)|മാതൃഭൂമി]] |date=2000-12-19 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ "കഥാബീജം" ആയിരുന്നു ഇവിടെ അവതരിപ്പിച്ച ആദ്യ നാടകം. കുട്ടികൾക്കായി 2001-ൽ കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദിയും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=കുട്ടികൾക്കായി കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി |newspaper=[[ദീപിക (പത്രം)|ദീപിക]] |date=2002-07-16 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> == വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി == നാടകക്കളരിയിൽ ശാസ്ത്രീയ പരിശീലനം നേടിയ കലാകാരന്മാർക്കായി ഒരു റെപ്പർട്ടറിയായി 1978-ൽ വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി രൂപീകരിച്ചു. ഇതിന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെയും കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെയും അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഏകാങ്കനാടകങ്ങളിലൂടെയാണ് ഈ സമിതി അവതരണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് മുഴുനീള നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയ ഈ സംഘം അന്തർദ്ദേശീയ നാടകോത്സവങ്ങളിൽ വരെ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിൽ വളർന്നു. കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെയും കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെയും അംഗീകാരവും നാടകനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ധനസഹായവും ഈ സമിതിക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ പ്രതിനിധികൾ സമിതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന്, നാടകസംവിധായകനും അഭിനേതാക്കൾക്കും പ്രതിമാസ ശമ്പളം ലഭ്യമാക്കുന്ന പദ്ധതിയിലേക്ക് ഈ സംഘത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news |last=Haridas |first=Anand |title=An enthusiastic act |newspaper=[[The Hindu]] |date=2000-12-23 |language=en |location=India}}</ref> == കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി == കുട്ടികൾക്ക് നാടകകലയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനും അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 2001-ൽ കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി ആരംഭിച്ചു. ഡോ. വയലാ വാസുദേവൻ പിള്ളയാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ജി. ശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ "ഒരു തള്ളക്കുരുവിയും മക്കളും" എന്ന നാടകമാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=കുട്ടികൾക്കായി കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി |newspaper=[[ദീപിക (പത്രം)|ദീപിക]] |date=2002-07-16 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} dbnqbxsy92qlzai1bevkookktx18xe0 പെരുവഞ്ഞി 0 668839 4632747 4631346 2026-06-24T04:10:36Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കുന്നു 4632747 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പെരുവഞ്ഞി | native_name = Peruvanji | settlement_type = മുനിസിപ്പൽ വാർഡ് | image_skyline = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | coordinates = | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type1 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = ജില്ല | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = താലൂക്ക് | subdivision_name3 = [[തളിപ്പറമ്പ്]] | subdivision_type4 = തദ്ദേശസ്ഥാപനം | subdivision_name4 = [[ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] (വാർഡ് 30) | leader_title = വാർഡ് കൗൺസിലർ | leader_name = മിനി സജീവൻ (2020 തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകാരം) | postal_code_type = പിൻകോഡ് | postal_code = 670631 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = 0460 | registration_plate = KL-59 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ|ശ്രീകണ്ഠപുരം നഗരസഭയിലെ]] വാർഡാണ് '''പെരുവഞ്ഞി'''. ഇത് [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നതും [[ഇരിക്കൂർ (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|ഇരിക്കൂർ]] നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. == സ്ഥാനം == [[കണ്ണൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 33 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായും [[തളിപ്പറമ്പ്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] പട്ടണത്തിലാണ് പെരുവഞ്ഞി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശം വിശാലമായ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പൽ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[വളപട്ടണം നദി|വളപട്ടണം നദിയുടെ]] കൈവഴിയായ ശ്രീകണ്ഠപുരം നദിയുടെ തീരത്താണ് ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ഭരണനിർവ്വഹണം == 2015 നവംബർ 1 ന് സർക്കാർ ഉത്തരവ് (G.O.P. No. 152/2015/LSGD dated 30 April 2015) പ്രകാരം സ്ഥാപിതമായ ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭയിലെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാർഡാണ് പെരുവഞ്ഞി. === വോട്ടർ ജനസംഖ്യ === നിലവിലെ പരിധി നിർണ്ണയപ്രകാരം വാർഡ് നമ്പർ 30 (പെരുവഞ്ഞി) ലെ വോട്ടർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നപ്രകാരമാണ്: {| class="wikitable" !വിഭാഗം !എണ്ണം |- |പുരുഷ വോട്ടർമാർ |425 |- |സ്ത്രീ വോട്ടർമാർ |457 |- |മറ്റുള്ളവർ |0 |- |'''ആകെ''' |'''882''' |} == സൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും == === അങ്കണവാടി === പെരുവഞ്ഞിയിൽ വാർഡിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[അങ്കണവാടി]] കേന്ദ്രമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ [[സംയോജിത ശിശു വികസന സേവനങ്ങൾ|സംയോജിത ശിശു വികസന സേവന (ഐ.സി.ഡി.എസ്.)]] പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ശിശുസംരക്ഷണ, മാതൃസംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണിത്. ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും സപ്ലിമെന്ററി പോഷകാഹാരം, പ്രീ-സ്കൂൾ അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, രോഗപ്രതിരോധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഈ കേന്ദ്രം നൽകുന്നു. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം == === 2020 കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === 2020 ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ വാർഡ് നമ്പർ 29 ആയിട്ടാണ് പെരുവഞ്ഞി മത്സരിച്ചത്. ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വനിതാ സംവരണ വിഭാഗത്തിലാണ് വാർഡ് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. {| class="wikitable" !വാർഡ് നമ്പർ (2020) !വാർഡ് നാമം !തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം !പാർട്ടി !സംവരണം |- |29 |പെരുവഞ്ഞി |മിനി സജീവൻ |സി.പി.ഐ (എം) |വനിത |} ''ഉറവിടം: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം'' == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം]] ആണ്. ശ്രീകണ്ഠപുരം പ്രദേശത്തിന്റെ പിൻ കോഡ് 670631 ഉം ടെലിഫോൺ ഏരിയ കോഡ് 0460 ഉം ആണ്. വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ കോഡ് KL-59 ആണ്. == രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം == * '''നിയമസഭാ മണ്ഡലം:''' [[ഇരിക്കൂർ (വിധാൻ സഭാ മണ്ഡലം)|ഇരിക്കൂർ]] * '''പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം:''' [[കണ്ണൂർ (ലോകസഭാ മണ്ഡലം)|കണ്ണൂർ]] * '''തദ്ദേശ സ്ഥാപനം:''' ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റി (നിലവിൽ വാർഡ് നമ്പർ 30) == ഇതും കാണുക == * [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] * [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] * [[തളിപ്പറമ്പ്]] * [[വളപട്ടണം നദി]] * [[അങ്കണവാടി]] == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [http://www.sreekandapurammunicipality.lsgkerala.gov.in/ ശ്രീകണ്ഠപുരം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [https://sec.kerala.gov.in/ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരളം] * [https://lsgkerala.gov.in/ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്, കേരളം] q9zaf9jtryyc9bypfetrucj11v6j91y വോയിസ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ 0 668881 4632655 4632323 2026-06-23T17:39:03Z Jas.yayas 83870 updated services 4632655 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ | original_name = Voice of Thiruvegappura | image = | caption = | formation = [[2015]] | type = [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]] | headquarters = [[തിരുവേഗപ്പുറ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | region_served = തിരുവേഗപ്പുറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും സമീപ പ്രദേശങ്ങളും | website = [https://voiceoftvp.org.in/ voiceoftvp.org.in] }} '''വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ''' (Voice of Thiruvegappura) [[ഇന്ത്യ]]യിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിൽ [[തിരുവേഗപ്പുറ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]]യാണ്. 2015-ൽ പ്രാദേശികമായി രൂപംകൊണ്ട ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് സാമൂഹിക സേവന, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് വികസിക്കുകയായിരുന്നു. == ചരിത്രം == 2015-ൽ തിരുവേഗപ്പുറ സ്വദേശികളായ ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയായിട്ടാണ് വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ആരംഭിക്കുന്നത്. പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികമായ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്ന ഈ സംഘടന, പിന്നീട് വിപുലമായ രീതിയിലുള്ള ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചാരിറ്റബിൾ സൊസൈറ്റിയായി മാറി. നാട്ടിലെയും പ്രവാസികളായതുമായ അംഗങ്ങളുടെ സജീവമായ സഹകരണത്തോടെയാണ് സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.<ref name="official">{{cite web |title=Official Website of Voice of Thiruvegappura |url=https://voiceoftvp.org.in/ |accessdate=2026-06-22}}</ref> == പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രധാന പദ്ധതികളും == സംഘടന വിവിധ സാമൂഹിക, ജീവകാരുണ്യ പദ്ധതികൾ പ്രദേശത്ത് നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: * '''ചികിത്സാ സഹായം:''' അടിയന്തര ചികിത്സാ സഹായം ആവശ്യമായ നിർധനരായ രോഗികൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം എത്തിക്കൽ. * '''വിദ്യാഭ്യാസ പിന്തുണ:''' സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് പഠനോപകരണങ്ങളും മറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസ സഹായങ്ങളും നൽകൽ. * '''ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം:''' പ്രദേശവാസികൾക്കായി സൗജന്യ രക്തദാന ക്യാമ്പുകളും വിവിധ ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കൽ. * '''ദുരന്ത നിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ:''' ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കോവിഡ് കാലത്തെ പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രളയബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ അടിയന്തര സഹായ വിതരണം എന്നിവ. == സംഘടനാ ഘടനയും ധനശേഖരണവും == പ്രസിഡണ്ട്, സെക്രട്ടറി, ട്രഷറർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയാണ് സംഘടനയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സംഘടനയുടെ തീരുമാനങ്ങളും പദ്ധതികളും അംഗങ്ങളുടെയും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരുടെയും കൂട്ടായ ചർച്ചകളിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായുള്ള ഫണ്ട് പ്രധാനമായും സമാഹരിക്കുന്നത് അംഗങ്ങളുടെ പ്രതിമാസ സംഭാവനകൾ, പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സഹായങ്ങൾ, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള പ്രവാസി മലയാളികളുടെ വലിയ പിന്തുണ എന്നിവ മുഖേനയാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://voiceoftvp.org.in/ വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [https://fb.com/voiceoftvp വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്‌ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:2015-ൽ സ്ഥാപിതമായ സംഘടനകൾ]] c6yhvox7r0glv7ct5iu5zo1jr8duhn3 4632742 4632655 2026-06-24T04:05:33Z Ranjithsiji 22471 4632742 wikitext text/x-wiki {{SD|പരസ്യം}} {{Infobox organization | name = വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ | original_name = Voice of Thiruvegappura | image = | caption = | formation = [[2015]] | type = [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]] | headquarters = [[തിരുവേഗപ്പുറ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | region_served = തിരുവേഗപ്പുറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും സമീപ പ്രദേശങ്ങളും | website = [https://voiceoftvp.org.in/ voiceoftvp.org.in] }} '''വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ''' (Voice of Thiruvegappura) [[ഇന്ത്യ]]യിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിൽ [[തിരുവേഗപ്പുറ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത [[ജീവകാരുണ്യ സംഘടന]]യാണ്. 2015-ൽ പ്രാദേശികമായി രൂപംകൊണ്ട ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് സാമൂഹിക സേവന, ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് വികസിക്കുകയായിരുന്നു. == ചരിത്രം == 2015-ൽ തിരുവേഗപ്പുറ സ്വദേശികളായ ഒരു കൂട്ടം വ്യക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയായിട്ടാണ് വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ആരംഭിക്കുന്നത്. പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശികമായ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്ന ഈ സംഘടന, പിന്നീട് വിപുലമായ രീതിയിലുള്ള ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ചാരിറ്റബിൾ സൊസൈറ്റിയായി മാറി. നാട്ടിലെയും പ്രവാസികളായതുമായ അംഗങ്ങളുടെ സജീവമായ സഹകരണത്തോടെയാണ് സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.<ref name="official">{{cite web |title=Official Website of Voice of Thiruvegappura |url=https://voiceoftvp.org.in/ |accessdate=2026-06-22}}</ref> == പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രധാന പദ്ധതികളും == സംഘടന വിവിധ സാമൂഹിക, ജീവകാരുണ്യ പദ്ധതികൾ പ്രദേശത്ത് നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: * '''ചികിത്സാ സഹായം:''' അടിയന്തര ചികിത്സാ സഹായം ആവശ്യമായ നിർധനരായ രോഗികൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം എത്തിക്കൽ. * '''വിദ്യാഭ്യാസ പിന്തുണ:''' സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് പഠനോപകരണങ്ങളും മറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസ സഹായങ്ങളും നൽകൽ. * '''ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം:''' പ്രദേശവാസികൾക്കായി സൗജന്യ രക്തദാന ക്യാമ്പുകളും വിവിധ ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കൽ. * '''ദുരന്ത നിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ:''' ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, കോവിഡ് കാലത്തെ പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രളയബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ അടിയന്തര സഹായ വിതരണം എന്നിവ. == സംഘടനാ ഘടനയും ധനശേഖരണവും == പ്രസിഡണ്ട്, സെക്രട്ടറി, ട്രഷറർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയാണ് സംഘടനയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സംഘടനയുടെ തീരുമാനങ്ങളും പദ്ധതികളും അംഗങ്ങളുടെയും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരുടെയും കൂട്ടായ ചർച്ചകളിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായുള്ള ഫണ്ട് പ്രധാനമായും സമാഹരിക്കുന്നത് അംഗങ്ങളുടെ പ്രതിമാസ സംഭാവനകൾ, പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സഹായങ്ങൾ, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള പ്രവാസി മലയാളികളുടെ വലിയ പിന്തുണ എന്നിവ മുഖേനയാണ്. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * [https://voiceoftvp.org.in/ വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [https://fb.com/voiceoftvp വോയ്സ് ഓഫ് തിരുവേഗപ്പുറ ഔദ്യോഗിക ഫേസ്‌ബുക്ക് പേജ്] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ സംഘടനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:2015-ൽ സ്ഥാപിതമായ സംഘടനകൾ]] 99ke3hv9gzxvcicn483pjh4vfupu2uu ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് 0 668884 4632603 4632535 2026-06-23T15:16:47Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632603 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] n6uzo3ibizfj6aqgh8xmg1qxig3bmo4 4632606 4632603 2026-06-23T15:26:10Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632606 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] qnf1ss18lk8m17v8di5epbqtv4uxtu7 4632612 4632606 2026-06-23T15:44:32Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632612 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 9u4oysng0asifjf8ghby19g8sxyvpe8 4632615 4632612 2026-06-23T15:49:07Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632615 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] l1g284pwwnbv2crb6ke4ggj5vp6ta32 4632619 4632615 2026-06-23T15:54:32Z Meenakshi nandhini 99060 /* മൈസീലിയ */ 4632619 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] bt58y38izk986tdgua65forls7l7mbs 4632623 4632619 2026-06-23T15:57:59Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി */ 4632623 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] r53k6gf52hsiblcku75qtreec5gz2dd 4632627 4632623 2026-06-23T16:06:16Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി */ 4632627 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] htgpuiocdmd48vugmlk36oaaf4cxubi 4632635 4632627 2026-06-23T16:25:23Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി */ 4632635 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[Cordyceps militaris]]'' fruiting body is cultivated in China,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> The golden-colored fruiting body is eaten as an inexpensive mushroom. * ''[[Samsoniella hepiali]]'' mycelia is cultivated in China. It is used in two "Jinshuibao" products found in the [[Pharmacopoeia of the People's Republic of China]] and more than 260 healthcare products in China, with a total market worth of approximately 10 billion RMB.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] blz0wlpob4fprszoldhhp7u59ybdunj 4632645 4632635 2026-06-23T17:12:34Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632645 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[Cordyceps militaris]]'' fruiting body is cultivated in China,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> The golden-colored fruiting body is eaten as an inexpensive mushroom. * ''[[Samsoniella hepiali]]'' mycelia is cultivated in China. It is used in two "Jinshuibao" products found in the [[Pharmacopoeia of the People's Republic of China]] and more than 260 healthcare products in China, with a total market worth of approximately 10 billion RMB.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] icfnzdpy125bc3lwb7gr4f4iep16pdk 4632650 4632645 2026-06-23T17:29:22Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632650 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' fruiting body ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> The golden-colored fruiting body is eaten as an inexpensive mushroom. * ''[[Samsoniella hepiali]]'' mycelia is cultivated in China. It is used in two "Jinshuibao" products found in the [[Pharmacopoeia of the People's Republic of China]] and more than 260 healthcare products in China, with a total market worth of approximately 10 billion RMB.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] d3wtjtcvq2bfkdd1dj7dtlppnroe585 4632651 4632650 2026-06-23T17:30:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632651 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> The golden-colored fruiting body is eaten as an inexpensive mushroom. * ''[[Samsoniella hepiali]]'' mycelia is cultivated in China. It is used in two "Jinshuibao" products found in the [[Pharmacopoeia of the People's Republic of China]] and more than 260 healthcare products in China, with a total market worth of approximately 10 billion RMB.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] b45r2dp17cpvlk8pkcmt1zy3lyusw7y 4632652 4632651 2026-06-23T17:33:04Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632652 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വിലകുറഞ്ഞ കൂൺ ആയി കഴിക്കുന്നു. * ''[[Samsoniella hepiali]]'' mycelia is cultivated in China. It is used in two "Jinshuibao" products found in the [[Pharmacopoeia of the People's Republic of China]] and more than 260 healthcare products in China, with a total market worth of approximately 10 billion RMB.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] o8u4anu00s6xuk13lojlp1ocn2sr3bb 4632653 4632652 2026-06-23T17:34:49Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632653 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വിലകുറഞ്ഞ കൂൺ ആയി കഴിക്കുന്നു. * സാംസോണിയെല്ല ഹെപ്പിയലി മൈസീലിയ ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ ഫാർമക്കോപ്പിയയിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് "ജിൻഷുയിബാവോ" ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ചൈനയിലെ 260-ലധികം ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, മൊത്തം വിപണി മൂല്യം ഏകദേശം 10 ബില്യൺ യുവാൻ ആണ്.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * ''[[Paecilomyces tenuipes]]'' contains acetoxyscirpenediol and ergosterol peroxide.<ref name=culti-meta/> It is cultivated in Korea.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] kzq3umhx9vda8tvuv688s61squfcbk0 4632654 4632653 2026-06-23T17:37:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632654 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> Vietnam,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> Taiwan, and Indonesia.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വിലകുറഞ്ഞ കൂൺ ആയി കഴിക്കുന്നു. * സാംസോണിയെല്ല ഹെപ്പിയലി മൈസീലിയ ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ ഫാർമക്കോപ്പിയയിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് "ജിൻഷുയിബാവോ" ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ചൈനയിലെ 260-ലധികം ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, മൊത്തം വിപണി മൂല്യം ഏകദേശം 10 ബില്യൺ യുവാൻ ആണ്.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * പെയ്‌സിലോമൈസസ് ടെനുയിപ്‌സിൽ അസെറ്റോക്സിസിർപെനെഡിയോൾ, എർഗോസ്റ്റെറോൾ പെറോക്‌സൈഡ് എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇത് [[കൊറിയ]]യിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] rtrrzqkmix9z0ttgjg4gn91xjolw84j 4632656 4632654 2026-06-23T17:39:34Z Meenakshi nandhini 99060 /* കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ */ 4632656 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]]ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn}}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.,<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> വിയറ്റ്നാം,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> തായ്‌വാൻ, ഇന്തോനേഷ്യ.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വിലകുറഞ്ഞ കൂൺ ആയി കഴിക്കുന്നു. * സാംസോണിയെല്ല ഹെപ്പിയലി മൈസീലിയ ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ ഫാർമക്കോപ്പിയയിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് "ജിൻഷുയിബാവോ" ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ചൈനയിലെ 260-ലധികം ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, മൊത്തം വിപണി മൂല്യം ഏകദേശം 10 ബില്യൺ യുവാൻ ആണ്.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * പെയ്‌സിലോമൈസസ് ടെനുയിപ്‌സിൽ അസെറ്റോക്സിസിർപെനെഡിയോൾ, എർഗോസ്റ്റെറോൾ പെറോക്‌സൈഡ് എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇത് [[കൊറിയ]]യിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ബദലുകൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] 10a4qz12lgfaik9zno0l4stfklxousk മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച് 0 668889 4632741 4632470 2026-06-24T04:04:01Z Ranjithsiji 22471 add sd 4632741 wikitext text/x-wiki {{SD|പരസ്യം}} '''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് കമ്പനിയാണ്. എൽഡോ അബ്രഹാം സ്ഥാപിച്ച ഈ സ്ഥാപനം യുകെ, കാനഡ, യുഎഇ, ഓസ്‌ട്രേലിയ തുടങ്ങി 15-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലുള്ള മലയാളി ക്ലയന്റുകൾക്കും പ്രവാസി മലയാളികൾക്കും വ്യക്തിഗത ഫിറ്റ്നസ്, പോഷകാഹാര കോച്ചിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coach-launches-personalized-online-fitness-coaching-for-malayalis-worldwide.html|title=Malayali Fit Coach Launches Personalized Online Fitness Coaching for Malayalis Worldwide|accessdate=2026-06-23|publisher=PRLog}}</ref> == സ്ഥാപകൻ == എൽഡോ അബ്രഹാം കോട്ടയം സ്വദേശിയും മുൻ കേരള സ്റ്റേറ്റ് അത്‌ലറ്റും ആണ്. അദ്ദേഹം ACSM സർട്ടിഫൈഡ് പേഴ്സണൽ ട്രെയിനർ (യുഎസ്എ), REPS ഇന്റർനാഷണൽ ട്രെയിനർ (യുഎഇ, ഇന്ത്യ), സർട്ടിഫൈഡ് സ്പോർട്സ് ന്യൂട്രീഷ്യനിസ്റ്റ് (ഇന്ത്യ), NSQF ലെവൽ 5 പേഴ്സണൽ ട്രെയിനർ എന്നീ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ്യതകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=https://repsindia.org/trainer/eldo-abraham-2/profile|title=Eldo Abraham - Trainer Profile|accessdate=2026-06-23|publisher=REPS India}}</ref> == സേവനങ്ങൾ == മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച് പൂർണ്ണമായും ഓൺലൈനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൊഴുപ്പ് കുറയ്ക്കൽ, പേശി നിർമ്മാണം, ശരീര പുനർഘടന എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണശൈലിക്കും ജീവിതരീതിക്കും അനുയോജ്യമായ പ്രോഗ്രാമുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.quickerala.com/kottayam/kottayam/malayali-fitness-coach/470822|title=Malayali Fitness Coach - Kottayam|accessdate=2026-06-23|publisher=QuicKerala}}</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://malayalifitcoach.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [[d:Q140262412|Wikidata]] sb9kocdn4ui44bktpkrs65ls53hu9gn 4632756 4632741 2026-06-24T05:11:26Z Malayali Fit Coach 219594 4632756 wikitext text/x-wiki '''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് സ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coach-launches-personalized-online-fitness-coaching-for-malayalis-worldwide.html|title=Malayali Fit Coach Launches Personalized Online Fitness Coaching|accessdate=2026-06-24|publisher=PRLog}}</ref> == ചരിത്രം == 2012-ൽ എൽഡോ അബ്രഹാം (Eldo Abraham) ഈ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. കോട്ടയം സ്വദേശിയായ അദ്ദേഹം മുൻ കേരള സ്റ്റേറ്റ് അത്‌ലറ്റാണ്.<ref>{{cite web|url=https://repsindia.org/trainer/eldo-abraham-2/profile|title=Eldo Abraham Trainer Profile|accessdate=2026-06-24|publisher=REPS India}}</ref> == യോഗ്യതകൾ == എൽഡോ അബ്രഹാം നേടിയ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ്യതകൾ: * ACSM Certified Personal Trainer (യുഎസ്എ) * REPS International Trainer (യുഎഇ, ഇന്ത്യ) * Certified Sports Nutritionist (ഇന്ത്യ) * NSQF Level 5 Personal Trainer (ഇന്ത്യ) == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://malayalifitcoach.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] tct9nomxdrrajm7qfrn8gb9nk1fqdse ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malayali Fit Coach 3 668890 4632745 4632471 2026-06-24T04:06:41Z Ranjithsiji 22471 /* പരസ്യം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632745 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Malayali Fit Coach | Malayali Fit Coach | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:05, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) == പരസ്യം == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പരസ്യം എഴുതരുത്. താങ്കൾ തടയപ്പെടും [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:06, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) t3qa1ryvguv508f202ayncsc71b5nuv 4632760 4632745 2026-06-24T05:15:24Z Malayali Fit Coach 219594 /* പരസ്യം */ മറുപടി 4632760 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Malayali Fit Coach | Malayali Fit Coach | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:05, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) == പരസ്യം == മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ പരസ്യം എഴുതരുത്. താങ്കൾ തടയപ്പെടും [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:06, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) :ഈ ലേഖനം പരസ്യമല്ല. യഥാർത്ഥ സ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള :വസ്തുതാപരമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഇതിൽ ഉള്ളത്. [[ഉപയോക്താവ്:Malayali Fit Coach|Malayali Fit Coach]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malayali Fit Coach|സംവാദം]]) 05:15, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) todp0nlxhryjpx4rf8b5x2726fs1rlf ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anilprinton 3 668898 4632557 2026-06-23T12:37:15Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632557 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Anilprinton | Anilprinton | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:37, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) 1da8mkn0n6m54kgo6he46k46vroo6oj വളഞ്ഞകാനം വെള്ളച്ചാട്ടം 0 668899 4632584 2026-06-23T14:00:36Z Malikaveedu 16584 Malikaveedu എന്ന ഉപയോക്താവ് [[വളഞ്ഞകാനം വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്ന താൾ [[വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശീർഷകം തെറ്റായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു 4632584 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[വളഞ്ഞങ്ങാനം വെള്ളച്ചാട്ടം]] c4pypofe32r23sa46d9hgqtge9ztex1 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Naeemi TM 3 668900 4632641 2026-06-23T17:04:47Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632641 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Naeemi TM | Naeemi TM | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) bgmvto0h5j8e1j0kw2i6irtai9fp4gd കവാടം:സമകാലികം/2026 ജൂൺ 20 100 668901 4632647 2026-06-23T17:18:59Z Aby John Vannilam 13754 പുതിയത് 4632647 wikitext text/x-wiki === 2026 ജൂൺ 20 ശനിയാഴ്ച === '''1201 മിഥുനം 06''' ലോകം *[[ഗാസാ മുനമ്പ്|ഗാസയിൽ]] [[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രായേൽ]] സൈന്യം നടത്തിയ ബോംബാക്രമണത്തിൽ [[അൽ ജസീറ (ടെലിവിഷൻ)|അൽ ജസീറ]] അറബിക് ചാനലിന്റെ ക്യാമറാമാൻ [[അഹമ്മദ് വിഷ്വ]] കൊല്ലപ്പെട്ടു. ശനിയാഴ്ച മധ്യ ഗാസയിലെ [[അൽ-ബുറൈജ് അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പ്|അൽ-ബുറൈജ് അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിലുള്ള]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീടിന് നേരെയായിരുന്നു ഇസ്രായേൽ വ്യോമാക്രമണം ഉണ്ടായത്. *[[ലെബാനോൻ|ലെബനനിലെ]] ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും അടച്ചതായി [[ഇറാൻ]] അറിയിച്ചു. *[[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയുടെ]] ജനപ്രീതി [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.]] ബന്ധങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചല്ലെന്ന് ട്രംപിനോട് [[ജോർജിയ മെലോണി]] വ്യക്തമാക്കി ഇന്ത്യ *തമിഴ്‌നാട്ടിൽ ഡിഎംകെയുമായുള്ള 60 വർഷത്തെ ബന്ധം [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] (ഐയുഎംഎൽ അവസാനിപ്പിച്ചു). *കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി [[ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ|ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ]] രാജിവയ്ക്കും വരെ ജൂൺ 19-നു തുടങ്ങിയ ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധം അവസാനിപ്പിക്കില്ലെന്ന് [[കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി]] (സിജെപി) സ്ഥാപകൻ [[അഭിജീത് ദിപ്കെ]] പറഞ്ഞു.. കേരളം * [[വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ]] രാജിവയ്ക്കണമെന്ന് [[എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗം|എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗം]] സംരക്ഷണ സമിതി ആവശ്യപ്പെട്ടു {{തിരുത്തുക| കവാടം:സമകാലികം/2026 ജൂൺ 20}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> 3gm8k50912rpvpdfne0qg0e7job21re ഫലകം:AI-generated 10 668902 4632751 2026-04-06T23:33:00Z en>Pppery 0 Done 4632751 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{AI-generated}} begin-->{{Ambox | name = AI-generated | subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly> | small = {{{small|}}} | type = content | image = [[File:OOjs UI icon robot.svg|40px|class=skin-invert|alt=icon]] | class = ambox-ai-generated | issue = {{#if:{{{partial|}}}|Parts of this|This}} {{#if:{{{section|}}}|section|{{{1|article}}}}} '''{{yesno|{{{certain|}}}|no=may incorporate|yes=incorporates}} text from a [[WP:Large language models|large language model]], which is [[WP:LLM|prohibited in Wikipedia articles]]'''. | fix = {{#if:{{{plural|}}}|They|It}} may include [[Hallucination (artificial intelligence)|hallucinated]] information, [[WP:COPYVIO|copyright violations]], claims not [[WP:V|verified]] in cited sources, [[Wikipedia:OR|original research]], or [[WP:Fictitious references|fictitious references]]. Any such material should be [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} removed]. {{#if:{{{reason|}}}|The reason given is: '''{{{reason}}}'''}} | removalnotice = yes | cat = Articles containing suspected AI-generated texts | date = {{{date|}}} | all = }}<!--{{AI-generated}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> </noinclude> dpbmv6jt6p7kxdkubxd7o3x2u7pjw7x 4632752 4632751 2026-06-24T04:20:09Z Ranjithsiji 22471 [[:en:Template:AI-generated]] എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു 4632751 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{AI-generated}} begin-->{{Ambox | name = AI-generated | subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly> | small = {{{small|}}} | type = content | image = [[File:OOjs UI icon robot.svg|40px|class=skin-invert|alt=icon]] | class = ambox-ai-generated | issue = {{#if:{{{partial|}}}|Parts of this|This}} {{#if:{{{section|}}}|section|{{{1|article}}}}} '''{{yesno|{{{certain|}}}|no=may incorporate|yes=incorporates}} text from a [[WP:Large language models|large language model]], which is [[WP:LLM|prohibited in Wikipedia articles]]'''. | fix = {{#if:{{{plural|}}}|They|It}} may include [[Hallucination (artificial intelligence)|hallucinated]] information, [[WP:COPYVIO|copyright violations]], claims not [[WP:V|verified]] in cited sources, [[Wikipedia:OR|original research]], or [[WP:Fictitious references|fictitious references]]. Any such material should be [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} removed]. {{#if:{{{reason|}}}|The reason given is: '''{{{reason}}}'''}} | removalnotice = yes | cat = Articles containing suspected AI-generated texts | date = {{{date|}}} | all = }}<!--{{AI-generated}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> </noinclude> dpbmv6jt6p7kxdkubxd7o3x2u7pjw7x സ്ത്രീപദം 0 668903 4632754 2026-06-24T04:22:54Z Vijayanrajapuram 21314 Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[സ്ത്രീപദം]] എന്ന താൾ [[കരട്:സ്ത്രീപദം]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ആമുഖപേജ് മാത്രമേ നിലവിലുള്ളൂ 4632754 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[കരട്:സ്ത്രീപദം]] 0bynqpi053u6zqd8q0caktyadml1etd സംവാദം:മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച് 1 668904 4632757 2026-06-24T05:13:05Z Malayali Fit Coach 219594 /* നീക്കം ചെയ്യൽ ടാഗ് - വസ്തുതാപരമായ ലേഖനം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4632757 wikitext text/x-wiki == നീക്കം ചെയ്യൽ ടാഗ് - വസ്തുതാപരമായ ലേഖനം == ഈ ലേഖനം പരസ്യമല്ല. യഥാർത്ഥ സ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വസ്തുതാപരമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഇതിൽ ഉള്ളത്. നീക്കം ചെയ്യൽ ടാഗ് നീക്കം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Malayali Fit Coach|Malayali Fit Coach]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malayali Fit Coach|സംവാദം]]) 05:13, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) 13khhlkvrpusphs9l8us9f1hhq3em2s ഉപയോക്താവ്:Malayali Fit Coach 2 668905 4632758 2026-06-24T05:13:41Z Malayali Fit Coach 219594 ''''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് സ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coa...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4632758 wikitext text/x-wiki '''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് സ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coach-launches-personalized-online-fitness-coaching-for-malayalis-worldwide.html|title=Malayali Fit Coach Launches Personalized Online Fitness Coaching|accessdate=2026-06-24|publisher=PRLog}}</ref> == ചരിത്രം == 2012-ൽ എൽഡോ അബ്രഹാം ഈ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. കോട്ടയം സ്വദേശിയായ അദ്ദേഹം മുൻ കേരള സ്റ്റേറ്റ് അത്‌ലറ്റാണ്.<ref>{{cite web|url=https://repsindia.org/trainer/eldo-abraham-2/profile|title=Eldo Abraham Trainer Profile|accessdate=2026-06-24|publisher=REPS India}}</ref> == യോഗ്യതകൾ == എൽഡോ അബ്രഹാം നേടിയ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ്യതകൾ: * ACSM Certified Personal Trainer (യുഎസ്എ) * REPS International Trainer (യുഎഇ, ഇന്ത്യ) * Certified Sports Nutritionist (ഇന്ത്യ) * NSQF Level 5 Personal Trainer (ഇന്ത്യ) == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://malayalifitcoach.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] 2ae7yiamj79zrcd15mqlowdrxjcw0vw 4632759 4632758 2026-06-24T05:14:57Z Malayali Fit Coach 219594 Name in English - Eldo Abraham 4632759 wikitext text/x-wiki '''മലയാളി ഫിറ്റ് കോച്ച്''' (Malayali Fit Coach) കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ് കോച്ചിംഗ് സ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.prlog.org/13153833-malayali-fit-coach-launches-personalized-online-fitness-coaching-for-malayalis-worldwide.html|title=Malayali Fit Coach Launches Personalized Online Fitness Coaching|accessdate=2026-06-24|publisher=PRLog}}</ref> == ചരിത്രം == 2012-ൽ എൽഡോ അബ്രഹാം ഈ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു. കോട്ടയം സ്വദേശിയായ അദ്ദേഹം മുൻ കേരള സ്റ്റേറ്റ് അത്‌ലറ്റാണ്.<ref>{{cite web|url=https://repsindia.org/trainer/eldo-abraham-2/profile|title=Eldo Abraham Trainer Profile|accessdate=2026-06-24|publisher=REPS India}}</ref> == യോഗ്യതകൾ == എൽഡോ അബ്രഹാം (Eldo Abraham) നേടിയ അന്താരാഷ്ട്ര യോഗ്യതകൾ: * ACSM Certified Personal Trainer (യുഎസ്എ) * REPS International Trainer (യുഎഇ, ഇന്ത്യ) * Certified Sports Nutritionist (ഇന്ത്യ) * NSQF Level 5 Personal Trainer (ഇന്ത്യ) == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://malayalifitcoach.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] fpp4xfyfo7fzthywxqf4jmqkzu8av6b ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malappuram2026 3 668906 4632767 2026-06-24T07:37:34Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4632767 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Malappuram2026 | Malappuram2026 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:37, 24 ജൂൺ 2026 (UTC) 9wo6mj9akc5yq2k096qv246q3yntxu4